Commissievergadering op 21 januari 2026

Mevrouw de minister, Child Focus signaleerde heel recent het bestaan van extreem gewelddadige online netwerken die jongeren manipuleren, intimideren en aanzetten tot zelfverwonding of erger. Wat dat bijzonder zorgwekkend maakt, is waar dat gebeurt: niet in de krochten van het darkweb, maar op plaatsen waar kinderen elke dag aanwezig zijn, zoals TikTok en online games zoals Roblox. Extra alarmerend is dat het vaak niet om geld draait, maar om macht, vernedering en het systematisch breken van kwetsbare jongeren.

Child Focus en Europol waarschuwen beide dat we waarschijnlijk maar een deel van het probleem zien. Veel gevallen blijven onder de radar en het fenomeen stopt duidelijk niet aan onze landsgrenzen.

Is uw departement op de hoogte van het bestaan en de activiteiten van die extreem gewelddadige online chatgroepen in België, en werden daarover al dossiers geopend door politiediensten of het parket? Wordt het fenomeen momenteel opgevolgd vanuit het oogpunt van radicalisering, extremisme of georganiseerde criminaliteit, zoals door Child Focus wordt gesuggereerd?

Welke concrete maatregelen worden genomen om jongeren beter te beschermen tegen dergelijke online netwerken, zowel preventief als repressief? Hoe verloopt de samenwerking tussen de federale diensten, Child Focus, het parket en internationale partners, zoals Europol, bij de opsporing en vervolging van de daders?

Bent u bereid om bijkomende initiatieven te nemen op het vlak van bewustmaking, vroegdetectie en meldingsbereidheid bij jongeren, ouders en scholen, gelet op de grote schaamte en onderrapportering die met dat fenomeen gepaard gaan?

Mevrouw de minister, Child Focus trekt inderdaad aan de alarmbel over sadistische chatgroepen die online open en bloot circuleren. Het gaat om chatgroepen waarin jongeren onder druk worden gezet en elkaar aansporen om vaak heel extreme vormen van geweld te plegen en daar ook beelden van te verspreiden. Dat is waar dat netwerk in essentie op draait. In sommige gevallen gaat het om zelfverminking, dus niet om beelden van geweld tegen anderen, maar om geweld dat men zichzelf aandoet. Er zijn gevallen bekend van slachtoffers die zichzelf moeten verminken of seksueel geweld op zichzelf moeten plegen.

Die chatgroepen zijn gelinkt aan 764. Dat is een beruchte chatgroep waarin wordt opgeroepen tot extreme en steeds extremere vormen van geweld en tot de verspreiding van beelden daarvan. Dat fenomeen kan heel snel volledig ontsporen. Dat blijkt ook wanneer we de landsgrens oversteken, want in Nederland deden de afgelopen twee jaar vijf meisjes een zelfmoordpoging onder invloed van die chatgroepen. Dat zijn alleen de gevallen waarvan we officieel weten dat ze gelinkt zijn aan die chatgroepen.

Eerder sprak Europol in zijn jaarrapport al een waarschuwing uit. Het is niet de eerste keer dat dit fenomeen naar boven komt bij onlinegroepen die zichzelf vaak omschrijven als de No Lives Matter-beweging of de COM, een verwijzing naar de community.

In een vorig antwoord op vragen die ik u stelde in de commissie voor Justitie hebt u gezegd dat tijdens internationale vergaderingen collega’s uit het buitenland wezen op de problematiek van netwerken zoals 764 en vergelijkbare groeperingen. U hebt ook gesteld dat er, wat de opsporing en monitoring van dergelijke onlinegroepen betreft, al informatie werd uitgewisseld met internationale partners.

Mevrouw de minister, op welke manier heeft het fenomeen zich in de tussentijd verder ontwikkeld in ons land, en welke evoluties zien we daar?

Zijn er ook in ons land zelfmoordpogingen geweest die werden aangestuurd vanuit dergelijke chatgroepen, zoals in Nederland, en zo ja, om hoeveel gevallen ging het?

Hoe verloopt die informatie-uitwisseling met internationale partners waarnaar u verwees, en zijn er op dat vlak bepaalde knelpunten?

Tot slot, werden er al personen vervolgd naar aanleiding van activiteiten in die chatgroepen?

Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is enigszins geruststellend dat de problematiek op de agenda staat en dat de veiligheidsdiensten het opvolgen, maar het is geen randfenomeen meer. Dat is zeer zorgwekkend.

Aangezien Child Focus en Europol aangeven dat er sprake is van onderrapportering, is het belangrijk dat we dat niet loslaten. Ik heb er echter alle vertrouwen in dat het verder wordt opgevolgd om onze kinderen te beschermen in de digitale wereld.

Mevrouw de minister, dank u wel voor uw antwoord. De sadistische chatgroepen trekken vooral kwetsbare jongeren aan. Dat zullen we waarschijnlijk vaststellen in zowel het daderprofiel als bij de slachtoffers. Vooral kwetsbare jongeren trappen in die val. Het is zeer positief dat er nog geen linken zijn vastgesteld met zelfmoorden in ons land. We moeten daar wel waakzaam voor blijven. De kans dat het fenomeen zich niet verder verspreidt, is redelijk klein, zeker als we naar het buitenland kijken. U hebt ook preventie op regionaal vlak aangehaald. Preventie is inderdaad een regionale bevoegdheid, maar ik wil u vragen om daarover zeker ook met de ministers in de Vlaamse regering en de andere deelstaten te spreken en ervoor te zorgen dat maximaal op preventie wordt ingezet. Het is heel belangrijk dat kwetsbare jongeren weten in welke val ze kunnen lopen en wat de mogelijke gevolgen zijn van die verschrikkelijke sadistische chatgroepen die online overal circuleren.

