Commissievergadering op 10 december 2025

Mijnheer de minister, met Black Friday in het verschiet diende ik de vraag in – een van mijn eerste parlementaire vragen trouwens – welke handhavingsacties ter bescherming van de consument u op het getouw zou zettent, gelet op het feit dat consumenten vaak in het ootje worden genomen over de werkelijke omvang van een korting, omdat er nepkortingen worden aangeboden en er met de referentieprijzen gesjoemeld wordt. Ondertussen is Black Friday al voorbij. Als u het mij toestaat, mijnheer de minister, pas ik de vraag ietwat aan. Welke handhavingsacties heeft de inspectie uitgevoerd om de consument te beschermen?

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord.

De FOD Economie heeft de jongste weken inderdaad gecommuniceerd over de voorbije inspecties. Ik vind het een goede zaak dat daaraan constant aandacht wordt besteed. Ik heb daarbij een kleine suggestie. In de reclamecampagne wordt Black Friday in het Nederlands vertaald als Zwarte Vrijdag. Misschien kunt u de consumenten ertoe aanmanen om tweemaal na te denken bij een aankoop, opdat Black Friday voor hen geen zwarte vrijdag wordt.

Mijnheer de minister, dropshipping is een businessmodel dat meer en meer voorkomt in de e-commerce. Niet-Europese webshops bieden hun producten aan via Europese of Belgische platformen. Deze grote e-commerce bedrijven trekken Belgische jongeren aan om hun producten te verkopen. Deze jonge ondernemers zetten een webshop op, hebben vaak geen ondernemingsnummer, geen adres en geen wettelijk retourbeleid. Kortom, ze voldoen niet aan de vereiste voorwaarden om een betrouwbare verkoper te zijn. Ze zijn een tussenschakel en krijgen hiervoor een deel van de winst. Op deze manier wordt bovendien de pakjestaks omzeild.

Dit zijn illegale praktijken. Vaak weten consumenten niet bij wie ze een artikel kopen. De fraude komt helaas pas later uit, na betaling. De consument koopt een kat in een zak. Hij krijgt ofwel een fout artikel, ofwel geen artikel. De consument kan zich niet verdedigen en blijft bedrogen achter. Zeker het retourbeleid vormt een groot probleem. Wanneer men bijvoorbeeld kledij bestelt, komt die veel later toe en blijkt ze bovendien veel te groot te zijn. Als men ze wil terugsturen, kan dat vaak niet.

Mijnheer de minister, ik heb de volgende vragen. Bent u op de hoogte van de omvang van de problematiek van dropshipping? Zijn hierover klachten van consumenten binnengekomen bij de FOD Economie? Zo ja, over hoeveel klachten gaat het? Op welke manier kunnen consumenten zich beter beschermen tegen aankopen op malafide websites? Wordt dit probleem aangekaart op Europees niveau?

Dank u, mijnheer de minister. Het is positief dat er gehandeld wordt en dat websites ontoegankelijk worden gemaakt. Hebt u een idee hoeveel websites de FOD Economie al ontoegankelijk heeft gemaakt?

Mijnheer de minister, dat is een heel goede maatregel. Voer die strijd zeker verder.

Monsieur le ministre, la DGCCRF a récemment signalé à la justice française la commercialisation, sur le site Shein, de poupées sexuelles d'apparence enfantine, dont la description et la catégorisation ne laissent aucun doute sur leur caractère pédopornographique. Ces produits, qui ont depuis été retirés de la plateforme, posent une question cruciale quant à leur disponibilité en Belgique et à la vigilance des autorités belges face à ce type de contenus illégaux.

En Belgique, où Shein est largement accessible, il est essentiel de savoir si des produits similaires ont été repérés sur le marché, quelles sont les procédures de contrôle et de surveillance mises en place pour prévenir leur vente et comment les autorités belges collaborent avec les plateformes et les forces de l'ordre pour identifier et retirer ces articles.

Par ailleurs, la question se pose de savoir si des acheteurs belges ou des importateurs ont été identifiés.

J'en viens à mes questions. Des poupées sexuelles à caractère pédopornographique, similaires à celles signalées en France, ont-elles été repérées à la vente en Belgique? Quels mécanismes de surveillance et de contrôle sont mis en œuvre par votre administration et les autorités compétentes pour vérifier la conformité des produits vendus en ligne, notamment sur les plateformes étrangères? Comment les autorités belges collaborent-elles avec les plateformes d'e-commerce, les régulateurs européens et les forces de l'ordre pour identifier les acheteurs de tels produits et, le cas échéant, les signaler à la justice? Envisagez-vous de renforcer les mesures de filtrage et de contrôle des contenus à caractère pédopornographique sur les plateformes en ligne? Quelles initiatives sont prévues pour sensibiliser les consommateurs aux risques liés à l'achat de tels produits ?

Mijnheer de minister, ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag. Ik hoop heel specifiek van u te horen welke contacten u had met de Franse autoriteiten, de Europese Commissie en de marktplaatsen in ons land?

In Frankrijk loopt momenteel een onderzoek naar kind gelijkende sekspoppen die te koop werden aangeboden op de marktplaats van Shein; het bedrijf zegt mee te werken met de autoriteiten.

De Digital Services Act (DSA) en de General Product Safety Regulation (GPSR) leggen platforms plichten op rond het tegengaan van illegale producten, traceerbaarheid van verkopers en extra bescherming van minderjarigen.

Heeft de FOD Economie via het CPC netwerk of rechtstreeks contact opgenomen met de Franse autoriteiten en/of de Europese Commissie om de feiten en risico's voor Belgische consumenten te verifiëren? Zo ja, wanneer en met welk resultaat?

Heeft u Shein en andere relevante marktplaatsen die in België actief zijn intussen formeel aangeschreven om een onmiddellijke “sweep" uit te voeren en rapporteren hoeveel listings zijn verwijderd, binnen welke termijn en met welke preventieve maatregelen?

