Commissievergadering op 27 januari 2026

Mijnheer de minister, ik ben blij u te zien, want u maakt zich vaak onzichtbaar.

Blijkbaar is niemand nog tevreden, mijnheer de minister. Ook de meerderheid telt heel wat ongeduldige parlementsleden. ENGIE verkreeg een regionale vergunning om de koeltoren van Tihange 1 af te breken en ook al loopt er een beroepsprocedure, dat is toch wel politiek een signaal. ENGIE wil duidelijk niet verder met het nucleaire verhaal in dit land. Dat heeft Vincent Verbeke al een paar keer onderstreept. Hij opent bovendien batterijparken, zoals gisteren in Vilvoorde. Hij focust dus op hernieuwbare energie. ENGIE geeft blijkbaar geen gevolg aan uw brief om geen onomkeerbare ontmantelingsacties te ondernemen.

Het definitieve einde van Tihange 1 zou betekenen – ik laat nog een kleine opening – dat u alleen nog maar kunt rekenen op een extra verlenging van de levensduur na 2035 van de twee resterende kerncentrales. In het kader van de uitbatingsverlenging van december 2023 werden de twee centrales Doel 4 en Tihange 3 eigendom van BE-NUC, een joint venture van de Belgische Staat en ENGIE.

Ten eerste, kunt u bevestigen dat de piste rond een mogelijke doorstart van Tihange 1 definitief van de baan is?

Ten tweede, lopen er überhaupt met de exploitant ENGIE Electrabel als partner bij BE-NUC, eigenaar van de kerncentrales, nog onderhandelingen over een extra verlenging van de levensduur van de twee resterende operationele centrales in dit land?

Ten derde, lopen er nog gesprekken met EDF over een overname in BE-NUC, mocht ENGIE Electrabel ook definitief afhaken voor een extra verlenging van de levensduur van Doel 4 en Tihange 3? Eigenlijk is het antwoord al bekend: vandaag haken ze af, maar ze laten een kleine opening voor na 2030.

Monsieur le ministre, l'Arizona nous promettait une ère nouvelle: c'était le grand come-back du nucléaire – et c'était le trophée du MR. On en a tellement parlé dans la presse. Vous avez même été surnommé, à un moment donné, "Atomic Boy". Or, pour l'instant, il faut bien avouer que nous ne voyons rien venir. Pire, nous commençons même à craindre le retour du black-out.

Des professeurs d'université, des acteurs industriels, des experts en énergie et même vos propres soutiens dans votre parti, dont une ancienne ministre de l' É nergie, perdent patience. Que ce soit du côté nucléaire ou du côté éolien, rien n'avance. Après presque un an de gouvernement, la Belgique n'a toujours aucune stratégie en matière de politique énergétique. Pour le nucléaire, vous avez beaucoup promis. Votre gouvernement s'est engagé à produire plus de nucléaire, et rapidement! Comme l'indique Damien Ernst, que je cite, "il faut maintenant reconnaître qu'il y a un problème avec le dossier nucléaire en Belgique." Les réacteurs ferment les uns après les autres. Les études qui pourraient nous éclairer sur les investissements nécessaires n'ont même pas démarré.

Malgré vos effets d'annonce, ENGIE poursuit ses travaux de démantèlement des réacteurs arrêtés, comme prévu. Le CEO de cette entreprise a même encore affirmé sa volonté de tourner la page du nucléaire. Il confirme qu'aucune discussion n'a lieu avec le gouvernement pour le prolongement d'autres unités nucléaires. S'agissant de Tihange 1, plus aucun combustible ne l'alimente. Il n'y a plus de place sur le réseau. Un prolongement demanderait, de surcroît, des travaux gigantesques qui sont impensables. Quant à une potentielle prolongation de 10 ans de Doel 4 et de Tihange 3, ENGIE ne souhaite pas non plus investir.

Monsieur le ministre, depuis des mois, nous vous interrogeons pour savoir comment et à quel coût vous comptez atteindre les objectifs nucléaires fixés dans l'accord de gouvernement. Nous vous demandons ainsi quand nous pourrons enfin disposer de votre plan stratégique nucléaire. En juin dernier, vous nous annonciez une nouvelle ère énergétique avec le retour du nucléaire. Et puis, finalement, plus rien: le néant.

Mes questions sont donc assez simples. De véritables négociations sont-elles en cours? Si oui, avec qui, et avec d’autres acteurs qu’ENGIE? Quand pourrons-nous disposer d’une réelle stratégie en matière de nucléaire et de politique énergétique? Quelles sont les options choisies par votre gouvernement? Je vous remercie d'avance.

Mijnheer de minister, toen ik vanmorgen de krant las, voelde ik mij bijna technisch werkloos. Met een meerderheid als de uwe heeft een mens immers geen oppositie nodig. Het leek alsof alles in uw schoenen wordt geschoven, met name het hele non-beleid op het vlak van energie van de arizonaregering. Het ligt allemaal aan u. De quotes daarover komen wel van pantoffelhelden, want hier in uw gezicht komen ze het u vandaag blijkbaar niet vertellen.

De kritiek is in ieder geval niet helemaal onterecht. Een deel van de problemen is wel degelijk uw verantwoordelijkheid. Hier had een nucleaire strategie mogen voorliggen. Het was aan u om ze uit te werken. U hebt in 2025 toch wel lang getreuzeld om de energienorm te concretiseren en uit te voeren, waardoor bedrijven in 2025 geen korting kregen op hun energiefactuur. U trok de stekker uit het project voor extra windmolens op zee, om nog maar te zwijgen van het feit dat u onzekerheid zaait in verband met Nautilus, onze connectie met het Verenigd Koninkrijk, waardoor niemand weet of die er nu komt of niet. De lijst met zaken die u niet hebt gedaan of hebt tegengehouden, is op dit moment dus langer dan de lijst van zaken die u hebt gerealiseerd.

Niettemin is het te gemakkelijk om alles in uw schoenen te schuiven. Ik mis in het energiebeleid van de arizonaregering immers de eerste minister. Ik weet niet waar Bart De Wever uithangt; hij staat alleszins niet aan uw zijde.

Tijdens de vorige legislatuur hebben wij de levensduur van twee centrales verlengd. Dat is alleen gelukt, omdat de toenmalige eerste minister en de minister van Energie samenwerkten en omdat het politieke gewicht van de eerste minister mee in de schaal lag tegenover ENGIE.

Ten eerste, op welke manier is de eerste minister betrokken? Heeft hij bijvoorbeeld in Davos gesproken met ENGIE? Zowel de grote baas van ENGIE als de premier was daar aanwezig. Hebben zij elkaar daar gesproken? Ik hoop immers dat de premier ook aandacht had voor binnenlandse problemen, toen hij daar was. Wil hij zich ervoor inzetten om het licht in België te laten branden?

Ten tweede, vandaag verklaart de ambassadeur van de Verenigde Staten in Humo dat zij vier centrales ter waarde van telkens 5 miljard euro zullen bouwen in België, namelijk twee in Vlaanderen en twee in Wallonië. Klopt dat? Hoe verhoudt zich dat tot uw akkoord met de Canadezen? U hebt in Parijs een akkoord met de Canadezen ondertekend en nu geeft een Amerikaan aan dat de Verenigde Staten die kerncentrales zullen bouwen. Hoe zit dat?

Ten derde, hoe kijkt u naar de uitspraken van de heer Verbeke? Waren er onderhandelingen met ENGIE? Indien ja, wat was daar het resultaat van? Indien niet, hoe komt het dat u geen onderhandelingen had met ENGIE?

Mijnheer de minister, wie vandaag een kerncentrale sloopt, moet morgen niet verbaasd zijn dat de bevoorradingszekerheid in het gedrang komt. De bezorgdheid daarover wordt vandaag breed gedragen, zeker nu ENGIE Electrabel recent een vergunning heeft gekregen om de koeltoren van Tihange 1 te slopen en heeft aangekondigd in september 2026 te willen starten met de ontmantelingswerken. In een context van geopolitieke instabiliteit, onzekerheid over onze toekomstige energiebevoorrading en grote druk op de betaalbaarheid en de bevoorradingszekerheid van onze energie geldt één basisprincipe: we kunnen het ons niet permitteren om strategisch kortzichtig te zijn. Vooral wanneer we beginnen af te breken, moeten we er zeker van zijn dat we daardoor geen strategische opties definitief weggooien.

Mijnheer de minister, aangezien het onze taak is om uw beleid te toetsen, heb ik volgende vragen. Welke concrete maatregelen hebt u reeds genomen of zult u nog nemen om te voorkomen dat de sloop- en ontmantelingswerken onomkeerbaar zijn en onze strategische opties voor de energievoorziening definitief worden beperkt?

Beschouwt u een verdere verlenging van de levensduur van Tihange 1 nog als een reële optie of is die piste voor u inmiddels volledig gesloten?

Mijnheer de minister, de industriële analyse van ENGIE Electrabel over Tihange 1 concludeert dat de centrale niet meer te redden valt, zelfs niet met een grote zak geld.

U hebt die analyse betwist in de media en gesuggereerd dat een verlenging wel degelijk nog mogelijk zou zijn. U hebt zich kritisch uitgelaten over het voornemen van ENGIE Electrabel om met de ontmanteling door te zetten. Uw voorzitter heeft ook aangegeven dat het niet aan ENGIE Electrabel toekomt om daarover te beslissen.

In elk geval is elke verdere uitbating of herstart van de centrale onderhevig aan toestemming van het FANC. Het FANC verwijst daarbij steeds naar de wetgeving, die bepaalt dat het de exploitant zelf is, die een veiligheidsdossier moet indienen om die toestemming te verkrijgen. In de krant suggereert u dat de Belgische Staat eventueel de kosten van de studies op zich zou kunnen nemen. Dat roept bij mij een aantal vragen op.

Hebt u ENGIE gevraagd om een veiligheidsdossier op te maken? Zult u ENGIE daartoe verplichten? Hoe zult u dat doen?

Klopt het dat u de kosten van de studie wilt dragen? Over welk budget gaat het? Waar vinden we ze terug in de begroting?

Hebt u daarover al met andere industriële spelers gesproken? Welke voorwaarden werden naar aanleiding daarvan vastgelegd?

Monsieur le ministre, deuxième essai après la plénière du 22 janvier dernier pour tenter d'y voir clair dans votre stratégie nucléaire. Vous aviez dans votre réponse eu de grandes envolées sur, je cite, "la reconstruction d'un écosystème nucléaire et la capacité décarbonée". Mais derrière ce paravent de mots, même avec talent, votre réponse a surtout brillé par ce qu'elle n'a pas dit. C'est une vérité simple: l'Arizona n'est absolument nulle part sur le nucléaire.

La preuve par trois. D'abord, le silence sur les négociations. Je vous avais posé une question simple. Le CEO d'ENGIE dit-il vrai lorsqu'il dit qu'aucune négociation n'a eu lieu avec votre gouvernement en un an sur la prolongation des réacteurs? Vous n'avez pas répondu.

Comment pouvez-vous prétendre mener une relance ambitieuse alors que vous ne parlez même pas à l'acteur qui tient les clés de nos centrales? Vous espérez qu'ENGIE revienne à la conviction de mobiliser ses actifs. Mais l'espoir, ce n'est pas une stratégie énergétique. Quelle est l'idée? Quel est le plan? Les hypnotiser? Jusqu'ici, je ne vois pas.

Deux, l'alibi juridique des accords Phoenix. Vous avez fini par lâcher que ces accords signés sous la précédente législature "limitent notre marge de manœuvre juridique". Mais ça alors, quelle découverte!

