Over pensioenen

Mijnheer de minister, duizenden mensen in ons land hebben meer dan 30 jaar gewerkt, maar krijgen slechts een pensioen van minder dan 1.000 euro. Ze hebben voldoende gewerkt, maar botsen op een fout in het pensioenstelsel.

Ik zal u een voorbeeld geven uit mijn omgeving. Sylvia werkte één jaar met een contract en vier jaar als vastbenoemd ambtenaar in de kinderopvang en daarna 26 jaar als zelfstandige crèche-uitbaatster. Ze stond altijd klaar voor haar kindjes, van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat en deed haar werk met haar hart en ziel. Later kreeg ze zware hartproblemen en deed af en toe nog een interimjob of een tijdelijke vervanging. Ze heeft wel degelijk 30 jaar gewerkt, maar loopt nu honderden euro’s pensioen mis omdat ze een aantal jaar ambtenaar is geweest. Daardoor heeft ze geen toegang tot het minimumpensioen.

Collega’s, Vooruit heeft hard gestreden voor hogere minimumpensioenen, omdat die mensen met een moeilijke loopbaan, zoals Sylvia, moeten beschermen. Ze heeft immers 30 jaar gewerkt. Voor Vooruit is het dus duidelijk: elk gewerkt jaar moet tellen, of dat nu als werknemer, zelfstandige of ambtenaar was. De Ombudsdienst Pensioenen noemt dit ook een constructiefout die mensen richting armoede duwt.

Mijnheer de minister, wanneer zult u die fout rechtzetten? Zult u dat alleen doen voor toekomstige gepensioneerden, of zult u dat ook doen voor mensen die vandaag het slachtoffer zijn van dit onrecht, zoals de Ombudsdienst vraagt?

Collega’s, stel u voor dat u 35 jaar hebt gewerkt, 29 jaar als werknemer en daarna nog eens 6 jaar als ambtenaar. U hebt dus voldoende lang gewerkt om in aanmerking te komen voor een minimumpensioen. Dan krijgt u een koude douche, want het pensioenbedrag waarop u gerekend had, blijkt er niet te zijn. Plots blijkt immers dat de jaren waarin u als ambtenaar hebt gewerkt, niet meetellen voor de berekening van uw pensioenbedrag. U krijgt daardoor een pensioen van nog geen 1.000 euro. Dat is onrechtvaardig, want u hebt al die jaren wel gewerkt.

Het is des te onrechtvaardiger, mijnheer de minister, omdat het probleem al zo lang gekend is. Al 17 jaar wordt dit probleem aangekaart door de Ombudsdienst Pensioenen. Al even lang vraagt cd&v om dit probleem aan te pakken. We hebben dat aan elke bevoegde minister gevraagd. Het stond trouwens ook in heel wat regeerakkoorden, maar de bevoegde ministers voor Pensioenen hebben het probleem nooit aangepakt.

Mijnheer de minister, ook nu staat dit probleem opnieuw vermeld in het regeerakkoord, met de belofte dat we het zullen aanpakken. In het eerste deel van de pensioenhervorming, dat nu bij de Raad van State is en binnenkort naar ons komt, staat echter geen oplossing voor dit probleem. Nochtans heeft een derde van de gepensioneerden een gemengde loopbaan. Heel wat mensen, duizenden mensen, worden dus de dupe van deze constructiefout en krijgen een te laag pensioen.

Cd&v is altijd een vechter geweest en zal blijven vechten voor eerlijke en deftige pensioenen. We vinden dan ook dat dit probleem dringend moet worden opgelost. Niet alleen voor de toekomst, maar ook voor mensen die nu al een te laag pensioen ontvangen door een fout in de wet, moet dit worden rechtgezet. Bent u het daarmee eens, mijnheer de minister? Zult u dit aanpakken, in tegenstelling tot uw voorgangers?

Mijnheer de minister, ik zal u aan uw woord houden. Het staat immers ook niet in de beleidsnota die sinds gisteren online staat. Ik vraag mij af waarop u nog wacht, want het is een probleem dat al meer dan 17 jaar aansleept. Weet u wat de reden daarvoor is? De reden is dat de liberalen vaak op de rem zijn gaan staan. Daarom sleept het al zo lang aan.

Denk aan Sylvia, die meer dan 30 jaar voor kleine kindjes heeft gezorgd en bij wie die jaren als ambtenaar nu niet meetellen voor haar minimumpensioen. Vooruit vindt dat het hier lang genoeg heeft geduurd. Wij dienen ook een wetsvoorstel in, want werk is werk, ongeacht het statuut. Elk jaar moet meetellen om toegang te hebben tot het minimumpensioen.

Mijnheer de minister, we hebben hier een tijdlang samen gezeteld, ik als Parlementslid. Ik heb toen ook geijverd voor eerlijke pensioenen. U was toen minister, van 2014 tot 2018. In het regeerakkoord hebt u toen gezegd dat u dat probleem ging aanpakken. U had toen dus eigenlijk al meer kunnen doen dat ik vanuit het Parlement kon doen.

Maar goed, laten we vooruitkijken. Het staat nu in het regeerakkoord waarover we samen onderhandeld hebben. Ik hoop dat het wordt uitgevoerd, want ik stel vast dat het niet in de tekst inzake de pensioenhervorming staat, die nu bij de Raad van State ligt. Ik stel vast dat het ook niet in uw beleidsnota staat, die we volgende week in de commissie zullen bespreken.

Het staat daar niet in, maar cd&v zal blijven vechten. We vragen u dit probleem op te lossen. We rekenen er ook op dat u dat zult doen, want het staat nu in het regeerakkoord. U kunt op onze steun rekenen. Laten we er samen voor vechten (…)

Madame la ministre, selon une analyse récente, 44 % des indépendants ne souscrivent aucune pension complémentaire, alors même que leur pension légale demeure structurellement plus faible que celle des salariés. Ce constat pose un double problème. D’une part, il met en évidence une fragilité financière persistante au moment de la retraite. D’autre part, il révèle des obstacles concrets dans la capacité des indépendants à épargner, malgré les incitants existants.

De nombreux indépendants déclarent des revenus trop faibles pour bénéficier pleinement des avantages fiscaux liés à la pension complémentaire ou à l’épargne-pension. D’autres privilégient l’investissement immobilier ou estiment ne pas disposer de la marge financière nécessaire pour immobiliser une partie de leurs ressources dans un produit d’épargne à long terme. À cela s’ajoutent parfois une méconnaissance des mécanismes disponibles ou une difficulté à anticiper la situation de retraite dans un contexte d’activité souvent incertain. Dans un climat économique où les petits indépendants et les professions libérales font face à des charges importantes, à une concurrence accrue et à des marges limitées, la constitution d’un complément de pension constitue un défi quotidien.

Notre gouvernement a annoncé vouloir renforcer l’équité entre les statuts et mieux soutenir les indépendants. Cette question s’inscrit pleinement dans cet objectif.

Madame la ministre, votre administration dispose-t-elle d’études identifiant les raisons pour lesquelles une part aussi importante des indépendants renonce à la pension complémentaire libre?

Dans le cadre des initiatives prévues par la majorité pour améliorer la protection sociale des indépendants, des mécanismes plus progressifs ou proportionnés, permettant à ceux dont les revenus sont modestes de constituer malgré tout une épargne retraite, sont-ils envisagés? Êtes-vous, à cet égard, en contact étroit avec votre collègue du gouvernement compétent en la matière?

Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses qui confirment une réalité bien connue sur le terrain. Pour une partie importante des indépendants, la pension complémentaire reste aujourd'hui plus théorique qu'opérationnelle. Lorsque les revenus sont modestes ou réguliers, les incitants financiers ne suffisent toujours pas. L'enjeu n’est donc pas seulement l'existence des dispositifs, mais leur accessibilité pour ceux et celles qui en ont le plus besoin. Si on veut vraiment renforcer l'équité entre les statuts, il est indispensable de réfléchir à des mécanismes plus progressifs, plus lisibles et aussi mieux adaptés aux trajectoires des petits indépendants ou des professions libérales, en articulation avec la pension légale. Nous serons très attentifs aux travaux que vous avez annoncés et qui, je l'espère, déboucheront sur des solutions concrètes, notamment en matière de PLCI et du taux de cotisation maximal et d’ouverture de celle-ci, et qui permettront aux indépendants de préparer au mieux leur retraite, et ce, sans mettre en péril leur activité au quotidien.

Mijnheer de minister,

De federale Ombudsman en de Ombudsman Pensioenen bevelen aan om burgers toe te laten hun uitkeringen vrijwillig terug te betalen wanneer dit hen toelaat een voordeliger pensioen te verkrijgen of te behouden. Vandaag is dit wél mogelijk voor ziekte-uitkeringen (RIZIV), maar niet voor uitkeringen toegekend door de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) in het kader van de werkloosheidsreglementering.

Uit dossiers die door de ombudsdiensten werden onderzocht, blijkt dat deze regelgeving kan leiden tot financieel zeer nadelige en onrechtvaardige situaties. Burgers verliezen soms een aanzienlijk deel van hun (gezins- of overlevings)pensioen omdat zij of hun partner gedurende een korte periode een vervangingsinkomen ontvingen, terwijl het bedrag van dat vervangingsinkomen lager ligt dan het pensioenbedrag dat wordt teruggevorderd. De mogelijkheid om het vervangingsinkomen vrijwillig terug te betalen zou dit probleem kunnen oplossen, maar bestaat vandaag niet voor RVA-uitkeringen.

De federale Ombudsdienst stelt dat deze ongelijke behandeling het vertrouwen van burgers in de overheid schaadt en vraagt expliciet aan de minister van Werk om de regelgeving aan te passen. De RVA liet bovendien weten de analyse te onderschrijven en samen met de minister te willen bekijken hoe de aanbeveling kan worden uitgevoerd.

Mijn vragen:

Erkent u dat de huidige regelgeving kan leiden tot financieel nadelige en onrechtvaardige situaties voor gepensioneerden en hun partners?

Hoe verantwoordt u het verschil in behandeling tussen ziekte-uitkeringen, die wel vrijwillig kunnen worden terugbetaald, en RVA-uitkeringen, waarvoor dit vandaag niet mogelijk is?

Bent u bereid de werkloosheidsreglementering aan te passen zodat burgers RVA-uitkeringen vrijwillig kunnen terugbetalen om hun volledig pensioen te behouden, in lijn met de aanbeveling van de federale Ombudsman en de Ombudsman Pensioenen?

Zo ja, binnen welke termijn kan het parlement hierover een wetswijziging of reglementaire aanpassing verwachten? Zo niet, waarom niet?

Mijnheer de minister,

Momenteel mag je een gezins- of overlevingspensioen niet combineren met een vervangingsinkomen zoals een ziekte-uitkering of een werkloosheidsuitkering. Als je dat wel doet, dan verlies je je gezins- of overlevingspensioen en val je terug op een pensioen als alleenstaande, dat een stuk lager ligt. Zo berichtte HLN (17/12/2025) over situaties als die van Pieter (schuilnaam). Hij moest 1.633 euro aan de pensioendienst terugbetalen omdat zijn vrouw, die onthaalouder is, een opvanguitkering kreeg omdat er af en toe kindjes afwezig waren. Ook was er het verhaal van de bouwvakker die zijn overlevingspensioen verloor voor elke maand dat hij ook maar een dag tijdelijk werkloos was door slecht weer. Het is voor mensen niet altijd duidelijk dat ook uitkeringen die zeer tijdelijk of sporadisch van aard zijn, niet mogen gecombineerd worden met een pensioen.

Daarom vinden de Ombudsmannen Pensioenen, Tony Van Der Steen en Jérôme Aass, samen met de federale Ombudsman, dat het mogelijk moet zijn dat burgers uitkeringen vrijwillig kunnen terugbetalen als dat ervoor kan zorgen dat ze het pensioen dat ze krijgen kunnen behouden.

Vandaag is het al wel mogelijk om je uitkering voor ziekte- en invaliditeit terug te betalen als je dat wil. Dat zou dus ook mogelijk gemaakt moeten worden voor RVA-uitkeringen.

In hetzelfde artikel van 17 december las ik dat uw kabinet erkent dat zo’n vrijwillige terugbetaling een goede oplossing kan zijn om dergelijke situaties op te lossen. U hebt uw administratie dan ook de opdracht gegeven om met een oplossing te komen.

Vandaar mijn vragen:

Hoever staat u in de uitwerking van deze oplossing? Kan dit via een KB gebeuren?

Bent u hierover in overleg met uw collega-minister Jan Jambon, bevoegd voor pensioenen? Zoals gezegd, de vrijwillige terugbetaling bestaat al voor bepaalde uitkeringen, ik neem dus aan dat dit eenvoudig uit te breiden is naar andere uitkeringen?

Geachte vice-eersteminster,

Het is al langer mogelijk om een ontvangen ziekte-uitkeringen vrijwillig terug te betalen. Dit systeem bestaat echter niet voor uitkeringen toegekend door de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) in het kader van de werkloosheidsregeling, wat grote gevolgen kan hebben voor pensioenbedragen van getroffenen, vooral gezinnen met een overlevings- of gezinspensioen.

Namelijk, momenteel is het zo dat wanneer de pensioendienst een cumulatie van een pensioen met een vervangingsinkomen vaststelt, een deel of het geheel van het pensioen teruggevorderd wordt voor de periode waarvoor het vervangingsinkomen werd betaald. Dit kan leiden tot financieel nadelige situaties aangezien het bedrag dat iemand verliest aan pensioen soms groter is dan het ontvangen vervangingsinkomen.

Een oplossing zou zijn om het vervangingsinkomen vrijwillig terug te betalen, zodat er wel recht is op het pensioen. Zowel de Ombudsman Pensioenen als de federale Ombudsman ondersteunen alvast deze aanbeveling, en hebben deze aanbeveling ook al bezorgd aan uw kabinet.

Vandaar mijn vragen:

Gezien uw bevoegdheid over de RVA, hoe en wanneer zal u de regelgeving aanpassen om vrijwillige terugebtaling mogelijk te maken?

Zal u ook een sensibiliseringscampagne opzetten om deze mogelijkheid tot terugbetaling meer kenbaarheid te geven?

Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister. Ik kijk in ieder geval uit naar het moment waarop u de RVA de opdracht zult geven daar een passend antwoord op te bieden, na dat initiatief.

Ik vind dat de vrijwillige terugbetaling een mogelijke piste is. Die bestaat trouwens ook voor de ziekte-uitkeringen. Ik snap dan ook niet waarom het voor het ene wel kan en voor het andere niet zou kunnen, temeer omdat het voorbeeld dat in het verslag van de Ombudsdienst staat zo schrijnend is dat de mensen achteraf voor grote terugbetalingen komen te staan. Ik meen dat we dergelijke schrijnende situaties moeten vermijden.

Ik hoop dan ook dat we op korte termijn een initiatief van de RVA kunnen verwachten waarbij tegemoetgekomen wordt aan de vraag van de Ombudsdienst Pensioenen.

Mijnheer de minister, ik heb in hetzelfde krantenbericht van 17 december gelezen dat uw kabinet erkent dat zo’n vrijwillige terugbetaling een oplossing kan zijn om zulke situaties aan te pakken en dat u de administratie de opdracht had gegeven met een oplossing te komen.

Vandaag zegt u echter dat de RVA die opdracht nog zult geven. Ik hoop dan toch, mijnheer de minister, dat we snel zullen kunnen voortwerken en dat u snel met een oplossing zult komen.

Ik meen dat een terugbetaling van dat bedrag een redelijke piste is, mits de voorwaarden die u opsomde. Het mag natuurlijk niet eindigen met ik ga het proberen, hoewel ik weet dat het niet mag. Het gaat hier over menselijke vergissingen. Mensen weten bijvoorbeeld wel dat ze uitkeringen niet mogen combineren, maar ze weten bijvoorbeeld niet dat als ze een paar dagen geen kinderen hebben die opgevangen moeten worden en toch een opvanguitkering vragen, die ook onder uitkeringen valt.

Niet iedereen ken alle finesses van de wetgeving. Het past dus om hier dezelfde logica toe te passen als vandaag voor de ziekte-uitkeringen. Het past om de mogelijkheid te bieden het bedrag dat men onterecht heeft gekregen van de RVA terug te storten, zodat men maar 200 of 300 euro moet terugstorten aan de RVA en dat men niet de volledige 1.600 euro van het pensioen moet verliezen. Dat zou echt absurd zijn.

Ik neem aan dat de minister van Pensioenen dit ook bekijkt. Nu gebeurt het al voor de ziekte-uitkeringen en voor de werkloosheidsuitkeringen. Als dat ook voor andere uitkeringen kan, moet het uiteraard aangepakt worden.

Ik hoop dat we zo snel mogelijk tot een oplossing kunnen komen, ook zelfs voor de mensen die er nu onder geleden hebben. Ik hoop dat u het voorstel dat de Ombudsdienst heeft uitgewerkt zult volgen.

Bedankt, mijnheer de minister, zowel voor uw bereidwilligheid om er werk van te maken als voor uw antwoord. Ik hoop wel dat het met de nodige spoed gebeurt. Als we het erover eens zijn dat dat een probleem is, die mensen in hun recht moeten worden gesteld en dat een vrijwillige terugbetaling een makkelijke en snelle oplossing kan zijn voor sommige gevallen, mits een aantal voorwaarden, moeten we er niet veel tijd over laten gaan om oplossingen te vinden en ze te implementeren.

In mijn originele vraag had ik u ook gevraagd welke mogelijkheden u ziet om dat proactief kenbaar te maken. Daarmee bouw ik een beetje voort op wat mevrouw Lanjri ook zegt. Ons uitkeringssysteem is soms complex en niet altijd helder voor de mensen die er gebruik van maken. Ik denk dat we grote problemen kunnen vermijden door mensen in een bepaalde situatie te wijzen op de mogelijkheid van die vrijwillige terugbetaling omdat men dan zijn of haar volledige pensioen kan krijgen. Dat is dan immers een positieve zaak voor de mensen.

Ik hoop dat u met uw collega Jambon van Pensioenen daarover overlegt, want in deze casus, en ik vermoed in allerlei combinaties van een pensioen met een uitkering, is het natuurlijk de Pensioendienst die in eerste instantie een trigger kan zijn.

Monsieur le ministre, depuis de nombreuses années, l'État encourage les citoyens à souscrire une épargne pension individuelle dans le cadre du 3 e pilier. Cette incitation prend principalement la forme d'un avantage fiscal qui peut aller jusqu'à 30 % des montants versés chaque année, dans la limite de 1 500 euros au titre de 2025. L'argument avancé est que cet effort individuel viendrait compléter la pension légale et améliorer le niveau de vie des retraités. Cependant, plusieurs études, notamment de l'Autorité des services et marchés financiers (FSMA) ont mis en évidence le poids important des frais appliqués par les banques et les compagnies d'assurance réduisant ainsi le rendement net pour l'épargnant. En outre, au moment du 60 e anniversaire, l'administration fiscale prélève un impôt libératoire de 8 % sur le capital constitué, ce qui signifie que l'État dispose d'informations précises sur les montants accumulés par les épargnants.

Monsieur le ministre, pouvez-vous indiquer pour l'année 2024 combien de contribuables ont souscrit une épargne pension du 3 e pilier et pour quel montant moyen annuel? Quelle est la répartition du recours à ce dispositif selon les quartiles de revenus et selon le genre? Pouvez-vous préciser sur base des données fiscales disponibles au moment du prélèvement de 8 % à 60 ans, le montant moyen, le montant médian effectivement accumulé par les épargnants, la répartition de ces capitaux en fonction des quartiles de revenus et du genre? Comptez-vous œuvrer à diminuer les frais appliqués par les banques et les compagnies d'assurance afin d'assurer le rendement net pour l'épargnant? Si oui, pourriez-vous m'indiquer comment et sous quel calendrier?

Merci, monsieur le ministre, pour vos éléments de réponse et la rectification. Désolé pour l'erreur dans notre question. Merci pour les différente informations concernant les différents déciles. Je reviendrai sur un élément. Je pense que nous nous rejoignons, car votre intention est de faire une correction. Il s'agit du coût élevé des intermédiaires financiers. S'il pouvait être contraint et diminuer, cela serait évidemment tout bénéfice pour les épargnants.

Monsieur le ministre, cette question avait été adressée à votre collègue, M. Jambon, mais apparemment c'est vous le ministre compétent.

La presse s'est fait l'écho d'un courrier reçu par un couple, victime des attentats de Bruxelles du 22 mars 2016, émanant du Service fédéral des Pensions (SFP), lequel versait jusqu'à présent au mari, 1 730,26 euros au titre de pension de dédommagement aux victimes d'actes de terrorisme, montant désormais – je cite – "adapté par une modification de vos droits" à un montant ridicule de 23,64 euros.

Ceci amène les associations d'aide aux victimes telles que Life for Brussels à mettre en évidence une forme de dysfonctionnement manifeste. L'association rappelle que la pension de dédommagement qui a été conçue en 2017 comme un soutien immédiat et inconditionnel pour permettre aux victimes de terrorisme de se reconstruire, se trouve aujourd'hui détournée de sa finalité. Malgré un cadre légal clair excluant strictement toute récupération d'un dû hors fraude, l'erreur administrative ne pouvant jamais créer ni justifier une dette, le SFP expose désormais des victimes déjà fragilisées au risque inacceptable d'un endettement rétroactif en violation directe de la volonté explicite du législateur. Il se livre à une pratique nouvelle et pourtant apparemment, selon nous, illégale telle que la déduction des provisions non consolidées et en cours de procédure. Cela alors même que les dossiers ne sont pas clôturés et qu'aucune indemnisation définitive n'a été versée.

Monsieur le ministre, avez-vous pris connaissance de cette information? Dans l'affirmative, quelle est votre analyse de la situation? Le retranchement d'un montant pareil peut-il se justifier? Confirmez-vous l'analyse de Life for Brussels? Entendez-vous prendre les mesures ad hoc afin de mettre fin à ces pratiques discriminatoires et discrétionnaires du Service fédéral des Pensions?

Monsieur le ministre, suite aux attentats du 22 mars 2016, le législateur a en effet voté la loi du 18 juillet 2017 qui repose sur trois volets: l'octroi d'un statut de solidarité nationale aux victimes d'actes de terrorisme, l'instauration d'une pension de dédommagement pour les victimes directes et leurs ayants droit et le remboursement des soins médicaux aux victimes.

Moi aussi, je voudrais vous interroger aujourd'hui sur l'exécution de cette loi parce que huit ans plus tard, nous sommes, nous aussi, tout comme mon collègue François De Smet, alertés par une association de victimes qui évoque une série de dérives illégales dans l'application de cette loi. Selon ce qui nous revient, le Service fédéral des Pensions réclame des sommes indûment versées en cas d'erreur administrative alors que l'article 23 de la loi de 2017 stipule clairement que la récupération est impossible en l'absence de fraude ou fausse déclaration du bénéficiaire.

Toujours selon cette association de victimes, le SFP a également fait déduire illégalement les provisions d'assurance des pensions. Cette pratique, contraire aux garanties données par l' É tat, coupe en réalité la seule source de soutien financier stable des victimes. Le caractère résiduaire ne peut légalement intervenir qu'au moment de l'indemnisation définitive. Ici, le SFP modifie ou suspend les pensions sans décision ministérielle préalable.

À côté de ces pratiques contraires à la loi et qui menacent la stabilité financière des victimes, les associations déplorent également des iniquités visant le statut des enfants. Selon elles, l'interprétation actuelle de la notion d'enfant à charge est profondément inéquitable: elle exclut totalement du soutien les enfants mineurs (notamment en présence d'un conjoint survivant), tandis que d'autres enfants majeurs peuvent bénéficier d'une pension à vie. Selon Life for Brussels, ce fait aboutit à des situations absurdes et s'apparente à une forme de loterie familiale.

Monsieur le ministre, comment réagissez-vous, vous et le SFP, aux témoignages de récupération illégale de dettes, de déduction illégale de provision d'assurance et de non-exécution des décisions ministérielles? Comment remédier à la situation? Est-il possible de supprimer la notion d'enfant à charge de la loi de 2017? Entendez-vous recourir à une intervention législative ou exécutive pour mettre fin aux pratiques dénoncées et ainsi garantir le respect de la loi de 2017?

Monsieur De Smet, madame Désir, la loi du 18 juillet 2017 prévoit une aide rapide aux victimes, mais maintient le principe de subsidiarité. La pension de dédommagement constitue un droit résiduaire. La loi ne prévoit aucune distinction entre les montants provisoires et définitifs versés par les assurances. Si le montant de la pension de dédommagement diminue, c'est exclusivement justifié par l'application du principe de subsidiarité, conformément à l'article 6 de la loi. La pension de dédommagement est toujours réduite sur la base de ce que le bénéficiaire a perçu des assurances et, le cas échéant, sur la base d'autres rentes qui doivent être déduites en vertu de la loi. En outre, la réduction de la pension de dédommagement est effectuée sans rétroactivité, sauf en cas de fraude. Il n'y a donc aucune dette ni aucune somme récupérée avec effet rétroactif, sauf en cas de fraude. Le SFP me confirme qu'il n'existe donc aucune pratique discriminatoire ou discrétionnaire dans le cadre de l'application de la loi du 18 juillet 2017. Je souhaite néanmoins trouver des pistes pour faciliter et sécuriser l'exécution de l'article 6 de la loi. Une proposition de texte concrète est en cours d'élaboration.

En ce qui concerne la notion d'enfant à charge, la nécessité d'une modification de la législation en vigueur n'est pas d'application, puisque nous souhaitons suivre la logique instaurée par la loi du 18 juillet 2017, elle-même fondée sur celle du 15 mars 1954 et qui prend en compte la cellule familiale de la victime décédée plutôt que la filiation.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse claire. On comprend que la situation des demandeurs ne va pas évoluer tout de suite, parce que la loi stricto sensu serait respectée. Mais vous dites en même temps que vous allez plancher sur une adaptation via un texte. Comme les associations représentant les victimes, nous attendrons ce texte avec impatience. Je vous remercie de prendre cette dimension en compte.

J'irai dans le même sens que mon collègue. Votre réponse est un peu étonnante, monsieur le ministre. Vous dites qu'il n'y a pas de problème d'application de la loi, mais vous allez la modifier. Vous sentez donc qu'il y a un problème pour les victimes. J'espère que ces modifications législatives interviendront rapidement et, surtout, que vous êtes en contact avec ces associations pour faire évoluer la situation de ces victimes. Je vous remercie.

Monsieur le ministre, je souhaitais vous interroger sur votre projet de gel de l'index et de ses répercussions sur les premier et deuxième piliers de pension. Vous voulez aussi bloquer l'index des salaires des travailleurs qui touchent plus de 4 000 euros brut, c'est-à-dire 2 600 euros net. En Belgique, cela concerne 1,3 million de salariés, autrement dit un salarié sur deux. Monsieur le ministre, savez-vous de qui il s'agit? C'est mon frère Pino, qui travaille dans le bâtiment; c'est ma voisine Francesca, qui est infirmière; ce sont aussi tous mes anciens collègues de Caterpillar qui ont perdu leur boulot et qui, désormais, travaillent dans le secteur pharmaceutique; ce sont tous ces travailleurs qui travaillent dur auxquels, pendant la campagne électorale, le MR et la N-VA avaient promis qu'ils seraient récompensés de leur travail.

Or, aujourd'hui, que faites-vous? Exactement le contraire! Vous leur gelez l'index ou plutôt vous le leur volez. Ce vol de l'index n'aura pas lieu deux fois comme vous le dites, puisqu'il va s'accumuler tout au long de leur carrière. Ces travailleurs vont perdre des milliers, voire des dizaines de milliers d'euros. Ce vol de l'index aura aussi des répercussions sur d'autres aspects qui touchent au pouvoir d'achat. L'impact va ainsi frapper le treizième mois, les congés payés, l'allocation de maladie et, monsieur le ministre, sur les premier et deuxième piliers de la pension.

Donc, monsieur le ministre des Pensions, ma question sera très claire: pouvez-vous me dire quel sera l'impact – j'avais écrit "du vol", mais je vais dire "du blocage" – du blocage de l'index sur les premier et deuxième piliers de pension?

Monsieur le ministre, qu'entendez-vous par "légèrement inférieur"? C'est combien? C'est 10, 15, 20 euros? Oui, bien entendu, quand on gagne 4 000 ou 5 000 euros, 10 ou 15 euros, ce n'est rien du tout. Franchement, ce n'est rien du tout. Mais pour un pensionné qui a 1 500 euros voire moins, 10 ou 15 euros, c'est énorme au vu de l'augmentation du coût de la vie. J'écoutais encore ce matin des pensionnés qui témoignaient à la radio dans le cadre de l'action "Viva for Life". Ceux-ci se plaignaient de leur pension. Monsieur le ministre, je vous assure que les travailleurs sont très chauds. L'année 2025 a été très chaude d'un point de vue social et, vous l'aurez entendu aussi bien que moi, l'année 2026 le sera encore plus. Et croyez-moi, le PTB sera du côté des travailleurs pour défendre nos pensions.

Mijnheer de minister, ik kom nog even terug op de problemen met betrekking tot de ontsluiting van data van voor 2003. Aangezien het pensioen wordt berekend op basis van de 45 vorige jaren, moet voor wie in 2026 met pensioen gaat, worden teruggegaan tot 1979. Het probleem is dat moederschapsverlof pas sinds 2003 correct wordt geregistreerd. Daarvoor werden die periodes geboekt als ziektedagen, tijdelijke werkloosheid of werkloosheidsdagen. Er is een gelijkaardig probleem met het tijdskrediet en het loopbaankrediet.

Tijdens de plenaire vergadering hebt u aangegeven dat het voor de administratie onmogelijk is om op basis van de eigen gegevens het onderscheid tussen de niet-gewerkte periodes volledig te achterhalen. Tegelijk stelde u dat het oneerlijk zou zijn om zulke periodes automatisch als gelijkgesteld te beschouwen. Daarom gaf u opdracht om op basis van externe databronnen de ontbrekende informatie zo goed mogelijk te reconstrueren.

Ik heb daar enkele vervolgvragen over. Ten eerste, welke deadlines stelt u aan de administratie om te beslissen over de verschillende pistes om de ontbrekende gegevens te reconstrueren en te waarderen?

Ten tweede, kunt u een overzicht geven van alle mogelijke databronnen die daarvoor in aanmerking kunnen komen? U verwees eerder naar geboorteregisters, maar hoe zit het bijvoorbeeld met gegevens over tijdskrediet of andere gelijkgestelde periodes?

Ten derde, hoe zal de consultatie verlopen? U gaf aan dat de burger maximaal van de bewijslast zal worden ontzien. Betekent het dat de administratie elk dossier afzonderlijk zal onderzoeken via verschillende registers? Voorziet u daarvoor in bijkomende middelen en extra personeel?

Ten vierde, aangezien die gegevens pas sinds 2003 correct worden geregistreerd, kan de herberekening nog decennialang doorlopen, zeker nog tot 2050. Het gaat dus om potentieel heel veel dossiers waarin gegevens ontbreken. Wat bedoelt u concreet wanneer u zegt dat men de loopbaan zo goed mogelijk zal reconstrueren? Kunt u garanderen dat mensen die voor 2003 dergelijke niet-gewerkte periodes hebben, die periodes als gelijkgesteld zullen zien in hun pensioenberekening? Indien niet, hoe rijmt u dat met het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel?

Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Volgens de recente berichtgeving zal moederschapsrust wél blijven meetellen voor het pensioen, maar vrouwen die vóór 2003 zijn bevallen zullen mogelijk zelf moeten aantonen wanneer hun moederschapsverlof heeft plaatsgevonden. De Federale Pensioendienst beschikt namelijk niet over volledige historische gegevens, omdat periodes van moederschapsrust vóór 2003 administratief vaak als ziekte werden geregistreerd en vóór 1990 zelfs helemaal niet werden bijgehouden.

Het voorstel om de bewijslast bij de burger te leggen leidt terecht tot ongerustheid. Vrouwen die tientallen jaren geleden kinderen kregen, moeten nu plots aantonen dat ze moederschapsrust hebben opgenomen. Dat is niet alleen praktisch moeilijk, maar ook onrechtvaardig. Zij hebben immers gewerkt en bijdragen betaald op basis van het toen geldende stelsel.

Graag verneem ik van de minister:

Bevestigt u dat vrouwen die vóór 2003 zijn bevallen mogelijk zélf zullen moeten aangeven wanneer hun moederschapsrust heeft plaatsgevonden?

Hoe zal de Federale Pensioendienst in de praktijk nagaan of en wanneer vrouwen moederschapsverlof hebben opgenomen, gelet op het ontbreken van administratieve gegevens uit die periode?

Wordt er gewerkt aan een geautomatiseerde oplossing via de Kruispuntbank of andere databanken om deze informatie centraal te reconstrueren, zodat de bewijslast niet bij de burger terechtkomt?

Bent u bereid te garanderen dat geen enkele vrouw financieel benadeeld zal worden in haar pensioenberekening omdat haar moederschapsrust vóór 2003 niet administratief werd geregistreerd?

Erkent u dat deze situatie illustreert hoe de pensioenhervorming, ondanks goede intenties, opnieuw complexiteit en onzekerheid creëert voor burgers die recht hebben op duidelijkheid en rechtvaardigheid?

Mijnheer de minister, we kunnen het inderdaad niet aanvaarden dat de bewijslast bij de betrokkenen zelf wordt gelegd. Ik heb de indruk dat dat rond moederschapsverlof nog redelijk doenbaar is, omdat men bijvoorbeeld naar geboorteregisters kan verwijzen. U zult daar dan een aantal forfaitaire weken voor instellen. Voor tijdskrediet en loopbaanonderbreking geeft u evenwel aan dat men over geen enkele informatie beschikt en dat men zal proberen een aantal periodes automatisch toe te kennen. Dat begrijp ik niet zo goed. Wat bedoelt u met de automatische toekenning? Dat is wel echt heel vaag. U zegt dat u aan het onderzoeken bent hoe dat allemaal kan, maar ik heb de indruk dat er voor die periodes nog geen duidelijkheid is.

Ik zal over een paar weken opnieuw de vraag stellen of er vooruitgang is geboekt, want we moeten er absoluut van uitgaan dat de bewijslast niet bij de betrokkenen zelf wordt gelegd. Als het onmogelijk is voor de overheid om de gegevens terug te vinden, moet men misschien de hervorming herbekijken. Zo niet komen we toch in een heel bizarre situatie terecht.

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Ik ben er best wel mee tevreden. U wilt vermijden dat er extra last komt te liggen bij zowel de betrokken vrouwen als bij de pensioendienst en zult dan veeleer kiezen voor automatische toekenning. We moeten nog een beetje wachten op een tijdslijn, onder andere omdat men nog in de onderzoeksfase zit. Zoals mijn collega heeft gezegd, zullen we u over een paar maanden opnieuw vragen naar een stand van zaken, ook om op te volgen of er met betrekking tot de loopbaanonderbrekingen en tijdskredieten een betere oplossing is gevonden. Toch alvast bedankt voor uw inspanning.

Monsieur le ministre, en septembre dernier, le SPF Pensions a annoncé via le site mypension.be que la possibilité de se connecter à la plateforme à l'aide du numéro national et de la clé d'identification serait supprimée à partir du 1 er février 2026.

Actuellement, ce mode de connexion permet à de nombreux futurs pensionnés d'accéder facilement et directement à leurs informations personnelles sans recourir à des outils ou à des dispositifs techniques extérieurs, parfois difficiles à utiliser. Cette méthode simple et sécurisée est particulièrement appréciée par les personnes âgées ou moins familières avec les outils numériques. Il y en a encore et c'est la raison pour laquelle je m'intéresse à cette question.

Selon les informations publiées par le SPF, il resterait alors cinq possibilités à partir du 1 er février:

- l'application itsme, nécessitant un smartphone et un certain niveau de maîtrise technologique (se connecter via des applications extérieures, scanner un QR code, entrer un mot de passe, etc.);

- la clé numérique avec un code de sécurité obtenu après une vidéo-conférence d'environ 45 minutes auprès de Sigedis;

- l'identification européenne, subordonnée à la possession préalable d'une clé numérique;

- l'utilisation de la eID, la carte d'identité électronique, qui implique alors l'achat d'un lecteur de carte ou d'un PC adapté, avec le logiciel;

- la voie postale, qui constitue un retour à une procédure lente et peu adaptée à la société numérique actuelle.

Monsieur le ministre, cette suppression soulève de nombreuses inquiétudes, notamment parmi les seniors et les citoyens peu à l'aise avec les technologies numériques, pour lesquelles cette méthode de connexion représentait pourtant une solution accessible, fiable et équitable.

Monsieur le ministre, quelles sont les raisons précises qui motivent cette suppression à partir du 1 er février 2026? Une analyse d'impact a-t-elle été réalisée concernant l'accessibilité du site mypension.be pour les personnes âgées et/ou les citoyens en situation de fracture numérique? Quelles mesures de compensation ou d'accompagnement allez-vous prévoir pour les usagers qui ne disposent pas de smartphone, d'ordinateur ou de lecteur de carte d'identité? Comment le gouvernement fédéral envisage-t-il de maintenir ou de réintroduire une méthode de connexion simple, sécurisée et non technologique afin de garantir à tous les citoyens un accès effectif à leurs informations de pension?

Monsieur le ministre, je ne vais pas répéter le contexte de la question ni les questions qui ont déjà été posées. Je vais simplement rajouter une question.

Je voudrais savoir si une concertation a été engagée avec votre collègue de gouvernement, la ministre Matz, afin d'assurer une coordination interfédérale et de garantir que cette transition technologique ne se fasse pas au détriment des aînés.

Je rappelle que l'inclusion numérique n'est pas un luxe. Elle est une condition essentielle de la dignité et de l'autonomie de nos seniors. Supprimer une alternative simple, un outil éprouvé comme la clé d'identification reviendrait à creuser la fracture numérique au cœur même du service public des pensions.

Je vous remercie d'avance pour vos réponses, monsieur le ministre.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos éléments de réponse.

Il est vrai qu’en lisant cette information, nous aurions pu craindre une difficulté d’accès au service mypension.be. Cependant, au travers des réponses que vous apportez, vous démontrez que ces questions ont bien été prises en compte, d’autant plus qu’il est question d’un dispositif en extinction pour les personnes qui résidaient à l’étranger. Vous avez également évoqué le rôle des coaches numériques, ainsi que les rendez-vous personnalisés à la carte qui, certes, durent 45 minutes mais permettent à chacun de comprendre les tenants et aboutissants de son dossier.

Nous constatons que des dispositions ont été prises pour que ce changement soit aussi un changement accepté par le citoyen.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. En vous entendant évoquer les alternatives, une partie vulnérable du public pourrait croire qu’il faut une maîtrise informatique minimale ou la possibilité d’utiliser un smartphone. En revanche, je vous ai entendu à plusieurs reprises prononcer le mot "accompagnement" dans votre réponse. Je n’ai pas compté le nombre de fois que vous l'avez prononcé. Vous avez mentionné les aidants, les coaches, les experts du vécu ainsi qu’un service pension joignable. Les solutions que vous proposez permettent réellement un accompagnement humain et sécurisé.

De voorbije dagen trokken verschillende onthaalouders aan de alarmbel over de ongelijkheid in hun pensioenopbouw. Door de specifieke arbeidsregeling van het vroegere sui generis-statuut, dat gold tot 2003, dreigen heel wat jaren niet erkend te worden als gewerkte loopbaanjaren.

Een onthaalmoeder uit Haaltert getuigde dat zij tussen 1995 en 2003 onder dat statuut werkte en daardoor acht jaar dreigt te verliezen in haar pensioenberekening. Ondanks bijna een halve eeuw loopbaan, zou zij dus pas op 67 jaar een volledig pensioen kunnen genieten. Dat leidt begrijpelijkerwijze tot frustratie en een gevoel van miskenning bij deze groep, die tijdens de coronaperiode nog als essentieel beroep werd beschouwd.

Volgens uw kabinet konden onthaalouders voor 2003 geen sociale bijdragen betalen, en zouden de getroffen cohorten nu recht hebben op een gunstigere berekeningswijze die naar een minimumpensioen leidt. Maar dat lijkt in de praktijk niet of nauwelijks voelbaar.

Graag verneem ik van de minister:

Hoeveel onthaalouders worden volgens uw administratie getroffen door deze erkenningskloof voor de periode vóór 2003?

Op welke manier wordt de beloofde “gunstigere berekeningswijze" toegepast, en waarom leidt die niet tot effectieve gelijkstelling met loopbaanjaren na 2003?

Overweegt u bijkomende maatregelen om de getroffen onthaalouders - vooral wie tussen 1995 en 2003 actief was - alsnog een gelijke pensioenopbouw te garanderen, bijvoorbeeld via retroactieve gelijkstelling of een aanvullend pensioenrecht?

Hoe voorkomt u dat deze situatie zich herhaalt bij andere beroepsgroepen die in overgangsstatuten werkten, zoals pleegouders of gezinszorgers?

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. We spreken inderdaad nog in de voorwaardelijke wijs, aangezien u nog bezig bent met uw pensioenhervorming. Ik vermoed echter dat er een gunstige regeling zal komen. U verwees immers naar een gunstige en tijdelijke regeling en naar het feit dat in de nieuwe pensioenwet ook in uitzonderingen wordt voorzien. Voorlopig is het echter nog afwachten. Ik vermoed dat u daar nog geen tijdlijn op zult kunnen zetten voor wanneer uw pensioenhervorming naar het Parlement komt. Ik hoop echter dat het begin volgend jaar zal zijn. We wachten dus met een visadempje af en ik hoop dat wat u daarnet in uw antwoord hebt gezegd ook werkelijkheid wordt. Dank u wel.

Monsieur le ministre, au moment où j'ai déposé cette question, votre gouvernement cherchait encore des solutions dans le brouhaha budgétaire. On voyait sortir des propositions, dans la presse essentiellement. J'avais notamment découvert que votre parti se tournait vers les pensionnés pour trouver 10 milliards d'économies. Parmi les nouvelles pistes, on citait un malus pension accéléré de 5 % et des ajustements concernant certains fonctionnaires.

Une des pistes proposées par votre cabinet est donc d'appliquer plus rapidement et dans son intégralité le malus sur les pensions, selon l'accord que le gouvernement a conclu cet été. Les personnes nées entre 1961 et 1965 perdront 2 % de leur pension par année de départ anticipé. Celles nées entre 1966 et 1974 perdront 4 % par an et celles nées après 1975 subiront une perte de 5 % par an. Vous aviez proposé d'accélérer la mise en œuvre de cette mesure et de faire passer plus rapidement toutes les personnes à un malus uniforme de 5 % par an.

Ensuite, vous avez proposé de supprimer le régime favorable aux enseignants à qui on demande déjà beaucoup d'efforts en Wallonie et à Bruxelles sur cette législature, parce qu'il n'y a pas que le fédéral qui cherche de l'argent. Aujourd'hui, on sait que vous avez décidé de plafonner l'index sur les pensions, ce qui a un impact sur à peu près un tiers des pensionnés et 80 % des fonctionnaires retraités.

Monsieur le ministre, ces mesures sont-elles encore sur la table des négociations pour le futur? Je parle des autres mesures qui avaient été avancées par votre gouvernement. Allez-vous vous en tenir à ceci? On sait que les efforts réalisés par ce gouvernement ne vont certainement pas se limiter uniquement à cet accord budgétaire présenté il y a une semaine.

Pouvez-vous nous communiquer des informations plus précises en ce qui concerne le plafond de l'index? Avez-vous modélisé l'opération afin de connaître l'impact précis sur les futurs pensionnés?

Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse. En effet, j'ai participé à trois exercices budgétaires lorsque j'étais secrétaire d' É tat à l' é galité des genres, à l’ é galité des chances et à la Diversité. Vous n'êtes en place que depuis neuf mois et votre gouvernement peine à engranger des réformes. Je me réjouis de voir ce que l'avenir nous réserve avec ce gouvernement. Passons outre cette provocation délibérée de votre part. Lorsque j'étais à votre place, je me battais pour les publics dont j'avais la charge, pour les droits des femmes, pour les droits des personnes LGBTQIA+, pour les personnes racisées qui subissent des discriminations chaque jour. Vous, que faites-vous en tant que ministre des Pensions? Vous retirez des droits aux pensionnés. Vous allez contre les personnes dont vous êtes censé être le protecteur. C'est ça votre vision d'un ministre des Pensions. Ce n'est pas la mienne.

Mijnheer de minister, volgens het meest recente verslag van het Monitoringcomité werden de uitgaven voor de pensioenen naar boven bijgesteld met plus 129 miljoen euro ten opzichte van juli.

Dat komt volgens het Monitoringcomité vooral foor een stijging van de pensioenuitgaven in het werknemersstelsel, na integratie van de impact van het zogenaamde zomerakkoord, goed voor 426 miljoen euro extra, deels gecompenseerd door een aantal verminderingen in andere uitgaven.

In datzelfde verslag, dat ik goed gelezen heb, staat ook dat die herziening te maken heeft met de beslissing dat de cap , de beperking van de gelijkgestelde periodes, geen effect meer zou hebben op de berekening van het gewaarborgd minimumpensioen, waardoor de verwachte besparingen sterk dalen.

Mijnheer de minister, kunt u toelichten waaruit die 426 miljoen euro extra pensioenuitgaven precies bestaan?

Mijn belangrijkste vraag is: hoeveel daarvan is rechtstreeks toe te schrijven aan de wijziging inzake de cap op het minimumpensioen?

Hoeveel is te wijten aan andere beslissingen binnen het zomerakkoord?

Welke impact verwacht u op de meerjarenbegroting en op de duurzaamheid van het pensioenstelsel?

Mijnheer de minister, ik val van mijn stoel en hoop dat ik het misschien verkeerd begrepen heb. U bent na uw zomerakkoord 450 miljoen kwijt voor de pensioenen. Dat is de grootste trofee van minister Vandenbroucke. Die cap gaat tegen uw regeerakkoord in, want nergens was voorzien dat een ander systeem in werking zou moeten treden voor de minimumpensioenen. Dat is een stap achteruit tegenover wat de vorige regering had voorzien en wat uiteindelijk fair was. De mensen die een loopbaan van 30 jaar moeten hebben om een minimumpensioen te kunnen krijgen, moeten effectief gewerkt hebben. Zij moesten ‘maar’ 5.000 dagen hebben gewerkt. Ik dacht dat u die voorwaarden nog zou versterken, maar u doet net het tegenovergestelde, u laat die voorwaarden vallen. U creëert eigenlijk een discriminatie; daarover moet u eens goed nadenken. U creëert een discriminatie tussen iemand die een minimumpensioen heeft van 1.800 euro bruto en die wel ziekte en werkloosheid mag meerekenen en dus misschien 15 jaar werkloos is geweest, tegenover iemand die geen minimumpensioen, maar wel een gewoon pensioen van 1.900 euro bruto heeft, maar dat niet mag meerekenen, want hij krijgt een cap van 40 % van gelijkgestelde periodes. Dat is een gigantische en niet te verantwoorden discriminatie tussen twee categorieën mensen. Ik kan alleen vaststellen – en ik betreur dat – dat u hebt geplooid voor Vooruit, dat u op de knieën bent gegaan. Dat is de grootste trofee ooit en een duidelijke stap achteruit ten opzichte van wat de regering-De Croo had beslist inzake minimumpensioenen, wat op dat moment een stap vooruit betekende.

Mijnheer de minister, de wettelijke pensioenleeftijd is sinds dit jaar 66 jaar en vanaf 2030 zal die 67 zijn. In heel wat wetgeving wordt echter nog steeds verwezen naar de leeftijd van 65 jaar. Bijvoorbeeld om in aanmerking te komen voor een fiscale vermindering bij pensioensparen of langetermijnsparen hanteert men de voorwaarde jonger dan 65 te zijn. Ook arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en de tegemoetkoming voor personen met een handicap hanteren de leeftijdsgrens van 65 jaar. Werknemers die in een landingsbaan zaten en halftijds of vier vijfde werkten, kwamen daarvoor maar in aanmerking tot 65 jaar. Zij dreigden zonder uitkering te vallen na het einde van die landingsbaan op 65 jaar en de nieuwe pensioenleeftijd van 66 of later.

Sommige van deze hiaten zijn ondertussen opgelost via wetsontwerpen, waaronder de tegemoetkoming voor de personen met een handicap. Voor andere hiaten zijn er wetsvoorstellen ingediend, waaronder door leden van de cd&v-fractie. Er zijn echter zeker nog heel wat wetten waarin nog steeds de leeftijdsgrens van 65 gehanteerd wordt en waarvan we het soms zelf niet weten.

Is er een lijst gemaakt van alle wetten die nog moet worden aangepast aan de nieuwe pensioenleeftijd? Als die lijst er nog niet is, is het dan mogelijk om de verschillende departementen te vragen om voor hun departement zo’n lijst te maken, zodat we kunnen voorzien in een aanpassing van de wetgeving? Kunnen die departementen die aanpassingen dan zelf doorvoeren? Is het niet haalbaarder of eenvoudiger om via een interpretatieve wet in het kader van de pensioenhervorming te verduidelijken dat in alle wetten waarin de leeftijd van 65 als grens wordt gehanteerd, dit telkens wordt vervangen door ‘de wettelijke pensioenleeftijd’? Zo vermijden we hiaten in de wetgeving en bieden we iedereen de nodige rechtszekerheid.

Mijnheer de minister, ik had zelf ook al gezegd dat de verhoging van de pensioenleeftijd lang geleden werd beslist. Het is jammer dat er ondertussen nog altijd zoveel hiaten opduiken in wetgeving die nog niet is aangepast. Ik heb u twee voorstellen gedaan in dat verband, hetzij werken via de verschillende departementen, hetzij met een interpretatieve wet. Als u stelt dat die interpretatieve wet niet het beste middel is om dit te remediëren, dan hoop ik dat u in de ministerraad de andere ministers opnieuw oproept om in hun departement de nodige stappen te zetten. Ik heb immers slechts enkele voorbeelden genoemd van wetgeving die nog niet werd aangepast. Er zullen zeker nog problemen opduiken. We moeten daar tijdig aan beginnen. Men had inderdaad veel vroeger kunnen starten, maar dat is niet overal gebeurd. Het is hoog tijd om de wetgeving aan te passen, want op dit ogenblik zijn burgers daarvan de dupe. Ze vallen tussen wal en schip als regelgeving niet is aangepast. Onder meer voor de landingsbanen was dat een probleem. Dat zijn zaken die dringend moeten worden aangepakt. Ik hoop dat u dit in de ministerraad wilt bepleiten.

Mijnheer de minister, sinds 1 juli 2024 kan wie vervroegd met pensioen gaat, via de pensioenbonus een premie opbouwen om langer aan het werk te blijven. Die bonus bedraagt maximaal 22.650 euro bij drie jaar extra arbeid en is uitbetaalbaar voor wie effectief na 1 januari 2025 met pensioen gaat. De maatregel sluit aan bij de eerdere hervorming waarbij de wettelijke pensioenleeftijd werd verhoogd, maar tegelijk blijkt dat louter de verhoging van de pensioenleeftijd onvoldoende is, zolang vervroegde uittreding mogelijk blijft. De bonus moet precies een incentive bieden om door te werken tot en desgevallend na de wettelijke pensioenleeftijd.

Recent werd bericht dat ruim 70.000 Belgen tussen januari en september 2025 definitief stopten met werken, dat 15.388 onder hen een pensioenbonus ontvingen, dat amper 1.680 doorwerkten na de wettelijke leeftijd en dat de maatregel in 2025 circa 267 miljoen euro zou kosten. Op basis van die cijfers werd geconcludeerd dat de bonus op geen enkele manier resulteert in minder vervroegde pensioneringen of tot langer doorwerken.

Wat was in elk van de voorbije vijf jaar het percentage personen dat op het eerste mogelijke moment met vervroegd pensioen instroomde? Wat is de stand van zaken voor het lopende jaar?

Met andere woorden, wat is de verhouding tussen het aantal mensen dat daadwerkelijk vervroegd met pensioen ging, en het aantal mensen dat daarvoor in dat jaar in aanmerking kwam? Voor de overige vragen verwijs ik naar de schriftelijke versie.

Sinds 1 juli 2024 kunnen wie vervroegd met pensioen kán gaan, via de zgn. pensioenbonus een premie opbouwen om langer aan het werk te blijven. Die bonus – maximaal 22.650 euro bij drie jaar extra arbeid – is uitbetaalbaar voor wie effectief na 1 januari 2025 met pensioen gaat. De maatregel sluit aan bij de eerdere hervorming die de wettelijke pensioenleeftijd optrok, maar erkent tegelijk dat louter de leeftijd verhogen onvoldoende is zolang vervroegde uittreding mogelijk blijft. De bonus beoogt precies daar een incentive te bieden: doorwerken tot (en desgevallend voorbij) de wettelijke pensioenleeftijd.

In recente berichtgeving werd echter gesteld dat “ruim 70.000" Belgen tussen januari en september 2025 definitief stopten met werken, dat 15.388 onder hen een pensioenbonus ontvingen, dat “amper 1.680" doorwerkten voorbij de wettelijke leeftijd, en dat de maatregel in 2025 circa 267 miljoen euro zou kosten. Op basis van die cijfers werd geconcludeerd dat de bonus “op geen enkele manier" leidt tot minder vervroegde pensioneringen of langer doorwerken.

Om deze conclusies te kunnen toetsen aan de doelstellingen en het ontwerp van de maatregel, heb ik volgende vragen.

Wat was in elk van de voorbije vijf jaren én de stand van zaken voor het lopende jaar het percentage personen dat op het eerst mogelijke moment met vervroegd pensioen instroomde, m.a.w. de verhouding tussen het aantal mensen dat effectief vervroegd met pensioen ging en het aantal mensen dat daarvoor in dat jaar in aanmerking kwam (graag jaarlijks, met percentages en absolute aantallen)?

Voor de ruim 13.700 personen die in 2025 in aanmerking kwamen voor vervroegd pensioen én een pensioenbonus ontvingen: hoeveel gingen effectief met pensioen 1 jaar, 2 jaar en 3 of meer jaren na hun vervroegde pensioenleeftijd (graag per categorie absolute aantallen en percentages), en hoeveel werkten niet langer door dan hun vervroegde pensioenleeftijd?

De geraamde kost van 267 miljoen euro in 2025: betreft dit een bruto- of nettoraming, en houdt dit bedrag rekening met het langer doorwerken (en dus de extra overheidsinkomsten uit sociale bijdragen en personenbelasting)? Zo ja, hoe werd dit verrekend; zo nee, waarom niet?

Wat was het gemiddelde loon in het laatste werkjaar van de betrokkenen vlak vóór zij met pensioen gingen?

Wordt er ingebroken op lopende opbouwen van de pensioenbonus wanneer de bonus van de vorige regering wordt geschrapt? Pleegt de overheid hier opnieuw contractbreuk?

Wordt er gewerkt met overgangsperiode tussen de 'nieuwe' en 'oude' pensioenbonus?

Mijnheer de minister, ik vind uw antwoord bijzonder interessant. Dit is nu net het punt. Onder meer de heer Ronse heeft in de pers gezegd dat de pensioenbonus van de vorige regering heel duur was en 267 miljoen euro zou kosten. U hebt ons zonet de waarheid verteld. Die 267 miljoen euro zijn de brutokosten, maar niet de nettokosten. Dat is een aanzienlijk verschil, want de nettokosten kunnen eigenlijk neerkomen op een opbrengst. De correcte berekening moet immers ook rekening houden met wat de staat bespaart – er zijn nog geen pensioenuitkeringen, omdat mensen langer blijven werken – en met wat hij aan belastingen en sociale bijdragen op het loon ontvangt. U weet even goed als ik dat elke werknemer die langer blijft werken, ongeveer 24.000 euro per jaar opbrengt voor de staatskas doordat er geen pensioen wordt uitgekeerd en wel belastingen en bijdragen worden geïnd. Ik hanteer daarmee nog een conservatieve raming, want ik vermoed dat uw cijfer hoger ligt. De pensioenbonus van de vorige regering bedroeg 22.000 euro over drie jaar, dus maximaal 7.300 euro per jaar. Men hoeft geen 10 jaar te studeren om te begrijpen dat een extra werkjaar meer opbrengt dan de kosten van de bonus. De bonus kan – ik ben daarvan overtuigd – dus zelfs financieel positief zijn voor de overheid. Ik begrijp niet waarom u dat negeert. U geeft vandaag toe dat uw cijfer enkel betrekking had op de pensioenuitgaven. Ondertussen verschijnt overal in de kranten dat de kosten van de pensioenbonus 267 miljoen euro bedraagt. Dat klopt dus helemaal niet. Die voorstelling is volledig verkeerd. Kort gezegd is het onjuist om uitsluitend over de brutokosten te spreken zonder de extra inkomsten mee te rekenen. Ik weet niet of het gaat om intellectuele luiheid of om kwade trouw, die verklaring klopt in ieder geval niet, mijnheer de minister. Dank u voor uw eerlijke antwoord vandaag.

Mijnheer de minister, nu de paas- en zomerakkoorden worden heronderhandeld, dreigt een aantal hervormingen pas later in het Parlement te landen. Wij weten dat die hervormingen er niet voor volgend jaar zullen aankomen. Dat werd ook bevestigd.

Het probleem daarmee is dat vrij veel maatregelen in de pensioenhervorming op jaarbasis worden bepaald. Als ze dus niet uiterlijk op 31 december worden goedgekeurd, kunnen ze niet meer in werking treden, behalve als men ze retroactief wil invoeren.

Mijnheer de minister, bevestigt u dat de pensioenmaatregelen niet in werking kunnen treden in hetzelfde jaar waarin ze door het Parlement worden goedgekeurd? Er is wel een uitzondering voor de pensioenbonus en de IGO-controles, dat weten wij, maar hier gaat het over de andere maatregelen. De maatregelen met betrekking tot de convergentie van de stelsels, de malus enzovoort vormen de kern van uw pensioenhervorming en gelden op jaarbasis. Onderschrijft u dit principe expliciet?

Indien de wetteksten het Parlement niet tijdig bereiken en dit jaar niet meer ter stemming kunnen worden voorgelegd, kunt u de budgettaire impact per maatregel, dus lijn per lijn, meedelen voor de jaren 2027, 2028 en 2029, graag met een overzicht per jaar in miljoen euro?

Mijnheer de minister, ik heb een gelijkaardige vraag. Onder druk van de sociale beweging werden een aantal maatregelen ingetrokken. Daar ben ik blij mee. De kortstondige ziekteperiodes bij de malus was de eerste maatregel waarover u zei het toch niet te gaan doen zoals het in het regeerakkoord staat. Over de tijdelijke werkloosheid, een beslissing uit het zomerakkoord, zei u vervolgens dat geen tijdelijke werkloosheid te gaan bestraffen. In het laatste begrotingsakkoord gaat het over langdurig zieken en over moederschapsrust en het recht op vervroegd pensioen na 42 gewerkte jaren op 60 jaar, met 234 effectief gewerkte dagen per loopbaanjaar.

Een aantal maatregelen zijn dus afgesteld en een aantal maatregelen uitgesteld. De eerste maatregel die zal worden uitgesteld, heeft betrekking op de pensioenmalus. Die zal er niet komen in 2026. Dat is een heel goede zaak is, want ik vind dat een zeer onrechtvaardige maatregel.

Er stonden nog andere maatregelen in het regeerakkoord die vanaf 1 januari 2026 zouden gelden. Ik denk dan aan de perequatie van de pensioenen van de ambtenaren en het overlevingspensioen. In de tekst staat dat het overlevingspensioen vanaf 1 januari 2026 door een tijdelijke overgangsuitkering zal worden vervangen. Ik denk aan het ziektepensioen voor ambtenaren.

Ik krijg heel veel vragen van mensen die in die concrete gevallen zitten. Zij vragen hoe dat nu juist zit. Mijnheer de minister, kunt u meer toelichting geven over wat er precies gaat gebeuren? Wat is de timing van de pensioenhervorming?

Ik zou toch graag die tabel zien. Ik heb de tabel van uw pensioenopbrengsten en -kosten. Ik ben nogmaals in de war. Oorspronkelijk moest die actuariële neutraliteit, dus het bonus-malussysteem, 62 miljoen euro opbrengen in 2026, maar in de herraming werd dat plots 358 miljoen euro. De convergentie tussen de stelsels moest 125 miljoen euro opleveren. Nu blijkt dat die opbrengst slechts 3,2 miljoen euro bedraagt voor 2026. Ik zou graag willen begrijpen hoe het zit. De tabellen en de cijfers veranderen voortdurend. Hoe wilt u dan in 2026 358,6 miljoen euro halen uit uw actuariële neutraliteit? U zult uw bonus invoeren, maar dat zal voor 2026 weinig of niets opleveren. Vanaf wanneer wordt de bonus ingevoerd en vanaf wanneer zal dat het geraamde bedrag opleveren? Kunt u dat toelichten? Er lijkt immers iets niet te kloppen in de cijfers. Mogen wij ook de afgeklopte tabel ontvangen, zodat wij goed kunnen begrijpen wat u wel of niet meerekent in de pensioenhervormingen voor 2026? Kunt u daarop antwoorden?

U geeft geen enkel cijfer, mijnheer de minister. Dat kan toch niet. U hebt nu een begrotingsakkoord. Ik heb gewacht met deze vraag tot het begrotingsakkoord er was. Ik vermoed dat u inmiddels weet wat de pensioenhervormingen concreet zullen opleveren. Op dit moment is er geen enkele transparantie over wat de actuariële neutraliteit, dus het pensioenbonussysteem, voor 2026 zal opbrengen. Zoals ik eerder zei, moest de convergentie tussen de stelsels 125 miljoen euro opleveren, maar nu blijkt dat slechts 3,2 miljoen euro te zijn. Er is dus sprake van een aanzienlijk verlies door het uitstellen van de pensioenhervormingen.

Ik meen dat we recht hebben op enige transparantie over die cijfers. Ik zou die gegevens graag ontvangen. Ik weet niet of u nog tabellen zult toevoegen aan het verslag, maar ik begrijp niet waarom deze tabellen circuleren terwijl u dat niet bevestigt. Kunt u het bedrag van 358,6 miljoen euro bevestigen?

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik heb drie punten. Ten eerste was de vraag van mevrouw Bertrand bij ons ook gerezen. De cijfers in de tabellen zijn helemaal niet logisch. Er zijn opbrengsten vermeld voor 2026 die er duidelijk niet zullen zijn, alsook opbrengsten voor 2027 die totaal irrealistisch lijken. We ontvangen daarom graag een volledig overzicht van de gemaakte berekeningen. Ik ga ervan uit dat die beslissingen toch op precieze berekeningen zijn gebaseerd. Ten tweede is de zogenoemde actuariële neutraliteit duidelijk niet neutraal. De pensioenmalus zal veel opbrengen. Actuariële neutraliteit zou betekenen dat mensen langer werken en dat de afname van de pensioenen dat zou compenseren. Dat blijkt duidelijk niet het geval, zeker niet met de vervroegde invoering van de pensioenmalus voor een aantal mensen. Ten derde benadrukt u opnieuw dat mensen die een recht op vervroegd pensioen openen, dat recht behouden. Dat is voor veel mensen bijzonder belangrijk. Aanvankelijk was niet voorzien in die maatregel. Om die reden zijn veel mensen met pensioen gegaan. Daar bestaat een overzicht van. In 2025 zijn meer mensen met vervroegd pensioen gegaan dan in 2024, waardoor de opbrengst van de hele hervorming zelfs negatief is voor de begroting. Ik heb genoteerd dat u nogmaals, officieel en uitdrukkelijk, bevestigt dat mensen die een recht op vervroegd pensioen openen, dat recht behouden. Dat is voor ons een bijzonder belangrijk punt.

Mijnheer de minister, in uw beleidsverklaring stelde u dat een transparante en toegankelijke pensioencommunicatie een van de kritische factoren is om het vertrouwen in het sociaal contract te behouden. U schrijft dat elke burger op elk moment van zijn levensloop recht heeft op een gepersonaliseerde, eenvoudige, volledige en duidelijke pensioencommunicatie. U geeft de administratie de opdracht om mensen correct te blijven informeren via MyPension.be, zodat zij steeds kunnen rekenen op toegankelijke en kwalitatieve informatie.

In het implementatieplan van de pensioenhervorming voor MyPension.be stel ik echter vast dat de Pensioendienst de gebruiker niet steeds en op elk moment toegankelijke en kwalitatieve informatie zal kunnen bieden. De Pensioendienst stelt immers voor om direct na de goedkeuring van de pensioenwet de ramingsfunctionaliteit van MyPension.be, dus de vroegste pensioendatum en het pensioenbedrag, tijdelijk te verwijderen en vervolgens stelselmatig de informatie terug te plaatsen die zeker is. Tot zeker oktober 2027 zullen er mensen in het ongewisse blijven over hun pensioenbedrag en -datum. Die schatting ging bovendien nog uit van een pensioenhervorming dit jaar, wat niet langer het geval zal zijn.

Mijnheer de minister, hoe zullen mensen met vragen over hun pensioen gerustgesteld worden tussen de goedkeuring van het wetsvoorstel en de volledige uitrol in MyPension.be? Hoe moeten mensen de impact op hun pensioen van bepaalde gebeurtenissen tijdens hun loopbaan zelf correct kunnen inschatten? Hoe zal een werknemer die nog volop in zijn loopbaan zit bijvoorbeeld de potentiële impact van de cap van 20 % gelijkstellingen kunnen inschatten en simuleren?

Ondertussen lijken zowel werknemers- als zelfstandigenorganisaties binnen het Beheerscomité in te zien dat de versnelde uitrol van de pensioenhervorming tot chaos zal leiden. Zij pleiten ervoor om de implementatie minstens een jaar uit te stellen. Wat is uw reactie daarop?

Dank u wel, mijnheer de minister. We zijn het erover eens dat correcte en tijdige informatie over het pensioen en de pensioengegevens cruciaal is voor het vertrouwen van de mensen in het pensioensysteem. Ik heb begrepen dat u gezegd hebt dat de informatie voor wie niet geïmpacteerd is, versneld opnieuw op MyPension.be kan komen. Dat is alvast belangrijk, aangezien heel veel mensen niet geïmpacteerd zullen zijn. De moeilijkste maatregelen gelden echter precies voor diegenen die wel geïmpacteerd zijn. Ik heb ook begrepen dat u een implementatieplan gevraagd hebt tegen de derde lezing. Dat is interessant. Zult u dat plan ook met ons delen, kunnen wij daarin inzage krijgen? Ik zie u bevestigend knikken. Dat is heel goed. Tot slot, u zei dat de cap beslist is binnen de regering. Die zal er dus komen. Eerst 40 % en dan 20 %. Dat weet ik, maar net daarom is het zo belangrijk dat dat ook mee wordt opgenomen in de tools, zodat de mensen de simulatie kunnen maken van de impact als ze daarin nog een bepaald stelsel opnemen. Ik kijk zeker uit naar dat implementatieplan, zodat we dat grondig kunnen analyseren.

Mijnheer de minister, ik kom graag terug op enkele vragen over het zorgverlof die mevrouw Dedonder, de heer De Witte en mevrouw Schlitz in de commissie voor Sociale Zaken, Werk en Pensioenen op 30 september 2025, een eeuwigheid geleden, stelden. U werd toen gevraagd welke soorten zorgverlof en periodes als gelijkgestelde periodes voor de berekening van de pensioenmalus en het recht op vervroegd pensioen zouden worden beschouwd. U antwoordde toen dat u uw diensten de opdracht had gegeven om een uniforme definitie van effectief gewerkte perioden uit te werken, waarbij het geboorteverlof, het ouderschapsverlof, het adoptieverlof en het pleegzorgverlof, evenals de tijdelijke werkloosheid beschouwd zouden worden als gewerkte dagen zonder maximale duur.

In die opsomming verwees u echter niet naar specifieke situaties van tijdskrediet met een zorgmotief. De Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) erkent vijf zorgmotieven: zorgen voor kinderen jonger dan acht jaar, palliatieve zorg verlenen, zorgen voor een zwaar ziek gezins- of familielid, zorgen voor uw kind jonger dan 21 jaar met een handicap en bijstand of zorg verlenen aan uw zwaar ziek minderjarig kind of aan een zwaar ziek minderjarig kind dat deel uitmaakt van uw gezin. Worden die vijf vormen van zorgkrediet eveneens beschouwd als gewerkte dagen zonder maximale duur en dus volledig erkend als gelijkgestelde periode? Zo niet, hoe rijmt u dat met de bewering dat u bij uw hervorming rekening houdt met de loopbaan van vrouwen, die vaker deeltijds werken? Het zijn immers vaak vrouwen die die vormen van tijdskrediet opnemen.

Geldt de gelijkstelling van die zorgkredieten, alsook de gelijkstelling van het zorgverlof, ook voor statutairen. Intussen bereiken ons immers berichten dat dat alvast voor het Vlaamse zorgkrediet niet het geval zou zijn. Kunt u dat bevestigen?

Dank u wel, mijnheer de minister. Dat is een heel uitgebreid en duidelijk antwoord. Er zit ook een logica in het in aanmerking nemen van bepaalde verloven. Begrijp ik het dan goed dat de informatie die ons over het Vlaams zorgkrediet bereikt, fout is en dat dat dus ook volledig gelijkgesteld is, net zoals de andere zorgverloven?

Dat is heel duidelijk, dank u wel.

Mijnheer de minister, we hadden het daarstraks over mypension.be, maar onlangs werd ik op een ander probleem gewezen, in verband met uw doelstelling om volledig en duidelijk over de pensioenbepalingen te communiceren, met name wanneer het gaat over de impact van de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd. Zo blijkt dat, zodra iemand in 2024 een dag werkloos was, op mypension.be geen raming van de loopbaan en dus van de pensioendatum en het pensioenbedrag wordt gemaakt. Er zou namelijk een probleem zijn met de datadoorstroming tussen de RVA en de pensioendienst. De RVA zou slechts een keer per jaar gegevens doorsturen, waardoor gegevens over de werkloosheidsstatus onvolledig zijn. Het is onduidelijk hoe lang dat probleem zal aanhouden en hoe snel de RVA zijn interne processen kan optimaliseren.

Mijnheer de minister, bent u op de hoogte van de problematiek? De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd werd reeds afgelopen zomer afgeklopt. Het was dus reeds voor de zomer duidelijk dat de werkloosheid een impact op de pensioendatum en op het bedrag zou hebben. Hoe komt het dan dat dat probleem pas in november is vastgesteld?

Wanneer werd de vraag naar gegevensdoorstroming aan de RVA voor het eerst gesteld? Wat is de omvang van het probleem? Heeft het alleen betrekking op minstens een dag volledige werkloosheid of ook op tijdelijke werkloosheid? Wat met deeltijds werkenden met een aanvullende uitkering? Hoeveel mensen in totaal zullen hun pensioengegevens niet kunnen raadplegen door de problemen met de gegevensdoorstroming?

Hoe zult u, samen met uw collega Clarinval, ervoor zorgen dat het probleem zo snel mogelijk wordt opgelost? Welke concrete stappen en deadlines zult u daarbij vooropstellen?

Monsieur le ministre, depuis le début du mois de novembre, de nombreux citoyens nous indiquent constater sur mypension.be une modification soudaine de leur date de pension anticipée ainsi qu'un report, parfois de plusieurs années, une disparition de l’option “pension anticipée”, ou encore une baisse du montant futur de leur pension.