Welke onmiddellijke veiligheidsmaatregelen neemt u (bv. blokkering van zoektermen, verscherpte verkoper KYC en productfilters), in lijn met DSA plichten rond risicobeperking en traceerbaarheid van traders?

Welke gerichte handhaving is er tegen invoer en distributie van zulke producten (douane alerts, Safety Gate meldingen, notice and action workflows), en op welke timing?

Zal België de Europese Commissie verzoeken om formele DSA procedures te openen of aan te sluiten bij lopende Europese acties tegen marktplaatsen waar illegale of onveilige producten circuleren?

Dank u voor dat verhelderend antwoord, mijnheer de minister. Ik ben tevreden dat de nodige contacten zijn genomen met de Fransen en de Europese Commissie. Het is Frankrijk duidelijk menens met de strijd tegen dat soort platformen. Dat kan verband houden met de fysieke winkel van SHEIN die ongeveer gelijktijdig in Parijs opende, als dat die zaak naar buiten kwam. Zo hebben de Fransen op de goederenluchthaven Le Bourget, waar veel Chinese pakjes binnenkomen, op een dag een grote inval gedaan. Alle activiteiten werden stilgelegd en alle pakjes gecontroleerd, voordat verdere toegang werd toegestaan.

Zo'n signaal mag best ook eens in Luik worden gegeven, zodat eenieder begrijpt dat er effectief wordt gecontroleerd op mogelijk illegale producten die ons land binnenkomen.

Ten slotte, ik hoop dat een zo groot mogelijk deel van de pakjestaks van 2 euro zal worden gebruikt om de controle op de import van buiten de Europese Unie op te voeren. Het kan dan gaan over fysieke controle, meldingen of betere datadeling. De controle moet in ieder geval verbeterd worden. Laten we hopen dat de pakjestaks daarvoor als opportuniteit wordt aangegrepen. Als u dezelfde mening bent toegedaan, zullen wij u daarbij zeker steunen.

Monsieur le ministre, le 17/06, je vous interrogeais au sujet des "amendes liées aux oublis ou aux vols au self-scan dans les magasins Delhaize" (voir la question n° 56004598C).

En substance, ma question portait sur une pratique douteuse révélée dans la presse dans au moins l'un des magasins Delhaize de notre territoire: l'imposition d'une amende de 100 € en cas d'oubli ou de vol (le doute ne bénéficiant pas au client) aux caisses automatiques.

À mon grand regret, alors que ma question portait sur la protection des consommateurs, vous m'avez renvoyé vers votre collègue de la Justice, la ministre Verlinden. Celle-ci m'a renvoyé par voie "intercabinets" vers le ministre Quintin, chargé de la Sécurité et de l'Intérieur. Pour ce dernier, je cite, "un agent de gardiennage (…) ne peut demander à un client surpris en train de voler aucune autre somme d'argent que celle correspondant au paiement des biens volés (…) Il n'est légalement pas permis à un agent de gardiennage de demander le paiement d'une somme d'argent supplémentaire dans le cadre d'un vol à l'étalage (…) Il semble que Delhaize propose ce paiement de 100 euros comme une forme de règlement amiable. De mon estime, cela s'apparente davantage à une clause contractuelle pour laquelle je ne suis pas compétent."

Ma question porte sur la protection du consommateur et j'ose espérer que vous prendrez la peine de vous pencher sur ce dossier car pour une seule question, trois ministres se sont dit être "incompétents" en la matière. Si d'autres volets peuvent être abordés, je m'en chargerai mais je voudrais ici vous interroger sur la protection du consommateur. C'est de votre compétence.

Monsieur le ministre, suite à la réponse de votre collègue le ministre Quintin, considérez-vous que Delhaize soit en droit de proposer un arrangement à l'amiable afin d'éviter de contacter la police? Si tel est le cas, Test Achats et le groupe socialiste estimons que cet "arrangement" doit être clair pour le consommateur, à défaut de quoi il s'agit d'une clause abusive: comptez-vous réclamer à Delhaize de préciser toutes les modalités de cet "arrangement" afin que le consommateur puisse connaître tout ses droits et que cet "arrangement" soit bien un "arrangement à l'amiable" plutôt qu'une amende arbitraire?

Monsieur le ministre, cette question m'avait interpellé lorsqu'elle avait fait l'actualité, il y a quelques semaines. C'est la raison pour laquelle j'avais essayé d'avoir une réponse. J'avais interrogé la ministre Verlinden qui m'avait renvoyé vers votre collègue Quintin. Avant cela, j'étais passé par vous, qui m'aviez renvoyé vers le même ministre Quintin. Je reviens vers vous parce que ce manque de transparence et le fait que la possibilité d'un règlement d'une redevance ou d'une amende ne soit pas indiquée au consommateur par le magasin me posaient question. Cela me donne l'impression qu'il y a une sorte de substitution flagrante à la loi et qu'en termes de protection du consommateur, cet arrangement unilatéral ou bilatéral est quelque chose de particulier s'il est accepté. J'ai reçu votre réponse, qui me permet d'avoir une vision un peu plus large de l'Arizona par rapport à cette problématique. J'entends aussi – et vous l'avez confirmé d'emblée – qu'un commerçant ne peut pas imposer d'amende ou se substituer à la justice ou à la police. C'est un sacro-saint principe.

Mijnheer de minister, u hebt onlangs in de media aangegeven dat u naar aanleiding van de grote promotieactie bij Albert Heijn zou laten onderzoeken of een zogenaamde 2 + 5 superdeal wettelijk is toegestaan. Op zich zijn promotieacties een goede zaak voor de consument, maar deze actie heeft toch voor heel wat ophef gezorgd.

In verschillende filialen hebben zich taferelen voorgedaan met grote drukte, lege rekken en dergelijke. Daarom heb ik een aantal concrete vragen voor u.

