Over roken en vapes

Mevrouw de minister, ik zal toch mijn vraag stellen, hoewel ze al verschillende malen is gesteld en deels is beantwoord.

Begin 2025 werd de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd stapsgewijs ingevoerd. Die hervorming heeft een directe impact op de lokale besturen, met een aanzienlijke instroom van nieuwe gerechtigden op leefloon en een verhoogde druk op begeleidingstrajecten naar werk. Om die lokale lasten op te vangen en de OCMW’s, en niet in het minst alle maatschappelijk werkers, daarin bij te staan en te ondersteunen, heeft de federale regering in een compensatieregeling voorzien. Die zou oplopen tot 300 miljoen euro over de komende jaren.

Voor het werkingsjaar 2025 was een specifiek budget van 26 miljoen euro ingeschreven. Hoewel de begroting eind vorig jaar groen licht kreeg in de Kamer, luiden de OCMW’s en de VVSG nu de noodklok. Het geld is namelijk nog niet gestort, al hoorde ik daarjuist dat het binnenkort zal worden overgeschreven. De lokale besturen hebben die extra kosten het volledige afgelopen jaar zelf moeten voorschieten uit hun eigen werking.

Daarom heb ik de volgende vragen, mevrouw de minister.

Wat is de reden van de vertraging bij de storting van die 26 miljoen euro aan de OCMW’s, aangezien het budget al was goedgekeurd? Wanneer de storting effectief zal plaatsvinden, weten we ondertussen.

Kunt u garanderen dat de compensatie voor het lopende jaar 2026 wel tijdig en volgens het vastgelegde schema zal worden uitgekeerd, zodat die onzekerheid in de toekomst wordt vermeden?

Wanneer gaat u van start met het verminderen van het papierwerk voor de maatschappelijke werkers, onder meer via een versnelde toekenning van het leefloon op basis van KSZ-gegevens en een eenvoudiger en meer geharmoniseerd rapportagesysteem?

Hoever staat het met het bovenlokale afsprakenkader rond de toekenning van aanvullende financiële steun op basis van het REMI-systeem?

Mevrouw de minister, ik denk dat u in het vorige debat al op een aantal vragen hebt geantwoord.

Een andere vraag ging over de compensatie van 26 miljoen euro voor de OCMW’s voor 2025. Mijn collega, Eva Platteau, had daarover in het Vlaams Parlement ook een aantal vragen gesteld. Het bleek dat het bedrag nog niet naar de lokale besturen was doorgestort, waardoor zij met liquiditeitsproblemen werden geconfronteerd, bijvoorbeeld omdat men de nieuwe aanwervingen vanuit de lokale middelen moest voorschieten.

Waarom konden die middelen, waarin nochtans was voorzien, niet tijdig worden uitgekeerd? Ik denk dat u hebt geantwoord dat dit te maken had met de datum van de KB's.

Wanneer zal dat bedrag aan de OCMW's worden doorgestort? Ik denk dat u hebt geantwoord dat dat eind januari zal gebeuren, maar corrigeer mij gerust als dat niet zo is.

Mijn laatste vraag is meer proactief. Hoe zult u er in de toekomst voor zorgen dat de nog uit te betalen bedragen wel tijdig zullen worden betaald?

Mijnheer de voorzitter, ik verwijs naar mijn ingediende tekst.

De federale regering heeft bij de invoering van de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd uitdrukkelijk een compensatieregeling voorzien voor de OCMW's, die geconfronteerd worden met een bijkomende instroom richting leefloon en met extra activeringsopdrachten. Voor die regeling is in totaal 300 miljoen euro uitgetrokken voor de komende jaren.

Ook voor 2025 was een bedrag van 26 miljoen euro expliciet ingeschreven en goedgekeurd bij de begroting. Vandaag blijkt echter dat dit bedrag nog steeds niet werd doorgestort aan de OCMW's, waardoor lokale besturen deze kosten voorlopig zelf moeten voorschieten.

U gaf aan dat door verschuivingen in de parlementaire agenda het technisch niet meer mogelijk was om de middelen nog voor het einde van 2025 uit te keren, maar dat de betaling uiterlijk tegen het einde van deze maand zou gebeuren.