Selon le Service fédéral des Pensions (SFP), il ne s’agit pas d’un dysfonctionnement mais d’un changement méthodologique lié à la future limitation du chômage assimilée dans le calcul de la carrière, ainsi qu’à l’anticipation des nouvelles règles prévues par la réforme des pensions. Il apparaît que, lorsqu’un travailleur a connu une période de chômage en 2024, le système ne projette plus automatiquement la poursuite de l’activité dans l’avenir, ce qui peut faire perdre, sur mypension.be, le droit anticipé estimé jusqu’ici. Selon le SFP, ce changement pourrait avoir des effets s'étalant sur six à sept années pour certains profils.

Monsieur le ministre, dans un contexte où la réforme des pensions doit renforcer la lisibilité et non créer de l'incompréhension, de nombreux futurs pensionnés aimeraient rapidement obtenir des éclaircissements à cet égard. Ainsi, quelles instructions ont-elles été données au SFP concernant l’adaptation des projections sur mypension.be, notamment pour les personnes ayant connu une période de chômage récemment?

Envisagez-vous une communication officielle sur mypension.be et par le biais du SFP, afin d'expliquer clairement ces changements de calcul et de dissiper toute inquiétude chez les travailleurs proches de la pension?

Enfin, pouvez-vous garantir que les mises à jour futures sur mypension.be intègreront de manière transparente le report du bonus-malus et les conditions définitives de la réforme, afin que chaque citoyen dispose d’une projection fiable et compréhensible?

Mijnheer de minister, ik kan alleen maar herhalen dat heldere informatie en communicatie cruciaal zijn om het vertrouwen van de mensen in het systeem te behouden en hier gaat het over informatie die voorhanden is, maar die niet vlot genoeg van de ene dienst naar de andere vloeit. Eén keer per jaar is het wel mogelijk om die informatie door te sturen, maar op regelmatige basis is het niet mogelijk?

U en ik komen allebei uit de wereld van de informatica. We weten dat dat wel mogelijk moet zijn; het kan toch niet anders? U zegt dat de situatie kan worden geüpdatet voor de betrokkene, zodra die een brief van de RVA heeft gekregen.

Wanneer iemand een brief ontvangt van de RVA, zijn de gegevens toch beschikbaar in de informaticasystemen? Het gaat dus om een informaticaprobleem en dat moet toch kunnen worden opgelost. Ik vraag dan ook om daar zo snel mogelijk werk van te maken.

Merci, monsieur le ministre, pour vos précisions qui étaient vraiment nécessaires, parce qu'il s'agit de la confiance dans les projections de pensions. Vous avez rappelé que les changements observés sur le site mypension.be ne sont pas des erreurs, mais la conséquence logique de l'adaptation aux nouvelles règles de carrière et à la réforme. Il importe de le dire clairement. Pour Les Engagés, cette réforme ambitieuse doit vraiment aller de pair avec une information lisible et un outil fiable. Nous vous soutenons pleinement dans votre démarche d'explications et de clarification. Nous savons que ce n'est pas simple.

Ik verwijs naar de ingediende vraag.

Geachte vice-eersteminister Jan Jambon,

In juni 2024 werd in het Staatsblad de wet gepubliceerd die de tijdelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering voor ambtenaren (TAVA) invoert. Deze hervorming moest de re-integratiekansen van langdurig arbeidsongeschikte ambtenaren versterken en hun minimale sociale bescherming verbeteren. Volgens de wet zouden ambtenaren vanaf 1 januari 2028 niet langer vervroegd met pensioen kunnen wegens lichamelijke ongeschiktheid, maar eerst terechtkomen in een tijdelijke arbeidsongeschiktheidsregeling, met regelmatige opvolging van hun re-integratie en met een gewaarborgd vervangingsinkomen.

De regering stelt nu voor om het TAVA-stelsel reeds op 1 januari 2026 te laten uitdoven, dus vóór het effectief in werking treedt. Ambtenaren zouden voortaan moeten overstappen op een stelsel van arbeidsongeschiktheids- en invaliditeitsverzekering zoals in de privésector. Dit zorgt voor grote ongerustheid, aangezien veel langdurig zieken opnieuw financiële onzekerheid dreigen te ervaren. Zo zouden samenwonenden, die onder TAVA een gewaarborgd inkomen hadden, kunnen terugvallen op slechts 40 % van hun laatst verdiende loon, bovendien geplafonneerd.

De regering wil met deze hervorming een belangrijke structurele besparing realiseren op de pensioenuitgaven en heeft zich daar ook toe verbonden voor de Europese Commissie in het kader van de Recovery and Resilience Facility.

Ik heb dan ook de volgende vragen:

Hoe zal deze nieuwe ziekte- en invaliditeitsregeling eruit zien?

Aangezien 1 januari 2026 niet langer haalbaar lijkt, welke nieuwe ingangsdatum wordt vooropgesteld?

Waarom wordt TAVA zo snel al weer afgeschaft? Op welke evaluatie beroept u zich?

De nieuwe regeling voorziet in lagere uitkeringen en verlaagt daardoor het beschermingsniveau voor ambtenaren. Is hiervan een effectanalyse gemaakt?

Hoe verenigt u dit met het standstillprincipe?

Welke besparing wordt met deze hervorming beoogd? Wat zijn de geraamde kosten van de arbeidsongeschiktheids- en invaliditeitsverzekering? Welke besparingen worden verwacht door wedertewerkstelling en door lagere uitkeringen aan langdurig zieken?

Welke mogelijkheden zullen er nog zijn voor re-integratie? En welke garanties of welk regelgevend kader voorziet de federale overheid voor de andere overheden?

Mijnheer de minister, die TAVA werd precies ingevoerd om het ziektepensioen aan te pakken en om de re-integratie te versterken. Dat is iets waarnaar u zelf ook verwijst. Daarvoor is die regeling precies bedoeld.

Uw antwoord was heel uitvoerig, dus we zullen dat zeker nog eens grondig analyseren. Het feit blijft dat de hervorming van het ziektepensioen is opgestart en dat u niet wacht op de invoering en de evaluatie ervan om zelf met een eigen hervorming te komen. Daar moeten dan toch redenen voor zijn, vermoedelijk budgettaire redenen.

Het is een hervorming die volgens ons het statuut van die mensen niet erkent en op die manier hun statutaire bescherming afbreekt. Het is ook een hervorming die mensen financieel in de problemen kan brengen. U zegt dat die hervorming in lijn is met het standstillprincipe. Ik denk niet dat de vakbonden het daarmee eens zijn en ik verwacht dat dit zal worden aangevochten. Ik ben uiteraard benieuwd naar de finale teksten na uw derde lezing.

C'est dans la même veine, monsieur le président. Vous êtes bien au fait, mais je n'ai pas encore reçu la réponse. Donc, je veux bien les regrouper, si cela vous convient.

Mijnheer de minister, het gaat opnieuw over de cijfers in de verschillende tabellen van de pensioenhervorming. De opbrengst van de pensioenhervorming voor 2026 was geraamd op 410 miljoen euro. Van dat bedrag is vandaag 174 miljoen euro verzekerd, omdat die opbrengst voortvloeit uit de niet-indexering van de hoge ambtenarenpensioenen. Dat is een maatregel die wij hebben goedgekeurd. Het Parlement heeft die enkele maanden geleden goedgekeurd.

De vraag rijst nu welk deel van de resterende 236 miljoen euro niet meer zou worden gerealiseerd. Het probleem is dat er ramingen zijn en vervolgens herramingen. Ik heb moeite om te volgen wat de actuele raming is. Kunt u ons zeggen wat de pensioenhervorming in 2026 nog zou moeten opbrengen? Ik had een cijfer van 410 miljoen euro, waarvan er nog 236 miljoen zou overblijven, maar eigenlijk is ook dat cijfer ondertussen geëvolueerd. Welk cijfer hanteert u nu voor de pensioenbonus? Waren de inkomsten uit de afschaffing van de pensioenbonus al opgenomen in de cijfers van het Monitoringcomité? Kunt u ons dat toelichten? Wat was dat bedrag precies? Hoe is het berekend?

Ik kom nu tot mijn tweede vraag. Die is zeer gelijkaardig en gaat over de opbrengst van de pensioenhervorming en de pensioenbonus in het bijzonder. We lazen dat de hervorming van de actuariële correctie of de actuariële neutraliteit, maar vooral de pensioenmalus, uitgesteld wordt naar 2027. We zien in de tabel nog steeds een opbrengst van 34 miljoen euro in 2026 voor actuariële neutraliteit. Tegelijk zien we in uw nieuwe begrotingsakkoord een lijn ‘impact latere inwerkingtreding hervormingen’, die kosten van 64 miljoen euro vermeldt.

Hoe zijn die bedragen berekend? Mijnheer de minister, hoe kunnen wij die lijnen verzoenen, enerzijds uw begrotingsakkoord en de kosten van het uitstel van de hervormingen, en anderzijds wat er nu in de pensioentabellen staat?

Verwijst de lijn ‘latere inwerkingtreding hervormingen’ in de begrotingstabel naar het uitstel van de inwerkingtreding van de pensioenhervorming of gaat het over andere hervormingen?

Mijnheer de minister, ik zal een en ander aandachtig bekijken op basis van het rapport en de cijfers analyseren. Ik moet wel vaststellen dat u – dit brengt ons terug naar de vorige discussie over de afschaffing van de bonus – als bespaard bedrag 357 miljoen euro rekent, maar dat is een brutobedrag. De berekening klopt dus niet. Het gaat om een heel theoretisch bedrag. Ik herhaal dat u geen rekening houdt met het feit dat mensen langer blijven werken, wat de Schatkist zeker extra opbrengsten genereert, onder meer door fiscale inkomsten en sociale bijdragen en door het wegvallen van pensioenuitkeringen. Ik weet niet of die elementen elders in rekening worden gebracht in de begroting; het is hoe dan ook geen eerlijke weergave van de echte kosten van de pensioenbonus. Voor het overige bekijk ik de tabellen nog eens, die u in het verslag laat opnemen. U hebt het immers over een opbrengst voor de actuariële neutraliteit – er komt dus iets bij –, terwijl u toch middelen door de actuariële neutraliteit verliest. Dat is mij niet zo duidelijk.

Mijnheer de minister, ik heb nog een tweede vraag over het jongste rapport van de Studiecommissie voor de Vergrijzing. Dat rapport zegt het volgende: "40% van de vrouwen en 30 % van de mannen moeten hun pensionering uitstellen indien enkel jaren met minstens 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen in aanmerking worden genomen". Het gaat over de discussie inzake vervroegd pensioen, zoals u begrepen hebt. Deze regering wil de regeling verstrengen. Ze noemt dat harmoniseren, maar natuurlijk is het geen harmonisering maar een verstrenging van de voorwaarden voor zowel werknemers als ambtenaren.

Het probleem is dat er een aanpassing is en dat mensen die in het verleden bewuste keuzes gemaakt hebben, rekening houdend met de regels, nu plots geconfronteerd worden met het feit dat ze langer zullen moeten werken en minder recht zullen hebben op vervroegd pensioen.

Ik heb hier vijf vragen over.

Ten eerste, wat is de impact van de maatregel wanneer het eerste loopbaanjaar wordt vrijgesteld? Dat is een van de overwinningen die de sociale beweging binnengehaald heeft. Deze regering zegt dat ze een stap terug zal zetten in de hervormingen die ze wil doen. Mijn vraag is welk percentage van de mensen die nu vervroegd met pensioen zouden gaan, alsnog langer zou moeten werken, in vergelijking met die 40 % van de vrouwen en 30 % van de mannen die de Studiecommissie naar voren schuift.

Ten tweede, volgens het rapport van de Vergrijzingscommissie zou 80 % van de getroffen werknemers één loopbaanjaar verliezen. Hoe zit het met de overige 20 %? Zullen die meer verliezen? Zullen zij twee, drie of meer loopbaanjaren verliezen? Wat zijn de cijfers?

Ten derde, kunt u zeggen hoeveel maanden vroeggepensioneerden gemiddeld langer zullen moeten werken als gevolg van deze maatregel?

Dan heb ik nog twee meer politieke vragen.

Ten vierde, vindt u dat de Belgen vandaag te weinig en niet hard genoeg werken? Is dat de filosofie achter deze bijsturing?

Ten vijfde en tot slot, vindt u het gerechtvaardigd dat mensen rechten verliezen op basis van keuzes die zij 10, 20 of zelfs 30 jaar geleden maakten?

Mijnheer de minister, zijn deze cijfers gebaseerd op het begrotingsakkoord, waarin werd overeengekomen dat het eerste jaar in aanmerking wordt genomen indien er minimaal 104 dagen gewerkt werden?

Ik heb u echter gevraagd wat de nieuwe cijfers zijn, dus op basis van de aanpassing. Dus wat is de impact van die aanpassing? Hebt u daar al cijfers over?

Mijn medewerker geeft aan dat de impact 30 % minder groot zou zijn door de nieuwe beslissing. We zullen het opvragen en verder bekijken. Ik wil nog even terugkomen op uw bewering dat Belgen minder werken dan andere Europeanen. In hetzelfde rapport van de Ageing Working Group van de Europese Commissie van 2024 staat echter een zeer interessante tabel over hoe lang de werkende Belgen daadwerkelijk werken. Het cijfer dat u gebruikt, is een gemiddelde, maar in België worden veel mensen uitgesloten op de arbeidsmarkt vanwege migratieachtergrond, beperking, leeftijd of werkloosheid. We zitten telkens vaak bijna aan de top van Europa op basis van uitsluiting. De gemiddelde carrière van de effectief werkende Belgen duurt drie jaar langer dan het gemiddelde van de Europese Economische Ruimte en twee jaar langer dan het gemiddelde van de Europese Unie. We werken aanzienlijk langer dan in veel andere landen, waaronder Finland, Italië en Frankrijk. De werkende Belgen werken vijf jaar langer dan de Fransen. Als u het rapport gebruikt voor andere discussies, dan is het ook voor deze discussie relevant dat de werkende Belgen wel degelijk lang werken.

Mijnheer de minister, lonen boven de 4.000 euro bruto worden voor het gedeelte daarboven niet geïndexeerd in 2026 en 2028. De regering rechtvaardigt deze beperking met het argument dat deze limiet de basisbehoeften van een individu dekt. Voor pensioenen geldt er blijkbaar een andere logica, aangezien de index al wordt beperkt vanaf 2.000 euro. Zoals ik ook tijdens het begrotingsdebat heb opgemerkt, is dat onlogisch.

Deze maatregel treft gepensioneerden frontaal in hun koopkracht. Een brood is immers even duur voor iedereen, ook voor gepensioneerden. Er bestaat geen 65-pluskorting bij de bakker.

Bovendien zijn er binnen de groep gepensioneerden 250.000 gezinnen die een gezinspensioen ontvangen. Bij die gezinnen krijgt slechts één persoon van het koppel een pensioen, dat dan wordt verhoogd met 25 %. Indien ook dit gezinspensioen niet meer geïndexeerd zou worden boven de 2.000 euro, dan worden deze 250.000 gezinnen dubbel zo hard gestraft.

Hoe verantwoordt u de logica van een lagere indexplafonnering voor gepensioneerden? Hebben zij minder basisbehoeften? Het gezinspensioen verhoogt het pensioen met 25 % om beter tegemoet te komen aan de basisbehoeften van een koppel. Aangezien u de basisbehoeften wilt dekken, wordt dan ook de indexbeperking voor een gezinspensioen verhoogd met minstens 25 %, dus tot een plafond van 2.500 euro?

Voorzitster: Isabelle Hansez.

Présidente: Isabelle Hansez.

Mijnheer de minister, ik ben in elk geval blij met de duidelijke en eerlijke antwoorden. U hebt nu ook duidelijk gezegd dat de maatregel niet vertrekt vanuit de individuele basisbehoefte van de mensen, maar dat het een budgettaire ingreep is. Uw collega's proberen dat op een andere manier te verkopen, met het voorbeeld dat een brood voor iedereen even duur is en de basisbehoefte tot 4.000 euro. U bent duidelijk en eerlijk, dat apprecieer ik zeer. U bent ook duidelijk over het gezinspensioen. Ik ben het daarover niet eens met u. Het is één pensioen dat moet dienen voor twee personen. De basisberekening voor een gezinspensioen is plus 25 %. Daarom moet op zijn minst diezelfde berekening doorgetrokken worden naar het gezinspensioen en moet het indexeringsplafond minimaal op 2.500 euro liggen. U bent echter duidelijk in uw antwoord en dat apprecieer ik. Wij zullen u echter blijven ambeteren om te proberen dat plafond op te laten trekken. We zullen zien of dat lukt.

Mijnheer de minister, ik heb nog een vraag over de impact van de herziening van de pensioenmalus. Naar aanleiding van de gelijkstelling van ziekteperiodes voor het bonus-malusprincipe bij vervroegd pensioen heb ik drie vragen.

Ten eerste, hoeveel procent van de recent vroeggepensioneerden zal een malus krijgen wanneer ziekte volledig wordt gelijkgesteld voor de werkvoorwaarden? Ik kreeg graag cijfers per geslacht en per pensioenstelsel. In de vorige versie hadden we die cijfers reeds opgevraagd. Volgens die eerdere gegevens zou ongeveer een op de twee vrouwen en een op de vier mannen een malus krijgen. Wat is de nieuwe impact per pensioenstelsel en per geslacht met de gelijkstelling van ziekte?

Ten tweede, wat is het gemiddeld brutopensioen van een recent vroeggepensioneerde die een malus zou krijgen wanneer ziekte volledig gelijkgesteld wordt voor de werkvoorwaarden? Ook hier had ik graag een onderverdeling naar geslacht en pensioenstelsel.

Ten derde, wat is de belangrijkste reden waarom vroeggepensioneerden een malus kunnen krijgen? Heeft dat vooral te maken met de gelijkstelling van ziekteperiodes aan periodes van deeltijds werk, of speelt het aandeel gelijkgestelde periodes een grotere rol? Over welke periodes gaat het dan precies?

Dank u.

Dank u wel voor die cijfers, mijnheer de minister. Als ik het goed begrijp, zou een op de drie mensen een malus krijgen en in de nieuwe regeling is dat een op de vier. Een op vier is 25 %.

Maar het was niet zo dat 75 % een malus zou krijgen.

Goed en dank u ook voor die andere cijfers. Heel kort nog een reactie op uw motivering van die malus. U weet dat we daarover van mening verschillen. Een feit is echter dat wanneer men stelsels vergelijkt, men de volledige context moet meenemen. Er zijn veel landen met een malus in Europa, maar er zijn weinig landen met pensioenen die zo laag zijn als de onze. De malus krijgt daardoor een heel andere context. In Frankrijk, Oostenrijk, Italië, Griekenland en Spanje liggen de pensioenen een pak hoger. Wie daar een malus krijgt, bevindt zich in een heel andere situatie. Daarnaast hebben veel landen geen pensioenleeftijd zoals de onze. In Frankrijk is de pensioenleeftijd 62 jaar. Er geldt daar een malus per kwartaal dat men vroeger stopt. Dat is een andere sanctionering, maar met een pensioenleeftijd van 62 jaar bevindt men zich natuurlijk in een heel ander kader dan met een pensioenleeftijd van 66 jaar, laat staan 67 jaar. Maar dank u voor de cijfers. We zullen daar zeker verder mee aan de slag gaan.

Monsieur le ministre, dans le cadre de la réforme des pensions actuellement en gestation et que nous soutenons, j'ai eu quelques échanges avec le secteur académique et la communauté scientifique, dont un point mérite clarification.

De nombreux jeunes chercheurs accomplissent leur doctorat ou leurs premières années de recherche sous statut de boursier; qu’il s’agisse de bourses défiscalisées, FRIA, FRESH ou d’autres dispositifs. Or ces bourses ne donnent pas toutes lieu au paiement de cotisations sociales. À l’inverse, les mandats FNRS ou contrats de chargé de recherche du FNRS, qui relèvent d’un véritable statut de travailleur, ouvrent bien des droits à la pension.

Cette différence crée une inégalité importante entre jeunes chercheurs effectuant le même travail scientifique, mais sous statuts différents. Elle entraîne aussi une méconnaissance, et souvent une surprise tardive, quant au nombre réel d’années de carrière prises en compte dans le calcul de la pension.

Monsieur le ministre, la réforme des pensions prévoit-elle ou pourrait-elle prévoir une clarification explicite du statut des années prestées sous bourse doctorale en matière de carrière "pensionnable"?

Confirmez-vous que les années effectuées dans le cadre d’un contrat FNRS ou d’un mandat de chargé de recherche sont, elles, bien prises en compte comme années de carrière?

Enfin, le gouvernement envisage-t-il une solution pour éviter que des milliers de jeunes chercheurs ne se retrouvent avec plusieurs années "blanches", alors qu’ils accomplissent un travail scientifique essentiel pour le pays?

Merci pour votre réponse, monsieur le ministre. Je pense qu'il est essentiel pour ces jeunes chercheurs d'avoir une certaine prévisibilité quant à leurs années de doctorat et leurs années de carrière. Vous dites que le gouvernement peut encore se pencher sur cette question, également au niveau des entités fédérées, mais je pense que c'est une question qui mérite d'être clarifiée.

Monsieur le ministre, vous avez annoncé que le système de bonus/malus de pension initialement prévu pour entrer en vigueur le 1 er janvier 2026 devra être reporté en raison du contexte budgétaire actuel. Vous avez toutefois indiqué viser une entrée en vigueur le plus tôt possible en 2026 en fonction de l'avancement des discussions au sein de la majorité.

Ce rapport touche principalement les personnes nées entre 1961 et 1965, qui envisagent un départ anticipé l'an prochain, mais qui ne remplissent pas encore les conditions supplémentaires permettant d'éviter le malus.

Le Service fédéral des Pensions a confirmé que les décisions individuelles prises avant l'entrée en vigueur du nouveau régime resteront définitives, ce qui apporte une sécurité juridique bienvenue. Parallèlement, le bonus pension instauré sous la législature précédente prendra fin le 31 décembre 2025. Les droits accumulés depuis le 1 er juillet 2024 seront bien versés, mais de nombreux travailleurs s'interrogent sur les modalités exactes de liquidation et sur la communication qui leur sera adressée.

Dans ce cadre, monsieur le ministre, pouvez-vous préciser l'horizon actuellement envisagé pour la mise en œuvre effective du bonus/malus pension, ainsi que les étapes budgétaires ou législatives nécessaires pour permettre son entrée en vigueur dès que possible en 2026? Pouvez-vous expliquer comment sera opérée la transition liée à la fin du bonus pension Vivaldi au 31 décembre 2025, notamment la liquidation des droits acquis entre le 1 er juillet 2024 et la fin 2025? Comment le gouvernement entend-il garantir une information claire et correcte aux travailleurs concernés?

Enfin, mypension.be est aujourd'hui l'outil principal d'information des citoyens. Pouvez-vous confirmer que des mises à jour spécifiques seront prévues pour refléter de manière transparente, d'abord le report du bonus/malus, ensuite la fin du bonus pension Vivaldi et, enfin, les conséquences concrètes pour les cohortes concernées, afin d'éviter toute confusion chez les futurs pensionnés?

Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse et vos éclaircissements.

Mevrouw de minister, zelfstandigen die na de wettelijke pensioenleeftijd voortwerkten, hun rustpensioen nog niet opnamen en hun inkomen onder de minimumdrempel van een zelfstandige in hoofdberoep lag, betaalden tot voor kort weliswaar lagere sociale bijdragen, maar konden geen wettelijke pensioenrechten meer opbouwen. Door een aanpassing via de programmawet zijn die zelfstandigen nu dezelfde bijdragen verschuldigd als een zelfstandige in hoofdberoep en blijven ze bijkomende pensioenrechten opbouwen. Zij kunnen wel vragen dat de vroegere lagere bijdrageregeling van toepassing blijft. In dat geval zullen ze geen bijkomende pensioenrechten opbouwen na de wettelijke pensioenleeftijd.

In het regeerakkoord staat dat we wie na de wettelijke pensioenleeftijd wil blijven werken, willen belonen met een pensioenbonus vanaf de pensioenleeftijd. Het is echter billijk dat om een pensioenbonus te ontvangen, er ook verder sociale bijdragen betaald worden, zoals dat vandaag ook van toepassing is voor werknemers.

Hebben zelfstandigen die na de wettelijke pensioenleeftijd blijven werken, geen pensioen ontvangen, terwijl hun inkomsten minder dan 17.088,88 euro bedragen, en ervoor kiezen om verlaagde bijdragen en dus niet dezelfde bijdragen als een zelfstandige in hoofdberoep te betalen, al dan niet recht op een pensioenbonus?

Madame la ministre, le président de l'Union des Classes Moyennes (UCM) a récemment demandé le report de la réforme des pensions. Il estime que les conditions techniques et administratives ne sont pas réunies. De nombreuses zones d'ombre persistent dans cette réforme: calcul des périodes assimilées, diversité des carrières, complexité de mypension.be. Le contexte est déjà tendu pour les indépendants, ils ne sont pas prêts à la mise en place de cette réforme et ils l'ont fait savoir.

Dès lors, madame la ministre, comment réagissez-vous à cette revendication des indépendants en tant que ministre des Indépendants? Ê tes-vous favorable à un report de la réforme, le temps de garantir sa clarté et sa lisibilité pour les indépendants? Sinon, comment comptez-vous associer leurs représentants à la mise en œuvre de ladite réforme? Qu'avez-vous pris comme initiative pour simplifier et rendre accessible l'information sur les pensions des indépendants?

Mevrouw de minister, mijn vraag was ingegeven door mijn rechtvaardigheidsgevoel. Het is goed dat er gesleuteld wordt aan het statuut van zelfstandigen, want sommige aspecten ervan stemmen nog niet overeen met het werknemersstatuut.

U hebt gezegd dat zelfstandigen die voldoende activiteitstrimesters hebben opgebouwd, recht zullen hebben op de pensioenbonus, ook als zij gekozen hebben voor de verminderde sociale bijdragen. Zij hoeven dus geen extra bijdrage te betalen. Dat lijkt mij toch een discriminatie ten aanzien van werknemers. Die moeten immers altijd sociale bijdragen betalen, ook wanneer zij ervoor kiezen om verder te werken na een loopbaan van 42 jaar hebben, waarvan ze 35 jaar effectief hebben gewerkt, de minimumvoorwaarde om in aanmerking te komen voor de pensioenbonus. Werknemers die blijven werken na de pensioenleeftijd van 66 of 67 jaar, zullen nog altijd sociale bijdragen moeten betalen. Een werknemer betaalt dus evenveel sociale bijdragen na de wettelijke pensioenleeftijd van 66 of 67 jaar.

Een zelfstandige die ervoor kiest om geen extra sociale bijdragen te betalen na de wettelijke pensioenleeftijd, zou volgens u toch de pensioenbonus krijgen. Dat houdt een discrepantie in ten aanzien van werknemers, die zo gediscrimineerd worden ten opzichte van zelfstandigen. Dat zal moeten worden rechtgezet, zodat zelfstandigen en werknemers gelijk behandeld worden. Als men ervoor kiest om geen sociale bijdragen te betalen, lijkt het mij logisch dat men ook geen bonus ontvangt. We passen dat principe toe voor werknemers, die evenmin kunnen kiezen om geen bijdrage te betalen.

Ten slotte, ik heb er steeds bij u op aangedrongen dat u een oplossing biedt voor het probleem van het pensioen van de meewerkende echtgenoten en de onthaalouders. Ik ben alvast blij dat er een regeling voor de meewerkende echtgenoten in het begrotingsakkoord is opgenomen. Hopelijk is er ook een voor de onthaalouders; ik zal de bevoegde minister daarover ondervragen.

Je vous remercie, madame la ministre, pour vos réponses. Il est vrai que lorsque j'ai déposé la question, le report de la période d'action de la réforme n'était pas encore annoncé au 1 er janvier 2027. Il s'agit plutôt d'une bonne nouvelle, car cela laissera un an de répit pour consulter les représentants – notamment les travailleurs syndicaux – afin de faire en sorte que la réforme puisse correspondre au mieux à ce qu'attendent les indépendants et qu'ils puissent, à tout le moins, continuer à avoir une pension décente. Nous ne manquerons évidemment pas de revenir avec des questions d'ici là. Cela nous laisse un peu de temps. Vous pouvez compter sur nous pour être attentifs à la suite.

Mais qu'est-ce qu'on pourrait mettre en solde ce mois-ci? Ce n'est pas simple, parce que vous avez déjà pris des milliards chez les malades, des milliards chez les pensionnés et parce que le MR ne veut pas toucher aux multimillionnaires ni aux banques. Mais vous avez peut-être une petite idée.

C'est vrai que Les Engagés vous ont dit que travailler avec les enfants, c'était chouette, que c'était une récompense en soi et que ça n'avait pas besoin de plus. Et vous l'avez votre solde du mois: ce sont les enseignants. Vous irez chercher dans la poche des enseignants, chez les plus âgés mais surtout chez les plus jeunes. Pour les enseignants, nés entre 1965 et 1970, moins 60 euros par mois. Pour les bacheliers nés dans les années 80, jusqu'à moins 350 euros par mois. Pour les masters, moins 500 euros par mois. Quant à ceux nés dans les années 90, une perte de pension pouvant monter à 21 %.

Alors c'est vrai que c'est le Black Friday, mais chez vous, ça ne se traduit jamais par un gain de pouvoir d'achat. Non, avec ce gouvernement, c'est toujours moins d'argent en poche, c'est toujours travailler plus longtemps dans des conditions toujours plus précaires. Vous, vous bradez les travailleurs, métier après métier, et aujourd'hui, c'est le métier d'enseignant que vous dégradez, que vous méprisez; ce métier déjà en pénurie, avec des salaires d'entrée bas, et maintenant une pension que vous voulez amputer fortement.

En procédant de la sorte, comment pensez-vous encore attirer des jeunes dans cette profession? Comment pensez-vous garder des enseignants motivés? Et quel message envoyez-vous à notre jeunesse, celle qui évolue déjà difficilement dans un contexte anxiogène, qui recherche des repères, des professeurs rassurants qui donnent un sens aux études qu'elle suit et qui lui donnent un avenir? Aujourd'hui, vous l'attaquez, et vous offrez à toutes et tous un avenir sombre.

Mijnheer de minister, afgelopen weekend hebt u op de grote geldbeurs, hier in Tour & Taxis, een discours gehouden. Wat u daar zei, heeft mij en veel andere mensen verbaasd. U zei dat wij vandaag boven onze stand leven, dat wij op dieet moeten en dat wij soberder moeten gaan leven.

Mijnheer de minister, wie zijn die wij? Gaat dat over de 4 op 10 vrouwen met een pensioen onder de armoedegrens in ons land? Gaat dat over de gemiddelde werknemer met een loon van 2.400 euro en een pensioentje van 1.500 euro? Of gaat dat over u en uw collega's met een loon van 10.000 euro, een woontoelage van 1.000 euro, een pensioen van 5.000 à 6.000 euro?

Wij leven niet boven onze stand, mijnheer de minister. U leeft boven onze stand, u en de oververmogenden die u blijft beschermen.

Mijnheer de minister, ook uw uitspraak dat u de welvaartsstaat zult redden, klopt van geen kanten. U zult niks redden, mijnheer de minister; u zult de welvaartsstaat in snel tempo afbreken! Daarom komt er een tweede algemene staking in zeven maanden, tegen de diefstal van de pensioenen, tegen de diefstal van de pensioenen van de ambtenaren, tegen de afbraak van de lonen van werknemers die 's nachts en 's morgens vroeg in ploegen werken en tegen de pensioenmalus voor werknemers die niet tot 67 jaar kunnen werken.

Mijnheer de minister, zes concrete maatregelen in uw regeerakkoord breken het pensioen van de werknemers met een gemiddeld pensioen van 1.523 euro af. Vindt u dat zij boven hun stand leven?

Monsieur le ministre, les chiffres viennent de tomber. Votre réforme des pensions va coûter environ 300 euros par pensionné, prof, par mois. Pour les jeunes, ce montant pourrait atteindre 500 euros de moins par mois.

Franchement, je pense que les directeurs d'école, à l'heure qu'il est, se seraient bien passés de cette nouvelle annonce. Ce secteur connaît déjà de grosses difficultés à recruter. Un jeune prof sur trois quitte cette profession dans les cinq premières années. C’est un secteur dans lequel, quand on commence avec plein d'étoiles dans les yeux, on se rend compte qu'on est obligé, pour pouvoir compléter son horaire, de faire trois, quatre, cinq écoles différentes; qu'on est mis au chômage deux mois par an parce qu'on ne nous paie pas pendant l'été.

Aujourd'hui, ce que vous leur dites, c'est qu'ils n'en font pas encore assez. En Fédération Wallonie-Bruxelles, on nous avait pourtant annoncé des grandes mesures pour soutenir ce secteur. Résultat, un an plus tard, qu’apprenons-nous? Les profs vont devoir travailler deux heures de plus par semaine, sans aucune compensation. Mille cinq cents jobs vont passer à la trappe. J'ai vu la semaine dernière des profs pleurer dans les salles des profs.

Je ne sais pas ce qui vous passe par la tête. Les profs étaient-ils vraiment dans votre ligne de mire pendant la campagne électorale, quand vous avez fait de grandes promesses? Je n'en ai pas le sentiment. Aujourd'hui, nous avons l'impression qu’ils sont responsables de tous les maux de ce pays, aux côtés des soignants et des pensionnés.

Ne pas investir dans l'enseignement, c'est ne pas investir dans le futur. C'est très tarte à la crème, monsieur le ministre, mais je ne sais pas dans quelle langue le dire: quand on décide de sous-financer l'enseignement, on n’investit pas dans l'avenir. On ne soutient pas ces personnes qui, chaque jour, s'occupent de vos enfants, leur donnent un enseignement de qualité et leur permettent de trouver leur voie, de s'insérer dans la société et de trouver un boulot qui leur conviendra plus tard.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous confirmer ces chiffres? (…)

Mijnheer de minister, weet u het eigenlijk zelf nog? Uw pensioenhervorming begint te lijken op de kroniek van een aangekondigde dood. Wat u eerst afdeed als losse eindjes, blijkt intussen een dossier vol fundamentele knelpunten te zijn: de malus, de al dan niet gelijkstelling van ziekteperiodes, de grote impact op vrouwen en jonge leerkrachten die hun toekomstig pensioen met honderden euro's per maand zien verdampen, om nog maar te zwijgen van de gebrekkige communicatie. De Federale Pensioendienst kan de nieuwe regels al maandenlang niet verwerken, omdat de regering ze zelf niet kent. Burgers krijgen standaard het antwoord: we kunnen niets zeggen, zolang de maatregelen niet goedgekeurd zijn. Dat is geen verwijt aan de Pensioendienst, maar wel een schandvlek op uw beleid. En dan is er nog de vrees dat uw pensioenhervorming alsnog een verkapte besparingsmaatregel wordt in het begrotingsakkoord, waarvan we nog steeds niet weten wanneer dat er komt.

Mijnheer de minister, de Vlaming wordt hier terecht ongerust van. Er zijn voortdurende wisselende cijfers en scenario's. Vandaag weten duizenden mensen niet eens wanneer ze mogen stoppen met werken, laat staan hoeveel pensioen ze zullen krijgen. Het minste wat u hun verschuldigd bent, is duidelijkheid en eerlijkheid. Van een felle naar een geleidelijke pensioenhervorming, waar knelt het schoentje? Waarom zit dat dossier muurvast? Wanneer zal uw hervorming in definitieve, begrijpelijke en werkbare vorm worden gecommuniceerd, zodat de burgers eindelijk weten waar ze aan toe zijn?

Net zoals ik is de minister bang van wat er vandaag uit de mond van sommigen komt. Collega's, ik was per ongeluk uitgenodigd op een samenkomst met Paul Magnette en Raoul Hedebouw, die vandaag niet aanwezig is, omdat hij opblaasbare vliegtuigjes is gaan opblazen. Daar was ook Sarah Schlitz aanwezig ter vervanging van de twee aftredende voorzitters van Ecolo. Zij verklaarden dat ze het pensioenprobleem zouden oplossen en dat ze een beter plan hebben dan Jan Jambon. Zij zouden tout le monde qui glisse sur un caca, pour le reste de sa vie en invalidité zetten en de beperking van de werkloosheid in de tijd weer ongedaan maken.

En wat zouden ze doen om de pensioenen te betalen? De pensioenen kosten 70 miljard euro per jaar, collega's, terwijl de bijdragen maar goed zijn voor 40 miljard, wat dus betekent dat er jaarlijks een gat is van 30 miljard euro. Welnu, Raoul Hedebouw belooft een eenvoudige oplossing: hij zal de honderden miljardairs die hier wonen, zoals in de Rue de Dison in Verviers, belasten. Tax the rich . Hij zou die aan 50 à 60 % belasten. Dan is, volgens hem, het hele pensioenprobleem opgelost. Dat was uw oplossing. Wanneer mensen u op straat aanspreken, mijnheer Boukili, en zij u vragen comment va-t-on payer nos pensions , dan antwoordt u: t ax the rich; tax the rich .

Terwijl België de kortste loopbanen van heel Europa kent, de gelijkgestelde periodes er gigantisch zijn en sommige Waalse steden geen financiering meer – Belfius waarschuwde al dat er geen geld meer was - voor lopende uitgaven krijgen, blijft u de mensen wijsmaken dat hun pensioenen betaalbaar zullen zijn, zodra u een of andere rijkentaks zult invoeren. Het is gewoon crimineel dat u dat nog aan de mensen wijs durft te maken.

Minister, doe voort. U hebt onze volledige steun. ( Rumoer op de banken )

Vous dites vouloir changer leur comportement pour qu'ils travaillent plus, plus longtemps, pour gagner moins. Ce que je constate, en fait, c'est que ce gouvernement n'a que du mépris pour les travailleurs, en lieu et place de la reconnaissance et de la récompense. Ce que je constate, c'est que ce gouvernement avait promis 500 euros de plus aux travailleurs et qu'il auront, avec vos chiffres, 500 euros de moins.

Cela fait 40 ans qu'on nous dit que les pensions sont impayables, et elles sont toujours payées. Le coût des pensions, vous le savez, augmentera de 1,8 % du PIB d'ici 2050. Cela représente 0,07 % par an. Ensuite il sera stable, puis diminuera.

Oui, c'est un choix de société, un choix de récompense du travail que nous portons. Nous espérions que vous le porteriez aussi. Les personnes qui seront en rue espèrent aussi que vous le portiez.

Mijnheer Ronse, mijnheer de minister, u zegt dat men moet ophouden de mensen iets wijs te maken. Er zijn echter opnieuw mooie voorbeelden gegeven van wat u de mensen zelf wijsmaakt. U stelde daarnet dat wij de kortste loopbanen van heel Europa hebben. Europa zegt nochtans dat de werkende mensen in ons land 38,5 jaar bijdragen voor hun pensioen, terwijl het Europees gemiddelde 36,3 jaar is. Wij hebben dus niet de kortste loopbanen. U verwart de zaken.

Mijnheer de minister, ten tweede, u zegt dat de maatregel enkel geldt voor mensen die zeer laat op pensioen gaan. De Studiecommissie voor de Vergrijzing zegt echter dat werknemers die in 2040 op pensioen gaan, al 7 % verliezen.

Dat betekent 100 euro minder op een gemiddeld pensioen van 1.523 euro, mijnheer de minister. Werknemers verliezen 7 %, ambtenaren verliezen 6 %.

Tot slot, de pensioenen zijn betaalbaar als we de welvaart eerlijker verdelen.

Monsieur le ministre, nous avons tous en tête au moins un prof qui a cru en nous quand nous étions à l'école et qui a façonné une partie de ce que nous sommes. Je trouve incroyable qu'en étant tous passés par là, on choisisse de leur dire – et essayez de tous y penser! – "En plus de la dévalorisation de votre métier, des conditions difficiles qui l'accompagnent et des difficultés dans les premières années de votre carrière pendant lesquelles vous avez dû vous battre pour obtenir vos heures et être nommés, vous allez travailler plus longtemps pour une pension moindre." C'est dégoûtant et c'est une véritable trahison à l'égard de personnes qui ont déjà des carrières bien entamées et qui, à présent, ne peuvent pas changer la façon dont les cartes sont déjà distribuées. Monsieur le ministre, revoyez votre copie et allez chercher l'argent là où il se trouve, s'il vous plaît!

Mijnheer de minister, me geruststellen doet u niet. Geef toe, u weet het op dit moment niet, de Pensioendienst overigens ook niet, en de toekomstig gepensioneerden al zeker niet.

Uw zogenaamde hervorming dreigt voor duizenden mensen uit te draaien op honderden euro minder per maand. Dat is een deel van de huur, dat is de water- en de energiefactuur off dat kleine extraatje dat men zich eindelijk wou permitteren.

Dan kom ik tot uw communicatie. Via sociale media kondigt uw kabinet doodleuk aan dat u nog een beleidsadviseur Pensioenen zoekt die moet meewerken aan de pensioenhervorming van Arizona. Voor een hervorming die allang in het Parlement had moeten liggen, bent u nu nog altijd op zoek naar experts. Sorry, dat is waanzin!

U bent in feite Lalieux 2.0, met beloften, vertraging, onduidelijkheid, en duizenden mensen in onzekerheid. Zo gaat men niet om met het pensioen van mensen. Dat is geen beleid meer. Het is geknoei op de kap van wie heel zijn leven keihard gewerkt heeft.

De gemiddelde loopbaan in ons land duurt 34,5 jaar. Dat komt doordat zoveel mensen in ons land aan de dop of op de ziekenkas zitten, door onze lage activiteitsgraad.

Als men denkt dat wij elk jaar 30 miljard euro – een bedrag dat stijgt door de vergrijzing – voor de pensioenen kunnen blijven betalen door met minder mensen te werken, met slogans als tax the rich of andere vorte slogans om mensen leugens wijs te maken, dan dwaalt men. Wie denkt dat we daarmee de pensioenen kunnen financieren, nodig ik uit om mee te gaan naar Wallonië, naar enkele centrumsteden die verdorie geen centen meer ontvangen voor hun lopende uitgaven. Dat betekent geen budget meer voor woon-zorgcentra, fini, onderhoud van straten, fini.

Gaan we dat laten gebeuren met onze pensioenen? Zullen we tegen de mensen zeggen dat het fini is met hun pensioen? Nee. Dankzij Jan Jambon zullen we ervoor zorgen dat mensen ten minste nog een deftig pensioen behouden. Dank u, Jan.

(…): (…)

Monsieur le président, je tenais à réagir au petit cirque que M. Ronse vient de nous faire pour présenter la N-VA et M. Jambon comme les sauveurs des pensions.

C’est pourtant la N-VA qui creuse le déficit des pensions. Le tax shift a coûté des milliards aux travailleurs. Vous avez créé ce trou-là pour faire des cadeaux aux grandes entreprises. Vos collègues du MR et vous-même devez supprimer ces cadeaux aux grandes entreprises.

Monsieur Ronse, il faut taxer les plus riches. Mais vous préférez taxer les travailleurs via une augmentation de la TVA. Voilà votre politique!

Si vous vous attaquez à nos pensions et à la classe travailleuse, c’est aussi pour financer votre course à l’armement demandée par M. Trump. Votre ministre Francken dit d’ailleurs lui-même que notre sécurité sociale est trop "obèse" et qu’il faut y puiser de l’argent pour acheter des F-35.

Nous ne sommes pas d’accord avec ce projet de société. C’est pour cette raison que nous serons dans la rue avec les travailleurs les 24, 25 et 26 novembre, pour contrer votre politique antisociale.

Mijnheer Boukili, ik ben blij dat u mij aanspreekt. Ik ben ook blij dat u hier bent en niet op de markt vliegtuigjes opblaast om te vergelijken. Tegen de mensen die nu gaan staken, zegt u dat wij 34 miljard uitgeven aan vliegtuigen en dat dit meer is dan dat er moet bijgepast worden bij de pensioenen. Wij passen nu al 30 miljard extra bij voor pensioenen. Mijnheer Boukili, hoeveel is 30 maal 5? Dat is 150 miljard. Dat is bijna vijf keer meer dan voor de aankoop van vliegtuigen .

Wat zal er gebeuren als wij niets doen? Kent u de vergrijzing? Dat wil zeggen dat er minder mensen werken om het pensioen van meer mensen te betalen. U komt uit Wallonië. Er zijn daar gemeenten … Oh, u komt uit Brussel, oei. C’est encore pire à Bruxelles. Daar is 40 à 50 % van de mensen in de beroepsactieve leeftijd niet aan het werk.

Wat gaat u de mensen blijven wijsmaken? Gaat u ze blijven meepakken naar de villawijken en hen zeggen "Les gens qui habitent là payeront votre pension. Si on supprime les avions militaires, votre pension sera payée"?

Kunt u zich 's avonds in de spiegel bekijken et luidop zeggen dat u opkomt voor de werkende klasse die gaat travakken?

"Jacqueline, qui a glissé sur le caca, ne doit pas travailler jusqu'à sa pension. Cela ne pose aucun souci." Wat zegt u dan? "Le chômage, si on est au pouvoir, sera de nouveau illimité. Pas de souci. Et ce sont les gens qui habitent dans les belles villas qui paieront les pensions!"

Mijnheer Boukili, dat zijn sprookjes. Dat zijn even dwaze sprookjes als dat F-16- of F-35-vliegtuigje dat u opblaast. Weet u wat er met u zou gebeuren als u aan de macht komt? Heel onze pensioenfactuur zou letterlijk opgeblazen zijn. Ik blij dat Jan er is.

Mijnheer de voorzitter, ik zal direct tegemoetkomen aan de heer Ronse.

Mijn vraag was natuurlijk al veel eerder ingediend en ondertussen hebben een aantal zaken zich voorgedaan, zoals vrijdag de documentaire op RTL. Daaruit bleek dat een aantal voorbeelden ontspoord zijn en dat is natuurlijk onaanvaardbaar voor het draagvlak van onze sociale zekerheid. Het is ook pijnlijk voor veel mensen die wel willen werken, en die zijn er wel degelijk, dat bleek zelfs in de documentaire. Ze ondervinden echter allerlei hindernissen. De regering wil de uitkering van mensen afnemen, maar eigenlijk moeten mensen vooral de mogelijkheid hebben om aan het werk te gaan.

Uw eigen steekproef, mijnheer de minister, die u hier correct toelichtte, wordt ondertussen al veelvuldig misbruikt om hypothetische opbrengsten te berekenen. Een eenzijdige focus op straffen en afpakken werkt contraproductief. Dat blijkt niet alleen uit het onderzoek van professor Godderis, maar dat hebt u zelf ook bevestigd in uw Oxfordtoespraak van vrijdag.

Onze gemeenschappelijke doelstelling moet zijn om langdurig zieken weer gezond te maken. Hoe wilt u artsen ondersteunen om dat te doen, gezien hun huidige werkdruk? Kan arbeidsongeschiktheid niet beter extern en onafhankelijk worden vastgesteld? Voorziet u specifieke activeringsmaatregelen voor langdurig zieken, bijvoorbeeld via aangepaste werktrajecten? Zal de regering ook voor die trajecten bijkomende maatregelen uitwerken, bijvoorbeeld in het kader van de pensioenhervorming?

U verklaarde dat langdurig zieken slachtoffers zijn van een systeem dat hen jarenlang weinig heeft opgevolgd of geholpen. In de commissie voor Gezondheid hebt u eerder ook aangegeven een beleid te hebben gevoerd waarbij specifieke groepen actief arbeidsonbekwaam werden verklaard tot aan hun pensioen. Dat betekent dat velen zelf niet verantwoordelijk zijn voor de situatie waarin ze zich bevinden. Bent u dan bereid om die groepen uit te sluiten van bijvoorbeeld de bonus-malusregeling voor pensioenrechten? Erkent u dat zij niet mogen worden gestraft voor fouten van de overheid?

Mijnheer de minister, de voorbije weken zijn verschillende rapporten en onderzoeken verschenen die samen één duidelijke boodschap brengen, namelijk dat het beleid rond langdurig zieken niet werkt zoals het hoort.

Uit het recente interne verslag van het RIZIV blijkt dat van de 920 onderzochte dossiers van mensen die tot aan hun pensioen arbeidsongeschikt waren verklaard, ruim een kwart na hercontrole de uitkering verloor, terwijl slechts 16,7 % effectief terecht volledig arbeidsongeschikt bleek tot de pensioenleeftijd. Dat is onthutsend, want het betekent dat er jarenlang nauwelijks of geen hercontroles werden uitgevoerd, hoewel de wet duidelijk bepaalt dat invaliditeit steeds herzienbaar is.

U kondigde intussen aan dat u 100.000 langdurig zieken opnieuw laat controleren. Op zich is dat belangrijk maar tegelijk rijzen er vragen over de manier waarop u dat zult doen. Hoe verklaart u dat die groep jarenlang nauwelijks of niet werd opgevolgd? Kunt u garanderen dat er voldoende adviserend artsen en capaciteit beschikbaar zijn om de hercontroles grondig en menselijk te laten verlopen? Hebt u daar vooral voldoende budget voor?

Ook leerden wij uit dezelfde steekproef dat in 27 % van de onderzochte dossiers mensen ten onrechte een langdurige ziekte-uitkering ontvingen, dat in 55 % van de dossiers de uitkering werd verminderd en dat slechts 16 % volledig gerechtvaardigd bleek.

U hebt daarbij zelf aangegeven dat de opvolging en controle bij bepaalde ziekenfondsen, vooral bij de onafhankelijke ziekenfondsen zoals Helan, te lang zijn uitgehold en dat dat ook financiële gevolgen zal hebben voor de mutualiteiten. Het is uiteraard goed dat er eindelijk inzicht komt in die tekortkomingen maar tegelijk rijzen er ook vragen over de beleidsconsequenties en over de waarborgen voor een correcte behandeling van patiënten.

Hoe zullen ziekenfondsen die in gebreke bleven effectief verantwoordelijk worden gesteld? Vanaf wanneer zal het nieuwe vergoedingssysteem, dat rekening houdt met de kwaliteit van hun opvolging, in werking treden? Hoe garandeert u dat de controles rechtvaardig verlopen en niet leiden tot willekeur of druk op mensen die wel degelijk en terecht langdurig ziek zijn?

Professor Stijn Baert stelde bovendien voor om te onderzoeken of een onafhankelijke laag van controlerende artsen los van de mutualiteiten de kwaliteit en objectiviteit van de beslissingen kan verbeteren. Bent u bereid om dat te bekijken?

Tot slot, hoe evalueert u na vier jaar hervormingen het huidige activeringsbeleid? Wij hebben nu de verplichte opvolgingscontacten en een nauwere samenwerking tussen behandelende, adviserend en bedrijfsartsen. Welke concrete resultaten heeft dat tot nu toe opgeleverd?

Mijnheer de minister, ten slotte wil ik nog wijzen op de resultaten van een nieuw onderzoek van hr-dienstverlener Acerta. Dat onderzoek toont aan dat het re-integratiebeleid in veel bedrijven nog steeds hapert. Een op vier ondernemingen heeft helemaal geen re-integratieplan. Bijna de helft neemt pas na maanden contact op met de zieke werknemer. Meer dan een op drie werkgevers vindt de federale regelgeving te complex.

Ook langdurig zieke werknemers getuigen dat de afstand tussen werknemer, werkgever en mutualiteit veel te groot blijft. Sommigen worden te laat of helemaal niet gecontacteerd. Anderen krijgen te weinig begeleiding om op een aangepaste manier terug te keren. Er zijn zelfs gevallen van mensen die tegen hun wil richting medisch pensioen worden gestuurd, hoewel gedeeltelijke tewerkstelling perfect mogelijk zou zijn.

Mijnheer de minister, ik heb hierover nog drie concrete vragen.

Wordt er nagedacht over het vereenvoudigen van het administratief en juridisch luik van de re-integratieprocedure, gezien de signalen van zowel werkgevers als arbeidsgeneesheren dat de regels te ingewikkeld blijven?

Ziet u mogelijkheden om de rol van de adviserend arts en de arbeidsgeneesheer beter op elkaar af te stemmen, zodat langdurig zieken sneller en persoonlijker worden begeleid?

Hoe voorkomt u dat werknemers zonder degelijk overleg richting medisch pensioen worden gestuurd, ondanks een reële restcapaciteit om aangepast werk te verrichten?

Mijnheer de minister, het doel van dit alles moet immers zijn dat mensen die kunnen werken beter begeleid worden en dat mensen die echt ziek zijn beter beschermd worden. Vandaag faalt het systeem op beide fronten. Ik hoop dat u erkent dat er eindelijk werk moet worden gemaakt van een menselijke, rechtvaardige en uitvoerbare aanpak voor onze langdurig zieken.

De voorbije jaren is het aantal langdurig zieken in ons land onafgebroken blijven stijgen, mijnheer de minister, tot meer dan een half miljoen personen. Onder uw beleid is dat aandeel gestegen met 55 %.

Binnen die groep bevinden zich naar verluidt ongeveer 260.000 mensen die erkend zijn in invaliditeit tot aan de pensioenleeftijd. Uit een recente steekproef van het RIZIV bij 768 langdurig zieken die tot aan hun pensioen als invalide werden erkend bleek dat bij meer dan een kwart van de herbeoordeelde dossiers de invaliditeitsuitkering volledig werd stopgezet. Nog eens meer dan de helft bleek wel terecht arbeidsongeschikt, maar werd onterecht voor de rest van hun leven als invalide erkend. Amper 16 % van de onderzochte gevallen had daadwerkelijk recht op die erkenning tot aan de pensioenleeftijd.

Die steekproef legt een aantal zorgwekkende tendensen bloot, waarover we al een aantal keren hebben kunnen spreken, ook in de plenaire vergadering. Een derde van de langdurig zieken wordt arbeidsongeschikt verklaard om psychische redenen en bij mensen jonger dan 40 met mentale problemen verliest bijna een kwart de invaliditeitsuitkering na controle. Dat zijn zeer verontrustende cijfers, zeker wanneer blijkt dat dossiers jarenlang niet opnieuw worden geopend, zelfs als er geen sprake was van een onomkeerbare aandoening.

Tegelijkertijd bestaat al geruime tijd een beleid rond gerichte herevaluaties van arbeidsongeschiktheid, onder meer via de praktijk van herevaluatie in de zevende maand, die werd opgestart onder uw voorgangster. In de voorbije legislatuur hebt u zelf sterk ingezet op de terug-naar-werkcoördinatoren bij de ziekenfondsen, via het terug-naar-werkfonds en via de terug-naar-werkbarometer als beleidsinstrument.

Ik was dan ook verbaasd toen u aangaf dat dat beleid voor u eigenlijk niet zo belangrijk was, dat het een toegeving was aan de liberalen. Ik heb dat nagelezen en u hebt daar toch herhaaldelijk mee uitgepakt als uw eigen beleid. Ik ga er dan ook van uit dat u dat beleid verdedigt.

Mijnheer de minister, ondertussen zijn er meer dan 580.000 langdurig zieken. Op die manier blijft ons land geconfronteerd met een structureel probleem dat steeds zwaarder weegt op de sociale zekerheid.

Uw collega's van de arizonacoalitie zijn het blijkbaar met mij eens, want niet toevallig is de aanpak van langdurig zieken een van de elementen in het klavertjevier dat de premier op tafel legt. Zelf geeft u aan dat u op die manier ongeveer 1,8 miljard euro zou kunnen besparen. In andere artikels van andere partijen horen we bedragen tot 2,5 miljard euro. Het is daarom goed dat we hierover vandaag een debat voeren, zodat we kunnen begrijpen hoe men aan die cijfers komt.

Nog belangrijker, een cijfertje in een begroting neerpennen is heel makkelijk, maar daar een beleid tegenover stellen dat er echt voor zorgt dat dit wordt gerealiseerd is nog wat anders en daarvoor bent u natuurlijk de bevoegde minister. U zei dat alle betrokken actoren moeten worden geresponsabiliseerd, van werkgevers tot artsen en ziekenfondsen - al horen we dat een beetje minder - en het RIZIV. Zij moeten allen samen mee in bad.

De politieke conclusie van het verhaal lijkt me te zijn dat u vijf jaar bevoegd bent voor deze problematiek, dat u steeds weer nieuwe golven van maatregelen aankondigt die u echt als gamechangers ziet, maar dat het jammer genoeg golven zijn waarvan we de effecten nog niet kunnen zien in de zee van langdurig zieken. Het is moeilijk te begrijpen hoe men dit probleem structureel kan aanpakken door bijkomende initiatieven op te stapelen, terwijl eerdere maatregelen onvoldoende blijken te werken. We hebben dus meer dan ooit nood aan een echt plan.

Ik heb best wel wat vragen, dus ik zal selectief zijn. Wat betreft de RIZIV-steekproef en het statuut van invaliditeit tot aan het pensioen, hoe beoordeelt u het feit dat bij meer dan een kwart van de herbeoordeelde dossiers in de recente RIZIV-studie de invaliditeit volledig werd stopgezet? Acht u dit cijfer representatief voor de volledige groep personen die erkend zijn in invaliditeit tot aan de pensioenleeftijd? Hoe werd die steekproef precies uitgevoerd? Klopt het dat deze vooral betrekking had op leden van onafhankelijke ziekenfondsen? Zo ja, waarom? Kunt u ons de resultaten geven van deze steekproef per verzekeringsinstelling? Welke verklaring ziet u voor eventuele verschillen tussen ziekenfondsen? Werden er daarbij abnormale resultaten vastgesteld bij bepaalde ziekenfondsen of afdelingen?

Hoe verklaart u dat zoveel mensen jarenlang als invalide tot aan de pensioenleeftijd geregistreerd blijven, zonder opvolging, terwijl hun pathologie daar volgens het RIZIV niet voor in aanmerking kwam en er geen sprake was van een onomkeerbare aandoening? Klopt het dat vandaag ongeveer 260.000 mensen dit statuut hebben op een totaal van circa 500.000 invaliden? Hoe evolueerde dit cijfer sinds uw aantreden als minister?

Mijn tweede vraag gaat over eerdere beleidsinitiatieven en de opvolging van arbeidsongeschiktheid. Welke resultaten leverden die gerichte herevaluaties in de zevende maand op? Wat waren de globale resultaten van deze gerichte herevaluaties? Hoe verhouden de resultaten van deze eerdere herevaluatie-initiatieven zich tot de recente steekproef van het RIZIV bij personen erkend tot aan het pensioen?

Dan kom ik aan de vragen over de omvang van de groep arbeidsongeschikten en over de werking van de Geneeskundige Raad voor Invaliditeit. Hoeveel personen zijn er in het laatste volledige jaar bijgekomen in deze groep? Kunt u dit opsplitsen naar primaire arbeidsongeschiktheid, invaliditeit en waar mogelijk naar type pathologie?

Bij hoeveel mensen werd in het laatste jaar de arbeidsongeschiktheid herzien, zowel in primaire arbeidsongeschiktheid als in invaliditeit?

Hoeveel personen kregen in 2024 een door de adviserend arts voorgesteld traject voor re-integratie? Ik wil de nadruk leggen op die vraag, want die lijkt mij essentieel, aangezien het de opdracht is van de ziekenfondsen om mensen te re-integreren.

Kunt u ook zeggen hoeveel personen met een erkende arbeidsongeschiktheid of invaliditeit effectief nog een medische behandeling krijgen door een behandelend arts? Beschikt u over cijfers of schattingen van het aandeel invaliden dat nog regelmatig in behandeling is, per typologie?

Wat is de verdeling van arbeidsongeschikten en invaliden per ziekenfonds? Wij ontvangen graag de recentste cijfers.

Acht u bijkomende hervormingen nodig in de samenstelling van de Geneeskundige Raad voor Invaliditeit en haar hoge commissie, zodat erkenningen en herevaluaties kritischer, uniformer en onafhankelijker getoetst kunnen worden?

Dan kom ik aan de aangekondigde 100.000 bijkomende controles en de inzet van adviserend artsen.

U hebt aangekondigd dat 100.000 langdurig zieken bijkomend zullen worden gecontroleerd. Hoeveel extra artsen zijn er volgens u nodig om die 100.000 bijkomende controles effectief, kwaliteitsvol en binnen een redelijke termijn te kunnen uitvoeren?

Welke resultaten kunnen de terug-naar-werkcoördinatoren, die sinds 2021 actief zijn binnen de ziekenfondsen tot heden voorleggen op het vlak van de begeleiding van langdurig zieken naar werk? Kortom en concreet, hoeveel langdurig zieken hebben zij daadwerkelijk begeleid en hoeveel van hen zijn inmiddels gedeeltelijk of volledig opnieuw aan het werk na de tussenkomst van een terug-naar-werkcoördinator?

Ik heb daarover nog veel meer vragen geformuleerd maar ik zal mij omwille van de tijd proberen te beperken tot de belangrijkste. De terug-naar-werkbarometer werd aangekondigd als een belangrijk beleidsinstrument om de evolutie van de arbeidsongeschiktheid en de re-integratie op te volgen. Wanneer zal de terug-naar-werkbarometer officieel worden gepubliceerd of geactualiseerd? Zal dat instrument publiek toegankelijk zijn, bijvoorbeeld via het RIZIV-portaal?

U hebt het totaalplan voor langdurig zieken herhaaldelijk aangekondigd. Kunt u ons meenemen in uw totaalplan en toelichten wat daarin de hoofddoelstellingen en -indicatoren zijn? Wanneer verwacht u dat het nieuwe totaalplan in werking treedt? Welke stappen zult u ondernemen voor de uitvoering?

In het kader van dat totaalplan voorziet u ook in datamining van ziekteattesten. Hoe kunt u garanderen dat die datamining niet uitmondt in een algemeen klimaat van wantrouwen tegenover artsen en in naming-and-shaming maar dat zij wel gericht en proportioneel wordt ingezet om misbruik te bestrijden?

Ik heb nog een vraag over de garanties voor patiëntgerichte en vrijwillige trajecten richting werk. Hoe zult u in het geheel van de maatregelen, met name steekproeven, bijkomende controles, het terug-naar-werkbeleid en het totaalplan, garanderen dat trajecten richting werk daadwerkelijk plaatsvinden met oog voor gezondheid, re-integratiemogelijkheden en vrijwilligheid en niet uitsluitend vanuit budgettaire motieven?

Heel belangrijk is ook de volgende vraag. Welke rol ziet u voor de behandelende arts, de adviserend arts, de terug-naar-werkcoördinator en de betrokken arbeidsbemiddelingsdiensten om ervoor te zorgen dat elk re-integratietraject medisch verantwoord, haalbaar en gedragen is voor de patiënt en dat de nadruk zal liggen op een duurzame werkhervatting?

Mijnheer de voorzitter, ik heb de spreektijd gerespecteerd.

Mijnheer de minister, gisteren was het Wapenstilstand, een feestdag. Ook ik had dus een vrije avond. Ik heb met een paar vrienden afgesproken op café. Ik ben naar Café Den Olifant geweest in Lierde. We hebben het daar gehad over voetbal, want de winst van Anderlecht tegen Brugge is groot nieuws tegenwoordig. We hebben ook de cyclocross besproken. Maar nadien werd het pas echt interessant, want toen hadden we het over politiek. Als ze daar mijn hoofd zien, beginnen ze altijd over politiek te zeuren.

Mijn vrienden vonden het vreemd dat de partijen van Arizona ruzie aan het maken zijn. Een paar maanden geleden hadden jullie nog mooi een regeerakkoord afgesloten en was alles peis en vree, maar vandaag geraken jullie er niet meer uit. De begroting geraakt alvast niet goedgekeurd. Er is geen akkoord meer binnen de regering.

Ik voel dat de mensen dat eigenlijk niet graag hebben. Ze hebben niet graag dat er ruzie gemaakt wordt. Ze snappen dat niet. Ze houden niet van de chaos die jullie zelf creëren. Niets is nog zeker.

Eén ding was mijn kameraden wel opgevallen, namelijk dat alle partijen het er alvast over eens zijn dat er bespaard zal worden op de ernstig zieken. Mijn kameraden vroegen zich af van waar of van wie dat idee komt. In wiens partijprogramma stond het dat er 2,5 miljard euro bespaard moet worden op de ziek gewerkten?

Ik moest dan vertellen dat dat een idee was van de heer Vandenbroucke, en dat de partij Vooruit een besparingsplan op tafel gelegd heeft om de ernstig zieken meer te controleren. De dokters worden meer gecontroleerd en verplicht om kortere ziekteperiodes voor te schrijven. Kortom, Vooruit viseert de zieken en de artsen, en krijgt daarvoor applaus en aanmoediging van de N-VA. Of, om het met de woorden van Axel Ronse te zeggen: go, go, go, mijnheer Vandenbroucke.

In Café Den Olifant wilden ze me niet geloven. Ik heb het privilege om u vandaag die vraag te stellen. Mij geloven ze niet. Aangezien ik van de PVDA ben, veronderstelt men dat ik Vooruit wil beschadigen. Ik vraag het vandaag dus expliciet aan u, mijnheer de minister. Is dat een voorstel van u? Is het een voorstel van Vooruit 2,5 miljard euro te besparen op de ziek gewerkten?

Nog over die 2,5 miljard euro, tijdens de herfstvakantie werd er nog gesproken over een besparing van 1,8 miljard. Intussen is er bijna 700 miljoen euro bij gekomen. Kunt u dat uitleggen? Vanwaar komt die 700 miljoen? Welke calculaties zitten daarachter?

In uw plannen worden de werkgevers geresponsabiliseerd. U krijgt veel kritiek van de PVDA, maar de responsabilisering van de werkgevers vinden wij wel degelijk een goede zaak.

Daar staat wel meteen bij dat de solidariteitsbijdrage, die 140 miljoen euro moet opleveren in 2026, via een verlaging van de werkgeversbijdragen zal terugvloeien naar de bedrijven, althans naar de bedrijven die hun best doen. Wat u dus van de ernstig zieken wilt afnemen, zijn ze kwijt, en wat u van de werkgevers wilt afnemen, die ziek gewerkten creëren, geeft u via een belastingvermindering terug aan de werkgevers, weliswaar aan de werkgevers die hun best doen.

Mijnheer de minister, wat betekent 'hun best doen' precies? Op basis van welke criteria zullen werkgevers die belastingvermindering krijgen? Zal dat louter op basis van cijfers gebeuren? Krijgen bedrijven met het minst aantal langdurig zieken dan een belastingvermindering? Zal dat niet leiden tot meer medische ontslagen? Op die manier kan een werkgever de cijfers natuurlijk verlagen.

Werkgevers worden geresponsabiliseerd en er wordt bespaard op de sociale zekerheid bij langdurig zieken, maar het geld vloeit uiteindelijk terug naar de werkgevers. Is dat geen broekzak-vestzakoperatie?

Tot slot, hoe komt u aan de optelsom van 2,5 miljard euro, en waar zal dat geld gevonden worden? De laatste tijd duikt bovendien nog veel meer ander fakenieuws op, met gemanipuleerde cijfers en data. Zo hebben sommige ministers beweerd dat 57 % van de geschorste werkzoekenden geen Belgen zouden zijn. Bepaalde ministers, economen en Kamerleden blijven herhalen dat er in ons land evenveel ernstig zieken zouden zijn als in Duitsland. Dat klopt niet. Duitsland telt meer dan twee miljoen ernstig zieken, wat meermaals is gefactcheckt in de media. Stop dus alstublieft met dat soort uitspraken. Mevrouw Bertrand sprak in onze commissie zelfs over de grootste fraude ooit. Dat ging niet over Didier Reynders, maar over mensen die ziek zijn geworden door hun werk. Ik vind dat echt bijzonder laag-bij-de-gronds en oneerlijk. Stel u voor dat u thuis zit om te herstellen van een rugoperatie en dat iemand als mevrouw Bertrand, geboren in een gouden wieg en lid van een van de rijkste families van België, u beschuldigt van fraude.

(…) : (…)

Ze is inderdaad niet aanwezig, wat ik jammer vind, want ik had haar daarop graag horen reageren.

Sta me toe dat ik nog even op de RIZIV-steekproef inga.

Ik ben niet lang naar school geweest, maar ik weet wel wat een steekproef is. Dat is een selectie uit een grotere populatie die wordt gebruikt om onderzoek te voeren. Het doel van een steekproef is om op basis van verzamelde gegevens uitspraken te kunnen doen over de gehele populatie. Een goede steekproef moet dus representatief zijn voor de gehele populatie, wat betekent dat de eigenschappen van de steekproef vergelijkbaar zijn met die van de gehele populatie. Welnu, de steekproef van het RIZIV was allesbehalve representatief voor de hele groep van ernstig zieken. Men hanteerde heel specifieke criteria, zoals mensen die tot aan de pensioenleeftijd ziek waren verklaard of jonge mensen met een specifieke problematiek. De steekproef van het RIZIV is dus die naam niet waard. Het is alsof men een politieke peiling zou organiseren bij de abonnees van Kerk & Leven om te weten waarop de volgende verkiezingen zouden uitdraaien. Zo werkt dat niet.

Mijn laatste vraag is dus wat u vindt van de uitspraak dat een vierde van de zieken eigenlijk fake ziek is. Wat vindt u van het misbruik en de manipulatie van de steekproef? Zult u uw regeringspartners oproepen om geen dergelijke valse uitspraken meer te doen?

Monsieur le ministre, "tous fraudeurs, tous suspects"! C'est le climat qui règne aujourd'hui dans notre pays. On reçoit des témoignages comme celui de Louise dont le cancer récidive et qui est en pleine chimiothérapie. Elle a partagé une vidéo sur les réseaux sociaux où elle explique que, le 29 novembre, elle a reçu une lettre lui disant que son incapacité devait être réévaluée alors qu'elle a rendez-vous le 2 décembre. Quelle violence! Quelle violence de recevoir un tel courrier alors que cette femme est en pleine chimiothérapie.

Ce genre de courrier témoigne d'une profonde inhumanité. Une des questions du courrier est: "Quand est-ce que vous pensez reprendre le travail?" Louise, aujourd'hui, se bat contre la maladie, essaye et espère survivre, vivre. Comment se fait-il que ce genre de courrier soit envoyé à tous les malades sans discernement, peu importe que la personne soit à la maison pour telle pathologie ou à cause d'une chimiothérapie.

Les mutuelles et l'INAMI sont au courant des traitements que les gens suivent. Et des Louise, il y en a des milliers dans notre pays: des travailleurs gravement malades du cancer, comme c'est le cas de Louise, mais aussi malades du travail. Je prends l'exemple de René, chauffeur poids lourd depuis de nombreuses années, qui, à 53 ans, a été opéré du dos et se trouve aujourd'hui en incapacité de travail à cause du boulot. Marc a 50 ans. Depuis 20 ans, il travaille au port d'Anvers, dans le froid, tous les jours. Il n'a jamais été malade. Aujourd'hui, ses épaules sont complètement fracassées. Il ne sait plus travailler. Kaput! Il ne sait plus bosser, du moins faire ce travail-là.

Votre réponse? Intimider, sanctionner, surveiller! C'est votre politique! Ce qui est grave, c'est que vous mettez tous les malades dans le même sac, sans distinction aucune.

De plus, de cette façon, le nombre de malades de longue durée continue à grimper parce que vous ne vous attaquez pas aux causes pour lesquelles les gens sont malades.

Je suis médecin. Quand on est médecin, on fait d'abord le diagnostic, puis on met le traitement en marche. Ici, vous faites le contraire. Donc, le nombre de malades de longue durée continue à augmenter. Même les médecins sont tous suspects de fraude aujourd'hui. Je trouve que c'est aussi une insulte grave. C'est comme si les médecins faisaient des certificats à tire-larigot. Je connais très bien le monde médical. Non, la plupart des médecins effectuent leur travail de manière très professionnelle et veulent que les gens puissent reprendre le travail si c'est possible. Mais les problèmes sont bien au niveau du travail.

Regardons les causes de l'incapacité. La première cause est l'âge, bien sûr. La moitié des malades de longue durée, 246 000 personnes, ont plus de 55 ans. Il y a peut-être une raison à cela. Les différents gouvernements ont fait en sorte que les personnes ne puissent plus partir en prépension. Ce gouvernement-ci a même mis purement et simplement fin à cette possibilité. Oui, en relevant l'âge de la pension, vous aurez encore plus de malades de longue durée.