Bestaat er in dergelijke gevallen een meldingsplicht? Over welke instrumenten beschikt u om op te treden wanneer de organisatie van zulke acties leidt tot chaos of beperkte beschikbaarheid?

Acht u het aangewezen om met de sector in overleg te treden over duidelijke richtlijnen voor dergelijke massale kortingsacties?

Hoe verhoudt onze regelgeving inzake promotieacties zich tot de Europese richtlijnen?

U hebt aangekondigd een onderzoek te laten uitvoeren. Welk onderzoek betreft het precies? Wordt dat uitgevoerd door externen, met andere woorden, is er een extern onderzoeksbureau aangesteld?

Op basis van welke criteria wordt de impact van die actie geëvalueerd? Gaat het dan specifiek over de consumentenervaring en de logistieke organisatie of worden ook economische factoren meegenomen, zoals prijs, omzet en marktaandeel?

Gelet op de grote mediabelangstelling, hoe wordt de onafhankelijkheid van dat onderzoek gewaarborgd? Zal het onderzoeksrapport publiek worden gemaakt eenmaal het onderzoek is afgerond? Wanneer mogen we die publicatie verwachten?

Zullen de resultaten ook worden vertaald naar richtlijnen voor de sector?

Tot slot acht ik het ook van belang te weten welk overleg u hebt gehad met de betrokken supermarktketen.

Monsieur le ministre,

Récemment, l'enseigne néerlandaise Albert Heijn, implantée en Flandre a lancé une offre « 2 + 5 gratuits » sur plusieurs produits de grande consommation ; une stratégie de vente suivie par Colruyt.

Par la presse, j'ai appris que vous avez demandé à l'Inspection économique d'ouvrir une enquête.

En effet, quelques éléments sont troublants. Sans être exhaustif, je peux en citer deux :

Certaines promotions ont été mal gérées : rayons vides, stocks insuffisants, conditions floues et accès inégal aux offres – un ensemble qui nuit aux consommateurs ;

Certains produits auraient été achetés par Albert Heijn via les Pays-Bas, où les règles sont plus souples, ce qui pourrait soulever des questions d'optimisation fiscale. Si des produits ont été achetés à perte aux Pays-Bas pour être vendus en Belgique, Albert Heijn ferait en réalité échapper du bénéfice au fisc néerlandais.

Monsieur le Ministre, mes questions sont les suivantes :

Quand estimez-vous que l'Inspection économique sera en mesure de dévoiler les conclusions de son enquête ? Quels risques sont encourus par les acteurs concernés ?

Cette optimisation fiscale entre les Pays-Bas et la Belgique a-t-elle déjà des précédents ? L'Inspection économique mène-t-elle d'autres enquêtes sur d'autres acteurs (et dans d'autres secteurs) ?

Je l'ai dit : certaines promotions ont été mal gérées (rayons vides, stocks insuffisants, conditions floues et accès inégal aux offres). Comment comptez-vous faire valoir les droits du consommateur lors de prochaines actions de ce type ?

Je vous remercie pour vos réponses .

Bedankt voor uw antwoord.

Voor alle duidelijkheid, ik heb deze vraag vandaag niet gesteld met de bedoeling mij uit te spreken tegen kortingen. Ik denk dat kortingen op zich absoluut een goede zaak zijn voor de consument. Ze hebben alleen op dat moment voor wat problemen gezorgd. Ik vind het daarom ook interessant en noodzakelijk dat de Economische Inspectie een vooronderzoek doet, om te bekijken of alle regels zijn gevolgd. Dat moet sowieso de basis zijn. Daarna is het wachten op de resultaten.

Laten we hopen dat alles volgens de regels is verlopen, dan is er ook geen enkel probleem. U hebt beloofd de resultaten later te publiceren. We kijken ernaar uit en hopen dat dit snel kan gebeuren.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Avant toute chose – cela va de soi, mais je tiens à le rappeler – je ne suis nullement opposé aux promotions. C'est de bon aloi quand de plus en plus de nos concitoyens peinent à remplir leur caddie. Néanmoins, force est de constater qu'il y a eu des problèmes: promotions mal gérées, stocks insuffisants, conditions floues, accès inégal aux offres. Dès lors qu'il y a eu dysfonctionnement, une analyse devrait s'ensuivre et, le cas échéant, une sanction. Vous avez promis – je vous en remercie – de nous transmettre le résultat de l'enquête en cours. Je comprends aussi que vous ne puissiez vous exprimer plus avant. Un volet sur lequel j'espère que l'enquête pourrait également réagir, est celui de l'optimisation fiscale entre la Belgique et les Pays-Bas. Nous nous sommes retrouvés face à une situation particulière et j'espère que, là aussi, l'Inspection économique sera attentive sur ce point. En effet, c'était quasiment une première de voir quelque chose dénoncé comme cela au grand jour. Mais je ne suis pas tout à fait naïf. Je pense que cela a pu déjà exister par le passé et que ce pourrait encore être le cas aujourd'hui et dans le futur. J'attends donc une attention soutenue en la matière. Pour le surplus, nous attendrons le résultat de l'étude et reviendrons éventuellement vers vous par l'intermédiaire des questions orales.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, de Raad voor Reclame en de Influencer Marketing Alliance hebben een keurmerk ontwikkeld om het snel groeiende influencermarketinglandschap te professionaliseren, de transparantie voor consumenten te verhogen en merken te helpen betrouwbare partners te kiezen.

Ik kijk uit naar uw antwoorden op mijn vragen zoals ze schriftelijk werden ingediend. In het bijzonder ben ik benieuwd naar de evaluatie- en handhavingsmechanismen die zijn uitgewerkt om na te gaan of het label zijn doelstellingen bereikt alsook naar de rol die eventueel is weggelegd voor de toezichthouders in dat proces.