C'était déjà le cas lorsque vous étiez l'expert énergie du MR. C'était le cas lors de la campagne. C'était déjà le cas aussi lorsque vous avez négocié l'accord du gouvernement. Vous ne pouvez pas prétendre découvrir cette contrainte.

Vous aviez promis de sauver cinq réacteurs et d'abroger la loi de 2003 pour libérer le secteur. Aujourd'hui, vous vous abritez derrière un contrat que vous semblez incapable de renégocier. Si ENGIE refuse d'investir un euro de plus, comme elle l'affirme, qu'attendez-vous pour utiliser la clause de l'accord Phoenix qui permet d'intégrer un autre partenaire?

Enfin, la défausse sur l'autorité administrative à Tihange, sur l'octroi des permis de démolition des tours. Vous évacuez la responsabilité en disant qu'il s'agit d'une décision administrative et non politique. Mais en attendant, vous laissez faire le grignotage des outils physiques de production essentiels.

Tractebel est très clair. Si nous voulons construire des nouvelles centrales, il est impératif de maintenir les sites de Doel et de Tihange disponibles. En laissant démolir ces tours, vous sabotez vous-même vos chances d'y parvenir.

Ma question est donc simple. À part avoir abrogé une loi symbolique, quand allez-vous enfin poser un acte de gouvernement concret pour stopper les démolitions et contraindre l'exploitant avant que le dernier réacteur belge ne soit définitivement achevé? Je vous remercie.

Mijnheer de minister, u brengt alweer weinig nieuwe en concrete zaken aan.

U werpt op dat alle aandacht gaat naar de implementatie van de Phoenixakkoorden, het probleem in verband met de offshore-energieproductie en het debacle rond het energie-eiland. Over een concrete feuille de route , om mij even in het Frans uit te drukken, horen wij echter totaal niets. U geeft aan dat er contacten zijn met allerlei investeerders en uitbaters en herinnert aan het SMR-platform. Maar volgens een Tractebelstudie zouden de SMR’s niet operationeel zijn voor 2035. Bovendien zouden er voor 2040 evenmin kerncentrales energie leveren. Er is op middellange termijn dus wel degelijk een probleem met de energiebevoorrading in dit land.

Wij zullen het dossier blijven opvolgen. Voorlopig bent u gebuisd wanneer het gaat over onze nucleaire toekomst en blijft de in 2005 goedgekeurde wet-Bihet om de bouw van nieuwe kerncentrales mogelijk te maken, bij louter symboliek, en dat nog wel door uw eigen toedoen.

Monsieur le ministre, je suis inquiet non pas parce que vous ne respectez pas vos promesses de campagne électorale, mais je suis inquiet pour la sécurité d'approvisionnement de notre pays. On vous l'a dit, tous les experts en énergie sont inquiets, et vos soutiens s'expriment maintenant même dans la presse. Vous dites que vous remettez de l'ordre dans votre ministère, mais comment en pratique? Des investisseurs sont intéressés et vous négociez. Je suis heureux de l'entendre. Il y a eu des négociations avec ENGIE sur le strike price. Tant mieux!

Mais, monsieur le ministre, cela ne concerne pas votre stratégie nucléaire. Cela ne nous dit toujours pas quelles sont les options que vous avez choisies et quel est votre plan stratégique en termes d'énergie. Je le déplore, parce qu'en vérité, rien n'avance. Pourtant, vous étiez quand même assez virulent contre l'ancienne ministre de l' É nergie en d'autres temps. Je vous remercie.

U weet niet wat de eerste minister gedaan heeft in Davos, noch of hij gesproken heeft met de topvrouw van ENGIE. Als dat betekent dat de heer De Wever wel heeft gesproken met de mensen van ENGIE, maar dat niet verteld heeft aan u als bevoegd minister, dan word ik daar eerlijk gezegd ongerust van. Als dat betekent dat de eerste minister helemaal geen contact had met de topvrouw van ENGIE, dan ben ik zelfs zeer ongerust. Als de man die heel Europa op de knieën krijgt, zich niet wil moeien met het licht en de lamp die in eigen land brandt, dan baart mij dat grote zorgen, mijnheer de minister. Eerste minister De Wever draait zijn hand niet om voor Meloni, Macron, Merz of Orbán, maar Vincent Verbeke zou dan zijn maat nemen? Dat kan toch niet waar zijn? De vraag blijft dus waar Bart De Wever zich bevindt, mijnheer de minister. Alleen met het soortelijk gewicht van de eerste minister komen er echte onderhandelingen met ENGIE en zullen die resulteren in de verlenging van de levensduur van centrales.

U laat opmerken dat er veel gesprekken met ENGIE plaatsvinden. Inderdaad, maar die zijn er in het kader van de uitvoering van de Phoenixwetgeving. Het zou er nog aan mankeren dat er in dat kader niet meer met ENGIE wordt gesproken. Dat moet ook. We hebben daar nota bene samen een bedrijf mee opgericht. Het kan niet anders dan dat daarover overleg plaatsvindt.

De vraag blijft wat u doet met het oog op de verlenging van de levensduur van meer kerncentrales. Welke gesprekken zijn daarover al gevoerd? Waren er daarover al onderhandelingen? Ik noteer dat uw antwoord neen is.

U verwijst vervolgens naar een nucleaire strategie en zegt dat Amerikanen of Canadezen misschien kerncentrales zullen bouwen. En waarom niet Poetin of de Chinezen?! De mogelijkheden zijn talrijk, maar het blijven vogels in de lucht. Wanneer komt er een strategie voor de vogel in de hand? Op die vraag krijgen wij al een jaar geen antwoord.

Mijnheer de minister, ons land heeft decennialang unieke nucleaire knowhow opgebouwd. Dat strategisch kapitaal dreigt nu met de sluiting van onze kerncentrale weg te vloeien.

Nu moet u op korte termijn duidelijkheid scheppen over de manier waarop we de bestaande nucleaire capaciteit zo lang als verantwoord openhouden, welke stappen we richting nieuwe capaciteit zetten en wat de tijdslijn en de voorkeurslocaties zijn voor de inplanting van de SMR’s als innovatieve technologieën, waar u zelf naar verwijst.

Mijnheer de minister, het is hoog tijd om te stralen.

Mijnheer de minister, ik heb nauwelijks antwoord gekregen op mijn vragen. Het ontbreken van een antwoord is ook een antwoord, dat ik meteen zelf invul. Hebt u ENGIE gevraagd om een veiligheidsdossier op te maken? Nee. Zult u ENGIE daartoe verplichten? Nee. Klopt het dat u de kosten op de studie wilt nemen? Misschien, maar er is in ieder geval geen geld voor voorzien. Hebt u met andere industriële spelers gesproken? Ook niet. Als u dat al hebt gedaan, zal het resultaat niet positief geweest zijn, want dan had u het wel gezegd. Collega’s, de minister krijgt het niet over zijn lippen. Dus zal ik het maar zeggen: de levensduur van Tihange 1 wordt niet verlengd; dat schip is voorbijgevaren; deze minister zal het niet doen en we kunnen onze energie beter steken in projecten die op korte termijn wel gigawatts op het net kunnen zetten. Alleen vrees ik dat die oplossingen niet van Atomic Boy Bihet zullen komen.

Mijnheer de minister, veel mensen zijn bezorgd over stijgende energieprijzen. Dat begrijp ik, als we het nieuws zien dat de gasprijs ten opzichte van de start van 2026 – en dat is nog niet zo lang geleden – al met bijna 50 % is gestegen.

Aan die reden kan deze regering uiteraard niets doen. Dat heeft te maken met de geopolitieke context, die ons heel duidelijk toont dat we niet langer afhankelijk mogen zijn van bijvoorbeeld Russisch gas. We mogen ook niet afhankelijk zijn van het gas en de energie die we vandaag halen uit de Verenigde Staten, omdat dat geen betrouwbare bondgenoot meer is.

Het goede nieuws is dat we, als we daarvoor kiezen, uiteraard ook zelf onze eigen energie kunnen produceren. We kunnen kiezen voor energiezekerheid. Als we dat willen doen, is het wel tijd dat we een duidelijke keuze maken en een bepaalde richting kiezen. Normaal gezien zou er – we komen daar straks op terug – een Hoge Raad voor energiebevoorrading zijn die ons zou helpen om die keuzes te maken. Die is er nog niet, daar hebben we het straks over. Mensen verwachten wel dat we stilaan een keuze maken en een richting kiezen. Dat geldt voor huishoudens, voor de industrie en, zoals we straks nog zullen bespreken, ook voor de haven, waar er veel vragen zijn naar duidelijkheid.

De boodschap die we willen geven, is dat we geen taboe hebben over de keuze die uiteindelijk wordt gemaakt, zolang die energie maar betaalbaar en zeker is – we mogen echt niet langer afhankelijk zijn van de buitenlandse grootmachten die ons vandaag onder druk zetten – en zolang die duurzaam is.

Een van de technologieën die daaraan beantwoordt, is wind op zee: wind die we zelf op onze zee produceren. Daarom moeten we volop inzetten op die windenergie.

Een vraag die ik u een tijd geleden heb gesteld, ging over de tender van de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone. U gaf aan dat die er zou zijn voor het einde van het eerste kwartaal van 2026. Ik wil u dan ook vragen of u nog altijd op koers zit om die te lanceren voor 31 maart.

Ja, mijnheer de voorzitter, ik zal beide vragen verwerken.

Het Belgian Offshore Platform, mijnheer de minister, is een van de actoren die niet tevreden zijn over uw beleid. Zij hebben u aangeschreven over mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties in de toekomstige tender voor de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone.

Ik wil u echter eerst kort iets technisch vragen. Andere collega’s lijken daar minder aandacht voor te hebben, namelijk over de Europese Net-Zero Industry Act (NZIA). Mijn vraag is of deze veiling, die naar ik hoop voor 31 maart naar voren zal komen, een eerste testcase zal zijn voor de toepassing van de regels van de NZIA. Zullen die regels en voorwaarden aan bod komen, hetzij in de voorselectie, hetzij letterlijk in de gunningscriteria? Ik had u daarover een aantal technische vragen willen stellen. Zo gaat het bijvoorbeeld over de vereiste dat minstens 75 % van de gebruikte turbines niet uit China mogen komen, zoals voorzien door de Europese Commissie. Dat is maar één voorbeeld, maar ook dat zal een invloed hebben op die tender.

Wat betreft de mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties is er grote ongerustheid. Volgens het Belgian Offshore Platform dreigt de aanbesteding te mislukken door een uitholling van de verschillende overheidsgaranties. U zou bezig zijn met een uitholling daarvan.

We weten dat er momenteel, zoals voorzien, een prijsgarantie zou zijn via een contract for difference . Er zou echter iets aan de hand zijn met de langetermijncontracten, de PPA’s, waarbij u zou toelaten dat ontwikkelaars tot 75 % – niet 50 %, maar 75 % – van de stroomproductie rechtstreeks zouden kunnen verkopen aan grote industriële afnemers of bedrijven. Bovendien zouden ontwikkelaars in die context vrij hun verkoopprijs kunnen bepalen. Aanvankelijk was er een limiet van maximaal 3 euro per megawattuur boven het ingediende gegarandeerde prijsniveau bepaald.

Ook het voorziene vangnet zou dan wegvallen. Als een industriële afnemer binnen 20 jaar zou wegtrekken of failliet zou gaan, zou de windparkuitbater eerst kunnen terugvallen op de door de overheid gegarandeerde prijs, maar de ondertekenaars van de brief vrezen dat door de mogelijke aanpassingen speculatieve partijen de veiling naar hun hand kunnen zetten.