Mevrouw de minister, Lars De Smet is een jongeman uit Aalst die al vier jaar in de cel zit in Noord-Macedonië. De lokale rechtbanken hebben hem veroordeeld tot een celstraf van zes jaar. Hij zit sinds mei 2022 opgesloten. Hij werd opgesloten in twee Macedonische gevangenissen, volgens de informatie die ons bereikte. De Raad van Europa heeft die gevangenissen herhaaldelijk omschreven als structureel onmenselijk met ernstige tekortkomingen op het vlak van veiligheid, medische zorgverlening en basisrechten.

De Belgische Staat is sinds 2022 formeel op de hoogte van de ernstige medische en psychologische problemen waar Lars mee kampt. Roland, de vader van Lars, trekt al de hele tijd aan de alarmbel. Om het in zijn woorden te zeggen: Lars is uitgeput, ziek en volledig op zichzelf aangewezen.

Verschillende collega's die vandaag in deze commissie aanwezig zijn, hebben vorige week de minister van Buitenlandse Zaken over de kwestie ondervraagd. Ik had zelf voor de kerstvakantie een schriftelijke vraag ingediend, maar gezien de tijdsdruk en de ernst van het dossier leek het mij beter die vragen ook meteen mondeling aan u te richten vandaag.

De minister van Buitenlandse Zaken stelde vorige week dat de situatie vanuit de Belgische ambassade nauw wordt opgevolgd, maar verwees voor alle vragen wat de overlevering van Lars naar België betreft naar u, in uw hoedanigheid van minister van Justitie. Hij stelde ook dat de diensten van de minister van Buitenlandse Zaken in regelmatig contact staan met de diensten van Justitie over deze zaak en dat u bevoegd bent voor de uitvoering van het overbrengingsverdrag van de Raad van Europa. Vandaar heb ik voor u vandaag de volgende vragen, mevrouw de minister.

Ten eerste, hoe gebeurde de opvolging vanuit Justitie bij de Noord-Macedonische autoriteiten de afgelopen jaren? Kunt u daar wat meer context over geven?

Ten tweede, hoeveel bezoeken, gesprekken of interventies vonden er vanuit Justitie daadwerkelijk plaats?

Ten derde, welke opvolging werd gegeven aan de signalen van procedurefouten of mogelijke problemen met detentieomstandigheden?

Ten vierde, hebt u zelf al rechtstreeks face to face overleg gepleegd met de minister van Buitenlandse Zaken over deze kwestie? Hebt u dit dossier ook al formeel onder de aandacht gebracht bij uw Noord-Macedonische ambtgenoot of bij de ambassadeur in Brussel? Zo ja, wanneer en wat was de reactie? Zo niet, waarom niet en wanneer zal dat gebeuren?

Tot slot vallen België en Noord-Macedonië allebei onder het verdrag van de Raad van Europa inzake de overbrenging van gevonniste personen. Hoe staat het met de uitvoering van dat verdrag in deze casus? Welke stappen zijn er ondertussen gezet? Welke moeilijkheden hebt u daarbij zien opduiken? Hoe zal dit verder worden opgevolgd en wat zult u ondernemen om schot in de zaak te krijgen?

Mevrouw de minister, de collega van het Vlaams Belang heeft de context al volledig geschetst. Ik zal dat niet opnieuw doen. Ook wij hebben alarmerende signalen ontvangen vanwege de familie van Lars De Smet over de situatie waarin hij zich bevindt, zowel op het vlak van voeding en ondervoeding als wat betreft de fysieke mishandelingen die hij in Noord-Macedonië ondergaat. Wanneer een landgenoot van ons in het buitenland opgesloten zit en er gevreesd moet worden voor zijn veiligheid en gezondheid, lijkt het mij gerechtvaardigd dat wij daar in het Parlement vragen over stellen.

In eerste instantie verwijs ik naar wat eerder aan de minister van Buitenlandse Zaken is voorgelegd. Minister Prévot heeft toen geantwoord dat vanuit zijn diensten alle mogelijke stappen genomen zouden zijn, onder meer wat consulaire bijstand betreft. Wij horen echter van de familie dat zij dat tegenspreekt en het gevoel heeft dat niet alles wordt gedaan wat nodig is om de levensomstandigheden van Lars te verbeteren. Dat wordt dus in twijfel getrokken.

In tweede instantie heeft de minister van Buitenlandse Zaken expliciet verwezen naar Justitie en naar uw diensten. De collega van het Vlaams Belang heeft het al gezegd, specifiek wat de overbrengingsprocedure betreft, die onder de bevoegdheid van Justitie valt. Ik kan meegeven, en ik heb dat ook in mijn vraagstelling omschreven, dat de familie zich van het kastje naar de muur gestuurd voelt, waarbij Justitie en Buitenlandse Zaken naar elkaar verwijzen. Volgens Justitie zou het gaan om een administratieve afhandeling die door Buitenlandse Zaken kan gebeuren, terwijl volgens Buitenlandse Zaken de angel van het probleem bij Justitie zit.