Deux pathologies sur trois sont liées aux conditions de travail et trois personnes sur 10 ont des troubles musculosquelettiques.

Mon camarade Robin a déjà posé beaucoup de questions. Pouvez-nous dire de manière claire, monsieur le ministre, que dans l'étude que tout le monde avance, l'échantillonnage réalisé par l'INAMI n'est pas du tout représentatif de l'ensemble des malades de longue durée? Pouvez-vous confirmer le fact checking qui a été réalisé par Le Soir ?

Comment arrivez-vous à 2,5 milliards d'économies sur les malades de longue durée? Pourquoi, sur ces 2,5 milliards, seulement 280 millions proviennent des entreprises, c'est-à-dire que 10 % de l'effort est fait par les entreprises tandis que vous allez chercher les 90 % restants chez les malades de longue durée?

Collega’s, weet u waar de duurste hondendrol ooit is gelegd? Dat is in Verviers.

"J'ai glissé sur un caca de chien. J'ai cassé mon pied."

Weet u hoelang die dame al voltijds een uitkering van de ziekenkas krijgt, een RIZIV-uitkering? Al sinds 2017, zowat acht jaar. Op de vraag of ze weer kan werken antwoordt ze:

"Oui, donne-moi une petite table et un ordinateur. Et je suis là! Mais non, je ne vais pas le faire. Je suis tranquille depuis huit ans et se lever tôt, non, ce n'est plus pour moi."

Ze zei ook haar portie miserie te hebben gehad, aangezien ze als aanvulling op haar uitkering ook in het zwart had gewerkt als dierenverzorgster, maar dat ze in de zak gezet werd, omdat men haar niet had betaald. Ze vond zichzelf te beklagen.

Voorzitster: Julie Taton.

Présidente: Julie Taton.

Een aantal weken geleden bespraken we in het Parlement nog het naar de media anoniem gelekte bericht over de steekproef bij 1.800 langdurig zieken, waaruit bleek dat meer dan de helft onterecht ziek werd verklaard tot aan het pensioen. Van de langdurig zieken wegens psychische ziekte bleek meer dan een kwart onterecht ziek verklaard. Vorige week vertelde een ex-schoolkameraad me nog dat hij gescheiden is en dat hij naar de dokter was gegaan omdat hij zich daardoor, wat ik begrijp, mentaal niet goed voelde. Hij kreeg meteen een volledig jaar ziekteverlof voorgeschreven. Op basis van één doktersbezoek! Vindt iemand dat normaal? De arbeiders die bandwerk verrichten of de kassiersters die een hele dag in de Aldi of Delhaize werken, kunnen na het zien van zo’n reportage of van die steekproefcijfers niet anders dan denken dat zij gaan werken om een dergelijk rot systeem in stand te houden. Ik vind dat verschrikkelijk en ik hoop dat iedereen dat vindt.

Als we dat nu niet aanpakken, evolueren we naar een samenleving zoals die in Amerika, waarin onderwijs peperduur is, een dokter onbetaalbaar wordt en een enkelbreuk effectief in armoede kan resulteren. Ik pas voor zo’n systeem.

Ik wil een systeem zoals het hier ooit bedacht is, waarin iemand die miserie heeft effectief geholpen wordt en eventueel meer geld kan krijgen dan wat tegenwoordig toegekend, op voorwaarde dat al het profitariaat eruit kan. Wie weigert om de getoonde beelden in die reportage profitariaat te noemen, zou echt in de spiegel moeten kijken.

In de vorige legislatuur is afgesproken om langdurig zieken weer naar werk te begeleiden. Als iemand wordt ontslagen wegens medische overmacht, betaalt men een boete van 1.800 euro. Sinds de invoering van die maatregel, anderhalf jaar geleden, is al 13 miljoen euro verzameld. Men kan op die 13 miljoen euro terugvallen als men ziek is. Men kan vouchers krijgen om weer aan het werk geholpen te worden. Weet u hoeveel mensen zo’n voucher hebben aangevraagd? 250. Wat een fiasco!

Nog het ergste van alles is het volgende. Wij beperken de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. De interimvoorzitster, mevrouw Taton, heeft hier vorige week in de plenaire vergadering nog aangekaart dat een medisch centrum in Charleroi brieven stuurt naar mensen van wie de werkloosheidsuitkering binnenkort eindigt. Ik weet vooreerst al niet vanwaar zij die gegevens hebben. Zonder kennis van de medische voorgeschiedenis worden mensen uitgenodigd om langs te komen zodra hun uitkering stopt. Wie zijn die mensen? Wat bezielt hen om zoiets te doen? Willen zij ons hele sociale systeem kapotmaken?

Ik ben ook naar Café Den Olifant geweest. Ik heb daar pinten gedronken met mensen die allemaal hun nikkel afdraaien en zich afvragen wat dat is met die Partij van de Arbeid en met die vakbond. De mensen werken hard, maar stellen vast dat er wordt geprofiteerd, aangezien veel mensen al lang uitkeringen ontvangen, hoewel ze die eigenlijk niet nodig hebben. Zij vragen zich af waarom de PVDA minister Vandenbroucke bekritiseert. Hij is op dit moment immers de meest sociale minister. Hij durft tenminste zijn nek uit te steken voor wie het echt moeilijk heeft, zodat die mensen nog een uitkering kunnen krijgen en niet alles wordt afgebouwd. Ik zeg dus inderdaad: go, go, go, minister Vandenbroucke.

Wat mij betreft moet heel dat systeem van binnenuit en tot in de kleinste details worden herzien. Is er sprake van fraude bij de ziekenfondsen? Waarom worden sommige mensen zo lang onterecht arbeidsongeschikt verklaard? Hoe is het mogelijk dat iemand zoals die fantastische dame uit de RTL-reportage acht jaar lang een uitkering krijgt wegens een gebroken voet en intussen in het zwart werkt? Hoe kan dat? Hoe komt het dat zo weinig mensen gebruikmaken van de terug-naar-werkvouchers, terwijl er 13 miljoen euro in dat fonds zit? Hoe komt het dat een medisch centrum brieven stuurt aan mensen zonder enige medische voorkennis, met een uitnodiging om te komen, omdat zij dan misschien naar het RIZIV zullen stappen?

Collega’s, ofwel ruimen we dat systeem op en maken we schoon schip, ofwel gaat onze sociale zekerheid kapot. Ik hoop dat we voor de eerste keuze gaan, want ik geloof in onze sociale zekerheid.

Monsieur le ministre, depuis l'entrée en fonction du gouvernement Arizona voici quelques mois, la chasse aux malades a pris une tournure plus qu'inquiétante. Nous voyons des membres de votre gouvernement essayer de boucler un budget, incluant la possibilité de récupérer 5 milliards d'euros sur le dos des malades de longue durée, que l'on accuse d'être de "faux malades". Or il est notoire que l'échantillon sur lequel ils se basent pour dérouler toute cette stratégie repose sur une étude complètement biaisée. Monsieur le ministre, pourriez-vous enfin faire toute la lumière sur celle-ci et confirmer que les chiffres ne correspondent pas à la situation des malades de longue durée en Belgique?

Monsieur Ronse, quand je vous entends, cela me rappelle à quel point il est urgent que les députés retombent dans un régime de travail ordinaire, de sorte que, lorsqu'ils tombent malades, au lieu de conserver leur salaire – comme c'est le cas aujourd'hui –, ils tombent sur la mutuelle. Comme vous le savez peut-être, quand on tombe malade, le premier mois est assuré, avant que les revenus soient si fortement réduits qu'il devient parfois impossible de continuer à rembourser un emprunt ou de payer un loyer.

Président: Denis Ducarme.

Voorzitter: Denis Ducarme.

Chers collègues, les mots que je viens d'entendre sont graves, car ils font reposer sur une petite partie de la population et une infirme portion de personnes qui, en effet, ne respectent pas les règles du jeu, la faillite de l' É tat. Or, dans votre for intérieur, vous savez très bien que ce ne sont pas ces quelques personnes qui plombent le budget de l' É tat. Aujourd'hui, j'aimerais découvrir des émissions télé et un travail journalistique qui mettent en lumière les raisons pour lesquelles certains fraudent le fisc, sont obsédés par l'idée de ne pas participer à l'effort collectif, passent leur temps à construire des montages fiscaux et à pratiquer l'évasion fiscale. C'est ce que je voudrais voir dans une interview et dans une émission télé, monsieur le député.

Mes questions sont identiques à celles des collègues, monsieur le président.

Monsieur le ministre, voici quelques semaines, je vous ai interpellé en séance plénière sur la problématique des maladies de longue durée et des débordements.

Pour ne citer que quelques chiffres qu'on connaît tous, en Belgique, plus d'un demi-million de travailleurs sont en invalidité, c’est-à-dire en arrêt maladie depuis plus d’un an. Ce chiffre a doublé en 20 ans et coûte plus de 9 milliards d'euros par an à l'État. Selon les Mutualités Libres, les personnes les plus touchées sont les jeunes de moins de 40 ans ainsi que le femmes. Les causes principales sont des problèmes psychologiques (stress, burn-out) mais aussi des troubles physiques liés au travail.

Les indépendants sont, eux aussi, de plus en plus touchés. Les Mutualités Libres demandent de renforcer la médecine du travail, d'améliorer le bien-être au travail et de mieux accompagner les maladies psychiques.

Monsieur le ministre, que pensez-vous de l’étude des Mutualités Libres qui montre une hausse des arrêts de travail pour épuisement? Quel est le bilan de votre stratégie actuelle pour améliorer le bien-être au travail? Quel dispositif spécifique comptez-vous mettre en place pour aider les indépendants face à cette la fragilité croissante?

Monsieur le ministre, ma première question concerne le renforcement de la prévention et de la responsabilisation des employeurs dans la lutte contre les maladies de longue durée. Alors que nous comptons aujourd'hui plus de 526 000 personnes en incapacité de travail de longue durée, soit plus d’un actif sur 10, certains voient dans le modèle néerlandais de réintégration des travailleurs malades une piste intéressante pour la Belgique.

Pour avoir entendu les uns et les autres s'exprimer, il faut être très clair! Pour nous, le problème n’est pas qu'on aurait un demi-million de faux malades, profiteurs qui plombent notre système de sécurité sociale ni que les malades ne seraient pas assez responsabilisés. Ils le sont déjà, parfois même de manière très lourde, parfois même en plein traitement, comme cela a encore été rappelé par certaines de mes collègues. Dans le même temps, on parle toujours très peu, à notre estime, du rôle des employeurs et de leur responsabilité. Et je ne prends pas l'exemple des Pays-Bas par hasard car la baisse des absences s’y explique surtout parce que les entreprises ont été contraintes de suivre de près leurs travailleurs et leurs travailleuses et surtout d’améliorer leurs conditions de travail. Par ailleurs, le salaire garanti a été porté à deux ans, ce qui représente évidemment un fameux incitant.

En Belgique, par contre, on continue à faire porter la responsabilité exclusivement sur le travailleur ou la travailleuse et on ne se préoccupe finalement du retour au travail que quand le lien est parfois déjà rompu, quand la personne est déjà épuisée, parfois brisée. Or la politique de santé la plus efficace, c’est celle qui empêche la maladie de s’installer. Et on sait que les entreprises ne jouent pas assez le jeu de l’adaptation des postes de travail. Nous avons déjà eu l'occasion d'échanger à ce sujet, monsieur le ministre.

Monsieur le ministre, ne pensez-vous pas qu'il est temps de placer la prévention au cœur de notre politique de santé au travail et de renforcer la responsabilité des employeurs dans l'évaluation et l'amélioration des conditions de travail, qu'il s'agisse de la charge, du stress, du climat ou des risques physiques, et de les responsabiliser davantage en matière de réintégration au travail? En effet, il est constaté que trop peu d'employeurs prennent des mesures volontaristes en cette matière.

Quelles nouvelles mesures concrètes de prévention comptez-vous mettre en place pour améliorer les conditions de travail, réduire les risques psychosociaux et prévenir ainsi les arrêts de longue durée? Le gouvernement envisage-t-il de renforcer les obligations de suivi et de réintégration pour les employeurs, à l'image justement du modèle néerlandais, en mettant en place des incitants forts pour accompagner chaque salarié dans sa reprise, c'est-à-dire adaptation du poste de travail, suivi régulier, contact humain maintenu, salaire garanti sur une longue période, etc.

Ma deuxième question fait suite à une étude publiée par Securex il y a quelques semaines révélant que l'absentéisme de longue durée – de plus d'un an – a augmenté de 4 % au cours du premier semestre 2025, atteignant un nouveau record de 3,51 % soit 105 086 travailleurs absents pendant plus d'un an.

Derrière ces chiffres, et c'est ce qui m'intéresse en particulier dans cette question, se cache surtout une injustice flagrante. Les travailleurs à temps partiel, souvent des femmes, sont deux fois plus touchés par les maladies de longue durée. Leur taux d'absentéisme a plus que doublé en 11 ans pour atteindre 5,41 %, contre 2,99 % pour les travailleurs à temps plein.

Monsieur le ministre, ce ne sont évidemment pas des statistiques abstraites, ce sont des aides ménagères, des infirmières, des caissières, des travailleuses des soins et du nettoyage qui cumulent souvent emplois précaires, bas salaires, charges familiales lourdes et conditions de travail difficiles. Aujourd'hui, leur santé s'effondre. Securex l'affirme d'ailleurs clairement: "Ce n'est pas le travail à temps partiel en soi qui rend malade, mais la somme des contraintes sociales, familiales et économiques qui pèsent sur ces travailleuses". Et pendant que les politiques parlent d'activation, ces femmes, elles, s'épuisent dans des conditions qui ne laissent aucune place à la prévention ni à la récupération.

Monsieur le ministre, quelle analyse faites-vous de cette étude et quelles mesures concrètes comptez-vous prendre pour protéger la santé des travailleurs à temps partiel, particulièrement celle des femmes dans les secteurs les plus précaires? Quand votre gouvernement prendra-t-il enfin au sérieux la question des conditions de travail dans les secteurs essentiels et fera enfin de la santé au travail une véritable priorité de santé publique?

Cela me permet de faire le lien avec ma troisième et dernière question qui concerne la part qu'occupent justement les conditions de travail dans la dégradation de la santé de nombreux travailleurs et de nombreuses travailleuses.

Des données précises à ce sujet nous seraient particulièrement utiles pour identifier des mesures ciblées. Or l'INAMI ne produit pas de statistiques détaillées sur la répartition des malades de longue durée selon les secteurs professionnels voire selon les commissions paritaires. L'INAMI explique cette absence de données par une impossibilité technique de croiser les données issues de l'ONSS avec ses propres données. Pourtant, de telles informations pourraient faciliter le travail des interlocuteurs sociaux relatif à la pénibilité de certaines activités.

Monsieur le ministre, au moment où le gouvernement envisage diverses mesures susceptibles d'affecter le régime des indemnités de maladie, comment peut-on prétendre agir efficacement sans disposer d'un outil qui permet d'évaluer la corrélation entre les conditions de travail et l'incapacité de longue durée? Pourquoi l'INAMI ne produit-il pas à ce jour de statistiques croisées permettant de dégager la distribution des malades de longue durée par secteur ou par commission paritaire? Quelles initiatives concrètes pourriez-vous prendre pour lever les obstacles techniques invoqués par l'INAMI et permettre le partage de données entre l'ONSS et l'INAMI? Envisagez-vous par exemple de confier au Centre de connaissance de l'incapacité de travail de l'INAMI la mission de développer un outil d'analyse de la corrélation entre pénibilité et incapacité de longue durée?

Monsieur le ministre, je ne vais pas revenir sur les chiffres de l'incapacité. Je crois qu'on les a cités des dizaines de fois dans cette commission. Je voudrais rappeler que la première cause de l'incapacité de travail, au-delà de l'âge, est constituée par les troubles musculosquelettiques et les affections du système locomoteur, donc toutes les pathologies liées à la pénibilité et à l'usure physiques. Le gouvernement prépare des mesures pour accélérer le retour au travail et pour responsabiliser tous les acteurs concernés. Je pense que ces ambitions sont nécessaires et les Engagés vous soutiennent pleinement sur cette voie.

Cependant, comme le soulignent beaucoup de services de protection et de prévention au travail, une grande absente demeure: la prévention. La priorité ne devrait-elle pas être d'éviter que tous ces travailleurs ne tombent malades, qu'il s'agisse de charges physiques lourdes, de postures contraignantes mais aussi de burn-out et autres pathologies professionnelles? À cet égard, des pistes existent, comme l'adaptation du régime de travail dans les métiers les plus pénibles, notamment ceux qui exposent à une forte usure physique. Il faut réfléchir aussi à des passerelles préventives avant la maladie pour alléger, parfois temporairement, la charge de travail. Ne peut-on pas réfléchir aux nouvelles technologies, qui peuvent venir aider quelque peu les travailleurs dans des postures physiques difficiles?

Monsieur le ministre, entendez-vous prendre des mesures pour que la prévention occupe vraiment une place centrale dans votre réforme, au-delà du suivi des personnes déjà malades? Le gouvernement est-il prêt à ouvrir le débat sur l’évolution de notre cadre légal afin d’intégrer des pistes innovantes pour essayer d'assouplir certaines contraintes physiques de travail et d'avoir des solutions en ce sens pour les personnes qui souffrent justement de troubles musculosquelettiques, de lombalgie, de cervicalgie, d'ostéophytes, etc. On peut citer énormément de maladies.

Ma deuxième question concerne plutôt la prévention tertiaire, c'est-à-dire tout ce qui concerne le retour au travail. Il faut être conscient qu'aujourd'hui, trois ans après l’entrée en vigueur de l’obligation pour les entreprises d’adopter une politique de réinsertion des malades de longue durée, une enquête récente notamment d'Acerta révèle qu'une entreprise sur quatre n’a toujours pas mis en place de politique de réinsertion, malgré la loi.

Par ailleurs, seulement 12,5 % des entreprises disposent d’une politique structurée, tandis que la majorité n’a qu’une version un peu partielle de ce type de cadre structuré.

Pourtant, les besoins sont immenses: neuf employeurs sur 10 ont déjà eu au moins un collaborateur en incapacité prolongée. Et tous les experts rappellent qu'il faut un travail adapté pour favoriser la guérison et le maintien du lien social.

Souvent, des obstacles sont cités: complexité de la législation, manque de clarté des procédures à l'attention des employeurs pour mener cette politique de réinsertion, manque de moyens pour les petites entreprises, etc. Ces difficultés risquent de freiner la dynamique de réinsertion pourtant souhaitée par notre gouvernement dans son plan d’action fédéral pour la prévention et la réintégration.

Monsieur le ministre, confirmez-vous les chiffres récents et pouvez-vous préciser l’état d’avancement du déploiement de la politique de réintégration des malades de longue durée dans les entreprises? Votre cabinet a-t-il pris des mesures concrètes pour simplifier les procédures et mieux sensibiliser et accompagner les employeurs, notamment les PME où c'est toujours plus compliqué, dans la mise en œuvre de ces politiques? Comment garantir que cette politique reste fidèle à sa vocation première qui est de favoriser la reprise progressive et adaptée des travailleurs, plutôt que de devenir un outil de pression ou d’exclusion? Enfin, comment cette politique s’articule-t-elle avec la réforme plus large de l’incapacité de travail et les objectifs de l’accord de notre gouvernement en matière de participation et de santé au travail?

Ma dernière question concerne l'après retour au travail –dont on ne parle pas très souvent –, c'est-à-dire l'après prévention tertiaire, comme on l'appelle. Une étude récente menée par la KU Leuven et l'assurance AXA révèle que, de manière générale, un travailleur sur quatre qui reprend le travail après un burn-out vivra une rechute. On ne parle pas très souvent des rechutes, alors que le phénomène est important. Cela signifie que le retour au travail ne doit pas être considéré comme une fin en soi, mais comme un processus qui doit se dérouler dans la durée.

Je suis notamment familière avec certaines recherches de l'Université de Gand, en particulier celles du professeur Eva Derous qui travaille sur ce qu'elle appelle un BRM (Burnout Reintegration Monitor). Un rapport de recherche intitulé RE-BOrn et financé par BELSPO allant dans le sens de l'importance de la qualité du retour au travail sera bientôt publié.

Globalement, les dispositifs de réintégration existent, mais leur application demeure souvent trop administrative avec un manque de coordination de tous les acteurs. Les travailleurs eux-mêmes témoignent de retours au travail insuffisamment préparés et peu accompagnés sur le long terme avec la possibilité de rechute.

Monsieur le ministre, comment le gouvernement entend-il renforcer le suivi durable des personnes qui reviennent d'un burn-out pour éviter ces rechutes assez récurrentes? Le futur plan fédéral "Bien-être au travail" prévoit-il des actions spécifiques pour améliorer la collaboration entre les médecins et les acteurs de la prévention et même les acteurs de l'entreprise qui doivent faire le suivi du retour au travail? Quelles initiatives sont envisagées pour soutenir les employeurs et notamment les PME dans l'accompagnement humain et dans la durée de leurs travailleurs fragilisés?

Mijnheer de minister, vanaf januari zullen gedurende 1,5 jaar ongeveer 184.000 mensen hun werkloosheidsuitkering verliezen, omdat ze langer dan twee jaar werkloos zijn. De afgelopen maanden bleek dat een deel van de werklozen die hun uitkering zullen verliezen mensen zijn die niet-toeleidbaar zijn. De VDAB doet tweejaarlijks een screening van de werkzoekenden. Alleen al in Vlaanderen zijn er zo'n 12.000 Vlamingen die niet-toeleidbaar zijn. Daarvan krijgen zo'n 10.000 mensen een werkloosheidsuitkering en zo'n 2.000 mensen een beschermingsuitkering.

Voor de mensen die een beschermingsuitkering ontvangen, is er momenteel nog geen probleem. Voor hen zoekt de federale regering een oplossing. Echter, voor de groep die vanaf 1 januari uit de werkloosheid uitstroomt en die geen bestaansmiddelen meer hebben en die niet-toeleidbaar zijn wegens medische, sociale of psychische problemen, rijzen er wel problemen. Het is belangrijk dat we deze groep niet in de kou laten staan. We moeten ervoor zorgen dat deze mensen worden opgevangen. Een deel zal wellicht voor een ziekte-uitkering in aanmerking komen. Een ander deel zal een erkenning voor een handicap moeten aanvragen. Voor nog anderen is wellicht nog een apart statuut nodig.

U zou samen met minister Clarinval aan een oplossing, een apart statuut, voor die groep werken. De vraag is natuurlijk wanneer die oplossing er dan komt. Het is belangrijk dat we deze mensen niet in de kou laten staan. Dit mag ook geen pingpongspel worden tussen de ministers van de verschillende regeringen.

Mijnheer de minister, hoe kijkt u naar deze groep? Welke oplossing komt er? Komt die er voor 1 januari, want dan zullen de eerste mensen hun werkloosheidsuitkering al verliezen? Voor sommige mensen is er immers geen oplossing. Zij hebben soms zelfs geen recht op een leefloon. Om een leefloon te ontvangen, mag men immers geen partner hebben die voldoende middelen van bestaan heeft.

Deze vragen gingen niet echt over het grote thema van de langdurig zieken, maar mijn volgende vraag gaat daar wel over. U kent ons voorstel met betrekking tot de arbeidsparticipatietoeslag. Hoe staat u daar tegenover? Denkt u dat we dit toch kunnen realiseren?

Er komen nog hoorzittingen met het RIZIV over de enquête over de langdurig zieken. Ik kijk uit naar een debat ten gronde met de experts en de mensen van het RIZIV. Ik wil echter wel al meegeven dat een steekproef ook maar een steekproef is en niet representatief is. We zien ook nog niet alle effecten van de maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen om langdurig zieken terug aan het werk te helpen. Dat moeten we ook nog afwachten.

Belangrijk is ook dat er interpretatieverschillen kunnen bestaan tussen bijvoorbeeld een arts van het RIZIV en een arts van het ziekenfonds. Het lijkt mij nuttig, mijnheer de minister, om in de toekomst te onderzoeken hoe artsen van ziekenfondsen evalueren. Het zou waardevol zijn om een steekproef te doen van hoe zij een bepaalde ziekte beoordelen en diezelfde groep mensen ook door RIZIV-artsen te laten checken. Op die manier kunnen we vaststellen waar de verschillen en overeenkomsten liggen en hoe voorkomen kan worden dat dezelfde persoon op verschillende manieren wordt beoordeeld, met verschillende uitkomsten voor hetzelfde type ziekte.

Tot slot wil ik u vragen naar het terug-naar-werkfonds en de bijbehorende vouchers. Personen die arbeidsongeschikt zijn of ontslagen wegens medische overmacht kunnen een voucher van 1.800 euro aanvragen om begeleiding richting werk in te kopen. In het verleden heb ik cijfers opgevraagd, waaruit bleek dat deze vouchers tot op heden maar heel weinig worden benut. Tussen 1 april 2024 en augustus 2025 werden amper 154 vouchers uitgereikt. Er wordt dus te weinig gebruikgemaakt van dit instrument, terwijl het een goed middel is om mensen met een ziekte-uitkering terug naar werk te begeleiden.

De organisaties die begeleiding aanbieden, geven aan dat de voorwaarden misschien te streng zijn en vragen om die te verruimen. Waarom moet men bijvoorbeeld wachten tot iemand een jaar invalide is vooraleer men die voucher kan aanvragen? Mensen die drie tot zes maanden ziek zijn, zijn ook al vrij lang ziek. Als ze zich al willen laten begeleiden richting werk, dan zou het toch ook mogelijk moeten zijn die voucher aan te vragen zonder dat toestemming van de werkgever nodig is. Dat houdt momenteel mensen tegen, omdat zij hun begeleiding niet durven te vragen zolang zij nog verbonden zijn aan de werkgever. Mijnheer de minister, ziet u daar ook mogelijkheden? Ik doe deze suggestie en probeer constructief mee te werken met een aantal voorstellen van CD&V.

Collega’s, ik hoor hier 'straffen en afpakken'. De excessen, zoals die te zien waren in de reportage van RTL moeten er zonder meer uit. Mijnheer Tonniau, gisteren vond in Aalst de jaarmarkt plaats en deze kwestie was het eerste waar de mensen mij over aanspraken in het Volkshuis. Mensen die dag in, dag uit keihard werken, kwamen mij zeggen dat die excessen eruit moesten, want daarvoor willen ze geen bijdragen betalen. Dat begrijp ik volledig. Er kwamen echter ook poetshulpen mij vertellen dat hun polsen, schouders en knieën kapot zijn en dat ze werken niet meer aankunnen.

Mijnheer de minister, u hebt de werkgevers al deels geresponsabiliseerd en het is goed dat u nu met een totaalplan komt dat iedereen op zijn verantwoordelijkheid wijst. Men houdt het contact met langdurig zieken, zodat die excessen verdwijnen, maar dat plan wijst ook werkgevers op hun verantwoordelijkheid. Negen op de tien dienstenchequebedrijven leven de welzijnswet niet na en moeten nu al boetes betalen. Het is goed dat daarop verder wordt ingezet, opdat het geld van die boetes kan worden gebruikt voor preventie als daarover akkoorden worden gesloten.

Dat totaalplan is een goede zaak, maar wordt er verder over overlegd, bijvoorbeeld met de regio’s in verband met die vouchers? Wordt ook ingezet op het sectoraal overleg, zodat we meer kunnen inzetten op preventie en ook meer op aangepast werk? Dit lijkt mij immers echt wel de sleutel tot succes. Zo kan men stappen vooruitzetten en langdurig zieken kansen bieden. Anders is het morsen met talent.

Monsieur le ministre, il s'agit d'un sujet important. Nous savons combien l'accord de gouvernement est résolument volontariste en ce qui concerne le retour progressif au travail des malades de longue durée. La prévention de l'apparition de maladies et de l'absentéisme, l'accompagnement et la réintégration professionnelle constituent autant de volets qui figurent clairement dans l'accord de gouvernement. Par conséquent, il serait intéressant de vous entendre vous exprimer quant à votre volonté dans ce dossier.

Certains collègues ont fait allusion à un reportage qui fut diffusé sur RTL-TVI la semaine dernière. La fraude sociale existe, bien entendu, et il ne faut pas faire comme si elle était inexistante ni s'excuser d'en parler quand on traite la question des malades de longue durée. Il s'agit donc de la traiter et de voir si vous allez pouvoir renforcer vos services au sein de l'INAMI, avec la collaboration de votre collègue en charge de la fraude sociale. Quarante personnes travaillent au Service du contrôle administratif (SCA). Le Service d'évaluation et de contrôle médicaux (SECM) compte 250 membres pour une masse de malades de longue durée qui s'élève à 526 000 personnes (11,2 % de la population active). En France et en Allemagne, le taux atteint 7 %. Nous sommes donc parmi les premiers dans l'Union européenne en ce domaine. Cela signifie-t-il que le supplément est uniquement constitué de fraudeurs? Non, bien entendu. Sans intention de caricaturer d'un côté comme de l'autre, il s'agit de développer une politique qui est prévue dans l'accord de gouvernement. Parce que vous êtes ministre de la Santé et responsable du département de l'INAMI, mais également vice-premier ministre, je vous demanderai de nous en dire également un mot. Cela me semble bien venu. Nous pouvons parler de la fraude sociale sans, chaque fois, nous excuser de le faire.

C'est une réalité. Nous pouvons en parler sans faire de caricature. Simplement, il s'agit d'un objectif que nous devons atteindre parce qu'il nous est assigné par l'accord de gouvernement.

Je vous remercie, par avance, de nous en dire un mot.

La présidente : Merci beaucoup, monsieur Ducarme.

M. le ministre va à présent nous répondre.

Mijnheer de voorzitter, in de beperking kent zich de meester.

Mijnheer de minister, ik ben blij te horen dat u kijkt naar een globaal beleid met alle actoren, in tegenstelling tot sommige leden van de meerderheid die er een sport van maken om individuele cases te verheffen tot beleid. Dat laatste is net het tegenovergestelde van wat we moeten doen. We moeten kijken naar een vorm van systeemdenken dat mogelijk wel vruchten kan afwerpen.

Daartegenover vind ik het wrang dat ook u toegeeft dat de hervormingen op de arbeidsmarkt dreigen te leiden tot meer zieke mensen.

Nu kom ik tot de punctuele punten waarover u mij hebt aangesproken.

Een onafhankelijke laag hoeft voor mij geen aparte laag te zijn. Het kan ook gaan om het versterken van de controleartsen bij de mutualiteiten. Het punt is vooral dat de huisartsen vandaag al met enorme administratieve lasten kampen, waardoor zij die extra controle gewoon niet zullen kunnen bolwerken. Als we daar geen oplossing voor vinden, zullen we hier over twee of drie jaar opnieuw moeten bespreken waarom sommige huisartsen dat pro forma invullen of waarom dat door artificiële intelligentie wordt afgehandeld. Ik pleit er dus voor om daarvoor zeker de nodige middelen uit te trekken om dat mogelijk te maken waar nodig.

Een groot aantal mensen is op ziekte gezet, maar het punt is dat die mensen daar zelf niet verantwoordelijk voor zijn. Dat was een beleidskeuze, hetzij van u, hetzij van een andere minister, maar op zich maakt dat weinig verschil. Er worden vandaag maatregelen genomen waardoor zieke mensen een aantal van hun rechten dreigen kwijt te spelen zonder dat ze daarvoor zelf verantwoordelijk zijn. Daarvoor moet een oplossing worden gevonden.

Ten slotte, u hebt het over straffen en afpakken, maar de maatregelen die u noemt, zijn dat natuurlijk wel. Ik ben het helemaal met u eens dat zulke maatregelen nodig zijn maar er zijn, zoals u zelf aangeeft, ook andere maatregelen nodig om mensen naar werkbaar werk te begeleiden. Daarover blijft het echter stil.

Mijnheer de minister, mijn excuses omdat ik niet uw gehele antwoord heb kunnen volgen.

Ik wil even op de communautaire cijfers ingaan. U hebt me geantwoord op een vraag over de langdurig zieken. We stellen vast dat er een grote communautaire scheeftrekking is, want procentueel zijn er beduidend meer langdurig zieken in Wallonië dan in Vlaanderen. Dat sluit aan bij de bredere problematiek van de lage werkzaamheidsgraad in Franstalig België, wat ook bleek in de recente reportage van Christophe Deborsu.

Het Vlaams Belang pleit voor een activeringsbeleid dat vertrekt vanuit mogelijkheden en niet louter vanuit beperkingen. Dat beleid moet focussen op wat mensen nog kunnen, in plaats van hen te reduceren tot hun ziekte of beperking. U had het daarnet over solidariteit en verantwoordelijkheid. We zijn het er volledig mee eens dat de hete aardappel niet mag worden doorgeschoven. Dat betekent echter ook dat er een gezamenlijk beleid moet zijn, waarbij de regio’s worden betrokken. Daarbij kan ook via de werkgever worden geëvalueerd wat de betrokken persoon nog kan doen, voor welke taken hij geschikt is en of aangepast werk haalbaar is.

In uw antwoord zegt u dat er ook aandacht moet zijn voor mensen die echt ziek zijn, bijvoorbeeld mensen die langdurig met psychische problemen kampen, zoals burn-out en depressie. Die mensen verdienen een degelijke begeleiding en verdienen het niet om gestigmatiseerd te worden.

Belangrijk is ook dat een zieke die opnieuw aan de slag gaat, er financieel op vooruitgaat ten opzichte van zijn uitkering. Werken moet lonen. Het is onaanvaardbaar dat iemand die het werk hervat, al dan niet deeltijds, er financieel op achteruitgaat.

Ik wil ook kort ingaan op het tekort aan controleartsen. Dat is een bekend probleem. Ik hoop dat daaraan gewerkt wordt en dat er voldoende controleartsen ter beschikking zijn. Alles staat of valt immers met een systeem waarin voldoende controle mogelijk is. Het huidig tekort zorgt voor een hoge werkdruk bij de controleartsen zelf en voor ongelijkheid.

Mijnheer de minister, we hebben niet zozeer nood aan een sanctiebeleid, maar wel aan een mensgericht activeringsbeleid dat langdurig zieken perspectief biedt, artsen versterkt en de communautaire verschillen eerlijk benoemt in plaats van ze te verdoezelen.

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord, weliswaar een zeer politiek antwoord met weinig technische aspecten.

We hebben mensen in een vergeetput gestoken. Dat is naar mijn oordeel zowel een collectieve als een individuele verantwoordelijkheid.

De verhalen over olifanten, Jacquelines, praatjes in het volkshuis, schouders en ruggen blijven wat ze zijn: verhaaltjes. Die verhaaltjes en die feiten doen het zo goed omdat het beleid ontbreekt. U spreekt over communicerende vaten tussen de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd en ziekte, maar daarmee bevestigt u net de mogelijke fraude en het gebrek aan een sluitend systeem.

U pakt uit met een zogenaamd totaalplan. Ik begrijp dat u zoekt naar communicatielijnen, maar in de feiten erkent u dat het systeem van de re-integratie van langdurig zieken faalt. Als het systeem faalt, mijnheer de minister, dan faalt uw beleid. Hoe meer woorden u gebruikt om dat duidelijk te maken, hoe duidelijker het voor mij wordt dat u rondjes draait.

De cijfers tonen dat aan: het aandeel langdurig zieken is sinds 2020 met 55 % gestegen. Dat gebeurde onder uw beleid. Dat komt omdat het totaalplan, zowel dat van vroeger als dat van nu, te versnipperd is. U zegt dat iedereen verantwoordelijkheid draagt, maar ik zeg dat het niet werkt als iedereen bevoegd is en niemand verantwoordelijk. Niemand voelt zich de eindverantwoordelijke.

Ja, de ambitie moet zijn om meer mensen aan het werk te krijgen, zodat werken kan lonen. Wij zijn het dan ook niet eens met het feit dat u nog meer de werkgevers en de artsen viseert zonder dat het huis op orde staat. Daarmee schuift u de politieke verantwoordelijkheid van u af.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw politiek antwoord en kijk uit naar uw document vol techniciteiten.

Ik ben blij dat u hebt benadrukt dat de RIZIV-steekproef geen steekproef was, maar wel degelijk een controle en dat die controle niet mag worden misbruikt. Dat is echter wel gebeurd. Die steekproef werd uitgevoerd in april en vlak voor de fameuze eerste begrotingsbesprekingen in de pers gelekt. Die RIZIV-controle werd dus misbruikt, wat bijzonder jammer is.

Mijnheer Ronse, ik wil me ook tot u richten. U hebt gelijk als u zegt dat het systeem rot is. Het is zoals een vis, die rot aan de kop. Jullie zijn de kop, want jullie hebben onder de Zweedse regering een taxshift ingevoerd die niet gefinancierd was, waardoor we vandaag in onze sociale zekerheid met een gat van 8 miljard zitten. Daartegen zijn op 14 oktober 140.000 arbeiders en bedienden op straat gekomen. Dat was een betoging van werkende mensen, niet van zieken. Werkende mensen kwamen op straat, omdat ze vandaag nog aan de slag en in goede gezondheid zijn, maar beseffen dat zij binnen vijf of tien jaar misschien aan de beurt zijn. Ze zien hun collega's immers een na een uitvallen door werkstress of door moeilijke werkomstandigheden.

We kunnen nu al voorspellen dat er in 2026 ongeveer 15.000 langdurig zieken bij zullen komen. Ik durf dat nu al te schatten. De reden is dat de pensioenleeftijd wordt opgetrokken. Het is heel eenvoudig. Brugpensioen afschaffen, landingsbanen moeilijk maken en de pensioenleeftijd optrekken is gelijk aan meer langdurig zieken.

Tout d'abord, monsieur le ministre, merci d'avoir été clair sur l'échantillon de l'INAMI. Ce n'est pas du tout un échantillon représentatif. Non, c'était un travail de contrôle d'un groupe qui était un peu bizarre, comme vous le dites. Et je crois que c'est important de le dire. Je crois qu'il est important aussi pour certains collègues d'arrêter de tout le temps répéter les mêmes choses. Oui, la fraude doit être combattue; mais non, tous les malades de longue durée ne sont pas des fraudeurs. C'est aussi un message qu'il faut faire passer. Vous êtes ministre de la Santé et nous attendons de vous que vous fassiez passer ce message. Quand vous êtes applaudi tout le temps par la N-VA, il faut peut-être vous poser des questions.

Je retiens quand même de votre plan de 2,2 milliards, ou même un peu plus, que seulement 10 % de l'effort est demandé aux entreprises, et même un peu moins, et que 90 % de l'effort est demandé aux malades. Vous hochez non de la tête. Vous aurez l'occasion, bien sûr, de vous expliquer, mais je crois que c'est fondamentalement injuste dans votre calcul.

J'ai encore été contactée par une dame de 59 ans. Elle travaille depuis 20 ans dans le nettoyage. C'est un secteur qui compte presque 10 % de malades de longue durée. Elle tombe malade. Elle est rappelée par le médecin du travail. Elle se dit: "Ça y est, ils vont me proposer un poste adapté." Qu'est-ce qu'elle a reçu? Un C4, à quelques années de sa pension. Un C4, c'est tout ce qu'elle a reçu. Le problème est là aussi.

Les conditions de travail rendent les gens malades.

Oui, j'ai encore droit à la réplique.

Mijnheer de minister, inzake die 55 % heb ik daarstraks over het aantal zieken gesproken, maar het ging eigenlijk over een stijging van de daarbij horende kosten met 55 %.

Je retiens mon chiffre de 10 % de plus de 2 milliards que vous allez demander aux employeurs. Je crois qu’il y a d’autres pistes, qui donnent encore plus de responsabilité aux employeurs.

Cette idée est une bonne chose; mais pourquoi ne pas aller vers un système comme aux Pays-Bas, par exemple, où les employeurs doivent continuer à payer leurs malades de longue durée? On pourrait aller beaucoup plus loin là-dedans. Vous verrez qu’ils réintègreront les malades. C’est comme avec les accidents de travail. On trouve toujours des postes adaptés pour les gens en accident de travail, mais pas pour les malades de longue durée. Pourquoi? Parce que les primes augmentent s’ils ne le font pas.

On parle de s’attaquer à la fraude. Je voudrais aussi que nous comptions le nombre d’heures que nous consacrons à parler ici de la fraude des malades, de la fraude des chômeurs, par rapport à la fraude fiscale, par exemple. Trente milliards par an de fraude fiscale. De cela, nous ne parlons presque jamais. Nous regardons ici uniquement d’un côté.

C’est la même chose concernant M. Reynders, par exemple. C’est vraiment une affaire de fraude énorme, une affaire criminelle de blanchiment d’argent. Nous sommes presque le seul parti ici à en parler, à demander une commission d'enquête pour savoir comment une telle fraude a pu avoir lieu. Il est temps de faire cela, et aussi d’avoir du respect pour les malades.

Mijnheer de minister, uw analyse is zeer boeiend. Met een aantal zaken ben ik het eens, met andere niet.

Vooreerst is het opgezette systeem goed qua intentie, maar het is zo lek als een zeef. Mensen worden soms ten onrechte lang ziek geschreven. Die poort moet aangepakt worden. Ten tweede kijkt men bij een langdurig zieke enkel naar wat die persoon van job deed, maar niet naar welke andere job die zou kunnen doen, eventueel zelfs bij een andere werkgever. Een ander probleem in dat systeem is dat voor iemand in langdurige ziekte de drempel om terug te gaan werken hoog is en de angst om de uitkering te verliezen groot. Via terug-naar-werktrajecten zou men een en ander kunnen oplossen.

Het is goed dat u aangeeft dat u 218.000 mensen opnieuw zult controleren. Ik vind dat positief. Dat is lovenswaardig en zal het systeem opnieuw scherp zetten. Waar ik het niet mee eens ben, is het optimisme rond de 14.000 trajecten bij de VDAB. De uitstroom daar is bijzonder pover, omdat er geen stok achter de deur is, geen middel om medewerking te vragen. Daarnaast moet men een vergelijking met terug-naar-werktrajecten maken. De VDAB ontvangt ongeveer 4.000 euro per traject, terwijl terug-naar-werkspelers 1.800 euro per traject krijgen. Dat schept een oneerlijke concurrentie. Ik denk dat we dat systeem grondig moeten herbekijken.

Werkgevers moet men inderdaad responsabiliseren. Dat moet genuanceerd bekeken worden. We moeten opletten dat we niet in een samenleving terechtkomen waar werkgevers een aversie voor het risico van mensen met een ziekteprofiel ontwikkelen. Bovendien mag een werkgever niet één op één verantwoordelijk worden gesteld voor de ziekte van een werknemer. Een werkgever heeft immers niets te maken met het feit dat iemand om vreselijke redenen kanker krijgt.

In ieder geval denk ik dat we het erover eens zijn dat die werf van de regering de allergrootste en belangrijkste uitdaging is. Het is een tanker die moeilijk te keren zal zijn. We moeten op alle fronten werken: mutualiteiten, werkgevers, werknemers met een stok achter de deur en artsen. Grosso modo zit uw plan goed. The devil is in the details maar ook in the execution . Wij zullen u daar in ieder geval met veel passie en overtuiging in bijstaan.

Monsieur le président, je voulais préciser qu'on n'est pas là pour faire la chasse aux malades, mais pour faire la chasse aux abus. On ne va donc certainement pas pénaliser les gens qui ne peuvent pas travailler pour des raisons médicales. Quand on est malade, on doit bien sûr prendre le temps de se soigner, de penser à soi, c'est de la solidarité et ça doit être une évidence même. On parle de solidarité, mais on doit aussi parler de responsabilité et, comme M. le ministre l'a dit, de co-responsabilité. Donc, il y a beaucoup de travail.

Merci monsieur le ministre pour votre longue intervention.

On vous a entendu défendre la solidarité et la responsabilité. Bien sûr, nous défendons également cette solidarité et personne ne souhaite encourager ou soutenir la fraude sociale. Mais, bien sûr aussi, l'augmentation incessante du nombre de malades de longue durée doit tous nous tracasser, ne fût-ce que pour pouvoir préserver notre système de sécurité sociale.

Toutefois, je regrette d'entendre dans votre réponse relativement peu de développements quant à la manière de faire participer davantage les employeurs, même si vous l'avez évoquée brièvement. Je voudrais rappeler ici que les employeurs ont des obligations légales depuis maintenant plusieurs années en termes de plans de réintégration, qui sont loin d'être toujours respectés. Or cela fait indéniablement partie de la solution, en tout cas dans l'exemple des Pays-Bas.

Je crois comme vous, monsieur le ministre, que bon nombre de malades pourraient envisager de reprendre le travail, et même que cela peut dans certains cas les soutenir dans leur guérison. Pour cela, il faut pouvoir aménager leur retour et améliorer leurs conditions de travail. Il ne faut pas oublier que les troubles psychiques et les troubles musculosquelettiques sont les causes les plus fréquentes d'incapacité de longue durée, suivies par les maladies chroniques comme le cancer. Donc le retour au travail ne peut pas être une réussite, s'il n'y a pas un accompagnement adapté.

Surtout, si on n'améliore pas les conditions de travail dans les métiers pénibles, on aura toujours plus d'entrants dans les statistiques d'invalidité et vous n'atteindrez jamais vos objectifs ambitieux en matière d'économies. Il est indispensable qu'on creuse l'analyse des liens entre la pénibilité et les maladies de longue durée.

Je suis heureuse de vous entendre dire que le croisement des données entre l'INAMI et l'ONSS serait vraiment particulièrement intéressant et que des contacts sont en cours. J'espère vraiment qu'on va pouvoir avancer là-dessus, parce que je crois que nous avons là un angle de travail vraiment intéressant.

Monsieur le ministre, je vous remercie. Votre ambition de renforcer la réinsertion est essentielle et la conférence visant à mettre ensemble les différents niveaux de pouvoir pour émettre un signal fort est important. Il faut aussi rappeler et marteler que la meilleure politique d'incapacité est encore la prévention primaire, ce dont je suis persuadée. C'est en effet à ce stade que nous pouvons encore agir, adapter le poste, alléger temporairement la charge et éviter que le travailleur ne bascule dans l'incapacité de longue durée. Parce qu'effectivement une fois que les pathologies sont présentes, c'est compliqué justement de pouvoir trouver des alternatives en termes d'aménagement des postes de travail.

Vous l'avez rappelé, la réintégration ne s'arrête pas le jour où l'on reprend le travail. C'est tout l'enjeu: faire en sorte que le retour soit durable, accompagné et humain. Les chiffres de la KU Leuven le montrent, une reprise sans suivi signifie souvent une rechute à court terme. D'où l'importance d'un accompagnement structuré qui implique les mutualités, les médecins, les employeurs, donc les acteurs de l'entreprise et bien sûr le travailleur lui-même. L'intérêt est d'avoir une démarche concertée aussi pour être sûr que les aménagements au niveau des conditions de travail soient durables et puissent lui permettre de rester durablement au travail.

Nous devons sortir d'une approche trop administrative pour aller vers une logique de parcours, d'accompagnement de la personne avec un suivi dans la durée et des outils adaptés. L'enjeu est encore plus crucial pour les PME qui, très souvent, manquent d'outils. Prévenir les rechutes, c'est préserver la santé mentale mais aussi la confiance et la dignité au travail. Nous prenons acte des documents que vous nous partagerez et nous serons attentifs aux futures mesures et chiffres qu'ils contiennent.

Ik dank u voor het antwoord, mijnheer de minister.

Ik denk dat we de analyse delen dat als we tot een oplossing willen komen, iedereen zijn verantwoordelijkheid zal moeten nemen, dat er zal moeten worden samengewerkt en dat iedereen zijn verantwoordelijkheid moet nemen, zowel de werkgevers en de werknemers als de artsen en de ziekenfondsen. Ik denk dat de mutualiteiten zeker bereid zijn om mee naar oplossingen te zoeken, want zij hebben een heel goed zicht op deze problematiek. Ik denk dat het belangrijk is om hen uit te nodigen en met hen te bekijken welke mogelijkheden zij nog zien.

Dat betekent inderdaad soms dat een bepaalde groep van het ene vakje naar het andere verhuist. U hebt het zelf ook gezegd. Als we de pensioenleeftijd optrekken, zullen sommige mensen, die binnenkort tot 67 jaar zullen moeten werken, in de ziekte-uitkering terechtkomen. Als we het ziektepensioen voor ambtenaren afschaffen - ik heb daarvoor gepleit en ik zal dat blijven doen - dan is dat logisch, maar het betekent ook dat zij in de ziekte-uitkering terechtkomen en op 25 of 30 jaar niet meer met pensioen worden gestuurd. Dat willen we niet. We verhuizen sommige groepen dan wel van het ene naar het andere vakje, maar het blijft wel onze verantwoordelijkheid om met die mensen ook iets te doen. Dat is belangrijk.

Ik ben ook blij dat u een aantal van mijn voorstellen wilt bekijken. Zo zijn de terug-naar-werkcheques of vouchers van 1.800 euro echt onderbenut. Ik hoor vanuit het sector ook dat men de toegangspoort moet verruimen. Ik ben blij dat u het met mij eens bent dat we die toegangspoort kunnen verruimen en dat we niet moeten wachten totdat mensen een jaar lang ziek zijn. Men kan die cheques ook al inschakelen voordat mensen een jaar lang ziek zijn of voor zij op medisch ontslag zijn gezet. Dat is belangrijk.

Ik ben ook blij dat u de arbeidsparticipatietoeslag, die we in een voorstel van resolutie hebben gegoten, steunt. Ik denk dat we op dat vlak ook op dezelfde golflengte zitten, want wij stellen voor om dit in een tweejarig pilootproject te gieten en daaruit conclusies te trekken. Ik heb ook het voorstel gelanceerd om dit voor een beperkte groep te doen, namelijk voor mensen met een neurodegeneratieve aandoening of mensen met musculoskeletale aandoeningen en niet voor alle ziektes.

Mijn vraag ging ook zeer specifiek over de niet-toeleidbaren. Bij de mensen die hun werkloosheidsuitkering binnenkort verliezen, zit een groep die niet zal kunnen worden geactiveerd. Die personen horen thuis bij de ziekte-uitkering, hebben nood aan een erkenning als persoon met een handicap of horen thuis in een ander statuut, zoals u zei. Er ligt vandaag echter nog geen oplossing op tafel. Ik dring erop aan om te zorgen voor die oplossing.

Kunt u mij ook nog eens de correcte cijfers geven? De cijfers over deze groep lopen namelijk uiteen. Kunt u mij de juiste cijfers geven met betrekking tot de totale doelgroep van niet-toeleidbare personen? In Vlaanderen alleen al zou het om 10.000 mensen gaan. Ik schat dat het voor heel België ongeveer drie keer zoveel zal zijn. Kunt u dat bevestigen?

Mijnheer de voorzitter, ik heb het debat zeer aandachtig gevolgd.

Mevrouw De Knop, u noemt wat ik zeg verhaaltjes, maar voor de mensen die ik gisteren heb ontmoet, is dit bittere realiteit. Ik sprak iemand die vorige week de diagnose borstkanker kreeg en volgende week aan de therapie zal beginnen. Zij zei mij dat ze gelukkig is dat er zoiets bestaat als gezondheidszorg en sociale zekerheid die haar ondersteunen en beschermen. Ik ontmoette ook iemand die uit een burn-out krabbelt. Zij vertelde mij dat ze nu het gevoel heeft dat er een toxische werksfeer hing op het werk en dat dit de verantwoordelijkheid was van de werkgever, maar dat zij wel degene is die gestraft wordt en thuis zit, terwijl hij gewoon verder doet. Ik heb vele mensen ontmoet die stelden dat die excessen er echt uit moeten, omdat ze onze solidariteit ondermijnen.

Onze minister doet wat nodig is en heeft vanaf het begin zijn verantwoordelijkheid genomen. Hij komt nu met een totaalplan dat mensen die ziek zijn niet loslaat en tegelijk inzet op de verantwoordelijkheid van werkgevers en veel meer responsabiliseert. Voor mij geldt dat wie ziek is of ziek is geweest bescherming en kansen nodig heeft, geen clichés zoals ik er hier te veel heb gehoord.

Mijnheer de minister, collega’s, deze regering beslist blijkbaar dat wij binnenkort zelf zullen moeten bewijzen dat we op het werk afwezig waren wegens ziekte, een bevalling, tijdelijke werkloosheid of zorgverlof. Zoals u weet, wil de regering een zware pensioenmalus invoeren, een forse boete voor mensen die niet tot 67 jaar kunnen werken omdat ze te vaak ziek of werkloos zijn geweest. U hebt daarover wel enkele toegevingen gedaan, mijnheer de minister. U hebt verklaard dat bevallingsverlof en tijdelijke werkloosheid zouden worden uitgesloten.

Die gegevens bestaan echter gewoon niet, mijnheer de minister. De Federale Pensioendienst heeft die informatie niet geregistreerd. Dat is ook logisch. Waarom zouden ze noteren dat iemand afwezig was wegens kanker, een bevalling of een rugletsel? Men is dan immers afwezig buiten eigen wil. Ook of iemand volledig dan wel tijdelijk werkloos was, werd niet genoteerd. De betrokkenen waren afwezig buiten hun wil. Die gegevens bestaan niet. Niemand had uiteraard ook kunnen voorzien dat er een regering zou komen die retroactief zou beslissen dat reeds gewerkte jaren niet langer worden gelijkgesteld en een boete zou willen opleggen omdat iemand toen ziek was. Uiteraard bestaat die informatie niet, mijnheer de minister.

Hoe zult u dat probleem oplossen? Zult u van de mensen eisen dat ze zelf die informatie opzoeken? Hebt u al eens naar mypension.be gesurft, mijnheer de minister? Dat platform is nu al een soep. En dan zouden mensen daar nog eens zelf gegevens aan moeten toevoegen? Dat is waanzin. Mijnheer de minister, hoe zult u dit concreet oplossen?

Mijnheer de minister, laten we een kat een kat noemen. Het gaat hier niet over mensen die een wereldreis hebben gemaakt. De malus bestraft mensen die ziek zijn geweest, die kanker hebben gehad of een zwaar rugletsel hebben opgelopen. Hij bestraft mensen die een werkongeval of een beroepsziekte hebben gehad. Daardoor krijgen zij een malus. Dat is wat er in uw wetsontwerp staat, mijnheer de minister. Het gaat niet over mensen die een wereldreis maken, het gaat over die mensen. De Federale Pensioendienst zegt dat hij dat niet heeft geregistreerd. Hij heeft geen onderscheid gemaakt, het RIZIV evenmin. Er werd geen onderscheid gemaakt tussen bevallingsverlof en ziekte, tussen een kankerbehandeling en dergelijke meer. Die gegevens bestaan dus niet. Als u zegt dat mensen dat zelf moeten gaan opzoeken, dan is dat chaos. De Federale Pensioendienst zegt dat dat niet zal lukken voor oktober 2027. Hij kan die hervorming niet uitvoeren voor oktober 2027 (…)

Wie ziek wordt, kiest daar niet voor. Toch riskeren mensen die ooit ernstig ziek zijn geweest, bijvoorbeeld, door kanker, MS of een andere zware ziekte, binnenkort mogelijk een lagere pensioenuitkering als ze vervroegd met pensioen gaan. In die gevallen wil men ziektedagen niet volledig gelijkstellen met effectief gewerkte dagen. Wij willen vanuit cd&v evenwel een pensioenstelsel dat sociaal en rechtvaardig is. Wie de pech heeft gehad om ziek te worden, mag niet nogmaals worden afgestraft bij het pensioen.

Hetzelfde geldt voor moederschapsrust. Het is logisch dat de dagen van moederschapsrust meetellen voor het pensioen. Dat is in principe ook de bedoeling. Helaas blijkt dat voor vrouwen die v óó r 2003 bevallen zijn, die periodes vaak als ziekteverlof en niet als zwangerschapsverlof werden geregistreerd. Een van de voorgestelde oplossingen is dat vrouwen zelf moeten bewijzen dat ze bevallen zijn, moederschapsrust hebben genomen en niet ziek waren. Stel u voor. Een vrouw van 64 jaar oud vraagt haar pensioen aan en men vraagt haar om aan te tonen dat ze in 1987 geen ziekteverlof, maar moederschapsrust heeft opgenomen. Dat is natuurlijk de wereld op zijn kop en dat willen we niet.

Daarom, mijnheer de minister, is het voor ons duidelijk: zorg ervoor dat die periodes gelijkgesteld worden. Niet alleen zwangerschapsrust, maar ook ziekteperiodes moeten gelijkgesteld worden voor het pensioen. Op die manier slaat men twee vliegen in één klap: zieken en vrouwen worden niet afgestraft. Geen enkele vrouw zal nog gevraagd worden om te bewijzen dat ze bevallingsverlof heeft opgenomen in plaats van ziekteverlof. Dat is logisch en eerlijk. Dat is een faire pensioenhervorming, iets waar wij allen in dit Parlement voor zouden moeten staan.

Bent u het daarmee eens?

Mijnheer de minister, een pensioenhervorming is nodig als we de pensioenen betaalbaar willen houden, maar die moet rechtvaardig zijn. Ik heb in februari al meteen gezegd dat die ziektedagen moesten meetellen en ik herinner mij dat u zich toen vergiste en dacht dat die ziektedagen meetelden. Elke logisch denkende mens zou immers denken dat die ziektedagen zouden meetellen en dat men daar niet voor afgestraft zou worden. Ik ben bij te horen dat u nog bereid bent om binnen de regering te bekijken hoe we niet alleen de moederschapsrust, maar ook die ziektedagen kunnen meepakken. Voor cd&v moet het meer zijn dan een lichte correctie en moet die periode volledig meetellen. Men kan daar immers niet aan doen, men kiest er niet voor om bijvoorbeeld ALS, MS of kanker te krijgen. Laten we dus kiezen voor een faire en zorgzame pensioenhervorming.

Mijnheer de minister, mijn vraag dateert al van enige tijd geleden, maar kon tijdens de vorige vergadering niet worden behandeld wegens tijdsgebrek.

Waarover gaat het? Bepaalde verzekeringscontracten, bijvoorbeeld verzekeringen gewaarborgd inkomen en groepsverzekeringen met overlijdensdekking, hanteren als einde van de looptijd de pensioenleeftijd van de verzekerde tussen 60 en 65 jaar. De wettelijke pensioenleeftijd is echter opgetrokken en dat houdt bepaalde risico’s in. Mijnheer de minister, wat hebt u ondernomen om verzekeringnemers te beschermen tot het einde van hun actieve loopbaan?

Hoe staat u tegenover het voorstel van de ombudsman om tijdelijke steunmaatregelen voor verzekeringen uit te vaardigen om te hoge premies te vermijden? De hogere pensioenleeftijd kan immers ook tot hogere premies leiden. Is daarover overleg geweest?

Daarnaast heb ik nog een vragenreeks over de klachten die de Ombudsman voor de Verzekeringen ontvangt, een vraag die hieraan werd toegevoegd, ook al betreft het een ander onderwerp.

De ombudsman voor de verzekeringen meldt een toename van de klachten over de gebrekkige bereikbaarheid van verzekeraars, de trage behandeling van dossiers bijvoorbeeld inzake de waterschade in het kader van de brandverzekering, de hoogte van de vergoeding, de onduidelijkheid over de vergoedbare schade en de gebrekkige communicatie. Ook de verzekering inzake gewaarborgde inkomens ontsnapt niet aan klachten.

Wat onderneemt u of hebt u ondernomen om verzekeraars en experten te verplichten tot een betere communicatie en bereikbaarheid?

Welke maatregelen stelt u zelf voor om verzekerden meer duidelijkheid te verschaffen over hun rechten?

Wat onderneemt u tot slot om te waarborgen dat verzekeringnemers beschermd blijven tot het einde van hun actieve loopbaan?

Mijnheer de minister, sinds begin 2025 is de officiële pensioenleeftijd naar 66 jaar verhoogd. In 2030 zal de pensioenleeftijd op 67 jaar liggen. Dat heeft gevolgen voor personen met een verzekeringscontract, zoals een in verband met een gewaarborgd inkomen, en bij bepaalde groepsverzekeringen.

Sinds 1 januari 2024 verplicht de gedragscode van Assuralia de verzekeringsmaatschappijen om proactief hun verzekerden een verlenging van de dekking aan te bieden. In de praktijk blijkt die gedragscode echter niet voor alle verzekerden voldoende toereikend te zijn. Zo ontvangt iemand die bij het begin van een verlenging al arbeidsongeschikt is, geen extra dekking. Bij groepsverzekeringen met een overlijdensdekking tot 65 jaar kunnen er problemen rijzen wanneer de verzekerde overlijdt na het einde van de dekking, maar vóór het bereiken van de nieuwe pensioenleeftijd. De gedupeerden dreigen niet alleen inkomsten, maar ook de verzekeringsdekking zelf te verliezen, wat grote onzekerheid met zich brengt. De Ombudsdienst voor verzekeringen ziet het aantal klachten met betrekking tot het vervallen van de pensioenleeftijd toenemen. Concreet zou er al een stijging van 23 % van het aantal klachten zijn.

Mijnheer de minister, bent u betrokken geweest bij de opmaak van de gedragscode die Assuralia aan de verzekeringsmaatschappijen oplegt? Klopt het dat die nog niet veel uitzonderingen toelaat en dus niet waterdicht is?

Zult u actie ondernemen, wanneer blijkt dat de verzekeringsmaatschappijen niet proactief optreden? Zal hiervoor een wettelijk initiatief nodig zijn of kan het probleem via overleg met de sector worden opgelost?

Zal er op de nieuwe verhoging in 2030 van de pensioenleeftijd naar 67 jaar worden geanticipeerd, zodat de verzekerden dan niet opnieuw met gelijkaardige problemen worden geconfronteerd? Binnen welke termijn biedt u de gedupeerden een garantie op een volledige dekking?

Ziet u een oplossing in de aanbevelingen van de Ombudsdienst voor Verzekeringen, zoals de oprichting van een garantiefonds of een depositokas voor risico’s die technisch niet meer kunnen worden verzekerd?

Ik hoop dat er ruimte is om bij te sturen, mijnheer de minister. Ik kijk uit naar uw antwoorden.

Ik vind het vreemd dat u het uitblijven van maatregelen de vorige legislatuur betreurt, want uw partij maakte deel uit van de regering. U had dat mee op tafel kunnen leggen. U hebt daar vijf jara tijd voor gehad. Maar goed, beter laat dan nooit.

Het is een goede zaak dat er ondertussen consultaties plaatsvonden. U bent, net als ik, bezorgd en vindt ook dat de kwestie moet worden aangepakt. Er is een wetswijziging in de maak, die de komende maanden wet zal worden. We verwelkomen dat en zullen de tekst dan uiteraard grondig beoordelen. Als hij effectief een stap in de goede richting blijkt te zijn en elk nadelig effect voor de betrokkenen ongedaan maakt, dan kunt u zeker op onze welwillende steun rekenen.

Ik ben blij te horen dat er inderdaad een wetsontwerp in de maak is. Ik kijk ernaar uit en zal het zeer aandachtig doornemen. Ik dank u alvast voor die positieve noot.

Madame Simonet, le ministre Jambon ayant fui ses responsabilités, c'est à vous que je m'adresse en tant que membre de ce gouvernement.

Qu'ai-je lu dans le journal? Les propos du ministre Jambon qui dit: "Notre rôle est de challenger les banques, mais aussi de les écouter si elles nous disent qu'elles ne seront pas prêtes." Ai-je bien lu? Oui. Le ministre Jambon a donc bien de l'empathie.

Et que dit ce gouvernement aux travailleurs qui n'en peuvent plus, qui ont le dos brisé et les genoux usés? Vous leur dites: "Allez bosser plus longtemps, jusque 67 ans, et pour vous y forcer, eh bien, on va diminuer votre pension de plusieurs centaines d'euros par mois." Fini! Plus d'empathie. Tous les citoyens sont inquiets. Et, ce matin encore, les indépendants vous ont aussi interpellée.

Avec ce gouvernement, c'est deux poids, deux mesures. On écoute les banques et on attaque les travailleurs. Et, ces attaques contre la classe moyenne, vous les justifiez toujours avec le même prétexte, l'assainissement du budget. Mais quelle supercherie! Vous allez doubler le déficit. Pourquoi? Parce que vous faites des cadeaux aux plus fortunés, parce que vous achetez aux États-Unis des avions de chasse à un coût exorbitant.

Mais être courageux dans un gouvernement, c'est s'attaquer à la fraude fiscale et au blanchiment d'argent. C'est aller chercher les moyens sur les plus-values, les dividendes et les gros patrimoines. Être courageux, ce n'est pas appauvrir les pensionnés et ainsi nuire à l'économie. C'est être lâche en fait que de donner des coups de bâton à ceux qui ne savent pas se défendre. C'est être lâche que d'attaquer les pensionnés, les malades et les travailleurs.

Alors, ce que je vous demande ou plutôt ce que la population vous demande, ce n'est pas de reporter vos sanctions, mais c'est bien d'y renoncer.

Ma question est simple, madame la ministre: allez-vous entendre les travailleurs qui vous écrivent et qui m'écrivent?

Madame Dedonder, vous l'aurez vu, je ne me suis pas transformée en Jan Jambon dans la matinée. Je me présente devant vous pour répondre à une question que vous avez introduite sous l'intitulé "Pensions, rapport CGG".

Tout d'abord, permettez-moi de vous rappeler que la réforme des pensions portée actuellement par le gouvernement s'inscrit dans une vision claire et nécessaire. En tant que ministre des Indépendants, vous me posez la question – ou plutôt vous ne me posez pas la question –, donc j'y réponds. J'ai demandé l'avis du Comité général de gestion pour le statut social des travailleurs indépendants (CGG).

Et cet avis, il l'a rendu hier, et mon cabinet a tout de suite commencé à l'examiner. Force est de constater que le CGG partage pleinement l'esprit du gouvernement, à savoir, premièrement, renforcer le lien entre travail et droit à la pension; deuxièmement, responsabiliser chacun dans ses choix de carrière; troisièmement, harmoniser les régimes de pension; quatrièmement, assurer la pérennité financière de notre système. Je note aussi que le CGG soutient le principe du bonus-malus: qui travaille plus longtemps doit être récompensé, qui s'arrête plus tôt assume un malus, mais toujours avec la liberté de choix.

Certes, le CGG a formulé quelques remarques. Il aurait, entre autres, souhaité que la prise en compte des périodes assimilées soit davantage limitée. J'entends par ailleurs ses recommandations en matière de simplicité, de transparence et de communication.

Le CGG demande également une mesure transitoire pour les conjoints aidants dans le cadre du bonus-pension. Cette mesure est actuellement discutée en intercabinet et, concrètement, vise à donner à ces conjoints aidants la possibilité de construire un bonus pension. En effet, le statut des conjoints aidants n'existe que depuis 2003 et n'est devenu obligatoire qu'à partir du 1 er juillet 2005. Cela signifie, et ça c'est une belle injustice qu'on peut noter, que les conjoints aidants nés entre 1956 et 1973 ne peuvent pas ouvrir le droit à un bonus pension.

Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses, même si j'ai le sentiment que ce gouvernement fait semblant d'écouter. En fait, vous ne modifiez en rien les plans; vous prévoyez, tout au plus, une adaptation fonctionnelle de la loi. La preuve en est encore les informations relatives à votre réforme déjà présentes sur le site des Pensions, alors qu’elle n’a même pas encore été discutée au Parlement et que, grâce au Parti Socialiste, des auditions en rapport avec l’impact de cette réforme doivent encore se tenir.

Par contre, vous exonérez de cotisation le salaire des CEOs de plus de 30 000 euros. Cela creuse un trou de 150 millions dans la sécurité sociale. En revanche, vous ne touchez ni aux bénéfices des banques ni aux dividendes des multinationales.

Je vous vois là tous – MR, Les Engagés et consorts – applaudir. Eh bien, je me dis: mais quelle indécence! Vous rendez-vous compte qu’à chaque jour qui passe, vous creusez un peu plus la tombe des travailleurs? Si je me trompe, prouvez-moi le contraire: renoncez à cette réforme des pensions et arrêtez les cadeaux aux plus nantis!

Monsieur le ministre, c’est une angoisse de plus pour les travailleurs des arts, que le gouvernement Arizona n’aime visiblement pas beaucoup. En effet, avec vos réformes, par assimilation complète à celui de demandeur d’emploi, le statut des travailleurs et travailleuses des arts ne pourrait représenter que 20 % d’une carrière complète dans le calcul des droits à la pension. Ainsi, théoriquement, un ou une artiste qui aurait fait toute sa carrière sous statut d’artiste ne verrait que neuf années sur 45 prises en compte. Ajoutons à cela le fait qu’en vertu des mécanismes de calcul prévu, l’allocation des arts ne sera plus assimilée au forfait normal, comme c’était le cas auparavant.

Par l’application de ces deux mécanismes combinés, un travailleur des arts perdrait potentiellement près de 83 % du montant de sa pension, dans le pire des cas. Autant dire qu’il toucherait donc une pension très faible qui ne reflète pas une vie de travail. Voilà qui serait, à mon sens, une mesure injuste et méprisante au regard de ce qu’est la réalité du travail artistique dans notre pays.

Assimiler les périodes d’allocation du travail des arts à l’absence de travail relève d’une profonde méconnaissance de ce qu’est le travail artistique, constitué certes d’intermittences, mais aussi de périodes de création – le travail invisibilisé – pourtant au cœur de l’activité des travailleurs des arts. Comme le dit la loi portant création de la Commission du travail des arts et améliorant la protection sociale des artistes: " Les travailleurs et travailleuses des arts exercent une démarche professionnelle continue, alternant les périodes sous contrat et périodes de travail invisibilisé (création, recherche, développement de projet). "

Il n’y a donc aucun doute, monsieur le ministre: l’intermittence est ici structurelle et inhérente à ces métiers. Elle ne relève pas d’un choix individuel mais d’une réalité professionnelle. C’est donc de manière légitime qu’elle crée un besoin de protection sociale.

Vous vous êtes déjà exprimé au début de l’été sur cette révision des pensions du secteur des artistes, mais j’aurais aimé savoir s’il y avait eu une évolution, suite aux prises de parole du secteur et peut-être de certains de vos partenaires de gouvernement? Confirmez-vous cette version de l’accord? Comment la justifiez-vous? Quels sont les mesures que vous comptez prendre pour permettre la reconnaissance du travail artistique en matière de droits à la pension et afin d’assurer que les périodes durant lesquelles les artistes perçoivent l’allocation du travail des arts soient reconnus comme des périodes de travail à part entière?

Monsieur le ministre, la question date un peu, étant donné qu'elle avait été déposée avant l'été. Cependant, elle reste d'actualité. Votre projet de plafonner progressivement les périodes assimilées jusqu'à ne plus reconnaître que 20 % d'une carrière à partir de 2031 suscite une inquiétude forte dans le secteur.

Vous indiquiez en commission que ce dispositif s'appliquerait également aux travailleurs et travailleuses des arts au motif que leurs allocations relèvent de l'ONEM. Cela revient à considérer les périodes pendant lesquelles une personne bénéficie de la protection sociale du statut de travailleur des arts comme de simples périodes de chômage. Autrement dit, un artiste qui aurait travaillé 45 ans tout en ayant ouvert ses droits pour bénéficier du statut, et alors que ces 45 ans ne seraient aucunement des périodes de chômage continues, ne verrait, au moment de la pension, que neuf années reconnues sur une carrière entière!

Alors, la loi elle-même, lors de la réforme récente du statut, a reconnu que cette intermittence n'est pas un choix individuel, mais une réalité professionnelle et structurelle des métiers exigeant une protection adaptée.