Wat is uw reactie op deze bezorgdheden van het Belgian Offshore Platform? Denkt of meent u – wellicht niet, maar ik vraag het toch – dat het BOP een punt heeft wanneer het stelt dat mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties tot minder concurrentie in de veiling zouden kunnen leiden, met hogere elektriciteitsprijzen voor consumenten en industrie tot gevolg?

Vreest u dat bij een gebrek aan indekking door de overheid geen geïnteresseerde kandidaten zullen bieden, gelet op recente mislukte aanbestedingen in de buurlanden?

Ten slotte is er nog Ventilus. Er wordt gevraagd om een sluitende garantieregeling met financiële compensaties indien de netversterking niet tijdig klaar raakt. Dank u wel.

Monsieur le ministre, nous avons découvert dans la presse, la semaine dernière, la lettre envoyée par la Belgian Offshore Platform , la fédération regroupant les poids lourds de l’éolien et des activités offshore , nous avertissant de la possibilité d’échec de l’appel d’offres pour les zones éoliennes "Princesse Elisabeth", et appelant à l’ouverture d’un dialogue approfondi.

Quel est votre avis sur les inquiétudes des acteurs qui vous ont été relayées? Pouvez-vous nous détailler les mesures que vous comptez prendre pour répondre à ces problèmes mis en exergue?

Par ailleurs, pouvez-vous confirmer ou infirmer la disparition de la clause mettant en place le système de compensation financière, dit "CFD", en cas de variation des prix?

Mijnheer de minister, de collega's hebben de context al voldoende geschetst. In de pers konden we de berichtgeving over de brief van het Belgian Offshore Platform (BOP) lezen met betrekking tot de tender van de Prinses Elisabethzone. De regering had eerder al de sites aangepast en de vorige tender uitgesteld. Door vertragingen in die tender dreigt u zichzelf de gracht in te rijden.

De sector wijst erop dat voor een tijdige ontwikkeling de tender tegen eind maart 2026 zou moeten zijn uitgeschreven. De tijd dringt dus, te meer omdat u nog een aantal procedures moet doorlopen. Tegelijkertijd spreekt men van gewijzigde modaliteiten die in de sector heel gevoelig liggen omdat dat ook hun hele proces mogelijkerwijs beïnvloedt.

Mijnheer de minister, ik heb de volgende vragen.

Wanneer kan de veiling gelanceerd worden? Welke timing zal gehanteerd worden? Kunt u een duidelijke kalender geven met de beslissing van de ministerraad, het advies van de Raad van State, de beslissing van de Europese Commissie, het lanceren van de veiling, de tijd om een bod in te dienen en om de winnaar toe te kennen en de constructietermijn? Dat is een heel eenvoudige tijdlijn.

Zoals de heer Ravyts al zei, lezen we in de berichtgeving over de brief van het BOP dat u van plan bent om de overheidsgaranties uit te hollen. Dat zou kunnen leiden tot speculatieve biedingen die nadien niet waargemaakt kunnen worden. We hebben dat ook zien gebeuren in het buitenland, bijvoorbeeld in Nederland en Denemarken. Men zou kunnen denken dat een ezel zich niet stoot aan een steen waaraan een ander zich al heeft gestoten, dus ik wil u vragen of u van plan bent de overheidsgaranties uit te hollen of niet.

Wat betreft de burgerparticipatie, wij horen dat u dat eventueel zou schrappen. Wij vinden dat de mogelijkheid voor burgers om te investeren in windmolenparken zorgt voor meer draagvlak bij de bevolking. Dat activeert bovendien een moeilijk te activeren vorm van kapitaal; het hoeft niet altijd een Einsteinrekening te zijn, nietwaar mijnheer Coenegrachts?

Ten slotte, wat betreft de Net-Zero Industry Act – het is niet aan ieders aandacht ontsnapt –, wilde ik u vragen welk niet prijscriteria u zult opnemen in de uit te schrijven tender.

Monsieur le ministre, le secteur éolien offshore belge tire à nouveau la sonnette d'alarme. Depuis longtemps, les inquiétudes étaient adressées de manière informelle. Ici, le secteur a passé un cap en vous écrivant directement une lettre pour mettre clairement les points sur les "i".

La nouvelle concession en mer du Nord avait été reportée en juin dernier. Vous nous aviez promis que le retard serait limité, et vous vous étiez engagé à effectuer la mise aux enchères au mois de mars. En effet, des parcs éoliens supplémentaires sont indispensables à notre sécurité d’approvisionnement.

Les acteurs industriels de l’éolien et les coopératives citoyennes sont pourtant très inquiets. Le timing ne sera pas rempli. La viabilité économique, concurrentielle et sociétale du cadre envisagé est mise en doute. Selon ces acteurs, le prochain appel d'offre risque d'échouer. Le risque, c’est donc que le parc éolien ne soit pas construit.

Derrière tout cela, c'est le mode de soutien à l'éolien et les garanties apportées qui sont en question. Nous n'avons aucune transparence sur la manière dont vous voulez faire évoluer ce mode de soutien. On ne sait pas s'il y a des risques et des coûts supplémentaires. On ne connaît pas la position du gouvernement et on sait que la Commission européenne doit encore donner son feu vert.

Monsieur le ministre, c'est pourtant un dossier stratégique, à la fois pour notre sécurité d'approvisionnement, pour la transition énergétique et pour le développement économique de notre pays.

Mes questions sont les suivantes. Comment comptez-vous modifier le mécanisme de soutien à l'éolien offshore? Pouvez-vous confirmer que vous souhaitez réserver une part plus importante de l'électricité produite à des clients industriels et réduire la portion des revenus garantis par l'État? Quels sont les risques pour notre sécurité d'approvisionnement?

Que comptez-vous faire si l'appel d'offres échoue? Étant donné toutes les étapes restantes – l'approbation du gouvernement, de la CREG, de la Commission européenne pour le mécanisme de soutien –, confirmez-vous que le dossier sera bien prêt pour fin mars? Je vous remercie.

De 'eindeloze traagheid', dat is waarover het ging in de brief van de windsector in De Tijd .

Mijnheer de minister, ik zag vandaag onze eerste minister blinken in Het Laatste Nieuws , naast andere regeringsleiders, bij het voornemen om veel windmolens in de Noordzee te zetten. Samen met andere regeringsleiders is de premier blijkbaar wel te verleiden om zich met ons energiebeleid bezig te houden. Dat is wel wat cynisch, aangezien hij de regeringsleider is van een ploeg die net heeft beslist om veel vertraging te veroorzaken in de creatie en de bouw van de windmolenparken in zee.

De windmolensector waarschuwt voor de gevolgen. Ik begrijp dat dit geen objectieve neutrale speler in het veld is. Het is misschien wel met een korreltje zout te nemen, maar de uitleg en de dreiging dat u ook 31 maart niet zult halen en de dreiging dat de sector niet voldoende volatiele dossiers zal produceren, dossiers die in de toekomst niet kunnen worden waargemaakt, is toch iets waarop ik vandaag graag uw reactie en uw visie zou willen krijgen.

Mijnheer de minister, hoe reageert u op die brief van de windsector? Hoe kijkt u naar de mogelijke risico's die in die brief beschreven staan? Hebt u hen al van antwoord gediend? Hebt u al een brief teruggestuurd? Wat staat daar dan in?

Wat we vooral willen weten is, is of u kunt garanderen dat die tender op tijd wordt uitgeschreven. Kunt u ook garanderen dat de voorwaarden voldoende zullen zijn om te garanderen dat kandidaten zich effectief zullen inschrijven voor de exploitatie van offshore windparken? Of hebt u daarentegen nu al indicaties dat die nieuwe voorwaarden waarover wordt gecommuniceerd partijen net zullen doen afhaken?

Monsieur le ministre, j'aimerais vous interroger à propos du dossier de l'éolien offshore, sur lequel la presse a récemment attiré mon attention. En 2023, quand nous siégions ensemble dans le même gouvernement, la Belgique accueillait le North Sea Summit. Nous pouvions nous targuer, à raison, d'un parc éolien offshore pionnier. Or, à présent, alors que le troisième sommet s'ouvre en Allemagne, notre pays y fait profil bas. Que s'est-il passé, monsieur le ministre?

En replongeant dans le dossier, puisque je ne suis pas l'énergie quotidiennement, je découvre que vous avez interrompu l'appel d'offres pour l'attribution du premier lot pour le parc éolien Princesse É lisabeth moins de deux mois avant l'échéance. Je rappelle que cela faisait sept mois que l'appel d'offres était lancé, que des milliers d'heures de travail avaient déjà été investies par les candidats pour préparer leur dossier. Vous débranchez donc la prise deux mois avant l'attribution de l'appel d'offres.

À l'époque, vous avez annoncé vouloir le relancer en mars 2026. À ce moment-là, vous aviez également promis d'apporter des précisions en octobre 2025. Nous voici à la fin janvier 2026, et aucune information n'a encore été communiquée. C'est le flou complet. Le secteur est de plus en plus inquiet, au point qu'il l'a fait savoir dans un courrier qu'il vous a adressé la semaine dernière et qui a été divulgué dans L'Echo .

Un autre sujet d'inquiétude qui me tient particulièrement à cœur est, ai-je entendu dire, votre volonté d'exclure les citoyens du financement du projet. Pourtant, la participation citoyenne, via les coopératives énergétiques, est une fierté belge et un levier essentiel dans la transition énergétique. Elle permet aux citoyens de prendre part à cette transition et, accessoirement, d'en toucher directement des bénéfices. C'est quand même tout bénéf' pour tout le monde! La coopérative SeaCoop rappelle, du reste, que la participation citoyenne constitue une opportunité stratégique, apporte des financements stables, renforce l'adhésion sociale et réduit la dépendance aux grands acteurs de l'étranger. Il me semble que, dans le contexte actuel, ce sont les objectifs que nous poursuivons.

Monsieur le ministre, pouvez-vous rassurer les citoyens et les coopératives quant à leur place dans le prochain appel d'offres? S'agissant de la temporalité, quand sera-t-il publié? La date de mars prochain sera-t-elle bien respectée ou bien faut-il craindre une nouveau report?

Quelles actions menez-vous pour accélérer la réalisation des infrastructures terrestres associées, Ventilus et la boucle du Hainaut? Enfin, quelle a été la position et les acquis de la Belgique au North Sea Summit?

Monsieur le ministre, vous avez suspendu le 27 juin 2025 la procédure d'appel d'offres relative au lot 1 de la zone éolienne offshore Princesse Elisabeth. Vous indiquez vouloir rédiger un nouvel appel d'offres pour la fin du premier trimestre et mettre en place un cadre sain et concurrentiel.

La semaine dernière, nous avons appris dans la presse que de nombreux acteurs majeurs du secteur éolien offshore, belges et internationaux, font publiquement part de leurs vives inquiétudes quant au cadre actuellement en préparation. Dans un courrier adressé à votre cabinet, ils estiment que les orientations envisagées pour le futur appel d'offres s'écartent des objectifs annoncés en juin 2025 et pourraient compromettre la viabilité économique, la concurrence ainsi que la réalisation même du projet. Certains vont jusqu'à avertir que l'appel d'offres pourrait échouer faute de candidats.

On voit que le gouvernement doit subventionner massivement le secteur du privé avec de l'argent public pour l'encourager à investir. Et ce n'est même pas garanti. Selon nous, cette séquence illustre l'échec du marché pour répondre à un investissement dans la transition énergétique.

En rupture avec cette logique, nous voulons opter pour des investissements publics et une approche planifiée, sous un contrôle démocratique. Monsieur le ministre, quelle est votre réaction face à l'inquiétude du secteur? Envisagez-vous des modifications concernant cet appel d'offres? Envisagez-vous également d'autres solutions pour développer les parcs éoliens tels que des investissements publics directs? Enfin, confirmez-vous que sa version définitive sera rédigée pour la fin mars?