De vraag is nochtans duidelijk. Hopelijk kunnen beide instanties, samen met u en uw collega van Buitenlandse Zaken, aan hetzelfde zeel trekken, zodat de levensomstandigheden van Lars verbeteren en hij ook effectief, en niet slechts mogelijk, naar ons land wordt overgebracht.

Ik verwijs daarom naar wat ik schriftelijk heb ingediend en de deelvragen die daarin zijn opgenomen. Ik vraag u om toe te lichten waar de knoop precies zit op het vlak van Justitie en hoe de afstemming verloopt met uw collega van Buitenlandse Zaken. Ik dank u.

Dank u voor uw antwoord, mevrouw de minister.

Ik onthoud dat u via de diensten van Justitie en het kabinet in contact staat met de familie van Lars. Wat mij vooral zorgen baart, is dat Noord-Macedonië op een bepaald moment heeft meegedeeld niet langer akkoord te gaan met de overbrenging, zonder dat daar een gemotiveerde reden voor werd gegeven, en dat er nadien geen enkele vooruitgang meer is geboekt. Dan lijkt het mij dat het initiatief aan onze kant moet liggen. Het moet vanuit België komen dat er druk wordt gezet en dat er een duidelijk signaal wordt gegeven aan de Noord-Macedonische autoriteiten: wij laten dit niet los, wij zijn Lars niet vergeten. Hij zit daar nog steeds in de cel. Wij willen minstens een duidelijke verklaring en zekerheid dat de detentieomstandigheden aanvaardbaar zijn. Zo niet, dan willen wij dat Lars wordt overgebracht.

Ik reken erop dat u samen met de minister van Buitenlandse Zaken hierop keihard blijft inzetten. Ik hoop oprecht dat u dat zult doen. Ik hoop eveneens dat u regelmatig contact blijft opnemen met de autoriteiten in Noord-Macedonië, telkens opnieuw de stand van zaken opvraagt en blijft aandringen op een akkoord over die overbrenging. Wij blijven dit alleszins opvolgen, want zolang Lars daar vastzit in mensonterende omstandigheden, kunnen wij dat absoluut niet aanvaarden. Wij zullen dit blijven opvolgen tot Lars terug in België is. Dank u wel.

Dank u, mevrouw de minister, voor uw antwoorden, en in het bijzonder voor de opheldering rond de eerder geplande overbrenging die uiteindelijk niet is doorgegaan. Dat was inderdaad een van de vragen die wij hadden gesteld.

Wat ik vooral onthoud, zijn twee zaken. Wanneer ik de signalen van de familie hoor, met wie u en uw diensten in contact staan, is er toch minstens de perceptie, al dan niet terecht, dat niet altijd tijdige en voldoende duidelijke informatie wordt verstrekt. Ik wil daarom in mijn repliek een warme oproep doen om daar zeker de nodige aandacht aan te besteden.

Ik meen ook te weten dat u er altijd naar streeft prioriteit te geven aan mensen die in moeilijkheden verkeren, die slachtoffer zijn of zich slachtoffer voelen. Volgens mij is het hier echt noodzakelijk, gelet op wat de familie aangeeft, om daar volop in te investeren, uiteraard ook in overleg met de diensten van de minister van Buitenlandse Zaken, zodat voor iedereen duidelijk is waar men aan toe is.

Wat mij vooral zorgen baart in uw antwoord, en ik begrijp dat u niet in detail kunt treden, is dat ik geen enkel spoor zie van een doorbraak, noch wat betreft een verbetering van de levensomstandigheden, noch in het kader van de overbrenging. Dat is op zich zorgwekkend. Ik zeg uiteraard niet dat u daar persoonlijk iets aan kunt doen, maar de vraag stelt zich wel of de familie enige hoop kan koesteren op verbetering. Dat horen wij vandaag niet.

Ik vermoed dus dat dit iets is dat we goed moeten blijven opvolgen. Informeer de familie correct en tijdig, en dan zullen we zien wat het verdere verloop is. Ik hoop dat Lars op betere omstandigheden mag rekenen en, in een ideale wereld, dat u binnenkort met de boodschap kunt komen dat hij effectief naar België wordt overgebracht.

Wij zullen dit blijven opvolgen. Ik dank u.

Mijnheer de voorzitter, aangezien collega De Wit vandaag niet aanwezig kan zijn, wil ik dit punt graag laten uitstellen, uit collegialiteit.

Mevrouw de minister, dit is een vraag die ik u vorige week al heb gesteld. In de commissievergadering van vorige week heb ik u een aantal concrete vragen over vzw Het Huis voorgelegd. U bent toen niet ingegaan op die concrete vragen, maar hebt geantwoord met een algemeen statement.

Ik heb daar even over nagedacht en besloten om mijn vraag gewoon opnieuw in te dienen, omdat ik vind dat dit niet zomaar kan passeren. We hebben een job als parlementslid. We zijn verkozen om controle uit te oefenen op de uitvoerende macht, dus ook op u. Dat betekent dat het niet geheel vrijblijvend is wanneer we u vragen stellen: u kunt niet kiezen of u daarop antwoordt of niet.

U kunt zeggen dat u onvoldoende gegevens hebt of dat het niet uw bevoegdheid is, waardoor u geen antwoord kunt geven. U kunt echter niet zeggen dat u geen zin hebt om te antwoorden en daarom gewoon niet op de vragen ingaat. Ik heb mijn vragen daarom opnieuw ingediend en hoop dat u vandaag wel een antwoord kunt geven op die concrete vragen.