Monsieur le ministre, votre projet assimile-t-il, dans le calcul des pensions, les périodes sous statut de travailleur des arts à des périodes de chômage qui ne seraient donc reconnues que dans la limite de 20 % d'une carrière? Comment justifiez-vous une mesure qui efface jusqu'à 36 années de travail artistique, technique ou de soutien alors que ces années correspondent à une démarche professionnelle continue? Corrigerez-vous cette interprétation pour garantir que les jours sous statut soient bien reconnus en tant que travail et non en tant que chômage? Plus largement, comment votre gouvernement compte-t-il défendre l'accès à une pension digne pour celles et ceux dont les carrières sont discontinues mais réelles, qu'il s'agisse des travailleurs des arts ou d'autres professions où l'intermittence est inhérente au métier?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse qui laisse entrevoir que, comme des négociations sont toujours en cours, un éventuel assouplissement de votre réforme concernant les travailleurs des arts est possible. Je ne peux que souhaiter que ce soit vraiment le cas.

Le statut d'artiste n'est pas un statut de chômage, c'est un statut qui emprunte au statut de chômage pour des raisons que certains peuvent trouver mauvaises mais que je trouve bonnes parce qu'elles permettent aux artistes de créer. Je crois vraiment que le gouvernement a le devoir impérieux de faire en sorte que celles et ceux qui choisissent une carrière d'artiste avec ses incertitudes, avec sa précarité la plupart du temps, ne soient pas punis, surtout si on change les règles en cours de partie, si j'ose dire, par une pension qui ne serait pas digne. Nous continuerons donc évidemment à suivre ce dossier.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour la réponse. J'entends que la négociation au sein du gouvernement est toujours en cours, mais j'imagine qu'il y a aussi des contacts avec les secteurs concernés pour faire en sorte que la mesure soit calibrée au mieux avec l'intermittence, parce qu'elle est inhérent à la production et au rythme du travail des arts.

Monsieur le ministre, je vous invite vraiment à avoir comme boussole, dans toute votre réforme des pensions, le fait que chaque citoyen, chaque citoyenne en Belgique puisse avoir accès à une pension digne pour pouvoir vieillir dans la dignité. C'est cette boussole que vous devez vous fixer.

Les choix politiques que vous prenez en matière budgétaire ne sont pas des obligations. Vous nous dites sans cesse "qu'on est obligé en raison de la charge de la dette". Mais ce sont en fait des choix. Quand vous décidez de faire des cadeaux à certaines entreprises, quand vous décidez de faciliter la vie aux personnes qui ont fraudé le fisc, c'est un choix politique. Et, aujourd'hui, décider de raboter la pension des travailleurs des arts, c'est un choix politique. Et c'est catastrophique pour les années à venir.

Monsieur le ministre, je vous invite vraiment à faire en sorte que cette réforme ne soit pas faite au bazooka, mais justement en prenant en considération les spécificités de chaque secteur, en particulier celui-ci en ce qui concerne cette discussion.

Oui, c'est exact. Si ce n'est pas permis, je peux me contenter d'une question.

Entendu.

Monsieur le ministre, je pense que c'est la première fois que je viens dans cette commission. Je suis là spécialement pour vous poser quelques questions sur la réforme des pensions.

Allons-nous célébrer nos départs à la retraite directement au cimetière? J’ai l'impression que c'est ce qui va se passer si votre réforme est adoptée. Vous ne savez pas ce que cela représente de se lever à 2 h du matin ou de commencer à travailler dès 5 h le mardi. Je doute que vous sachiez ce que c’est que de ne pas avoir le loisir de profiter de sa famille. Vous ne connaissez pas non plus les effets sur la santé que cela implique. Voilà la réalité du terrain! Nous avons aujourd'hui la preuve que quand on travaille à horaires irréguliers, quand on travaille de nuit, quand on fait les pauses, on vit 10 ans de moins en bonne santé.

Les cheminots ne veulent pas de votre réforme, ce qui est tout à fait légitime. Ils ne se laisseront faire. Ils se mobiliseront et vous feront reculer. Je serai à leurs côtés, parce qu'avant d'être députée, j'ai été moi aussi cheminote. Je le suis toujours de cœur. Je vais donc continuer à me battre pour eux.

Le réforme que vous proposez est totalement injuste. Vous ne pouvez pas appauvrir des gens de la sorte, alors que les maisons de repos sont déjà impayables à l'heure actuelle. Faire travailler les gens plus longtemps, parfois même jusqu’à la mort, est une réalité récurrente dans le métier du chemin de fer. J’ai connu beaucoup de collègues qui sont partis, malheureusement, avant l’âge légal de leur pension. Ils sont décédés à cause des horaires complètement affolants.

Comment allez-vous faire face à la pénurie de personnel qui existe déjà? Le personnel sera impacté, mais les usagers aussi. Comment ferez-vous rouler les trains quand les travailleurs seront de plus en plus malades à cause de leur travail, et que les offres d’emploi resteront vacantes parce que le métier ne sera tout simplement plus attractif, uniquement à cause de votre réforme?

Nous voulons donc une autre politique, ce qui est vraiment possible. Vous prétendez que nos pensions sont impayables. Je pense que vous vous trompez. Vous parlez d’une fatalité budgétaire, mais c’est un choix que vous faites: celui de ne pas aller chercher l’argent dans la poche de ceux qui ont les moyens – dans la poche des ultra-riches –, celui de dépenser des milliards dans des F-35 et celui de vider les caisses de la sécurité sociale pour gonfler celles des multinationales.

Écoutez donc les gens qui travaillent et font fonctionner notre pays! Écoutez aussi les usagers qui prennent le train et veulent un service de qualité avec du personnel encore capable de faire rouler les trains. Je vous le demande donc: revoyez vos plans et retirez votre réforme.

J'en viens ainsi à mes deux questions principales auxquelles j'aimerais vraiment que vous répondiez. Allez-vous enfin vous asseoir avec les organisations syndicales des cheminots pour entamer des négociations? Allez-vous revoir votre réforme, qui est injuste?

Monsieur le ministre, vous n'allez pas retirer votre réforme. D'accord, mais nous sommes déjà à 24 jours de grève depuis le début de votre législature. Je trouve cela énorme. C'est du jamais vu au niveau des chemins de fer. Si vous êtes d'accord avec cela, c'est bien. Mais vous ne dites pas tout. En effet, selon les chiffres de HR Rail, seules sept personnes ont pris leur retraite à 55 ans en 2023 et huit en 2024. Donc, la grande majorité, soit 95 %, le font à 60 ans et plus, comme une bonne partie des Belges, d'ailleurs. Travailler jusque 67 ans et même jusque 65 ans, ce n'est juste pas tenable. Vous vous levez à 5 h 30, mais cela fait 18 ans que je me lève à 2 h 30, et mes collègues aussi, ou à 3 h ou à 3 h 30, et cela change tout le temps. Vous devez quand même reconnaître ce fait. Ce ne sont pas horaires tenables sur du long terme.

Notre travail use, et les conditions de travail influencent directement notre espérance de vie. Chez les cheminots, le taux de surmortalité atteint 29 %, alors qu'un chef d'entreprise aura un taux de sous-mortalité de 33 %. Travailler jusque 67 ans est injuste car ceux qui ont les métiers les plus durs ne profiteront pas de leur pension. C'est aussi injuste parce que ceux qui nous ont imposé ces 67 ans partent avant. Prenons par exemple Maggie De Block, ou le MR Hervé Jamar, tous deux ministres sous le gouvernement Michel, ce même gouvernement qui nous a imposé de travailler jusque 67 ans. Le font-ils? Non. Maggie De Block prend sa pension à 61 ans. Pourquoi? Parce qu'ainsi elle peut encore profiter de la vie et s'occuper de ses petits-enfants. C'est la justification que ces ex-ministres ont donnée à la presse. Nous aussi, on veut pouvoir s'occuper de nos petits-enfants avant notre mort, et nous vous le ferons encore savoir dans les rues ce 14 octobre.

Dans le cadre de votre proposition de réforme concernant les pensions, vous avez présenté un projet qui pourrait pénaliser financièrement les personnes qui ont été malades de longue durée, particulièrement celles qui souhaitent partir en retraite anticipée. Selon les modalités envisagées, les jours de maladie ne seront pas pris en compte dans le calcul des 35 années de carrière et 7 020 jours nécessaires pour éviter le malus, ce qui impactera négativement le montant de la pension anticipée, alors que ces périodes de maladie sont involontaires.

Il y a des critiques des syndicats et d'autres partis politiques concernant cette mesure. Ces critiques pointent notamment que la "correction" que vous proposez reste insuffisante pour atténuer l'ampleur de l'impact négatif sur le droit de ces personnes à prendre leur pension anticipée. De nombreux citoyens et, particulièrement, ceux ayant connu des périodes de maladie invalidante, risquent ainsi de ne pas pouvoir bénéficier d'une retraite anticipée sans en payer le prix durant le reste de leur vie.

Mes questions, monsieur le ministre, sont donc les suivantes. Comment pouvez-vous justifier cette approche qui pénalise ceux qui ont souffert de maladies graves et qui ne peuvent être tenus responsables de leur situation. C'est ce que je vous disais ce matin encore en commission. Existe-t-il des alternatives possibles pour garantir que ces personnes ne soient pas doublement pénalisées. Elles le sont déjà par la maladie et ne doivent donc pas l'être encore par une pension réduite. J'espère que vous pourrez apporter des précisions, des éclaircissements et, surtout, de l'empathie.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, uit berichtgeving over het voorontwerp van de pensioenplannen blijkt dat langdurig zieken bijzonder zwaar benadeeld zullen worden wanneer ze vervroegd met pensioen gaan. Ze riskeren namelijk onvoldoende gewerkte jaren te kunnen voorleggen, met als gevolg dat ze naast een sowieso al lager pensioen ook nog een malus opgelegd krijgen.

Ik wil het hier even hebben over een specifieke groep mensen die door de overheid zelf bewust tot aan hun pensioen arbeidsongeschikt werd verklaard. Uw collega, minister Vandenbroucke, lichtte op 15 juli in de commissie voor de Gezondheid toe dat de Geneeskundige Raad voor Invaliditeit van het RIZIV in december 2020, in volle coronacrisis, besliste om een specifieke groep langdurig arbeidsongeschikten automatisch tot de pensioenleeftijd te erkennen. Dit gebeurde om de adviserende artsen ademruimte te geven en hen te laten focussen op de dringendste dossiers tijdens de pandemie. Het betrof concreet verzekerden die 10 jaar of langer als arbeidsongeschikt erkend waren, ongeacht hun leeftijd, verzekerden van 58 jaar en ouder die minder dan 10 jaar als arbeidsongeschikt erkend waren en verzekerden van 50 tot en met 57 jaar die tussen 5 en 10 jaar arbeidsongeschikt erkend waren. Pas vanaf januari 2024 werd dit systeem hervormd en werd de ziekenfondsen gevraagd een selectie van dossiers te herevalueren, volgens hun mogelijkheden en prioriteiten.

Met andere woorden, mensen die door een bewuste beleidskeuze in een uitzonderlijk statuut werden geplaatst, dreigen nu door dit pensioenplan dubbel gestraft te worden. Vandaar mijn vraag, bent u bereid om deze specifieke groepen, zoals omschreven door minister Vandenbroucke, een uitzondering te geven en expliciet uit te sluiten van de bonus-malusbepaling bij de berekening van hun pensioenrechten?

Monsieur le ministre, il n'y avait pas de confusion dans mon chef. Du reste, dans ma question, j'avais bien indiqué: "en cas de pension anticipée". Il était donc bien entendu que je parlais des personnes malades de longue durée qui n'ont pas choisi d'être doublement pénalisées.

J'entends votre propos. Moi-même, j'avais parlé de "correction". Vous y avez réfléchi et avez apporté une correction, mais sans qu'elle résolve le problème dans son ensemble. Je ne suis pas seule à le dire, puisque plusieurs syndicats l'ont également affirmé. Selon eux, cette correction n'atténue pas suffisamment l'ampleur de l'impact négatif sur le droit à partir anticipativement à la retraite.

Je le répète, nous ne parlons pas ici de personnes qui ne veulent pas travailler ni d'un choix, mais de personnes gravement malades ou qui souffrent en raison, peut-être, des conditions de travail. Elles n'ont donc pas à être pénalisées deux fois.

Pour ma part, j'aurais souhaité que non seulement vous corrigiez la mesure, mais que vous preniez conscience de la difficulté éprouvée par ces gens. Je le répète, on ne choisit pas de tomber malade et on n'a pas à le payer deux fois.

Mijnheer de minister, mijn vraag ging specifiek over mensen die het statuut van arbeidsongeschiktheid tot het pensioen van de overheid hebben gekregen. Zij hebben daarvoor niet zelf gekozen. Uit uw antwoord begrijp ik dat de regering zegt dat deze mensen tot aan hun pensioenleeftijd op de ziekenkas moeten blijven staan, wat voor een aantal van die mensen toch wel jammer is. Misschien moeten wij bekijken of er voor hen toch geen andere mogelijkheden zijn.

Mijnheer de minister, tijdens het reces ben ik enorm geschrokken toen ik vernam dat in het wetsontwerp over het vervroegd pensioen 60-42, moederschapsrust aanvankelijk niet werd meegeteld. Er kwam daarop forse kritiek van de Gezinsbond, de Vrouwenraad en Mama Baas. Dat is terecht, want dat is immers niet alleen discriminerend, het staat bovendien ook haaks op Europese en Belgische regelgeving. U hebt gezegd dat te zullen rechtzetten.

U zult zich afvragen waarom ik deze vraag nog stel, aangezien u het al hebt rechtgezet, maar ik wil weten of moederschapsrust zonder uitzondering en in zijn geheel zal meetellen als gewerkte periode voor alle vormen van vervroegd pensioen, dus ook voor het stelsel 60-42. Moederschapsrust is één zaak, maar ook werkverwijdering hangt daarmee samen. Sommige vrouwen worden van zodra zij weten dat ze zwanger zijn om gezondheidsredenen van het werk verwijderd. Het gaat dan bijvoorbeeld om vrouwen die werken in labs en kleuterleidsters. Verder is er ook het borstvoedingsverlof. Dat zijn allemaal zaken die samenhangen met de bescherming van de moederschapsrust en die onder dezelfde Europese en Belgische regelgeving vallen.

Zit dat daar allemaal in vervat? Hoe voorkomt u dat soortgelijke voorstellen in de toekomst nog worden ingediend, waardoor iedereen in paniek schiet en u ze uiteindelijk toch moet intrekken omdat ze discriminerend zijn?

Mijn tweede vraag betreft de impactanalyse met betrekking tot de genderkloof, maar u hebt die vanochtend al deels beantwoord.

Mijn laatste vraag betreft de compensatie voor de ziektejaren die is voorzien voor de malus. Ik vind die berekening vrij ingewikkeld. Kunt u die complexe berekening nader toelichten? Hoe garandeert u dat dit voor de Federale Pensioendienst praktisch haalbaar is?

Mijnheer de minister, uit berichtgeving in diverse media blijkt dat uw pensioenplannen oorspronkelijk voorzagen dat de moederschapsrust niet zou meetellen voor de berekening van het vervroegd pensioen bij een lange loopbaan van 42 jaar. Door moederschapsrust uit te sluiten van het criterium van 234 effectief gewerkte dagen per jaar, zou in de praktijk elke moeder per kind een extra jaar langer moeten werken. Dat is een flagrante vorm van discriminatie die bovendien, zoals mijn collega al zei, haaks staat op de Europese en Belgische antidiscriminatiewetgeving. U zou hier nu op terugkomen.

Mijnheer de minister, wat is de stand van zaken? U zou een wijziging doorvoeren voordat uw tekst voor een nieuwe lezing op de regeringstafel belandt. Werden de wijzigingen reeds besproken? Wat was de reactie van uw collega’s en de sociale partners?

Hoe verklaart u dat een dermate essentiële sociale bescherming als moederschapsrust aanvankelijk niet als gewerkte periode in het nieuwe systeem van vervroegd pensioen in aanmerking werd genomen?

Tot slot, tijdens de plenaire vergadering van 18 september antwoordde u dat periodes van tijdelijke werkloosheid en alle zorgverloven zoals moederschapsrust, ouderschapsverlof, palliatief verlof enzovoort in uw voorstel worden gelijkgesteld met gewerkte periodes, ook in het bonus-malussysteem. Mijn vraag hierbij is wat er onder die ‘enzovoort’ valt. Is dat ook mantelzorg en bij uitbreiding bijvoorbeeld ook de militaire dienst?

Ik dank u alvast voor uw antwoord.

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord.

Ik heb twee opmerkingen. Ten eerste, voor die 60-42 is er inderdaad een bijkomende mogelijkheid tot vervroegd pensioen. Ik heb er geen probleem mee dat daar bijkomende voorwaarden voor effectieve tewerkstelling aan worden gekoppeld. U hebt ook duidelijk gezegd dat dit geldt voor alle periodes van moederschapsrust. Ik heb er een aantal opgesomd. Ik ga ervan uit dat die ook worden meegerekend. Tot nu toe zijn vrouwen de enigen die kinderen kunnen krijgen. Het zou pure discriminatie zijn als die periodes niet meetellen. Dat moet op alle mogelijke vlakken met arbeidsdagen worden gelijkgesteld.

Ten tweede, ik heb genoteerd dat er vijf stappen zijn, maar ik blijf het toch vrij complex vinden. Ik hoor dat dit eventueel op basis van de uitvoerbaarheid voor de administratie kan worden aangepast.

Ik herinner u ook aan de brief van Kom op tegen Kanker en de oproep van het Vlaams Patiëntenplatform. Dat zijn toch de mensen om wie het hier gaat: mensen die tegenslag kennen, mensen die zwaar ziek zijn, mensen met kanker die tijdens hun loopbaan ziek worden, opnieuw aan het werk gaan, maar door de therapie die ze hebben ondergaan andere kwalen kregen waardoor ze soms opnieuw uitvallen. Voor Vooruit is het belangrijk dat goed wordt nagegaan op welke manier die ziekteperiodes worden meegeteld. Mensen die al eens tegenslag in hun leven hebben gehad, worden anders een tweede keer gestraft. Dat kan echt niet.

Mijnheer de minister, het feit dat uitsluiting van de moederschapsrust behouden bleef in het voorstel is op zijn zachtst gezegd toch opmerkelijk te noemen. U weet dat vrouwen vandaag gemiddeld 25 % minder pensioen ontvangen dan mannen. Dat is het gevolg van lagere lonen, deeltijds werk en loopbaanonderbreking om voor kinderen, gezin en familie te zorgen. Toch overwoog u om zelfs het moederschapsverlof niet mee te tellen in de loopbaan. Dat is op zijn minst gezegd opmerkelijk. Bovendien – u mag mij dat kwalijk nemen of niet – bestaat de vrees dat uw hervorming deze ongelijkheid nog zal vergroten. Het is nog altijd wachten op uw hervormingsvoorstel en als ik de voorgaande collega hoor, begrijp ik dat nog niet alles is besproken. Ik hoop dus dat er effectief maatregelen worden genomen om die pensioenkloof te dichten, anders blijft ook uw beleid vrouwen structureel straffen voor hun maatschappelijke bijdrage.

Monsieur le ministre, vous avez annoncé que dans le cadre des conditions d'accès à la pension minimale et au système de bonus-malus, les périodes de congés de soins seraient assimilées à du travail effectif. C'est évidemment indispensable; le contraire serait intolérable. Mais le cadre annoncé reste assez flou et imprécis.

En effet, la liste des congés de soins pris en compte apparaît incomplète. Des situations importantes, comme le crédit-temps pour soins à un membre du ménage ou de la famille gravement malade, ou encore le crédit-temps pour soins à son enfant mineur gravement malade, ne semblent pas incluses. Or ces absences créent non seulement une inégalité de traitement entre les formes de congés de soins mais aussi une grande incertitude pour les travailleurs et travailleuses qui ont dû y recourir.

Vous avez indiqué vouloir uniformiser les différentes interprétations de la notion de "travail effectif" et veiller à ce que toutes les périodes de congés de soins soient assimilées. Pourtant, à ce stade, les périodes énoncées diffèrent selon les mesures: malus, droit à la pension anticipée, pension minimum.

Dès lors, monsieur le ministre, pouvez-vous clarifier sans ambiguïté quels types de congés de soins seront effectivement assimilés à du travail effectif, que ce soit dans le calcul des droits à la pension minimale, à la pension anticipée ou au bonus-malus?

Présidente: Ellen Samyn.

Voorzitster: Ellen Samyn.

Mijnheer de minister, welke zorgverloven worden effectief gelijkgesteld? Bestaat er daarbij een maximaal aantal dagen of jaren zorgverlof?

Worden arbeidsongevallen of beroepsziektes ook als ziekte in aanmerking genomen voor de malus die u wilt invoeren of is daarvoor een uitzondering uitgewerkt? Er kan immers weinig discussie over bestaan dat er in die gevallen een rechtstreeks verband is met het werk.

Als ik het goed begrijp, zou voor iemand die herstelt van een zware ziekte, bijvoorbeeld kanker, en die vanaf 1 februari deeltijds het werk hervat, dat volledig jaar niet meetellen. De motivatie om op die manier het werk te hervatten, wordt daarmee niet echt vergroot. Hoe ziet u dat?

Wordt er een uitzondering gemaakt voor de werknemers die ziek waren tijdens de coronaperiode? Dat gaat immers om zeer veel mensen. Een arbeider die in die periode halftijds gewerkt heeft en twee weken ziek was, zou ook een volledig jaar verliezen.

In een vorige commissievergadering hebt u verklaard dat korte ziekteperiodes niet zouden meetellen voor de malus. Voor arbeiders wordt de limiet op twee weken en voor bedienden op een maand ziekte gelegd. Het Grondwettelijk Hof heeft ongeveer vijftien jaar geleden geoordeeld dat het onderscheid tussen arbeiders en bedienden niet meer van deze tijd is. Met de nieuwe regeling wilt u dat onderscheid echter opnieuw implementeren in de wetgeving. De vraag dringt zich op of dat onderscheid de toets van het Grondwettelijk Hof zal doorstaan. Het in stand houden van dat onderscheid lijkt me zeer discutabel.

Worden de periodes van tijdelijke werkloosheid, bijvoorbeeld om technische of economische redenen, of wegens overmacht, allemaal gelijkgesteld? Bestaat er daarvoor een maximaal aantal dagen?

Kunt u een opsomming van de gelijkgestelde periodes voor de malus geven? Op die manier krijg ik een goed overzicht van de beoogde regeling.

Monsieur le ministre, notre législation prévoit actuellement que certaines périodes d'interruption de carrière ou d'absence, notamment les congés pour soins, seront assimilées à du travail effectif pour le calcul de la pension. Cette reconnaissance est évidemment essentielle pour ne pas pénaliser celles et ceux qui s'arrêtent temporairement de travailler afin de prendre soin d'un proche malade, d'un parent âgé ou d'un enfant en situation de handicap, toute une série de missions que ces personnes effectuent à la place de l'État.

Or, dans votre réforme, il apparaît que des confusions persistent quant à la prise en compte ou non de ces périodes. Pour de nombreux bénéficiaires, c'est l'incertitude. Ils ont des difficultés à comprendre encore aujourd'hui quelles absences seront effectivement assimilées ou non. Même les services administratifs peinent à leur donner des réponses claires. Cela crée évidemment beaucoup d'insécurité et de tracas, ainsi qu'un sentiment d'injustice pour les familles concernées, qui sont déjà dans des situations de grande vulnérabilité et qui ont beaucoup donné pour la collectivité.

Monsieur le ministre, quelles catégories de congés pour soins sont actuellement reconnues comme périodes assimilées? Quelles limites existent dans cette assimilation? Quel mécanisme de clarification et de simplification allez-vous mettre en place pour éviter que des citoyens et citoyennes ne soient perdus dans des règles techniques complexes? Envisagez-vous d'élargir la reconnaissance des congés pour soins comme périodes assimilées afin de renforcer la solidarité et la justice sociale, notamment en matière d'égalité entre les femmes et les hommes? On sait que ce sont en général les femmes qui interrompent leur carrière pour donner des soins aux autres. Il serait quand même de bon aloi de leur rendre la pareille au moment du calcul de leur pension.

Monsieur le ministre, vous avez encore accéléré à la fin. Il faut que nous suivions. Il est difficile de prendre note.

Avez-vous bien dit que les congés de soins étaient assimilés à du travail effectif pour le droit à la pension, mais aussi pour le calcul de la pension anticipée, pour la pension minimale et au niveau du bonus-malus? C’est donc pris en compte pour l’ensemble. D’accord. Merci.

Mijnheer de minister, u hebt gezegd dat de niet-betaalde zorgverloven nog gelden voor een periode van 24 maanden. Alle andere periodes worden gelijkgesteld en cumulatief.

Ik onthoud ook dat mensen die een arbeidsongeval of een beroepsziekte hebben gehad, wel een malus krijgen. Zij hebben dus pech gehad. Uiteraard telt die periode van ziekte mee voor de ziektecorrectie. Het zou totaal absurd zijn als die werd weggelaten. Het is evident dat die meetellen, maar het blijft toch opmerkelijk dat werknemers door een ziekteperiode die te wijten is aan het werk, een malus kunnen krijgen. Dat vind ik echt straf. Ik denk dat veel mensen daarover zeer verontwaardigd zullen zijn. Ik heb al veel berichten gekregen van werknemers die aanklagen dat ze er niets aan konden doen, maar daarvoor toch een malus in hun pensioen krijgen.

Ik heb ook genoteerd dat de periodes van alle vormen van tijdelijke werkloosheid gelijkgesteld worden.

Dank u voor uw toelichting, mijnheer de minister.

Merci monsieur le ministre pour les éléments de réponse. C’est bien noté. De voorzitster : Mevrouw Irina De Knop is niet aanwezig om haar vraag nr. 56007619C te stellen. Vraag nr. 56007669C van mevrouw Natalie Eggermont wordt op haar vraag naar een volgende vergadering uitgesteld.

Monsieur le ministre, la réforme que vous préparez va supprimer la pension temporaire pour certains agents dès le 1 er janvier 2026. Cela veut dire que, du jour au lendemain, des personnes qui bénéficiaient de ce mécanisme vont se retrouver basculées sans transition vers le régime d’incapacité ou d’invalidité.

C’est un changement très brutal: pas de période d’adaptation, pas d’exception, pas même de filet de sécurité pour ceux déjà concernés.

Beaucoup d’agents, parfois fragilisés par la maladie ou un accident, vont perdre du jour au lendemain leur droit à une pension transitoire, ce qui risque de les plonger dans une grande incertitude et de créer un sentiment d’injustice. Des agents se retrouveraient en effet privés du jour au lendemain de droits qui leur avaient été reconnus ou promis, sans bénéfice de modalités transitoires, ni reconnaissance de leur situation particulière.

Une suppression immédiate du régime, sans aucune mesure transitoire, pourrait être considérée comme disproportionnée et contestable au regard des principes d’égalité, de proportionnalité et de protection des droits acquis formulés notamment par la Cour européenne des droits de l’homme (CEDH).

Monsieur le ministre, comment justifiez-vous une mise en œuvre aussi rapide, qui ne laisse aucune marge pour s’adapter ni prendre en compte les situations déjà en cours? Avez-vous prévu des mesures transitoires, des exceptions ou un accompagnement pour protéger les droits acquis et éviter de mettre des agents en difficulté? Ne craignez-vous pas de voir votre réforme attaquée devant la Cour constitutionnelle?

Mijnheer de minister, de ambtenaren met wie ik spreek, maken zich ernstige zorgen over de aangekondigde afschaffing van tijdelijk pensioen wegens lichamelijke ongeschiktheid. Sinds 1 januari 2025 worden ambtenaren niet langer definitief, maar tijdelijk op medisch pensioen gesteld. Dat vind ik een goede zaak, want vroeger werden ambtenaren soms op jonge leeftijd met vrijwel niets aan definitief pensioen gewoonweg thuis in een hoek geduwd, zonder enige kans op re-integratie.

Dat hebben we veranderd met de TAVA. Het tijdelijk ziektepensioen, een wat vreemde naam, zou vanaf 2028 worden vervangen door de tijdelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering voor ambtenaren, de TAVA.

Nu komen de zaken daaromtrent in een stroomversnelling terecht. Waarover maken de ambtenaren zich zorgen? Het TAVA-stelsel voorziet in een hoger minimumbedrag en extra ondersteuning bij re-integratie dan wat ambtenaren onder het huidig systeem van het RIZIV ontvangen. Daarbij is een overgangsperiode van kracht: men moet vóór 30 november 2025 een beslissing van Medex hebben gekregen om nog te kunnen instromen in het medisch pensioen. Nadien valt men terug op wachtgeld en bij blijvende ongeschiktheid wordt men overgeheveld naar het RIZIV.

Ik heb daar een aantal praktische, maar ook juridische en financiële vragen bij. Vooreerst vraag ik mij af of de termijnen voor Medex praktisch haalbaar zijn. Ik hoor van ambtenaren en ook vanuit Medex dat het voor hen onhaalbaar is om alle aanvragen vóór 30 november te behandelen. In welke mate kunnen betrokkenen dan instromen, dan wel worden overgeheveld naar het RIZIV?

Hoeveel ambtenaren vallen volgens uw ramingen onder de overgangsregeling, hoeveel zullen vervroegd met pensioen gaan en hoeveel zullen naar het RIZIV overgeheveld?

De kwestie raakt ook aan het ambtenarenstatuut, want het TAVA-stelsel hangt daar nauw mee samen. Is er overleg geweest met de minister van Ambtenarenzaken? Hoe beoordeelt u de rechtsgrond en de bevoegdheidsafbakening?

Het minimumbedrag van de TAVA lag hoger dan de uitkering bij invaliditeit. Kunt u concrete cijfers geven over de verhouding tussen de minimumuitkeringen van de TAVA en de invaliditeitsuitkering voor samenwonenden zonder gezinslast?

Wat ik het belangrijkste vind, is dat bij de TAVA een aantal bepalingen waren opgenomen om ook de openbare diensten een verantwoordelijkheid te laten opnemen inzake re-integratie. Dat zie ik te weinig terug in wat voorligt, terwijl ik het zeer belangrijk vind dat openbare diensten hun ambtenaren niet zomaar naar het RIZIV doorschuiven en via de VDAB bij een andere werkgever laten re-integreren. Openbare diensten dienen zelf inspanningen te leveren om langdurig zieke personeelsleden binnen hun dienst opnieuw kansen te bieden.

Ik vraag me af welke waarborgen u daarvoor voorziet. Wat is de impact en wat zijn de budgettaire gevolgen?

Merci. Je prendrai le temps d'analyser votre réponse. J'ai le sentiment que vous vous précipitez dans cette réforme sans avoir mesuré les effets de la réforme précédente qui était en train, d'après les chiffres que j'ai sous les yeux, de porter ses fruits. Je reviendrai certainement vers vous pour une prochaine question.

Mijnheer de minister, dank voor uw verduidelijking. Daarnet heb ik al gezegd dat ik het zeer belangrijk vind dat werkgevers die onvoldoende inspanningen leveren om die ambtenaren te re-integreren, die ambtenaren niet mogen ontslaan. Ik heb begrepen dat Medex dat zal beoordelen. Ik vind dat een belangrijk principe, zeker wanneer het gaat om mensen met een burn-out. Voor openbare diensten is het overigens ook een manier om lastposten, mensen die hun mond open durven te doen om bepaalde veranderingen door te voeren, in de hoek te zetten. Door die ambtenaren op medisch pensioen te zetten, is de dienst van hen verlost. De wijze waarop dat beoordeeld zal worden, is heel belangrijk. Ik hoop echt dat Medex daarop volop zal inzetten en dat de openbare diensten daadwerkelijk zullen worden geresponsabiliseerd om een degelijk beleid te voeren, niet alleen inzake re-integratie, maar ook inzake preventie. Zo kan worden vermeden dat te veel mensen naar het RIZIV moeten afvloeien en dat, zoals vroeger, veel mensen op jonge leeftijd worden afgedankt en met een appel en een ei moeten rondkomen.

Ma question porte sur le service militaire obligatoire et au-delà.

Nous avons pu lire dans différentes sorties des syndicats de défense que la période de service militaire obligatoire ou de service comme objecteur de conscience ne serait pas assimilée à une période de travail. S'ils ont vu juste, cela signifierait qu'un jeune s'étant engagé dans un service à la collectivité, ayant donné deux années de sa vie à l'État dans un service d'intérêt général, une belle cause, ne pourrait pas les voir valorisées parmi ses années de carrière pour la pension alors que, jusqu'en 1995, il n'avait de toute façon pas le choix que d'effectuer ce service. Cela envoie un signal négatif au moment où le vote de la fameuse loi sur le service volontaire nous est proposé.

J'aimerais vous entendre clarifier ces éléments. Est-il correct que ces périodes ne seront pas assimilées à du travail pour la condition de travail que vous mettrez en place pour l'accès à la pension anticipée ou la pension minimum?

J'entends que la liste va seulement être prise en compte. Mon objectif n'est certainement pas d'inquiéter, mais j'ai lu, comme beaucoup, que les représentants syndicaux dénoncent cette réforme dans le secteur de la défense notamment. J'espère que le service pourra être assimilé. Ce serait quand même le minimum. Par ailleurs, vous reprenez toujours l'exemple d'un départ à la retraite à 60 ans avec les 42 années, moyennant 234 jours. J'entends, c'est effectivement noté. Mais si on veut être de bon ton, il convient de reconnaitre que dans les faits, ça n'arrive jamais. Il faudrait commencer à travailler à 18 ans pour pouvoir partir à la retraite à 60 ans après 42 années. Il faut 234 jours. Imaginons que tout le monde commence à travailler. On a son diplôme au mois de juin ou de septembre. Automatiquement, la première année ne compte pas 234 jours, elle sort. Idem si vous avez le malheur d'être né au mois de mars, parce que votre dernière année ne compte pas. Cela signifie a minima que pour pouvoir partir à 60 ans, il faudrait commencer à travailler à 16 ans. Vous dites qu'il ne faut pas inquiéter les gens, mais il faut aussi être de bon ton. Partir à 60 ans avec 42 années, dans les faits, vous n'y arrivez pas en commençant à 18 ans, c'est ce que je tenais à souligner. Nous y reviendrons. J'espère en tout cas que tout cela va se mettre en place pour le service militaire.

Mijnheer de minister, al een paar weken wordt er verwezen naar de interne nota van de Federale Pensioendienst. Volgens die dienst zou de invoering van de pensioenhervorming in de praktijk blijkbaar pas eind 2027 mogelijk zijn.

De administratie spreekt zelfs van een ongeziene uitdaging, vooral om de IT-systemen en de berekeningen tijdig aan te passen. Naar verluidt kan de administratie haar IT-systemen pas aanpassen nadat de wetteksten ter beschikking zijn. Dat betekent dat zelfs mypension.be – de website waarop men zijn pensioendatum kan raadplegen –maandenlang geen duidelijkheid kan geven.

Blijkbaar zou het pas in het najaar van 2026 voor alle werknemers mogelijk zijn om hun juiste pensioendatum te kennen. Ambtenaren zouden zelfs moeten wachten tot begin 2027. U zou echter bij uw standpunt blijven, mijnheer de minister, dat uitstel uitgesloten is.

Hoe beoordeelt u de waarschuwing van de Federale Pensioendienst dat de voorziene timing met ingang op 1 januari 2026 niet haalbaar is? Welke concrete stappen hebt u al gezet om de praktische en technische knelpunten die de administratie aankaart te verhelpen, indien blijkt dat de geplande startdatum toch niet haalbaar zou zijn? Welke alternatieve scenario's overweegt u om rechtszekerheid te bieden aan werknemers en gepensioneerden?

Kunt u toelichten wat de budgettaire impact zou zijn indien de hervorming effectief pas in 2027 of later in werking kan treden, gelet op de voorziene opbrengsten van 62 miljoen euro in 2026 en 218 miljoen euro in 2027? Vermoedelijk ken ik uw antwoord op die vraag al.

Ik heb het ook niet gehad over de vraag tot uitstel. Ik heb alleen aangegeven dat uit een interne nota blijkt dat. Zo blijkt bijvoorbeeld ook dat de IT-systemen niet aangepast zijn of nog niet aangepast kunnen worden zolang uw wetteksten er niet zijn. Ik had graag nog een antwoord gekregen op die vraag. Vorig weekend stond er nog een artikel in de krant. Mypension kan niet geraadpleegd worden.

Mijn vraag was eigenlijk hoe u dat ziet. Hoe staat het met de IT-systemen? Voorziet u daar problemen mee? Zegt u dat op 1 januari 2026 alles in orde zal zijn, dat de IT-systemen zullen werken, of verwacht u problemen?

Ik denk dat we u daarover nog zullen kunnen bevragen.

Monsieur le ministre, depuis quelques jours, des signaux se multiplient autour de la réforme des pensions.

D’un côté, un rapport interne du Service fédéral des Pensions (SFP), révélé par la presse, fait état de problèmes opérationnels majeurs quant à l’application, dès janvier 2026, de votre réforme et de son mécanisme de malus. On parle de retards informatiques, d’incertitudes juridiques, de difficultés à distinguer certaines périodes assimilées – ce que nous avons encore constaté aujourd’hui – ainsi que de pertes possibles de confiance dans "mypension.be". Bref, un risque de chaos administratif qui plongerait des milliers de citoyens dans l’incertitude.

De l’autre côté, ce week-end, le SFP a publié – comme par hasard – un démenti officiel affirmant n’avoir jamais demandé de report, tout en reconnaissant que cette réforme est d’une complexité élevée, tant en termes de mise en œuvre que de communication aux citoyens.

Nous avons donc, d’un côté, la réalité, à savoir une note interne où l’ensemble des services du SFP s’inquiètent de la faisabilité de cette réforme et des conséquences qu'elle pourrait avoir. De l’autre côté, nous avons une façade rassurante, construite pour répondre aux exigences du ministre, où l’on affirme que tout va bien.

Vous-même avez confirmé que vous mainteniez le cap – ce que nous savions – et que vous entendiez respecter coûte que coûte le calendrier de janvier 2026.

Ces déclarations contradictoires sèment davantage le doute, tant chez les citoyens que chez les partenaires sociaux. Les représentants professionnels, via l’Union des Classes Moyennes (UCM), demandent un report pragmatique d’un an pour sécuriser la mise en œuvre. Les partenaires sociaux, eux, avertissent que le calendrier imposé n’est pas viable. Pendant ce temps, les ouvriers, les employés et les indépendants ne savent plus à quoi s’en tenir.

Pouvez-vous garantir que les droits des citoyens seront correctement calculés dès janvier 2026, alors même que l’administration reconnaît être dans une situation difficile pour y parvenir? Allez-vous entendre l’appel des experts, des partenaires sociaux et des représentants professionnels en faveur d’un report? Quelles garanties pouvez-vous nous offrir pour que "mypension.be" reste fiable et que, surtout, nous puissions continuer à lui faire confiance?

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, op mijn initiële vraag hebt u vanmorgen al geantwoord en daarnet eveneens.

U stelt dat de Federale Pensioendienst niet om uitstel heeft gevraagd. Er is enkel een interne nota die een aantal technische problemen oplijst, als ik het zo mag formuleren, waaraan moet worden tegemoetgekomen, zodat de pensioenhervorming kan ingaan in 2026, zowel voor de maatregelen die in 2026 van kracht worden als voor de maatregelen die in 2027 van kracht worden.

U hebt vanmorgen ook verklaard dat de aanvraagtermijn van vier maanden – dus dat mensen hun pensioenberekening moeten krijgen vier maanden vooraleer zij met pensioen gaan – gehandhaafd blijft. Wie in december zijn aanvraag indient, valt dus nog tot maart onder de oude regels. Tot daar kan ik u volgen.

Ik zou aan mijn vragen echter nog het volgende willen toevoegen. Indien u daar nu niet op kunt antwoorden, wil ik ze gerust schriftelijk indienen. Wat ik mij afvraag, is het volgende. Er is die nota. Volgens mij geeft de Federale Pensioendienst daarin aan dat het geheel vrij complex is.

U hebt daarnet ook opgemerkt dat aan de ziektecompensatie eventueel nog aanpassingen kunnen gebeuren op basis van de input van de Federale Pensioendienst, omdat een en ander vrij complex is. De IT-systemen moeten ingrijpend worden aangepast en dat kan soms wel enige tijd vergen.

Wat voor mij belangrijk is, is dat burgers geen foutieve pensioenberekening krijgen, maar vooral rechtszekerheid, zodat zij weten waar zij aan toe zijn en zich kunnen voorbereiden op hun pensioen. Daarvoor dient volgens mij ook mypension.be.

Daarom vraag ik mij het volgende af. Welke punten zijn in die nota opgelijst? Zijn er nog andere elementen die de Pensioendienst te complex acht en die eventueel moeten worden aangepast? Welke aanpassingen aan de IT-systemen zijn daarvoor nodig? Biedt de nota ook een zicht op het budget dat vereist is om die systemen aan te passen?

Dat zijn mijn concrete vragen waarop de antwoorden mij de zekerheid moeten geven dat alles tijdig zal zijn afgerond.

Mijnheer de minister, ik wil nog even ingaan op de berichtgeving met betrekking tot de vermeende vraag van de Federale Pensioendienst om de hervorming uit te stellen.

U hebt daarover vanochtend en ook daarnet gezegd dat de Pensioendienst u niet heeft gevraagd om de pensioenhervorming uit te stellen, maar dat het gaat om een interne nota van de Pensioendienst. Ik wil daar even op doorgaan. In uw persbericht zegt u dat die nota werd besproken in het IKW. U beschikt dus over die nota van de Pensioendienst. Zou u die aan de commissie kunnen bezorgen in het kader van de transparantie in dit proces?

Als we realistisch zijn, zal uw hervorming ten vroegste in december, of eventueel nog in november kunnen worden goedgekeurd. De Pensioendienst moet het definitieve pensioenbedrag ten laatste vier maanden voor de pensioendatum aan de toekomstige gerechtigde laten weten. Met al die maatregelen kan die hervorming dan toch niet vanaf begin 2026 in werking treden? Wat als iemand met vervroegd pensioen gaat en nadien met de nieuwe wetgeving blijkt dat dat eigenlijk niet kon? Hoe ziet u dat? Kunt u die timing toelichten? Ik heb immers geen toegang tot het voorontwerp van wet, dus ik weet niet wat daarin staat.

Wat betreft de meerwaardetaks, u hebt gezegd bereid te zijn om die uit te stellen omdat Febelfin laat weten dat de banken niet op tijd klaar zal zijn omdat hun IT-systeem niet op tijd aangepast zal zijn. Als het gaat over de pensioenhervorming, dan zegt u sowieso vast te houden aan de invoering zoals was voorzien. Vindt u dat een consistente berichtgeving? U hebt samen met de sector een werkgroep opgericht om de invoering van de meerwaardetaks in goede banen te leiden. Doet u hetzelfde voor de Federale Pensioendienst om ook die daarin verder te ondersteunen?

Mijnheer de minister, ik heb dezelfde vragen.

Ik wil een punt nog verder specificeren. Deze voormiddag kwamen we tot het besluit dat, indien de wet in december wordt goedgekeurd, de regels pas van toepassing zullen zijn op mensen die na 1 mei op pensioen gaan. Vooraleer de stemming in december kan plaatsvinden, moet er nog een hele weg worden afgelegd. Dat uitgebreid proces hebt u vanmorgen nog toegelicht: voorontwerp, ontwerp, debat, waarna het laatste woord bij de Kamer ligt.

Ik neem aan dat de Pensioendienst de uitkomst op voorhand niet kan voorspellen, want die heeft geen glazen bol. De Pensioendienst kan een aantal zaken voorbereiden, maar heeft geen zekerheid.

Er is ook veel sociaal protest. U hebt vanmorgen gezegd dat u rekening houdt met de bezorgdheden van de sociale partners. Ik merk trouwens dat twee van uw coalitiepartners, zowel Vooruit als cd&v, vandaag herhaaldelijk hebben gezegd dat ze niet akkoord gaan met de gelijkstelling van ziekte in de toepassing van de malus. Ik heb ook gehoord dat sommige gelijkgestelde periodes uit het verleden niet gemakkelijk traceerbaar zijn. Het gaat dus niet alleen om de aanpassing van IT-systemen, maar ook om de registratie van gelijkgestelde periodes, zoals tijdelijke werkloosheid.

Het voorbeeld van die Paulien of Caroline in de krant dit weekend illustreert dat. Zij is lang geleden tijdelijk werkloos geweest, maar dat is niet op die manier geregistreerd.

Ik neem aan dat er dus nog een uitgebreid proces volgt na de definitieve beslissing over de precieze inhoud van de malus. Dat proces moet voor een deel nog beginnen, zodra de wetten zijn goedgekeurd.

Mijnheer de minister, is het niet waarschijnlijker dat de effectieve toepassing, als alles klaar is, pas ver 1 mei mogelijk zal zijn, dus dat we de facto verder in 2026 zullen zitten dan u aankondigt?

Je vous avais bien compris, monsieur le ministre. Il s'agit d'une note qui relève une série d'inquiétudes. Dès lors, nous nous devons de réagir. On voit qu'il y a des inquiétudes de l'administration pour être dans les temps, également des partenaires sociaux, des représentants professionnels et évidemment de la population.

Il est donc normal de ne pas prendre cela à la légère et de ne pas mettre la charrue avant les bœufs non plus. À un moment donné, il faut savoir prendre un petit peu plus de temps pour mesurer l'impact, pour faire les choses correctement.

Vous vous justifiez en disant que la loi est la loi et qu'ils recevront une réponse quatre mois avant leur départ à la retraite. Mais un délai de quatre mois est-il un délai raisonnable? Pour celui qui va devoir changer du tout au tout, pour celui qui va prendre plusieurs années ainsi, il est quand même bon de pouvoir anticiper, de pouvoir se projeter.

Le but de mon interpellation est de vous sensibiliser. Il y a des critiques en interne, et même si elles sont là pour que les choses se mettent en place, elles sont néanmoins présentes. Vous devez donc écouter les critiques de votre administration, tout comme celles de l'extérieur. Je vous invite vraiment à aller sur le terrain.

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. U hoeft mij er niet van te overtuigen dat de Pensioendienst daar al mee bezig is. Ik kan me best voorstellen dat de Pensioendienst niet gewoon achteroverleunt en niets doet. Met de elementen waarover de Pensioendienst beschikt, kan dat inderdaad al voorbereid worden. Ik ken de medewerkers van de Pensioendienst trouwens niet anders. Ik weet wel dat bij vorige hervormingen telkens dezelfde problemen opdoken, wat zeker op het vlak van IT soms tot wat vertraging leidde.

Waar ik me hier specifiek zorgen over maak, is de verandering inzake de gelijkgestelde periodes, en hoe die vroeger geregistreerd werden. In welke mate staat dat ook in de nota? In welke mate wordt dat meegenomen? De tijdelijke werkloosheid werd vroeger niet geregistreerd. Ook de moederschapsrust werd volgens mij vroeger geregistreerd als een gewone ziekteperiode. Over dergelijke zaken vind ik dat de mensen toch zekerheid moeten kunnen hebben.

Ik hoor dat de termijn van het handvest gerespecteerd blijft. Ik vind dat heel belangrijk. Ik begrijp dat er bij grote hervormingen geen mirakels verricht kunnen worden, maar ik vind rechtszekerheid wel belangrijk.

Het zal u niet verbazen dat ik u wil oproepen om dezelfde ijver aan de dag te leggen voor de uitvoering van de meerwaardebelasting. Ik meen dat die minstens even belangrijk is in deze moeilijke tijden.

Heel juist, mevrouw Vanrobaeys.

Mijnheer de minister, u zegt heel duidelijk dat het gaat om een intern document van de Pensioendienst. Om een of andere reden is dat wel in de pers gekomen. Dat gebeurt niet zomaar. Er zijn redenen voor waarom de pers zo'n nota in handen krijgt.

Bij ons doet dat alleszins alarmbelletjes afgaan. Het betekent, zoals mevrouw Dedonder al zei, dat er bezorgdheden zijn, ook bij de Federale Pensioendienst.

U kent natuurlijk alle details van de hervorming en de mogelijke obstakels, want u zit er middenin, maar voor ons is die informatie veel moeilijker te krijgen. Voor ons is het minder duidelijk.

U zegt dat het intern document een levend document is. Misschien moet u het doodkloppen, om het in die versie aan onze commissie te bezorgen. U zegt dat u daartoe niet verplicht bent, maar daar staat tegenover dat het ook niet verboden is. Misschien moet u er toch nog even over nadenken.

Mijnheer de minister, ik zal even samenvatten, want de materie is complex. De in het regeerakkoord voorziene startdatum van de malus, 1 januari 2026, is duidelijk niet meer haalbaar. Het wordt mogelijk 1 april of wellicht 1 mei 2026. Dat gebeurt volgens mij mede dankzij het sociaal verzet en de vele discussies. Er is immers veel debat geweest over de gelijkgestelde periodes, waarna een aantal zaken uit het regeerakkoord werden aangepast. Ik ben blij dat u die bezorgdheden ter harte neemt en dat erover gedebatteerd wordt. Afhankelijk van de verdere discussies, van de vereiste aanpassingen en van de besprekingen in de plenaire vergadering, kan de invoering van de malus dus nog later plaatsvinden. Het is immers mogelijk dat de aanpassingen met betrekking tot de malus extra tijd vergen. Dank voor die verduidelijking.

Mijnheer de minister, in de meerjarenbegroting werd een budgettaire enveloppe voorzien die tegen 2029 oploopt tot 500 miljoen euro. Daarmee wil men in overleg met de sociale partners bepaalde maatregelen mogelijk maken die een overgang verzekeren voor mensen die dicht bij hun pensioen staan. Zo moet worden gegarandeerd dat de houdbaarheid van de pensioenuitgaven op lange termijn niet ten koste gaat van verworven rechten.

Aangezien de contouren van die pensioenhervorming zo goed als uitgetekend zijn – u zei daarnet voor 80 % – heb ik daarover een aantal vragen. Hoe zal die enveloppe van 500 miljoen euro concreet worden ingezet om niet te raken aan verworven rechten van mensen die dicht bij hun pensioen staan?

Worden die middelen prioritair gericht op specifieke overheidssectoren zoals onderwijs, defensie of het spoorwegpersoneel? Zo ja, welke sectoren precies en waarom?

Overweegt u dit budget aan te wenden om het eerste loopbaanjaar na afstuderen volwaardig te laten meetellen? We hebben het daarover daarstraks ook gehad, aangezien het criterium van 156 dagen in dat jaar vaak niet haalbaar is.

Zal de enveloppe ook gebruikt worden om periodes van ziekte opnieuw volledig gelijk te schakelen met gewerkte periodes? Met andere woorden, hoe ver staat u met de verdeling van die enveloppe en waaraan denkt u die te kunnen besteden?

Mijnheer de minister, ik ben relatief tevreden met uw antwoord, in het bijzonder met het feit dat een en ander via het sociaal overleg verloopt. Uiteindelijk mag de enveloppe immers nog zo uitgebreid zijn, het zal altijd te weinig blijken, waardoor er altijd keuzes zullen moeten worden gemaakt. Ik hoor in de wandelgangen dat uw collega’s Crucke en Francken proberen die enveloppe leeg te zuigen. Ik begrijp waarom, maar ik begrijp dat u over de enveloppe waakt opdat zij er niet met alles vandoor zouden gaan. Ik hoop dat alles effectief met het nodige sociaal overleg zal gebeuren.

Monsieur le président, je pourrais également apporter une réponse à M. De Witte avec des chiffres précis concernant la Défense.

Cela vous intéressera certainement, monsieur De Witte, car je n'ai pas vraiment la même analyse.

Monsieur le ministre, votre collègue Theo Francken tente de créer un écran de fumée autour plan social, alors même qu’il ne dispose d’aucune garantie gouvernementale. À ce stade, un seul syndicat militaire semble "convaincu" par ce fameux plan social.

De votre côté, vous avancez, camouflé mais résolu, dans votre réforme des pensions militaires, avec pour objectif de remettre en cause des droits acquis, sans prendre en compte la pénibilité propre à cette fonction.

Nous en avons parlé tout à l’heure de manière générale, mais vous ambitionnez de supprimer la pension pour inaptitude physique dès le 1 er janvier 2026.

Du point de vue des militaires, y aura-t-il un vide juridique pour ceux qui seront déclarés inaptes à exercer leur métier? Je sais que ce point a été évoqué lors de récentes réunions mais j’aimerais vous entendre clairement à ce sujet.

Vous savez qu’il était initialement prévu de laisser à la Défense un délai jusqu’au 1 er janvier 2028 pour adapter la législation et intégrer l’allocation temporaire d’inaptitude au travail pour fonctionnaires dans le statut des militaires. Aujourd’hui, le tempo s’accélère, et je souhaite connaître les conséquences de cette décision.

Vous avez évoqué tout à l’heure des personnes qui resteraient à charge du département concerné. Cela signifie-t-il que les militaires déclarés inaptes resteraient entièrement à charge de la Défense?

Plus globalement, pouvez-vous faire le point sur l’allongement de la carrière des militaires prévu par l’accord de gouvernement et sur les négociations en cours? Votre collègue a prétendu que l’âge moyen de départ à la retraite tournerait autour de 60 ans. Je peux déjà vous dire que c’est un mensonge.

Merci à vous de préciser les différentes catégories. Il y a les militaires qui sont proches de la pension et il ne manquerait plus que cela qu'ils ne puissent pas la prendre à 60 ans. Mais il y a les autres. Je disais que c'était un mensonge de la part du collègue, parce qu'il est impossible que la grande majorité des militaires partent, après application du nouveau régime, à 60 ans à la retraite. D’après les chiffres globaux, ils partiront en moyenne à 62 ou 63 ans, au plus tôt. Ça, c'est la vérité. Il faut arrêter de raconter aux gens, de manière générale, qu'ils vont pouvoir partir à 60 ans, aux militaires comme aux autres d'ailleurs. Avec les conditions que vous mettez, les gens ne pourront en réalité pas partir à 60 ans. Si vous voulez de la correction, il faut qu'elle soit dans les deux sens. On ne raconte pas n'importe quoi aux gens. Sur la partie attractivité de ce département, je persiste à dire que dans ce département comme ailleurs, c'est une erreur de s'entêter. Si les militaires ont un régime de pension différent, c'est parce qu'ils ont un régime de travail différent, parce qu'ils font un nombre d'heures supplémentaires par rapport aux autres. Pour moi, si on touche au régime de pension, il faut inévitablement toucher au régime de travail, si on veut une certaine équité. Demain, vous voulez mettre des militaires aux côtés des policiers dans la rue. Ils n’ont pas le même régime de travail. Vous allez avoir un militaire qui travaille 24 heures et qui est payé 12 heures à côté d’un policier qui a un autre régime de travail. Cela me fait souvent dire que, un, c’est de la communication, et deux, c’est de la main-d’œuvre bon marché, parce que les militaires, avec le régime de pension que vous allez harmoniser sur les autres, vont travailler à un salaire inférieur au salaire minimum.

Mijnheer de minister, in het regeerakkoord staat dat het overlevingspensioen vanaf 1 januari 2026 – via een overgangsperiode – vervangen wordt door een overgangsuitkering van twee jaar, tot de vroegst mogelijke pensioenleeftijd van de langstlevende echtgenoot of partner. Daarnaast is voorzien in een ruime overgangsperiode waarin men nog de keuze behoudt tussen beide systemen.

Ik heb daarover veel reacties ontvangen. Daarom heb ik twee concrete vragen voor u. Ten eerste, kunt u garanderen dat iedereen die vandaag een overlevingspensioen ontvangt, dat ook zal behouden? Ten tweede, welke overgangsperiode wordt voorzien?

Dank u voor uw antwoord. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 16.22 uur. La réunion publique de commission est levée à 16 h 22.

Mijnheer de minister, de ingediende vragen zijn intussen al wat achterhaald. U hebt immers ondertussen in een persconferentie aangekondigd dat er een akkoord is, althans met één vakbond, namelijk de ACMP, en een aantal details gegeven, zoals de operationaliteitstoelagen voor 14 maanden, hogere maaltijdcheques en extra verlofdagen. U hebt dus een aantal aankondigingen gedaan.

Voor onze fractie was het zeer belangrijk dat de geplande pensioenhervorming gekoppeld wordt aan een sociaal akkoord over aanpassingen aan het militair statuut, zodat de militair ook correct wordt vergoed voor het werk dat hij verricht. Ik heb daarin al een aantal maatregelen gelezen die aan die verwachting tegemoetkomen, maar toch komt het actualiteitsdebat gelegen om wat meer details te krijgen. Kunt u dus, ten eerste, wat meer toelichting geven bij uw plannen?

Zijn er afgelopen zomer nog aanpassingen gedaan? Andere vakbonden, zoals het VSOA, zouden immers nog terugkoppelen naar hun achterban, opnieuw met u vergaderen en mogelijk bijkomende eisen formuleren.

Hebben andere vakbonden intussen ook het akkoord ondertekend of zijn ze dat niet van plan?

Wanneer zal het sociaal akkoord in werking treden, als het eenmaal is afgeklopt? Zal de inwerkingtreding ervan samenvallen met die van de pensioenhervorming die gepland staat op 1 januari 2027 of voorziet u een andere timing?

Niet onbelangrijk, hoe zit het met de financiering? Sommige maatregelen hebben een aanzienlijke financiële impact. Hebt u daarvan al een raming? Zijn de nodige middelen al in uw strategische visie daarvoor ingeschreven of moet u ze elders zoeken?

Afgezien van het sociaal akkoord over het statuut van de militair zou ik ook graag nog de meest recente stand van zaken krijgen over de pensioenhervorming. Er lopen parallel immers ook onderhandelingen over de pensioenen, specifiek voor de militairen.

Mijnheer de minister, uw geplande pensioenhervorming heeft heel wat deining veroorzaakt bij onze militairen en de vakbonden.

Ten eerste zijn er natuurlijk de sociale overwegingen. De lage pensioenleeftijd gold immers altijd als compensatie voor de karige verloning, de lange arbeidsduur, de woon-werkafstanden en de vele fysieke en mentale offers, die onze soldaten brengen. U hebt dat sociaal evenwicht met de geplande pensioenhervorming grondig verstoord door de pensioenleeftijd gelijk te schakelen met die van andere beroepsgroepen. U beloofde echter een sociaal akkoord te sluiten met de vakbonden om de bezorgdheden van onze militairen weg te nemen. Dat plan, dat u eind juli aankondigde, werd intussen voorlopig enkel ondertekend door de grootste militaire vakbond, de ACMP, terwijl andere vakorganisaties nog kritische kanttekeningen maakten en zouden terugkoppelen naar hun leden.

Naast de sociale impact voorspellen militaire experten, ten tweede, dat het gradueel optrekken van de pensioenleeftijd van 56 naar 67 jaar grote gevolgen zal hebben voor de personeelsuitval. Vooral de loopbaanattritie zou hierdoor niveaus van de privésector bereiken en stijgen van 2 tot 3 % naar 11 %. Vooral het middenkader zou worden getroffen. Dat vormt natuurlijk de ruggengraat van onze strijdkrachten. Dat komt boven op de hoge uitvalspercentages tijdens de militaire kandidatuur, een bekend probleem.

De pensioenhervorming lijkt hoe dan ook een drastische wijziging in ons personeelsbeleid te zijn, waar lang niet alle vakbonden zich al mee hebben verzoend. Volgens een aantal militaire bronnen en experten zou ze een nettoverlies betekenen, zowel voor de militairen als voor de organisatie. Daarbij komt nog de kostprijs van het langer doorwerken. De nettowinst voor de pensioenkas lijkt dan nog het enige te zijn wat overblijft, tenzij het sociaal plan dat u op het moment nog uittekent, aan dat alles tegemoetkomt.

Mijnheer de minister, er is nog heel wat onduidelijkheid over de concrete invulling van alle maatregelen. Om onrust en ongerustheid te voorkomen of te stoppen, is slechts een ding nodig, namelijk duidelijkheid.

Wat is de stand van zaken met betrekking tot het sociaal plan voor de militairen en de impact van de geplande pensioenhervorming? Op welke termijn zult u met uw plan landen of wat is het te volgen tijdpad?

Het sociaal akkoord voor Defensie is een belangrijke stap voor ons defensiepersoneel. Enerzijds moet het sociaal akkoord dat aan het begin van de zomer werd gesloten, een opwaardering van het statuut van onze militairen inhouden, en anderzijds moet er rekening worden gehouden met de verhoging van de pensioenleeftijd voor militairen in het licht van het pensioendebat, twee aspecten, die door de vakorganisaties enigszins van elkaar worden gescheiden, hoewel ze volgens ons heel hard samenhangen.

Over het statuut bestaat vandaag al behoorlijk veel duidelijkheid. De teksten daarover heb ik ook heel goed gelezen. Over het pensioengedeelte blijft echter nog enige onduidelijkheid bestaan, wat begrijpelijkerwijs veel onrust veroorzaakt bij onze militairen. Ik begrijp die onrust zeer goed. Ze is logisch. Wanneer een militair het einde van de loopbaan bereikt, begint hij of zij plannen te maken om zaken te doen waarvoor hij of zij nu tijd zal hebben en waarvoor er tijdens de actieve militaire loopbaan geen tijd was. Als die plannen nu dreigen te worden uitgesteld, is het begrijpelijk dat er onrust ontstaat. Het is dus inderdaad belangrijk om daarover zo goed, zo duidelijk en zo snel mogelijk te communiceren.

Wat het sociaal akkoord betreft, ik raad eenieder aan om de memoranda van de verschillende vakorganisaties eens naast het huidige sociaal akkoord te leggen. Dan zullen wij allen, meerderheid en oppositie, moeten erkennen dat de tegemoetkomingen van de minister daar bijna letterlijk mee overeenstemmen. Vragen die al jaren en zelfs decennia leven bij de vakorganisaties, worden nu ingewilligd.

De minister zal er zeker nog op terugkomen, maar gezien het belang wil ik nogmaals onderstrepen waarover het exact gaat. Het gaat over de opstoelage. Dat is een aanzienlijk bedrag waarmee onze militairen zullen worden gecompenseerd voor de vele uren inzet waarvoor zij in het verleden nooit zijn vergoed. Het gaat ook over een loopbaanbuffer die militairen aan het einde van hun loopbaan toelaat om tot 200 dagen op te nemen, zodat zij vroeger kunnen stoppen met werken. Het gaat ook over werkbaar werk. Wanneer wij vragen dat mensen langer aan de slag blijven, moet daar iets tegenover staan en moet het werk ook haalbaar blijven. Daarom krijgen militairen vanaf een bepaalde leeftijd extra verlofdagen, namelijk 12 dagen en vanaf een hogere leeftijd zelfs 24 dagen. Het gaat over de aanpassing van de weddenschalen en over compensatie van prestaties. Voorheen en tot op vandaag was en is dat 1/850ste, waardoor er nauwelijks compensatie is voor de gepresteerde uren. Nu kiest men voor een systeem waarin elk gepresteerd uur rechtstreeks wordt gecompenseerd, namelijk 20 op 24, waarbij bovendien via de opstoelage en de loopbaanbuffer in bijkomende compensatie wordt voorzien.

En dan heb ik het nog niet over de compensatie woon-werkverkeer, die ook al jaren wordt gevraagd. Volgens mij is het voorliggende sociaal akkoord echt wel de moeite.

Ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om hulde te brengen aan de mensen van DGHR, omdat zij uitgebreid de tijd nemen om te luisteren naar onze militairen en vandaag bijna alle kazernes van ons land afgaan om het sociaal akkoord uit te leggen en om de stand van zaken inzake het pensioendossier te geven. De directeur-generaal HR, luitenant-generaal Esser, bezoekt zelf alle kazernes om uitleg te verschaffen aan het personeel. Dat is ook nodig, mijnheer de minister, want er wordt ook heel veel fake news verspreid. Het is dus goed dat de directeur-generaal zelf ter plekke gaat om onze militairen uit te leggen wat er nu precies is afgesproken en wat er niet is afgesproken, want daar doen heel veel verschillende verhalen de ronde over.

Mijn vraag is heel eenvoudig. Kunt u ons vandaag een stand van zaken geven met betrekking tot het debat over het statuut van de militairen en over het pensioendebat?

Les militaires sont devenus, dans ce pays, une variable d'ajustement, en particulier avec le gouvernement Arizona. Je parle d'ajustement budgétaire. Malgré la pénibilité et la spécificité de leur mission, votre gouvernement, monsieur Francken, a décidé unilatéralement de prolonger de plus de dix ans leur carrière, alors que l'on sait bien qu'au vu des tensions géopolitiques et de ce qui se passe aujourd'hui, et même de jour en jour voire d'heure en heure, ils seront de plus en plus sollicités et sollicités sur le terrain. Lors de votre prise de fonction, nous avons assisté – fait très rare – à une manifestation comptant plus de 5 000 militaires dans les rues pour demander qu'on les écoute et qu'on préserve leur statut.

Pour tenter de faire passer la pilule, vous avez décidé de négocier un plan social pour continuer à revaloriser la carrière de militaire, comme ce fut le cas sous la précédente législature, après des années de gel. Je ne peux pas nier une chose: vous êtes effectivement assez volontaire en la matière.

Il reste malgré tout difficile de parler d'un accord puisque, à ce stade, il s'agissait d'une offre à prendre ou à laisser et elle est loin d'avoir recueilli l'aval de tous les syndicats militaires à ce stade. Ce plan social représente environ 300 millions d'euros. Il s'agit d'une faible compensation en regard des 435 millions d'euros que la suppression des régimes de retraite préférentiels rapportera à l'État et, plus globalement, de l'impact de ces décisions à long terme pour les militaires.

Si les mesures peuvent paraître séduisantes, voire positives pour les jeunes recrues, les grands oubliés de cette réforme et de ce plan social sont évidemment les militaires qui sont déjà en carrière et qui s'inquiètent de manière tout à fait légitime. Chaque militaire en fonction de sa carrière et des conditions dans lesquelles elle ou il a rejoint l'armée verra finalement les conditions qu'on lui avait proposées au départ complètement modifiées, avec un impact différent sur sa fiche salariale et, plus globalement, sur son bien-être au travail.

De mes contacts, il apparaît que de nombreuses zones d'ombre subsistent, notamment sur l'âge de départ à la pension. Par exemple la question du nombre de jours nécessaires pour qu'une année compte dans le calcul reste entière.

Monsieur le ministre, pouvez-vous me présenter ce que comporte exactement pour les militaires ce que vous appelez l'accord social avec un seul des syndicats (puisque tous les autres sont contre), ainsi que la ventilation de son budget et de son agenda de mise en œuvre. Je vous demande aussi très directement: avez-vous l'aval du ministre en charge des retraites et, donc, du gouvernement, ou est-ce simplement une position que vous défendez aujourd'hui seul devant un gouvernement qui ne se serait pas encore prononcé.

Au regard de cet accord, une communication spécifique et claire adressée aux militaires actuels et futurs sera-t-elle organisée pour que chacun et chacune puisse prendre connaissance des conséquences concrètes des réformes à venir sur sa carrière et sur ses conditions de travail? Comment la concertation sociale va-t-elle s'organiser, alors que seul un syndicat militaire a souscrit à ce plan social? Fermez-vous encore toute possibilité de négociation?

Concernant l'âge de départ à la retraite des militaires, où en sont les discussions avec votre collègue Jan Jambon, les syndicats et vous-même? Vu la suppression de la péréquation pour les fonctionnaires, garantissez-vous le fait que les allocations limitant l'impact sur la péréquation, introduites lors de la revalorisation salariale du précédent gouvernement, seront incluses dans le salaire? Avez-vous déjà des accords en ce sens avec le cabinet du ministre Jambon? Je vous remercie pour vos réponses.

Monsieur le ministre, le 25 juillet dernier, vous avez signé avec le général Vansina un courrier informant l'ensemble des militaires du fait qu'un accord social avait été signé dans le cadre d'une amélioration substantielle de la rémunération des militaires, de façon à atténuer aussi les conséquences négatives de la réforme des pensions. Il cherche à rendre le statut de militaire plus attractif.

On peut évidemment regretter qu'un seul syndicat ait signé cet accord, même si c'est le plus important. Comme vous le savez, les Engagés sont très attachés au dialogue social et à la nécessité d'avoir un accord le plus large possible. L'accord que vous avez signé comprend de réelles avancées; je citerai par exemple l'augmentation, de plus de 60 % en moyenne, de la rémunération pour les exercices, lors des camps et des manœuvres; la maximalisation des barèmes d'ancienneté dans les échelles salariales à partir de 2027; une allocation forfaitaire de mobilité pour compenser la durée des trajets domicile/lieu de travail souvent plus longue que dans d'autres professions; et une rémunération du travail de week-end – au lieu de 5 heures payées pour 24 heures prestées, la rémunération passera à 20 heures; des mesures de transition progressives vers le nouvel âge de mise à la retraite des militaires afin que la réforme puisse s'appliquer sans brutalité; la mise en place d'un dispositif destiné à prévenir la perte de revenus en cas d'incapacité de travail ou d'invalidité.

Soit, comme nous venons de le préciser, un accord qui permet d'améliorer le statut des militaires en vue d'une réforme de pension. Il semblerait cependant que vous avez des difficultés pour faire accepter certaines mesures par le cabinet pension.

Monsieur le ministre, toutes les mesures présentes dans l'accord social du 25 juillet dernier pourront-elles être mises en œuvre?

Vous avez eu une nouvelle réunion avec les syndicats ce 12 septembre, à l'issue de laquelle de nouvelles demandes ont été déposées. Avez-vous obtenu des réponses à ces demandes ou des propositions qui pourraient faire changer d'avis certains des syndicats?

Enfin, certains syndicats demandent une réforme complète du statut des militaires, ce qui exigerait bien évidemment un temps considérable, mais envisagez-vous des travaux au cours de cette législature?

Mijnheer de minister, een paar maanden geleden leek een sociaal akkoord nog geheel onbespreekbaar. We vangen nu hier en daar toch op dat er licht aan het eind van een lange en moeilijke tunnel is.

Laten we eerlijk zijn, iets veranderen inzake pensioenen en statuten is allesbehalve eenvoudig. Vanuit het lokale bestuur kan ik daar over meespreken. We hebben daar in de vorige legislatuur ook flink op moeten kauwen. We hebben wel een sociaal akkoord bereikt, weliswaar pas na anderhalf jaar. Het moet gezegd, de lichtsnelheid van uw gesprekken met de vakorganisaties is knap. Ik had eigenlijk niet verwacht dat het allemaal zo constructief en vlot zou verlopen. In de memoranda van de vakorganisaties merk ik een soort rode draad: werken zal ook voor de militairen beloond worden. Zaken als een jobtoelage, de loopbaan, compensaties en werkbaar werk worden bekeken. Dat zullen de militairen heel graag horen. Het is immers een bijzonder moeilijke oefening, als men raakt aan verworven rechten.

Mijnheer de minister, iedereen kijkt naarstig uit naar het verloop van de onderhandelingen. Wat is de jongste stand van zaken?

Het zou misschien ook interessant zijn dat u de voorwaarden voor Belgische militairen, in vergelijking met die van andere NAVO- en EU-staten, op het vlak van het militair statuut onder de loep neemt? Worden er best practices bestudeerd? Bent u elders de mosterd gaan halen? Worden er bepaalde maatregelen overgenomen, ja of neen?

Mijnheer de minister, we hebben al een aantal keer geprobeerd om het sociaal akkoord in onze commissie te bespreken. We hebben vorige keer veel vragen gesteld, maar geen antwoorden gekregen. Niet veel later, in juli, volgde er een persconferentie. Ik hoop dat we vandaag daarover een uitvoeriger debat kunnen voeren, alleszins uitvoeriger dan tijdens de vorige gelegenheid, want toen antwoordde u aan een lichtsnelheid van één minuut.