Mijnheer de minister, u sloot af met de mededeling dat België nog altijd de ambitie heeft om te investeren in hernieuwbare energie. Dat is heel goed, maar ook heel erg nodig. Recent zag ik immers een grafiek waarin alle Europese landen werden vergeleken op het aandeel hernieuwbare energie in hun energieverbruik. België stond onderaan, en dan bedoel ik echt helemaal onderaan in dat overzicht.

Er is dringend nood aan meer investeringen in hernieuwbare energie. U hebt de ambitie uitgesproken om daarvan werk te maken. U hebt de procedures toegelicht. Het is inderdaad belangrijk dat het een juridisch sterk kader betreft. Naast het feit dat het juridisch allemaal correct moet zijn, is snelheid natuurlijk ook een belangrijke parameter, als men luistert naar de oproepen van de windsector en veel andere spelers.

Ik doe dus nogmaals een oproep. U spreekt nu over voorjaar van 2026. Het is belangrijk dat het juridisch kader zo snel mogelijk wordt vastgesteld, zodat we zo snel mogelijk de eigen windenergie op onze zee kunnen benutten. Dat is echt de oplossing voor de toekomst en daarvan moeten we werk maken.

Mijnheer de minister, Ik ga ervan uit dat de CREG volgende week dus nog een belangrijke insteek zal geven voor het nieuw aanbestedingskader, waaronder de voorwaarden van de gunningscriteria. Dat zal blijken als dat nieuw kader effectief een waarborg zal bieden voor de goedkoopste eindprijs voor consumenten en bedrijven. Dat is immers wat de Vlaams Belangfractie finaal politiek interesseert in heel het offshore verhaal.

Een overlegfase met de sector zou volgens u duidelijkheid scheppen en hun ongerustheid wegnemen. Dat gaf u althans tussen de lijnen door te kennen. We zullen in de komende weken kunnen zien of dat effectief het geval is.

Merci monsieur le ministre pour vos réponses. Nous sommes heureux d'entendre que vous conservez toute l'ambition que nous avions au départ d'investir dans l'éolien offshore, vous savez que cela vise aussi à la décarbonation de nos énergies et surtout à plus d'autonomie. Nous attendons donc le printemps avec impatience pour découvrir où nous en serons à ce moment-là. Nous espérons que l'issue sera positive, merci.

Dank u wel, mijnheer de minister.

Inzake de timing geeft u een aantal stappen in het proces aan, maar niet het vervolgtraject richting implementatie. U spreekt over de timing van het uitschrijven van de tender. Zoals de heer Seuntjens heeft opgemerkt, spreekt u over het voorjaar van 2026 en niet langer over het eerste kwartaal van 2026, eind maart. Er begint dus langzamerhand wat rek te komen in uw discours. We zullen zien hoe snel u handelt.

Met betrekking tot het nieuwe kader hebt u heel weinig gezegd over de regels rond burgerparticipatie. U bent ook niet ingegaan op mijn argumenten daaromtrent. Ik wil nogmaals benadrukken dat het voor dergelijke projecten cruciaal is om bij de burgers draagvlak te creëren. Die burgerparticipatie kan bovendien ook een financiële methode zijn. Het is een vorm van kapitaal die vandaag stilstaat. De ontwikkeling van windmolenparken op zee is zeer kapitaalintensief. Het lijkt me zeer verstandig om de beschikbare kapitaalstromen in dit land daarvoor te activeren en te gebruiken. Ik zal er ook op toezien dat u in de toekomst bij de uitwerking van het kader daar aandacht aan besteedt.

Merci, monsieur le ministre, mais la fin mars n’est pas loin et nous n’avons malheureusement reçu aucune réponse concrète sur l'éventuelle évolution du dispositif de soutien à l'éolien. On ne sait pas si l'appel d'offres se soldera par un échec ou par un succès ni si la Commission européenne donnera son feu vert sur ce dossier. Vos réponses d’aujourd’hui ne suffiront pas – on s'en doute bien – à supprimer les craintes des industriels et des coopératives. Monsieur le ministre, il s’agit là d’un dossier crucial pour notre sécurité d'approvisionnement et, pour l’heure, vous n'avez pas levé nos craintes à cet égard.

Mille milliards, ça en fait, de l'argent. Mille milliards, c'est le montant conséquent que le secteur éolien s'est engagé à investir en mer du Nord lors du North Sea Summit , avec, à la clé, la création de 91 000 emplois si les objectifs – très ambitieux certes – sont atteints. Encore une fois, on voit là à quel point l'écologie – si c'est l'option finalement choisie – est l'avenir de l'économie. Et ce dossier nous le montre très concrètement: des emplois locaux, de qualité et qui renforceront l'autonomie européenne et, surtout, de l'énergie propre et bon marché pour nos concitoyens, pour qu'ils parviennent à payer leurs factures à la fin du mois.

La Belgique a toujours été pionnière en matière d'éolien offshore . Nous devons aujourd'hui maintenir notre position de leader mondial dans ce secteur et accélérer la transition nécessaire sur tous les plans. Je vous entends dire que vous voulez en effet poursuivre ces objectifs, mais rien ne bouge à l’heure actuelle. C'est le secteur qui le dit.

Les règles – je cite – "reviennent à affaiblir la concurrence entre les soumissionnaires et conduiront à un prix de l'électricité structurellement plus élevé pour l'industrie belge si la mise aux enchères échoue". Cela signifie que vous êtes potentiellement aujourd'hui en train de faire échouer ce projet, qui est essentiel pour une énergie propre et à bas prix, elle-même indispensable pour notre autonomie énergétique dans cette période d'instabilité internationale cruciale.

Vous parliez de mars, vous nous parlez aujourd’hui du printemps… on connaît la technique. Qu’en sera-t-il finalement? Le 20 juin? Est-ce l'idée?

Par ailleurs, nous n'avons pas de réponse sur le rôle que les citoyens pourront jouer dans ce nouvel appel d'offres. Je pense que c'est extrêmement dommageable. On sait à quel point il est utile et indispensable pour l'adhésion des citoyens, mais aussi pour permettre aux citoyens de prendre pleinement part à cette transition énergétique, de permettre aux coopératives citoyennes, aux citoyens, d'investir leur argent dans ce secteur d'avenir. Il n'y a donc aucune raison de les en exclure. Je compte donc sur vous pour maintenir ce cap et cette réputation de la Belgique. Je vous remercie.

Monsieur le ministre, je vous le disais déjà il y a un an, on ne peut pas se permettre de prendre du retard dans le développement du secteur des énergies renouvelables à cause des aléas du marché libre, justement. Permettez-moi de vous dire que vous êtes le ministre du retard.

Vous dites que vous serez prêt pour le printemps, si j'ai bien compris, mais le secteur a des doutes et n'est vraiment pas rassuré. Ce dont on a besoin, c'est de changer radicalement de cap et de reprendre en main le secteur de l'énergie. On a besoin d'investissements 100 % publics pour assurer la transition énergétique vers plus de renouvelable. Merci.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord, maar net zoals veel collega's blijf ik ongerust wanneer ik u over de timing hoor spreken. Ik ben eigenlijk niet verbaasd, want de arizonaregering heeft de gewoonte om nogal losjes om te gaan met deadlines. Het zomerakkoord was ook pas rond in november en het novemberakkoord in december.

De realisatie van offshore wind is cruciaal. Uit de Elia Blueprint, de studies van het Planbureau en alle andere studies blijkt dat we die energie absoluut nodig hebben op lange termijn en dat we niet lang kunnen wachten met de realisatie ervan. Het feit dat u vandaag zegt niet te weten of het tegen 31 maart rond zal zijn en dat we wel ergens in het voorjaar zullen zien, doet mij vrezen dat het pas tegen de zomer in orde zal komen. Wat doet dat dan met de realisatietermijn? Wanneer leveren die elektriciteit aan het net? Daarover maak ik mij toch bijzonder grote zorgen.

Ik hoorde collega's van de meerderheid hier opgelucht ademhalen omdat u bevestigde dat u nog altijd de ambitie hebt om hernieuwbare energie te creëren. Mij stelt dat niet gerust, want u hebt nog een veel grotere ambitie om nucleaire energie te realiseren en op dat vlak staan we nog helemaal nergens.

Ik blijf dit dossier dus met veel ongerustheid opvolgen en u daarover vragen stellen, in de hoop dat we heel snel realisaties op zee zullen zien.

Monsieur le ministre, la presse indique que le gouvernement souhaite financer une réduction de la facture énergétique pour les gros consommateurs en prélevant les provisions de Fluxys, ce qui, selon le gestionnaire du réseau de gaz, pourrait faire augmenter la facture des autres entreprises et des ménages Confirmez-vous la volonté d'utiliser les moyens financiers de Fluxys? Quel sera l'impact sur les factures des PME et des ménages?

Bwah.

Eindelijk zijn een aantal actoren tevreden, zoals het VBO, de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka en de energie-intensieve nijverheid in dit land. De invoering van de energienorm in eerste lezing op 23 december 2025 is namelijk eindelijk gebeurd.

Mijnheer de voorzitter, ik zal het kort houden. De norm is een combinatie van een structurele verlaging van de elektriciteitstransmissienettarieven met een tijdelijke steun via het Europese kader voor staatssteun, zijnde CISAF.

Mijnheer de minister, wij weten dat rond de structurele maatregel ook de elektriciteitswet zal moeten worden aangepast, zodat de CREG op tarifair gebied structurele kortingen op de nettarieven zou kunnen invoeren. Dat gebeurt trouwens ook in de buurlanden. Het nadeel is wel dat de kosten daarvan natuurlijk over de andere categorieën gebruikers zullen worden gespreid. U geeft aan dat er wel fiscale maatregelen zouden zijn om hen te compenseren.

Het voorziene budget voor de energienorm voor de hele legislatuur zou ongeveer 1 miljard euro bedragen. Daar zit ook nog een kwestie bij van een uitzonderlijke ontvangst van 300 miljoen euro bij Fluxys, die op een wachtrekening of een regularisatierekening is geplaatst.

Ik heb enkele vragen over de energienorm.

Kunt u de nodige toelichting geven bij het luik aanpassing van de elektriciteitswet en de aanwending van de tarifaire methodologie? Kunt u daar een tijdpad voor geven en dat technisch uitleggen?

Wat betekent dat voor andere categorieën gebruikers?

Wat bedoelt u met compensatie via fiscale maatregelen in die context?

Wat behelst het passend compensatiemechanisme voor bedrijven die niet in aanmerking zouden komen voor de korting?

Gebeurt de aanvullende financiering via de Fluxysmiddelen? Is dat juridisch waterdicht? Kunt u ook daarbij meer toelichting geven?

Mijnheer de minister, ik weet niet of u ooit Antwerpen hebt bezocht, maar er zijn weinig dingen zo mooi als de lichtjes van de haven in de verte te zien vanaf de Scheldekaaien. Antwerpenaren zijn bijzonder trots op dat prachtige schouwspel dat hen op het wereldtoneel plaatst. De laatste tijd is er echter weinig goed nieuws over de haven. Verschillende geplande investeringen gaan niet door. Recent koos het bedrijf Vioneo voor China in plaats van Antwerpen voor de realisatie van een miljardenproject. Ook de chemiereus BASF kondigde aan tegen 2028 banen te schrappen. Recent liet ook het bedrijf Envalior weten haar glasvezelfabriek in de haven te zullen sluiten. Het ziet er dus niet zo goed uit. In de eerste plaats is dat een probleem voor alle mensen die rechtstreeks betrokken zijn. Ik hoop dat de meesten van hen hun job kunnen behouden.