Mijnheer de minister, ik dank u voor het uitgebreide en opnieuw verhelderende antwoord. Wij zullen samen met u blijven opvolgen of de huidige wetgeving rond influencermarketing in sommige gevallen niet te strikt en in andere gevallen niet te los is. Het betreft een steeds evoluerende praktijk.

Inderdaad, Ryanair was gisteren uitgebreid in het nieuws, maar deze vraag heeft betrekking op een iets eerdere aankondiging waarin de luchtvaartmaatschappij liet weten papieren vliegtickets volledig te willen afschaffen. Op dit moment wordt dat systeem al deels ontmoedigd, maar men zou dus volledig overstappen op een digitale werkwijze. Dat roept bij ons toch een aantal vragen op over de toegankelijkheid en de gebruiksvriendelijkheid voor bepaalde groepen reizigers, met name ouderen of mensen met beperkte digitale vaardigheden.

Daarnaast zullen er aan de luchthaven, bij de check-in, ongetwijfeld discussies ontstaan met mensen die digitaal hebben ingecheckt, maar op het moment dat ze hun telefoon met de juiste QR-code moeten tonen, vaststellen dat hun batterij leeg is of dat er geen verbinding beschikbaar is, waardoor het alsnog niet lukt om in te checken.

Kunt u bevestigen, mijnheer de minister, dat Ryanair op Brussels Airport of op Charleroi Airport een supplement van 55 euro aanrekent aan mensen die er niet in slagen om op het juiste moment digitaal in te checken?

Acht u het wenselijk dat luchtvaartmaatschappijen eventueel verplicht worden om een alternatief aan te bieden voor wie niet digitaal kan of wil inchecken?

Hebt u overleg gehad met de luchthavens? Plant u hierover overleg met Ryanair?

En ten slotte, wie draagt volgens u de verantwoordelijkheid indien hierdoor vertragingen ontstaan? Alvast dank.

Mijnheer de minister, ik dank u voor dit antwoord. Wat dat laatste punt betreft, laten we inderdaad hopen dat het om fakenieuws gaat. Michael O'Leary is heel bedreven in aankondigingspolitiek, dus laten we hopen dat hij ook hier wat heeft overdreven om te choqueren of om aandacht te krijgen. Het Vlaams Belang vindt het een heel goed element in het regeerakkoord dat er steeds een niet-digitaal alternatief moet worden voorzien, in de eerste plaats door de overheidsdiensten, maar in dit geval ook voor dominante luchtvaartmaatschappijen. Laat ons immers niet vergeten dat Ryanair de grootste luchtvaartmaatschappij van Europa is en miljoenen mensen in staat stelt om te reizen. Wij zullen blijven opvolgen dat niet alleen de overheidsdiensten niet-digitale alternatieven aanbieden, maar ook private spelers met een dominante positie. Het is heel goed dat u het woord back-up in de mond hebt genomen, want nog niet zo lang geleden lag de luchthaven van Zaventem volledig plat door een probleem dat te voorkomen was. Dat is niet uw bevoegdheid, maar toen heeft men ook moeten teruggrijpen naar een papieren check-in, dus laten we altijd een back-up voorzien of afdwingen.

Monsieur le ministre, avant l'été, l' eggflation avait déjà été évoquée au sein de cette commission, lorsque le prix de l'œuf avait atteint 17,69 euros pour 100 pièces à la commission des prix de Kruisem. Désormais, ce prix bat un nouveau record en passant à 18,79 euros pour 100 œufs.

Pour rappel, la commission de Kruisem fixe les prix de manière hebdomadaire sur la base du prix du producteur. Cette hausse est la conséquence d'une crainte de la grippe aviaire sur les marchés européens et de l'arrivée des fêtes de fin d'année, où la consommation d'œufs repart à la hausse.

Cette augmentation peut affecter de nombreux consommateurs, en particulier les moins nantis qui se rabattent souvent sur les œufs comme source de protéines bon marché. Le risque de voir ces derniers se priver reste présent. De plus, la fabrication de nombreux produits transformés ayant recours aux œufs, la hausse du prix d'autres biens de consommation risque de frapper le caddie de l'ensemble des Belges par effet ricochet, à quelques semaines des fêtes.

Monsieur le ministre, existe-t-il un risque d'emballement durable du prix de ce produit de base, comparable au phénomène d' eggflation observé aux États-Unis?

Comment comptez-vous agir, avec les ministres compétents, pour limiter le prix des œufs et rassurer ou soutenir les producteurs?

Disposez-vous d'éléments chiffrés concernant les répercussions de cette hausse sur les produits transformés contenant des œufs? Comment ces prix ont-ils évolué depuis juin?

Ne craignez-vous pas que des producteurs/industriels importent des œufs ou des produits dérivés, tels des œufs en poudre, issus d'autres pays de l'Union européenne ou hors Union européenne? Quid des risques pour la santé des consommateurs? Ces industriels doivent-ils adapter l'étiquetage en conséquence? Quid de la traçabilité, de la qualité et de la sécurité alimentaire dans un tel scénario?

Monsieur le président, je tiens à remercier le ministre pour les éléments d'informations qu'il m'a transmis. Il semble bien suivre le dossier également. En parallèle, je ne manquerai pas d'interroger son collègue en charge de l'Agriculture.

Monsieur le ministre, l'utilisation des données (data) par les supermarchés peut avoir de nombreux avantages pour les consommateurs. En effet, depuis quelques temps, les magasins Colruyt, Delhaize, Lidl tendent à axer leurs avantages clients autour de nouveaux programmes de fidélité. L'enseigne Colruyt offre désormais le choix entre plusieurs profils pour les utilisateurs de la carte X-TRA.