Op de persconferentie was u uiteraard lovend over het akkoord dat u aan de vakbonden zou voorleggen. Niet alle vakbonden zijn, om het zacht uit te drukken, daarmee even gelukkig. Sommige zijn wel al blij dat er een akkoord is. Zal er nog verder onderhandeld worden of is hetgeen 25 juli op tafel lag, het eindbod?

Dat is belangrijk, omdat het gesprek rond de pensioenen nog steeds loopt. Dat is een evenwichtsoefening. Het sociaal akkoord was, dacht ik toch, bedoeld om de verhoging van de pensioenleeftijd te compenseren. Ik krijg signalen dat men dat op het kabinet van de minister van Pensioenen nog steeds zo stelt. U daarentegen betwist dat en houdt vol dat de maatregelen in het sociaal akkoord daar los van staan en dat het pensioenverhaal een ander verhaal is. Maakt u al dan niet de koppeling? Zo ja, betekent het dan dat er voort over het sociaal akkoord kan worden onderhandeld, aangezien het pensioenakkoord nog niet volledig afgeklopt is?

Wat is de impact van de voorgestelde pensioenhervorming voor de militairen? Wat is de stand van zaken vandaag? Dat is ook een relevante vraag.

In globo, wat ligt er op tafel? Welke maatregelen zijn concreet en volledig afgeklopt? Vinden er nog gesprekken plaats met de vakbonden over het sociaal akkoord en de pensioenhervorming?

Mijnheer Francken, normaal gezien is het de vijand, die de moraal van onze troepen onderuithaalt. Hier is het echter de eigen regering, die dat doet. Dat zijn niet mijn woorden, maar die van Boris Morenville van VSOA Defensie, met wie u onderhandelt over een nieuw sociaal akkoord. Uw hoeraberichten afgelopen zomer rond dat sociaal akkoord waren volgens mij compleet misplaatst. Er is helemaal geen sociaal akkoord gesloten met drie van de vier erkende defensievakbonden. De militairen zullen nog altijd jaren langer moeten werken voor een lager pensioen. Dat zijn de feiten.

Mijnheer de minister, op 12 september zat u samen met het gemeenschappelijk vakbondsfront 2.0, bestaande uit de drie andere vakverenigingen ACV, ACOD en VSOA Defensie. Dat vakbondsfront vreest en ik citeer hen: ʺ De militairen zijn verkocht en we zullen nooit akkoord gaan met het voorstel van de minister van Defensie in zijn huidige staat. ʺ Mijnheer Francken, bent u bereid om het sociaal akkoord dat is gesloten met de ACMP te herzien op basis van de kritiek en de opmerkingen van het sociaal front, bijvoorbeeld door de pensioenmaatregelen te verzachten?

Bent u bereid om elke militair de keuze te geven om de opstoelage in geld of in tijd te ontvangen, ongeacht zijn geboortejaar? Vandaag zijn de voorwaarden voor die opstoelagen immers zeer streng.

Bent u het eens met de conclusie van de drie vakverenigingen, VSOA, ACV en ACOD, dat militairen langer zullen moeten werken voor minder pensioen?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw duidelijke antwoord.

U hebt hier heel wat elementen herhaald van op de persconferentie, waarvan sommige ook voor ons in de goede richting gaan. Misschien leeft dit bij een aantal partijen, maar ik denk niet dat er bij de militairen een probleem is met te lang werken. Iedereen beseft dat men zijn of haar steentje moet bijdragen. Iedereen weet dat iedereen een bijdrage moet leveren. Het grote vraagstuk was echter dat er boter bij de vis moet komen. Als militairen langer moeten werken, moeten aan hun statuut en hun verloning grondige wijzigingen worden doorgevoerd. De belangrijkste vraag, die ook essentieel was voor mijn fractie en voor de militairen, is dat een uur een uur is. Een uur moet ook effectief worden betaald.

Wij hebben het gezien bij militairen op operatie. Bijvoorbeeld in de operatie Vigilant Guardian waar militairen naast politieagenten de veiligheid op straat verzekerden, werden de politieagenten in het weekend en ’s avonds dubbel zoveel betaald, konden zij op tijd naar huis en kregen zij bovendien nog een dag recuperatie. De militairen daarentegen kregen, alles bij elkaar geteld, nog niet de helft. Dergelijke verschillen moeten verdwijnen. Dat is oneerlijke concurrentie tussen veiligheidsberoepen.

Ik ben ook tevreden dat het statuut van de militair tijdens de huidige legislatuur grondig wordt herzien. Het statuut moet de 21e eeuw worden binnengeloodst, zodat de veiligheidsberoepen elkaar niet in de wielen kunnen rijden en er opnieuw een gelijk speelveld wordt gecreëerd.

Dat het pensioen en het statuut aan elkaar worden gekoppeld, is logisch. Ik begrijp de onrust over de pensioenhervorming, zeker bij militairen die bij Defensie op het einde van hun loopbaan zijn. Het is dus goed dat er eindelijk duidelijkheid komt en dat DGHR de kazernes bezoekt om er duidelijkheid te verschaffen. Ik ben ook blij met de gebruiksvriendelijke tool waarmee de militair kan berekenen wanneer hij of zij effectief met pensioen kan gaan. Daartoe is het essentieel dat er betere loonvoorwaarden en een betere verloning komen. Ik hoop dat de meeste maatregelen, zeker de opstoelage, op hetzelfde moment in werking treden als de pensioenhervorming.

Er ligt dus nog heel veel werk op de plank. Ik wens u veel succes in oktober 2025. Ik hoop dat u alle vakbonden kunt overtuigen. Sociale onrust is nooit goed, in geen enkele organisatie, ook niet bij Defensie. Ik kijk ook enorm uit naar het wetgevende werk dat op ons afkomt, want al uw aangekondigde plannen moeten in wetteksten worden omgezet en in het Parlement worden voorgelegd. Alvast bedankt voor uw antwoord.

Mijnheer de minister, dank voor uw toelichting bij de aanpassing van het militair statuut en de pensioenhervorming. Het zou er nog maar aan mankeren dat het militair statuut niet zou worden verbeterd. De situatie was er natuurlijk ook naar: miskenning door onderbetaling, vaak abominabele loopbaan–voorwaarden en geen of gebrekkige compensaties voor gepresteerde uren. Het Vlaams Belang heeft altijd onderstreept dat het pensioendebat een loopbaandebat is en dat het ene onlosmakelijk verbonden is met het andere. Er is op het moment echter nog geen duidelijkheid over een aantal concrete maatregelen van dat sociaal akkoord, onder meer over de pensioenberekening, het verlies aan pensioen, de compensatie en de berekening van premies. Dat is allemaal nog bijzonder onzeker.

Mijnheer de minister, u weet beter dan wie ook dat de onderhandelingen in september allesbehalve vlot zijn verlopen. Er werden inderdaad nog een aantal minimumvoorwaarden voorgelegd. Me dunkt dat er nog veel moet worden onderhandeld. Uw communicatie omtrent het sociaal akkoord en de goedkeuring door de ACMP was dus voorbarig en lichtjes ongepast. De militairen laten zich niet onder druk zetten, omdat één vakorganisatie al heeft toegezegd. Dat lijkt me op het moment wel duidelijk. U schuift op in de tijd en hebt aangegeven dat een en ander voor medio oktober is; we zullen hier dus ongetwijfeld nog op terugkomen.

Er werd terecht hulde gebracht aan DG HR voor de communicatie ter zake, wat uiteraard toe te juichen is. Dat was ooit anders bij Defensie. De communicatie was immers niet altijd even proactief of duidelijk. Ik wil vooral hulde brengen aan onze militairen, van wie tegenwoordig al veel wordt gevraagd, nog altijd in onzekerheid verkeren en desondanks dag in dag uit alles geven wat ze kunnen om onze veiligheid te garanderen.

Ik sluit mij uiteraard ook aan bij de hulde van mevrouw Ponthier aan onze militairen, die ondanks de onzekerheid over hun pensioen toch elke dag het beste van zichzelf geven, vaak in moeilijke en zelfs levensgevaarlijke omstandigheden, maar ik vond het ook gepast om hulde te brengen aan de mensen van DGHR, die hard gewerkt hebben aan het akkoord en die het nu ook zullen toelichten aan de militairen zelf.

Een uur is een uur; dat principe is iedereen bekend. Welnu, militairen dringen daar al tientallen jaren op aan en eindelijk is er op hun vraag een antwoord gekomen. Dat alleen al betekent een zeer grote verbetering voor hun statuut. Op dat vlak is het sociaal akkoord een belangrijke stap vooruit in de richting van wat onze militairen gevraagd hebben.

Het klopt dat veel militairen op het moment argwanend zijn. Eerst zien, dan geloven, horen we vaak. Ik begrijp dat. Ze willen boter bij de vis. Ze willen vaststellen dat de beloften waar worden gemaakt. Ik spreek nog vaak met mijn collega’s van destijds. Zo sprak ik onlangs tijdens Land Day met een aantal militairen. De opstoelage leek hen te bevallen, maar ze vroegen zich af of die er echt wel zou komen. Ze willen inderdaad zekerheid over de opstoelage, ook omdat het bedrag van die toelage niet min is. Ik denk dat we nu woord moeten houden. We moeten ervoor zorgen dat wat is afgesproken, zo snel mogelijk wordt uitgevoerd en dat het hele debat over de pensioenen daaraan wordt gekoppeld.

Tot slot heb ik nog enkele woorden voor de collega’s van de PVDA. Zij beweren altijd dat zij opkomen voor onze militairen, maar ze weigeren te investeren in nieuw en veilig materiaal voor onze militairen. Zij weigeren te investeren in nieuwe kazernes en in nieuwe infrastructuur voor onze militairen. Zij weigeren te investeren in de veiligheid van ons allemaal en dus ook van onze militairen. Hier beweren ze evenwel dat ze opkomen voor de militairen. Ik spreek veel met militairen onder andere op de Land Day en bij sociale evenementen. Daar heb ik nog nooit iemand van de PVDA gezien. Bij bevelovergaves heb ik nog nooit iemand van de PVDA gezien. Op evenementen zoals Land Day heb ik nog nooit iemand van de PVDA gezien. Ik ga er wel naartoe. Ik spreek met de militairen. Leden van de PVDA, wat zeggen zij over de PVDA? Zij vertrouwen u niet; zij geloven niet in u; zij houden absoluut niet van een partij als de PVDA, omdat u niet bereid bent de nodige stappen en investeringen te doen in onze defensie. Dus stop met ons hier de les te spellen alsof u de enige bent die opkomt voor onze militairen. Spreek met de militairen en u zult een ander geluid horen.

Monsieur le ministre, parler avec les militaires, c'est effectivement important, mais il est également important de parler avant l'accord de gouvernement. Quand on fait un accord de gouvernement, on doit rencontrer les partenaires sociaux, et si vous aviez rencontré tous les partenaires sociaux – et en particulier les syndicats militaires –, vous n'auriez peut-être pas eu 5 000 militaires dans la rue. Dès lors, je pense que les militaires qui se sont exprimés ne pensent pas que du bien des réformes du gouvernement Arizona en matière de retraite, et en particulier les retraites des militaires.

Monsieur le ministre, vous parlez de fausses informations. Je peux vous suivre mais moi, je me réfère à des faits. Selon l'accord de gouvernement, l'âge de la retraite est 67 ans. Vous évoquez ici une mesure selon laquelle les militaires pourront partir à la retraite en moyenne vers 59 ou 60 ans, certains à 62 ans, d'autres à 60 ans. Moi, j'ai entendu la déclaration du ministre des Pensions et j'ai l'accord de gouvernement. Tous deux évoquent un âge de 67 ans.

Le deuxième élément primordial, c'est qu'en matière de retraites, si on compare les régimes de retraite dans deux armées essentielles qui sont membres de l'OTAN, la première qui vous sert souvent de modèle – autrement dit l'armée américaine –, on a droit à une retraite après 20 ans de carrière. Et en France, l'âge de la retraite pour les militaires – et vous n'ignorez pas qu'en France a lieu un large débat sur la réforme des retraites – est fixé à 52 ans, avec un minimum de 20 ans de service mais, après 17 ans de service, les militaires ont déjà droit à des éléments de retraite.

En fait, vous présentez un bel emballage, un beau cadeau, mais surtout pour les nouvelles recrues, pas pour ceux et celles qui sont toujours en activité aujourd'hui. Vous parlez donc de fausses informations et d'accord social, mais il n'y a pas d'accord social. Certes, un des syndicats a marqué son accord, mais vous avez dit que vous reverriez les autres à la mi-octobre. J'entends donc parler d'accord social mais non, il n'y a pas d'accord social!

En outre, vous n'avez pas répondu à une question très claire: le gouvernement vous a-t-il donné les 300 millions d'euros que vous réclamez pour l'accord social ou le prochain accord social? Personnellement, je n'ai vu aucun conclave budgétaire qui permette aujourd'hui de dire que vous avez les moyens de mettre en œuvre les mesures que vous avez énoncées. Dès lors, les fausses informations, je ne sais pas où elles sont, mais elles ne sont pas dans mon chef, et certainement pas dans le chef des syndicats et encore moins des militaires.

Donc, vous avez de quoi financer les 2 %? J'avais cru comprendre qu'il n'y avait toujours pas d'accord, que pour l'instant, on devait mobiliser des fonds Défense et SFPI, que l'on devait mobiliser des fonds par-ci par-là. J'avais compris qu'un des grands enjeux budgétaires du conclave, lors duquel vous devrez dégager 46 milliards d'économies selon vous, était qu'il fallait trouver un accord pour le financement des nouvelles dépenses. Vous me dites que vous avez déjà trouvé les moyens. Alors, mettez-les sur la table et énoncez-nous maintenant la partie de l'accord de gouvernement qui vous permet de dire que vous avez effectivement, de manière structurelle, de quoi financer votre plan et tous les investissements militaires dès 2025, pour la fin de cette année, et ensuite pour 2026, 2027 et les suivantes! Je trouve assez sidérant de vous entendre dire cela alors que rien ne permet d'affirmer que vous avez un accord budgétaire, au contraire. En tout cas, le conclave budgétaire n'a pas encore eu lieu.

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Je pense que tout à l'heure j'ai précisé que Les Engagés étaient très attentifs aux négociations, mais je tiens à souligner que je ne mettais pas du tout en doute votre qualité de négociateur. Celle-ci a été démontrée ici par toutes les avancées qui ont été proposées aux militaires dans le cadre de l'évolution de leur carrière et aussi dans le cadre d'une vision beaucoup plus stratégique à long terme. Merci aussi d'avoir pris du temps. Deux mois, ce n'est pas négligeable pour aboutir dans ces négociations et discussions. Le statut des militaires est réellement amélioré, vous venez de le préciser, et c'est aussi très important pour nous. N'oublions pas ces hommes et ces femmes qui mettent à un moment leur vie en jeu pour nous défendre, pour défendre la patrie et l'ensemble des Belges que nous sommes, mais je sais que vous ne les oubliez pas.

Au-delà de cela, j'insiste sur le fait que vous avez proposé, comme vous l'aviez dit, que vous avez écouté, comme vous l'aviez dit, que vous avez négocié, comme vous l'aviez dit. Maintenant, il faut informer parce qu'en effet, il y a énormément de fausses informations. Nous n'avions jamais vu, avant la mise en place du gouvernement, la survenue d'une grève anticipée.

Mijnheer de minister, ik denk dat we nu naar de grootste hervorming gaan van de voorbije decennia. Misschien is er in het verleden iets te weinig gebeurd.

Een paar zaken vallen mij op. Het is niet zomaar één vakorganisatie die haar akkoord heeft gegeven, het gaat om de grootste vakorganisatie by far, de ACMP.

Ik heb collega Kjell Vander Elst ook horen zeggen dat er zaken moeten veranderen om het statuut te moderniseren en zo naar een moderner leger te kunnen evolueren. Dat beaam ik volledig. Daarvoor pleit iedereen met een militaire badge al jaren. Alle anomalieën die er in het verleden zijn ingeslopen, worden nu stilaan weggewerkt.

Ik wil nog één oproep doen. Ik denk dat bepaalde partijen baat hebben bij sociale onrust. Ik heb dat nooit goed begrepen. Ook op lokaal niveau hebben we dat mogen vaststellen. Als men dat doet, doe dat dan wel met de juiste informatie. Doe dat niet door het verspreiden van fakenieuws, nieuws dat nog helemaal niet is afgetoetst, want dan begint men te stoken en komt men terecht in de fase van de voorbije maanden, met onduidelijkheid en onzekerheid. Dan is men de gemoederen aan het ophitsen in plaats van ze te bedaren om tot een sociaal akkoord te kunnen komen. Dat is mijn enige vraag aan alle collega’s.

Ik hoop dat wij tegen het einde van dit jaar - dat zou een soort wereldrecord zijn gezien de grootte van de hervorming - tot een protocol van akkoord kunnen komen. We wensen u daar alle succes bij, mijnheer de minister.

Ik wil nog even inpikken op wat de heer Metsu net zei. Hij zei: bevraag u voor u hier informeert. Ik meen trouwens niet dat ik me schuldig gemaakt heb aan het verspreiden van fake news. Absoluut niet.

Als we vragen stellen in het Parlement, is het nu wel de allereerste keer dat we een antwoord krijgen dat langer is dan één minuut wanneer het over het sociaal akkoord gaat.

U kunt ons moeilijk verwijten dat we vragen moeten stellen. Als we geen antwoorden krijgen, wat is dan de zin daarvan? Dat was niet zo consistent in uw antwoord.

Inzake de toelichtingen van DHR wil ik onderstrepen dat ze door mij uiteraard zeer geapprecieerd worden. Het is bijzonder belangrijk om op een laagdrempelige manier iedereen persoonlijk te informeren. Dat zal zeker misverstanden uit de weg helpen.

Ik hoor in uw uitleg echter geen enkele opening om nog verder over het sociaal akkoord te praten, mijnheer de minister. U hebt zelfs gezegd: het is nu aan de vakbonden hun kaarten op tafel te leggen en dan een protocol van akkoord of van niet akkoord te geven. Ik vind het een pijnlijk signaal dat u, terwijl drie van de vier vakbonden toch nog opmerkingen en vragen hebben, eigenlijk zegt dat het te nemen of te laten is.

Uw antwoordde ook niet inzake de koppeling tussen de pensioenhervorming en het militaire statuut. In uw uitleg scheidde u die twee dossiers zelfs. Maar ze zijn natuurlijk niet gescheiden voor een militair, want die gaat uiteindelijk met pensioen én hij moet zijn huidige militaire statuut in het oog houden. Ik vind dat een rare manier van werken. Dit moet als één geheel behandeld worden. U doet dat niet. Het sociaal akkoord lijkt me voor u te nemen of te laten, terwijl er over de pensioenen nog geen volledige duidelijkheid is.

Wat gebeurt er ondertussen wel? Ik wil benadrukken dat de huidige militairen meer waardering dan ooit verdienen. De situatie is nu veel meer gespannen. De verwachtingen waaraan ze moeten voldoen, zijn nu ook veel groter. Nieuwe wapensystemen betekenen dat meer opleiding nodig is en meer tijd om daarin te investeren.

Nieuwe militairen en nieuwe reservisten opleiden, vraagt ook meer tijd. Ondertussen geeft deze regering de militairen ook nog extra politietaken, waarvoor de politieagenten beter vergoed worden dan de militairen, zoals het bewaken van kerncentrales of wacht lopen in de steden, eigenlijk als goedkope politieagenten. We weten nochtans allemaal - want dat is in het verleden gebleken - dat dit dodelijk is voor de motivatie van de militairen. Het accordeert niet met elkaar. Het zou moeten maken dat u met veel meer zorg omgaat met het statuut en het pensioen van de militairen.

Mijnheer Francken, u spreekt soms over het verspreiden van fakenieuws. Is er nu eigenlijk een sociaal akkoord of niet? U tweet zelf: “ It’s a wrap , sociaal akkoord is rond.” De ACMP heeft getekend, maar de feiten zijn dat drie van de vier defensievakbonden dat sociaal akkoord vandaag nog altijd niet hebben ondertekend. Als ik thuis aan de keukentafel in discussie ga met mijn kinderen en mijn vrouw en enkel mijn dochter en mijn zoon akkoord gaan over iets terwijl de twee andere kinderen dat niet doen, dan hebben we geen akkoord. Zo werkt dat. U hebt vandaag geen akkoord. Het is duidelijk waarover het gaat: de pensioenen vormen het hete hangijzer.

U geeft toe dat iedereen langer moet werken, dus ook onze militairen. Minstens vier jaar erbij, maar voor de meesten zal het eerder zes jaar zijn. Alsof dat niets is. U hebt dat wel gezegd, minstens vier jaar, dat was toch wat u net gezegd hebt. Op 60 jaar met pensioen, dat is enkel haalbaar voor wie een goede loopbaan heeft, maar veel mensen hebben gemengde carrières met ziekteperiodes ertussen. Dat is de realiteit. Daarom maken de militairen zich grote zorgen, terecht. Hoe ziet hun eindeloopbaan er vandaag uit? Alle goede functies voor vijftigplussers privatiseert u. Het bewaken van de kazernes en andere taken zijn al lang geleden geprivatiseerd. Het is logisch dat de militairen argwanend staan tegenover de politiek, ook tegenover uw beleid.

Mijnheer Weydts, ik luister naar de vakbonden. Ik citeer hier de vakbonden. U zegt dat ik met de militairen zelf moet spreken. Dat wil ik gerust doen. Volgens u vertegenwoordigen de vakbonden de militairen niet? Ik heb met militairen gesproken, een van de 5.000 die enkele maanden geleden in Brussel op straat kwamen. Dat was toch een duidelijk signaal, mijnheer Weydts? Zij waren daar niet om te supporteren, maar om te zeggen tot hier en niet verder; 56 jaar is lang genoeg voor ons.

Het is hier al gezegd, in Frankrijk kunnen militairen op 52 jaar met pensioen. In de meeste andere Europese landen ligt die pensioenleeftijd onder de 56 jaar voor militairen. Er is geen enkele reden om er voor onze militairen plots zes jaar bij te doen. Dank u wel.

Monsieur le ministre, j'entends bien votre argument sur la retraite aux é tats-Unis et celle en France. Pour être clair, après 20 ans de carrière, un militaire français peut demander à prendre sa retraite. Donc, cela ouvre des droits; ce qui n'est pas le cas chez nous. Voilà ce que je voulais dire. Cela signifie qu'après 20 ans de carrière, le militaire concerné bénéficiera d'une retraite moindre que quelqu'un qui aura accompli 30 ans de carrière. En revanche, puisque vous ouvrez le débat au plan international et que nous parlons souvent de matériel militaire pour essayer d'aboutir à une cohérence et une uniformité au sein de l'OTAN et de l'Union européenne, il serait judicieux de réfléchir à une adéquation des conditions salariales, de travail et de retraite des militaires. Je ne le connais pas. Par conséquent, ma question est toute simple: quel est le salaire d'un militaire en France? Si sa retraite est inférieure, il a peut-être eu… Comme je n'en sais rien, je ne livrerai pas de fausses informations… Par rapport à d'autres militaires, quel est son niveau salarial? De la sorte, nous pourrons comparer non des pommes et des citrons, mais des pommes et des poires comme nous le disons en français – même si nous avons évidemment compris le sens de "pommes et citrons". Ensuite, vous parlez d'un accord social. Or vous en avez conclu un, mais avec un seul syndicat. Vous devez encore revoir les autres à la mi-octobre, comme vous l'avez dit vous-même. Toutes les cartes seront sur la table. Vous en appelez à la discrétion. Venant de vous, monsieur le ministre, cela m'a fait sourire. Je sais que vous êtes quelqu'un de très correct, mais vous n'êtes pas toujours discret. Nous vous voyons tout le temps dans la presse, monsieur le ministre. Dès que vous voyez quelque chose de bien, vous annoncez que la Belgique va l'acheter. Notre rôle de parlementaires est de vous poser des questions. Quand nous vous interrogeons, nous ne vous demandons pas d'être discret. Je sais que vous n'allez pas nous divulguer toute votre stratégie. Franchement, c'est un peu l'hôpital qui se moque de la charité. Nous jouons notre rôle en vous posant des questions. Vous choisissez d'y répondre ou non. Ne pas répondre est aussi un choix. J'ai été ministre. Parfois, cela m'arrangeait de ne pas répondre aux questions. Les députés en prenaient acte. Donc, s'il vous plaît, restons courtois et entre gens corrects. Et vous l'êtes. Malgré nos différends politiques, nous avons toujours entretenu une relation saine et normale.

Mevrouw de minister, de stijgende vergrijzingskosten nopen ons allemaal zo lang mogelijk aan de slag te blijven. De regering zet dan ook ten volle in op verschillende maatregelen die mensen stimuleren langer te werken. Zo kunnen werknemers die dat willen – het is geen verplichting – na hun pensioen aan de slag blijven en krijgen ze daar ook een pensioenbonus voor. We kunnen dat alleen maar toejuichen.

Bij cd&v vinden we het inderdaad belangrijk dat mensen er zelf voor moeten kunnen kiezen te blijven werken na hun pensioenleeftijd. Daarom staat in het regeerakkoord van de arizonaregering dat we komaf maken met leeftijdsdiscriminatie door de schrapping van de automatische pensionering van statutaire ambtenaren wanneer ze de pensioengerechtigde leeftijd bereiken.

Dat is een broodnodige maatregel, geïnspireerd op een voorstel van resolutie dat ik in 2023 al had ingediend en dat ik nu opnieuw heb ingediend. Dat is broodnodig, niet alleen bij de overheid, omdat er soms nood is om ambtenaren langer aan het werk te laten, maar ook bij werkgevers, omdat ze worden geconfronteerd met een tekort aan arbeidskrachten en met een hoge vacaturegraad. Het zou onze overheid alleen maar ten goede komen de meer ervaren ambtenaren wat langer aan de slag te houden, indien ze dat willen en indien er nood aan is op de dienst, gelet op het feit dat zij vaak vaardigheden bezitten die jongeren nog niet hebben.

Hoever staat het met de afschaffing van de automatische pensionering van statutaire ambtenaren?

Hebt u dat al voorgelegd aan het comité A?

Bent u al in overleg gegaan met de deelstaten over de automatische pensionering van vastbenoemde ambtenaren van de deelstaten die de pensioengerechtigde leeftijd bereiken? Indien niet, wanneer komt dat overleg er?

Tegen wanneer kunnen we de afschaffing van de automatische pensionering van statutaire ambtenaren conform het regeerakkoord verwachten?

Welke reglementering moet daarvoor aangepast worden? Is daar een wetswijziging voor nodig of gebeurt dat op een andere manier?

Ik wil voor de rest verwijzen naar mijn voorstel van resolutie, waarin staat hoe complex het is als een ambtenaar nu na zijn pensioen voort wil blijven werken.

Dat is bijna onmogelijk en administratief zo zwaar dat het in de praktijk bijna nooit gebeurt.

Ik dank u alvast voor uw antwoord.

Dank u wel voor uw antwoord, mevrouw de minister. Zoals ik in mijn vraag heb gezegd, is het de bedoeling dat mensen aan de slag kunnen blijven, als de diensten daar nood toe hebben. Daarom moeten het managementcomité of de diensten hun goedkeuring geven. De procedure ter zake is vandaag hopeloos complex. U hebt een aantal stappen toegelicht, maar er zijn er nog meer. Ik verwees al naar mijn voorstel van resolutie ter zake. Ik ben alvast blij, mevrouw de minister, dat u aan de slag zult gaan met de passage uit het regeerakkoord daaromtrent, dat u intussen teksten hebt gevraagd om het desbetreffende KB aan te passen en dat we de wijziging normaal gezien voor het einde van het jaar, samen met de eerste fase van de pensioenhervorming, zullen kunnen goedkeuren in het Parlement. Ik ben er vast van overtuigd dat ook de regio’s ons daarin zullen volgen, zoals in het verleden is gebeurd voor andere maatregelen. Ook toen het ging om de reglementering aan te passen inzake tijdskrediet en ouderschapsverlof, zijn de gemeenschappen en de gewesten de federale overheid gevolgd. Die is bevoegd voor een grote groep ambtenaren, maar niet voor allemaal. Wij kunnen hier dus een voortrekkersrol spelen. Vanmiddag staat mijn voorstel van resolutie trouwens ook op de agenda van de commissie voor Sociale Zaken. Met dat uitgewerkt voorstel wil ik een signaal geven, omdat ik weet dat de wetgeving niet moet worden aangepast. Met mijn voorstel kunt u verder aan de slag en hopelijk kunnen we samen landen, zodat ambtenaren die vanaf 1 januari verder willen werken, dat kunnen doen.

"Moeten we bang zijn voor de pensioenmalus?" Dat is de cover van Knack van vandaag. Moeten we bang zijn voor de pensioenmalus, mijnheer de minister? Wat denkt u? U bent blijkbaar niet bang. Collega’s van de N-VA, moeten we bang zijn voor de pensioenmalus? U bent ook niet bang. Collega’s van Vooruit, moeten we bang zijn voor de pensioenmalus? U bent eveneens niet bang. Natuurlijk bent u niet bang, want hier blijven zitten tot 67 jaar is niet moeilijk. Ik begrijp dus dat u niet bang bent.

Veel mensen zijn echter terecht bang voor de pensioenmalus. Een op de twee vrouwen en een op de vier mannen zouden immers met die malus kunnen worden geconfronteerd. Ze zouden tot een vierde van hun pensioen kunnen verliezen. Dat is enorm. Ik begrijp dus dat veel mensen bang zijn.

Wij verzetten ons daarom vanaf dag één tegen die maatregel, omdat hij ingrijpend, onrechtvaardig en elitair is. Hij is onrechtvaardig en elitair omdat hij mensen die vroeg zijn begonnen te werken in een zwaar beroep straft, terwijl hij mensen die later begonnen te werken in een minder zwaar beroep beloont. Dat is niet aanvaardbaar.

Onder druk van de sociale beweging heeft uw regering al stappen achteruit gezet. Tijdelijke werkloosheid hebt u terecht uit de malus geschrapt. Dat is terecht, want mensen kunnen daarvoor niet kiezen. Ook kortstondige periodes van ziekte hebt u geschrapt. Het probleem blijft echter bestaan bij de ernstige periodes van ziekte. Het gaat dan over mensen met kanker, reuma of peesproblemen.

Mijnheer de minister, de ziektecorrectie die u wilt invoeren, is peanuts. Mensen die tot 67 jaar moeten werken, zouden dan slechts tot 66 jaar moeten werken. Zult u een echte ziektecorrectie invoeren en ziekte volledig gelijkstellen voor de berekening van de malus? Ik dank u.

Mijnheer de minister, wij wachten met een visadempje op uw pensioenhervorming. U hervorming bevat een bonus-malussysteem dat pas binnen 15 jaar ten volle effect zal hebben. Dat betekent dat de huidige generatie gepensioneerden grotendeels wordt ontzien, terwijl de rekening wordt doorgeschoven naar de jongeren.

Daarnaast was er in uw eerste ontwerp de onaanvaardbare uitsluiting van moederschapsrust bij het vervroegd pensioen na een loopbaan van 42 jaar. Zo zouden vrouwen per kind bijna een volledig jaar langer moeten werken om recht te hebben op vervroegd pensioen. Pas na zware publieke druk lijkt u nu terug te krabbelen. U zou dit rechtzetten, en dat is meer dan terecht. Wat echter met gelijkgestelde periodes, zoals vaderschapsverlof, pleegverlof of mantelzorg?

Het rapport van het Rekenhof was bovendien ronduit vernietigend. De regering-De Wever zou de cijfers op orde zetten, maar niets is minder waar. Volgens het Rekenhof is uw hervorming zonder extra belastingen of uitzonderlijke maatregelen niet houdbaar, en dat terwijl de belastingdruk in België nu al tot de hoogste ter wereld behoort.

Mijnheer de minister, u noemt uw pensioenmalus een motiverende maatregel. Wat met langdurig zieken, mantelzorgers en ouders die zorgen voor hun gezin? Zult u in uw hervorming rekening houden met deze kwetsbare groepen?

Wanneer komt er duidelijkheid over het meetellen van alle gelijkgestelde periodes?

Hoe garandeert u dat deze hervorming echt intergenerationeel rechtvaardig is en geen lege doos, die de betaalbaarheid en de haalbaarheid van ons pensioensysteem ondermijnt?

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, wat we vandaag doen, is ongezien; helaas geldt dat ook voor de pensioenuitgaven. We besteden jaarlijks 70 miljard euro aan pensioenen, waarvan 30 miljard euro telkens opnieuw moet worden bijgepast. Elk klein kind kan inzien dat dit op lange termijn onhoudbaar is. Als we willen dat wie elke dag hard werkt en veel belastingen betaalt, en wie na ons komt, later ook nog een pensioen heeft, moeten we nu hervormen.

Collega De Witte spreekt over angst. Ik heb dezelfde angst als we niet zouden hervormen. Indien we niet hervormen, weet ik niet of we later nog een pensioen zullen hebben. Wat we nu doen, is noodzakelijk en u doet dat op een redelijke manier. Ik hoor dat er veel vraagstukken zijn. Wat we vandaag doen, is zeer redelijk. We houden rekening met moederschapsrust. We houden ook rekening met palliatief verlof. Periodes van gewaarborgd loon worden gelijkgesteld met gewerkte dagen. Wie langdurig ziek is en pas op 66 jaar met pensioen gaat, zal geen euro verliezen ten opzichte van vandaag. Er is helaas dagelijks gigantisch veel desinformatie over een thema dat voor iedereen van groot belang is.

Mijnheer de minister, onze fractie heeft eigenlijk maar één vraag voor u: zet door met uw hervorming en doe dat op een redelijke manier, zoals u elke dag opnieuw doet. Er is immers een oorverdovende, stilzwijgende meerderheid die u elke dag opnieuw steunt.

Mevrouw Demesmaeker, met één ding ben ik het eens: er is heel veel desinformatie over onze pensioenen.

Mijnheer de minister, u hebt nu net weer het voorbeeld gegeven. U zegt dat men 7 jaar ziek kan zijn.

Wel, ik geef een concreet voorbeeld van een poetsvrouw die 32 jaar voltijds en 10 jaar halftijds gewerkt heeft. In die 10 jaar was ze 8 keer 2 weken ziek. Wel, zij krijgt de malus. Ze is vier maanden ziek geweest: 8 keer 2 weken.

Maar ze kan niet langer werken, dat is net het punt. Als men als poetsvrouw 32 jaar voltijds gewerkt heeft en daarna nog 10 jaar halftijds, dan is men opgewerkt. Dat is het punt. U zegt dat men dan nog 3 jaar verder moet werken om dat op te lossen, maar dat lukt niet.

Mensen kiezen er niet voor, mijnheer de minister, om ziek te zijn. Men kiest daar niet voor. Ik ben liever 5 jaar aan het werken dan 5 jaar aan het vechten tegen kanker. U bestraft mensen die ziek zijn. Onze sociale zekerheid moet hen beschermen.

In plaats van te motiveren, straft u af en raakt u bovendien aan het pensioen van de gewone Vlaming. Vlaanderen heeft met een werkzaamheidsgraad van 80 % nochtans geen pensioenprobleem. U weet waar het probleem ligt. Dat ligt al decennialang in Wallonië. De huidige asociale regering schuift niettemin de factuur door naar wie wel bijdraagt, namelijk naar de Vlaming.

Mijnheer de minister, dan is er nog de uitsluiting van moederschapsverlof in uw eerste ontwerp. Waar zat u met uw gedachten? Welke boodschap geeft u aan vrouwen die werk en gezin combineren? Krijgen zij de boodschap dat zij worden gestraft omdat zij kinderen krijgen? Moederschap is geen vakantie. Net als vaderschap, pleegzorg of mantelzorg betekent moederschap keiharde inzet met maatschappelijke waarde.

Het Vlaams Belang wil geen lege hervormingsdoos die jongeren en gezinnen treft, maar een rechtvaardig systeem dat inzet beloont en zorgzaamheid erkent. Stop met straffen en begin met waarderen.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Mijnheer De Witte, ik heb voor u nog een vraag, in verband met het voorbeeld dat u gaf. Ik stel me echter de volgende vraag. Stel dat mevrouw opnieuw kan gaan werken. Wat is er dan mis mee om haar opnieuw te laten gaan werken, als zij dat kan? Als zij dat niet kan, kan zij naar het RIZIV stappen en een uitkering krijgen. Dan blijft ze in ziekteverlof en zal na de leeftijd van 66 jaar met pensioen kunnen gaan en daarbij geen euro verliezen.

Mijnheer de minister, u hebt waarschijnlijk vernomen dat mijn goede collega, de heer Seuntjes, mijn rol in de commissie hier zal overnemen. Dat neemt niet weg dat ik u vandaag en later vragen zal stellen. Als schepen van Mobiliteit in Dendermonde hoop ik alvast u nog te mogen ontvangen bij de start of het einde van de werken aan ons station, want daar zijn wel enkele problemen.

De spoorwegvakbonden hebben in de laatste week van augustus in het Comité Overheidsbedrijven in gemeenschappelijk front een negatief advies over de geplande pensioenhervorming geformuleerd. Ze uiten daarin hun bekommering over de verworven rechten, het gebrek aan wetenschappelijke onderbouwing, de ongelijkheid tussen de statuten en het feit dat er geen rekening gehouden zou worden met de zwaarte van het beroep van het spoorwegpersoneel.

De onderhandelingen in Comité A zijn inmiddels gestart. In september zijn in totaal acht onderhandelingsrondes gepland. De drie grote spoorbonden nemen heel de maand september deel en ze hopen op goede oplossingen waarbij de gezondheid van de medewerkers en de veiligheid van de reizigers niet in het gedrang komen en de engagementen uit het verleden gerespecteerd worden. Iedereen moet z’n steentje bijdragen aan de hervormingen van ons land, maar we moeten er natuurlijk ook voor zorgen dat de inspanningen eerlijk verdeeld zijn en dat onze openbare diensten sterk en doeltreffend blijven.

Ik ben me er uiteraard van bewust dat de specifieke onderhandelingen over de pensioenhervorming met minister Jambon gevoerd worden, maar gelet op de impact ervan zijn we ervan overtuigd dat het ook voor u belangrijk is de stand van zaken op te volgen en te bekijken welke rol u daarin kunt opnemen.

Kunt u ons een update geven in verband met de onderhandelingen met het spoorwegpersoneel inzake de geplande pensioenhervorming?

Hoe garandeert u dat de belangen van het spoorwegpersoneel voldoende worden verdedigd en beschermd in de gesprekken?

Wat is uw antwoord op de belangrijkste kritieken van de spoorbonden?

Hoe kijkt u naar uw kansen om een akkoord met de spoorbonden te bereiken en samen met het personeel tot een faire hervorming te komen?

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw nochtans vrij nietszeggend antwoord, maar ik had niets anders verwacht gelet op de stand van zaken in de procedure. Ik wil er gewoon wijzen dat er inderdaad een evenwichtig akkoord uit de bus moet komen met erkenning van en met respect voor de vakbonden. Het stakingsrecht is wat het is, met alle mogelijke gevolgen. Heel wat collega’s hebben al gesproken over de impact ervan op de treingebruikers. Ik denk dat veel spoorbonden zich daar ook van bewust zijn en een staking ook altijd als een laatste drukkingsmiddel zien. Laten we hopen dat er de komende weken een goed en rechtvaardig resultaat uit de bus komt. Wij zullen de kwestie met Vooruit alleszins blijven opvolgen.

Mijnheer de minister, u zult ook hebben vastgesteld dat sinds april laatstleden de Federale Pensioendienst brieven verstuurt naar mensen die met pensioen wensen te gaan. In die brieven wordt hen meegedeeld dat hun pensioendossier tijdelijk geblokkeerd is, omdat er in uitvoering van het regeerakkoord nog geen wetteksten zijn uitgewerkt.

Volgens de brief is er, als gevolg van het regeerakkoord, met onmiddellijke ingang een volledige blokkering van alle pensioenbeslissingen voorzien. Dat leidt tot onbegrip of zelfs tot enige ongerustheid, zeker bij burgers die zich op hun pensioen voorbereiden. Intussen zou het al om tienduizenden dossieraanvragen kunnen gaan. De Federale Pensioendienst stelt de mensen wel gerust en benadrukt dat er geen reden tot paniek is. Tegelijk horen we in de media allerlei signalen die de onzekerheid onder de mensen doet toenemen.

Het lijkt me dan ook belangrijk dat er zo snel mogelijk duidelijkheid komt over die situatie. Om die reden stel ik u de volgende vragen.

Mijnheer de minister, klopt de informatie die in de media verschijnt? Is er daadwerkelijk sprake van een blokkering van de pensioenaanvragen bij de Federale Pensioendienst? Hebt u een zicht op het aantal betrokken dossiers? Wat is precies de oorzaak van die blokkering? Wordt er gewerkt aan een oplossing op korte termijn om die blokkering op te heffen? Wanneer mogen de burgers daarover duidelijkheid verwachten? Kortom, kunt u de mensen met uw antwoord geruststellen?

Mijnheer de minister, tijdens de beleidsverklaring en bij de bespreking van de beleidsnota heb ik u er al op gewezen dat wie een pensioenaanvraag indient bij de Federale Pensioendienst voor een pensioen dat zou ingaan op 1 januari 2026, een mededeling ontvangt dat er ingevolge het regeerakkoord met onmiddellijke ingang een volledige blokkering is van de pensioenbeslissingen. Omdat er nog geen wetteksten voorhanden zijn, kan er momenteel geen duidelijkheid worden verschaft over de vraag of mensen die vanaf januari 2026 met pensioen gaan, al dan niet onderworpen zullen zijn aan de pensioenmalus.

Dat is uiteraard bijzonder vervelend voor de betrokkenen. Het brengt bovendien een praktisch probleem mee, aangezien de Federale Pensioendienst normaal gezien vier maanden voor de startdatum van het pensioen duidelijkheid moet kunnen geven over de ingangsdatum en het bedrag van het pensioen. Voor mensen die op 1 januari 2026 met pensioen willen gaan, moet dat in principe uiterlijk op 1 september 2025 gebeuren. De nieuwe wetgeving daarover zal echter nog niet op 1 september goedgekeurd zijn. Vandaar de ongerustheid, die ik ook eerder al heb geuit.

Mijnheer de minister, hoe moet dat nu verder? Op welke manier zal worden omgegaan met het feit dat de pensioendienst in principe vanaf 1 september duidelijkheid moet kunnen bieden over een pensioendatum en -bedrag aan mensen die op 1 januari met pensioen willen? Plant u een overgangsmaatregel? Wordt de inwerkingtreding van de pensioenmalus uitgesteld, zoals in de krant wordt gesuggereerd? Voor zover ik weet, is dat niet de bedoeling, maar welke oplossingen voorziet u?

Vreest u niet dat we dan met twee verschillende situaties te maken krijgen? Enerzijds is er de groep die vóór januari al een aanvraag heeft ingediend, anderzijds is er een groep mensen die even oud is en evenveel jaren gewerkt heeft, en zich dus in dezelfde omstandigheden bevindt, maar die de aanvraag net niet tijdig heeft kunnen indienen. Ontstaat er mogelijk discriminatie? Zouden betrokkenen dat voor de rechter kunnen aanvechten?

De voorzitster : Mevrouw Moscufo is niet aanwezig, maar ik veronderstel dat de heer De Witte de honneurs zal waarnemen.

Mijnheer de minister, ik heb dezelfde vraag. Blijkbaar zijn er tienduizenden pensioendossiers geblokkeerd. Ik krijg daarover heel veel berichten van ongeruste mensen. Ik heb de vraag anderhalve maand geleden ook al gesteld. U antwoordde toen dat er geen probleem was, maar blijkbaar is dat er wel.

Het probleem is inderdaad de pensioenmalus. Ik gebruik de term niet lichtzinnig, maar de pensioenmalus is een diefstal, namelijk een diefstal van opgebouwde rechten van werknemers die hun hele leven bijdragen hebben betaald. Ingevolge die diefstal stelt de Pensioendienst dat zij de pensioenen vanaf 1 januari 2026 niet zomaar kan berekenen zonder een duidelijke beslissing. Volgens het Handvest van de sociaal verzekerde moet de Pensioendienst uiterlijk vier maanden voor aanvang van het pensioen een antwoord verschaffen.

Het is binnenkort 1 september 2025, maar er is nog geen beslissing genomen over de pensioenmalus.

Mijnheer de minister, zult u de maatregel uitstellen tot na 1 januari 2026 of zult u overgangsmaatregelen uitwerken? Wat plant u te doen?

Mijn vraag was als eerste ingediend, maar ik stel ze als laatste, omdat ik vandaag op de voorzittersstoel zit. Eigenlijk zitten we allen met ongeveer dezelfde vragen.

Ook het ABVV stelt dat er sinds midden april 2025 een feitelijke pensioenblokkade geldt bij de Federale Pensioendienst. Dat komt door het uitblijven van wetgeving over de malus. Het ABVV zegt dat tienduizenden pensioendossiers van mensen die begin 2026 met pensioen willen gaan, momenteel geblokkeerd zijn.

In mijn vraag had ik ook verwezen naar het sociaal handvest, dat stelt dat betrokkenen vier maanden op voorhand duidelijkheid moeten krijgen over het concreet bedrag en over de ingangsdatum van hun pensioen. Wie in januari met pensioen gaat, moet dus in september duidelijkheid krijgen.

Mijnheer de minister, ik heb dezelfde vragen als de collega's. Erkent u dat het om tienduizend dossiers gaat, of om hoeveel dossiers gaat het precies? Hebt u daar een zicht op? Kunt u daarover meer duidelijkheid geven? Klopt het dat er een vertraging of blokkering is?

Wat zult u doen om ervoor te zorgen dat burgers duidelijkheid krijgen over hun pensioenrechten, zoals wettelijk is bepaald? Zult u overgangsmaatregelen nemen?

Werknemers die eind december met pensioen gaan en werknemers die begin januari met pensioen gaan, hebben dezelfde leeftijd, maar worden toch verschillend behandeld. Dat zorgt voor heel veel ongerustheid, onduidelijkheid en onzekerheid. Als er één onderwerp is waarover mensen graag zekerheid willen zodra ze de beslissing hebben genomen om met pensioen te gaan, dan is het wel de ingangsdatum en het bedrag waarop ze recht zullen hebben.

Mijnheer de minister, dank u voor dat duidelijke antwoord. Duidelijker kan het niet zijn. De media hebben misschien ten onrechte enige ongerustheid bij de mensen gecreëerd. Ik hoop dat men thans een en ander rechtzet, zodat de mensen met een gerust hart naar hun pensioen kunnen toeleven.

Mijnheer de minister, ik zal u op uw woord nemen en dat vertrouwen, maar ik vernam, niet alleen via de krant, maar ook van betrokkenen, dat het niet mogelijk is om een aanvraag in te dienen. Ik vond dat heel vreemd, want blijkbaar zou het in regionale kantoren wel kunnen, maar niet via de website.

U zegt dat iedere persoon die een aanvraag wil indienen of dat al heeft geprobeerd, op tijd een antwoord zal krijgen, uiterlijk vier maanden voor de ingangsdatum. Wie op 1 januari met pensioen wil gaan, moet dus ten laatste op 1 september een antwoord van de Pensioendienst krijgen. Daarover bestond ongerustheid. Als u zegt dat u alle ongerustheid wilt wegnemen, dan neem ik dat zeker mee en dan zal ik de mensen die daarover vragen stellen ook geruststellen.

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. Als ik het goed begrijp, zal de maatregel pas van toepassing zijn nadat die in het Parlement werd goedgekeurd. Iedereen die zijn aanvraag indient in november of december, valt dus, als de wet nog niet is goedgekeurd, onder de regels die gelden vóór de goedkeuring van de wet en krijgt dus bericht over het ingaan van het pensioen vier maanden na aanvraag. Dat is goed nieuws.

Dat betekent dat de sociale beweging, als die verder druk op uw regering blijft uitoefenen om die pensioendiefstal tegen te houden, een impact kan hebben. Dat is het concrete gevolg van wat u hier zegt. Dat is zeer goed. Wij zullen zeker blijven oproepen om via de sociale beweging druk te blijven zetten.

Ik kom straks nog terug op de schandalige omvang van de maatregel die u wilt doorvoeren, maar ik ben alvast blij dat u zegt dat de maatregel niet van toepassing zal zijn vooraleer die in het Parlement werd goedgekeurd. De pensioenhervorming kan pas vier maanden na de goedkeuring ingang vinden. Volgens de regels is het dus logisch dat de Federale Pensioendienst pas vier maanden op voorhand een bevestiging stuurt.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Dat is een hele opluchting. Ik had het niet alleen in de krant gelezen; ik kreeg net als mevrouw Lanjri te horen dat het via de website onmogelijk was om een aanvraag in te dienen. Het is vooral een opluchting voor al die mensen die een pensioenaanvraag indienen of willen indienen, dat zij de zekerheid hebben dat ze, zolang de nieuwe wetgeving nog niet goedgekeurd is, een aanvraag kunnen indienen onder de oude voorwaarden. U garandeert ook dat zij vier maanden voor hun effectieve pensioendatum duidelijkheid krijgen over het bedrag en de ingangsdatum van hun pensioen. Dat is belangrijk, zeker omdat er ongerustheid was ontstaan. Een pensioenaanvraag verloopt vaak via de werkgever, waarbij er al sprake is van een opzegtermijn. Dat kan niet zomaar worden teruggedraaid of gewijzigd. Eens de beslissing is genomen, zit men in een traject. Het is dan ook zeer goed dat u vandaag die zekerheid biedt. Het is bovendien belangrijk dat die informatie duidelijk en breed wordt gecommuniceerd, minstens via de website van de Federale Pensioendienst. Hopelijk pikken de kranten het ook op, want voor veel mensen die vlak voor hun pensioendatum staan, zal het ongetwijfeld een grote opluchting zijn. Het biedt hen duidelijkheid over hun rechten, de ingangsdatum en het bedrag van hun pensioen.

Monsieur le ministre, l'accord de gouvernement prévoit que les périodes assimilées qui ne sont pas jugées "socialement justifiées" seront supprimées. Sont citées en guise d'exemples les périodes de préretraite (RCC), de chômage de longue durée et d’emplois de fin de carrière. L'accord précise qu'à partir du 1 er janvier 2027, les périodes assimilées qui représentent plus de 40 % de la carrière ne seront plus prises en compte pour le calcul de la pension des salariés et indépendants. Cette limite de 40 % diminue chaque année de 5 % pour atteindre 20 % en 2031. En outre, toutes les périodes de chômage, de RCC, de pseudo-prépensions et d’emplois de fin de carrière seront assimilées à un salaire fictif limité à compter de la date de l’accord de gouvernement.

Monsieur le ministre, pouvez-vous me dire ce qu'il en sera des allocations du travail des arts? Seront-elles également limitées à 20 % de la carrière? Seront-elles désormais assimilées à un salaire fictif limité? Les allocations du travail des arts seront-elles limitées dans le temps ou supprimées?

Monsieur le ministre, l'habitude a été prise ici de se renvoyer les questions de l'un à l'autre. Quand nous avions interrogé le ministre Clarinval, il nous a ainsi conseillé de contacter tel ou tel de ses collègues. Vous me renvoyez à présent vers lui. J'espère qu'il ne me dira pas de revenir vers vous, car nous avons le sentiment très désagréable d'être baladés. Les autres réponses sont assez claires et manquent de respect pour les travailleurs des arts. Je vous remercie tout de même de vos réponses.

Monsieur le ministre, dans l'accord du gouvernement, il est stipulé, je cite: "Nous veillerons à ce que les magistrats dont la rémunération est fixée par la loi et non par le Roi bénéficient également d'un second pilier de pension afin de garantir une équité de traitement tout en respectant la spécificité de leur statut". Dans son récent mémorandum, le Conseil consultatif de la magistrature a rappelé combien une pension complète constitue un pilier qui contribue à soutenir l'indépendance de la magistrature et que le calcul du montant de pension des magistrats a été fixé comme un salaire différé permettant au magistrat de ne pas se soucier des conditions financières qui seront les siennes au moment de sa pension. Toute révision de ce mode de calcul étant inconstitutionnel. L'accord de Pâques maintient l'indexation des pensions supérieures à 5 030,30 euros brut mais prévoit de la limiter aux mentions de l'indexation des pensions les plus basses, ce qui apparaît insuffisant pour le Conseil consultatif de la magistrature.

Vous êtes-vous concerté à ce stade-ci avec le secteur de la magistrature afin de veiller à ce que les droits à la pension soient correctement respectés? En quoi le second pilier de pension permet-il de garantir la spécificité du statut? Le SP Pension sera-t-il chargé d'étudier concrètement l'impact sur le montant de la pension des magistrats dès lors qu'aura lieu la mise en œuvre de l'accord de gouvernement? Il y a eu beaucoup de discussions à ce sujet mais on parle à présent d'un impact de 15 à 40 % sur le montant brut. Ces pourcentages correspondront-ils à la réalité? Monsieur le ministre, vous avez déjà été interrogé plusieurs fois sur ce sujet mais je pense que cela mériterait une actualisation.

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour votre réponse très complète, qui nous apporte un certain nombre d'éléments. Je le remercie d'avoir indiqué que la concertation en cours n'était pas de pure forme. C'est un élément important pour le milieu de la magistrature. Je suis heureux aussi que vous ayez parlé de l'attractivité, parce que, dans le cas de la magistrature, la pension fait clairement partie de l'attractivité. C'est un métier qui réclame une indépendance totale. Je sais que la pension des magistrats peut parfois être perçue comme une forme de caprice. Ce n'est pas le cas. C'est aussi la goutte qui fait déborder le vase pour un secteur qui considère être, par ailleurs, plutôt démuni au niveau des locaux, des moyens de fonctionnement, etc. J'entends des nuances dans votre discours sur la spécificité du statut et des pensions, qui incitent à penser que la réforme pourrait être un peu moins dure que prévue. En tout cas, des spécificités seront enregistrées, ce dont je vous remercie. Nous en ferons évidemment le suivi.

Monsieur le ministre, les pouvoirs locaux déficitaires dans leurs pensions sont soumis à la "responsabilisation" et, en 2025, les pouvoirs locaux déficitaires doivent payer 75 % de leur déficit de pension de statutaires.

Le gouvernement fédéral entend dégager 1,3 milliard d’euros pour soutenir les pouvoirs locaux (dont une large majorité sera dédiée aux CPAS qui feront face à la réforme du chômage) dont 307 millions sont consacrés à la "responsabilisation", et ce alors que le coût de celle-ci pour tous les pouvoirs locaux concernés s'élèverait à 1.18 milliard d’euros en 2025, l’aide apportée par le Fédéral étant donc largement insuffisante.

Par ailleurs, cette enveloppe de 307 millions ne serait distribuée qu’aux communes de plus de 100 000 habitants et aux pouvoirs locaux qui ont leur siège social dans lesdites communes ou villes (Anvers, Gand, Charleroi, Bruxelles-ville, Liège, Schaerbeek, Anderlecht, Bruges, Namur et Leuven)

Brulocalis , l’association des pouvoirs locaux bruxellois, considère qu’ étant donné que l’enveloppe des 307 millions sera répartie proportionnellement en fonction du poids de la facture de responsabilisation des pouvoirs locaux qui peuvent en bénéficier, la ville d’Anvers , qui compte un peu plus de 500 000 habitants, avec 124 millions de cotisations de responsabilisation en 2024 et 188 millions en 2029 (soit le double des communes bruxelloises), va être fortement avantagée

Brulocalis y voit donc une inégalité de traitement, et soulève les éléments essentiels selon lesquels, d’une part, le poids de la charge des pensions d’une administration n’est pas lié à son nombre d’habitants mais bien aux décisions prises par le passé et notamment les politiques de statutarisation des agents; et; d’autre part; le critère de de l’implantation géographique du siège social n’est pas relevant étant donné qu’il n’a aucun rapport avec le poids de la charge des pensions ou le nombre d’habitants.”

Il nous revient que le comité de gestion du fonds de pension solidarisé, qui comprend les pouvoirs locaux soumis au mécanisme de responsabilisation, aurait rendu un avis négatif quant à ce projet du gouvernement

En conséquence, monsieur le ministre, confirmez-vous les montants alloués par le fédéral auprès des pouvoirs locaux dans le cadre de ce mécanisme de responsabilisation pensions? Avez-vous pris connaissance de l’analyse faite par BRULOCALIS? Dans l’affirmative, le gouvernement entend-il revoir les critères d’attribution afin de faire respecter l’égalité de traitement entre les pouvoirs locaux?

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses détaillées. Nous analyserons aussi les tableaux que vous nous indiquez. Je vous enverrai tout de même l'étude de Brulocalis. J'entends la philosophie de responsabilisation, mais en raison du critère de 100 000 habitants, des communes vont être exclues du système pour très, très peu. Je pense à Molenbeek, qui va se retrouver hors du système pour 2 000 habitants. Dans son application, on voit bien que certaines communes, comme Anvers, vont être largement favorisées, d'autres moins. C'est l'application de ce système qui démontrera très rapidement qu’il sera ou non inégalitaire. L’analyse de vos tableaux va nous permettre de faire une analyse plus fouillée. Merci, néanmoins, pour le caractère exhaustif de votre réponse.

Mijnheer de minister, deze regering meent een echte hervormingsregering te zijn. Men zou ‘het rotten doen stoppen’, zoals de eerste minister het zo mooi kan verwoorden.

Een van de vooropgestelde hervormingen die de regering wil doorvoeren, is de pensioenhervorming. Dat hebben we gisteren nog in de pers kunnen lezen. Die hervorming vertrekt vanuit bepaalde principes, die wij als Open Vld – en dat heb ik u al eerder gezegd – in principe onderschrijven. Effectief gewerkte periodes worden in dit kader immers beter gewaardeerd voor het latere pensioen dan niet-effectief gewerkte periodes. Daarnaast worden zowel de wettelijke pensioenleeftijd als het aantal jaren dat men werkt verhoogd. Last but not least plant u, naar onze mening wel te gradueel, de invoering van een bonus-malusregeling.

Op papier zijn dit allemaal lovenswaardige hervormingen. Het valt ons dan ook op dat de effectieve pensioenleeftijd, de leeftijd waarop de gemiddelde Belg effectief met pensioen gaat, gedaald is. U hebt dat waarschijnlijk ook gelezen de voorbije dagen. Zo kopte Het Nieuwsblad gisteren – of eigenlijk al meer dan een week geleden – dat de effectieve pensioenleeftijd in vergelijking met een jaar eerder met zes maanden gezakt is. Zes maanden is een heel lange periode. De kostprijs daarvan moet gigantisch zijn. Dat druist echter in tegen de verwachting, want in dezelfde periode is de wettelijke pensioenleeftijd verhoogd van 65 jaar naar 66 jaar. Dat roept dus heel wat vragen op.

Hoe verklaart u deze plotselinge daling van de effectieve pensioenleeftijd? Getuigenissen van mensen die recent nog vervroegd met pensioen zijn gegaan, wijzen op het wegvallen van de bonus-Lalieux als reden om niet langer door te werken. Ziet u dit als een signaal om de uitwerking van de geplande bonus-malusregeling van deze regering eventueel sneller te laten verlopen? Ik dank u voor uw antwoord.

Dank u voor uw duidelijke antwoord. Ik begrijp dat het om een tijdelijk effect gaat, dat zich volgend jaar zal normaliseren. Het toont wel aan hoe belangrijk de incentives zijn om langer te blijven werken. Vandaar dat uw bonus-malusregeling ook zo belangrijk is. Die moet dus snel in werking treden, want zoals ik eerder al heb aangehaald, is er momenteel geen bonussysteem meer. Het bonussysteem van mevrouw Lalieux is weggevallen. We bevinden ons nu in een soort vacuüm tot uw nieuwe regeling in werking treedt. Ik kan dan ook alleen maar aandringen op een zo spoedig mogelijke inwerkingtreding.

Mijnheer de minister, u hebt grote plannen om de pensioenen te hervormen – dat is al meermaals gezegd. U wilt ook komaf maken met de uitzonderingsstelsels, wat op zich een goede zaak is. Maar er is een uitzonderingsstelsel waarover met geen woord wordt gerept. Het gaat om de leden van het Comité I en het Comité P. Volgens artikel 61 van de wet van 1991 blijkt dat zij nog steeds met pensioen kunnen gaan op de leeftijd van 55 jaar, mijnheer de minister. Dat is, als ik mij niet vergis, vergelijkbaar met de regeling voor treinbestuurders.

Hun pensioen wordt berekend op basis van de gemiddelde wedde van de laatste vijf jaar, in plaats van tien jaar zoals momenteel het geval is. Volgens uw plannen evolueert dat tegen 2062 naar een referteperiode van 45 jaar. Bovendien wordt het pensioen berekend op basis van een tantième van 1/20 per dienstjaar. Dat staat in schril contrast met de huidige algemene regel van 1/60.

Bevestigt u dat dit een uitzonderlijk pensioenstelsel is en dat het vandaag nog steeds van toepassing is? Indien dat het geval is, hebt u dat goed geheim weten te houden. We spreken immers voortdurend over de pensioenen van parlementsleden, magistraten en professoren – allemaal worden ze hervormd. Bevestigt u dat het uitzonderlijk pensioenstelsel vandaag nog bestaat?

Bent u van plan dat uitzonderlijke pensioenstelsel eveneens aan te passen? Daarover viel niets te lezen in het regeerakkoord, noch in uw beleidsverklaring of beleidsplan. Wordt het opgenomen in een van de wetsontwerpen die u voorbereidt in het kader van de pensioenhervorming? Als ik de krant mag geloven, wordt daarover op dat niveau weldra beslist. Er zouden blijkbaar twaalf wetsontwerpen zijn, waaronder ook een ontwerp over het Comité P en Comité I. Zult u in dat kader het gunstige tantièmesysteem van 1/20 hervormen? En zult u de refertebasis van vijf jaar verlengen naar minstens tien, en op termijn naar 45 jaar? Wat is de timing daarvan?

Dank u voor uw antwoorden.

Dank u, mijnheer de minister. U bevestigt dus dat de tantièmeregeling die nog van kracht is, zal worden aangepast naar 1/60ste en dat de verhogingscoëfficiënt van 1,05 wordt afgeschaft, tenminste voor deze groep. Ik denk dat voor onderwijzers en mensen met actieve dienst een lichtjes andere aanpak wordt voorgesteld. U bevestigt ook dat de termijn van 10 jaar zal worden opgetrokken naar 45 jaar. Dank u, mijnheer de minister, voor de informatie.

Mijnheer de minister, zoals u daarnet zei, bevindt de pensioenhervorming zich in de laatste rechte lijn.

Ik lees daarover belangrijke verklaringen van belangrijke mensen. Voor alle duidelijkheid, daarmee bedoel ik niet mezelf, want ik ben een gewoon, eenvoudig parlementslid. De voorzitter van cd&v en lid van de Kamer heeft het voorbije weekend gezegd dat langdurige ziekte, tijdelijke werkloosheid en bijkomende zorgverloven mee in rekening zouden worden genomen voor de effectief gewerkte jaren. Dat is uiteraard belangrijk om te weten of men al dan niet onder de pensioenmalus valt van 2 tot 5 %.

Mijnheer de minister van Pensioenen, u hebt daarover verklaard dat zieken enkel financieel getroffen zouden worden als ze veel te vroeg met pensioen gaan. U stelde verder: "Je moet minstens 35 jaar halftijds gewerkt hebben. Dat betekent dus dat men zeven jaar tegenslag mag hebben," waarmee u zeven jaar ziek zijn bedoelt. "Ik wens het niemand toe, maar dat is niet weinig," zo hebt u destijds verklaard.

Intussen blijkt uit het regeerakkoord dat de zorgverloven sowieso meetellen. Wat de partijvoorzitter zei, was dus eigenlijk een praatje. Het is een nieuwe tactiek in de politiek om een gemaakte afspraak nog eens te vermelden en te laten uitschijnen alsof men dat heeft binnengehaald.

Mijnheer de minister, ten eerste, kunt u toelichten wat er op basis van het regeerakkoord wel en niet meetelt als effectief gewerkte jaren in het kader van de pensioenmalus? Het is belangrijk dat daarover duidelijkheid bestaat.

Ten tweede, bent u bereid om alsnog langdurige ziekte mee in rekening te brengen voor de berekening van die 35 jaar? Zo neen, waarom niet?

Ten derde, hoe wordt tijdelijke werkloosheid verrekend? Dat betreft dezelfde discussie.

Ten vierde, hoe beoordeelt u de impact van die maatregel op vrouwen? Ik heb vandaag in De Tijd gelezen dat, zoals u al wist, 49 % van de vrouwen zou worden getroffen door de pensioenmalus, tegenover 22 % van de mannen. Er is dus duidelijk een verschil tussen mannen en vrouwen.

Tot slot een meer algemene opmerking, wat vindt u ervan dat partijvoorzitters van meerderheidsfracties openlijk afstand nemen van het regeerakkoord? Ondergraven zij daarmee volgens u niet de coherentie van de pensioenhervorming?

Mijnheer de minister, ik heb eerder in deze vergadering gezegd dat de pensioenmalus die u voorstelt, diefstal is. Ik gebruik die term niet lichtzinnig. Het is een technische term en ik zal toelichten waarom ik stel dat het diefstal is.

Neem het voorbeeld van Martine over wie Het Laatste Nieuws vandaag schrijft. Zij heeft 42 jaar halftijds gewerkt en heeft gedurende al die tijd bijdragen betaald op haar loon voor de opbouw van haar pensioen. Die bijdragen worden beschermd door de loonbeschermingswet. Dat is loon van Martine.

Ook de opgebouwde rechten worden beschermd. Dat wordt gekwalificeerd als eigendom volgens artikel 1 van het eerste protocol van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dat is eigendom van de mensen. Dat staat genoteerd op de pensioenrekening, beheerd in de grote pensioentoren in Brussel-Zuid.

Martine wil op 63-jarige leeftijd en na 42 werkjaren met pensioen gaan, maar nu zegt u haar dat u van haar pensioen 20 % zult afnemen. Het gaat over 20 % van een pensioen dat zij zelf heeft opgebouwd, volledig met haar eigen loon, zonder dat er ooit sprake is geweest van één gelijkgestelde dag. Martine heeft 42 jaar halftijds gewerkt en is niet één dag ziek of technisch werkloos geweest, maar omdat ze niet de vereiste 45 gewerkte jaren en door halftijds werk dus niet 7.020 gewerkte dagen haalt, zegt u dat u daar 20 % van zult afnemen. Welnu, dat is diefstal. Het gaat over opgebouwde rechten met loon dat wordt beschermd door de loonbeschermingswet en dat wordt gekwalificeerd als eigendom door de vaste rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Toch zegt u dat u dat wilt afnemen.

Mijnheer de minister, denkt u dat die wetgeving zal standhouden voor het Grondwettelijk Hof en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens? Martine zal een pensioen ontvangen van amper 1.000 euro, maar deze regering, met de hulp van cd&v en Vooruit, wil daarvan 200 euro aftrekken.

Over de verworven rechten heb ik nog een tweede vraag ingediend. Als voorbeeld neem ik een ambtenaar die al 20 jaar werkt en ervan uitgaat dat zijn pensioen zal worden berekend op basis van het loon van de laatste tien jaar. Al 20 jaar heeft hij verworven rechten opgebouwd, die beschermd worden door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en gekwalificeerd zijn als zijn eigendom. Nu stelt u voor om die 20 gewerkte jaren te herkwalificeren. U wilt de berekening niet meer baseren op het laatste loon, maar op vroegere lonen. U pakt zodoende verworven rechten af. Dat is diefstal.

Vergelijk dat nu eens met de hervorming die we hier voor parlementsleden doorvoeren. Al de rechten die zijn opgebouwd vóór 2014 worden berekend volgens de formule die van toepassing was in 2014. Dat is een totaal andere berekening. Alle rechten die zijn opgebouwd volgens de formule van toepassing in 2019, worden nog altijd op die manier berekend. Dat zijn mooie breuken voor de pensioenhervorming van de parlementsleden, maar voor alle andere mensen buiten dit Huis gelden andere regels.

Mijnheer de minister, denkt u dat die maatregelen zullen standhouden voor het Grondwettelijk Hof, dat moet waken over de correcte toepassing van de regels?

Voorts lezen we in de pers dat u van plan bent om de pensioenmalus te vervroegen. Van mensen die voor 2040 met pensioen gaan, wilt u dan al 4 % afnemen. Van mensen als Martine neemt u reeds 20 % af.

Wat u daarnet hebt geantwoord, was totaal verkeerd, aangezien de effectieve pensioenleeftijd is gedaald. In de eerste drie maanden van dit jaar zijn mensen gemiddeld zes maanden vroeger op pensioen gegaan. Uw hervorming zorgt dus voor hogere kosten voor onze sociale zekerheid. De besparing die u voorzag in 2025 bent u volledig kwijt. Dat is logisch, want de mensen willen die malus niet. Ze gaan vroeger op pensioen. De gemiddelde pensioenleeftijd is gedaald met zes maanden.

Ik begrijp dat u dat wilt vermijden, maar een en ander betekent dat u de overgangsperiode, waarover u zei dat ze mensen in staat stelt zich voor te bereiden, gewoon schrapt. U zegt dat u die malus sneller zult invoeren, maar daardoor kunnen mensen zich helemaal niet voorbereiden. Ze gaan nog sneller 20 tot 25 % van hun pensioen verliezen.

Mijnheer de minister, bevestigt u dat dat uw standpunt is?

Mijn derde ingediende vraag gaat over de tijdelijke werkloosheid en sluit aan bij de vraag van collega Van Quickenborne. In sommige sectoren komt veel tijdelijke werkloosheid voor, denk maar aan de haven in uw eigenste Antwerpen. Heel wat dokwerkers worden tijdelijk werkloos gesteld, volledig buiten hun wil om. Zult u die tijdelijke werkloosheid meetellen als een gelijkgestelde periode voor de malus of zegt u, zoals in het regeerakkoord staat, dat mensen die tijdelijk werkloos zijn, een sterk verhoogde kans op een malus hebben?

Hetzelfde geldt voor de coronapandemie. Miljoenen werknemers zijn tijdens de pandemie tijdelijk werkloos gesteld. Zullen al die werknemers dat jaar verliezen of voorziet u in een uitzondering voor die tijdelijke werkloosheid?

Die vragen gelden uiteraard ook voor ziekte, waarover we al vaker hebben gediscussieerd. Mensen kiezen er niet voor om ziek te zijn. Mensen met kanker of met een zware burn-out, kiezen daar niet voor. Als voorbeeld noem ik een poetsvrouw die 35 jaar gewerkt heeft, daarna 10 jaar deeltijds werkt, één dag halftijds werkt en één dag werkloos is tijdens die jaren. Zij krijgt gewoonweg een forse malus opgelegd. Daar is niets eerlijk aan. Daar is niets rechtvaardig aan. Wat u doet, is verder pensioen afnemen van mensen in precaire situaties, mensen die al een zeer laag pensioen hebben in ons land.

Monsieur le ministre, il me revient que vous projetez d'appliquer un système de calcul qui se base sur l'année de naissance, ce qui aurait pour conséquence que des personnes qui auraient normalement un malus pension de 2 % selon l'accord de gouvernement auraient en fait un malus de 4 %. Confirmez-vous cette information?

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. U zegt dat de discussie loopt, dus u kunt geen commentaar geven, maar op mijn eerste vraag hebt u niet geantwoord. Ik zal die vraag herhalen. Kunt u duidelijk toelichten welke periodes volgens het regeerakkoord, dus uw bijbel, wel of niet meetellen als effectief gewerkte jaren? Het is belangrijk om dat te weten, omdat we dan kunnen nagaan of de discussie van de heer Mahdi relevant is of niet.