Zoniet ben ik verplicht om ze volgende week opnieuw in te dienen. Dit is een principiële kwestie. We stellen vragen in deze commissievergadering en doen dat niet zomaar. Dat is onze job en u hebt ook de verplichting om daarop te antwoorden.

Ik zal de vragen nog heel kort overlopen. Ten eerste, u stelde eerder dat u op 17 november een schriftelijk verzoek hebt gericht aan Vlaams minister Zuhal Demir om de capaciteit van de bezoekruimtes bij de centra algemeen welzijnswerk (CAW’s) structureel uit te breiden. Hebt u daar ondertussen een antwoord op ontvangen? Kunt u dat antwoord delen? Zo niet, zult u opnieuw aandringen bij uw Vlaamse collega op een structurele oplossing?

Ten tweede, zijn er nog gesprekken geweest met de familierechtbanken die doorverwijzen naar Het Huis? Zo ja, hebt u daarbij de bezorgdheden over de vzw doorgegeven? Wat was hun reactie? Hebt u zelf al contact opgenomen met de vzw om haar werking nader te bekijken?

Tot slot, hebt u ondertussen nog andere signalen ontvangen die de werking van vzw Het Huis in twijfel trekken? Zo ja, welke signalen en welk gevolg werd daaraan gegeven?

Sta mij toe te zeggen dat ik dit nog altijd een zeer algemeen antwoord vind. Ik stel deze vraag en blijf ze stellen om een eenvoudige reden. Er zijn heel veel ouders die hun kinderen naar vzw Het Huis moeten sturen en die allemaal dezelfde signalen geven: dat is geen veilige omgeving voor kinderen. Kinderen worden daar geconfronteerd met daders van seksueel misbruik en met drugsverslaafden. Dat is absoluut niet veilig. Vzw Het Huis werkt met vrijwilligers, mensen die het wellicht goed bedoelen, maar die op geen enkele manier gekwalificeerd zijn om met kwetsbare kinderen om te gaan.

Als we dat allemaal weten, als die signalen er al jaren zijn, dan grijpen we toch in. Het lijkt mij logisch dat er dan vanuit de politiek, vanuit het beleid, van de minister van Justitie een duidelijk signaal komt: ik neem dit ernstig, ik ga zelf kijken naar vzw Het Huis, ik ga de familierechtbanken blijven aanspreken op alle signalen die naar boven komen en ik ga ervoor zorgen dat we de veiligheid van onze kinderen ernstig nemen en daar ook actie aan koppelen.

Ik blijf dus toch wat op mijn honger. Ik vind het jammer dat u niet concreter ingrijpt. Dit is absoluut geen afgesloten verhaal. Ik vind het enorm jammer voor alle ouders die daar wakker van liggen en die oprecht worstelen met het feit dat hun kinderen naar dat huis moeten. Ik hoop dat u hen ernstig neemt.

Ik hoop ook dat als zij u zelf contacteren, u hen keer op keer een duidelijk antwoord kunt geven. Geloof mij, mevrouw de minister, heel veel ouders hebben slapeloze nachten over het feit dat hun kinderen naar vzw Het Huis worden gestuurd. Het lijkt erop dat de familierechtbanken alles, maar dan ook alles wat de vzw Het Huis in haar verslagen schrijft voor waar aannemen. Ik denk dat het einde hiervan nog niet is gezien. We blijven dit verder opvolgen. Ik hoop alleszins op beterschap, in het belang van al die ouders en al die kinderen.

Madame la ministre, la semaine dernière, dans le cadre du débat relatif au cabinet d'avocats Casa Legal, vous aviez justifié l’absence de versement de subside facultatif par le fait que nous étions en douzièmes provisoires. Je vous avais déjà expliqué qu'une telle justification était fausse sur le plan technique dans la mesure où les douzièmes provisoires ont pour vocation de permettre la poursuite de la politique menée l’année antérieure, d'autant plus que des moyens y sont prévus à cette fin. De plus, une telle justification est également dramatique sur le plan politique puisque vous faites porter la responsabilité de l’absence de budget de plein exercice non sur les épaules du gouvernement qui ne l'a pas confectionné avant le 31 décembre, mais sur celles des structures qui mènent des politiques publiques, alors même qu'il en va de votre responsabilité.

Au vu de votre argumentation, je me suis donc intéressé à l’impact d’une telle décision et j'ai consulté les arrêtés royaux pris pour les subsides facultatifs. J'ai sélectionné ceux qui représentaient les montants les plus élevés. Si vous n'éprouvez aucune empathie pour Casa Legal – dont je rappelle que le personnel fait l'objet d'une procédure de licenciement, avec un préavis qui court jusqu'au mois de mars –, les autres structures, et des plus importantes, sont notamment l’association V-Europe, qui accompagne les victimes d’attentats terroristes, les Cliniques universitaires Saint-Luc et leur centre de médecine légale ou encore l’UZ Leuven.