Les profils "minimal, basic, connected ou advanced", selon le niveau choisi, l'entreprise partagera certaines données avec des partenaires pour mieux cibler les besoins spécifiques du client et faire des promotions personnalisées en conséquence. Les autres firmes suivent un process assez similaire, l'objectif concurrentiel étant l'offre ciblée sur base des habitudes de consommation. Le risque de créer un écosystème piégeant (ou incitant grandement) le consommateur à rester fidèle à la firme est présent.

Certes, l'utilisateur doit accepter que ses données soient utilisées, le RGPD est donc respecté. Néanmoins, la crainte de voir les données personnelles monnayées auprès des géants de l'agroalimentaires reste présent. De plus, quid de la sécurité informatique des data en cas de piratage? Enfin, la question de la concurrence doit aussi être posée.

Monsieur le ministre, qu'est-il prévu en termes de protection des données, du consommateur, par les entreprises ayant recours à ce type de promotion? Comment peut-on s'assurer que les données liées aux habitudes de consommation ne soient pas revendues à des entreprises de l'agroalimentaires? Est-ce que la mise en place de promotions ciblées, pour chaque consommateur en fonction de ses habitudes, peut être considérée comme une discrimination commerciale, en particulier pour ceux ne pouvant s'offrir certains produits donnant accès auxdites réductions? Ne craignez-vous pas une concurrence déloyale envers les producteurs locaux / petits magasins ne pouvant se permettre de telles réductions? Certaines réductions ne seront plus accessibles pour ceux n'ayant pas recours aux cartes de fidélité, considérez-vous cela comme une discrimination commerciale?

Monsieur le ministre, je vous remercie. Je visais ici principalement la question des données personnelles des utilisateurs. Certes, les offres existent mais elles ne doivent pas être conditionnées à la commercialisation des données des consommateurs. Je vous remercie de prendre contact avec Unia et je compte sur vous et votre administration pour veiller au respect de la législation.

Monsieur le ministre, chers collègues, la lutte contre les abus liés au marketing téléphonique reste un enjeu majeur pour la protection des consommateurs. Malgré l'existence de la liste "Ne m'appelez plus!" ou "Do not call me" (DNCM) et des obligations légales en vigueur, il apparaît que les entreprises responsables des dérangements les plus fréquents sont précisément celles qui contournent la législation et qu'il s'agit le plus souvent d'entreprises étrangères, parfois situées hors de l'Union européenne. Ces acteurs semblent ignorer les règles en vigueur, notamment l'obligation de consulter la liste DNCM, ce qui réduit sensiblement l'efficacité du cadre légal actuel.

Monsieur le ministre, dans les cas où l'entreprise responsable est située dans un pays non-membre de l'Union européenne et n'a aucune implantation sous le territoire européen, rendant les possibilités d'intervention très limitées, quel est votre plan d'action pour protéger efficacement les consommateurs contre ces pratiques? Disposez-vous des données actualisées quant à l'origine des entreprises responsables du plus grand nombre de plaintes?

Monsieur le ministre, merci pour ces éléments de réponse et ces compléments d'information. Nous resterons attentifs à la mise en place des systèmes "opt-in" et "opt-out" ainsi qu'aux autres démarches que vous avez entreprises. Merci à vous et à votre administration.

Mijnheer de minister, het is heel belangrijk dat de consument op de hoogte is van een aantal dingen, zeker wanneer die consument zijn rechten wil doen gelden. De FSMA heeft in 2013 Wikifin opgericht om consumenten te informeren omtrent financiële producten. Iedereen in deze zaal kent Wikifin vermoedelijk. De vraag rijst echter hoe effectief die initiatieven uiteindelijk zijn, want uit een recente studie van Argenta en Deloitte blijkt dat slechts een derde van de respondenten basisvragen over financiële geletterdheid juist kan beantwoorden. Vaak begrijpen mensen het financieel-economische jargon niet. Wat betekent bijvoorbeeld dividend, solvabiliteit, liquiditeit en dergelijke? Dat blijkt voor veel mensen niet zo evident te zijn.

Daarom heb ik een aantal heel concrete vragen, mijnheer de minister. Vindt u dat het gebrek aan kennis van economische basisbegrippen een risico vormt voor de bescherming van consumenten?

Uit de Deloitte-Argenta-studie blijkt dat slechts een minderheid van consumenten over voldoende vaardigheden beschikt. Hoe beoordeelt u die conclusie?

Kunt u de federale initiatieven inzake economische en financiële geletterdheid toelichten?

U hebt ook nieuwe wetgeving aangekondigd rond online financiële diensten. Hoe zal die aansluiten op de bestaande initiatieven?

Op basis van welke indicatoren wordt de effectiviteit geëvalueerd van die initiatieven, waaronder Wikifin? Wat waren de conclusies van de voorbije jaren?

Tot slot, welke aanvullende maatregelen acht u aangewezen om financiële informatie voor consumenten toegankelijker en vooral begrijpelijker te maken? Ik kijk uit naar uw antwoord.

Als het een omvangrijk en omstandig antwoord is, dan mag u mij dat zeker schriftelijk bezorgen. We hebben alle belang bij een zo volledig mogelijk antwoord. Geen probleem dus.

Dat mag.

Mijnheer de minister, GS1 promoot een nieuwe generatie barcodes die niet alleen scanbaar zijn aan de kassa, maar die voortaan ook door de consument zelf kunnen worden gescand met de smartphone om op die manier bepaalde informatie over onder andere ingrediënten, houdbaarheidsdatum en recepten te verkrijgen. Via de smartphonescans en -applicaties kunnen bedrijven gedetailleerde consumentengegevens verzamelen, zoals wie wat, waar en wanneer scant. Die gegevens kunnen worden gebruikt voor consumentenprofilering en gepersonaliseerde reclame.

GS1 heeft de ambitie om tegen eind 2027, dus over twee jaar, alle retailers wereldwijd de code te laten gebruiken. De organisatie geeft aan dat daarvoor investeringen noodzakelijk zijn in nieuwe verpakkingen, in aangepaste scanners en in software-upgrades voor kassasystemen.