Waarom antwoordt u niet op die vraag, mijnheer de minister?

Zorgverloven tellen dus mee als gewerkte jaren en ziekteperiodes niet. Is dat juist of niet? Dat mag ik toch vragen?

Ja, maar dat was niet mijn vraag. Ik vroeg of in het regeerakkoord zorgverloven wel meetellen en ziekteperiodes niet. Is het zo moeilijk om dat te bevestigen? Dat is toch belangrijk om te weten? U wilt daar niet op antwoorden. Ik vind dat eerlijk gezegd heel vreemd, mijnheer de minister.

Dan wil ik overgaan naar een tweede punt, in verband met wat u verder hebt aangehaald. U kunt natuurlijk hervormen, dat is uw recht. U verwijst ook naar de pensioenhervorming die ik in 2012 heb doorgevoerd.

Wat echter niet kan, mijnheer de minister, is contractbreuk. Dat mag u niet doen, en toch doet u dat. U doet het voor de echtscheidingstaks, voor de woontaks en voor de exittaks. Bij tal van fiscale maatregelen pleegt u contractbreuk. De Raad van State is daar zeer streng voor. Ik ben dan ook benieuwd wat de Raad van State zal zeggen over de pensioenmaatregelen.

Los daarvan stellen we vast dat deze regering systematisch de adviezen van de Raad van State naast zich neerlegt wanneer die kritisch zijn, bijvoorbeeld wanneer het gaat over de responsabiliseringsbijdrage of over het feit dat steden met meer dan 100.000 inwoners meer middelen krijgen dan andere steden en gemeenten. Deze regering negeert dergelijke adviezen keer op keer.

Mijnheer de minister, zoals ik u voorspeld had, zullen veel maatregelen van deze regering bij het Grondwettelijk Hof belanden. Dat geldt ook voor de pensioenen van de hoogste ambtenaren. Ik ben er bijna zeker van dat veel van die maatregelen vernietigd zullen worden. Daarom vraag ik u om zorgvuldige wetgeving te maken. Respecteer het gegeven woord. We leven in een rechtsstaat en die moet gerespecteerd worden. Ik zeg u dat als liberaal en als democraat.

Ik sluit graag aan bij de laatste interventie.

U zegt, mijnheer de minister, dat u niet begrijpt waarom ik stel dat de malus vroeger zal ingaan. Ik begrijp niet waarom u dat niet inziet. In de krant van vandaag staat dat u een voorstel hebt gedaan om de malus te laten ingaan op basis van de geboortedatum. Iedereen die geboren is na 1964 zou, als die persoon nu op vervroegd pensioen gaat, al 4 % minder pensioen ontvangen. U zou 4 % per jaar vervroegd pensioen afnemen van iedereen die geboren is na 1964. In het regeerakkoord staat echter dat die 4 % pas van toepassing is vanaf 2030. Dat betekent dus een vervroeging van de pensioenmalus voor een aantal mensen. Het feit dat u zegt dat ik het niet begrijp, vind ik dan ook vreemd.

Ten tweede worden de verworven rechten niet gerespecteerd. Ik weet dat u nog niet veel kent van pensioenen, maar ik zal het nog eens uitleggen om het heel duidelijk te maken: rechten worden opgebouwd op basis van de diensttijd. Ze worden verworven samen met de diensttijd. Dat is vaste rechtspraak. Als iemand werkt, dan gaat een deel van diens loon naar sociale bijdragen. Dat is de tegenprestatie van arbeid, die beschermd wordt door de loonbeschermingswet. De rechten die iemand opbouwt, zijn verworven voor de opeisbaarheid ervan, dus voordat men met pensioen gaat, heeft men rechten op pensioen opgebouwd. Iemand die al 30 jaar gewerkt heeft, heeft dus al 30 jaar rechten opgebouwd.

Als de regering daar opeens 20 % van afneemt wanneer iemand met pensioen gaat, omdat ze vindt dat iemand te weinig gewerkt heeft, dan komt dat neer op het afnemen van verworven, opgebouwde rechten. Dat is het geval bij de pensioenmalus en ik denk niet dat dat zal standhouden. Het grote verschil met andere landen waar zo'n malus bestaat, is dat onze pensioenen al bijzonder laag zijn. Mensen die hard gewerkt hebben en die niet kunnen werken tot 67 jaar – daar zijn er veel van, ook al weet ik dat u zich dat moeilijk kunt inbeelden –, zullen een aanzienlijk deel van hun pensioen verliezen, terwijl dat verworven rechten zijn.

U hebt het ook over de tantièmes van de ambtenaren, waar u inderdaad pensioenbreuken maakt, maar dat is niet de enige hervorming. De hervorming die u doorvoert op de berekening van het pensioen van de ambtenaren op het totale loon in plaats van het loon van de laatste 10 jaar, heeft veel meer impact dan de aanpassing van de tantièmes. Zoals u daarnet al zei, in 2012 heeft Di Rupo al beslist dat alle tantièmes naar 1/48 zouden gaan. Uw beslissing om naar 1/60 te gaan, is voor een aantal mensen inderdaad een vermindering, maar de hervorming van de berekening van het pensioen op basis van het loon van de volledige loopbaan, treft alle ambtenaren. U zegt tegen ambtenaren die al 30 jaar gewerkt hebben dat u hun pensioen zult berekenen op basis van de lonen die ze in die 30 jaar verdiend hebben, en niet op basis van het laatste loon. Dat zijn verworven rechten, verworven op basis van duidelijke regels in de wet, die zeggen dat dit de afspraak is: elk jaar dat iemand werkt, bouwt die persoon dit pensioen op. Maar u gaat dat herkwalificeren. U zegt dat u die afspraak retroactief zult herzien.

Dat zijn verworven rechten die u afpakt en herkwalificeert. Ik denk net zoals collega Van Quickenborne dat dat niet zal standhouden voor een rechtbank, maar wij zullen daar in ieder geval niet op wachten. Wij zullen het sociaal verzet organiseren tegen die pensioenafbraak, want dat is wat u doet. U pakt rechten af, u breekt het pensioen van de mensen af. Wij gaan daar zeer veel verzet tegen organiseren, want dat is nog altijd het krachtigste middel om ervoor te zorgen dat die pensioenmalus er niet komt.

Ik was een beetje verbaasd over de vraag van de heer Van Quickenborne. We hebben naar aanleiding van de regeerverklaring de discussie gevoerd over wat er nu wel en niet in die malus zit. Ziekte zit er helaas niet in. Mensen die kanker hebben gehad, riskeren een zware malus te krijgen. Mensen die halftijds hebben gewerkt en één dag technisch werkloos waren, verliezen een heel jaar. Dat is fundamenteel onrechtvaardig ten aanzien van alle mensen in onze samenleving die halftijds werken. Welnu, wij gaan dit systeem tegenhouden. Als het toch zou worden goedgekeurd, gaan wij uiteraard naar het Grondwettelijk Hof.

Wat zegt u? Ik heb uw gemompel niet begrepen, maar wij gaan daarvoor naar het Grondwettelijk Hof.

Monsieur le ministre, vous nous demandez d'attendre vos textes et d'arrêter de faire peur aux gens. Notre travail en tant que parlementaire consiste à essayer de comprendre quels projets vous êtes en train de mettre en place. Il est toujours assez compliqué d'avoir des réponses claires de votre part à nos questions. Monsieur le ministre, soyez transparent et expliquez aux gens ce qui va leur arriver. Ce sont des réformes qui vont coûter cher aux gens. Leur pension va être réduite. Si vous voulez permettre aux gens de pouvoir s'organiser au mieux vu ces diminutions, vous devriez plutôt assurer la plus grande transparence sur les projets que vous avez. Il est regrettable que cela ne soit pas le cas. Vous voulez faire en sorte que les pensionnés aient moins d'argent à la fin du mois. C'est un énorme problème. Votre boussole en tant que ministre des Pensions devrait être de vous assurer que chaque personne puisse vivre dans la dignité avec un revenu permettant à chacun d'avoir une vie correspondant à peu près à la vie qu'il menait lors de sa vie active. C'est-à-dire pouvoir avoir une vie sociale, pouvoir faire de temps en temps un cadeau à ses petits-enfants, de payer son loyer ou sa maison de repos. Or, vous voulez faire des économies bêtes et méchantes en imposant des malus aux personnes pour des raisons complètement injustifiées. Qu'il s'agisse d'une personne malade ou une personne ayant eu un cancer, pourquoi est-ce que cette personne devrait avoir un malus sur sa pension? En résumé, vous voulez que les personnes travaillent plus longtemps mais n'aient pas des pensions complètes. Vous voulez faire des économies de bouts de chandelles sur le dos des pensionnés, plutôt que d'aller chercher l'argent là où il se trouve. Monsieur le ministre, nous continuerons de vous questionner pour avoir le fin mot des réformes que vous êtes en train de mettre en place.

Mijnheer de minister, uiteraard zorgt de pensioenhervorming voor veel ongerustheid bij veel mensen. Een groep die we nauwelijks horen – omdat ze doorgaans zodanig correct zijn dat ze niet weigeren les te geven of stakingen organiseren – zijn de academici en professoren. Dat zijn mensen die bewust gekozen hebben voor een publieke functie. Ze hebben geen beroep kunnen doen op een cafetariaplan, ze hebben geen bedrijfswagen gekregen en ze hebben hun hele leven gewijd aan het publieke metier.

Dat wij hier vandaag als parlementsleden kunnen functioneren, is mede te danken aan de opleiding die zij ons hebben gegeven. We beschikken over heel sterk universitair en academisch onderwijs. We kunnen die mensen niet genoeg bedanken voor wie we zijn en wat we doen.

Mijnheer de minister, die mensen kunnen geen beroep doen op het systeem van een aanvullend pensioen. Een belangrijk iemand – ik zal niet zeggen wie, maar ik heb mijn bronnen – heeft mij afgelopen weekend verteld dat hij in 2005 is langsgegaan bij de toenmalige minister van Pensioenen om te vragen of het mogelijk zou zijn om voor academici een aanvullend pensioen op te bouwen, uiteraard tegen betaling door de universiteit. Het antwoord van de toenmalige minister van Pensioenen in 2005 was: “Dat is niet aan de orde, we gaan dat niet toelaten, want u hebt al meer dan genoeg pensioen.”

Intussen zijn de zaken veranderd. U voert ingrijpende hervormingen door waarvan de impact op de pensioenen van academici goed voelbaar is. Vorige week hadden we in de plenaire vergadering een discussie over de pensioenen. Ik verving toen collega Bertrand. Ik zei u dat het pensioenverlies tot 1.000 euro kon oplopen, maar ik had me vergist. Het gaat niet om 1.000 euro per jaar, maar om 1.000 euro per maand.

Als men namelijk vijf jaar lang het absoluut Wijninckxplafond niet indexeert, dan betekent dat een verlies van bijna 1.000 euro bruto per maand aan pensioen voor die mensen. Bovendien, als men indexeert aan het minimumpensioen en niet aan het maximumpensioen van werknemers, zoals nochtans voorzien was in het regeerakkoord, dan komt er nog eens een verlies bovenop. Die mensen vragen, smeken u om toch een systeem van aanvullend pensioen te kunnen opbouwen.

Ik wil u daarover de volgende vragen voorleggen.

Ten eerste, acht u het wenselijk dat die mensen toch toegang krijgen tot een aanvullend pensioen, zoals dat vandaag al bestaat voor bepaalde ambtenaren bij lokale besturen en sommige instellingen van openbaar nut?

Ten tweede, bent u bereid om daarover overleg op te starten?

Ten derde, kunt u toelichten of er desgevallend ruimte is voor compenserende maatregelen?

Ik wil de minister bedanken voor zijn antwoord, ook voor wat hij helemaal op het einde heeft gezegd, namelijk dat hij ervoor openstaat om eventueel aanvullende pensioenen toe te laten. Dat zal men bij de universiteiten zeer graag horen. Ik meen dat ook, mijnheer de minister. U hebt in het begin van uw antwoord gezegd dat het noodzakelijk is om toptalent te blijven aantrekken. Dat is cruciaal in een wereld die sterk geglobaliseerd is – zij het nu iets minder dan vroeger – om ervoor te zorgen dat we nog altijd de beste professoren kunnen aantrekken en dat die niet allemaal verhuizen naar Engeland of de Verenigde Staten. Daarvoor is er natuurlijk een aantrekkelijke loopbaan nodig. Die mensen leven ook en moeten goed worden betaald. Ik denk dat het mogelijk maken van een aanvullend pensioen een goede zaak zou zijn. U zegt dat het aan de universiteiten is om te beslissen of ze dat wenselijk vinden. Dat klopt, maar het moet wettelijk wel toegelaten zijn. Vandaag is dat niet het geval. Dat hebt u het zelf gezegd, maar u bent dus bereid om daarover het gesprek aan te gaan, een onderzoek te voeren, zonder daar evenwel vandaag al straffe uitspraken over te doen. Dat is positief. Het probleem is wel dat in het regeerakkoord – u hebt ernaar verwezen – staat dat een tweede pijler pas mogelijk wordt gemaakt op het ogenblik dat het pensioen van de statutaire ambtenaren het niveau bereikt van dat van contractuele ambtenaren. Maar collega’s, ik heb het vanmorgen nog gehoord van een expert, er bestaat een relatief plafond en een absoluut pensioenplafond. Het absolute Wijninckxplafond is een bedrag. Het relatieve Wijninckxplafond bedraagt 75 % van de laatste refertewedde. Bij contractuele werknemers is dat 60 %. Wanneer die twee elkaar zullen bereiken, zal het pensioen van de ambtenaar gezakt zijn tot dat van een contractuele werknemer. Ik ben van mening dat dat een vrij laag pensioen is. Mijnheer de minister, als we daarop moeten wachten, dan zullen we waarschijnlijk nog 20, 30 of 50 jaar moeten wachten, maar ik hoor een opening. Ik waardeer dat en ik zal ervoor zorgen, mijnheer de minister, dat binnenkort enkele universiteiten contact met u zullen opnemen om het gesprek dat al lopende is verder te zetten. Laat ons hopen dat we de wet dan ook kunnen aanpassen. Veel mensen, veel professoren, zullen u daar dankbaar voor zijn en de generaties na ons ook, mijnheer de minister.

Monsieur le ministre, mon collègue Christophe Lacroix a interrogé la semaine dernière votre collègue en charge de la Défense quant à l’allongement des carrières des militaires, décidé unilatéralement par ce gouvernement. Force est de constater que la réponse du ministre était particulièrement lacunaire, lui qui se montre beaucoup plus bavard lorsqu’il s’agit de parler d’achats militaires ou de pourcentage du PIB que pour parler de la situation du personnel au sein de la Défense.

Mon collègue n'a ainsi obtenu aucune réponse quant à savoir si un représentant du cabinet ou de la Défense était autour de la table des négociations que vous menez, alors que le dialogue social avec les syndicats militaires est largement menacé.

J'ai plusieurs questions, monsieur le ministre, et je me tourne donc vers vous pour tenter obtenir des réponses. Qui participe aux réunions à votre cabinet sur la pension des militaires? Un collaborateur du cabinet du ministre ou de la Défense est-il chargé de défendre les intérêts des militaires? Où en est le processus et qu'est-ce qui est aujourd'hui sur la table?

Mijnheer de minister, uit berekeningen blijkt dat de militairen 277 euro en officieren zelfs 790 euro pensioen per maand zullen verliezen. Dat is natuurlijk enorm.

Ik las in de pers, in Het Laatste Nieuws van 12 juli, dat er mogelijks uitzonderingen op die verregaande pensioenafbraak komen. Aan welke uitzonderingen denkt u concreet?

Ik ben voorstander van uitzonderingen voor zware beroepen. Militairen hebben een zwaar beroep. Gaat u dan ook het debat aan met mensen uit de schoonmaaksector, de zorgsector, de bouwsector en andere zware beroepen?

Monsieur le ministre, il me semble que vous m'ayez communiqué un peu plus d'éléments de réponse qu'habituellement. À force d'être habitué à peu, on se contente d'avoir un peu plus de réponses. Je vous en remercie.

Ce qui me fait plaisir, c'est que vous ayez dit que vous alliez tenir compte des particularités de chaque secteur. En réponse à une de mes questions précédentes, vous aviez dit qu'on ne changeait rien sur le principe et, aujourd'hui, vous dites qu'on va tenir compte des particularités. Lorsque je vous avais demandé en cette commission si vous faisiez la concertation parce que vous y étiez obligé, vous m'aviez répondu "oui". Aujourd'hui, j'entends que, quand même, on va essayer d'écouter et d'entendre – c'est très important – et d'avoir une enveloppe de transition.

Je vais donc essayer de retenir le positif de ce qui vient d'être dit ici, en revenant vers vous plus régulièrement car, comme on l'a dit lors des questions précédentes, les gens d'une manière générale et les militaires en particulier se posent des questions. Ils sont inquiets. Alors, il ne s'agit pas uniquement de leur confort personnel, de leur bien-être ou de leur propre intérêt, cela concerne aussi le département de la Défense qui, on le sait très bien, doit rester attractif pour les jeunes. On sait aussi qu'il y a déjà, par nature, pas mal de rétention au niveau du personnel. Ajouter à cela un allongement de la carrière et un durcissement des conditions de travail ne va pas améliorer l'attractivité.

C'est pourquoi, au-delà de votre réforme des pensions, il est fondamental de discuter avec les représentants des organisations syndicales militaires mais aussi, d'une manière générale, de la Défense pour bien mesurer l'impact de vos mesures à la fois sur l'attractivité du département et, à terme, sur la sécurité de la population, puisque si nous n'avons pas le personnel suffisant pour faire fonctionner tout le matériel que vous allez acheter, on aura un vrai problème de fonctionnement et donc, à terme, de sécurité. Merci d'y être attentif.

Mijnheer de minister, ik sluit me bij de opmerkingen van mevrouw Dedonder aan. Ik ontving een paar dagen geleden een e-mail van een paracommando die zich grote zorgen maakt over de pensioenhervorming. Miljarden euro's worden besteed aan nieuwe wapens, maar hij vraagt zich af wie die wapens in godsnaam zal bedienen als het hele leger leegloopt. Ik kijk dan ook in blijde verwachting uit naar de uitzonderingen die zullen worden toegestaan op de maatregelen die in het regeerakkoord staan. Als ze op die manier worden toegepast, zullen de militairen een aanzienlijk deel van hun pensioen verliezen, ondanks het feit dat ze langer moeten werken. Ik kijk uit naar die hervormingen en ik dring aan op een gelijkaardig proces voor andere zware beroepen. In ons land oefenen immers veel mensen een zwaar beroep uit en veel van die mensen kunnen niet werken tot 67 jaar.

Mijnheer de minister, mijn vraag is een vervolgvraag op een schriftelijke vraag die ik u eerder stelde over de stijging van het aandeel langdurig zieken dat arbeidsongeschikt erkend blijft tot aan het pensioen.

In het antwoord op die vraag stelde u dat het aandeel personen dat als invalide erkend is tot aan het pensioen tussen 2015 en 2022 ongeveer stabiel is gebleven, namelijk rond de 60 %. U vermeldt ook dat er sinds 2023 zelfs een daling is ingezet en dat die daling zich zal verderzetten als gevolg van de hervorming van de organisatie van het proces van beoordeling van arbeidsongeschiktheid door de verzekeringsinstellingen.

Een gedetailleerdere analyse van de tabellen per leeftijdscategorie toont voor 2020 toch een stijging bij bepaalde leeftijdsgroepen aan. Dat valt vooral op bij de groep 58- tot 62-jarigen, maar ook bij de groep 50- en 51-jarigen. In vergelijking met de twee voorafgaande jaren en de twee daaropvolgende jaren, de coronaperiode, lijkt dit toch een afwijkende evolutie. Bij de 58- en 59-jarigen lag het aandeel in 2019 rond de 80 % en in 2020 steeg dat tot ongeveer 90 %. Voor zover ik heb kunnen nagaan, is dat een significant verschil.

Wat is volgens u de verklaring voor deze evolutie in 2020, specifiek wat betreft de beslissingen om personen in de leeftijdscategorieën 50 tot 51 en 58 tot 62 jaar tot aan het pensioen als invalide te erkennen? Wat heeft die beslissingen eventueel beïnvloed? Hoe verklaart u dan dat in 2021 de cijfers terugkeren naar het niveau van 2018 en 2019? Waarom is dat belangrijk? Wel, 2020 was uiteraard een coronajaar en u bent in oktober 2020 minister geworden. Weet u of er toen bepaalde richtlijnen zijn aangepast? Werden er andere of nieuwe instructies gegeven om mensen als invalide tot aan het pensioen te erkennen? Werden er afspraken gemaakt met het RIZIV of met de mutualiteiten, bijvoorbeeld om mensen vanaf 58 jaar sneller dan voorheen als invalide tot aan het pensioen te erkennen? Was dit soms het gevolg van andere beslissingsprocessen die specifiek in 2020 werden genomen?

Dank u wel, mijnheer de minister. Er is dus wel degelijk een verklaring. Bedankt om dat toe te lichten. Ik heb daar twee reflecties bij. Ten eerste, het is goed dat men toch gaat kijken naar de beslissingen die in 2020 genomen zijn en nagaat of men daarop kan terugkomen voor een aantal mensen in het kader van de hervormingen die we hebben doorgevoerd en de nieuwe visie op re-integratie die we delen. Ten tweede, het probleem van het tekort aan adviserende artsen. Dat is natuurlijk de onderliggende problematiek waarmee u begonnen bent. Daar bent u niet op ingegaan. Misschien is dat ook nu niet de bedoeling. Ik zou toch willen vragen of u specifieke maatregelen kunt of wilt nemen om de beroepsgroep van de medische adviseurs te versterken, zodat zij hun werk correct kunnen doen. Het is immers jammer dat er, mede door corona, beslissingen zijn genomen waarop we nu moeten terugkomen. La présidente : La question n° 56005973C de Mme Frieda Gijbels est transformée en question écrite.

Monsieur le ministre, vous êtes d'accord avec moi pour dire que la ministre Dedonder a fait du bon travail en matière de personnel, vous l'avez d'ailleurs déjà dit. Vous auriez pu vous glisser dans ses baskets et continuer son travail. Pourtant, vous êtes en train de faire tout le contraire. La plus importante des régressions sociales en matière de statut militaire est l'allongement unilatéral de plus de 10 années de leur carrière, en rupture totale avec le contrat social qui les unit avec la société belge.

Pourtant les chiffres de l'état-major de la Défense parlent d'eux-mêmes: cette mesure est non seulement injuste sur le plan social, mais elle est aussi une aberration pour l'avenir de notre Défense! On parle d'un surcoût de 4 milliards d'euros selon les chiffres de l'état-major, autant de moyens qui ne pourront pas être utilisés pour réinvestir dans notre armée.

Nous avons longuement eu l'occasion d'en parler lors des débats sur votre exposé d'orientation politique et votre note de politique générale. Aujourd'hui, nous apprenons que l'ensemble des syndicats militaires ont quitté prématurément les discussions, que vous aviez péniblement mises en place, où vous deviez leur présenter les mesures prévues. Les syndicats vous reprochent notamment, selon la presse, "un mépris flagrant envers le métier de militaire" et estiment que l'accord de gouvernement menace de saper l'équilibre du statut militaire.

Monsieur le ministre, alors que vous annonciez faire de l'humain une priorité, pouvez-vous m'indiquer la teneur de cette réunion ainsi que me communiquer les mesures que vous avez avancées? Quel est le calendrier des négociations? Vous aviez annoncé un accord social. Quelles sont vos intentions et marges de manœuvre?

Qui participe aux réunions au cabinet du ministre des Pensions sur la pension des militaires? Y a-t-il quelqu'un de votre cabinet ou quelqu'un de la Défense pour défendre nos militaires? Je pense que les appétits du ministre Jambon en la matière ne sont pas de nature à plaire aux militaires.

Mijnheer de minister, u onderhandelt al een tijdje met de militaire vakorganisaties over een nieuw sociaal plan voor de militairen. Dat loopt, als ik sommige communicaties mag geloven, niet van een leien dakje. De aanleiding is uiteraard de onrust bij de militairen over de geplande verhoging van de pensioenleeftijd. Ik heb vorige week al aangegeven dat die onrust naar mijn mening deels terecht is. Het pensioen is een soort voorafbetaling op het loon of op de erkenning die zij tijdens hun loopbaan niet hebben gekregen. Dat versnelde pensioen is altijd een vorm van pay-off geweest voor de militairen.

Als we daaraan sleutelen – ik ben daar net als mijn partij voorstander van – moeten wij tegelijk ook sleutelen aan de loopbaan en de loonvoorwaarden. U hebt er steeds op gewezen dat u een sociaal plan wilt realiseren waarbij de pensioenhervorming zal doorgaan, maar waarbij ook aan het statuut van de militair grondig zal worden gesleuteld.

Daarom heb ik enkele vragen. Ten eerste, wat is voor de pensioenleeftijd de stand van zaken in het dossier van de pensioenhervorming voor militairen? Welke modaliteiten worden momenteel besproken of overwogen? Denk daarbij aan de pensioenleeftijd, het systeem van vervroegde uittreding en de berekeningswijze van het pensioenbedrag.

Welke overgangsmaatregelen, waarover ook grote onrust heerst, of overgangsperiodes worden er ingebouwd voor het personeel dat nu actief in dienst is?

Hoe verlopen de onderhandelingen over het sociaal plan met de vakorganisaties op dit moment? Zijn er al concrete akkoorden bereikt of belangrijke knelpunten geïdentificeerd?

Welke concrete maatregelen bent u van plan te treffen om de loonvoorwaarden binnen defensie te verbeteren?

Zal de hervorming van het statuut van de militair worden gekoppeld aan de pensioenhervorming?

Monsieur le ministre, fin mai, vous avez rencontré les représentants syndicaux du secteur militaire afin d'aborder la délicate question des pensions. Cette réunion s'est malheureusement soldée par un départ prématuré des syndicats, ce qui témoigne des tensions persistantes sur ce dossier sensible.

Parmi les principales préoccupations exprimées, l'augmentation de l'âge de la pension envisagé à 67 ans et la question des heures prestées non rémunérées. Les syndicats vous reprochent aussi de privilégier les investissements dans de nouveaux équipements lourds plutôt que de défendre les intérêts du personnel. Et là, je les cite: "On va avoir une armée avec des F-35 rutilants, des frégates dernier cri, mais plus personne pour piloter ces avions ou barrer ces navires." Les syndicats vous avaient par ailleurs adressé une série de questions en espérant une réponse pour le 6 juin dernier.

Monsieur le ministre, dans un esprit constructif, j'aimerais vous poser les questions suivantes. Quel bilan tirez-vous de cette réunion et quelles pistes envisagez-vous pour retisser un dialogue apaisé et efficace avec les partenaires sociaux? Une réponse a-t-elle été apportée aux syndicats à la date du 6 juin comme ils le souhaitaient? Envisagez-vous d'ouvrir certaines marges de négociation, notamment sur l'âge de la pension, afin de trouver un compromis équilibré? Avez-vous prévu un calendrier de discussion ou une nouvelle méthode de concertation pour restaurer la confiance? Enfin, comment conciliez-vous les impératifs liés à la modernisation de notre Défense avec la nécessité d'un soutien fort au personnel qui en est le pilier?

Mijnheer de minister, om aan de verwachte negatieve gevolgen van de pensioenhervorming te remediëren, wat absoluut noodzakelijk is, hebt u enige tijd geleden geopperd om een sociaal plan op te stellen.

De militaire vakorganisaties die we hier in de commissie gehoord hebben, hebben al veel eerder gewaarschuwd voor een mogelijk hogere uitstroom. De pensioenhervorming is immers onlosmakelijk verbonden met de loopbaan van de militair. De bezorgdheid leeft dat die loopbaan minder aantrekkelijk zou kunnen worden voor eventuele nieuwe rekruten, maar ook voor de mensen die op dit moment al actief en noodzakelijk zijn voor de werking van onze defensie op het terrein.

Die onzekerheid op het terrein is vandaag de dag sterk voelbaar. Dat merken we in de contacten met militairen. Het is daarom van groot belang dat men zeer omzichtig omspringt met die pensioenhervorming en met de invulling van het sociaal plan. Het effect op het personeelsbestand moet uiteraard goed worden opgevolgd, want u hebt de doelstelling vooropgesteld om tegen 2030 naar minstens 29.000 personeelsleden bij defensie te evolueren.

Zoals ik al eerder zei, is het personeel het grootste kapitaal van ons defensieapparaat. Zonder dat personeel hebben de plannen die u daarnet hebt toegelicht, de bijkomende investeringen en middelen, weinig zin.

De militairen voelen zich al maanden te weinig gehoord. We hebben de vakorganisaties hier aan het begin van dit jaar mogen horen. Die hoorzittingen waren voor velen echt een eyeopener. Er werd onder meer gesproken over de werkomstandigheden, over zeven jaar op een volledige loopbaan die niet worden vergoed enzovoort.

Mijnheer de minister, hoe ver staat u met de ontwikkeling van dat sociaal plan? Enige tijd geleden is het overleg daarover niet in de beste omstandigheden afgelopen, om het eufemistisch uit te drukken. Wat is de timing om uw plan aan deze commissie voor te leggen? Wat is uw plan om mee te gaan in de koppeling van de pensioenhervorming en de loopbaanhervorming?

U hebt in een eerder antwoord gezegd dat het regeerakkoord stipuleert dat we de specificiteit van het militair statuut erkennen en dat we de deelname aan externe missies en operationele eenheden positief willen herwaarderen en in rekening brengen. Wat is daar op dit moment de stand van zaken?

Wat zijn de overgangsmaatregelen die u eventueel zult nemen? Hoe bereidt u zich voor op de eventuele lagere instroom en de hogere uitstroom, zeker in de categorie tussen 35 en 40 jaar, die zich dreigt voor te doen? Wat is uw voorbereiding op dat vlak, als de voorziene pensioenhervorming effectief wordt doorgevoerd?

Monsieur le ministre, à la fin du mois de mai dernier, les quatre organisations syndicales représentatives des militaires claquaient la porte lors de négociations sociales liées à l'harmonisation des régimes de pension des militaires. Certains vous ont reproché un mépris flagrant envers le métier de militaire, ce qui n'est certainement pas le cas pour ceux qui vous connaissent. Nous en sommes bien conscients. Par contre, nous savons que votre style très direct, que je peux apprécier personnellement, n'est pas toujours aimé par vos interlocuteurs. Néanmoins, nous savons que la décision dans l'accord de gouvernement d'harmoniser ce régime de pension n'est pas une décision aisée à mettre en œuvre. C'est pourquoi l'accord de gouvernement prévoit des dispositions particulières, notamment pour les militaires partis en opération.

Au-delà des postures politiques, il est temps de faire le bilan de ce dossier et de pouvoir se rendre compte de l'état des négociations. Pour Les Engagés, une concertation sociale aussi apaisée que possible est essentielle dans toute réforme. Il faut aussi se donner le temps de négocier et de ne pas trop brusquer ses interlocuteurs, spécialement quand les mesures adoptées sont difficiles pour ceux qu'ils représentent.

Monsieur le ministre, quelles sont les conditions exactes qui ont été offertes durant la négociation? Avez-vous effectué des simulations sur les éventuelles pertes de revenus que subiraient les futurs militaires pensionnés, et si oui, quels sont les résultats? Quelles mesures d'accompagnement sont-elles envisagées? Allez-vous offrir d'autres avantages sociaux au cours de la carrière qui pourraient adoucir les mesures envisagées? La Défense a-t-elle déjà subi des démissions se justifiant par le changement du régime des pensions? Quand comptez-vous aboutir et nous présenter le résultat de vos négociations?

Sociaal overleg is voor mijn partij een heel belangrijke zaak, des te meer gelet op de uitdaging waarvoor we met onze militairen staan.

Bij hervormingen is het altijd een uitdaging om mensen mee te krijgen in het verhaal en hen te overtuigen van de noodzaak ervan. We kunnen daar pas in slagen, als we een aantal bezorgdheden en onduidelijkheden zo snel mogelijk wegnemen en hen met respect bij die uitdagingen betrekken.

Ik merk in mijn gesprekken met militairen dat zij enerzijds wel begrip tonen voor de situatie. Als iedereen langer moet werken, tot 67, dan begrijpen zij dat pensioen op 56 jaar wellicht niet haalbaar is. Anderzijds willen ze ook respect voor hun situatie en begrip voor hun bijzonder statuut, dat er niet zomaar is gekomen. Dat statuut werd hun verleend, omdat zij op een heel flexibele manier ten dienste van ons land moeten staan, zowel binnen- als buitenlands, en een antwoord moeten bieden op heel specifieke uitdagingen. Daarom is het essentieel dat hervormingen op een respectvolle manier worden doorgevoerd.

We hebben onze militairen nodig, willen we een betere paraatheid en willen we een succesvolle hervorming van het leger. Het is niet voldoende om miljarden te investeren in extra materieel. Dat materieel moet namelijk ook kunnen worden gebruikt door militairen, die beter opgeleid moeten zijn.

Daarom hadden we graag een stand van zaken gekregen, mijnheer de minister. Er bereiken ons namelijk uiteenlopende signalen.

Het is een heel belangrijk dossier en we rekenen erop dat u er met de nodige takt en diplomatie werk van maakt.

Monsieur le ministre, la note de politique générale en matière de défense indique qu’il est évident que la concertation et l’implication des partenaires sociaux sont essentielles pour assurer une transition dans de bonnes conditions.

Pourtant, les syndicats ACMP et ACOD indiquent qu’il n’y a aucune transparence concernant l’accord social. Pouvez-vous donc expliquer quelles démarches concrètes ont été entreprises pour impliquer les partenaires sociaux dans les négociations de cet accord? De quelle manière leurs contributions sont-elles prises en compte?

Par ailleurs, la note de politique souligne "la spécificité de la profession militaire, qui implique des obligations et des sacrifices uniques". Les syndicats militaires expriment un tout autre son de cloche: "Ce qui nous a été proposé défie toute forme de respect pour la profession militaire. Sous couvert d’harmonisation, l’exécution de l’accord de gouvernement menace de saper complètement l’équilibre du statut militaire." Ils dénoncent le fait que vous procédez à une harmonisation "vers le bas".

Monsieur le ministre, quelle est votre réponse aux critiques des syndicats, qui qualifient votre proposition de "rien de moins que du dumping social: conditions de travail insuffisantes, manque d’attention au bien-être, et un manque structurel de reconnaissance"?

Enfin, pouvez-vous clarifier ce que la vision stratégique implique concrètement pour les pensions et les conditions de travail du personnel militaire, compte tenu de leur légitime inquiétude face aux baisses annoncées?

Mijnheer de minister, laat ik beginnen met een diepe erkenning van het werk, de inzet en de opofferingen van onze militairen. Ze vormen het fundament van onze nationale veiligheid, nu meer dan ooit, gezien de veranderende geopolitieke omstandigheden. Ze verdienen respect en structurele garanties, ook op lange termijn.

Dat respect houdt ook in dat we een eerlijk beleid voeren en een toekomst uittekenen. Dat hebben voorgaande partijen nagelaten. Precies dat is wat de hervorming beoogt en waarin wij u steunen. Gelet op de demografische realiteit en de budgettaire grenzen, kunnen we het ons niet veroorloven om weg te kijken. Andere sectoren, zoals de politie en de ambtenarij, moeten eveneens worden hervormd. De kosten van de vergrijzing zijn aanzienlijk.

De budgettaire situatie is wat ze is en verre van rooskleurig. Het militaire pensioenstelsel bleef tot nu toe grotendeels buiten schot, maar dat is helaas niet langer houdbaar. We begrijpen dat het geleidelijk optrekken van de pensioenleeftijd gevoelig ligt, maar we spreken hier over een modernisering, niet over afbraak. U hebt bovendien aangekondigd dat er een termijn en een perspectief moeten komen. Graag kreeg ik een stand van zaken.

Mijnheer de voorzitter, ik had geen vraag ingediend, omdat ik het thema al in plenaire vergadering aankaartte, maar ik sluit mij graag aan bij het debat.

Gisteren had ik toevallig nog een een-op-eengesprek met een van onze vakorganisaties. Ik doe dat op regelmatige basis, omdat ik het belangrijk vind om te luisteren naar wat er leeft bij de vakorganisaties en uiteraard bij onze militairen zelf. Het is normaal dat er veel ongerustheid heerst, zeker bij wie aan de vooravond van zijn of haar pensioen staat. Voor mij is het nog veraf, maar wie op twee jaar van zijn pensioen staat, begint plannen te maken. Men kijkt dan vooruit naar een tweede leven, naar meer tijd met gezin, kinderen en kleinkinderen, tijd die er tijdens de loopbaan vaak niet was voor onze militairen.

Het is dus logisch dat daar op dit moment heel veel ongerustheid is. In die zin zou het goed zijn dat er zo snel mogelijk duidelijkheid over die maatregelen komt en er zo snel mogelijk een sociaal akkoord komt. Dit gezegd zijnde, een goed sociaal akkoord is nog altijd beter dan een snel akkoord. Ik begrijp het dus wel dat er tijd genomen wordt, zodat er voldoende met de verschillende vakorganisaties kan worden overlegd. Wie met vakbondsafgevaardigden spreekt, zal al begrepen hebben dat ze wel begrip hebben voor de harmonisatie van de pensioenleeftijd, althans zo luiden de signalen die ik bij de vakorganisaties opving.

Daar moet uiteraard wel een compensatie tegenover staan. Dat brengt ons bij het debat over een uur is een uur. In de hoorzittingen hebben we vernomen dat veel militairen eigenlijk zeven jaar presteren, zonder daarvoor vergoed te worden. Daar ligt de sleutel tot succes voor de totstandkoming van een sociaal akkoord. Wie ben ik om u een tip te geven, mijnheer de minister, maar ik doe het toch. Ik heb uit mijn contacten begrepen dat het een goede zaak zou zijn, als er niet alleen een geldelijke vergoeding, maar ook een gedeeltelijke compensatie in tijd van het principe een uur is een uur komt. Als de regering dat overweegt, moet een sociaal akkoord mogelijk zijn.

Ik wens het u en vooral onze militairen toe. Zoals ik immers al zo vaak heb gezegd, wat zijn al die nieuwe capaciteiten waard, als er geen gemotiveerde militairen zijn om die in te vullen?

Monsieur le ministre, là, vous m’étonnez. Vous avez toujours beaucoup de choses à dire, et là, je vous sens en difficulté. Le fait que vous vous taisiez sur un sujet aussi important témoigne du fait que vous n’êtes pas sûr de gagner le défi que vous nous avez annoncé, qui était d’apporter une solution en faveur des militaires.

Certes, il est vrai que le silence est d’or et la parole, d’argent. Vous avez raison, monsieur le ministre.

J’entends qu’il s’agit, selon vous, de manipulations politiques, qui agitent les militaires. Mais, quelque 5 000 militaires ont tout de même manifesté en rue. Vous avez dit vous-même que c’était important, car ils ont dû prendre congé pour le faire. Vous en connaissez beaucoup, des personnes qui prennent congé pour aller manifester dans la rue? S’ils l’ont fait, c’est qu’il vit une grande inquiétude parmi les militaires et les syndicats. Je suis très inquiet qu’il n’y ait pas, dans les réunions avec le ministre des Pensions, de représentants des syndicats ou du secteur de la Défense. À quelle sauce seront-ils mangés? Voilà ce qui m’inquiète.

J’ai l’impression que l’on exige des militaires une capitulation sans conditions. Quand j’entends les collègues de la majorité affirmer que les militaires comprennent bien qu’il n’est plus tenable de maintenir les pensions à 57 ans, je me demande si vous avez parlé avec les militaires. Ce n’est pas du tout ce que j’entends!

Il y a en outre des choses que je ne comprends pas. D’abord, et il s’agit de bon sens, l’allongement de la carrière coûtera 4 milliards en plus. Donc, budgétairement, il faudra déjà trouver ce montant. Ensuite, on annonce aux militaires qu’ils seront confrontés à des situations plus difficiles, qu’ils devront peut-être même faire la guerre, être beaucoup plus exposés qu’ils ne l’étaient hier, et ce, jusqu’à 67 ans. Comment peut-on tenir un langage pareil alors qu’il faut motiver nos troupes? Alors certes, nous aurons du beau matériel et pourrons bander nos muscles, mais il n’y aura personne pour le faire fonctionner! Car il y aura une hémorragie à un moment donné: le taux d’attrition est connu, ainsi que le manque d’attractivité de la carrière militaire, même temporaire, auprès des jeunes. Il faut à mon sens faire très attention et être très vigilants, parce que nos militaires seront mangés à une sauce qu’ils n’apprécient pas.

Mijnheer de minister, u neemt het spreekwoord 'spreken is zilver, zwijgen is goud' wel heel letterlijk. Dat ben ik niet van u gewoon, want u spreekt vaak zeer uitvoerig, maar nu dus niet.

Ja, eigenlijk wel.

Mijnheer de minister, ik heb liever meer informatie, maar ik begrijp uiteraard dat u niet uit de biecht klapt. Dergelijke gesprekken gebeuren beter in alle vertrouwelijkheid.

Wel is het een feit dat er grote ongerustheid heerst bij de militairen. We kennen allemaal wel militairen, en zeker de vakorganisaties signaleren ernstige bezorgdheid. Enkele militairen staan op dit moment op minder dan twee jaar van hun pensioen, maar ze weten niet eens of hun loopbaan met één, twee of drie jaar zal worden verlengd. Die situatie is niet lang meer houdbaar. Die militairen hebben recht op duidelijkheid. Ze maken plannen voor hun leven na hun militaire loopbaan, met eventueel andere professionele ambities. Er moet dan ook zo snel mogelijk duidelijkheid komen.

Ik hoop dat de pensioenhervorming gebeurt in samenspraak met de hervorming van het statuut. Als het sociaal plan allesomvattend is, kan iedereen worden gerustgesteld. Wat we op dit moment echt kunnen missen als kiespijn, is een uitstroom of leegloop van het middenkader. Als dat gebeurt, staan we voor een gigantisch probleem, zowel qua tewerkstelling als voor de opleiding van jonge militairen, die momenteel in groten getale instromen.

Dat jongeren zich aangetrokken voelen tot defensie, is uiteraard een positief signaal, maar ze moeten wel kunnen rekenen op ervaren militairen, met de nodige bagage en anciënniteit, die hen kunnen begeleiden en juist opleiden. Het zou geen goed signaal zijn als jonge militairen die nog maar een tot twee jaar in de organisatie actief zijn, wegens een gebrek aan ervaren personeel al andere militairen zouden moeten opleiden. Die situatie moeten we absoluut vermijden. Ik hoop dan ook dat u volgende week kunt landen met een sociaal akkoord, zowel voor de organisatie als voor de militairen, die momenteel nog in het ongewisse verkeren.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse courte mais intense, comme on dit en français.

Pour répondre également à M. Lacroix, j'ai la chance de m'endormir avec une militaire tous les soirs. Et je peux vous dire que, petit à petit, ils se font à l'idée de travailler plus longtemps. Mais, comme l'a dit mon collègue, Axel Weydts, cela ne doit effectivement pas se faire sans compensation.

Ici, on est à un véritable tournant au niveau de la Défense. C'est sûr. Vous l'avez dit et redit. Il va y avoir des investissements massifs, que nous soutenons à 300 %. Mais, soyons lucides, ce cap ne pourra être atteint qu'à une seule condition, c'est de pouvoir compter sur des militaires qui restent à 100 %, voire 3 000 % motivés et qui se sentent engagés plus que jamais.

Pour cela, monsieur le ministre, il faut les embarquer avec vous. Il faut leur parler et les écouter de sorte qu'ils se sentent respectés. Recréer un climat de confiance grâce à un vrai dialogue franc mais constructif, c'est primordial, capital. J'espère dès lors que la prochaine séance avec les syndicats se déroulera mieux que la précédente. En tout cas, nous comptons vraiment sur vous.

Mijnheer de minister, uw nietszeggend antwoord is bijzonder veelzeggend. Nochtans communiceert u doorgaans snel en veel, dus er klopt iets niet. Dit is nochtans een heel belangrijk debat. We lezen in de media immers heel veel over enorme uitgaven aan materieel, en dat is absoluut nodig, maar over het personeel horen we bijzonder weinig. Dat is frappant, want de motor van onze defensie zijn nog steeds onze militairen zelf, de mensen die op het terrein staan, die altijd al heel veel hebben moeten doen, en dat nog steeds doen, vaak met heel beperkte middelen.

Nochtans denk ik dat u in de vakorganisaties constructieve partners kunt vinden wanneer het over het sociaal plan gaat. Zij zijn bereid om voor een stuk mee te gaan in die maatschappelijke evolutie, ondanks alles. Het respect waarover u het in het verleden had, hebben zij echter niet gevoeld tijdens het laatste overleg.

Als ik zeg dat die onzekerheid op dit moment voelbaar is, dan is dat concreet meetbaar. Dat weet u als u zich op het terrein begeeft, waarvan ik weet dat u dat doet. Dat uit zich in tal van signalen, onder meer in een stijging van het aantal burn-outs, vooral bij militairen die op de rand van hun pensioenleeftijd staan. Zij weten totaal niet waar ze aan toe zijn. Dat uit zich ook in de zeer hoge uitval bij nieuwe kandidaten. Die uitval is niet nieuw, maar blijft constant. Het pensioendebat kan immers niet los worden gezien van een grondig loopbaandebat.

Zoals ik al zei in mijn vraagstelling, u moet echt rekening houden met een verhoogde uitstroom, niet alleen bij de nieuwe rekruten, maar ook in de leeftijdscategorie tussen 35 en 45 jaar, als uw geplande pensioenhervormingen worden doorgevoerd. De drempel om aan te sluiten bij defensie wordt hoger, maar de drempel om bij defensie te blijven wordt eveneens hoger, in plaats van lager, zoals iedereen graag zou willen zien.

We staan voor heel veel wat grote uitdagingen op het vlak van personeel, niet het minst bij het vinden van technisch personeel en specifieke profielen, maar ook als het gaat over personeel voor bijvoorbeeld de cybermacht.

Ik wil u vragen om de onduidelijkheid op het terrein snel op te heffen en om werk te maken van een grondig sociaal plan, zodat iedereen actief bij defensie, weet waar hij voor staat.

Monsieur le ministre, j'avais préparé une page blanche pour noter vos réponses. Je dois dire que mon stylo vous remercie. Plus sérieusement, j'ai bien compris que vous aviez des contacts en cours, puisque vous l'avez précisé. La parole est d'or et il faut en effet retenir vos réponses pour pouvoir en discuter avec vos partenaires et certainement aussi avec les syndicats.

Monsieur le ministre, vous êtes le pilote de l'avion Défense, alors embarquez l'ensemble du personnel avec vous, surtout ne vous crashez pas et ayez un atterrissage bien calme et bien tranquille parce que la concertation est un élément essentiel pour nous. Bonne continuation à vous.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw kort maar duidelijk antwoord. De collega's hebben de uitdagingen al geschetst. We investeren enorm in materieel, maar we staan ook voor de uitdaging om in de volgende jaren het korps met enkele duizenden leden te zien aangroeien. Daartoe moeten de juiste omstandigheden gecreëerd worden. We hebben immers een krappe arbeidsmarkt.

Binnen het leger zijn er bovendien gezochte profielen nodig. Dat betekent dat het statuut voldoende aantrekkelijk moet zijn om kandidaten aan te trekken.

Daarnaast moet er duidelijkheid worden gecreëerd over de pensioenuitdaging. We kijken daar dan ook naar uit, want het is absoluut noodzakelijk om daar op zeer korte termijn klaarheid in te scheppen, zodat ook de volgende uitdaging aangepakt kan worden. Die uitdaging bestaat niet alleen uit de aankoop van extra materieel, maar ook uit het aantrekken van voldoende gemotiveerde mensen, om ook op dat vlak een stap voorwaarts te zetten.

Monsieur le ministre, la seule information que je retiens de votre réponse, c'est que le petit déjeuner est agréable avec M. Clarinval. Je suis content pour vous et je suis ravi que cela soit si agréable. Par contre, je ne sais toujours pas pourquoi les militaires ne se sentent pas respectés. Je ne sais toujours pas pourquoi leurs demandes et leurs revendications ne sont pas prises en considération. Et je ne sais toujours pas pourquoi ils quittent la table des négociations assez tôt, parce qu'ils ne se sentent pas entendus.

Nous savons, en tout cas, que dans le cadre de leurs revendications sur la question des pensions, 5 000 militaires ont manifesté parce qu'ils ne sont pas d'accord avec votre politique. Et je ne pense pas que les militaires se feront à l'idée de travailler jusqu'à 67 ans, parce que travailler jusqu'à 67 ans, ce n'est pas juste une idée. Travailler jusqu'à 67 ans, c'est une souffrance quand on a un métier pénible. Travailler jusqu'à 67 ans, c'est une souffrance quand on porte des sacs de 20 kilos avec lesquels on doit sauter dans une Jeep.

Travailler jusqu'à 67 ans, c'est une souffrance pour l'ensemble de la classe travailleuse. Et en l'occurrence, même dans le secteur dans lequel vous investissez le plus, à savoir le secteur de la défense, les militaires sont mangés à la même sauce que l'ensemble de la classe travailleuse. Ils sont attaqués sur leurs pensions, sur le calcul de leurs pensions, ils vont perdre des centaines d'euros par mois. Voilà pourquoi ils ne sont pas contents, voilà pourquoi ils se mobilisent et quittent les tables des négociations!

Et aujourd'hui, quand on vous pose une question sur le malaise qui règne chez les militaires, votre réponse démontre que ce malaise est également présent au ministère de la Défense, pas seulement chez les militaires.

Bedankt, mijnheer de minister.

Wat dat sociaal plan betreft, zijn we blij dat u werkt aan een betere waardering van de operationele inzet. Er komt een herziening van het statuut waar nodig, met oog voor reële taken en belastbaarheid.

Mijnheer Boukili, er is geen sprake van een oorlogsverklaring tegenover de vakbonden. Ze werden uitgenodigd, er werd geluisterd, en er zal nog geluisterd worden. Overleg is echter geen eenrichtingsverkeer, ook van hun kant verwacht men werkbare, inhoudelijke voorstellen en openheid voor dialoog. Modernisering en hervormingen zijn nodig, met respect voor onze militairen en hun inzet voor onze veiligheid. We zullen afwachten wat het nieuwe sociaal akkoord brengt en dat blijven opvolgen.

Mijnheer de minister, veel succes. Dat was nog korter dan uw antwoord.

Mijn excuses. Ik zat nog vast in een andere commissie.

Dank u wel. Ik heb mijn vragen niet kunnen stellen, maar ik heb begrepen dat dat er ook niet toe doet, want ik heb gezien hoe lang de minister heeft geantwoord en ik ben er heel zeker van dat niet toevallig een van mijn vragen zou zijn beantwoord. Er is zelfs eigenlijk zo goed als niets beantwoord en dat vind ik pijnlijk. Dat is pijnlijk op een moment waarop 11 parlementsleden het nodig vinden om daar vragen over te stellen. U zult wel zien, zegt u. Nochtans is de situatie precair. Het is ook niet van gisteren dat dit aan de gang is. Het is intussen vier maanden geleden dat 5.000 militairen op straat zijn gekomen om te protesteren tegen het afbraakbeleid. Vier maanden geleden. Ondertussen is er een eerste en een tweede overleg geweest met alle vakbonden, maar dat tweede overleg werd door alle vakbonden met slaande deuren verlaten. Nu zijn we opnieuw bijna twee maanden verder en nu wordt er een nieuw overleg gepland, vier maanden na de staking, twee maanden nadat de vakbonden het overleg met slaande deuren hebben verlaten. Voor mij toont dat aan dat u de militairen absoluut niet op de eerste plaats zet, want als u dat wel zou doen, dan zou u dit beter opvolgen en ook antwoorden durven geven of toch op zijn minst een indicatie geven van waar u naartoe wilt om de bezorgdheden van de militairen weg te nemen. De militairen zijn immers bezorgd. Datgene waarover ze spreken, is niet niks: ondermaatse arbeidsvoorwaarden, te weinig aandacht voor welzijn, een schrijnend gebrek aan waardering, niets minder dan sociale dumping. Hoe ongerust kunnen vakbonden zijn? Dat leeft niet alleen bij hen, dat leeft bij een brede basis, want anders zou niet een op vijf militairen op straat komen. Onze militairen verdienen beter dan dat. Ze zijn het kloppend hart van onze defensie. U kunt nog zoveel wapens kopen als u wilt, maar als er niemand is om ze te hanteren, dan gaat dat allemaal teniet. Ik hoop dus, mijnheer de minister, dat er de volgende keer wel antwoorden komen en dat we niet telkens moeten wachten tot na de feiten, wanneer die feiten ook zullen plaatsvinden, want ik heb de indruk dat dat nog zeer lang zal duren.

Mijnheer de minister, uw kabinetschef heeft daarover ook interessante zaken gezegd tijdens die lezing. Hij zei dat we het aantal aanbieders van pensioenspaarproducten moeten verruimen en hij sprak ook over de mogelijkheid om ook vermogensbeheerders pensioensparen te laten aanbieden. Op zich vind ik dat een goed idee. Socialisten denken daar anders over, maar als liberaal vind ik dat hoe meer concurrentie er is, hoe lager de prijzen zijn en hoe meer aanbod er is. Klopt het dat het idee bestaat om meerdere aanbieders van pensioensparen te hebben?

Hij zei ook dat de banken gigantisch veel winst maken op pensioensparen. Het is ongewoon om een N-VA'er dat te horen zeggen. De heer De Visscher gaf het voorbeeld van 6 % beheerskosten en zei: "Zodat er op het einde van de rit nul winst is voor de mensen." De mensen doen aan pensioensparen, betalen beheerskosten en al de winst die wordt gemaakt, wordt weggevreten door die beheerskosten. Hij verwees trouwens naar simulaties van de FSMA.

Voorzitter: Steven Vandeput.

Président: Steven Vandeput.

Mijnheer de minister, gelet op de openheid die u daarnet hebt getoond bij het beantwoorden van mijn negen vragen, wil ik u de volgende vragen stellen. Klopt het dat banken gigantisch veel winst maken op pensioensparen? Hebt u weet van die simulaties van de FSMA? Ik veronderstel dat u contact hebt gehad met de FSMA voor het beantwoorden van deze vragen.

Klopt het dat andere instellingen, naast de banken en de verzekeringsinstellingen, ook die producten zullen kunnen aanbieden? De heer De Visscher zei ook dat men eraan denkt om de instellingen te verplichten de kosten die ze aanrekenen voor het beheer van het product apart te afficheren, boven op het toegelaten bedrag van aftrek. Als men bijvoorbeeld 800 euro kan aftrekken, zou men de kosten die men moet betalen aan de bank boven de 800 euro plaatsen. Dat is een interessant idee, maar zijn die kosten dan ook nog aftrekbaar of niet?

Zult u het gratis overdragen van één fonds naar een ander fonds mogelijk maken? Dat heeft de heer De Visscher immers beloofd. Hij heeft ook beloofd om pensioensparen bij meer dan één instelling mogelijk te maken. Als men bijvoorbeeld een potje van 800 euro heeft, zou men 400 euro bij Argenta en 400 bij KBC kunnen doen. Dat kan vandaag niet, maar dat zou blijkbaar in de toekomst wel kunnen.

Behoorlijk wat vragen over een interessant onderwerp. We weten nu al dat we geen meerwaardetaks moeten betalen op pensioensparen, maar deze vragen blijven nog openstaan.

Dank u, mijnheer de minister, voor uw antwoorden. U hebt echter niet op alle vragen geantwoord. Zo kreeg ik bijvoorbeeld geen antwoord op mijn vraag over het idee dat de kosten die een instelling aanrekent voor het beheer van een product, apart zouden worden geafficheerd. Dat maakt nochtans deel uit van de transparantie waarover u spreekt. Uw kabinetschef heeft dat idee tijdens die bewuste lezing gelanceerd. Ik vind het een sterk en interessant voorstel. Kunt u dat bevestigen of was het een losse flodder? Ten tweede suggereert hij om een gratis overdracht tussen fondsen mogelijk te maken. Behoort dat tot de concurrentie waar u voor pleit? Op die twee vragen heb ik geen antwoord gekregen, mijnheer de minister. Het zijn bovendien nieuwe vragen in vergelijking met de vragen die ik u eerder heb gesteld op 29 april, tijdens de voorlaatste vergadering waarin we u mondelinge vragen konden stellen. In antwoord op mijn vraag of banken gigantische winsten maken, verwijst u naar het onderzoek van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA), dat meer dan een miljoen keer werd geraadpleegd. Dat is inderdaad vrij spectaculair, maar ik denk toch dat nog altijd veel mensen niet weten wat de FSMA precies is, laat staan dat ze echt begrijpen wat ze doet. Ik weet niet hoe het bij u zit, mijnheer de minister, maar ikzelf doe aan pensioensparen. Ik heb met mijn bank contact moeten opnemen om te weten wat de beheerskosten precies waren. De kosten bedroegen geen 6 %, maar waren toch vrij aanzienlijk. Op dat vlak hebben we nog stappen te zetten om de mensen financiële geletterdheid bij te brengen.

Mijnheer de minister, dit had een aflevering kunnen zijn in de reeks ‘Absurdistan’.

Een Belgisch-Marokkaans echtpaar ontving jarenlang een inkomensgarantie voor ouderen, terwijl het volgens verschillende media permanent in Marokko verbleef. De schade voor onze sociale zekerheid – en dus voor de belastingbetaler – zou intussen zijn opgelopen tot honderdduizenden euro's. Wat deze zaak pas echt hallucinant maakt, is dat de Federale Pensioendienst pas in actie kwam na 20 brieven van een anonieme klokkenluider. 20 brieven, collega's! Hoeveel alarmsignalen zijn er nodig vooraleer het systeem reageert?

Dit dossier roept fundamentele vragen op, niet alleen over de controlemechanismen bij de Pensioendienst, maar ook over het gemak waarmee toegang wordt verkregen tot onze sociale rechten. Mensen die hier nooit hebben bijgedragen, genieten wel van voorrechten waarvoor onze mensen heel hun leven lang moeten werken.

Mijnheer de minister, gaat het hier om een eenmalig geval? Is er inmiddels een onderzoek gestart naar mogelijke andere gevallen van fraude? Worden de controles uitgebreid en verstrengd? Wordt pensioenfraude ondertussen systematischer opgespoord?

Mijnheer de vice-eersteminister, gisteren las ik, scrollend over HLN.be , dat een echtpaar uit Marokko jaren onterecht een IGO-uitkering kreeg. Het gaat om honderdduizenden euro onterechte pensioenrechten. Het zijn mensen die via gezinshereniging hier beland zijn, die succesvol een naturalisatieprocedure doorlopen hebben en die daarna, met evenveel succes, een IGO aangevraagd hebben en die gekregen hebben. En dit ondanks het feit dat ze al die tijd in Marokko woonden en wonen.

We zijn dit te weten gekomen dankzij een medeburger die de personen in kwestie verklikt heeft. Niet één keer, maar twintig keren. Twintig keer heeft die medeburger aan de alarmbel moeten trekken.

Eergisteren vroeg ik aan de heer Beenders hoe het zit met de Sociale Inspectie? Hij zei dat de Federale Pensioendienst geen eigen sociale inspectiedienst heeft en ook niet structureel betrokken is bij de SIOD. Toen ik in mijn repliek opmerkte dat het klikkende burgers zijn die zulke zaken aan het licht brengen, zweeg hij, maar knikte hij wel bevestigend.

Dit is niet oké. Dit is sociale fraude. De overheid is vandaag niet in staat die te ondervangen. We zijn afhankelijk van klikkende burgers om ze te zien. Ik herinner mij de periode onder de Zweedse regering. In die periode werd 80 % van de gerechtigden gecontroleerd.

Mijnheer de vice-eersteminister, ik voer hier geen pleidooi voor een copy-paste van wat er toen gebeurde, maar ik ben er wel van overtuigd dat het beter kan dan nu. Mijn vraag is heel eenvoudig. Bent u bereid om samen met uw collega, de heer Beenders, een oplossing voor dit soort fraude uit te werken?

Mijnheer de minister, wij moeten voorlopig nog wachten op uw initiatieven. Deze affaire roept niet alleen vragen op over de controlemechanismen bij de dienst Pensioenen, maar ook over het gemak waarmee sommigen dit land binnenkomen en nog meer over het gemak waarmee sommigen nog steeds Belg kunnen worden, om zich vervolgens voor honderdduizenden euro’s door de belastingbetaler te laten alimenteren, ook al hebben ze nooit één euro bijdrage geleverd aan de kassen waaruit zij nu graaien en spreken ze zelfs geen enkele landstaal. Il faut le faire . Het is dan ook niet verwonderlijk dat België een magneet is en blijft voor gelukszoekers uit alle windstreken. Zeker in tijden van crisis en besparingen is dit ongehoord, onverantwoord en onbegrijpelijk.

Mijnheer de vice-eersteminister, zoals ik al zei, de controle kan zeker beter. Ik verwees al naar de Zweedse periode. Helaas hebben we samen moeten vaststellen dat mevrouw Lalieux van de PS in de vorige legislatuur het systeem opnieuw heeft versoepeld. U verwijst naar het regeerakkoord en zegt dat u de hand aan de ploeg zult slaan. Het is uiteraard cruciaal dat de middelen voorbehouden blijven aan wie deze echt nodig heeft, willen wij het maatschappelijk draagvlak voor sociale bijstand en bij uitbreiding onze sociale zekerheid overeind houden. Ik heb uw engagement gehoord. Wij hebben alle vertrouwen.

Monsieur le ministre, dès l'accord de Pâques, Les Engagés ont été particulièrement attentifs à la place de la concertation sociale dans l'élaboration de la future réforme des pensions. La concertation sociale est un principe essentiel de notre contrat social, en particulier lorsqu'il touche aux fonctions régaliennes de notre État.

Nous avons appris par voie de presse que les discussions en cours avec la magistrature avaient été unilatéralement rompues, ce que nous regrettons fortement. La magistrature n'est pas un groupe professionnel parmi d'autres. Elle incarne l'un des trois pouvoirs constitués de notre État de droit. Elle joue un rôle fondamental dans notre équilibre démocratique et dans la garantie des libertés fondamentales. Lorsque notre magistrature nous alerte, il est de notre devoir, en tant que membre des deux autres pouvoirs, de l'écouter.

Or, pour les avoir rencontrés, pour leur avoir rendu visite avec d'autres collègues au palais de justice de Verviers, nous constatons que ce corps connaît depuis un certain temps une série de difficultés bien réelles: surcharge de travail structurelle, moyens humains et matériels insuffisants et, désormais, des inquiétudes profondes face à l'impact de la réforme des pensions sur l'attractivité de la fonction de magistrat. Demain encore, une grande manifestation nationale des magistrats aura lieu à Bruxelles, réunissant tous les niveaux de pouvoir au sein de la magistrature, aussi bien du siège que du ministère public. Cette manifestation traduit indéniablement, parce que ce n'est pas dans leur coutume de manifester, un malaise profond.

Dans ce contexte, nous souhaiterions vous poser deux questions. Premièrement, une reprise du dialogue est-elle encore envisageable ou programmée afin de rassurer la magistrature sur les éventuels effets de la future réforme des pensions? Deuxièmement, pouvez-vous clarifier le calendrier et les conditions précises de la mise en place d'un second pilier de pension pour les magistrats, évoqué comme une piste à plus long terme et clairement compris dans notre accord de gouvernement?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses ainsi que pour les précisions apportées sur les intentions du gouvernement et la distinction faite entre concertation technique et concertation politique Nous entendons la volonté de réforme et le souci d'assurer la soutenabilité de notre système de pension. Nous resterons attentifs à la suite des échanges en ce qui concerne la concertation politique. S'ils peuvent encore avoir lieu, nous continuerons à plaider pour un équilibre entre exigence budgétaire et respect des missions fondamentales de l'État. Les Engagés continueront à défendre une réforme équilibrée, soutenable certes, mais aussi respectueuse des spécificités des fonctions régaliennes de l'État. Car affaiblir un peu plus notre magistrature ou en faire une véritable variable d'ajustement budgétaire, ce n'est pas faire des économies, c'est fragiliser un pilier fondamental de notre État de droit.

Mijnheer de minister, gisteren kwamen 35.000 mensen op straat in Brussel om te protesteren tegen de arizonaregering, vooral tegen de pensioenmaatregelen en meer specifiek tegen de pensioenmalus, de sanctie die u aan werknemers die vervroegd met pensioen gaan, wilt opleggen.

In de commissie suste men wel eens dat men niemand kent die met de pensioenmalus geconfronteerd zal worden. Mijnheer de minister, wij hebben u dus schriftelijk gevraagd om na te gaan wie van het zorgpersoneel een pensioenmalus riskeert. Wat blijkt? Van het zorgpersoneel dat in 2023 met vervroegd pensioen ging, zou, als het systeem vandaag bestond, 44 % een pensioenmalus aan zijn been hebben.

Een van die mensen liep gisteren mee op de betoging. Ann begon op haar 16 de te werken in de textielsector in West-Vlaanderen. Nadat zij een rugoperatie onderging, omdat haar rug kapot was, herschoolde ze zich tot verpleegster. Ze werkt nu al jaren 's nachts halftijds als verpleegkundige en doet haar job enorm graag, maar ze voelt het ook fysiek. Als zij na 44 jaar werken met pensioen wil gaan, krijgt ze van u een sanctie van 200 euro op haar pensioen.

Mijnheer de minister, meent u dat nu echt? Keiveel personen die onder andere in de zorgsector een zwaar beroep uitoefenen, of die ziek werden, zullen een pensioenmalus aan hun been hebben. Mijnheer Jambon, gaat u echt door met de onmenselijke pensioenmalus?

Vous vous entendez parler? En fait, vous dites que les gens n’ont qu’à travailler plus longtemps parce que, selon vous, ils s’arrêtent trop tôt. Les travailleurs regardent en effet la date de leur pension. Ce n'est par exemple pas facile pour une infirmière qui travaille de nuit à l’hôpital, avec 20 patients qui sonnent et deux qui font un malaise. Vous devriez faire son boulot pour comprendre. Vous voulez faire travailler les gens dans ces conditions jusqu’à 67 ans? Il ne peuvent pas le faire car c’est profondément inhumain! Monsieur Bouchez, énormément de personnes sont dans la même situation qu'Anne, dont je vous ai parlé. Oui, Bouchez ou Jambon, c’est plus ou moins pareil! Énormément de femmes sont dans cette situation et elles ne peuvent pas continuer. Voulez-vous bien écouter ce que je dis, s'il vous plait? C'est un sujet important. Ces gens ont effectivement hâte d’arriver à l’âge de la pension. Et vous, vous voulez leur retirer les meilleures années de leur vie. C’est honteux!

Monsieur le ministre, ce matin, sur RTL-TVI, un enseignant parlait de sa pension en ces termes: "C'est du foutage de gueule." Ce langage cru n'est pas vraiment celui auquel les enseignants nous ont habitués, mais il s'explique par le fait qu'il sont excédés et qu'ils veulent se faire entendre. Ces mots sont ceux de Philippe, qui est enseignant depuis 36 ans et à qui on refuse le droit à une retraite anticipée (la disponibilité précédant l'âge de la retraite ou DPPR, comme on dit dans le jargon).

Il est malheureusement loin d'être le seul. Des centaines d'enseignants sont aujourd'hui dans le flou et l'incertitude. Leur départ à la retraite a été gelé du jour au lendemain, et ils se sentent trahis. Des enseignants qui ont donné des dizaines d'années de leur vie à nos enfants se voient refuser ce qu'ils pensaient être acquis. Des dizaines de témoignages tombent: "Nous devions partir en 2026; maintenant c'est pour 2030. On nous a volé notre fin de carrière; nous ne valons rien à leurs yeux." Que voulez-vous apporter comme réponse, à part qu'il s'agit du résultat de la réforme brutale que vous imposez à la classe moyenne: travailler plus longtemps pour toucher moins, et tout cela avec la complicité du MR et des Engagés!

Vous m'aviez dit que vous alliez répondre aux inquiétudes des enseignants et que vous alliez régler le problème. Or, non, vous avez rompu brutalement le contrat social. En effet, la DPPR témoigne véritablement de la reconnaissance du caractère pénible du plus beau métier du monde. C'est la reconnaissance de pouvoir lever le pied un peu plus tôt, après des années consacrées à s'occuper de nos enfants.

Monsieur le ministre, allez-vous débloquer immédiatement la situation de ces enseignants en demande de DPPR? Surtout, allez-vous retirer cette réforme des pensions totalement injuste, antisociale et inefficace?

Non, monsieur le ministre, ils n'ont pas de réponse. Sinon, ils ne se poseraient pas toutes ces questions. Sinon, ils ne deviendraient pas vulgaires. Sinon, ils ne seraient pas dans la rue. Non, ils n'ont pas ces réponses!

Alors, quatre mois avant la date P, trouvez-vous que ce soit longtemps avant? Comment savez-vous vous projeter par rapport à la réforme?

(…)

Allez-vous entraîner comme réserviste à l'armée! On vous attend depuis un an, monsieur Bouchez!

Monsieur le ministre, vous aviez dit aux enseignants qu'on ne toucherait pas à leur statut. C'est faux! Vous les faites travailler plus longtemps. En refusant de bouger et en refusant – je suis désolée de vous le dire – d'être clair, vous laissez, à la veille des vacances scolaires, des centaines d'enseignants dans l'incertitude et dans l'inquiétude. Ce n'est pas moi qui le dis, ce sont eux qui le disent! Soyez plus clair, ayez un peu d'empathie! Je pense qu'il en manque vraiment dans ce gouvernement.

Persoonlijke feiten

Faits personnels

Mijnheer de voorzitter, ik durfde het inderdaad aan om een aantijging te formuleren tegen de heer Bouchez, maar ik meen dat het de heer Vereeck was die een aantijging deed ten aanzien van de heer El Yakhloufi.

Monsieur le président, je voudrais dire deux choses.

Madame Dedonder, en tant que ministre, vous auriez dû connaître le RGPD. Puisque vous m'avez invité avec tant de plaisir, sachez que j'y serai cet été, parce que je dois absolument assurer le quorum ici, pour vous éviter de voter avec vos nouveaux amis du Vlaams Belang. Vous n'hésitez pas à voter pour vous assurer des majorités, ce qui fait désormais du Vlaams Belang le défenseur du chômage à vie. C'est vraiment l'association que je n'attendais pas: le Parti de la Sieste avec le Vlaams Belang. Comme quoi les extrêmes peuvent se rejoindre!

Deuxièmement, monsieur Van Quickenborne, j'ai été très clair. Il y a effectivement dans l'accord de gouvernement cette taxe, avec une promesse de toucher les épaules les plus larges. Ce sont ces modalités qui sont en train d'être discutées.

Pour le reste, avec le MR, il n'y aura pas d'autre taxe. Je le répète au nom de ma formation politique: il n'y aura pas d'autre taxe. Il faut réduire les dépenses, on gaspille beaucoup trop d'argent public dans notre pays. Cela rassurera le PS de savoir que d'ici les huit prochaines années, nous dépenserons plus de 1 200 milliards d'euros en politiques sociales.

Alors vos fake news sur le fait qu'on définance la sécurité sociale pour la défense ne résistent pas à l'épreuve des faits, mais vous êtes désormais prêts à tout pour gagner quelques voix et embêter le gouvernement. J'espère qu'un jour vous vous ressaisirez, parce que je considère toujours que vous êtes un grand parti dans l'histoire de ce pays. Mais aujourd'hui vous ne lui faites pas honneur, ça je peux vous le dire!