Madame la ministre, pourriez-vous m’indiquer pour ces structures quand les subsides 2025 ont été liquidés pour leur dernière tranche? Une décision identique de ne pas leur octroyer de subsides dans le cadre des douzièmes provisoires a-t-elle été prise à leur encontre? Si non, pourquoi cette différence? Si oui, avec quel effet, en particulier sur leur personnel? Ces structures ont-elles dû, à l’instar de Casa Legal, prendre des décisions de licenciements compromettant leurs missions pour 2026? Si oui, combien de personnes y exercent encore les missions déléguées?

De context is geschetst door collega Aouasti. Ik verwijs naar de schriftelijke voorbereiding, mijnheer de voorzitter, met de nuance voor het verslag dat er in mijn vraag een fout staat wat het FMI betreft, het Forensisch Medisch Instituut. Dat bestaat in Leuven en in Brussel, niet in Luik. In mijn vraag stond Luik, waarvoor mijn excuses.

Met V-Europe zetten we in 2021 vanuit Justitie een systeem van slachtoffercoaches op voor de begeleiding van slachtoffers van terrorisme. Het betreft een andere manier om met de slachtoffers om te gaan en is een project gebleken dat de voorbije jaren zijn meerwaarde ruimschoots heeft aangetoond.

Is de financiering van de slachtoffercoaches voor de begeleiding van slachtoffers van terrorisme, zoals die in de vorige legislatuur werd opgezet, nog steeds oké? Tijdens de bespreking van de Beleidsnota 2025 in de commissie justitie verzekerde u me dat “er geen intentie is om deze subsidie stop te zetten," en dat “gezien het zeer verbindende werk dat V-Europe verricht, zij ondersteuning verdient."

In het kader daarvan heb ik volgende vragen voor u:

1. Hoeveel subsidies werden in 2025 uitgekeerd?

2. Hoeveel worden er in 2026 uitgekeerd en wanneer?

3. Hoeveel slachtoffercoaches zijn er vandaag de dag nog werkzaam bij V-Europe?

In november 2023 werd UZ Leuven door Justitie erkend als eerste Forensisch Medisch Instituut (FMI) van België, als onderdeel van het voornemen om op termijn vijf FMI's uit te bouwen die het hele land afdekken. In dat kader lopen vandaag twee pilootprojecten, namelijk bij UZ Leuven en bij het Institut Médico-Légal Liège, die door Justitie worden gesubsidieerd.

Voor 2024 werd voor deze twee centra samen 1.781.000 euro aan subsidies voorzien. Dergelijke projecten zijn cruciaal om de gerechtelijke geneeskunde te professionaliseren, de kwaliteit en uniformiteit van expertise te versterken, en de instroom en omkadering van wetsdokters structureel te verbeteren.

In het kader daarvan heb ik volgende vragen voor u:

1. Hoeveel subsidies werden in 2025 uitgekeerd?

2. Wat is de stand van zaken van de uitrol naar vijf FMI's? Welke stappen zijn al gezet? Welke timing voorziet u voor erkenning/opstart van bijkomende FMI's? Welke selectiecriteria zullen daarbij gelden?

3. Kan u bevestigen dat de financiering van deze FMI-pilootprojecten gegarandeerd blijft?

4. Hoeveel subsidies worden er in 2026 uitgekeerd en wanneer?​

Madame la ministre, très sincèrement, ce que vous me dites m’inquiète énormément, puisque vous faites reposer des missions précises sur des structures que vous chargez explicitement. Casa Legal est chargée d’une mission, V-Europe est chargée d’une mission, les instituts médico-légaux sont chargés d’une mission, et vous indiquez dans votre réponse qu’en réalité, les missions dont vous les avez chargées, pour lesquelles vous les financez, ne devraient pas reposer exclusivement sur le subside que vous leur octroyez, mais sur d’autres mécanismes de financement qui sont absolument inexistants.

Vous nous indiquez également que, dans le cadre des douzièmes provisoires, il n’y aura absolument rien qui sera liquidé, puisque ce sont les soldes de 2025, déjà consommés, qui vont être liquidés. Par conséquent, chez V-Europe, l’association qui s’occupe – c’est peu dire – des victimes des attentats de mars 2016, on ne va recevoir que zéro euro, zéro centime pendant ces périodes de douzièmes provisoires. Je pensais que les victimes avaient beaucoup d’intérêt à vos yeux. Cette association ne peut même pas, vu l’incertitude dans laquelle vous la plongez, s’adresser à un organisme bancaire pour demander une ligne de crédit ou une avance, puisque vous dites vous-même que vous allez procéder à un exercice de rationalisation des subsides facultatifs et, par cet exercice, personne n’a lagarantie de recevoir ces subsides facultatifs.

Aujourd’hui, on se retrouve avec des structures – j’en ai cité quatre: Casa Legal, V-Europe et les deux instituts médico-légaux – qui remplissent des missions fondamentales en matière de justice et qui sont dans une incertitude totale. Elles sont dans l’incapacité de payer leurs agents qui remplissent les missions dont vous les avez chargées, parce que, premièrement, vous leur refusez des subsides et, deuxièmement, vous leur refusez l’accès bancaire, en n’étant même pas capable de leur dire si, oui ou non, elles intégreront le budget de 2026.

Les conséquences sont claires: à Casa Legal, tout le monde est licencié. Je vais vous le dire aujourd’hui, à V-Europe, tout le monde a été licencié, et il n’y a plus un seul coach aujourd'hui pour accompagner les victimes d’attentats terroristes, alors que c’est précisément leur mission. Cela, madame la ministre, c’est votre bilan et c’est votre responsabilité.