Hoe beoordeelt u vanuit het oogpunt van consumentenbescherming de overgang naar dergelijke barcodes als belangrijkste drager van productinformatie? Welke risico's ziet u voor consumenten die geen geschikte smartphone hebben?

Acht u het aanvaardbaar dat essentiële informatie over veiligheid achter barcodes wordt verstopt?

Bent u van plan om minimumvereisten op te leggen inzake informatie die fysiek en leesbaar op de verpakking moet blijven staan, zodat niet alles wordt verstopt achter een barcode?

Bent u van oordeel dat consumenten mogen weigeren om mobiele data te gebruiken? Wie is aansprakelijk wanneer een consument schade lijdt door een gebrek aan zichtbare informatie?

Welke waarborgen inzake privacy en dataminimalisatie vraagt u aan de sector om consumentenprofilering en gerichte commerciële beïnvloeding te beperken?

Hoe beoordeelt u de rol van GS1 Belgium & Luxembourg als privéstandaardiseringsorganisatie gezien de sterke verwevenheid tussen hun activiteiten en de commerciële belangen van grote retailactoren en industriële spelers?

Beschouwt u die technologie als een mogelijk instrument om te voldoen aan de Europese verplichtingen inzake het digitaal productpaspoort of de verordening voor verpakkingen en verpakkingsafval? Welk overleg hebt u daarover gehad op Europees niveau? Welk standpunt zult u daarover innemen?

Ten slotte, hebt u overleg gehad, een thema dat mij na aan het hart ligt, met uw collega-minister van Middenstand, Zelfstandigen en Kmo's over de impact die de uitrol van de nieuwe barcodes zal hebben op kleine handelaars en kmo's? Er zijn immers best veel aanpassingen noodzakelijk.

Welke maatregelen overweegt u om te vermijden dat de kosten worden doorgerekend aan de consument?

Mijnheer de minister, uw vaststelling dat 12 % van onze consumenten geen smartphone heeft en dat de groep 65-plussers een aanzienlijk aandeel vertegenwoordigt, is pertinent. Bovendien werk de dataverbinding met een gsm in heel wat winkels niet altijd. Ik heb van u echter niet vernomen in welke mate aanpassingen noodzakelijk zijn. Ik noteer dat u daar rechtstreeks niet veel vat op heeft, omdat dat door EU-wetgeving wordt geregeld. Ik wou echter weten of u dat kader voldoende acht dan wel of dat moet worden aangepast. Als dat laatste uw conclusie is, dan is dat al een eerste stap voorwaarts, al is het maar om bij uw Europese collega's aan te geven dat een dergelijke maatregel niet kan en dat aanpassingen noodzakelijk zijn. De digitalisering gaat als een trein. De evolutie gaat bijzonder snel en steeds sneller. Ik wil echt vermijden, mijnheer de minister, dat belangrijke gegevens van bepaalde producten verstopt zitten achter een QR-code of een barcode en dat consumenten geen kennis kunnen nemen van die informatie, omdat ze die codes niet kunnen scannen. Ik denk dat het belangrijk is om hiernaar onderzoek te doen en om de kwestie op te volgen. Ik heb niet veel engagement van uw zijde gehoord; wij zullen u daarover blijven ondervragen.

Mijnheer de minister, de problematiek zal u niet ontgaan zijn na de Pano -reportage en de internationale berichtgeving. We weten dat heel wat Belgische consumenten duizenden euro's verliezen door oplichting via Meta-advertenties. Dat platform wordt daar veelvuldig voor gebruikt.

U kent de problematiek uiteraard ook al van vroeger. Heel wat BV's voelen zich regelmatig genoodzaakt om te communiceren dat advertenties die uit hun naam vertrekken, helemaal niet correct zijn en dat ook zij daardoor worden misbruikt. Al die nepadvertenties met misbruik van namen en foto's van bekenden vormen een groeiend probleem. Het blijkt dat Meta daar maar liefst 10 % van zijn advertentie-inkomsten uit haalt. Dat is dus geen detail.

Als u weet dat dat bedrijf daarnaast enorme bedragen verdient door clicks en algoritmes die mikken op ragebait, het uitbuiten van rancune en het opstoken van woede, dan is het duidelijk dat de rol van platformen niet eenduidig positief te noemen is, om het met een eufemisme te zeggen. Het gaat om miljarden dollars per jaar die ze verdienen met fraude, misbruik en bijzonder bedenkelijke praktijken, terwijl er regels bestaan om dergelijke valse boodschappen te detecteren.

Ik ga ervan uit dat u op de hoogte bent van de problematiek. Wat was uw reactie op de reportage? In de begrotingsnota staat plots iets interessants. Vroeger ging het over de digitaks, die vanaf 2027 op Europees niveau wordt geregeld; sinds begin dit jaar wordt gesproken van “ slash digitale advertenties”. Wat valt daaronder?

Wie zal het probleem concreet aanpakken? Is dat enkel de Economische Inspectie? Worden de speurders die erbij komen specifiek ook op deze problematiek gezet?

Hoe kijkt u aan tegen de geheimhoudingscontracten voor werknemers van de platformen die dit aan de kaak willen stellen? Bent u in gesprek met de platformen? Zo ja, wie coördineert dat? Hier is sprake van een sneeuwbaleffect: het gaat steeds sneller via sociale media, phishing en fiscale fraude. Hoe zal de regering gecoördineerd optreden rond deze problematiek?

Mijnheer de minister, u hebt niet geantwoord op mijn tweede vraag. In het regeerakkoord stond namelijk eerst de digitaks, die vanaf 2027 zal worden ingevoerd en een faire bijdrage zou inhouden voor de belastingen. Later kwam er echter een taks op digitale advertenties. Ik wil weten hoe het daarmee zit. Een taks op digitale advertenties is immers iets heel anders dan een digitaks, die een beperkte, maar faire belasting zou zijn. Daarop zou ik graag nog een antwoord krijgen.