Mijnheer de voorzitter, ik merk dat er geen beperking in tijd geldt.

Maak u geen zorgen, ik zal bij het onderwerp blijven. Ik zal de verdediging van de partijen die door de heer Bouchez met de vinger worden gewezen niet op mij nemen. De heer Vereeck kan dat straks misschien doen. Ik wil wel reageren op de uitlatingen van collega Bouchez.

Chers collègues, M. Bouchez nous dit qu'il est vrai qu'une taxe sur les plus-values sera introduite. Et il ajoute qu'il n'y aura pas d'autres taxes. J'avais lu, dans son message, "pas de nouvelles taxes" et, maintenant, il dit: "pas d'autres taxes". Chers collègues, cela veut dire qu'il y aura peut-être encore d'autres taxes qui vont venir. Il est vrai qu'avec la pression de Vooruit et du cd&v, des Engagés, les partis gauchistes de ce gouvernement, il est vraisemblable qu'il y ait encore d'autres taxes.

Deuxièmement , ik wil me ook excuseren, monsieur Bouchez, parce que je viens de prendre connaissance du fait qu'un journaliste, Wouter Verschelden, que vous connaissez peut-être, a dit ceci alors que les négociations étaient en cours.

De heer Jambon is nog steeds in ons midden. Welkom, mijnheer de minister.

Toen de onderhandelingen nog liepen, was er gelukkig één iemand die zei dat de vrijstelling van 10.000 euro per aandeel zou gelden. Het zou dus niet worden toegepast op de volledige portefeuille, maar per aandeel. Hij zegt zelf – het staat er ook letterlijk – en ik citeer: "De MR zegt nu over de N-VA: zijn die dan plots een linkse partij geworden, dat ze dat allemaal aanvaarden?" Inderdaad, mijnheer Bouchez, op dat punt wil ik mij excuseren. Het feit dat u dat durft te zeggen over de N-VA, die steeds meegaat in de retoriek van Vooruit. Chapeau! Op dat vlak bent u consequent.

Collega's, we zullen op het einde van de rit zien of die vrijstelling van 10.000 euro per aandeel er effectief komt. De heer Bouchez belooft immers steeds dat er geen nieuwe belastingen zullen komen – nu worden het al 'andere' belastingen – dat zijn geloofwaardigheid een beetje in het gedrang komt. We zullen dus zien wat ervan komt, collega's.

Mijnheer Bouchez, collègue du MR , hou vol en plooi niet voor de linkse partijen, noch voor de N-VA, die in dezelfde zak zitten! Dank u.

Monsieur Bouchez, vous avez parlé de cet été.

Vous l’avez tous noté, parce que cela fait plusieurs années qu’il nous dit que cet été, il va aller à l’armée.

Mais c’est normal, en fait, avec vous. Vous êtes dans le slogan; vous êtes dans l’esbroufe; vous êtes dans le racolage, dans les promesses. Vos promesses de campagne, nous voyons maintenant le résultat.

Pour l’armée, c’est la même chose! Nous ne vous croyons plus. Nous n’avons pas de leçons à recevoir de votre parti, le parti du racolage.

Collega’s, ik ben een van de jongsten, maar ik heb geleerd om te luisteren naar wie aan het woord is. Dat geldt ook voor u, mijnheer Bouchez.

Mijnheer Vereeck, voor mij is het eigenlijk zeer duidelijk. Als Deborah, de caissière, Zuhair, de cipier, Lode, de professor, of zelfs Vincent, die iets anders doet, gaan werken, dan betalen zij bijna de helft van hun loon aan belastingen. Het antwoord op uw vraag is dus heel eenvoudig. Ook van al die rijke families waarover u spreekt, met al hun neven en nichten, verwachten wij dat zij een bijdrage leveren. Het is namelijk simpel: elk zijn deel is niets te veel.

Nogmaals richt ik me tot alle collega's in het halfrond. Het regeerakkoord is heel duidelijk. We beschermen de kleine spaarders en we zorgen ervoor dat de superrijken, de sterkste schouders, eerlijk bijdragen.

Mijnheer Vereeck, ik weet heel goed dat het voor het Vlaams Belang niet gaat om de kleine spaarders of de gewone werkende mens. Voor het Vlaams Belang geldt: eigen rijken eerst.

(…): Tjonge, daar hebt u lang voor moeten oefenen, denk ik.

Mijnheer El Yakhloufi, ik ben verrast dat mijn interventie als een persoonlijke aantijging ten aanzien van uw persoon wordt geïnterpreteerd. Ik heb u slechts een vraag gesteld, namelijk of de familieleden in het vierde knoopsgat worden meegeteld. Ik begrijp dat ik in volgende uiteenzettingen wat groffer zal moeten zijn – hoe groffer , hoe toffer. Bij een volgende gelegenheid zal ik u wat onbetamelijker aanspreken, want anders geldt het niet als een aantijging. Ik had gewoon een vraag gesteld.

Voor alle duidelijk, uw taks, uw meerwaardebelasting is, zoals die nu wordt opgetuigd, geen belasting op de superrijken, maar een belasting op gewone mensen die hard werken en sparen. Ze is dus niet gericht op de superrijken.

Op de vraag of wij geen meerwaardebelasting willen, hebt u het antwoord hier al vaak gehoord. Ik heb het daarnet nogmaals herhaald: niet als een aparte taks en een administratief gedrocht dat enkel moet dienen om de meerderheid te plezieren en om de begroting een klein beetje op te krikken.

Het is wel verdedigbaar als dat deel zou uitmaken van een structurele fiscale hervorming, zodat alle vermogensinkomsten, met uitzondering misschien van huurinkomsten, omdat de huurprijzen anders te snel zouden stijgen, op dezelfde manier worden belast om geen fiscale sturing meer te hebben tussen sparen, beleggen en investeren. Dat principe vindt men terug in de duale inkomensbelasting, een principe waarvoor mijn partij zich heeft uitgesproken, net als cd&v eerder. Ik hoop dan ook dat de huidige regering dat inziet. Dus ja, natuurlijk moeten de sterkste schouders een bijdrage leveren, maar niet met de nu voorliggende versie.

Dat brengt mij bij het volgende punt. De verkiezingen vonden al meer dan een jaar geleden plaats. U onderhandelde acht maanden en dan nog eens vier maanden specifiek over de meerwaardetaks, en die is er nog steeds niet.

Ik voorspel u wat er zal gebeuren: uw taks zal te laat komen. Tegen dat de tekst in het Parlement ligt, zult u opnieuw de hele oppositie verwijten dat die een amendement indient, bijvoorbeeld over 10.000 euro per aandeel, wat ik trouwens een goed idee vond van Georges-Louis Bouchez. Men zal ons verwijten dat we het advies van de Raad van State aanvragen. U zult opnieuw moord en brand schreeuwen, alsof wij geen belasting voor de superrijken willen. Jawel, maar wij willen een eerlijke belasting voor iedereen. Gisteren werd ons op vergelijkbare manier verweten dat de programmawet is uitgesteld. Dat heeft te maken met uw eigen traagheid.

Mijnheer de minister, het onderwerp van mijn vraag is daarnet al ter sprake gekomen. Sinds begin 2025 is de officiële pensioenleeftijd naar 66 jaar verhoogd. In 2030 wordt dat 67 jaar. Dat heeft gevolgen voor de mensen met verzekeringscontracten, zoals een gewaarborgd inkomen, of voor bepaalde groepsverzekeringen.

Assuralia heeft een gedragscode opgesteld, die sinds januari 2024 van kracht is. Daarin worden verzekeringsmaatschappijen verplicht om hun verzekerden proactief een verlenging van de dekking aan te bieden.

Helaas blijkt die gedragscode in de praktijk niet voor alle verzekerden toereikend te zijn. Zo ontvangt iemand die op het moment van een verlenging al arbeidsongeschikt is geen bijkomende dekking. Ook bij groepsverzekeringen met een overlijdensdekking tot 65 jaar kunnen er problemen ontstaan wanneer de verzekerde overlijdt na het einde van de dekking maar voor de nieuwe pensioenleeftijd.

De gedupeerden dreigen niet alleen inkomstenverlies te lijden, ze verliezen ook hun verzekeringsdekking, wat grote onzekerheid met zich meebrengt. De Ombudsman van de Verzekeringen ziet het aantal klachten toenemen, omdat de contracten een jaar voor de pensioenleeftijd vervallen. Concreet is er een stijging van 23 % van het aantal klachten over de verzekering gewaarborgd inkomen als gevolg van de verhoging van de pensioenleeftijd.

De eerste vraag van mijn ingediende tekst is eigenlijk retorisch, met als antwoord nee, want ik denk niet dat u in 2024 al betrokken was bij het opstellen van de gedragscode.

Mijnheer de minister, klopt het dat de gedragscode nog te veel uitzonderingen toelaat en dus niet waterdicht is? Zult u als minister actie ondernemen wanneer blijkt dat de verzekeringsmaatschappijen niet proactief optreden? Zal daarvoor een wettelijk initiatief nodig zijn, of kan dat via overleg met de sector worden opgelost?

Zal er in 2030 op de nieuwe verhoging worden geanticipeerd, zodat verzekerden niet opnieuw met problemen worden geconfronteerd? Binnen welke termijn biedt u de gedupeerden een garantie op volledige dekking? Ook zij zijn immers consumenten van een verzekeringsproduct.

Monsieur le ministre, éteindre un incendie, porter secours à des victimes, courir derrière des criminels, assurer notre sécurité en Belgique et à l'étranger, larguer de l'aide humanitaire, défendre des civils, ce ne sont pas des tâches anodines. C'est d'ailleurs pour cela que l'on parle de métiers à risque.

Former nos enfants, nos étudiants, poursuivre et juger les crimes et les délits, ce ne sont pas non plus des tâches anodines. C'est pour cela que l'on parle de métiers essentiels qui contribuent à notre cohésion sociale.

Les pompiers, les policiers, les militaires, les enseignants, les magistrats, toutes ces fonctions que la droite porte aux nues dans de beaux discours, dans les médias, sont vite transformées en chair à canon lorsqu'il s'agit de leurs pensions, lorsqu'il s'agit de leurs acquis, que vous présentez alors comme des privilèges. Quels privilèges!

Alors, vous dites qu'il faut harmoniser. Très bien, harmonisons! Faisons en sorte que tous les travailleurs puissent avoir une pension digne à un âge décent. Mais vous, ce que vous faites, c'est tout le contraire. Vous tirez tout vers le bas: les conditions de travail, les revenus, les pensions. Ah, elle est belle, la récompense aux travailleurs!

Monsieur le ministre, on entend de vos partenaires de majorité tout et son contraire et je voudrais de la clarté. On a entendu dire que le pompier allait bénéficier d'un statut encore plus avantageux. Pourtant, l'accord de gouvernement prévoit de réduire leur coefficient par deux. On a entendu dire que certains militaires pourraient prendre leur pension à 56 ans, alors que l'accord de gouvernement prévoit un âge de départ à la pension à 67 ans. On a entendu dire que la NAPAP des policiers serait maintenue, alors que l'accord de gouvernement amène le système à disparaître.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous donner toute la clarté pour ces gens qui assurent notre sécurité?

Monsieur le ministre, j'entends qu'il faut éviter de semer l'angoisse – c'est tout ce que je demande – mais ce sont vos partenaires de majorité qui sèment le doute. Ils sont complices et en plus, ils sont hypocrites. Ils disent tout et son contraire. Vous avez été clair, tout ce qui est dans l'accord de gouvernement sera implémenté. Vous venez de le dire. Dites-le aussi à vos collègues, parce qu'ils sèment le doute. Vous savez, quand on malmène celles et ceux qui nous protègent, celles et ceux qui font vivre la société pour protéger quelques privilégiés et qu'en plus, on n'ose même pas l'assumer dans des débats télévisés, on n'obtient qu'une seule chose, monsieur le ministre: la colère et la fracture sociale. Alors, il est vraiment temps de changer votre fusil d'épaule.

Monsieur le ministre, c'est une nouvelle attaque que vous portez aux pensionnés aujourd'hui. Plus d'un million et demi de pensionnés auraient dû voir leur pension adaptée au coût de la vie. Mais ça, ça ne vous plaît pas.

Que ceux qui ont travaillé des années aient le droit maintenant de profiter d'une retraite bien méritée, vous n'aimez pas. Votre soi-disant récompense du travail, ça commence à se voir que c'est du pipeau. Et que dire des militaires? Vous avez réussi à faire dire à l'ensemble des syndicats militaires que vous faisiez montre d'un mépris flagrant envers le métier de militaire, un tel mépris qu'ils ont claqué la porte avant même que votre collègue ait fini sa présentation.

Investir quatre milliards supplémentaires dans la défense et se mettre les militaires à dos, il faut le faire! Ces quatre milliards, ce sera pour du matériel, pour des avions de chasse américains. Rien pour l'humain, rien pour les travailleurs.

C'est une véritable honte. Vous rendez-vous compte qu'ils se demandent si vos mesures sont un plan social ou une déclaration de guerre? Votre parti revient à peine aux manettes et c'est déjà le branle-bas de combat. Les cheminots, eux aussi, ont rejeté leur préaccord à cause de vos mesures sur leur pension.

Vous m'avez dit hier que vous dormez mal. Je comprends. Comme on dit souvent que la nuit porte conseil, je vous propose d'utiliser ces nuits pour penser à toutes celles et ceux que vous allez punir. Sans nuance, sans prise en compte de leur régime de travail, sans prise en compte de la pénibilité du risque que comporte leur métier. Ce réveil, je l'attends et eux l'attendent surtout. Merci.

(…)

Ce n'est quand même pas une fake news que de dire que les pensionnés vont prendre cher. Tous les calculs le démontrent. Le prétexte est de réduire le déficit budgétaire. C’est donc un choix, le choix de faire payer les pensionnés. 4 milliards d'économies sont faites sur leur dos.

Il y a d'autres choix possibles. On voit qu'il y a de la marge, quand on se rend compte que les banques ont fait 8 milliards de bénéfices sur le dos de leurs clients. Et là, qu’avez-vous demandé? Absolument rien. Quand les producteurs d'énergie reversent 6 milliards à leurs actionnaires, que demandez-vous? Absolument rien. 30 milliards de fraude fiscale. 30 milliards de dépenses fiscales au profit des multinationales. Le choix de ce gouvernement est de ne rien leur demander.

Le choix de ce gouvernement est de faire porter la charge sur les pensionnés, notamment. Cela n'est pas du courage, monsieur le ministre. Le courage, c'est de s'attaquer aux plus larges épaules. Vous faites preuve de lâcheté et de facilité.

Mijnheer de minister, de tijd haalt ons in, want enige tijd geleden hadden we een vraag ingediend over het voorakkoord met de spoorbonden, dat u op 23 april in de pers had aangekondigd. Ondertussen vordert het dossier en raken steeds meer elementen uit dat voorakkoord bekend. Daarom hebben we een geactualiseerde versie van de vraag ingediend. Ik focus op de meest recente vraag en bundel daarbij de twee eerder ingediende vragen.

Mijnheer de minister, na meer dan 20 stakingsdagen – de teller staat ondertussen op 25 – en weken van onderhandelingen is er blijkbaar eindelijk een voorakkoord met de spoorvakbonden gesloten, na maanden van onrust en ongemak voor de pendelaars. De noodzaak tot verandering in de sector is overduidelijk, maar de lange onderhandelingsperiode roept uiteraard vragen op. Het heeft ongetwijfeld veel tijd en moeite gekost om tot een akkoord te komen, wat aanzienlijke overlast heeft veroorzaakt voor de reizigers. De onderhandelingen met uw collega-minister Jambon, die wellicht het gevoeligst liggen, zijn blijkbaar nog gaande.

Ondertussen hebben we via de media heel wat informatie kunnen vergaren over de inhoud van het voorakkoord, maar, behoudens vergissing van mijnentwege, is er tot op heden nog geen tekst aan het Parlement bezorgd. De stopzetting van de statutaire aanwervingen binnen de spooronderneming springt het meest in het oog. Blijkbaar gaat die stopzetting niet onmiddellijk in, maar pas vanaf 2028. Daarnaast zouden heel wat taken van HR Rail worden overgeheveld naar Infrabel en de NMBS. Het is echter onduidelijk hoe het contractuele statuut van het spoorpersoneel er in de toekomst zal uitzien.

Mijnheer de minister, welke elementen zijn inmiddels opgenomen in het voorakkoord? Kunt u toelichten waarom ervoor gekozen is om pas in 2028 te stoppen met vaste benoemingen en niet onmiddellijk? Welke taken blijven in de tussentijd bij HR Rail? Welke taken zullen worden overgedragen naar Infrabel en de NMBS? Hoe zal het toekomstige contractuele statuut van het spoorpersoneel eruitzien? Onder welk paritair comité zullen de contractuele personeelsleden vallen? Dat laatste is belangrijk met het oog op de toekomstige liberalisering van het spoor.

Ik heb ook een eerder gestelde vraagstelling die ik wil hernemen. Hoe ziet u de modernisering van het statuut? Wat wordt er precies veranderd? Is het nieuwe statuut gebenchmarkt met voorbeelden van buitenlandse spoorondernemingen?

Mijnheer de minister, de situatie is al heel goed geschetst door collega De Knop. Ik hoef er dus niet verder op in te gaan. Ik zal ineens overgaan tot mijn vragen. Ik heb er een aantal, dus ik zal ze bundelen.

Wij hebben allemaal het voorakkoord kunnen lezen in de media. Als ik me niet vergis, zullen de vakbonden vandaag, 27 mei, opnieuw overleg houden met het oog op een uitspraak over wat ze ervan vinden. Los daarvan heb ik een aantal vragen over de pensioenen bij de NMBS en Infrabel.

Mijn eerste reeks vragen gaat over het voorakkoord en de inhoudelijke afspraken ter zake. Mijnheer de minister, kunt u toelichten wat precies wordt verstaan onder "de verworven rechten" die gevrijwaard blijven? Het voorakkoord kwam er na een reeks stakingen. Kunt u toelichten welke thema's, naast de hervorming van het personeelsstatuut en de rol van HR-Rail, op tafel lagen tijdens de onderhandelingen met de vakbonden?

Is het voorakkoord inmiddels voorgelegd aan de achterban van de vakbonden? Zo ja, wat was de reactie? Is het ondertussen goedgekeurd? Wanneer wordt het akkoord dan voorgelegd aan de federale regering? Verwacht u dat dit akkoord de sociale rust zal herstellen? Hoe zult u de voortgang opvolgen, zeker met het oog op het overleg in verband met de pensioenregeling, dat nog gepland staat?

Dan heb ik nog een aantal vragen in verband met de uitvoering van het voorakkoord in de praktijk.

Mijnheer de minister, kunt u toelichten wat de rol van HR-Rail precies wordt in het nieuwe organigram en wat er verandert in de verdeling tussen de taken bij de NMBS en Infrabel? Welke concrete stappen zijn gepland om de hervormingen op het terrein te realiseren? Hoe ziet het tijdspad eruit voor de overheveling van de bevoegdheden, het personeel en dergelijke meer? Over hoeveel personeelsleden gaat het bij de verschuiving van HR-Rail naar de NMBS en Infrabel? Over welke functies en profielen spreken we dan?

Tot slot, op welke manier zullen de verworven rechten van het overgaande personeel gegarandeerd blijven bij hun overstap naar NMBS of Infrabel? Hoe zal erover gecommuniceerd worden aan het personeel?

Daarnaast heb ik nog twee vragen over de financiële impact. Klopt het dat de raming uitgaat van een extra kost van meer dan 300 miljoen euro voor de NMBS en Infrabel? Waarop is die raming gebaseerd?

Tot slot, hoe verhoudt deze hervorming zich tot de doelstellingen die aan de NMBS en Infrabel zijn opgelegd in het openbaredienstcontract?

Enige tijd geleden kondigde de federale minister van Mobiliteit aan een voorakkoord te hebben bereikt met de drie grootste spoorvakbonden. In dit voorakkoord werden (volgens de minister) verschillende fundamentele principes opgenomen inzake de tewerkstelling en de verworven rechten van de spoorwerknemers. De betrokken vakorganisaties moesten dit 'voorakkoord' echter nog ter goedkeuring voorleggen aan hun achterban.

Tijdens de recente bespreking van zijn beleidsnota inzake mobiliteit kon/wou de minister nog geen verdere inhoudelijke details over het akkoord bekendmaken.

1. Kan de minister intussen duidelijkheid brengen over de inhoudelijke aspecten die in het akkoord werden overeengekomen? Welke afspraken werden concreet verankerd in het gemaakte akkoord?

2. Hoe beoordeelden de leden van de betrokken spoorvakbonden de inhoud van het gemaakte voorakkoord? Hadden zij bijkomende vragen, bezwaren of opmerkingen? Zo ja, welke?

3. Op welke wijze en op welke termijn zullen de inhoudelijke afspraken uit het akkoord uitgevoerd worden?

Vanaf maandag 19 mei (22u) tot dinsdag 20 mei (laatste trein) vind er een nieuwe spoorstaking plaats. Deze zoveelste staking is opnieuw gericht tegen het beleid inzake het spoor van de Arizona-regering.

1. Op welke wijze evalueert de minister deze nieuwe staking gezien het overleg dat hij met de spoorbonden had?

2. Welke bijkomende stappen gaat de minister ondernemen om toekomstige stakingen te vermijden?

3. Op welke wijze zal de minister het geschonden vertrouwen en de onvrede bij de getroffen treinreizigers in de toekomst trachten te herstellen?

In het licht van de aangekondigde plannen van de Arizona-regering over het hervormen van het pensioenstelsel geven de spoorbedrijven NMBS en Infrabel aan dat deze hervormingen hen allicht meer van 300 miljoen euro zullen kosten tegen 2032. Deze extra kost komt er bovenop de hen reeds opgelegde besparing van 675 miljoen euro.

Ondanks de opgelegde besparingen blijft deze regering toch vasthouden aan de doelstellingen die spoorbedrijven geacht worden te behalen zoals overeengekomen in de beheerscontracten die de overheid met hen afsloot.

Volgens de pers zou een lid van de Raad van Bestuur van de NMBS onomwonden spreken van een contractbreuk door de overheid.

1. Kan de minister duiden wat de financiële impact van de geplande pensioenaanpassingen door de Arizona-regering voor de spoorbedrijven zal zijn?

2. Laat de minister een opening om de afgesloten beheerscontracten met de spoorbedrijven aan te passen gezien de opgelegde besparingen en de mogelijke extra lasten voor de spoorbedrijven?

3. Zal de minister trachten compenserende maatregelen te nemen ten gunste van de getroffen spoorbedrijven? Zo ja, op welke wijze? Zo neen, waarom niet?

Monsieur le ministre, vous êtes en train de conclure un préaccord social important avec les représentants des entreprises ferroviaires ainsi que les principales organisations syndicales du secteur. Le texte aborde les volets de la mobilité et des ressources humaines, en affirmant plusieurs principes essentiels, tels que la garantie de l’emploi et le respect des droits acquis. Il prévoit également un transfert de compétences, tout en maintenant HR Rail.

Les Engagés sont convaincus de la nécessité de faire évoluer notre modèle pour garantir la viabilité de notre service public ferroviaire et les droits des travailleurs. Je me réjouis de l'équilibre que vous pourrez certainement nous présenter dans un futur plus ou moins proche. Vous avez toujours veillé à maintenir le débat entre vous et les instances, tant que le préaccord n'était pas formellement établi. Pouvez-vous nous éclairer sur l'état d'avancement des discussions ainsi qu'éventuellement sur la finalité de l'accord complet?

Enfin, quelles seront les prochaines étapes du processus, notamment en ce qui concerne la présentation officielle du projet au gouvernement fédéral?

Monsieur le ministre, lors de notre précédente réunion à ce sujet, vous m'aviez invité à adapter ma question parce que vous étiez assez fier du préaccord qui était intervenu la veille ou l'avant-veille, et que ma question n'en tenait, selon vous, que trop peu compte. Aujourd'hui, la situation est inversée car les syndicats francophones ont rejeté le préaccord que vous aviez conclu après d’âpres discussions. Nous savions que les deux principaux syndicats devaient se prononcer d’ici au 27 mai, mais ils ont été plus vite qu’attendu. À la veille d’une nouvelle journée de grève nationale, ils se sont donc prononcés négativement.

Ce préaccord social était fragile, vous-même l'aviez déclaré. Et le dossier des pensions reste toujours aussi brûlant. En ce qui concerne le statut, la fin de la statutarisation des agents risquait également de ne pas faire recette chez les cheminots. Pour rappel, près de 90 % des cheminots sont statutaires. Proposer, comme vous l’aviez fait, que les recrutements se fassent uniquement sous forme contractuelle dès le début de 2028 n’a visiblement pas été bien accueilli.

Face à la fin du statut et aux éventuelles craintes que le personnel contractuel pourrait avoir, vous auriez accepté qu’une convention collective pour ce personnel soit négociée au sein de la commission paritaire nationale.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous confirmer ces informations, tout comme le maintien de l’organe de dialogue social comme structure unique pour l’ensemble des cheminots, avec la règle des deux tiers pour l’approbation des décisions?

Dans votre plan, quel aurait été demain le rôle de HR Rail puisque, visiblement, le recrutement du personnel serait dorénavant de la responsabilité de la SNCB et d’Infrabel?

Pouvez-vous confirmer également qu’il n’y aurait pas eu de réquisition de personnel en cas de mouvement de grève et qu’on serait resté dans le modèle actuel du service minimum garanti, que nous évoquions tout à l'heure?

Qu’entendez-vous faire à présent face au refus des cheminots de suivre votre préaccord? Cela remet-il tout ce qui a été entrepris jusqu’ici en question? Quelle est votre marge de manœuvre dans ce dossier et pensez-vous réellement que tout le monde au sein du gouvernement veuille arriver à un accord qui permettrait de rassurer les syndicats, sinon sur le long terme, au moins sur le moyen terme?

Monsieur le ministre, ma question est assez simple. À présent que l'accord semble avoir été rejeté par les syndicats, qu'allez-vous faire? Allez-vous revoir vos plans et entendre ceux qui font rouler les trains tous les jours?

Mijnheer de minister, tijdens de bespreking van de beleidsnota gaf u aan dat u pas over het akkoord met de vakbonden wilt spreken, zodra zij het intern hebben kunnen bespreken en u een antwoord van hen hebt ontvangen. Er zijn al duidelijke signalen dat het akkoord niet overal positief werd onthaald. Hebt u echter ook positieve signalen gekregen? Op welke manier gaat u ermee verder?

Het is ook belangrijk om de hele pensioenkwestie daarin mee op te nemen. Die raakt immers ook aan het sociaal statuut. Het is niet uw bevoegdheid, maar voor de vakbonden en de werknemers zijn regelingen inzake hun pensioenen ook onderdeel van hun personeelsstatuut

U mag geen voorafname doen, ook niet via een deelakkoord, waarna er nadien andere akkoorden over de pensioenen worden gesloten. Ik maak trouwens dezelfde opmerking in de commissie voor Landsverdediging: we moeten het sociaal statuut als een totaalpakket beschouwen en niet als een verzameling van afzonderlijke onderdelen.

Hoe ziet u het verdere verloop opdat ook de treinreiziger een rustige zomer tegemoet kan gaan en zo veel mogelijk gebruik kan blijven maken van de trein?

Ten slotte, u hebt tijdens de begrotingsbespreking gewaarschuwd dat de besparingen voor de komende jaren nog niet zijn uitgewerkt en dat u in dat verband nog oefeningen maakt. Voor 2025 hebt u de oefening wél gemaakt. Kunt u ons en vooral het personeel garanderen dat de efficiëntiewinsten die in de komende jaren moeten worden gerealiseerd, niet opnieuw op hun kap zullen worden afgewenteld?

Mijnheer de minister, u zegt al meer dan een maand hetzelfde. Ik begrijp dat onderhandelen met de vakbonden niet evident is en dat het moeilijk is om op de feiten vooruit te lopen. Anderzijds, u moet de leden van onze commissie ook ernstig nemen. Het kan toch niet dat wij in de pers en op de websites van de vakbonden wel heel wat elementen van dat voorakkoord kunnen lezen, terwijl u hier weigert om aan de commissie voor Mobiliteit nog maar de minste toelichting te geven, ook al kennen we de fundamenten, zoals verwoord in het regeerakkoord sinds februari.

Ik nodig u toch uit om een evenwicht te vinden tussen wachten op de vakbonden en voldoende informatie geven aan de commissie. Misschien kunt u de vakbonden ook eens een deadline geven, anders kan men tot het einde van het jaar onderhandelen.

Mijnheer de minister, ik moet aangeven dat ik op heel weinig vragen een antwoord gekregen heb, maar u kunt uiteraard niet vooruitlopen op de reactie van de vakbonden. Ik heb daar begrip voor.

Het siert u ook dat u gemaakte afspraken met hen naleeft. Het is echter wel belangrijk om op korte termijn, wanneer er duidelijkheid is, duidelijk te communiceren naar zowel het personeel als de spoorsector. Het akkoord heeft immers een grote impact. U moet, zodra er duidelijkheid is, transparant communiceren. Dat is in het belang van het personeel, dat met heel veel vragen zit. We moeten vermijden dat we opnieuw met sociale onrust worden geconfronteerd.

Voor eventjes wil ik nog genoegen nemen met uw antwoorden, maar ik volg voor een stuk mevrouw De Knop. Het is van belang dat de commissieleden, wanneer er uitsluitsel is, nauw betrokken worden bij het akkoord en dat we toelichting krijgen over de effectieve inhoud van de hervormingen, liefst voor we daarover in de media moeten lezen.

Mijnheer de minister, ik hou van mensen die een gegeven woord nakomen. Dat moet zeker ten opzichte van het Parlement. Eigenlijk worden we vandaag gegijzeld door de vakbonden. Zolang zij zich niet uitspreken en u niet officieel in kennis stellen van hun antwoord, kunnen wij hier blijven hengelen naar informatie en blijven onze pogingen om ons werk te doen onsuccesvol. Dat is onaanvaardbaar.

U hebt het in uw beleidsnota letterlijk over enkele dagen gehad. Wij zijn ondertussen al heel wat dagen verder. Nu hebt u het over enkele uren. We komen dus dichterbij.

Ik betreur in ieder geval dat wij geen informatie krijgen in antwoord op de vragen, die wij hier al meermaals hebben gesteld. Het is onze rol om hier vragen te stellen en wij moeten dus ook antwoord daarop krijgen.

Ik hoop vooral op sociale vrede. Dat betekent hopelijk geen stakingen meer en eindelijk de dienstverlening, die de treinreizigers verdienen. Ik verwacht zo snel mogelijk informatie in het Parlement en hoop dat het spelletje wachten op de vakbonden vlug voorbij is.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos précisions. Je ne vous cacherai pas qu'à mon tour, je suis impatient d'obtenir des réponses plus claires et plus précises, même si je salue évidemment votre engagement et votre respect envers l'institution et les syndicats ferroviaires.

J'entends aussi les principes qui sont conservés dans votre préaccord: la garantie de l'emploi et des droits acquis, le transfert de compétences et le maintien de HR Rail, la préservation de la concertation sociale, le tout dans un cadre modernisé qui vise à correspondre à la réalité présente et future. Comme vous l'avez dit, il faut se préparer à l'avenir, 2032 en l'occurrence. Il faudra alors prouver toute notre compétence et notre performance pour assurer un service de qualité. Je pense que nous pouvons compter sur vous. Vous êtes bien parti et vous recevez donc tout notre soutien.

Monsieur le ministre, une fois n'est pas coutume, je vais rejoindre Mme Cuylaerts et, indirectement, les premières paroles de M. Matagne. En effet, même vos partenaires de majorité disent que les informations sont insuffisantes et que nous sommes quelque peu pris en otage, au point que la commission ne peut pas travailler pour la raison toute simple que les informations ne filtrent pas jusqu'ici et que nous ne pouvons pas en débattre, si ce n'est par voie de presse. Vous n'êtes pas ministre des Pensions, vous le répétez, et c'est vrai. Vous ne m'apprenez rien. Toutefois, le fait est que nous n'avons toujours reçu aucune nouvelle au sujet des pensions. C'est là que le bât blesse, malgré le préaccord qui semble ne plus être. Vous êtes donc désormais le ministre des grèves ou celui de la libéralisation dont on ne peut pas parler. C'est quand même embêtant. Je vous ai posé plusieurs questions relatives au préaccord, mais vous vous refusez à aborder ce sujet, parce que tout cela est encore "secret" – bien que divulgué dans la presse – et pas encore adoubé par les cheminots. Nous nous trouvons dans l'impasse, monsieur le ministre. Par conséquent, je vous invite à reprendre le travail et à revenir vers nous afin que nous puissions en discuter à partir d'éléments concrets en commission, puisque c'est le lieu approprié. Je vous ai posé plusieurs questions quant aux termes du préaccord. J'aimerais obtenir des réponses, de sorte que nous puissions échanger ici. Cela fait des semaines, pour ne pas dire des mois, que cela dure. Les grèves se répètent. Vous étiez content d'avoir obtenu un préaccord, mais le fait est qu'aucune information ne nous est parvenue à ce sujet. Vous ne voulez pas répondre à plusieurs questions que je vous ai posées, au motif que ce préaccord n'est pas encore connu. Nous n'allons pas passer la législature à opérer de la sorte. Il faudra bien en sortir à un moment donné. Je vous remercie, monsieur le ministre.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, in de kwarteeuw dat ik hier rondloop, heb ik ongeveer zes keer ingeleverd, hetzij op mijn wedde, hetzij op mijn pensioen. Ik zal niet klagen en ik zal ook niet de populistische toer opgaan, want ik behoor tot de begunstigden die al negen jaar volledig op pensioen hadden kunnen zijn. In plaats daarvan betaal ik nog iedere maand 1.300 euro aan pensioenbijdrage.

Mijn vraag gaat echter niet over mezelf, maar gaat u allen aan. Niemand van u zal hier een pensioenloopbaan van 45 jaar kunnen opbouwen, maar mijn vraag gaat daar niet over. Mijn vraag gaat in principe over de wet-Wijninckx, die op ons wordt toegepast.

De topambtenaren die wij afvaardigen naar Europa en onze Europarlementsleden, die een pak poen verdienen, gemiddeld 13.000 euro per maand, zijn tot op heden niet onderworpen aan de wet-Wijninckx wanneer ze op pensioen gaan. Iedereen levert in, behalve degenen die het meest verdienen, de Europarlementsleden. Zij moeten noch inleveren ten gevolge van de wet-Wijninckx, noch rekening houden met het cumulverbod. Dus het is kassa voor bijvoorbeeld de burgemeester van Hasselt of Aalst. Dat is niet het geval voor de burgemeester van Middelkerke, want die moet betalen; er wordt van zijn wedde afgehouden. Daar is niets op tegen, hij wordt inderdaad goed betaald en kan rustig leven, ook al lijdt hij aan een hartziekte, maar dat is het minste.

Meer nog, ik hoor dat de wet-Wijninckx wordt verstrengd: de af te dragen bijdrage zal van 3 % naar 12,5 % gaan. Voor de Europarlementsleden geldt dat niet, zij kunnen rustig met pensioen gaan na 20 jaar en hun pensioen wordt niet onderworpen aan de wet-Wijninckx.

Mijnheer de minister, de sterkste schouders moeten zogezegd de zwaarste lasten dragen, maar blijkbaar is dat niet zo. Ik hoop oprecht dat u daar iets aan doet.

Mijnheer de minister, met dat antwoord krijg ik geen minuut repliektijd gevuld. Dat ik op mijn wenken bediend word, gebeurt eerlijk gezegd voor de eerste keer in de kwarteeuw dat ik hier rondloop.

Ik heb nog een verrassing voor u. Vandaag betreuren wij de drooglegging van het Parlement. Uit dankbaarheid zal ik als barman straks in het Parlement een Jus de Mer serveren, een prachtig biertje van de brouwerij van Middelkerke. Mijnheer de voorzitter, ook u nodig ik daarvoor uit. Ik heb geen bier bij voor iedereen, want aangezien u allen al geknipt hebt in mijn pensioen, kan ik alleen de vierentwintig eersten tot de toog toelaten.

Mijnheer de minister, mijn vraag heeft een andere draagwijdte dan die van de vorige spreker, maar ze gaat over hetzelfde thema, namelijk het pensioen van de parlementairen. Zoals u weet trekken wij met de PVDA al tien jaar aan de alarmbel om te zeggen dat de privileges van de parlementairen moeten verdwijnen. Pensioen op 55 jaar, de graaipensioenen, de resterende privileges: we hebben al die feiten onthuld en stap voor stap zijn ze aangepakt.

Gisteren las ik van minister Theo Francken op Facebook echter een opmerkelijk citaat dat mij de wenkbrauwen deed fronsen. Ik ga het voorlezen: "Het pensioenstelsel van de parlementairen was veel te riant. We trekken het nu gelijk met dat van de rest van de bevolking."

Collega's, het pensioen was veel te riant en we trekken het nu gelijk met dat van de rest van de bevolking. Weet u hoeveel jaar u hier moet zitten om evenveel pensioen op te bouwen als een werknemer op heel zijn loopbaan? Dat is 11 jaar. Weet u hoeveel jaar u hier gaat moeten zitten met jullie nieuwe systeem om evenveel pensioen op te bouwen als een werknemer over heel zijn loopbaan? Dat wordt 12 jaar. Er komt één jaartje bij. Wauw, één jaartje.

Collega's, parlementairen zullen nog altijd een mooi pensioen opbouwen van 4.000, 5.000, 6.000 of 7.000 euro per maand. Die hervorming verandert daar niks aan. De hervorming die jullie doorvoeren voor de werknemers verandert daarentegen wel veel. Die gaat ervoor zorgen dat die mensen een pensioenmalus krijgen en 300 euro verliezen.

Mijnheer de minister, vindt u dat het pensioenstelsel van de parlementairen nu gelijkgeschakeld wordt? (…)

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het klopt dat het Parlement over die pensioenregeling beslist. Het gaat om de pensioenen van parlementsleden en ministers. Niettemin wil ik even terugkomen op het woord 'harmonisatie' dat u graag en vaak gebruikt. Harmonisatie, zoals ik dat begrijp, betekent dat de hoogste pensioenen wat dalen en de laagste wat stijgen. Welke maatregelen uit het regeerakkoord gaan de pensioenen van gewone werknemers nu verbeteren? Ik heb het regeerakkoord al vaak gelezen, ook het gedeelte over de pensioenen. Welke maatregelen verbeteren het pensioen van de gewone werknemer? Dat pensioen bedraagt gemiddeld 1.500 euro en is een van de laagste in West-Europa. Een bedrag van 1.500 euro netto is het gemiddelde pensioen van een werknemer in ons land. Welke maatregelen verbeteren dat pensioenbedrag? Ik zie ze niet. Ik zie inderdaad een minimale maatregel voor het pensioen van parlementsleden. In plaats van 11 jaar wordt het 12 jaar: bravo, bravo. Voor de werknemers zie ik echter niets. Wij zullen daarover dus blijven tussenkomen en de pensioenen van die werknemers (…)

Mijnheer de minister, in het regeerakkoord staat te lezen dat de regering maatregelen wil nemen om het nettorendement van pensioenspaarders te verhogen, door de kosten te beperken. Blijkbaar werkt u aan een kostenplafond, in de hoop het rendement voor spaarders te verhogen. Volgens banken, verzekeraars en onafhankelijke analisten dreigt zo'n strak prijsplafond echter het omgekeerde effect te hebben, namelijk minder keuze voor de spaarder en een verschraling van de markt. Vooral kleinere en innovatieve fondsen zouden zo kunnen verdwijnen, waardoor alleen de grootste spelers overblijven, wat leidt tot beperking van keuze voor de consumenten. De spaarder krijgt dus niet meer, maar net minder keuze en mogelijk producten die niet langer passen bij zijn of haar persoonlijk risicoprofiel.

Ik denk dat ik u niet moet overtuigen dat maximumprijzen altijd leiden tot verschraling. U bent zelf ook actief geweest in de private sector, dus u zou dat toch moeten weten. Of het maximumprijzen betreft in de huurmarkt of op de markt van diensten, de consument komt er steeds bekaaid van af. Mijnheer de minister, heeft uw partij daar soms een bocht gemaakt? Bent u tot andere inzichten gekomen?

Er zijn slimmere oplossingen. In plaats van een eenzijdig prijsplafond pleiten experts voor meer concurrentie en vooral voor meer transparantie. Alleen wanneer spaarders op een heldere en eenvoudige manier alle kosten, rendementen en voorwaarden kunnen vergelijken, kunnen ze echt geïnformeerd kiezen voor het product dat het best bij hen past.

Er zijn dus andere mogelijkheden, ik geef er u drie. Ten eerste, verbied transferkosten bij het overstappen tussen fondsen of verzekeraars, zoals dat ook al kan op de energiemarkt en de telecommarkt. Ten tweede, laat een vlotte overdracht toe tussen fondsen en verzekeringen, zodat spaarders flexibel kunnen kiezen. Ten derde, schaf de achterhaalde beleggingsregels af, zodat fondsbeheerders efficiënter en goedkoper kunnen werken. Doe misschien ook iets aan de taksen, dan hebben we dat toch al gehad.

Mijnheer de minister, houdt u vast aan de beperking via een kostenplafond?

Bent u bereid om in plaats van te focussen op het rigide kostenplafond, dat keuzevrijheid kan beperken, in te zetten op meer transparantie, meer concurrentie en meer mobiliteit?

Welke stappen zult u zetten om ervoor te zorgen dat de pensioenspaarder beter geïnformeerd is en echte keuzevrijheid krijgt?

Voorzitter: Dieter Vanbesien.

Président: Dieter Vanbesien.

Misschien is het nog geen wetsontwerp, maar mocht het een wetsontwerp zijn, dan had u waarschijnlijk niet geantwoord, want dan was het nog in eerste lezing. Ik lees wel het regeerakkoord, mijnheer de minister. Ik lees ook straffe verklaringen van uw coalitiepartner Vooruit daarover. De heer Soete pleit voor een plafond op de kosten. Ik weet niet of u het artikel in Het Laatste Nieuws gelezen hebt. Het stond daar paginabreed. Ondersteund door zijn voorzitter, de heer Rousseau. Het is hallucinant, zegt de heer Rousseau, dat banken en verzekeraars zich verrijken op de kap van de mensen die geld aan de kant willen zetten voor hun pensioen. Ze zeggen dan dat de overheid 650 miljoen heeft uitgegeven om mensen een korting te geven en dat die korting helemaal naar die bedrijven gaat. Ze zeggen ook het volgende: de instapkosten moeten beperkt worden tot maximaal 1 % en de lopende kosten tot 0,5 %. Dat is wat Vooruit zegt. Nu zult u zeggen: Vooruit kan zeggen wat het wil. Ik zie nu ook uw lichaamstaal. Die stelt me gerust. U weet, ik sta ook vaak aan uw kant, mijnheer de minister, in bepaalde discussies. Als ik goed geluisterd heb, komt er dus geen kostenplafond voor die producten en was het artikel van Vooruit in Het Laatste Nieuws het zoveelste ballonnetje van die partij. Het artikel verscheen op 17 april en werd geschreven door Fleur Mees. Het is goed om dit te weten, mijnheer de minister. Uw antwoord sprak boekdelen.

Monsieur le ministre, nous avons déjà évoqué cette question lors de notre précédente commission, au moment où les nouvelles sur les pensions venaient de tomber. Vous m'aviez alors répondu que vous n'aviez pas encore d'informations concrètes sur les potentiels départs suite aux annonces de réduction des droits, de réduction de l'accès à la pension et du statut des travailleurs cheminots. Or, moi j'ai des retours du terrain qui montrent qu'il y a des départs en raison des conditions plus attractives dans le privé qu'à la SNCB.

Depuis lors, monsieur le ministre, avez-vous obtenu des informations supplémentaires? Ou devrais-je revenir avec une question dans quelques semaines?

Merci, monsieur le ministre. J'entends que vous n'avez pas de chiffres récents à propos des départs qui auraient eu lieu pendant les quelques semaines qui viennent de s'écouler, en fait depuis la formation du gouvernement Arizona. Selon les retours que j'ai du terrain, il y a des personnes qui saisissent d'autres opportunités en voyant la future réduction de l'accès à une pension anticipée ou la réduction du montant de la pension. Il faut vraiment y être très attentif. Je reviendrai donc vers vous avec d'autres questions dans les semaines qui viennent.

Monsieur le ministre, je vous remercie de suppléer votre collègue, malheureusement indisponible aujourd'hui.

L'accord de Pâques, dont on ne peut que se réjouir, a prévu la mise en application d'une partie de la réforme des pensions. Cela a donné lieu à un certain nombre de réactions émanant tantôt de magistrats ou d'associations représentatives de magistrats, tantôt du monde académique. Ceux-ci soulèvent des craintes et manifestent des angoisses quant à une réduction de leur pension, qu'ils évaluent jusqu'à 30 à 40 % par rapport à leur pension actuelle. Ils mentionnent également le danger de la réduction de l'attractivité de ces professions et, pire encore, un risque plus élevé de corruption.

Je suis conscient, comme tout le monde, qu'il s'agit de professions dans lesquelles l'entrée dans la carrière est plus tardive, ce qui mérite un point d'attention. Et je serais heureux, monsieur le ministre, que vous puissiez apporter quelques précisions sur l'évolution du calcul de ces pensions, sur la ligne du temps de cette évolution et sur les mesures transitoires qui sont éventuellement envisagées.

Dernier élément non négligeable dans le contexte actuel, qu'en est-il de la concertation? J'ai cru comprendre que le ministre Jambon avait rencontré les représentants de la magistrature. Qu'en est-il du monde académique? Je serais heureux de vous entendre à ce sujet.

Monsieur le député, je vais vous lire la réponse que le ministre des Pensions m'a envoyée.

"Une grande inquiétude s'est effectivement manifestée ces dernières semaines parmi les magistrats et le monde académique quant à l'impact de notre réforme des pensions et l'attrait de la profession dans la magistrature et le milieu universitaire.

Les chiffres qui évoquaient ces derniers jours une perte de pension allant de -30 à -40 % ont entre-temps pu être clarifiés et réfutés en concertation avec les représentants de la magistrature. En effet, ce calcul partait, à tort, du principe que la limitation de l'indexation des pensions les plus élevées, comme ce fut convenu dans l'accord de Pâques, s'appliquerait pour une durée indéterminée, alors que tant l'accord de gouvernement que la loi-programme indiquent clairement qu'il s'agit d'une mesure temporaire qui sera en vigueur jusqu'à la fin 2029. Dès lors, l'impact de cette mesure sur les pensions des magistrats et professeurs déjà retraités sera, selon les estimations, limité entre 7 et 10 %. Leur pension continuera à être indexée dans les années à venir, mais plus à hauteur de 2 % sur l'intégralité. L'indexation se fera désormais via un montant forfaitaire de 36 euros, correspondant à une indexation de 2 % de la pension minimum.

Notre gouvernement est pleinement conscient des efforts qu'il demande à la population afin de rétablir l'équilibre budgétaire et de garantir la soutenabilité de nos pensions pour les générations futures. Notre réforme des pensions sollicite un effort de la part de chacun: les fonctionnaires, les salariés, les indépendants, mais aussi ce Parlement et le gouvernement lui-même. Les différents ministres compétents continueront également à mener des concertations avec les secteurs concernés."

Monsieur le ministre, je vous remercie pour ces informations plus précises qui sont communiquées aujourd'hui. Je me réjouis que la concertation ait commencé et j'ose croire qu'elle se poursuivra, particulièrement à l'égard du monde académique qui, sauf erreur, n'a pas encore mené cette concertation mais dont la voix se fait entendre de manière fort importante. Par ailleurs, je vous rejoins parfaitement sur le fait que chacun doit contribuer à l'effort collectif demandé dans le contexte budgétaire que nous connaissons. Ma formation politique soutient totalement cette évolution car il s'agit d'un mal nécessaire qui s'impose à tous. Il ne me paraît donc pas anormal que nous devions tous y contribuer.

Mijnheer de voorzitter, ik zal mijn spreektijd delen met collega De Vreese.

Ik vergelijk de situatie van het land bij de start van de arizonaregering met die van het bijbelse Egypte dat te maken kreeg met tien plagen: hoge schulden, heel veel uitkeringen, korte loopbanen, de kortste van Europa, veel langdurig zieken en dus ongelooflijk veel ziekteverzuim, evenveel als in Duitsland, hoge loonkosten, hoge energiekosten, sterke vergrijzing, die een bom legt onder onze pensioenen, een spilzucht van jewelste, migratie die druk legt, heel veel ondernemers en werknemers die tevergeefs op zoek zijn naar collega's, ongeacht een relatief lage werkzaamheidsgraad, waardoor economische groei gefnuikt wordt, zeker in het zuiden van het land. Dan hebben we nog de ontzettend grote geopolitieke uitdagingen, die forse investeringen vragen in ons veiligheidsapparaat en defensie. Het is dus bijna onmogelijk – we hebben het hierover al een tijdje geleden gehad – om dit land in vijf jaar tijd op orde te krijgen.

We bevinden ons in een immense crisissituatie. Als we het politiek landschap van vandaag bekijken, dan kan men nog moeilijk over rechts en links spreken. Als wij hier de keuze zouden mogen maken tussen een Amerikaans systeem van sociale zekerheid, waarbij alles verzekerd, peperduur en moeilijk toegankelijk is, en ons systeem, dat gebaseerd is op herverdeling, dan denk ik dat iedereen voor ons systeem zou kiezen.

De vraag die vandaag moet worden beantwoord, is hoe we de sociale zekerheid kunnen redden, wat meteen ook een politieke keuze inhoudt. Er zijn dan drie politieke stromingen. Volgens de eerste politieke stroming, vertegenwoordigd door de PS, de PTB, Groen en Ecolo, die van de sociale strijd, moeten we maar de ogen sluiten voor de tien plagen, vooral op zoek gaan naar een Vlaamse liberaal die dat bootje, de Titanic wil leiden en laten doorvaren, en zullen we wel zien – après nous le déluge –, de volgende generaties zullen de schuld wel aflossen.

Ten tweede is er het team kookwekkertje, dat zegt om vooral te applaudisseren voor dat team, en te zien hoe de boel verder verziekt wordt en hoe welvaart en ondernemerschap nog eens vijf jaar lang verder vernietigd wordt, zeker in Vlaanderen.

En dan is er, ten derde, het arizonateam. Dat behoort tot de politieke generatie die wil verbinden en verenigen om de sociale zekerheid te redden, om dit land en wie hier geboren wordt, nog een deftige toekomst te geven, hopelijk een toekomst die beter is dan de onze.

Het regeerakkoord overtrof al mijn verwachtingen, maar het paasakkoord is werkelijk fenomenaal. Het paasakkoord betekent de verrijzenis van onze welvaart. Na 25 jaar nauwelijks deftige hervormingen hebben we nu eindelijk een regering, die doorpakt. Eerlijk gezegd, ik was bang. Toen ik het regeerakkoord verdedigde, vroeg ik mij af hoe we dat allemaal konden waarmaken en of we wel voor de zomer al die maatregelen en hervormingen konden rondkrijgen. Kijk eens aan, hier is een paasakkoord dat onze verwachtingen overtreft.

Het is het arizonateam op zijn best. Met betrekking tot de loonkosten gaan we naar een ongeziene lastenverlaging op de patronale RSZ. Met betrekking tot de uitkeringen, we beperken de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. We flexibiliseren onze arbeidsmarkt. Het plafond voor flexijobs wordt opgetrokken. We breiden ook het toepassingsgebied uit. Met betrekking tot energie, om de energiekosten te verlagen, komen er transmissienettarieven. Met betrekking tot korte loopbanen en vergrijzing wordt een pensioenmalus ingevoerd. We hervormen onze pensioenen grondig. We zorgen ervoor dat mensen in de toekomst ook nog een deftig pensioen krijgen. Met betrekking tot zieken is het pakket maatregelen ongezien. Er komt responsabilisering voor huisartsen, werkgevers en werknemers. Eindelijk wordt er echt werk gemaakt van de re-integratie van langdurig zieken op onze arbeidsmarkt. Eindelijk sluiten we onze ogen daar niet meer voor. Tegelijk is de coalitie in zeer moeilijke tijden, budgettair vreselijke tijden, erin geslaagd om via moeilijke maatregelen toch middelen te vinden om minstens op vlak van defensie ons al te verzekeren van vrede en om op de veiligheidsdepartementen het nodige te doen.

Mijnheer de eerste minister, kortom, onze fractie is ongelooflijk trots op het vele werk dat u en uw regering hebben verricht. Wij zullen met veel aandacht de programmawetten en alle andere wetgevende initiatieven doornemen, bespreken en natuurlijk ook goedkeuren, zodat de sociale zekerheid en de toekomst van dit land verzekerd blijven.

Mijnheer de eerste minister, het is niet voor niets dat een aantal toppers binnen onze partij het boek Puinhopen van Vivaldi hebben geschreven. Op die puinhopen moet Arizona nu het moeilijke werk doen.

Als we kijken naar de geopolitieke toestand en naar de interne veiligheid, dan zien we dat we daar voor enorme uitdagingen staan, eerst en vooral inzake Defensie. Wat een prestatie, eindelijk zullen we na zoveel jaar de NAVO-norm van 2 % halen. Bovendien, gelet op de belofte die we net hoorden, zullen we die norm waarschijnlijk ook moeten herzien. Er komt dus een nieuwe, moeilijke oefening aan, collega's, maar één ding is zeker: we staan naast onze bondgenoten en we houden onze broek zelf op.

Dat is ook waar wij als partij en als regering voor staan: investeren in de veiligheidsdepartementen. Net zoals in de Zweedse regering gaan we eindelijk weer van veiligheid en van een strikt asiel- en migratiebeleid een topprioriteit maken. Iedere week spreken we in de commissie voor Binnenlandse Zaken over de grote uitdaging waar we voor staan. Denk maar aan de strijd tegen de georganiseerde drugscriminaliteit. Ik kan eigenlijk al niet meer benoemen hoeveel feiten er zich de voorbije dagen in Brussel hebben voorgedaan. We zullen de budgetten dus flexibel, gericht en efficiënt moeten inzetten op het moment en op de plaats waar ze nodig zijn.

Kijken we dan naar de erfenis die we inzake Justitie hebben gekregen met de overbevolking in de gevangenissen. Ik zie de collega's Van Tigchelt en Van Quickenborne zitten, maar ik zou eigenlijk stilletjes vol schaamte thuisblijven, want de erfenis die we daar krijgen, is dramatisch. Dat horen we ook van de mensen die daar werken. Ook in Brugge is er een overbevolkte gevangenis. De werkomstandigheden daar voor het personeel zijn niet houdbaar. Dat is de erfenis van onze twee collega's.

Nu zullen we terecht maatregelen nemen tegen de overbevolking van de gevangenissen, bijvoorbeeld door in te zetten op de repatriëring van mensen in illegaal verblijf, van criminelen die in onze gevangenis zitten. Dat is ook wat ik hoor van de mensen op de straat. Zij vragen om dat prioritair aan te pakken.

Bovendien, mijnheer de eerste minister, moet u ook eens bekijken waar er nog marges zijn, want we focussen in dit paasakkoord voornamelijk op de mensen die hun straf uitgezeten hebben, maar er is ook een mogelijkheid om de straf uit te zitten in het land van herkomst. Daarom zou ik u willen vragen om te bekijken welke marges er daar nog zijn, bijvoorbeeld voor onderdanen van de Europese Unie en onderdanen van visumvrije landen, waarmee we toch hele goede terugnameakkoorden hebben. Misschien kunnen we daarmee nog goede overeenkomsten sluiten.

U spreekt ook over de gevangeniscapaciteit in het buitenland. Dat is een piste die we in het verleden ook hebben bekeken. Zijn die pistes al onderzocht? Kunt u daar al een tipje van de sluier oplichten?

Interne veiligheid heeft niet alleen betrekking op politionele veiligheid, maar ook op strategische autonomie, weerbaarheid, energie, mobiliteit. Zijn er ook op dat vlak plannen?

Dan kom ik bij asiel en migratie. Het is ongelooflijk. Twee maanden na de eedaflegging komen we al met crisismaatregelen om de instroom werkelijk in te perken. De prognose is dat we dit jaar naar 50.000 asielzoekers gaan. Dat betekent dat we daadwerkelijk zullen moeten optreden. Communicatie is daarbij zeer belangrijk, mijnheer de premier. Dit nieuws gaat in de diaspora als een lopend vuurtje rond. Het is belangrijk dat we maatregelen nemen die we werkelijk kunnen uitvoeren en die ook de rechterlijke toets doorstaan. Ook dat zou in de diaspora als een lopend vuurtje rondgaan. Dit zijn dus geen losse flodders. Daarop zetten we met Arizona in: een realistisch, streng, zeer streng migratiebeleid.

Ik wil ook een dikke pluim geven aan de cabinetards achter de schermen, die hier heel hard voor gewerkt hebben, en natuurlijk aan de hele arizonaregering.

Mijnheer de eerste minister, voor een regering die er haar prioriteit van maakt om de cijfers op orde te hebben, vind ik het wel bijzonder opmerkelijk dat we nog geen enkel budgettair kader hebben gezien, op dat ene A4'tje bij uw regeringsverklaring na, die ene begrotingstabel, waar het Vlaams Belang trouwens nog fouten uit heeft gehaald.

We hebben nadien de beleidsverklaringen per minister gehad. Zij waren reglementair verplicht om daar een budgettair kader bij te geven. Geen van hen heeft dat gedaan. Toen kregen we te horen: u zult de beleidsnota's bij de begroting krijgen. Uiteraard is dat niet hetzelfde. Beleidsnota's bij de begroting gaan over één jaar. Bij de beleidsverklaringen zou dat budgettair kader de hele legislatuur moeten omvatten. Maar goed, wij keken dus reikhalzend uit naar die beleidsnota's.

Ik weet niet of u het weet, maar de deadline voor al die beleidsnota's is reeds verstreken, want die verviel op 11 april. Ik weet dat u niet graag detailvragen krijgt, maar ik zal u meteen het antwoord geven op de vraag hoeveel beleidsnota's vandaag al ter beschikking zijn voor de Kamerleden. Het zijn er welgeteld drie: Administratieve Vereenvoudiging, Begroting en Mobiliteit. Voor een premier die orde op zaken ging stellen, ook budgettair, maar bij wie het budgettair kader al maanden uit blijft, kunnen we niet anders dan vaststellen dat het een financieel rookgordijn is. Collega Ronse mag dan wel bijzonder lyrisch zijn over wat hij een fenomenaal paasakkoord noemt, maar het is niet gefinancierd, want de financiering is een rookgordijn.

Inzake de defensie-uitgaven zegt u dat eindelijk de 2 %-norm van het bbp behaald zal worden. Daar pleiten wij al heel lang voor. Het is wel heel kort door de bocht om de terechtwijzing voor die puinhoop alleen naar de vivaldiregering te richten, zoals collega De Vreese doet, want er wordt al veel langer bespaard op Defensie. Het historisch dieptepunt was 0,9 % van het bbp onder de Zweedse regering, onder toenmalig N-VA-minister Steven Vandeput. Het is dus goed dat die uitgaven eindelijk naar die 2%-norm gaan, maar op welke manier haalt u dat? Niet door een structurele financiering, want u houdt 2 miljard buiten de begroting, met andere woorden: schulden maken, doorschuiven naar de volgende Vlaamse generatie. Dat is exact waarvan uw minister van Begroting enkele weken geleden nog zei dat hij uitgerekend dat niet wilde doen.

Ik permitteer het me om nog een detailvraag te stellen, al is het misschien geen vraag naar een detail. Ik wil namelijk graag weten of het klopt dat u camouflagetechnieken toepast, mijnheer de eerste minister. In de pers lees ik namelijk dat heel wat normale uitgaven nu plots in een militair jasje worden gestoken om toch maar aan die 2 % te geraken. Voorbeelden zijn uitgaven voor de Veiligheid van de Staat, voor het Europees Ruimtevaartagentschap, voor onze beveiligde datanetwerken en voor normale infrastructuurwerken aan bruggen. Dat zouden nu plots allemaal defensie-uitgaven zijn. De pers lees ik altijd met voorbehoud, vandaar dat ik u vraag of dat überhaupt klopt.

Mijnheer de eerste minister, uw paasakkoord is alleszins geen verrijzenis van politieke moed. U hebt niet de politieke moed gehad om voor een structurele financiering en structurele hervormingen te kiezen, maar dat wisten we al. Daarvoor hebt u institutionele hervormingen nodig, maar die weigert u door te voeren.

Over de eigenlijke pensioenhervorming hebt u niet gesproken. Blijkbaar is die pas voor het najaar. Omtrent de maatregelen inzake de pensioenhervorming die al voor de zomer goedgekeurd zouden moeten worden, konden we vandaag plots lezen dat uw coalitiepartner Vooruit nu eerst nog bijkomende eisen stelt vooraleer die te steunen.

Los van het feit dat wij van de pensioenmaatregelen ook nog geen budgettair kader kennen, dat het Federaal Planbureau alle plannen nog helemaal moet doorrekenen en dat u zich volledig stoelt op hypotheses, had ik graag – dit is geen detailvraag – uw reactie gekregen op het feit dat coalitiepartners tachtig dagen na het sluiten van het regeerakkoord plots nog bijkomende eisen vaststellen.

U hebt het kort over asiel gehad. Daarover kan ik ook heel kort zijn. U hebt enkele maatregelen genoemd om de instroom te beperken. U had er veel meer moeten noemen indien u werkelijk de instroom deftig zou willen tegenhouden. U hebt bovendien vooral geen enkele maatregel genoemd die de uitstroom zal opkrikken, mijnheer de eerste minister. Geen woonstbetredingen, geen heropening van terugkeercentra voor gezinnen en geen druk op derdelanden om hun illegale en criminele onderdanen terug te nemen. Dat is nochtans exact wat wij nodig hebben voor Justitie en de overbevolkte gevangenissen. Dat ontbreekt echter volledig.

Het enige dat met het paasakkoord lijkt te zijn verrezen, is Vivaldi, Verhofstadt en De Croo. U gebruikt extra leningen, lucky shots en eenmalige inkomsten als begrotingstrucs. U schuift de problemen door. Ondertussen stijgt de staatsschuld nog en beweert u dat de regering dat zal oplossen tegen 2029. Tegen dat jaar zou er een structurele financiering komen. Ik weet niet wie u daarmee in het ootje meent te nemen. Door alle daadkrachtige maatregelen uit te stellen, alsof het vijgen na Pasen zijn, maakt u zich allerminst geloofwaardig.

Mijnheer de premier, ik zal mij beperken tot het segment Defensie. Zoals reeds gezegd, is deze regering aangetreden met de doelstelling om orde op zaken te stellen. Als parlementsleden beschikken wij op dit moment over geen enkel budgettair kader, ook niet voor het segment Defensie.

U weet dat het Vlaams Belang al jaren pleit voor het optrekken van het Defensiebudget tot de 2 %-norm. We zijn uiteraard blij dat die norm in dit paasakkoord vervat zit. Wat echter de financiering daarvan betreft, hebt u een aantal cijfers opgesomd, maar die gaan voornamelijk over de financiering voor dit jaar. Wat betreft de structurele inspanningen voor Defensie, daar blijft u luchtkastelen bouwen en blijven wij op onze honger met betrekking tot een deftige financiering.

Mevrouw De Vreese vindt die 2 % een ongelooflijke prestatie. Ik wil haar vragen hoe lang die euforie zal aanhouden. Ik denk dat dat maar tot juni zal zijn, tot de NAVO-top in Den Haag. Dan zullen wij onze broek al niet meer zelf kunnen ophouden, dan zal die 2 %-norm meteen achterhaald zijn en zullen onze capaciteitsdoelstellingen door de NAVO hoger worden gelegd.

Mijnheer de premier, ik wil u dus vragen hoe u die structurele inspanningen op het vlak van Defensie in de toekomst zult behalen en onderbouwen. U rekent ook op de deelstaatregeringen. Uw coalitiepartner, de MR, heeft zich altijd sterk gemaakt dat deze regering geen nieuwe belastingen zou heffen. Nochtans zien we dat u zou rekenen op de inspanningen van de deelstaten, meer bepaald van de Vlaamse regering, inzake de kilometerheffing. Als dat klopt, dan moet u het met mij eens zijn dat opnieuw de Vlaming het gelag zal moeten betalen. Ook op dat vlak vraag ik u dus om duidelijkheid te verschaffen.

Ik zal het hierbij houden en het woord laten aan mijn collega, mevrouw Van Belleghem.

Mijnheer de premier, vorig jaar telden we 50.000 gezinsmigranten, 40.000 asielmigranten en regularisatie van bijna 5.000 illegalen. 80 % van de Vlamingen is het ermee eens dat u de toestroom van die mensen moet stoppen.

Hoe doe u dat? Eerst neemt u een pakket van snelle maatregelen, nu dus. Ondertussen werkt u verder aan een langetermijnoplossing. Voor de snelle crisismaatregelen hebt u twee opties. Optie een is een bazooka van makkelijke maatregelen. Ik heb er een boek over geschreven met 106 mogelijke voorstellen, gebaseerd op wat Zweden al twee jaar doet en wat werkt. Voor het eerst zullen er in Zweden immers meer mensen vertrekken uit Zweden dan er immigreren naar Zweden.

Uw tweede optie, een nieuwe mogelijkheid en mijn favoriet, is aankloppen bij de EU, bij uw vriendin Ursula von der Leyen. U kunt haar zeggen, verwijzend naar artikel 72 van het Werkingsverdrag van de EU dat stelt dat als de openbare orde en de nationale veiligheid in gevaar zijn, men EU-regels buitenspel kan zetten, dat we nu een asiel- en gezinsherenigingsstop nodig hebben, aangezien onze openbare orde en de nationale veiligheid door de massa-immigratie in gevaar zijn. Dan bent u in de EU de voortrekker om massa-immigratie te stoppen. We zien nu echter dat het paasakkoord helemaal geen maatregelen in die zin bevat.

Premier, zult u dus tot bezinning komen en nog zo'n maatregel invoeren?

Monsieur le premier ministre, le groupe MR se réjouit de cet accord historique que l'Arizona a conclu très récemment. Nous aurons évidemment aussi quelques questions. Nous sommes conscients que certains de vos ministres devront répondre, mais nous voudrions avoir votre position sur toute une série d'aspects que nous allons relever ici.

Nous nous félicitons de l'accord capital qui fait aboutir, sous notre impulsion, une mesure phare et essentielle pour ce gouvernement. Il s'agit de la limitation du chômage dans le temps. Cette mesure clé permettra de porter l'économie belge, ses travailleurs, ses entreprises et son modèle social.

Cette décision n'a pas été prise à la légère. Elle marque un tournant décisif dans notre politique sociale et économique. Elle est le fruit d'une volonté commune de renforcer notre économie tout en protégeant notre modèle social. Cette réforme vise à encourager le retour à l'emploi et à responsabiliser les acteurs impliqués dans la réintégration des chômeurs de longue durée.

Le gouvernement a adopté des mesures concrètes pour soutenir nos entreprises, avec un investissement de près de 1 milliard d'euros à l'horizon 2029. L'objectif, que le MR partage résolument, est de stimuler l'embauche et de renforcer la compétitivité de nos entreprises.

Sur le plan fiscal, le gouvernement prend des mesures ciblées pour soutenir l'investissement, encourager le travail et accompagner la transition écologique. Les indépendants, moteurs de notre économie, bénéficieront d'un crédit d'impôt renforcé lorsqu'ils investissent dans leurs fonds propres. Il s'agit d'une mesure concrète pour renforcer leur résilience.

En matière de logement, le taux de la TVA est ramené à 6 % pour les projets de démolition-reconstruction destinés à devenir des habitations principales, ce qui favorise l'accès à un logement durable et performant sur le plan énergétique.

Le gouvernement oriente aussi sa fiscalité vers une mobilité plus propre. La déductibilité fiscale des voitures hybrides les plus écologiques est prolongée jusqu'en 2027. Cela permettra un renouvellement progressif du parc automobile.

En outre, le plafond de revenus dans le cadre des flexi-jobs est augmenté et désormais fixé à 18 000 euros par an. Enfin, le relèvement du plafond des revenus autorisés pour rester fiscalement à charge permettra aux étudiants de travailler davantage sans que leurs parents perdent leurs avantages fiscaux.

Ce changement s'inscrit dans la volonté de favoriser le travail étudiant tout en tenant compte des réalités économiques.

La sécurité est une priorité absolue de l'Arizona comme elle l'est pour le MR. Là encore, l'accord de Pâques prévoit des mesures importantes comme la sécurisation des sites nucléaires par des militaires, ce qui libère de la capacité opérationnelle, à savoir 350 policiers qui pourront se recentrer sur leurs tâches essentielles.

L'enveloppe supplémentaire de 1,2 milliard pour l'ensemble des départements de sécurité prévue en marge de l'accord prévoit une enveloppe d'un milliard supplémentaire. Elle est maintenant annoncée sur l'ensemble de la législature. Ce serait évidemment intéressant de déterminer les postes qui seront visés à court et moyen terme par ces budgets conséquents.

Je veux également souligner l'engagement de concrétiser prioritairement certaines mesures primordiales pour le MR en termes de lutte contre l'impunité et le renforcement de la sécurité, notamment l'élargissement de la sanction de déchéance de nationalité ou l'alourdissement des peines liées au trafic de drogue et d'armes, au blanchiment d'argent et à la criminalité organisée, en particulier lorsqu'elle implique des mineurs.

S'agissant du dossier de la surpopulation carcérale, la ministre Verlinden a obtenu un budget de 150 millions d'euros, qui seront notamment investis dans des unités modulaires.

En matière migratoire, la politique sera renforcée afin de sortir la Belgique du rôle de maillon faible de l'Europe. En effet, l'accord de Pâques prévoit un durcissement des conditions de regroupement familial et un recentrage de l'aide sur l'essentiel, dans le but de réduire la pression constante de l'accueil.

Personne ne l'ignore, les dépenses de la défense atteindront les 2 % du PIB. Ce renforcement structurel est fondamental pour assurer notre souveraineté et contribuer à la sécurité collective au sein de l'OTAN. Nous devons confirmer la fiabilité de la Belgique comme partenaire de sécurité sur la scène internationale.

En ce qui concerne les finances, monsieur le premier, nous saluons pleinement l'ambition de cette loi-programme, des mesures fortes qu'elle porte, notamment en matière fiscale. Nous relevons plusieurs avancées en faveur de la transition. La baisse du taux de la TVA à 6 % est un point majeur. Nous souhaiterions savoir si des mesures transitoires sont prévues, tant pour la hausse de la TVA sur les chaudières que pour la baisse à 6 % pour les projets de démolition-reconstruction, afin de sécuriser les contrats et les devis déjà établis avant le 1 er juillet 2025. Pouvons-nous nous attendre à une circulaire ou à un arrêté d'exécution qui précise la date déterminante pour l'application du taux?

Par ailleurs, nous souhaiterions connaître la clé de répartition du 1,2 milliard alloué aux services de sécurité. Quel pourcentage ira-t-il à la Justice et surtout à quels postes? Mme Verlinden annonce notamment l'achat de modules cellulaires. Pouvez-vous nous en dire plus quant à la concrétisation de ces mesures? Comment les montants seront-ils répartis ?

Ces derniers jours, nous avons entendu le mécontentement de la magistrature debout, qui exprime des revendications par rapport à la pénurie de personnel et à ce que les magistrats considèrent comme des atteintes à leur carrière et à leurs pensions. Des dispositions sont-elles envisagées à court terme pour redorer cette fonction qui est essentielle dans un État de droit et éviter que le magistrat devienne le prochain métier en pénurie?