Dank u voor uw antwoorden, mevrouw de minister. Mijn vragen over V-Europe en de Forensisch Medische Instituten waren het vertrekpunt. Dat zijn waardevolle projecten, dat staat buiten kijf.

U hebt gezegd dat er geen subsidies uitgekeerd kunnen worden zolang we in voorlopige twaalfden zitten. De bedragen die werden uitgekeerd, zijn in feite nog subsidies uit het verleden. De ongerustheid is dan ook terecht, want die projecten verkeren vandaag in onzekerheid.

Ik meen ook te weten dat wat collega Aouasti zegt, klopt, namelijk dat de slachtoffercoaches – een project waarvan we allemaal overtuigd waren dat het meerwaarde bood in een andere aanpak en begeleiding van slachtoffers van terrorisme – vandaag niet langer werken bij V-Europe. Zij zijn inderdaad ontslagen bij gebrek aan financiering. Dat is zonde.

Madame la ministre, la question n’est plus de savoir si la situation à la prison de Mons est problématique; elle est unanimement reconnue comme catastrophique. Nous vous avons interrogée à plusieurs reprises sous cette législature sur l’état de l’établissement et sur l’absence de travaux à la hauteur des enjeux. Force est de constater, à ce stade, qu’en dépit de ces alertes répétées, la situation ne cesse de s’aggraver.

Aujourd’hui, les faits sont accablants: présence massive de punaises de lit et de rats, dont la propagation devient presque impossible à endiguer; pannes d’électricité récurrentes; manque d’eau chaude; morceaux de plafonds qui s’effondrent; 30 détenus dormant au sol sur des paillasses et un rapport des pompiers qualifié d’alarmant, qui indique que l’établissement ne répond plus de manière satisfaisante aux normes incendie.

Face à cette situation, le bourgmestre de Mons a pris ses responsabilités. Après que certains de ses arrêtés ont été contestés pour des raisons de procédure, il a annoncé cette semaine vous avoir officiellement convoquée pour une audition, avec pour objectif de prendre un nouvel arrêté. Il n’exclut plus, si rien ne bouge, de devoir aller jusqu’à la fermeture de la prison pour des raisons de sécurité publique. Bien que le projet de nouvelle prison avance – comme nous avons eu l'occasion de le saluer ici ou auprès de votre collègue en charge de la Régie des Bâtiments –, cela ne se concrétisera pas avant six ou sept ans. Vu la situation, on ne peut plus attendre.

Madame la ministre, avez-vous bien reçu la convocation officielle du bourgmestre de Mons pour une audition et pouvez-vous préciser quand celle-ci aura lieu? Quelles mesures concrètes comptez-vous prendre à court terme pour éviter que le bourgmestre ne soit contraint de prendre un nouvel arrêté, voire un arrêté de fermeture de la prison? Si, malgré tout, une telle décision devait tomber, quelle serait la réaction du gouvernement fédéral? Où les détenus seraient-ils transférés?​

Merci, madame la ministre, pour votre réponse. Je prends note de la date du 6 février. En revanche, je reste inquiète quant à l'absence de solutions à court terme. Vous avez l'air effectivement pleinement engagée, de vouloir en discuter avec vos collègues, mais dans les faits il n'y a pas de solution face à cette situation alarmante. Si le bourgmestre ferme cette prison demain, il n'y aura de solution ni pour les détenus, ni pour le personnel pénitentiaire. Je trouve cela dramatique. Des signaux d'alerte ont été envoyés à de nombreuses reprises et je trouve cela dommageable que, le 21 janvier 2026, nous n'ayons toujours aucune solution face à cette problématique, qui concerne Mons, mais les autres prisons aussi, comme vous l'avez dit. Vous comprendrez que je suis assez peu convaincue de la réponse que vous m'avez donnée. Je reviendrai avec des questions complémentaires dans les mois qui viennent.

Mevrouw de minister, zaterdag stond in De Morgen een bijzonder interessant interview met twee politierechters. Zij bevestigen wat we al langer weten: recidive in het verkeer is geen marginaal fenomeen. Ze schatten dat een derde tot de helft van de mensen die voor hen verschijnen, eerder al voor zware overtredingen zijn veroordeeld.

Daarnaast lijkt ook rijden tijdens een rijverbod bijna een evidentie te zijn geworden. Dat wisten we deels al op basis van cijfers uit de Mercuriusdatabank. De Oost-Vlaamse politierechtbanken schatten dat maar liefst 20 % van de rechtszaken mensen betreft die achter het stuur worden betrapt terwijl hun rijbewijs is ingetrokken. Dan gaat het alleen over de gevallen die toevallig tegen de lamp lopen, aangezien de pakkans erg laag is.

Ik heb daarover een aantal vragen. Deelt u de analyse van de politierechters dat recidive in het verkeer een ernstig probleem is? Welke maatregelen acht u het meest geschikt om dat aan te pakken?

De regering heeft zich in het regeerakkoord voorgenomen om recidivisten van zware feiten streng aan te pakken, onder meer door een centrale databank te ontwikkelen om veelplegers te identificeren en hen op basis daarvan eventueel automatisch te dagvaarden wanneer zij binnen een bepaalde termijn een aantal overtredingen hebben begaan. Kunt u toelichten wat de stand van zaken is van die veelplegersdatabank? Ik denk concreet aan de totstandkoming van een samenwerkingsakkoord met de gewesten en aan de oprichting van een entiteit die de betrokken actoren verenigt en instaat voor het beheer van die databank, en de voorbereiding van een wettelijk kader.