Verder hoor ik dat u in gesprek bent, maar het gaat over 10 % van de omzet. Zoals in de Pano -reportage werd aangegeven, gaat het om niet willen, niet om niet kunnen. Platformen beschikken namelijk over alle opsporings- en scanningsmethodieken om dergelijk misbruik te filteren voor het online komt. Voor hen is het gewoon een inkomstenbron. Wanneer u zegt dat er gesprekken plaatsvinden en dat er gecoördineerd wordt gewerkt, is mijn vraag met welke concrete vooruitgang en welke termijnen in het achterhoofd dat gebeurt, wetende dat al die scanningtechnieken bestaan.

Welke stappen voorziet u om op te schalen naar ernstigere maatregelen, bijvoorbeeld op Europees niveau, zodat er op basis van de Digital Services Act strenger kan worden opgetreden? Zeker nu de BIPT niet bevoegd is voor Meta, dat in Ierland gevestigd is. Ik denk dat alle lidstaten dit soort zaken zullen aankaarten. Dit is immers geen klein bier.

De 138 domeinnamen die afgesloten worden, vormen slechts een fractie van de totale problematiek.

U hebt dus gelijk als u zegt dat dit hier vaker zal terugkomen, omdat dit een enorme sneeuwbal is. Het brandt en Meta verdient daar goed geld aan. Dat is misbruik van onze burgers. Ik denk dat de ernst een stuk moet worden opgedreven richting Meta, bij ons, maar zeker ook op Europees niveau. Ik zou dan ook graag uw concreet antwoord horen over die digitaks en digitale advertenties.

Mijnheer de minister, of ons glas halfvol of halfleeg is, doet er weinig toe. Het gaat om de mensen van wie de bankrekening leeg is.

Ik ben het met u eens dat wij tegenover een immens platform staan dat zijn eigen regels hanteert. Juist daarom hoop ik, wanneer wij vaststellen dat boetes betalen voor hen voordeliger is dan hun praktijken aanpassen, dat de minister van Financiën, aan wie ik de vraag ook zal stellen, samen met u op Europees niveau het gesprek aangaat om te bekijken hoe ter zake een tandje kan worden bijgestoken, zodat wij niet blijven dweilen met de kraan open. U kunt immers wijzen op de 138 domeinnamen en de financiële stromen erachter. Dat zijn belangrijke successen om duidelijk te maken dat wij de kwestie ernstig nemen. Het blijft echter dweilen met de kraan open. Het betreft slechts een fractie van de volledige problematiek. Anders zou dit voor Meta ook niet zo lucratief zijn. Het gaat voor hen om ettelijke miljarden euro.

In tijden waarin mensen het al moeilijk hebben om door de bomen het bos te zien op sociale media, op momenten waarop het hele systeem van die bedrijven eigenlijk al op punt staat om dergelijke zaken te voorkomen, blijven veiligheid en eerlijkheid voor hen ondergeschikt aan winst. Daarom moeten wij met elkaar in gesprek gaan over de vraag welke nieuwe wapens wij daadwerkelijk kunnen ontwikkelen.

Het betreft hier geen opbodwedstrijd in verontwaardiging. Het is wél een wedstrijd waarin wij voor mij niet met gelijke wapens strijden. Wij moeten nagaan welke bijkomende middelen behalve het wapen van boetes, dat voor hen duidelijk slechts een druppel op een hete plaat is, kunnen worden ingezet. Zij betalen die boetes en gaan vervolgens over tot de orde van de dag. Wij moeten nagaan wat nog mogelijk is. Ik denk dat dat op Europees niveau opnieuw op de agenda moet komen.

De DSA, waarin wij inderdaad voorloper zijn, toont hoe ver de rest van de wereld achterop hinkt. Wanneer wij echter zien hoe de president van de Verenigde Staten zich opstelt ten aanzien van die platformen en ten aanzien van Europa dat die platformen wil reguleren, dan moeten Europa en alle lidstaten elkaar stevig vasthouden en daadwerkelijk de tanden durven tonen.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik heb de eer en het genoegen om deze vraag aan u te stellen, aangezien ze is doorverwezen van de heer Bihet. Voor de veiligheid heb ik de vraag ook gesteld aan de heren Crucke en Clarinval, maar ik was er niet opgekomen dat u mogelijk ook bevoegd zou kunnen zijn.

Wie vandaag zijn elektrische wagen oplaadt aan een publieke laadpaal, heeft niet altijd een goed idee van de kostprijs, omdat op de meeste laadpunten geen prijs per kilowattuur of bijkomende kosten, zoals een opstartfee of een tijdfee, zijn aangegeven.

Sinds 13 april 2024 is de Europese richtlijn betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen van kracht. Die heeft onder andere tot doel de transparantie te verhogen wat betreft prijzen aan laadpalen, door laadstations te verplichten de prijs per kilowattuur, de startprijs en de prijs per uur te afficheren.

Volgens de richtlijn moet elk land daarenboven een nationaal beleidskader opstellen rond alternatieve brandstoffen. Voor het einde van 2024 moest een draft bij Europa worden bezorgd en tegen het einde van dit jaar moet dat kader definitief worden goedgekeurd. Ik heb begrepen dat deze draft is opgemaakt. Het is echter niet duidelijk of daarin ook iets zal worden opgenomen over de controle en wie hiervoor verantwoordelijk is.

Is de uitrol van de bewuste wetgeving voltooid of loopt die nog? Als die nog lopende is, wat is de timing?

Welke instantie is in dit land verantwoordelijk voor de controle op die wetgeving? Wordt er vandaag controle uitgevoerd?

Is de draft voor een nationaal beleidskader al definitief goedgekeurd? Zo niet, wat is dan de timing?