Er tekent zich een grotere tendens af die bijna alle Belgen zorgen zou moeten baren. Onze haven en onze industrie zijn de concurrentiestrijd tegen Amerika en China aan het verliezen. Daar moeten we iets aan doen, want de achteruitgang van de haven is als een gigantische dominosteen. Als die valt, kan die een kettingreactie ontketenen die uitmondt in gigantische sociale drama's. De werknemers in de chemie, de havenarbeiders, de dokwerkers, de toeleveranciers en de werknemers in de logistiek hebben nood aan zekerheid.

Veel politici zijn bezorgd hierover en vinden het belangrijk om ook actie te ondernemen. Dat doen we vandaag ook met de energienorm voor bijna 1 miljard euro. Dat is een zeer belangrijk signaal.

Mijnheer de minister, welke signalen krijgt u vanuit het werkveld? Volstaat de energienorm? Zijn er volgens u op Europees niveau andere zaken nodig? Ik denk hierbij vooral aan de Clean Industrial Deal. Zal dat onze haven effectief kunnen ondersteunen?

Mijnheer de minister, we blijven in de provincie Antwerpen, maar we gaan van de haven naar de Kempen, ook een heel belangrijke regio in de provincie Antwerpen. Zoals u misschien nog niet weet, ben ik zelf 36 jaar werkzaam geweest in de petrochemische industrie, in het hart van de Kempen.

Met mijn tussenkomst wil ik vandaag vooral proberen om – als politici geven wij onze burgers immers graag een naam – een spreekbuis te zijn voor de 400 collega’s met wie ik gedurende 36 jaar heel nauw heb samengewerkt. Uiteraard zou het te ver gaan om 400 namen op te noemen, maar ik wil toch graag in hun naam een noodkreet laten horen. We willen voorkomen dat niet alleen in de haven en in de rest van ons land, maar zeker ook in de Kempen, de welvaart onder grote druk komt te staan door de dreiging die vandaag boven hun hoofd hangt.

In dat kader heb ik ook contact opgenomen met essenscia, want na 36 jaar dienst hebben we uiteraard een goede relatie opgebouwd met die beroepsfederatie. Ik wil dan ook een aantal zaken benoemen en u vragen om daar heel concreet mee aan de slag te gaan.

U hebt vlak voor de kerstperiode al een eerste grote stap gezet door de reductie van de transmissietarieven aan te pakken, maar ook door de omzetting van de Europese staatssteunprincipes, waarover hier al sprake was.

De industrie vraagt vooral dat de transmissienettarieven op korte termijn worden aangepakt, bij voorkeur nog dit jaar, omdat dit dreigt uit te groeien tot een structureel probleem. Daarvoor zijn twee politieke stappen noodzakelijk. Enerzijds is er de elektriciteitswet, die hier ook al aan bod kwam, en anderzijds is er een wijziging van de accijnzen, waarvoor eveneens initiatief moet worden genomen, zodat de CREG de volgende stappen kan zetten.

Wat het CISAF betreft, moeten er ook vier stappen worden gezet. Dat begint met de aanpassing van de elektriciteitswet in een eerste fase. Daarvoor moeten uitvoeringsbesluiten worden opgesteld. Vervolgens moet er – en dat is een zeer belangrijke stap – een samenwerkingsakkoord worden gesloten tussen de gewesten en het federale niveau. Uiteindelijk moet dan de Europese Commissie worden betrokken met het doorlopen van de aanmeldingsprocedure.

Mijn vragen aan u, mijnheer de minister, zijn dan ook zeer concreet. Kunt u bevestigen dat de reductie van de transmissienettarieven voor de industrie prioritair zal worden geïmplementeerd? Wat is de timing die u voorziet voor de verlaging van de accijnzen op elektriciteit? Kunt u bevestigen dat de federale regering ernaar streeft om vóór de zomer van 2026 alle noodzakelijke stappen af te ronden, zodat de implementatie van de energienorm in 2026 verzekerd is?

Mijn 400 collega’s van INEOS Geel zullen u daarvoor zeer dankbaar zijn.

Mijnheer de voorzitter, sorry voor de onderbreking, maar mijn vraag nr. 56012925C heeft eigenlijk dezelfde titel als die van collega Seuntjens. Het gaat in wezen over hetzelfde debat. Misschien is het goed dat ik die ook nu mag stellen, anders moeten we straks opnieuw hetzelfde debat voeren. Ik weet niet of dat voor u past, mijnheer de minister?

Dank u wel, mijnheer de minister.

Het is al gezegd, Vioneo heeft een zeer innovatieve en fossielvrije productietechnologie ontwikkeld om kunststoffen te produceren op basis van CO ₂ en waterstof. Zij hebben nu beslist om een fabriek niet in Europa te bouwen, maar in China. Het gaat om een uniek industrieel project met een zeer grote strategische en klimaatgerelateerde meerwaarde voor Antwerpen, voor Vlaanderen, voor Belgi ë en voor Europa.

Vioneo geeft zelf aan dat die beslissing onder meer te maken heeft met de beschikbaarheid van groene methanol in de Antwerpse haven, een essentiële grondstof voor het productieproces, samen met de hoge energiekosten in ons land. Nochtans was in België het Power to Methanol-project gepland, dat groene methanol zou produceren. Dat project werd intussen alweer stopgezet, nog voor het echt op de rails stond.

Kunt u toelichten waarom het Power to Methanol-project werd stopgezet? Erkent u dat het wegvallen van dit project een doorslaggevend element is geweest in de beslissing van Vioneo om niet in België te investeren? Welke concrete maatregelen neemt u om de beschikbaarheid van groene moleculen, zoals groene methanol, in België te verzekeren?

Daarnaast kondigde de regering een tijdelijke steunmaatregel van bijna 1 miljard euro aan voor energie-intensieve industrieën om de hoge energieprijzen te compenseren. Op basis van welke criteria zal die steun worden toegekend? Welke voorwaarden worden opgelegd aan bedrijven die deze steun zullen ontvangen, bijvoorbeeld op het vlak van tewerkstelling, investeringen en lokale verankering? Hoe vermijdt u dat deze middelen uiteindelijk zullen doorstromen naar buitenlandse holdings die het geld elders willen investeren, zoals we recent gezien hebben bij BASF, waar miljarden euro’s uit Antwerpen werden weggehaald en honderden jobs werden geschrapt, ondanks overheidssteun?

Waarom wordt het budget niet structureel ingezet om als overheid zelf te investeren in hernieuwbare energieproductie en zo de energieprijzen duurzaam te drukken, in plaats van tijdelijke compensaties zonder structurele oplossingen?

Tot slot is er ook het dossier Envalior, het vroegere LangSys, dat de sluiting van zijn glasvezelfabriek in het Oost-Vlaamse Kallo aankondigde, met het verlies van 220 directe jobs, zonder de verloren jobs van de onderaannemers mee te tellen. Ook hier wordt opnieuw gewezen op de hoge energiekosten als belangrijke factor.

Mijnheer de minister, welke maatregelen neemt u om herstructureringen zoals bij Envalior te voorkomen? Welke perspectieven biedt u aan de betrokken werknemers en hun gezinnen? Hoe zorgt u ervoor dat de industriële jobs en de chemische sector in ons land behouden kunnen blijven? Dank u wel, mijnheer de minister.

Monsieur le ministre, si le gouvernement va chercher 300 millions d'euros dans les caisses de Fluxys, une fois de plus, ce seront les consommateurs qui paieront. Vous ne remettez d'ailleurs pas ce point en cause mais vous le renvoyez vers votre collègue Jambon, tout comme pour la hausse des accises sur le gaz. En fait, dès lors que vous décidez d'augmenter la facture, la patate chaude est renvoyée vers un autre ministre.

Pourtant, vous n'êtes qu'un seul gouvernement. La responsabilité vous incombe donc aussi.

Monsieur le ministre, nous ne manquerons pas de suivre le dossier. J'ai d'ailleurs également introduit une question écrite pour avoir plus de détails à cet égard.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. We blijven wel met een aantal technische vragen rond dat dossier zitten. We zijn uiteraard tevreden dat er al een voorontwerp is en dat daarover in eerste lezing een principieel akkoord is. Er zijn inderdaad tabellen opgenomen in de meerjarenbegroting.

De heer D’Amico heeft echter een punt wat Fluxys betreft, want ook ik vrees dat die kosten zullen worden doorgerekend door de netbeheerder. Dat is een eerste punt. Daarnaast ben ik niet volledig gerustgesteld inzake de wijziging van de elektriciteitswet, die de CREG – die inderdaad bevoegd is – de mogelijkheid geeft om tarifair op te treden. De vraag is of die kosten niet zullen worden gespreid over de andere categorieën van gebruikers. Dat zullen we finaal kunnen beoordelen wanneer het koninklijk besluit, dat momenteel bij de Raad van State voorligt, definitief is goedgekeurd en we kunnen er uiteraard op terugkomen bij de bespreking van de begroting en van de beleidsnota.

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Interessant is dat we gisteren in de Antwerpse gemeenteraad een gelijkaardig debat hebben gevoerd. Daarbij werd eveneens verwezen naar de hoge energiekosten, die daartoe uiteraard de aanleiding vormden. Er was in dat debat een opmerkelijk moment waarop Peter Mertens van de PVDA stelde dat het deels onze eigen schuld is, omdat wij ervoor hebben gekozen sancties op te leggen aan Rusland. Volgens hem hadden we zo dom niet moeten zijn om dat te doen.

Die redenering deel ik absoluut niet. Ik ben van oordeel dat we dictators niet moeten steunen. Integendeel, we moeten vooral kijken naar andere afzetmarkten en op zoek gaan naar nieuwe bondgenoten in een wereld die steeds vijandiger wordt. Rusland is voor mij geen betrouwbare partner, maar ook de Verenigde Staten, met Donald Trump in het Witte Huis, zijn dat de laatste tijd absoluut ook niet.

Ik vind het dan ook jammer dat alle partijen die hier net het woord namen, de PVDA, het Vlaams Belang, maar ook cd&v, aangeven dat ze dat heel erg jammer vinden, maar op Europees niveau een duidelijke kans hebben gemist om op zoek te gaan naar nieuwe bondgenoten. Dan gaat het natuurlijk over Mercosur, waarmee wij echt een kans hadden die superbelangrijk was geweest voor onze industrie om een nieuwe markt aan te boren. Die kans hebben wij echter laten liggen. Het is dus makkelijk om, enerzijds, hier te roepen dat alles heel erg is maar, anderzijds, in het Europees Parlement tegen de industrie te stemmen en ook tegen alle mensen die daar werken. Als wij hun jobs willen verzekeren voor de toekomst, mogen wij de kans niet laten liggen om ook te zoeken naar andere partners in een wereld die steeds gevaarlijker wordt.

Mijnheer Seuntjens, daarop wil ik toch even inspelen. Vooraleer de hand uit te steken naar andere partners, vind ik het heel belangrijk om erover te waken dat de basis hier zelf op orde is. Dat is op dit moment niet het geval, want het speelveld is niet gelijkwaardig. Dat is de reden waarom cd&v dat standpunt heeft ingenomen.

Mijnheer de minister, ik wil mij nu vooral tot u richten, want ik ben al heel blij dat u al een goede stap in de juiste richting hebt gezet.

Ik ben nog niet gerustgesteld in wat Essenscia heel sterk gevraagd heeft, namelijk om toch al iets te laten zien rond de verlaging van de transmissienettarieven. Daarover heb ik nog geen duidelijk standpunt van u gehoord. U bent daar zeer voorzichtig in en u spreidt een en ander wat langer in de tijd. Ik zou u dus toch willen vragen om door te pakken.