Een opmerkelijke vaststelling in Aalst zou zijn dat er een correlatie lijkt te bestaan tussen een strenge politierechter en een afname van het aantal dodelijke ongevallen. Hoe kijkt u daarnaar? Bestaat een dergelijke correlatie en is dat ooit onderzocht in ons land of elders?

Tot slot pleiten de politierechters in het interview voor een uitbreiding van de mogelijkheid voor rechters om over te gaan tot inbeslagname of verbeurdverklaring van een voertuig. Zij stellen dat zware overtreders vaak niet met hun eigen wagen rijden. Mijn vraag aan u is of dit een piste is die het onderzoeken waard is en welke bezwaren u eventueel ziet tegen dat voorstel.

Mevrouw de minister, dank om de vaststelling te delen dat recidive een groot probleem is. U noemt het een structurele ondermijning van de verkeersveiligheid. U hebt daar honderd procent gelijk in: het zijn net die profielen die het sterkst vertegenwoordigd zijn in de statistieken en die verantwoordelijk zijn voor heel wat ellende op de weg. Ik hoor u ook een aantal ideeën opsommen om daarop in te grijpen. Dat is op zich allemaal goed en wel. Mijn tweede vraag, die heel concreet ging over de veelplegersdatabank, een concrete ambitie die is neergeschreven in het regeerakkoord, beantwoordt u echter niet. Ik heb daarover drie concrete vragen gesteld, namelijk over de totstandkoming van een protocol, het samenwerkingsakkoord met de gewesten. Ik heb daar niets over gehoord. Ik heb u gevraagd naar de stand van zaken van de oprichting van een entiteit die de betrokken actoren moet verenigen en die ook die databank zal moeten beheren. Ik heb u ook gevraagd naar de voorbereiding van een wettelijk kader. Drie keer heb ik geen enkel antwoord gekregen. Dat kan ik veel minder appreciëren, mevrouw de minister, omdat de aanpak van recidive een belangrijke ambitie is die we samen in het regeerakkoord hebben neergeschreven. Dat de oprichting van een veelplegersdatabank vandaag technisch mogelijk is, maar geen wandeling door het park, staat vast. Dat vraagt inzet, expertise en ook tijd. Het is dus nodig om daar tijdig aan te werken. Ik merk dat daar nog niet aan gewerkt is, ofschoon, zo laat minister Crucke mij weten, de regie voor de veelplegersdatabank bij u zit. Bij wijze van afronding, mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, verwijs ik naar bladzijde 104 van het regeerakkoord, waar wordt gesproken over verkeerscriminelen, recidivisten, gedragsverandering bij die mensen en de oprichting van een veelplegersdatabank. Ik zal u daar vanaf heden zeer, zeer regelmatig over blijven ondervragen.

Mevrouw de minister, mijn vraag vloeit voort uit een recent advies van het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek. Volgens het comité zou de euthanasiewet uitgebreid moeten worden naar personen met vergevorderde dementie, die dus hun beslissingsvermogen verliezen. Volgens de huidige wetgeving is euthanasie niet mogelijk in een vergevorderd stadium van dementie, omdat die mensen geleidelijk hun wilsbekwaamheid verliezen. Dit zorgt ervoor dat ze in dat vergevorderde stadium geen geldig verzoek meer kunnen doen. Het comité noemt dit ethisch onbevredigend en formuleerde een advies dat in de lijn van het regeerakkoord ligt.

Wel moet worden opgemerkt dat er binnen het comité niet over alles consensus was. Er was geen consensus over het belangrijkste punt, namelijk over de vraag wat te doen wanneer een persoon met vergevorderde dementie in een toestand belandt die hij of zij eerder als ondraaglijk lijden heeft omschreven, maar op dat moment geen blijk meer geeft van lijden. Wat moet men dan doen? Gaat men dan verder met die voorafgaande wilsverklaring of niet? Met andere woorden, is die voorafgaande wilsverklaring dan weerlegbaar of onweerlegbaar? Wat voorligt, is dus absoluut geen evident vraagstuk.

Hoe ziet u de invulling van de juridische waarborgen? Op welke manier tracht u proportionaliteit, zorgvuldigheid en bescherming te garanderen, zoals het regeerakkoord vraagt? Hoe tracht u burgers en zorgverleners beter te ondersteunen bij het opstellen van een voorafgaande wilsverklaring, zodat deze juridisch sluitend is? Welke timing voorziet u voor de uitbreiding van de euthanasiewet naar personen met vergevorderde dementie en wilsonbekwaamheid? Kunt u een tijdlijn schetsen?

Mevrouw de minister, het is een maatschappelijk debat dat leeft, zeker bij een generatie van 70- en 80-plussers die daar grondig over nadenkt, die zeer mondig is en die ook aangeeft daar zelf een stem in te willen hebben en daar zelf over te willen meebeslissen. Ik geef u wel gelijk: het is niet evident. Het is een zeer moeilijke oefening die moet worden gemaakt, vooral omdat als we een nieuw juridisch kader uitwerken, dat in alle omstandigheden toepasbaar moet zijn en we de meest kwetsbare personen ook de nodige bescherming moeten blijven bieden. Tegelijk denk ik wel dat het echt nodig is dat we aan een oplossing werken. Ik kijk er dan ook naar uit dat het ontwerp van wet naar het Parlement kan komen en dat we daar een goed maatschappelijk en parlementair debat over kunnen voeren. Dank u wel.