Met betrekking tot de prijsaanduiding is de verordening volledig van toepassing sinds de inwerkingtreding. Ze is dus voltooid en volledig in werking. Andere bepalingen die hiermee verband houden, worden van toepassing in 2026 of in 2027; dat is een beetje afhankelijk van de regels.

Met betrekking tot de prijsaanduiding wordt de verordening gecontroleerd door de Economische Inspectie van de diensten van de FOD Economie. Andere bepalingen vallen onder de bevoegdheid van nationale of regionale instanties.

Dan kom ik aan uw laatste vraag. Dit is effectief een gedeelde bevoegdheid van mij en mijn collega van Mobiliteit, de heer Crucke. Momenteel loopt die coördinatie nog. Ik heb begrepen dat het nog niet definitief is goedgekeurd, maar we verwachten eerstdaags verdere feedback. De coördinatie zit bij hem. Ik ben wel medebevoegd, maar het lijkt een beetje een pingpongspel, vermits u zoveel ministers moet bevragen. Het nationaal beleidskader zit effectief bij hem en is nog niet definitief goedgekeurd, maar zal er kortelings aankomen.

Ik kijk uit naar de volgende stappen. Ik krijg af en toe vragen van consumenten die na het laden een rekening krijgen die verschilt van waarop ze rekenden. We moeten er met een open blik naar kijken en dat op een goede manier organiseren.

Mijnheer de minister, ConsumerConnect werd voorgesteld als het unieke contactpunt voor consumenten met klachten, een instrument dat consumenten informeert over hun rechten, hen indien nodig begeleidt naar middelen en klachten doorgeeft aan de bevoegde inspectiediensten. U noemde het een belangrijk middel voor consumentenbescherming, met de intentie tot verdere uitbouw en verbetering.

Intussen zijn er meer dan 30.000 meldingen binnengekomen. Dat toont aan hoe groot het probleem is. Enorm veel mensen worden opgelicht, vooral online en zeker in de eindejaarsperiode. Niemand weet echter wat er concreet gebeurt met die meldingen. Er is geen transparantie over bijvoorbeeld hoeveel onderzoeken er effectief zijn opgestart, welke ondernemingen of websites onderzocht of offline werden gehaald, welke sancties werden opgelegd of welke zaken in bemiddeling zijn gegaan.

Belangrijker nog, burgers krijgen geen terugkoppeling. Consumenten die met de moed der wanhoop melding maken omdat ze hun geld kwijt zijn, verdienen meer dan enkel een bevestiging dat de melding goed is ontvangen. Ze verdienen zichtbaarheid van de opvolging, zicht op resultaten en vertrouwen dat het systeem werkt. Anders is ConsumerConnect geen bescherming, maar een bureaucratische façade, een statistiekendoos zonder tanden. Transparantie is geen extraatje, maar wel basisdemocratie.

Mensen die opgelicht worden, vragen geen onmogelijke dingen. Ze willen zien dat de overheid fraudeurs aanpakt. Zelfs een simpele terugkoppeling, zoals dat de melding is onderzocht, in onderzoek is, leidde tot actie of dat er voorlopig geen zaak werd opgestart is geen luxe.

Wanneer krijgen we duidelijke cijfers over het aantal onderzoeken, opgelegde boetes en offline gehaalde websites? Wanneer voorziet u minstens een minimale terugkoppeling aan de consumenten die een klacht indienden?

Nogmaals goedemiddag, mijnheer de minister. Het is inderdaad aangenaam dat het vlot vooruitgaat. We zien dus wie hier de actievelingen zijn, een pluim voor onszelf.

Het platform ConsumerConnect van de FOD Economie is sinds maart 2024 online. Sindsdien zijn er al meer dan 30.000 meldingen van gedupeerde consumenten binnengekomen via dit meldpunt.

In november dit jaar trok de FOD Economie aan de alarmbel nadat de Algemene Directie Economische Inspectie de afgelopen vier jaar 1.229 inbreuken heeft vastgesteld over misleidende promoties tijdens Black Friday. U hebt daarover de nodige communicatie gevoerd om mensen alert te maken voor die specifieke dag en voor frauduleuze acties die worden opgezet. Veel van de inbreuken blijken gepleegd door aanbieders van frauduleuze webshops. Het blijft echter onduidelijk wat er met al die aangiftes gebeurt. Daarom stel ik u deze vraag, die aansluit bij de vraag van collega Van den Bosch.

Wordt door de Algemene Directie Economische Inspectie proactief gecontroleerd of enkel na een melding van vermoedelijke fraude? Worden webshops op dezelfde manier en met dezelfde frequentie gecontroleerd en zijn daar cijfers over?

Na hoeveel meldingen worden er sancties opgelegd aan een winkel of webshop? Na hoeveel meldingen wordt een winkel gesloten of een webshop offline gehaald en bestaan daar cijfers over?

Wat gebeurt er met de informatie die de FOD Economie ontvangt via het platform ConsumerConnect? Hoe worden de meldingen verder verwerkt? Op welke manier kan ConsumerConnect een echte hulp zijn voor de consument, zodat ze na een melding worden geholpen en er terugkoppeling wordt gegeven? Voorziet u extra maatregelen om met dit meldpunt verder te gaan dan louter het signaleren van consumentenproblemen?

Dank u.

Bedankt, mijnheer de minister, voor uw antwoorden.

Misschien is het voor de consument dan nog niet helemaal duidelijk hoe ConsumerConnect exact werkt. We zullen misschien ook eens aan de oren van die journalist moeten trekken.

Zouden we dat jaarverslag waarover u sprak misschien kunnen krijgen?

Ah, goed. Dan zullen we dat eens nakijken. Bedankt.

Bedankt voor uw toelichting. We zullen met heel veel interesse het jaarverslag doornemen en ervoor zorgen dat u hier binnenkort andere vragen kunt beantwoorden.