Ik hoor u vooral zaken vermelden zoals opvolging en dialoog. Die zijn van belang om de verschillende niveaus op een lijn te krijgen. Ik wil echter ook de urgentie benadrukken, zodat ook de mensen – uiteraard niet het hele land, maar vooral mijn oud-collega’s – die op u rekenen, snel duidelijkheid krijgen en mogen hopen dat u snel doorpakt om een oplossing te kunnen bieden, zodat de aanwezige industrie gewaarborgd kan blijven.

Het is vijf na twaalf. Het is tijd om actie te ondernemen.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is duidelijk dat voor bedrijven zoals Vioneo, met miljardenprojecten waar veel jobs aan verbonden zijn, energie cruciaal is. Ze willen voldoende energie, waarvan ze in België al niet meer zeker zijn. Dat is toch wel straf. Ze willen liefst groene en goedkope energie. Als ons land op die drie punten nul op drie scoort, dan zullen bedrijven vertrekken. Het is logisch dat bedrijven dan niet meer naar ons land komen. U verklaart dat de productie van groene waterstof en groene methanol niet competitief is in België. U hebt gelijk in die zin dat het op de vrije markt niet competitief is. Met de vrijemarktregels in Europa is dat inderdaad niet competitief. Daarom trekken al die bedrijven weg. Ze zijn op zoek naar groene waterstof om hun productie te optimaliseren en te vergroenen, maar die bestaat niet in ons land. Een van de redenen is dat onze overheid geen plannen maakt. U verklaart dat het om privébeslissingen gaat, waarmee de overheid niets te maken heeft, maar de overheid mag wel subsidiëren. We hebben nu opnieuw 1 miljard euro gevonden om subsidies te geven om de energierekening te verlagen. Het is echter minder duidelijk welke voorwaarden daaraan worden gekoppeld. Zijn bedrijven verplicht om de tewerkstelling hier te houden? Zijn ze verplicht om de geboekte winsten in België te investeren? Dat is minder duidelijk. Dan zegt u dat dat privébeslissingen zijn. We hebben dat gezien bij Audi Brussels, dat overvloedig overheidssteun kreeg van de federale overheid, het Vlaams Gewest en het Brussels Gewest, maar uiteindelijk vertrokken is. Dat was de fabriek waar men de auto's van de toekomst maakte, elektrische wagens. Dat is toch de toekomst? Die zijn er niet meer in België. Audi produceert die wagens nu in Mexico. Met andere woorden, als men geen plannen maakt en geen visie heeft op onze industrie, dan eindigt men met een industrieel kerkhof. Stilaan evolueren we daar naartoe. De industrie zelf trekt al heel lang aan de alarmbel. Ik begrijp niet dat u dat niet hoort. De vakbonden trekken al heel lang aan de alarmbel, maar ik heb niet de indruk dat deze regering daar ook maar iets aan zal veranderen.

Monsieur le ministre, une étude récemment commandée par le gestionnaire du réseau de transport d’électricité Elia au bureau d’énergie Tractebel met en lumière des risques majeurs pour la sécurité d’approvisionnement électrique de notre pays au cours des prochaines décennies. Selon cette étude, même dans le scénario le plus optimiste, la Belgique ne pourrait mettre en service de nouvelles grandes centrales nucléaires qu’à partir de 2039, à condition qu’un projet industriel de très grande ampleur soit lancé dès la fin 2026 et qu’aucun retard significatif ne survienne. Autant vous dire qu'on y croit moyennement.

Dans le même temps, Elia estime que la Belgique devra disposer d’ici 2035 de 4,4 gigawatts supplémentaires de capacité de production afin de répondre à l’augmentation de la demande liée notamment à l’électrification des transports, de l’industrie et du chauffage.

L’étude souligne par ailleurs que ni les nouvelles grandes centrales nucléaires, ni l’extension des parcs éoliens offshores, ni les interconnexions avec les pays voisins – toutes accusant des retards – ne permettront à elles seules de résorber ce déficit à l’horizon 2035. Elle indique cependant aussi qu’une prolongation de 10 années supplémentaires des réacteurs Doel 4 et Tihange 3 pourrait couvrir près de la moitié du déficit identifié, tout en rappelant les réticences exprimées par ENGIE à rouvrir ce dossier, comme on le sait.

Monsieur le ministre, comment le gouvernement entend-il garantir la sécurité d’approvisionnement électrique du pays à l’horizon 2035, au vu des délais incompatibles avec cette échéance notamment pour la construction de centrales nucléaires? Quelles démarches ont-elles été ou seront-elles entreprises afin de lever les obstacles identifiés avec l’exploitant afin d'obtenir une prolongation supplémentaire de la durée de vie de Doel 4 et de Tihange 3? Quelles mesures comptez-vous prendre pour préserver la disponibilité des sites nucléaires existants, sans vouloir faire doublon avec les questions précédentes? Enfin, le développement des petits réacteurs modulaires SMR, même si je sais que vous avez une réponse d'actualité, fait-il l’objet d’un calendrier, d’un cadre réglementaire et de choix de sites précis? Quelle contribution "réaliste" le gouvernement en attend-il avant 2040?

Mijnheer de minister, mijn vraag gaat over de Tractebelstudie in opdracht van netbeheerder Elia, die besteld werd in de context van het nieuw federaal ontwikkelingsplan 2028-2038.

De heer De Smet heeft het al geschetst en ook na lezing ben ik geneigd om samenvattend te stellen dat er een probleem is. We weten dat er in de periode 2028-2035 zeker geen nieuwe kerncentrales operationeel kunnen zijn. Ik ben nog optimistisch wanneer ik die periode hanteer. We weten ook dat er ontegensprekelijk vertraging zit op het offshore gebeuren en de offshore ontwikkelingen. Ik druk mij daarover niet kwalitatief uit, ik benoem gewoon de vertraging. Dat zijn de feiten. Er is bovendien geen zekerheid over een bijkomende verlengde openingsduur van de twee bestaande kerncentrales. Wanneer men die drie vaststellingen samenneemt, komt men onvermijdelijk tot de conclusie, zoals Elia ook in haar recente ad&flex-studie heeft gezegd, dat nieuwe en bestaande thermische centrales, doorgaans gasgestookte elektriciteitscentrales, meer dan ooit opnieuw in beeld komen.

U, als MR-minister, zal namelijk toch niet stellen dat we 60 à 70 % van onze elektriciteit zouden importeren? Dat zou volledig haaks staan op wat in het regeerakkoord is opgenomen over de autonomie van de Belgische energieproductie.

Mijnheer de minister, wat is uw reactie op de resultaten van die studie?

Plant u dit kalenderjaar de nodige beslissingen te nemen? Tractebel geeft immers aan dat die beslissingen dit jaar moeten worden genomen. Indien men nog langer wacht, dreigt verdere vertraging, zeker wat het nucleaire dossier betreft. Plant u dit kalenderjaar de essentiële beslissingen te nemen om de toekomstige bevoorradingszekerheid van België te garanderen?

Merci, monsieur le ministre pour vos réponses et pour le rappel de tout ce que vous entreprenez pour tenter de compenser le déficit énergétique qui s'annonce.

Je pense comprendre que vous n'avez pas encore de stratégie nucléaire claire et que vous n'avez pas encore choisi, par exemple, entre les grandes centrales et les SMR. Il est logique que vous exploriez les uns et les autres, et que vous investissiez dans l'innovation sur les SMR. On ne peut pas vous en vouloir car c'est ce qu'il faut faire.

La technologie des SMR demeure malgré tout au stade de la recherche. Au final, si l’on décide de lancer une ou plusieurs grandes centrales classiques – à moins que vous ne nous annonciez par surprise un plan avant l'été – on ne sera pas prêt avant l'échéance de 2035. Les SMR représentent une solution jouable, possible, mais encore extrêmement incertaine même si, en effet, vous n'avez pas le choix, il faut investir dans la recherche.

Dans tous les cas, même si tout le reste de ce que vous mettez en place se voit couronné de succès, nous nous dirigeons vers quelques années d'incertitudes. On en revient donc à la prolongation des réacteurs existants. Vous vous concentrez – c'est logique et c'était dans ma question – sur Doel 4 et Tihange 3, et de moins en moins sur la prolongation d'autres réacteurs. Toutefois, même en tenant compte de la prolongation de 10 ans à 20 ans de ces deux réacteurs, cela deviendra absolument impératif, sans quoi nous ne nous en sortirons pas. C’est en effet tout ce que nous avons face à l'incertitude des autres scénarios en place et sur lesquels, je le reconnais, vous essayez d'avancer.

Nous ne pourrons rester encore des mois durant sans savoir ce qui se passe entre vous et ENGIE quant à la prolongation de 10 à 20 ans de ces deux réacteurs. C'est en effet tout ce dont nous avons en magasin au rayon "un petit peu de certitude".

Mijnheer de minister, de term onzekerheid vormt de rode draad in dit verhaal. Ik ben blij dat u bent geëindigd met het SMR-verhaal om de kloof alsnog te dichten. U sprak over flexibele capaciteit en batterijparken. In verband met dat laatste herhaal ik wat mevrouw Marghem, zowel toen ze minister was als toen ze parlementslid was, hier altijd heeft gezegd. Batterijparken zijn uiteraard zeer goed voor de flexibiliteit en voor piekmomenten. Ze zetten elektriciteit op het net, maar ze produceren geen elektriciteit. Ik vind het dan ook wat goedkoop om telkens weer te beginnen over batterijparken en flexibiliteit. Eerst moet er productie zijn, en net daar schort het. Ik hoor u nu ook zeggen dat hernieuwbare energie de oplossing zal zijn, samen met de netwerken met de andere buurlanden. Dat is uiteindelijk het verhaal van mevrouw Van der Straeten: de Noordzee als één groot energiepark, waarbij we dan gaan importeren. Hernieuwbare import is voor sommigen plots geen import meer. Voor mij blijft dat import. Het is dus belangrijk dat we zelf ook tijdig die eerste kavel van de Prinses Elisabethzone in werking en in productie kunnen laten stellen, en dat tegen een juiste prijs voor consumenten en bedrijven.

Mijnheer de minister, ArcelorMittal Frankrijk en Electricité de France hebben op 26 december 2025 een langetermijncontract gesloten voor de levering van elektriciteit aan de Franse sites van ArcelorMittal, onder meer in Duinkerke. Dat contract, met een looptijd van 18 jaar, stelt ArcelorMittal in staat zijn behoefte aan koolstofarme en goedkope elektriciteit op lange termijn veilig te stellen.

In België engageerde de vorige federale regering zich al op 22 mei 2024 via een intentieverklaring ten aanzien van ArcelorMittal België voor een langetermijnlevering van elektriciteit tegen een goedkope prijs. Tijdens een hoorzitting in het Parlement op 4 november bevestigde de CEO van ArcelorMittal, de heer Frederik Van De Velde, dat er gesprekken lopen met de overheid om dat contract vorm te geven, met als doel de elektriciteitskosten op hetzelfde niveau te brengen als in buurlanden, zoals Frankrijk.

Mijn vragen, mijnheer de minister, zijn de volgende.

Wat is de stand van zaken van de gesprekken tussen ArcelorMittal en de federale overheid? De directie van ArcelorMittal spreekt over een prijs op het niveau van Frankrijk. Over welke prijs gaat het concreet? Over welke hoeveelheid elektriciteit gaat het?

Mijnheer de minister, wij kennen de prijs die EDF heeft gesloten met ArcelorMittal. Het is logisch dat ArcelorMittal België dezelfde voorwaarden vraagt.