Concernant le retour au travail des personnes malades de longue durée, nous aurions souhaité connaître le regard que vous portez sur les contrôles des certificats médicaux. Sont-ils suffisants à vos yeux? Dès le 1 er juillet, il est prévu de passer aux certificats électroniques. Des moyens supplémentaires seront-ils prévus pour renforcer ces contrôles?

Concernant l'emploi, il y aura une limitation du chômage à deux ans avec une progressivité. On passe dans un système assurantiel. Si nous pouvons vraiment applaudir cette mesure, une question subsiste sur l'exception pour les travailleurs des arts. Le statut des artistes est particulier. Votre gouvernement a choisi de le maintenir en l'état pour l'instant tout en luttant contre les abus. Pouvez-vous dire comment vous comptez lutter contre ces abus?

En ce qui concerne la fiscalité, une augmentation du plafond des flexi-jobs aura lieu. Celui-ci passera à 18 000 euros. Nous applaudissons encore une fois cette mesure, mais allez-vous étendre les flexi-jobs à l'ensemble des secteurs dès maintenant ou dans un second temps?

Enfin, votre accord de Pâques comprend une avancée majeure pour la pension des indépendants, que mon parti soutient résolument. A partir du 1 e juillet 2025, les indépendants qui poursuivent leurs activités après l'âge légal de la pension auront la possibilité de se constituer des droits supplémentaires à la pension.

Ceux qui préfèrent rester soumis au régime actuel à cotisation réduite conserveront cette option sans ouverture de nouveaux droits. Dès lors, les indépendants qui souhaitent continuer à travailler plus tard continueront à se constituer des droits. Avez-vous déjà une idée du nombre d'indépendants qui pourraient bénéficier de ce système?

Monsieur le président, je partagerai mon temps de parole avec M. Courard, Mme Désir et Mme Meunier, de sorte que j'essaierai d'être bref.

Monsieur le premier ministre, chers collègues, vous ne serez pas étonnés que je ne partage pas l'euphorie qui est celle de votre premier apôtre. Un accord historique, comme cela a été souligné à maintes reprises. Alors oui, il est historique. Je pense effectivement que cet accord de Pâques, qui n'est jamais que la transposition d'une partie de votre accord de gouvernement, est historique, puisque jamais dans l'histoire de notre pays, un effort n'a été consenti par une si grande partie de la population. En effet, 95 % de l'effort vont être supportés par la classe moyenne. C'était déjà ce qu'on pouvait déduire de votre accord de gouvernement, et c'est confirmé aujourd'hui avec ce prétendu accord de Pâques.

Vous allez précariser la classe moyenne avec – même si vous n'osez pas le dire – une augmentation des impôts, avec une augmentation de la fiscalité pour cette classe moyenne, notamment par la suppression de toute une série d'avantages. Je pense à la réduction de la déductibilité pour les dons aux associations, je pense à la réduction de la déductibilité pour les pensions alimentaires, la hausse de la TVA sur les chaudières à mazout ou au gaz, et je pourrais en citer toute une série d'autres.

Un affaiblissement de la classe moyenne, qui va devoir payer les efforts que vous lui imposez alors que les 5 % les plus riches de la population sont, quant à eux, majoritairement épargnés. Un affaiblissement de la classe moyenne, un affaiblissement des travailleurs et des travailleuses, un affaiblissement des pensionnés, ainsi qu'un affaiblissement des malades de longue durée, alors que vous immunisez à nouveau les plus grosses fortunes de ce pays, les multinationales ou encore le secteur bancaire, dont on sait qu'il se porte particulièrement bien chez nous après des années de bénéfices records.

Vous donnez les premiers coups de griffe au mécanisme d'indexation automatique des salaires et des allocations. Vous définancez le secteur des soins de santé, alors que des partis de votre majorité avaient sanctuarisé ce secteur en assurant le respect de cette norme de croissance des soins de santé et en prenant même l'engagement d'aller au-delà. Vous irez en-deçà, et vous économiserez donc sur le dos des soignants et des patients.

Vous supprimez les prépensions, malgré la situation économique actuelle et le choc vécu par toute une série de travailleuses et de travailleurs comme ceux de Cora ou d'Audi Forest. Vous augmentez la TVA sur l'installation des chaudières à gaz et à mazout. Et vous allez aussi, par toute une série de mesures, renforcer les inégalités qui frappent encore aujourd'hui de manière scandaleuse les femmes dans notre société, notamment avec la suppression de la pension de survie.

C'est un accord historique, aussi, car il y a quelque chose qu'on ne trouve pas dans cet accord de Pâques. Je pensais pourtant très sincèrement que nos camarades de Vooruit allaient exiger que cela figure dans cet accord. Il s'agit de la taxation des plus-values. Elle a déjà fait couler beaucoup d'encre et on a perçu que les approches étaient très différentes selon les partis de votre majorité. Elle ne figure pas dans cet accord de Pâques. Pour nous, ce n'est pas totalement une surprise, puisque vous faites peser 95 % de l'effort sur la classe moyenne et vous épargnez les épaules les plus larges.

On nous avait promis un gouvernement d'ingénieurs et plus de poètes. Constatons ici que nous sommes dans un flou artistique total. Un flou artistique sur la trajectoire budgétaire. Nous ne savons toujours pas quelle est la trajectoire budgétaire de ce gouvernement. Nous avions compris, avec M. Ronse, que la fin de la législature ne constituerait pas le bout du chemin s'agissant de l'effort que vous allez imposer à 95 % de la population, mais bien la deuxième ou la troisième législature.

Vous utilisez le contexte géopolitique international pour repousser systématiquement l'engagement et la crédibilité budgétaire de votre gouvernement. Du flou artistique pour un gouvernement impressionniste! Du flou au niveau du financement de la Défense, de la pérennisation de ces éléments et sur toute une série de mesures. Un gouvernement à côté de la plaque, dont les mesures en matière d'économie et de compétitivité tirent à côté et dont la réduction linéaire des cotisations sociales laisse les fédérations patronales relativement circonspectes.

Ces mesures ont en outre prouvé leur inutilité par le passé. Je vous renvoie vers l'analyse de la Cour des comptes sur la mesure "zéro cotisation" ou sur les études universitaires.

Au final, l'accord jette à nouveau à la poubelle les engagements de campagne et les promesses des partis de l'Arizona. Il n'y a toujours rien sur l'augmentation de 500 euros nets pour les travailleurs, qu'ils soient salariés, indépendants ou fonctionnaires. Il n'y a pas de trace de cette norme de croissance XXL dans les soins de santé. Que du contraire, des économies à fournir dans le secteur!

Monsieur le premier ministre, cet accord est historique dans les déséquilibres qu'il porte et qui ne sont que la transcription de votre accord de gouvernement. Cet accord laisse toute une série de personnes et d'acteurs dans le flou artistique.

Monsieur le premier ministre, je vous donne rendez-vous dans quelques semaines lorsque nous aurons les tableaux budgétaires et les notes de politiques générales de l'ensemble des membres du gouvernement.

Monsieur le premier ministre, j'aborderai rapidement la Défense. Vous avez-vous-même indiqué "qu'il faut aller chercher le financement". C'est fort inquiétant. On peut vous rejoindre sur cette norme de 2 % mais pour quoi faire, avec quel argent? Au sein de votre majorité, il subsiste un désaccord total quant aux secteurs où trouver l'argent pour mener à bien ces 2 %. Où comptez-vous trouver cet argent?

Pourquoi ne pas vous inspirer du ministre espagnol S á nchez qui a dit qu'il ne toucherait pas aux impôts ni aux dépenses sociales et qu'il n'augmenterait pas le déficit public. Quand j'entends M. Francken dire qu'il veut acheter de F-35, je pense que ce sont plutôt des mirages dont il parle!

Monsieur le premier ministre, j'interviens sur un point spécifique de votre accord de Pâques, le report d'un ou deux mois de l'indexation des prestations sociales et des traitements des fonctionnaires. Au total, vous annonciez dans le budget présenté au Parlement en février dernier 956 millions d'efforts sur l'ensemble de la législature. Pourriez-vous nous dire de quelles prestations sociales il s'agit précisément?

Contrairement à ce qui avait été soutenu par plusieurs partis de la majorité, vous vous attaquez bien au principe même de l'indexation automatique. On le voit par exemple au travers de la limitation de l'indexation des plus hautes pensions publiques. Vous vous attaquez directement à différents secteurs, en menaçant leur attractivité et la spécificité de certaines professions, notamment les magistrats, professeurs d'université et chercheurs.

Pour ce qui est des allocations, cela ne vous suffit pas de les limiter dans le temps, vous allez en plus faire perdre des revenus aux plus fragiles en reportant l'indexation.

Monsieur le premier ministre, avez-vous calculé l'impact de cette mesure sur les allocations et traitements des fonctionnaires? Avez-vous estimé la perte de recettes que le report de l'index pourrait engendrer en matière de cotisations sociales et de précompte professionnel?

Monsieur le premier ministre, je ne reviendrai pas sur le ton de vainqueur de votre gouvernement pour annoncer l'exclusion de 100 000 personnes du chômage en janvier mais plutôt sur votre silence quant à la manière dont vous allez réellement accompagner ces personnes à trouver un emploi. Comment allez-vous aider les CPAS à accueillir ces personnes dans huit mois? Concrètement, comment pourront-ils matériellement recevoir et aider ces personnes? Où est la compensation que vous promettiez? Savez-vous qu'il n'y a aujourd'hui déjà pas assez d'assistants sociaux pour faire face au travail et savez-vous qu'il s'agit d'un métier en pénurie? Quelles mesures concrètes prendrez-vous pour aider ces institutions qui sont fondamentales?

Mijnheer de premier, u hebt jarenlang in alle politieke debatten verklaard dat er geen alternatief was, dat er geen geld meer was en dat de begroting in orde moest zijn. Besparingen waren geen politieke keuze, maar het was gewoon een objectief gegeven dat budgettaire maatregelen van de Europese Commissie op alle sociale uitgaven in ons land moeten worden toegepast. U hebt uw hele verkiezingscampagne gevoerd met de verklaring: "There is no alternative." Nu vindt u in vijf minuten 4 miljard euro voor defensie. Het was dus toch wel een politieke keuze. U verklaarde dat er geen geld was voor de gepensioneerden, de langdurig zieken, de openbare diensten, maar eigenlijk was er wel geld. De arizonaregering heeft vier miljard euro in vijf minuten gevonden. Het was dus wel politiek, mijnheer de premier.

Ik ga er op politiek vlak natuurlijk niet mee akkoord dat u geld haalt bij de gepensioneerden om miljarden te investeren in defensie. Dat is de keuze van de arizonaregering. Vandaag moeten gepensioneerden in België al rondkomen met een klein pensioentje. Ze kunnen nu al hun rusthuis niet betalen. In vergelijking met Duitsland, Nederland en Frankrijk zijn de Belgische pensioenen al heel laag.

De arizonaregering beslist nu om de indexering van de pensioenen drie maanden uit te stellen. HOGent en het ACV berekenden dat de gepensioneerden 68 euro minder pensioen krijgen. Het is logisch dat de N-VA met dat plan komt, want het is een koude, asociale partij, maar hoe durven de collega's van Vooruit de gepensioneerden zo aanvallen! Het is gemakkelijk om op de sociale media de boodschap te verspreiden dat Vooruit de index redt. Voor de gepensioneerden wordt de indexering echter drie maanden uitgesteld. Voor de ambtenaren geldt hetzelfde, de indexering wordt drie maanden uitgesteld. Is dat linkse politiek? Kom aan!

Collega's van Vooruit, hoe kunt u meegaan met zo'n verhaal in dat paasakkoord? Hoe durft u! In dat akkoord gaat het over de pensioenen, beste collega's. Hoe zit het nu met de maluspensioenen? Er zal een malus worden ingevoerd die oploopt tot 5 % minder pensioen per jaar dat men vroeger stopt met werken. Wat is er nu beslist, mijnheer de eerste minister? U legt tegenstrijdige verklaringen af in interviews. Worden ziekteperiodes nu meegerekend? Wordt technische werkloosheid meegerekend voor de malus? Geef daarop eens een duidelijk antwoord, mijnheer de eerste minister.

Er is eindelijk een blokkering in de regering. Een van uw regeringspartners, Vooruit, blokkeert de pensioenhervorming als men niet aan de privileges van de politici raakt. Dat gebeurt nu eindelijk, het was tijd. Dat klaagt de PVDA al maanden aan. Vindt u het logisch, collega’s, dat het pensioen van parlementsleden berekend wordt op hun laatste jaarloon? Voor de ambtenaren is het 45 jaar, geen probleem, maar voor de politici – open bar – op het laatste jaar. De afscheidspremie wordt gewoon meegerekend in de pensioenberekening: geen probleem, politici, open bar . Bepaalde collega's kunnen hier nog op hun 62e vertrekken: geen probleem, open bar .

Eindelijk, eindelijk worden die privileges een probleem. Nu wil ik dus weten, mijnheer de minister, hebt u nog een akkoord rond de pensioenmalus of niet? Hebt u nog een akkoord rond de pensioenen? Vanmiddag vergadert het Bureau, en ik hoop dat Vooruit woord houdt.

Blokkering van de matiging op pensioenen, dat gaan we van heel dichtbij volgen, mijnheer de premier, van heel dichtbij. De PVDA vindt het namelijk niet juist dat er vandaag miljarden voor de wapenindustrie gezocht worden bij de pensioenen, bij de langdurig zieken, bij de werklozen, bij al die mensen in onze samenleving die het nodig hebben. Daar gaat het over in dit paasakkoord.

Parce que la question, monsieur le premier ministre, c'est cela! C'est cela, la question! Qu'allez-vous faire avec ces milliards? J'entends ici, aujourd'hui, que dans les plans, c'est décidé: nous allons acheter du F-35 américain.

Pendant des semaines, nous avons entendu que l'Europe devait être autonome. L’Europe devait tracer son propre chemin indépendant des intérêts américains. Et puis, que décide-t-on aujourd'hui? On va prendre des milliards pour investir dans le F-35. Un avion dont les Américains peuvent décider du jour au lendemain qu'il ne décollera plus. Il suffit que l’update informatique ne soit plus transmis à la Défense belge pour que tous ces avions restent sur le tarmac. Mais nous voulons notre indépendance.

C'est cela, chers collègues, la vision stratégique de l'Union européenne! C'est cela, aujourd'hui, ce qu'on nous avait promis. Allez, arrêtez un petit peu de rigoler, s'il vous plaît!

Au niveau du chômage, monsieur le premier ministre, ah, on est fiers! On va exclure 100 000 travailleurs sans emploi. Quelle fierté! Que vont-ils devenir, ces gens-là? Un tiers dans la nature, un tiers au CPAS. Qu'aura-t-on résolu ainsi? Rien!

Les CPAS, vous le savez très bien, ne sont pas mieux outillés que le Forem et l’ONEM aujourd'hui pour remettre les gens au travail. Que du contraire! Ce n'est pas leur job, normalement. Donc, on ne va pas réactiver les gens. La seule volonté ici, monsieur le premier ministre, c'est d'exclure des gens, pour des raisons budgétaires. C'est pousser les gens dans la misère. Cela ne va rien résoudre.

Vous le savez en plus: les gens qui sont dans la misère pensent à une seule chose: survivre, pas à chercher un boulot. Les études internationales le montrent. Quand on survit, on n'a plus d'énergie pour encore aller chercher un boulot en dehors.

Ma dernière question porte sur le niveau budgétaire. Je ne comprends pas, monsieur le premier ministre.

U zegt, mijnheer de eerste minister, dat er geen geld is voor de pensioenen. Dat ze niet meer betaalbaar zijn. Onze sociale zekerheid zou het niet meer zien zitten… En wat beslist u een week geleden? Om 1 miljard euro minder in de pensioenkas te storten, 1 miljard minder sociale bijdragen… Waar hebben jullie het besef gehad dat 1 miljard euro minder in de sociale zekerheid de pensioenproblematiek zal oplossen?

Ça ne tient pas la route, mathématiquement.

Jarenlang gaat u 16 miljard euro uit de sociale zekerheid halen, met heel veel kortingen enzovoort, en dan zegt u dat er geen geld meer is om de pensioenen te betalen. Als er niet genoeg geld is, zou ik behouden wat er nu naar de sociale zekerheid gaat.

Monsieur le premier ministre, vous l'aurez compris: en ce qui concerne votre accord de gouvernement de Pâques, je ne rejoins pas du tout l'enthousiasme de votre groupe. La chasse contre la fraude fiscale est une cinquième DLU. Pour les auditeurs qui nous écoutent aujourd'hui, une DLU est une déclaration libératoire unique. Cela permet aux fraudeurs de dire après quelques années: "J'ai fraudé, mais je vais trouver le fisc pour voir s'il y a moyen d'un peu régulariser le bazar". Et Didier Reynders, un homme doté d'une grande éthique en politique, qui aime jouer au Lotto, – mais chacun ses hobbies, on ne va pas juger ici les hobbies de chacun –, avait dit, il y a quelques années: "On va faire une déclaration libératoire unique". Unique, cela signifiait qu'elle aurait lieu une seule fois. Chers collègues, cette déclaration libératoire unique a déjà eu lieu cinq fois.

En fait, elle est permanente! En Belgique, c'est open bar! Quand vous êtes un petit indépendant, vous avez droit à un contrôle fiscal et à un contrôle TVA. Clac, on vous coince. Mais quand vous êtes un grand fraudeur et que vous avez des milliards, pas de problème! Installez-vous, prenez un petit café au SPF Finances, on va discuter tranquillement de la manière dont on peut régulariser cela. Il n'y a pas de problème, détendez-vous, monsieur, la Belgique est un pays qui va régulariser tout cela sans problème! C'est cela, le deux poids, deux mesures, d'un point de vue fiscal, dans ce pays. Les gros poissons sont tranquilles, les déclarations sont libératoires à répétition, mais on va contrôler le petit indépendant sur sa TVA. Et quoi, chers collègues, qu'est-ce que cela signifie au MR? Le MR aide-t-il les petits avec de telle mesures?

Voici mon dernier point sur cet accord de Pâques. Le MR, pendant toute la campagne électorale, a promis 500 euros de différence de pouvoir d'achat. Il n'y a rien dans cet accord, monsieur Georges-Louis Bouchez! Vous avez menti. Vous êtes un minteu comme on dit chez nous. Vous avez menti. Qu'avez-vous dit? Que vous alliez diminuer les allocations de chômage. Cela, oui, vous l'avez dit! Il y aura 500 euros de différence. On va pousser les chômeurs dans la misère. Mais les travailleurs qui ont un emploi? Niks ! C'est cela, la politique belge, c'est cela le mensonge! Tout cela, chers collègues, avec des ministres dont le salaire de 11 000 euros par mois leur permet de vivre tranquilles. La vie, elle est peinarde! Mais chez les malades de longue durée, clac, on prend!

En dan mijn laatste punt, beste collega’s, over de langdurig zieken. Hoe durven jullie? Hoe durven jullie afkomen met die kliklijn voor dokters door werkgevers? Cd&v, hoe hebben jullie daar mee kunnen instemmen? Vooruit, hoe hebben jullie daarmee kunnen instemmen? Dokters die vinden dat hun patiënten om medische redenen niet terug aan het werk mogen, kunnen via een kliklijn aangeduid worden door werkgevers als ze vinden dat bepaalde dokters hun job niet goed doen. U gaat druk leggen op dokters en mutualiteiten om mensen gedwongen terug aan het werk te zetten. Is dat een linkse, sociale politiek? Ik had van mijnheer Vandenbroucke toch iets anders verwacht.

Mijnheer de eerste minister, ik heb heel concrete vragen gesteld rond uw akkoord. Ik stel voor dat jullie op dat paasakkoord terugkomen. Het heeft niks, helemaal niks met sociale politiek te maken, maar alleen met koude, budgettaire maatregelen om de militaire uitgaven te kunnen opkrikken in de volgende maanden. Die gaan helemaal geen vrede brengen, maar oorlog. Wie oorlog voorbereidt, krijgt ook oorlog. En wie vrede voorbereidt, krijgt vrede.

Monsieur le premier ministre, le gouvernement est en place depuis trois mois. C'est le premier accord, et nous avons déjà le sentiment qu'on fait le bilan de toute l'année. Laissons les ministres travailler! Et en effet, dans ce nouveau gouvernement, on travaille, on n'est pas d'accord, ça frotte et puis on trouve des solutions. Selon moi, c'est bien cette mission qui nous a été confiée par le citoyen. Soyons donc à la hauteur des enjeux!

Au rayon des bonnes nouvelles tant attendues, nous avons un réinvestissement dans la santé avec une norme de croissance de 2,5 % en 2025 et assurée d'atteindre 3 % en 2029 avec 4 milliards supplémentaires au-delà de l'inflation. Nous avons aussi une valorisation du travail et une pérennisation de la sécurité sociale et de nos pensions avec une limitation des allocations de chômage à deux ans mais aussi avec une augmentation des montants perçus les six premiers mois; avec un statut des artistes qui est intégralement préservé; avec un renforcement du budget de notre Justice et de notre Défense; avec une politique de transition énergétique et climatique avec une baisse de la TVA sur la démolition-reconstruction et une feuille de route pour réduire l'impact environnemental et carbone de nos bâtiments.

Parmi ces avancées que je viens de citer, une nous tient particulièrement à cœur car elle constitue un des marqueurs forts des Engagés; il s'agit du droit au rebond qui incarne une mesure socialement utile, économiquement responsable et humainement moderne. Permettre à un travailleur de quitter son emploi de manière encadrée tout en bénéficiant temporairement des allocations de chômage, c'est reconnaître la réalité de parcours professionnels qui peuvent à certains moments s'essouffler, sans pour autant sombrer. Ce mécanisme vise à éviter les situations de rupture brutale, comme les arrêts maladie de longue durée ou les licenciements conflictuels, tout en encourageant la mobilité professionnelle dans un cadre clair et limité.

C'est une solution que les Engagés ont toujours défendue et portée haut et fort. C'est une mesure de santé mentale au travail, de fluidité sur les marchés de l'emploi et de respect mutuel entre travailleur et employeur. Loin d'être une brèche dans notre sécurité sociale, c'est une véritable soupape intelligente pour la renforcer. Alors, nous soutenons cette orientation, mais des clarifications s'imposent pour s'assurer que cette mesure tienne ses promesses sans créer de déséquilibre ou d'effet pervers.

Monsieur le premier ministre, j'ai plusieurs questions relatives à ce beau projet. Au niveau de l'encadrement du dispositif, quelles balises concrètes seront-elles mises en place pour éviter les détournements ou les démissions de convenance? Un accompagnement systématique des bénéficiaires est-il prévu, notamment en matière de formation, d'orientation ou de reconversion?

Au niveau de l'impact sectoriel et des métiers en tension, ce droit est-il modulé ou adaptable en fonction de la situation dans les secteurs en pénurie? Quels dispositifs d'anticipation ou de concertation sont-ils prévus pour éviter que des secteurs déjà sous pression ne voient partir leurs talents sans aucune relève?

Monsieur le premier ministre, depuis la semaine dernière, une fronde profonde agite le pouvoir judiciaire. La réforme des pensions a agi comme un détonateur. Et il ne s'agit pas d'un simple sursaut corporatiste, mais bien d'un signal d'alarme qui est lancé par un pouvoir constitué de notre État de droit démocratique. Il est de notre responsabilité collective de ne pas l'ignorer.

Les Engagés reconnaissent pleinement, comme je l'ai déjà souligné, la nécessité d'une réforme des pensions dans un souci d'équilibre budgétaire et de solidarité pour les générations futures. Nous rappelons que toute réforme doit être menée avec nuance et proportionnalité. Une justice sous contraintes économiques ne peut être ni sereine ni solide.

Par ailleurs, face à une criminalité de plus en plus organisée et décomplexée, il est essentiel que cette dernière perçoive que le monde politique se soucie de bâtir une magistrature forte. L'autorité de la Justice se construit aussi à travers des signaux envoyés par le pouvoir politique. Indépendance et qualité ne peuvent rester de simples déclarations de principes. Elles doivent s'incarner dans des actes concrets et visibles.

En outre, un magistrat sur quatre va partir à la retraite dans les dix prochaines années. Or, comme le souligne le Conseil supérieur de la Justice, le processus de nomination est long et le recrutement déjà difficile, malgré les campagnes ambitieuses telles que la semaine de la magistrature. Il convient aussi de rappeler que, contrairement à d'autres fonctions, les magistrats sont soumis à une interdiction stricte d'exercer toute activité professionnelle parallèle. La perspective d'une pension stable reste donc l'un des rares leviers d'attractivité pour une fonction essentielle mais peu concurrentielle face au secteur privé.

Nous saluons les engagements pris dans l'accord de gouvernement visant à renforcer l'attractivité de la magistrature, notamment par la création d'un deuxième pilier. Mais force est de constater que la réforme en projet risque de potentiellement contrarier ces objectifs en tarissant les vocations, en asséchant les recrutements et en fragilisant dès lors nos piliers démocratiques.

Monsieur le premier ministre, mes questions sont peut-être trop précises et seront ultérieurement posées aux ministres compétents s'il échoit. Pouvez-vous confirmer que les magistrats retraités et futurs retraités pourraient perdre jusqu'à 40 % de leur pouvoir d'achat? La réforme des pensions s'appliquera-t-elle également aux juges de la Cour constitutionnelle ainsi qu'aux magistrats du Conseil d' É tat? Une étude d'impact a-t-elle été menée concernant les effets pervers de ces mesures sur l'indépendance du pouvoir judiciaire et sur l'attrait de la magistrature, notamment en tenant compte des effets cumulatifs des différentes dispositions? À la suite de la concertation sociale du 22 avril avec les représentants du pouvoir judiciaire, pouvez-vous faire état à la Chambre des conclusions et du suivi qui est prévu? Entendez-vous poursuivre un dialogue structuré et approfondi avec les instances représentatives telles que le Conseil consultatif de la magistrature, l'entité de cassation, le Collège des cours et tribunaux et le Collège du ministère public? Enfin, pouvez-vous confirmer que les ministres des Pensions et de la Justice travaillent en étroite coordination afin d'appréhender la magistrature non comme une simple variable d'ajustement budgétaire, mais bien comme un pilier fondamental de notre É tat de droit qu'il convient de préserver, de valoriser et de renforcer dans un esprit de dialogue et de concertation véritable? Je vous remercie déjà, monsieur le premier ministre.

Mijnheer de premier, bedankt voor uw toelichting bij het paasakkoord. Deze regering neemt een volgende noodzakelijke etappe met een akkoord dat verre van evident, maar wel noodzakelijk was.

Vooruit stapte in deze regering met een heel duidelijke opdracht: verantwoordelijkheid nemen. Niet aan de zijlijn staan roepen, maar mee beslissen. Niet weglopen van de uitdagingen, zoals sommigen doen, maar er recht op afgaan, omdat de toekomst van onze welvaart op het spel staat, omdat de wereld in brand staat. Als het brandt, dan moet er geblust worden. Ik stel vast dat aan de linkerzijde enkel de socialisten hun laarzen aantrekken en de mouwen opstropen.

Collega's, dit paasakkoord is een compromis in moeilijke omstandigheden. Het zijn moeilijke tijden. Mensen zijn bezorgd om hun job, om hun pensioen, om betaalbare zorg en om hun energiefactuur. Meer dan ooit heeft ons land nood aan daadkracht en aan politici die verantwoordelijkheid nemen. Meer dan ooit is het nodig om het verschil te maken voor gewone mensen die elke dag hun stinkende best doen.

Ik licht graag vier concrete zaken uit het paasakkoord toe die voor Vooruit heel belangrijk zijn.

Ten eerste, meer mensen in de zorg. De zorgsector kreunt onder de druk. Iedereen ziet het. Meer dan ooit hebben we mensen nodig die willen en kunnen zorgen. Daarom zorgen we ervoor dat wie een opleiding tot zorgkundige of verpleegkundige volgt, zijn of haar werkloosheidsuitkering behoudt. Zo zorgen we niet alleen voor het zorgpersoneel van vandaag, maar ook voor dat van morgen.

Ten tweede, alle pensioenen krijgen een index. In plaats van helemaal geen index komt er dan toch een indexering voor de sterkere pensioenen. Het is niet meer dan fair om ook de koopkracht van die mensen te beschermen. Pensioenen worden geïndexeerd. Punt. Zo investeren we in de koopkracht van onze gepensioneerden.

Ten derde, de fiscale fraude strenger aanpakken. Wie fraudeert, die raakt aan onze samenleving. Daarom komt er een turbo op de strijd tegen fraude van grote vermogens. Door datamining op het vermogenskadaster van financiële vermogens mogelijk te maken, zullen inspecteurs fiscale fraude sneller kunnen opsporen en aanpakken.

Ten vierde is het heel belangrijk voor Vooruit dat het kunstenaarsstatuut gered is, of dat het kunstwerkattest, zoals het vandaag heet, behouden blijft. Daar hebben we met Vooruit keihard voor gestreden. Met het kunstwerkattest bieden we kunstenaars een volwaardige sociale bescherming. Onze cultuursector heeft al zeer zware klappen gekregen en toch bleef die overeind en bleef die verbinden. Vandaag zorgen we voor sociale bescherming, voor waardering en voor zekerheid voor mensen die onze samenleving verrijken met creativiteit en schoonheid. Dat is geen detail, collega's, dat is beschaving.

Collega's, de keuze die wij maken, is een keuze voor vooruitgang. We maken het verschil, niet met grote woorden, maar met concrete maatregelen, niet door slogans, maar met inhoud. In deze onzekere tijden hebben mensen veel vragen.

Omdat er helaas ook veel fake news wordt verspreid, maak ik nog eens heel duidelijk dat we investeren in zorg en opleidingen, dat we mensen hun pensioenen beschermen, dat we fiscale fraude aanpakken en dat we cultuur niet laten vallen.

Collega's, de volgende jaren beloven moeilijk te worden – niemand ontkent dat – maar wij kiezen ervoor om niet te verzinken in cynisme of in stilstand. Wij geloven dat we samen vooruit kunnen. Laat dat ook het kompas blijven voor iedereen hier, niet de waan van de dag volgen, maar op een duurzame manier het verschil maken in het leven van de gewone mensen.

Mijnheer de eerste minister, de regering is van start gegaan met de belofte een hervormingsregering te zullen worden. Het regeerakkoord bevat daartoe ons inziens absoluut de nodige krachtlijnen.

Met het zogenaamde paasakkoord dat u en uw regering vlak voor het reces konden bereiken, worden nu ook enorm belangrijke stappen gezet om die ambities uit het regeerakkoord te vertalen in effectief beleid. Als we onze welvaart en sociale zekerheid voor de lange termijn willen beschermen, moeten we actie ondernemen.

De regering wil daarom zoveel mogelijk mensen aan de slag krijgen. Dat doen we door de werkloosheidsuitkering te beperken in de tijd. Daarbij was het voor cd&v wel belangrijk dat oudere werknemers beschermd zouden worden. Daarom voorziet het akkoord dat 55-plussers hun uitkering niet in de tijd beperkt zien, op voorwaarde natuurlijk dat ze 30 jaar beroepsverleden hebben kunnen aantonen.

Wie wil werken en bijdragen aan de maatschappij en een opleiding volgt voor een knelpuntberoep, mag wat onze fractie betreft evenmin worden afgestraft. Daarom hebben we ervoor gestreden dat die mensen hun opleiding kunnen afmaken.

Met het paasakkoord werken we ook een aantal ongelijkheden weg. Pleegouders verdienen ons allergrootste respect. Hun inzet en toewijding zijn exemplarisch.

Cd&v heeft er dan ook voor gestreden dat ook zij voortaan aanspraak kunnen maken op ouderschapsverlof. Het eerste wetsvoorstel ter zake van mevrouw Lanjri ligt hier al een tijdje voor, namelijk sinds het jaar 2000.

Ook inzake pensioenen nemen wij onze verantwoordelijkheid. Cd&v kwam reeds tijdens de vorige legislatuur met een pensioenplan dat langer werken aanmoedigde zonder de pensioenleeftijd te verhogen. Dat is exact wat deze regering ook doet, onder meer door zelfstandigen die na hun pensioen doorwerken de mogelijkheid te geven om verder pensioen op te bouwen.

Als partij van de lokale besturen zijn wij voorts tevreden dat alle besturen ondersteuning zullen blijven krijgen voor het betalen van de responsabiliteitsbijdragen indien zij in aanvullend pensioen voorzien voor hun contractuele ambtenaren.

Het paasakkoord voorziet tevens in een investering in nabije zorg. In totaal voorzien wij daarvoor tijdens deze legislatuur 5 miljard euro extra. Collega’s, ik herhaal het, 5 miljard euro extra.

De regering focust ook op een betere work-life balance . Daarom worden grotere bedrijven ertoe aangezet om in te zetten op werkbaar werk, zodat het aantal langdurig zieken daalt. Onze fractie is daarom tevreden met de maatregel dat werkgevers, uitgezonderd kmo’s, een bijdrage van 30 % moeten betalen op de ZIV-uitkering in de tweede en derde maand ziekte van de werknemers, uitgezonderd voor de oudere werknemers.

Mijnheer de eerste minister, een eerlijke fiscaliteit is voor cd&v steeds een topprioriteit geweest. Wij zorgen er met het paasakkoord voor dat grotere vermogens een extra bijdrage betalen. Er wordt een antimisbruikbepaling ingevoerd om de ontwijkingsmogelijkheden voor de effectentaks in te perken. De belastingaangifte wordt vereenvoudigd. Er komen minder codes, minder absurde aftrekposten en er komt meer duidelijkheid voor de burger.

De keuze tussen slopen of renoveren moet afhangen van de staat en het potentieel van de woning en niet van het fiscale regime. Daarom wordt het verlaagde btw-tarief op sloop en heropbouw uitgebreid naar sleutel-op-de-deurwoningen.

In een internationaal gespannen context en met een oorlog op het Europese continent neemt ons land zijn verantwoordelijkheid en versterkt het zijn inspanningen voor het waarborgen van de Europese veiligheid.

We honoreren onze verplichtingen ten aanzien van de NAVO en gaan versneld richting de 2 %, maar we doen dat op een realistische manier die zowel op het vlak van investeringen als schuldimpact op maat van ons land is.

Voor onze partij was het enorm belangrijk om naast buitenlandse veiligheid ook in binnenlandse veiligheid te investeren. Minister van Justitie Annelies Verlinden streed daarom succesvol voor bijkomende middelen voor haar departement om de overbevolking in de gevangenissen te kunnen aanpakken en om de georganiseerde criminaliteit een halt te kunnen toeroepen. Deze regering maakt werk van effectieve strafuitvoering en een correcte reclassering van gedetineerden en zet in op een beperking van recidive. Minister Verlinden wil investeren in jammers, zodat drugscriminelen hun activiteiten niet meer kunnen verderzetten vanuit de gevangenis.

Het plaatstekort in onze gevangenissen is geen nieuw probleem. Voorgaande ministers van Justitie wisten dat er onvoldoende ruimte was om straffen korter dan drie jaar volledig uit te voeren, maar toch lieten ze toe om die extra capaciteit te creëren, waardoor ons inziens in het verleden straffeloosheid toenam. Met haar extra middelen kan minister Verlinden voorzien in containercellen, oude gevangenissen langer openhouden en versneld werk maken van een ketenaanpak om gedetineerden in onwettig verblijf sneller het land uit te zetten. Het siert gewezen minister Van Tigchelt dan ook dat hij in een krant gisteren nog zei: we hebben ons voor een stukje mispakt aan de strafuitvoeringsrechters. Dat siert hem.

Last but not least wil ik ook stilstaan bij de afspraken die gemaakt werden aangaande het beleidsdomein Asiel en Migratie. We zijn tevreden dat er snel werk gemaakt zal worden van het wetgevend werk, dat gunstig moet bijdragen aan de instroom en waardoor ook het steeds hoger aantal verzoekers om internationale bescherming verder kan worden ingeperkt.

Dit kan onder meer door de toegang tot het opvangnet te beperken voor asielzoekers die reeds in een andere EU-lidstaat bescherming genieten en door de verzoeken van aanvragers die in een andere lidstaat reeds een definitieve beslissing kregen als een volgend verzoek te beschouwen. Ook inzake gezinshereniging worden er nieuwe maatregelen genomen. Denk bijvoorbeeld aan de inperking van de grace period voor erkende vluchtelingen, waarvoor ik zelf nog een wetsvoorstel had ingediend.

Hervormingen op korte termijn volstaan voor ons echter niet. We moeten nog een stap verder gaan. We waren heel verbaasd dat we in de eerste documenten van de minister van Asiel en Migratie niets zagen staan over het Migratiewetboek. We hebben in deze commissie meerdere keren aan minister Van Bossuyt gevraagd om dat daarin op te nemen en het siert u en uw regering dan ook dat u daarrond nu duidelijke afspraken hebt gemaakt. Voor cd&v is het duidelijk. Wij vragen u om erover te waken dat het nieuwe Migratiewetboek zeker tegen begin 2027 naar dit Parlement komt. Dit is een instrument waarmee we verder kunnen werken. We zullen erop toezien dat het engagement dat werd aangegaan in het paasakkoord ook geremunereerd wordt.

Mijnheer de premier, er ligt een ambitieus akkoord voor dat werk maakt van de hervormingen waaraan ons land grote nood heeft. U zult in cd&v een constructieve partner vinden om deze hervormingen de komende weken en maanden te vertalen in concrete wetteksten. We kijken alvast uit naar de verdere behandeling van de programmawet, de begrotingswet en de diverse beleidsnota's.

Mijnheer de premier, bedankt voor de toelichting en uw komst naar de commissie. Ik zie en ik hoor dat sommigen superenthousiast zijn, zoals van nature uit de heer Ronse, die het een fenomenaal akkoord vindt. En natuurlijk was ook de heer Francken superenthousiast, want de minister van Defensie en Oorlog kreeg 21,3 miljard euro extra investeringen, waarvan 16,8 miljard via dit paasakkoord.

De heer Francken schuwde de grote woorden niet. Het ging om de “grootste investering in Defensie in veertig jaar”. Maar dit budget lijkt eerder de slechtst gefinancierde begroting in veertig jaar, als we naar de cijfers kijken, die eigenlijk luchtkastelen zijn.

Collega's, die 4 miljard euro, die 2 % die we normaal over verschillende jaren zouden bereiken, moet dit jaar al gehaald worden. Om dat even in perspectief te brengen: dat is acht keer het werkbudget van Buitenlandse Zaken, dat is vier keer het federaal budget voor Ontwikkelingssamenwerking. En dat bedrag komt er elk jaar bij.

Wat gaan jullie doen met die 4 miljard euro dit jaar? Dat zouden jullie pas weten tegen 1 juli. Maar de markten, collega's, zijn oververhit geraakt. De prijzen van het militair materieel zijn zeer hoog. Gaan jullie dus vlug enkele aankopen doen? Vlug enkele bestellingen plaatsen? Ik denk niet dat dat echt heel slim zou zijn.

De grote vraag blijft hoe de regering dit gaat betalen? Hoe gaat dit gefinancierd worden? Volgens de cijfers en de tabellen rekent u in de eerste plaats op Euroclear en Belfius. Op Euroclear rekent u tot in 2029. In 2025, in 2026, in 2027, in 2028, in 2029: elk jaar 1,2 à 1,3 miljard euro. Rekent u er dan op dat de oorlog in Oekraïne gaat duren tot 2029? Als er een vredesakkoord zou zijn in 2025 of in 2026, en een aantal maatregelen wordt opgeheven, wat gaat u dan doen met die voorgenomen inkomsten uit Euroclear? Via Belfius rekent u tweemaal op 500 miljoen euro.

Dan moet u nog op zoek gaan naar welke uitgaven eventueel onder die NAVO-norm kunnen vallen. En dat loopt op: in 2028 tot 500 miljoen en in 2029 tot 750 miljoen. Dat is echt nattevingerwerk. Hoe komt u daarbij? Hoe hebt u dat berekend? Er is geen enkele garantie dat de uitgaven van bijvoorbeeld gewesten of andere departementen door de NAVO zullen worden erkend.

Er is ook nog de post 'structurele financiering'. Daar bent u nog niet uitgeraakt, maar die loopt op tot 1 miljard euro in 2029. Waar zal de regering die structurele financiering vinden? Zelfs met die structurele financiering van 1 miljard euro komt u nog altijd 5 miljard euro tekort. Dat is nog een zeer optimistische schatting. Dat zijn budgettaire luchtkastelen die u aan dit Parlement voorstelt, maar volgens de heer Ronse van de N-VA is het 'fenomenaal'. Waar zal de regering die 5 miljard euro vinden? Het zal trouwens veel meer zijn.

Zal de regering dan opnieuw besparen op ontwikkelingssamenwerking, de sociale zekerheid – zoals bepaalde coalitiepartners wensen –, de pensioenen, de gezondheidszorg? Het zou heel dom zijn om overheidsparticipaties te verkopen, omdat ze ons soms flink wat geld opbrengen. De premier klinkt toch wel voorzichtig. Het heeft inderdaad geen zin om die participaties te verkopen die geld opbrengen. Of gaat de regering toch nog extra schulden aan? In dat financieringsverhaal horen we niets over de bijdrage van de grootste vermogens. De regering kijkt daar niet naar, maar wel naar de sociale zekerheid.

Het gaat niet alleen over dat bedrag van 16,8 miljard euro. De regering zal in totaal 21,3 miljard euro moeten vinden. In juni kan de NAVO beslissen om de norm van 2 % van het bnp te wijzigen in 3 % of 3,5 %. Hoe zullen we dat dan kunnen klaren? Dat is nog eens 6 à 7 miljard euro per jaar extra die zal moeten worden gevonden.

Het spijt me dat ik altijd naar dezelfde persoon verwijs, maar minister Francken communiceert heel veel. Het lijkt wel of hij de uitgaven voor defensie gebruikt als een hefboom om zaken die hem niet bevallen, weg te besparen. Hogere defensie-uitgaven worden gebruikt als een soort breekijzer om zaken af te breken, die sommigen om ideologische redenen willen afschaffen: deftige pensioenen, ontwikkelingssamenwerking, zelfs betaalbare tandzorg. Hij vond het nodig om een vergelijking te maken met de Verenigde Staten, waar men jarenlang fors heeft geïnvesteerd in de defensie-uitgaven, maar de mensen wel 1.000 euro voor tandzorg betalen. Is dat het beeld van onze sociale zekerheid dat bij sommige mensen van de N-VA leeft? Willen ze dat verwezenlijken? Men wil meer geld voor defensie. Als tandzorg 1.000 euro kost, dan is dat zo, in de Verenigde Staten doet men dat ook. Dat is niet het beeld dat wij willen. Het is duidelijk waar sommigen naartoe willen gaan. De budgettaire ruimte, collega's, is beperkt. Volgens de laatste cijfers bedroeg die in 2023 op federaal niveau ruim 14 miljard euro. Hoe zult u dan nog 6 miljard extra vinden als we naar 3 % moeten gaan? Waar zult u dat geld dan vinden? Dit zal een sociaal bloedbad worden, collega's.

Ik zal proberen af te ronden, want mijn collega zal ook nog een aantal zaken zeggen. Ook voor andere zaken is het akkoord immers heel ontgoochelend, bijvoorbeeld wat de klimaatambities van deze regering betreft. Er is geen klimaatstrategie, geen groene taxshift. De vliegtaks bedraagt ocharme 5 of 10 euro per vlucht. In andere landen is dat een pak meer. Er is ook een inconsistent btw-beleid op het vlak van verwarming. Over Justitie zullen we nog wel een apart debat hebben met de minister van Justitie, want het extra geld dat ze gekregen heeft, heeft ze ondertussen al vijf keer uitgegeven.

Merci, monsieur le président. Monsieur le premier ministre, je vais intervenir en complément de ce que vient de dire mon collègue. Je vous ai entendu parler de la compétitivité des entreprises et dire à quel point ce sont les entreprises qui font la prospérité de notre pays. En fait, monsieur le premier ministre, vous n'êtes pas un CEO. Vous êtes justement le premier ministre. Ce qu'on attend de vous, c'est d'être le garant de cet équilibre entre les droits des travailleurs et cette fameuse compétitivité, pas de faire des cadeaux aux entreprises et d'accéder à toutes leurs demandes sans respecter le bien-être de votre population.

Par ailleurs, qui travaille dans les entreprises? Des chats? Sont-ce des chats qui travaillent dans les entreprises? Monsieur le premier ministre, ce sont des travailleurs et des travailleuses qui font la prospérité de ces entreprises. Donc, aujourd'hui, ce qui est important d'après vous, c'est d'atteindre un taux d'emploi de 80 %. Mais pourtant, ici, on ne voit pas le début d'une mesure qui va permettre d'atteindre ce taux d'emploi. En effet, quand on crée des flexi-jobs, quand on continue à étendre le travail étudiant, on crée des emplois qui ne rentrent pas dans le cadre des 80 % et vous le savez très bien, étant donné qu'il s'agit d'emplois qui ne financent pas la sécurité sociale. Ce sont des travailleurs qui ne cotisent pas pour leur sécurité et leur pension. C'est donc un vrai problème à long terme.

Monsieur le premier ministre, j'ai quelques questions précises. Je commencerai par le droit à la démission. C'est évidemment une bonne idée. Nous portons d'ailleurs une proposition en la matière depuis des années. Mais des balises importantes sont à mettre en place, notamment pour éviter que des travailleurs soient poussés à la démission pour éviter à l'employeur de payer un préavis. Allez-vous mettre en place des balises par rapport à cela?

Dans le cadre de la réforme qui limite l'accès aux allocations de chômage à deux ans, qu'en est-il des personnes qui sont actuellement en formation pour un métier en pénurie, avec une allocation de l'ONEM? Pourront-elles terminer leur cursus sans perte de revenu, même si la formation dépasse deux ans? Par ailleurs, selon quels critères les formations autorisées seront-elles sélectionnées? Comment garantissez-vous que l'accès à ces dispenses reste effectif et équitable à travers les Régions? Allez-vous, de manière explicite, vous baser sur les listes établies par les services régionaux de l'Emploi?

Toujours par rapport à l'exclusion des chômeurs, quelles compensations sont-elles prévues pour les CPAS et, surtout, à partir de quelle date? J'ai lu comme nous tous, que l'exclusion des chômeurs aurait lieu dès le 1 er janvier 2026, mais par contre, ce qui m'inquiète fortement est que le financement compensatoire pour les CPAS ne viendrait qu'à partir du 1 er janvier 2027. Confirmez-vous cette information?

Par ailleurs, le président d'un parti de votre majorité a déclaré que les personnes qui possèdent une seconde résidence et qui bénéficient d'allocations de chômage seront sanctionnées et contrôlées. Pouvez-vous être un peu plus explicite sur cette mesure, monsieur le premier ministre? Seules les personnes qui possèdent une maison au Maroc seront-elles passées au screening? Ou bien celles qui possèdent une maison dans les Ardennes le seront-elles aussi? On aimerait bien avoir un peu plus d'informations par rapport à cela.

Pour ce qui concerne le statut des travailleurs des arts, on a aussi entendu votre ministre de l'Emploi nous dire à quel point il y avait des abus et qu'il fallait lutter contre ces abus. Pouvez-vous nous en dire un peu plus sur les abus auxquels vous pensez? Quels montants souhaitez-vous récupérer de cette manière-là?

Quant aux périodes de maladie, confirmez-vous qu'elles ne seront plus assimilées dans le calcul de la pension? Par exemple, les personnes qui ont été atteintes du covid ou du covid long ne pourront-elles pas assimiler ces périodes-là dans le calcul de leur pension?

Qu'en est-il des dates "P"? Elles ne sont toujours pas disponibles sur le site. Or les écoles doivent s'organiser, notamment par rapport à la DPPR, savoir quels profs seront disponibles ou pas. Cela devient extrêmement urgent d'avoir une réponse pour toutes ces personnes qui sont dans l'expectative.

Enfin, on n'a toujours pas de fumée blanche concernant la taxation des plus-values. On ne comprend donc vraiment plus où se trouve, chers collègues des groupes Les Engagés et Vooruit, l'équilibre dans cet accord de Pâques. Je vous remercie.

Mijnheer de voorzitter, ik zal mijn tijd delen met mijn collega, Paul Van Tigchelt.

Mijnheer de premier, dank u voor uw aanwezigheid vandaag, op onze aanvraag. Het was tijd dat u uw paasakkoord kwam toelichten. Ik ben blij dat u de primeur van uw persconferentie voor het Parlement hebt voorbehouden. Jammer genoeg moet ik vaststellen dat het een bisnummer is of misschien zelfs wel een ternummer, want eigenlijk zijn al de delen die u hebt toegelicht, puur de uitvoering van uw regeerakkoord met onder andere de beperking van de werkloosheid in de tijd, de aanpassing van de pensioenen, de fiscaliteit. U hebt die maatregelen al een paar keer verkocht.

Wat wel nieuw is, is uw defensieplan om de 2 %-norm te halen. Wij staan achter de 2 %-norm, zoals wij altijd hebben gezegd. U zwijgt echter over de financiering ervan, mijnheer de premier, en dat is natuurlijk de kern van het verhaal, jammer genoeg.

U vindt zogezegd 4 miljard euro extra voor defensie, maar eigenlijk is een deel daarvan, 2 miljard euro, gewoon niet gefinancierd. U zult die lenen. U zult extra schulden opbouwen. U zult de kosten dus doorschuiven naar de volgende generatie. Dat zijn geen structurele maatregelen. Uw defensieplan is dus niet gefinancierd. Dat zegt de heer Bouchez ook. Het is niet structureel.

Het is uw eerste daad op het vlak van de begroting, mijnheer de premier. Het is 100 % uw beleid. Het beste bewijs is dat er een zomerakkoord moet komen. Dat lezen wij al in de pers. Uw lenteakkoord is net achter de rug en we zien al dat er nood is aan een zomerakkoord. Dat is het beste bewijs dat het plan niet gefinancierd is.

Wat is uw balans na tien weken arizonaregering? Ik ben het ermee eens dat het paasakkoord historisch is, zoals sommigen proclameren. Het is inderdaad historisch op sommige vlakken en zeker op het vlak van de begroting. U hebt namelijk op tien weken tijd een extra begrotingstekort van meer dan 7 miljard euro gecreëerd, mijnheer de premier. Ik licht dat even toe. U hebt geen enkele structurele maatregel ter financiering gevonden.

U hebt opnieuw het beeld gecreëerd dat de overheid de meest onbetrouwbare aandeelhouder ooit is. Er is geen enkel overleg met Belfius en tot nu toe geen steun van haar raad van bestuur. U hebt totale onzekerheid bij de burgers gecreëerd. Zij weten niet hoe uw plan gefinancierd zal worden. Misschien doet u dat via extra belastingen, zoals uw coalitiepartners dat nu al aangeven. Onder andere de heren Mahdi en Seuntjens zeggen dat het plan door extra belastingen moet worden gefinancierd.

Waar komt de 7,5 miljard extra tekort vandaan? Ik licht dat toe op basis van een aantal documenten. Bij de aanvang van uw regering overhandigde u uw begrotingstabellen. U gaf zelf toe dat u begon met een gat van 2,2 miljard euro in 2025. U verslechtert dus uw basis met 2,2 miljard. In maart kregen wij het rapport van het Monitoringcomité. Dat zegt dat de situatie verslechterd is en dat het tekort verder oploopt met 2,4 miljard euro, maar dat hebt u niet rechtgezet met extra maatregelen.

Ik ga verder met uw tabellen voor Defensie. Hoe financiert u dat? U financiert dat met een defensiefonds van een kleine 800 miljoen euro. Dat staat in het paars, omdat het buiten begroting is, wat dus extra schulden betekent. Dat defensiefonds bestaat echter nog niet. Er zijn nog geen overheidsparticipaties verkocht en zelfs als dat gebeurt tegen het einde van het jaar – we zullen nog wel zien -, dan nog is dat niet structureel. Dat zijn oneshotmaatregelen.

En dan, the cherry on the cake , uw paasakkoord is een ongedekte cheque voor Defensie van 2 miljard euro, terwijl uw minister van Begroting een paar weken geleden er nog op hamerde dat alles gecompenseerd moest zijn. U wil het dividend van Belfius ten belope van tweemaal 500 miljoen euro, maar dat is zeker geen structurele maatregel. Dat moet bovendien nog goedgekeurd worden door de ECB en de raad van bestuur van Belfius. Het blijft een tijdelijke maatregel.

Ik ben eigenlijk nog terughoudend wanneer ik zeg dat u een bijkomend tekort van 7,5 miljard hebt gecreëerd, want waarschijnlijk is het nog meer.

U houdt rekening met de Russische tegoeden, maar in het verslag van het Monitoringcomité lezen we op pagina 27 dat die opbrengsten al meegenomen waren in de basisberekening van het Monitoringcomité. U bent het geld dus gewoon twee keer aan het uitgeven, mijnheer de premier. Het Monitoringcomité heeft daar wel rekening mee gehouden, in tegenstelling tot de FOD Financiën. Dat geld moest dienen voor andere uitgaven.

U hebt dus absoluut geen 1,2 miljard euro gevonden, u hebt een niet-gefinancierd defensieplan. Onze grote bezorgdheid – en die werd al gedeeld door uw coalitiepartners en is ook mijn enige vraag – is wie ervoor zal betalen. Bevestigt u wat uw coalitiepartners, cd&v, Vooruit, Les Engagés, in de pers vertellen, namelijk dat de factuur door de belastingbetaler, de hardwerkende en ondernemende mensen, de spaarders zal worden betaald?

Mijnheer de premier, ik zal de komende minuten proberen voorbij de slogans te kijken. We hebben het namelijk allebei goed voor met Justitie.

Ik heb mij de afgelopen maanden koest gehouden. Dat hoort ook zo voor een voormalige minister van Justitie. Dat is intussen meer dan een jaar geleden – time flies when you’re having fun –, toen de vorige regering volheid van bevoegdheden had. Nu neem ik echter het woord, omdat ik mij zorgen begin te maken. Ik maak mij zorgen over het justitiebeleid, want ik zie stilaan een kloof tussen de woorden van de arizonaregering – het moest strenger, het moest kordater en wel meteen – en de daden.

Laten we eerlijk zijn: de sense of urgency , waar veel arizonapartijen het over hadden, was niet terug te vinden in het regeerakkoord. Er komen amper extra middelen voor Justitie in 2025. Er komen geen dringende investeringen in meer gevangeniscapaciteit. Nochtans werd daarover heel luid geroepen. Dat de nieuwe minister van Justitie na enkele weken naar extra middelen kwam vragen, is het bewijs van het gebrek aan een sense of urgency bij de arizonapartijen.

Men zal nu investeren in unitbouw, in modulaire units, een dossier dat werd voorbereid door de vorige regering. Dat is goed, want dat is realistischer dan een gevangenis bouwen in het buitenland. Een gevangenis bouwen in het buitenland of capaciteit huren in het buitenland klinkt stoer, maar, geloof me, zal aankondigingspolitiek blijven.

Voor het dossier van de unitbouw worden nu via frontloading extra middelen vrijgemaakt. Wat ik daarbij mis, is een concreet plan binnen welke termijn de extra capaciteit ter beschikking zal zijn. Daarentegen zie ik wel een concreet plan om de uitstroom te verhogen via de zogenaamde noodwet.

We hebben ons de moeite getroost om die noodwet en de beslissingen van het paasakkoord uit te vlooien. Overigens was dat niet gemakkelijk, want de communicatie daarover was nogal warrig, wazig en fragmentarisch, maar dat is nu eenmaal de taak van de oppositie en die hebben we ter harte genomen. Wat stellen wij daarin vast? We zien dat het de bedoeling is dat gedetineerden die tot drie jaar gevangenisstraf krijgen, na een derde automatisch vervroegd in vrijheid worden gesteld en dat ze zes maanden daarvoor nog elektronisch toezicht kunnen krijgen.

Premier, ik heb begrip voor die noodmaatregelen. Ik moest immers soortgelijke noodmaatregelen nemen. Een schoonheidsprijs verdienen die maatregelen niet, maar een mirakeloplossing bestaat ook niet. Wat wij echter niet hebben gedaan, maar wat u wel zult doen, is dezelfde maatregel van vervroegde invrijheidstelling toepassen op illegale criminelen. Dat is prima als ze kunnen worden uitgewezen, naar Marokko bijvoorbeeld, dankzij het akkoord dat wij in 2023 met dat land sloten. De voorlopige in vrijheidstelling – ik heb het goed gelezen – zal echter ook plaatsvinden, als de gedwongen uitwijzing niet mogelijk is. Die illegalen komen met andere woorden vrij met een bevel om het grondgebied te verlaten en we weten dat dat papier geen garantie is dat ze het land zullen verlaten. Dat, premier, vinden wij een gevaarlijke maatregel. Ze komen vrij na één derde, verdwijnen in de natuur en we verliezen elke controle. Dat staat bovendien haaks op al wat uw partij de voorbije jaren en maanden heeft gezegd en aangekondigd. U hebt het gezegd in uw uiteenzetting: u bent streng voor asielzoekers, maar blijkbaar niet voor illegale criminelen. Nogmaals, dat hebben wij niet gedaan.

Monsieur le premier ministre, votre accord de Pâques est la parfaite transcription de votre accord de gouvernement, et donc nous ne pouvons vous prendre en délit d'incohérence. On a compris l'idée: remettre tout le monde au travail, y compris les chômeurs, les vieux, les malades, tout le monde, même ceux qui ne veulent pas travailler – pourquoi pas – et ceux qui ne peuvent pas travailler – ça c'est plus problématique, avec une seule injonction, la responsabilisation, comme si tout était question de bonne volonté, comme si tous nos problèmes venaient de la paresse et que les conditions macroéconomiques qui gouvernent notre monde n'existaient pas.

On connaît votre logique arithmétique, 100 000 personnes exclues prochainement du système, comme l'exprimait avec une fierté quand même un peu étrange votre ministre de l'Emploi, et 175 000 emplois dans les métiers en pénurie. On connaît votre recette: on va couper le robinet, et ces personnes sans emploi vont, par magie, se transformer en enseignants, en infirmières, en chauffeurs de bus, etc.

Dans le vrai monde, ce n'est pas comme ça que ça va marcher. Bien sûr, il y a des fraudeurs et des profiteurs, mais il y a aussi, dans ces 100 000 personnes que vous allez exclure, des gens qui cherchent du travail et n'en trouvent pas ou n'ont pas les bonnes qualifications. Sans doute, allez-vous pousser quelques fraudeurs à se prendre en main, très bien, mais avec cette même arme aussi peu nuancée, vous allez aussi envoyer des personnes vers la précarité, sans leur donner les outils pour rebondir.

Vous allez faire exploser le taux de pauvreté avant de faire grimper le taux d'emploi. Pour une seule raison, vous renoncez quasi structurellement à toute politique ambitieuse en termes de formation, d'orientation et d'innovation, parce que l'angle mort de votre politique de l'emploi, c'est la formation. Vos partenaires pourtant, le cd&v ou Vooruit, avaient proposé qu'on fasse exception à votre limitation pour les personnes qui choisissent un métier en pénurie.

Vous limitez cette possibilité au 1 er janvier 2026, sauf pour les métiers du secteur de la santé. Mais on ne manque pas que de gens dans les métiers de la santé, on manque aussi d'enseignants et de gens dans des tas d'autres fonctions. Et donc – la question reste pendante –, comment allez-vous transformer des dizaines de milliers de personnes, par exemple, en chauffeurs de bus?

Vous préservez le statut d'artiste – Vooruit vient de confirmer qu'il a fallu se battre et que nombreux étaient ceux qui voulaient purement et simplement le supprimer autour de la table –, mais vous annoncez vouloir lutter contre les abus. Mais quels abus, grands dieux? Le système est déjà conçu comme un système anti-abus. Votre ministre de l'Emploi a pris l'exemple d'un emploi de barman dans un théâtre, ce qui ne ressortit pas du tout au statut d'artiste. Et donc, outre la question de la maîtrise du dossier par le gouvernement, j'ai une question toute simple: pourriez-vous me citer un exemple d'abus de statut d'artiste contre lequel le gouvernement entend lutter?

Une inquiétude a été soulevée par une autre collègue quant aux compensations pour les pouvoirs locaux. Le président du CPAS de Liège, par exemple, affirme que, d'après ses tableaux budgétaires, le soutien aux CPAS en compensation de ces mesures n'interviendrait qu'en 2027, ce qui voudrait dire que, durant un an, les CPAS de ce pays devraient accueillir un public nouveau sans recevoir de moyens. Le confirmez-vous?

Alors, à propos des 526 000 personnes en arrêt maladie, on ne peut que vous rejoindre dans l'idée d'une responsabilisation générale, même si la manière dont vous comptez contrôler les médecins laisse perplexe. Il est d'ailleurs frappant de voir que vous pariez sur la bonne foi et le droit à l'erreur pour le contribuable, à raison, mais pas pour le malade ni pour le médecin.

Voilà qui m'amène au point commun entre vos mesures sur les demandeurs d'emploi et sur les malades. C'est qu'il s'agit d'un contrat de méfiance entre le gouvernement et le citoyen. À part la bonne foi du contribuable, vous ne pariez sur la bonne foi de personne, ni des demandeurs d'emploi, ni des médecins, ni des malades.

Vous ne pariez pas non plus sur l'énergie des citoyens. Sur les allocations de chômage, la presse a pu trouver facilement l'exemple d'une série de citoyens que vos mesures vont toucher de plein fouet et qui, pourtant, n'ont rien à se reprocher. Des accidentés de la vie, des mères célibataires, parfois des personnes qui se forment à un métier en pénurie. Et c'est là que le bât blesse. Une économie qui tourne, une société qui fonctionne, ça réclame de la confiance de la part des entreprises, des travailleurs et du gouvernement. Et vous avez décidé d'être un gouvernement de la défiance.

Si nous avons autant de personnes sans emploi, si nous avons un demi-million de personnes en arrêt maladie, c'est pas parce que nous serions un pays de fainéants, c'est parce qu'il y a une crise sur le sens du travail, c'est parce que de nombreux citoyens ne sont pas heureux de ce qu'ils font. À tout ceux-là, parce que vous ne misez ni sur la formation, ni sur l'orientation, ni sur l'innovation, vous ne dites rien. Vous dites en gros "bougez-vous et allez faire quelque chose que vous détestez, vous réfléchirez au sens de la vie quand vous serez morts".

Avant de conclure, j'aimerais revenir sur deux éléments. Tout d'abord, vous avez mis en avant avec une certaine fierté la taxe de 1 000 euros sur l'accès à la nationalité. Moi, je regrette que l'Arizona ait inventé la nationalité censitaire. On pourrait se réjouir de voir l'accès à la nationalité belge acquérir subitement une si grande valeur pour la N-VA, vous qui avez un jour déclaré que, si vous pouviez mourir en tant que Néerlandais du Sud, vous mourriez plus heureux qu'en tant que Belge.

Or, nous savons qu'en fait, il s'agit d'un argument purement dissuasif. Pourquoi faire payer 1 000 euros l'accès à la nationalité? C'est là une vraie question, que j'ai d'ailleurs déjà posée à Mme Van Bossuyt et je n'ai jamais obtenu de réponse. Qu'on demande la réussite d'un parcours d'intégration ou la maîtrise d'une ou plusieurs langues nationales, pourquoi pas, je le comprends et je trouve même cela très bien. Mais je ne comprends pas bien la philosophie qui consiste à demander des sommes exorbitantes à quelqu'un qui remplit toutes les conditions pour rejoindre notre communauté nationale. C'est purement dissuasif et, là encore, c'est tout l'inverse d'un contrat de confiance.

Enfin, sur la Défense, c'est le grand flou. Vous allez chercher 2 milliards d'euros sur un emprunt hors budget à rembourser ensuite par la vente d'actifs. Je crois que nous avons tous compris que c'est un tour de passe-passe que vous êtes obligé de faire parce que vous ne pourrez vendre des actifs que pour diminuer un endettement. Dès lors, vous êtes obligé de commencer par l'endettement. Nous sommes en droit de comprendre ce que va nous coûter réellement cet endettement.

Par ailleurs, vous placez dans l'équation un dividende exceptionnel de Belfius qui, par définition, ne peut pourtant pas être structurel. Cela manque de transparence.

En ce qui concerne la manière de dépenser cet argent, je ne peux que vous encourager, une fois encore, à ne pas investir dans de nouveaux F-35. Si vous n'êtes pas convaincu par les arguments de dépendance technologique vis-à-vis des USA, qui sont pourtant évidents, tenez compte de la fragilité logistique. Vous êtes allé à Kiev et vous êtes donc bien placé pour savoir que, si nous sommes incapables de livrer nos vieux F-16, c'est parce que nous courons après des pièces détachées qu'il est impossible de trouver. Ces difficultés logistiques vont être multipliées si vous vous engagez encore sur des F-35. S'il vous plaît, ne continuez pas dans cette folie financière et stratégique.

J'en ai fini, monsieur le président.

(…)

Un vrai Belge.

(…)

Dat is gemakkelijk.

Mijnheer de voorzitter, ik voel mij ongelooflijk dankbaar. Ik kwam hier met een open blik. Ik vond het paasakkoord fenomenaal en na zeer aandachtig luisteren, vooral naar alle oppositiepartijen, vind ik het nog fenomenaler. Na de repliek van de eerste minister, met uitzondering van het verhaal over de Hollandais , vind ik het nog fenomenaler. Onze fractie is dus alleszins enorm overtuigd.

Wat heb ik gehoord van de oppositie? PTB, Groen, Ecolo en de PS hebben heel veel kritiek op het feit dat het paasakkoord de tien plagen de wereld uit tracht te helpen, want het is allemaal onmenselijk, maar ik hoor geen enkel alternatief. Het betreft allemaal maatregelen om onze sociale zekerheid en ons systeem van herverdeling stand te doen houden. We zijn ook ontzettend fier dat we dat met de arizonacoalitie kunnen verwezenlijken. We zijn heel dicht bij de concretisering en de stemming ervan. Als u systemen die alleen hier nog bestaan, zoals de onbeperkte werkloosheidsuitkering in de tijd, nog voor de generatie van vandaag wilt behouden, dan maakt u de sociale zekerheid kapot en blaast u ze op voor de toekomstige generaties. Uw kritiek daarover overtuigt dus allerminst.

Andere partijen hadden het vooral over de effecten van hun beleid van de voorbije vijf jaar, met de verwoestende budgettaire koers, die gevaren werd – dank ook aan collega Bertrand om dat nog een keer op slides te tonen – en die wij nu aan het omkeren zijn. Ze hebben bovendien dan ook nog eens kritiek op het feit dat we 4 miljard euro op een bbp van 600 miljard euro investeren in defensie, in vrede. Mocht ik aan mijn overleden grootmoeder vertellen dat daar kritiek op komt, zou ze het niet geloven. Ze heeft de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog meegemaakt en zou zeggen dat dat budget om de vrede te bewaren, een badje is.

Premier, tijdens de verkiezingen was het uw prioriteit om budgettair alles op orde te zetten, maar we hebben nog altijd geen budgettair kader gezien. Door eenmalige begrotingstrucs toe te passen, bevestigen jullie alleen maar dat jullie Vivaldi 2.0 zijn. Deze regering zorgt niet voor een structurele financiering van onder meer Defensie. Het enige structurele zijn nieuwe belastingen, zoals de vliegtaks en de meerwaardebelasting.

De zes kleine migratiemaatregelen in het paasakkoord zijn echte tjevenmaatregelen, echte vivaldimaatregelen. U zegt dat het kinderlijk is om naar de Europese Commissie te gaan en een asielstop en een gezinsherenigingsstop te onderhandelen. Vindt u Oostenrijk dan kinderlijk? Zij stoppen gezinshereniging met erkende asielzoekers tegen alle Europese richtlijnen in. Ze dwingen het af bij de EU. Vindt u Polen kinderlijk? Zij hebben een asielstop afgedwongen en de toestroom van asielzoekers in Polen is zelfs niet de helft zo hoog als hier. Als dat allemaal kinderlijk is, dan ben ik graag kinderlijk.

U zegt dat u deel uitmaakt van het clubje migratiekritische landen, maar u hinkt zwaar achterop, want Polen en Oostenrijk steken u vlot langs rechts voorbij. Uw crisismaatregelen hebben als doelstelling de categorie van asielzoekers die recht hebben op opvang te beperken. Maar asielzoekers zijn hier niet voor de asielopvang, ze zijn hier omdat illegalen niet teruggestuurd worden, ze zijn hier voor onze sociale woningen, ze zijn hier voor onze leeflonen zodra ze die verblijfstitel binnen hebben.

Uw vijgen-na-Pasen-akkoord bevat geen deftige maatregelen om die asielinstroom te doen dalen en om de terugkeer van illegalen te verhogen. Integendeel, u laat criminele illegalen na een derde van hun gevangenisstraf vrij, zonder dat u de druk verhoogt op derde landen om hun illegalen terug te nemen. Heel jammer.

Monsieur le premier ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je ne manquerai évidemment pas d'interroger les ministres compétents.

Cet accord de Pâques, à travers la loi-programme, comprend des éléments forts que le MR a soutenus: des moyens en plus pour la sécurité, pour la Défense, la Justice, pour lutter contre la surpopulation carcérale; des militaires sur les sites sensibles, libérant 300 policiers. C'est aussi le chômage limité à deux ans, un milliard pour la compétitivité de nos entreprises, des éléments fiscaux intéressants, notamment pour les indépendants, et un durcissement des règles de migration.

Nous le soutenons pleinement et nous vous remercions pour votre intervention.

Monsieur le premier ministre, merci pour les quelques éléments d'information que vous avez daigné nous donner.

Vous aviez annoncé la couleur. Vous aviez d'ores et déjà renvoyé vers les ministres compétents en commission, vers le budget qui devrait arriver un jour ou l'autre. On espère toujours. Cela recule de semaine en semaine. Je pense que ce sera effectivement le juge de paix.

Vous avez balayé d'un revers de la main les questions sur la crédibilité budgétaire de cet exercice, sur la trajectoire budgétaire, sur l'endroit où vous irez effectivement chercher l'argent. Comme on l'a dit, ce sera en toute grande majorité auprès de la classe moyenne, dans les poches de la classe moyenne, sur les comptes en banque de la classe moyenne, que vous irez chercher cet argent, qui s'inscrit dans un exercice qui ne tient pas la route d'un point de vue budgétaire.

Vous pouvez utiliser un argument d'autorité renversée en disant: "Mais comment le PS peut-il parler de crédibilité budgétaire?" Nous attendions mieux de vous, monsieur le premier ministre. Vous, non pas l'historien, mais l'ingénieur, l'homme de chiffres, l'homme de précision, de détails. Nous avons uniquement des éléments, des effets de manche. Vous êtes assez disert sur les éléments idéologiques qui vous tiennent à cœur, mais sur tout le reste, sur tous les détails, pas une seule réponse concrète.

Peut-être un point quand même. Sur le statut d'artiste, vous n'avez pas pu vous empêcher d'avoir une lecture communautaire. Chassez le nationaliste, il revient au galop! Et c'est le cas ici. Vous avez une lecture communautaire sur ce dossier, notamment sur la répartition du nombre de bénéficiaires du statut d'artiste. Il n'est pas anormal que dans un pays, la capitale, qui compte toute une série d'institutions culturelles importantes, voie le nombre de bénéficiaires de ce statut plus important que dans d'autres Régions. Cela n'a rien d'insupportable! Cela n'a rien de surprenant, monsieur le premier ministre du Royaume de Belgique! C'est effectivement une ville capitale qui vit, qui choie sa scène culturelle, ses secteurs culturels. Il n'est donc pas anormal qu'il y ait plus de bénéficiaires de ce statut.