Mevrouw de minister, we weten dat de Koerden, meer bepaald de Syrische Democratische Strijdkrachten, al jaren verantwoordelijk zijn voor de bewaking van duizenden IS-gevangenen, waaronder ook Belgen, in dat gebied. We zijn zelf niet ter plaatse, maar als we de nationale en internationale pers mogen geloven, staat die strijdkracht, die SDF, onder druk.

Gelet op het feit dat die Koerden verantwoordelijk zijn voor de gevangenen, groeit opnieuw, dat is niet de eerste keer de voorbije jaren, de onrust over het lot van duizenden IS-gevangenen in het gebied. Het is de nachtmerrie van vele veiligheidsdiensten dat IS-gevangenen met een zekere ideologie in de natuur zouden verdwijnen.

Mevrouw de minister, hoe beoordelen onze veiligheidsdiensten dat, meer bepaald de diensten die mede onder uw verantwoordelijkheid vallen, de VSSE, de Veiligheid van de Staat en het OCAD? Hebt u weet van Belgische FTF'ers die al aan de controle zouden zijn ontsnapt? Hoe evalueert u deze evolutie in het licht van het regeringsstandpunt van deze regering, namelijk om alle FTF'ers ginds te laten? Hoe beoordeelt u dat in het belang van onze veiligheid?

Dank u wel, mevrouw de minister. De ongerustheid zit vooral in die chaotische periode wanneer de controle overgaat van de Koerden naar het Syrische regime. Dat brengt immers altijd chaos en onzekerheid met zich mee. Van die chaos zouden bepaalde gevangenen gebruik kunnen maken. Dat vraagt om alertheid en een zekere mate van ongerustheid. Ik hoop dat dit inderdaad goed wordt opgevolgd en dat, indien er een advies is van onze inlichtingen- en veiligheidsdiensten, de Nationale Veiligheidsraad zich daarover goed zal beraden. Het is uiteindelijk onze veiligheid die mogelijk op het spel staat.

Mevrouw de minister, ik kom vandaag naar deze commissie met een vraag over de islamitische lokale geloofsgemeenschap Ayasofya te Hasselt. Die verkreeg geen erkenning van de bevoegde Vlaamse minister, Hilde Crevits.

Uit haar ministerieel besluit blijkt dat de Informatie- en screeningsdienst lokale geloofsgemeenschappen heel wat ernstige tekortkomingen vaststelde, onder andere in verband met buitenlandse inmenging, een structurele rol van diplomatiek personeel van de Turkse ambassade en een schending van de non-discriminatieverplichtingen. Opvallend daarbij is dat de federale minister van Justitie, ondanks die vaststellingen, een gunstig veiligheidsadvies afleverde op 18 december 2023 en dat dit gunstige advies in 2025 bevestigd werd. Die inconsistenties en vastgestelde tekortkomingen roepen bij mij een aantal vragen op.

Hoe verklaart u dat de federale minister van Justitie een gunstig veiligheidsadvies afleverde en dat later ook nog eens bevestigde, terwijl de Informatie- en screeningsdienst duidelijke vaststellingen deed van haatzaaierij en structurele inmenging door een buitenlandse mogendheid? Werden de vaststellingen die de Informatie- en screeningsdienst deed, meegenomen in die federale veiligheidsanalyse? Moet daaruit worden afgeleid dat de federale veiligheidsdiensten dergelijke elementen, die toch niet van de minste zijn, niet beschouwen als een veiligheidsrisico, dan wel dat ze daarover misschien niet volledig of correct geïnformeerd waren?

Daarnaast heb ik nog een vraag over de informatie-uitwisseling. Zijn er inzake het uitwisselen van informatie en de onderlinge communicatie zaken die anders of beter kunnen? Ik verwijs daarbij zowel naar de Vlaamse controle door de ISD als naar het federale niveau en naar de lokale steden en gemeenten die betrokken zijn.

Tot slot, welke contacten vonden er plaats met het lokale bestuur van Hasselt met betrekking tot de lokale geloofsgemeenschap Ayasofya? Was er contact of communicatie? Wat werd er gezegd?

Ik dank u alvast voor uw antwoord.

Dank u voor uw antwoord, mevrouw de minister. Ik heb begrip voor wat u zegt. Mijn vraag werd inderdaad vrij laat ingediend. Ik had ze eigenlijk iets eerder ingediend. Ik zou u uw inbox kunnen laten nakijken, maar ze is ergens blijven hangen. Ik heb dus gisteren nog letterlijk door de gang gespurt om ze voor 11.00 uur te kunnen indienen, omdat ik wist dat ik dan vandaag mijn vraag kon komen stellen. Ik zit soms in andere commissies, en dan is dat soms moeilijk. Ik begrijp dus ook dat de antwoordtermijn zeer kort is. Ik zal het antwoord sowieso nog eens herbeluisteren. Ik zal misschien via een aantal schriftelijke vragen verder op deze kwestie terugkomen, maar ik begrijp dat het voor vandaag misschien moeilijk is. Ik heb alvast al iets en ik wil u daarvoor danken. Wordt vervolgd. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 14.59 uur. La réunion publique de commission est levée à 14 h 59.