Waarom is dat logisch? ArcelorMittal is een pijler van onze maakindustrie maar het bedrijf heeft het moeilijk. Het kan internationaal niet meer concurreren door de veel te hoge energiekosten in ons land. Het wil vergroenen en moet vergroenen want vandaag werkt het nog op steenkool. Zijn hoogovens draaien nog op steenkool maar het bedrijf wil elektrische hoogovens installeren. Dat lukt echter niet, want die installatie is niet competitief. Dat betekent dat het bedrijf misschien nog een paar jaar zal blijven draaien op steenkool en daarna de beslissing zal nemen om alles te verhuizen aangezien het in India of in China op waterstof kan werken. Het is straf. U knikt en u bevestigt dat verhaal.

Wanneer zullen wij echter ingrijpen? Die investeringen worden immers alsmaar uitgesteld. Uiteindelijk dreigen ze niet door te gaan.

Er is nu het vrijhandelsakkoord met India gesloten. Dat is goed, het VBO is tevreden. Eén industrie is echter niet tevreden, namelijk de staalindustrie, omdat India een enorme groeier is op de staalmarkt. ArcelorMittal is om te beginnen een Indisch bedrijf. Op een jaar tijd heeft het meer dan een derde extra geëxporteerd, namelijk meer dan 33 %, ten opzichte van het jaar ervoor. Wij beweren altijd dat China staal dumpt op de Europese markt. De cijfers tonen dat dat niet klopt. De export van China naar Europa is zelfs licht gedaald. India heeft de markt grotendeels ingenomen.

Wat is ons plan? Zullen we iets ondernemen voor ArcelorMittal? In Frankrijk is het logisch dat dat gebeurt, aangezien EDF een overheidsbedrijf is. Het produceert energie en kan daarom met die bedrijven afspraken maken over de hoeveelheden geleverde energie en de prijs. In België is dat helemaal niet mogelijk. U sponsort slechts door 1 miljard euro te voorzien, maar u bent geen manager. Net zoals in het voetbal bepaalt de sponsor niet wie er op het veld staat. De sponsor voorziet sponsoring en supportert. De manager bepaalt echter het spel, de tactiek en de spelersopstelling. Dat is het verschil.

Mijnheer de minister, wees een beetje meer de manager van het energiebeleid in plaats van slechts de sponsor.

Mijnheer de voorzitter, mag ik heel even ingaan op dit thema? Mijnheer Tonniau, op de bedrijfsterreinen van ArcelorMittal in Gent loopt het proefproject rond CO 2 -captatie. U had het over steenkool en verbranding. Het proces van CO 2 -captatie vereist echter hoge concentraties CO 2 , anders loont het niet de moeite. Het zou dus nuttig zijn om het einde van dat project af te wachten.

Monsieur le ministre, et non pas monsieur le manager pour rester poli, nous avons appris que les notifications budgétaires mentionnent la réforme du tarif social énergie en vue d’une intervention forfaitaire plus transparente fondée sur le revenu, sur le patrimoine et technologiquement neutre. Cette réforme est mise en lien avec l’augmentation des accises sur le gaz naturel décidées dans le cadre de l’accord budgétaire.

En décembre dernier, vous aviez déclaré en commission concernant la réforme du tarif social que vous deviez faire une proposition au Conseil des ministres et que "cette proposition pourrait, après analyse approfondie, conserver tout ou partie du système".

Monsieur le ministre, pouvez-vous clarifier cette déclaration? Comptez-vous maintenir l'octroi du tarif social sur la base du statut? Avez-vous abandonné le projet de réformer le tarif social en vue de le remplacer par une prime forfaitaire? Confirmez-vous que le critère du revenu sera pris en compte pour octroyer le tarif social énergie dans votre proposition de réforme?

Monsieur le ministre, le tarif social de l’énergie constitue aujourd’hui un outil central dans la lutte contre la précarité énergétique. Il protège automatiquement plus d’un million de ménages contre la hausse des prix et a démontré toute son efficacité lors de la récente crise énergétique, comme l’ont confirmé notamment la Banque nationale de Belgique et la CREG.

L’accord de gouvernement prévoit pourtant une réforme de ce tarif social, avec un glissement vers un système de primes et de chèques énergie. Or, de nombreuses études et avis officiels soulignent qu’un tel système serait moins protecteur, plus complexe et exposerait davantage les ménages vulnérables au non ‑ recours, alors que le tarif social actuel est automatis é à plus de 90 % et garantit un prix r é ellement bas sur l ’ ensemble de la consommation.

Par ailleurs, les ménages bénéficiant du tarif social ne consomment pas plus d’énergie que les autres – bien au contraire – malgré des logements souvent nettement moins performants. Le tarif social ne constitue donc ni un effet d’aubaine ni une incitation à la surconsommation, mais bien un instrument de justice sociale et de protection directe, notamment pour les familles avec enfants, qui peuvent ainsi vivre dans des logements chauffés et salubres.

Monsieur le ministre, le gouvernement entend-il maintenir le mécanisme actuel du tarif social ou confirme-t-il sa volonté de le remplacer par un système de primes forfaitaires, malgré les avis négatifs de la CREG et du Médiateur fédéral de l’énergie? Comment le gouvernement entend ‑ il garantir qu ’ aucune r é forme ne constitue un recul de protection pour les m é nages concern é s? L’augmentation annoncée des accises sur le gaz s’appliquera ‑ t ‑ elle é galement aux b é n é ficiaires du tarif social, ou ceux ‑ ci feront ‑ ils l ’ objet d ’ une exception explicite afin d ’é viter une nouvelle aggravation de la pr é carit é é nerg é tique?

Je vous remercie pour vos réponses.

On voit que le prix du gaz est en hausse depuis le début de l'année, et rien ne protège les ménages de cette envolée des prix de l'énergie. Plutôt que de vouloir réformer le tarif social, comme vous l'avez dit, il faudrait prévoir un mécanisme de blocage des prix de l'énergie. Avec le groupe PVDA-PTB, nous avons réintroduit une proposition de loi allant dans ce sens.

Dans votre réponse, ce n'est pas tout à fait clair. Confirmez-vous que vous supprimez le tarif social et le remplacez par des chèques? La réponse est alambiquée.

C'est déjà un peu plus clair. En tant que ministre, rien ne vous empêche de vous exprimer à titre personnel sur vos intentions, comme le font d'autres collègues dans d'autres dossiers. N'hésitez pas à nous faire part des options que vous mettez sur la table, quitte à ce que le résultat de la négociation ne soit pas celui escompté. N'ayez pas peur de nous!

(…) : (…)

Pourquoi? Je ne vois pas du tout le problème! (Rires) Vous parlez des travailleurs pauvres, c'est intéressant, d'autant que je suis davantage active en commission des Affaires sociales où certains de vos collègues ont du mal à reconnaître qu'il y a des travailleurs pauvres en Belgique. Je vous rejoins donc, et de plus en plus d'études démontrent aussi l'existence d'un nombre croissant de travailleurs pauvres en Belgique. Cela ne devrait pas exister, et le gouvernement actuel doit ouvrir les yeux par rapport à ce phénomène. Il doit avant tout agir afin que chaque personne qui travaille dans ce pays ait accès à un revenu digne. Vous parliez d'un lien avec la politique des prix. C'est évident. Il est donc temps d'investir pour s'assurer que les prix de l'énergie restent accessibles. Mais d'après ce que je comprends des éléments de réponse que vous avez donnés à ce stade, nous aurons une extension très large du tarif social. En effet, s'il faut étendre l'accès au tarif social à toutes les personnes qui en ont réellement besoin, dont les travailleurs pauvres, vu les plans de ce gouvernement en matière d'emploi, nous nous dirigeons vers une augmentation exponentielle du recours à cette intervention. C'est à la fois une bonne nouvelle pour les personnes qui y ont droit, mais une mauvaise nouvelle parce qu'on voudrait que cette politique ne soit pas nécessaire, et qu'il n'y ait pas de personnes pauvres tout court.

Mijnheer de minister, onlangs geraakte bekend dat Noorwegen besloten heeft gesloten olie- en gasvelden in de Noordzee nabij het Verenigd Koninkrijk opnieuw te openen, terwijl het Verenigd Koninkrijk die velden als uitgeput beschouwt en de eigen productie uit klimatologische overtuiging terugschroeft, geheel conform het energie-transitiebeleid van minister Ed Miliband. Als gevolg van die beslissing verloren al meer dan duizend Britten in de energiesector hun job en gaf het Verenigd Koninkrijk in het afgelopen jaar al meer dan 23 miljard euro uit aan olie en gas van, jawel, de Noren. Het Noorse idee voor het heractiveren van de velden steunt op technologische verbeteringen en marktstabiliteit.

Hoe evalueert u de recente Noorse strategie om afgesloten olie- en gasvelden in de Noordzee opnieuw te activeren, gelet op de energiezekerheid en economische rendabiliteit? Kunt u vergelijken met de Belgische en Europese beleidslijnen inzake zelfstandige energiewinning?

Is het volgens u economisch verstandig dat België met het oog op zijn energie- en klimaatbeleid volledig de eigen olie- of gasproductie sluit, inclusief mogelijke resterende kansen in de Noordzee?

Ziet u mogelijkheden om op Belgisch grondgebied velden of bronnen voor energiewinning open te stellen, bijvoorbeeld door olie of gas met verbeterde technologische methoden naar boven te halen?

Meer algemeen, welke lessen uit het Noorse beleid kunnen volgens u toegepast worden op het Belgische of het Europese energiebeleid, met als doel de strategische autonomie en leveringszekerheid te verbeteren?

Wat zijn uw prioritaire beleidsmaatregelen om energiekrapte en importafhankelijkheid nu en in de toekomst te vermijden?

Ik dank u voor het antwoord, mijnheer de minister.

Mijnheer de minister, zijn er alternatieven voor de tweede gelijkstroominterconnectie met het Verenigd Koninkrijk? U hebt daarnet al gezegd dat een van de oplossingen om de problemen rond de energiebevoorrading op te lossen, meer import is. Dat heeft uiteraard te maken met de overschotten die in het Verenigd Koninkrijk wellicht zullen worden geboekt, aangezien het Verenigd Koninkrijk nog maar voor 8,4 gigawatt aan wind op zee heeft geveild. Die ontwikkelingen gaan daar steeds verder. In het VK gaat het om nucleaire en hernieuwbare energie.

Een werkgroep met zes partijen heeft alternatieven onderzocht. Een van de alternatieven zou een onderzeese verbinding van 1,2 in plaats van 1,4 gigawatt betreffen. Dan gaat het nog altijd over de piste langs het hybride energie-eiland en dus niet over de point-to-pointverbinding. Ik veronderstel dat die point-to-pointverbinding nog altijd een van de mogelijke alternatieven is. Daar zou echter pas ten vroegste vanaf 2038 kunnen worden geopereerd, vermits een nieuwe toestemming van het Britse Ofgem nodig is.

Kunt u aan onze commissie meer toelichting geven bij de bespreking van de alternatieven voor het huidige scenario, dat door u terecht in zijn uitvoering is opgeschort?

Ten tweede, welk scenario draagt politiek uw voorkeur? Welk scenario staat borg voor een zekere energietoekomst, zonder ontsporende facturen voor de consument en tegelijk met de verzekering van de energiebevoorrading tijdens het volgend decennium, dat ik hoop nog mee te maken?

Monsieur le ministre, voici plusieurs mois, la CREG a sorti un rapport sur l’augmentation, voire l'explosion, des coûts du projet éolien en mer du Nord, MOG II. Vous avez ensuite réduit cette explosion des coûts.

Monsieur le ministre, quel est l'état d'avancement de la transposition des recommandations de la CREG en vue d'éviter de telles augmentations ou d'éviter ce qui s'apparente presque à des dérapages? Qu'en est-il de la nécessité des consultations publiques tout au long du projet? Enfin, quid de la liaison Nautilus entre l'île énergétique et la Grande-Bretagne? Des discussions se sont-elles tenues avec les Britanniques à ce sujet? Y a-t-il des alternatives?

Mijnheer de minister, dat laatste zinnetje verheugt mij natuurlijk, als u zegt dat u in de volgende weken tot een consensus met de Britse partners zou kunnen komen.

Er is wel altijd gezegd dat point-to-point , dus rechtstreeks, het goedkoopste alternatief is. De vraag is dus of u erin zult slagen om een evenwicht te vinden tussen de noodzaak aan energiebevoorrading en een prijs die binnen de perken blijft, want op het gebied van de gelijkstroom waren er toch wel dure ontwikkelingen. De hopelijk nabije toekomst zal het uitwijzen.

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Vous avez bien répondu à nos deux questions, de façon succincte mais tout à fait dans l’esprit que nous attendions, et avec une approche de bonne gouvernance, tant pour cette liaison que pour le mécanisme de contrôle pour les futurs appels d’offres. Je vous remercie.

Mijnheer de minister, het regeerakkoord voorziet in de oprichting van een autonome hoge raad voor energiebevoorrading, die objectieve analyses moet leveren en beleidsadvies moet geven over onze energievoorziening. Daarbij werd aangekondigd dat in 2025 een eerste tussentijds rapport zou worden gepubliceerd. Begin 2026 moeten we vaststellen dat de Hoge Raad voor Energiebevoorrading nog steeds niet operationeel is en dat er bijgevolg ook nog geen rapport is. Dat leidt tot twee eenvoudige vragen.

Wat verhindert vandaag nog de effectieve oprichting en operationele start van de Hoge Raad voor Energiebevoorrading en welke stappen onderneemt u om verder uitstel te vermijden? Komt de Hoge Raad voor Energiebevoorrading er nog en wanneer mogen we dan het eerste tussentijdse rapport verwachten?

Mijnheer de minister, we zullen het dossier goed moeten opvolgen, want het is belangrijk. Wij hadden ook al vastgesteld dat er daarvoor geen budget was uitgetrokken. De vraag luidt dus wat nu. We zullen het eens goed moeten bekijken.

Monsieur le ministre, une famille moyenne paie jusqu'à 1 328 euros par an pour l'électricité et le gaz. Ce chiffre est au plus haut niveau depuis novembre 2024, selon la CREG.

De nombreux ménages paient donc aujourd'hui trop cher, car ils ont des anciens contrats, fixes ou variables, nettement plus chers que les offres actuellement disponibles. La CREG souligne que de nombreux consommateurs paient des centaines, voire jusqu'à 1 000 euros de trop, souvent sans en être conscients. La multitude des offres, des formules tarifaires et des services additionnels rendent les comparaisons difficiles pour les gens.

Par ailleurs, le baromètre économique de la FGTB indique que les marges bénéficiaires des fournisseurs d'énergie ont particulièrement augmenté entre 2017 et 2023.

Monsieur le ministre, quelles mesures concrètes proposez-vous pour protéger les consommateurs et empêcher que les fournisseurs d'énergie fassent payer trop cher l'énergie? Merci.

Monsieur le ministre, je comprends la raison d'être de ces mesures. Leur élaboration avec l'aide du ministre Beenders est une bonne chose. Toutefois, ce n'est pas en clarifiant la facture qu'elle va baisser pour autant. En tant que ministre de l' É nergie, votre première préoccupation doit être le prix de l'énergie, laquelle détermine somme toute la facture que reçoivent les gens. Pour ce faire, il conviendrait de faire baisser les taxes sur les factures énergétiques et permettre un gel des prix. Le PTB a de nouveau introduit des textes de loi en ce sens. Je vous remercie.

Mijnheer de minister, gisteren was er een politieke hoogmis rond de Noordzee en de energieactiviteiten in de Noordzee. Ik had verwacht dat u daar prominenter in beeld zou komen, tenzij u daar niet aanwezig was, maar dat kan ik mij moeilijk voorstellen. In de pers kwamen echter uitsluitend de premier en mevrouw Verlinden, als minister bevoegd voor de Noordzee aan bod. Ik vond dat merkwaardig, maar goed, zo is het nu eenmaal. Dat is in de eerste plaats uw probleem, als het al een probleem zou zijn.

Er werd gesproken over het versnellen van offshore windenergie in West-Europa, met een grensoverschrijdend en gemengd offshore net met hybride assets. We weten dat die kwestie momenteel toch wel enige vertraging oploopt. Het enthousiasme rond offshore is de voorbije twee jaar wat afgenomen, door heel wat problemen bij verschillende aanbestedingen. Dat zijn de feiten.

De ambitieuze doelstellingen, die al op de voorgaande top te Oostende werden geformuleerd, zijn nu herbevestigd. Ik waarschuw echter voor overdreven optimisme, aangezien we helemaal niet op schema zitten om de beoogde doelstellingen tegen 2030 te halen. Er zijn immers verdere afspraken nodig over gezamenlijke planning, kostenverdeling en standaardisatie.

Daarnaast mogen we ook niet vergeten dat de politiek, de overheid, aan de sector vraagt om een kostenvermindering van 30 %. We vinden het inderdaad heel belangrijk dat die vraag is gesteld. Zal die vraag in de realiteit effect sorteren?

Kunt u aan de commissie verslag uitbrengen over de Belgische inbreng op die North Sea Summit? Wat waren de afspraken en conclusies op die top?

Mijnheer de minister, bij de indiening van mijn vraag ging ik er nog vanuit dat u aanwezig zou zijn op de top in Hamburg. Dat was niet het geval. Eerste minister De Wever en minister Verlinden waren wel aanwezig en veel Europese ministers van Energie stonden wel op de foto. Dat is toch bijzonder. Er zijn veel ministers in België, dus we kunnen kiezen wie we sturen.

De voorbije jaren sputtert de motor van investeringen in offshore-energie. De top in Hamburg moest daar een nieuwe impuls aan geven. Die ambitie is cruciaal op een moment waarop de gasprijzen opnieuw stijgen en waarop bedreigingen van president Trump aan het adres van Groenland duidelijk maken hoe afhankelijk Europa nog altijd is van duur schaliegas uit de VS. We willen zo snel mogelijk af van die afhankelijkheid. Die dure energie uit de VS zet niet alleen de budgetten van de gezinnen onder druk, maar bedreigt ook de toekomst van de industrie. We hebben dat debat daarnet gevoerd.

Investeringen in hernieuwbare energie op de Noordzee zijn daarom essentieel. Ze bieden een enorm potentieel voor groene en betaalbare energie, maar ook voor autonomie. Meer Europese samenwerking op dat vlak is dan ook een goede zaak.

Toch blijven er belangrijke vragen, zowel over de gekozen investeringsstrategie als over de aanwezigheid van de NAVO op die Noordzeetop. U was niet aanwezig, maar vertegenwoordigers van de NAVO wel.

Mijnheer de minister, kunt u de belangrijkste beslissingen van de top in Hamburg toelichten? Welke impact hebben die beslissingen specifiek op België, op ons beleid en in het bijzonder op de veiling van het derde Belgisch windmolenpark en het project rond het energie-eiland?

Welke rol speelt de NAVO op die top en bij de investeringsbeslissingen over offshore energie op de Noordzee? Er wordt gesproken over het uitrusten van energie-infrastructuur met militair materiaal. Kunt u dat bevestigen en toelichten waarover dat concreet gaat?

Mijnheer de minister, ik dank u voor de ontboezeming uit de privésfeer, die natuurlijk een verklaring biedt. Dat is naar mijn oordeel een legitieme verklaring; we moeten allemaal menselijk blijven in de politiek. Ik feliciteer u dus alvast en hoop dat de bevalling op een ordentelijke en gezonde manier zal verlopen.

Ik dank u ook voor uw verslag over de summit . We zullen minister Verlinden daarover nader bevragen. Binnenkort vinden wellicht de besprekingen van de beleidsnota’s plaats. Ik hoop dat die snel worden ingepland, zodat wij het debat daarover nader kunnen voeren.

Mijnheer de minister, ik heb alle begrip voor uw privéredenen om daar niet naartoe te gaan. Ook wij feliciteren u. Het is precies een babyboom in de commissie voor Energie, maar ik heb niets aan te kondigen.

Mijnheer de minister, als het over energie gaat, is het goed dat landen samenkomen, afspraken maken en samen beleid voeren. Hoe willen wij de energie benutten die in, op en rond de Noordzee zit, hetzij wind-, watergolven- of om diepzee-energie? Dat moeten wij collectief doen. We moeten daar zelf over nadenken en niet afhankelijk worden van een of ander land, en ook niet van een of andere multinational die van oordeel is dat het om zijn eigendom gaat, omdat hij heeft geïnvesteerd en dat hij daarom de prijs wel zal bepalen. Die prijs kan dan zo hoog zijn dat we opnieuw afhankelijk worden van die prijspolitiek.

U kon niet antwoorden op de vraag waarom de NAVO op die top aanwezig was. U hebt voor die vraag verwezen naar minister Verlinden. We zullen haar dat zeker vragen. Misschien kunnen we ook bij minister Francken nagaan wat daaruit is gekomen.

Voor het overige feliciteer ik u nogmaals en hoop u gauw terug te zien.

Mijnheer de minister, ik wil u alvast hartelijk feliciteren. Ik hoop dat alles vlot mag verlopen. Na de bevalling blijft het trouwens spannend.

Mijnheer de minister, sinds begin dit jaar is de aardgasprijs op de Europese markt fors gestegen. Gisteren was in de pers te lezen dat de prijs eind december ongeveer 28 euro per megawattuur bedroeg. Vandaag is dat ongeveer 40 euro per megawattuur, een stijging van bijna 40 tot zelfs 50 % op een maand tijd. We lazen ook dat de Europese gasvoorraden snel aan het afnemen zijn. Volgens experts schommelt die voorraad tussen de 37 % en 45 %. Dat niveau op zich is misschien niet alarmerend, maar bij aanhoudende koude dreigt de situatie wel kritiek te worden. Bovendien zullen deze voorraden ook na de winter moeten worden aangevuld, hoogstwaarschijnlijk tegen een hogere prijs.

Voor veel gezinnen blijft dit niet zonder gevolgen, want meer dan een kwart van de Belgische huishoudens heeft vandaag een variabel energiecontract. Zij zullen die stijging de komende maanden rechtstreeks voelen via de energiefactuur. Experts spreken over enkele tientallen euro's per maand voor een gemiddeld gezin, boven op facturen die voor veel mensen nu al zwaar doorwegen.

Mijnheer de minister, hoe beoordeelt u de huidige stijging van de gasprijzen en de snelle afbouw van de Europese en Belgische gasvoorraden? Moeten wij ons daar al dan niet grote zorgen over maken? Welke impact verwacht u concreet voor onze gezinnen, in het bijzonder voor diegenen met een variabel contract? Volgt u deze impact op? Acht u de bevoorradingszekerheid voor de rest van de winter voldoende gegarandeerd, ook bij aanhoudend koud weer?

Mijnheer de minister, die vermoeidheid zal na de geboorte van uw kindje wellicht niet verbeteren. Het is dus aangewezen vooraf nog wat slaap in te halen. Maar dit terzijde. Ik dank u voor uw antwoord. Ik onthoud dat het een tijdelijke piek is, door de koude, en dat die situatie vanzelf zal opgelost raken wanneer de lente aanbreekt. Ik begrijp dat we ons voorlopig geen zorgen moeten maken en dat het dossier nauwgezet wordt opgevolgd. Dat is positief nieuws. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 16.41 uur. La réunion publique de commission est levée à 16 h 41.