Graag verneem ik van u:

Heeft u op voorhand gecommuniceerd naar de OCMW's dat de middelen niet meer tijdig zouden worden uitgekeerd? Zo neen, waarom niet?

Kan u bevestigen dat het volledige bedrag van 26 miljoen euro effectief en integraal vóór het einde van deze maand wordt doorgestort aan de OCMW's?

Welke garanties kan u geven dat gelijkaardige vertragingen zich in de komende jaren niet opnieuw zullen voordoen, zeker gelet op de verdere impact van deze hervorming op de OCMW-werking?

Bent u bereid om, samen met de vertegenwoordigers van de lokale besturen, te evalueren of de voorziene compensatie volstaat om zowel de financiële als de personele druk op de OCMW's op te vangen?

Madame la ministre, comme mentionné par mes collègues, les débats sont évidemment entremêlés. Ma question portait en effet spécifiquement sur le fait que les CPAS n'ont toujours pas reçu les montants qui devaient leur permettre de s'organiser pour accueillir dans les meilleures conditions les personnes exclues de l'assurance chômage au 1 er janvier 2026.

J'ai été alertée par le président du CPAS de ma commune, mais aussi par d'autres représentants de CPAS qui m'informent que les montants ne sont toujours pas parvenus aux CPAS, alors que cela fait maintenant des mois qu'ils tentent d'anticiper au mieux cette réforme, qu'ils ont déjà engagé des montants en décembre dernier, notamment pour des locations, des aménagements de locaux, du matériel et des recrutements.

Aujourd'hui, le 21 janvier, ils n'ont toujours pas reçu les montants qui devaient leur être alloués. Il s'agit, comme nous en avons déjà parlé, des 26 millions qui devaient être répartis entre les différents CPAS.

Madame la ministre, j'ai entendu dans votre première réponse que vous évoquiez la date de fin janvier. C'est évidemment très tard, trop tard. Pouvez-vous me dire si cela aura des conséquences sur certains CPAS qui auraient dû dès lors procéder à des emprunts pour pouvoir avancer ces montants? Allez-vous compenser le fait qu'ils aient dû contracter ces emprunts, avec des intérêts qu'ils vont devoir rembourser au détriment des finances publiques de leur commune?

Pouvez-vous nous en dire plus sur la date à laquelle ces montants seront versés? Nous sommes déjà le 21 janvier. Seront-ils versés dans deux jours ou le 31 janvier?

Voorzitster: Ellen Samyn.

Présidente: Ellen Samyn.

Madame la ministre, depuis juillet 2025, vous annoncez un budget de 26 millions en 2025 pour aider les CPAS à renforcer leurs services pour anticiper l'afflux massif de nouveaux bénéficiaires à partir du 1 er janvier 2026.

Les CPAS ont attendu ce budget pendant des mois pour finalement constater au 31 décembre qu'ils n'avaient toujours pas reçu cette aide qu'ils étaient censés recvoir en 2025...

Le 7 janvier 2026, les CPAS n'avaient toujours pas reçu l'argent mais vous teniez à les rassurer: "les fonds seront versés au plus tard à la fin du mois".

Pouvez-vous enfin nous annnoncer une date crédible à laquelle les fonds seront, avec certitude, sur les comptes des CPAS?

Pour 2026 et les années suivantes, le taux de remboursement majoré du revenu d'intégration ne concernera que les personnes exclues des allocations de chômage, et non celles exclues des allocations d'insertion (soit environ 18 000 jeunes non comptabilisés). La différence peut sembler technique, mais elle est à priori importante en termes de financement. La perte serait de 10 millions dès 2026 et de 37 millions au total.

Confirmez-vous ces chiffres?

Vous avez manifestement mal communiqué avec les CPAS ou manqué de transparence car les CPAS disent ne l'avoir appris que le 2 décembre.

Comment justifiez-vous le fait de ne pas octroyer le taux de remboursement majoré du revenu d'intégration pour les personnes exclues des allocations d'insertion alors que le gouvernement s'était engagé à compenser l'impact de la réforme du chômage pour les CPAS et que vous prétendez que votre intention est que les CPAS disposent de moyens suffisants pour mieux accompagner les personnes vers un parcours professionnel positif ?

Enfin, dans les cas fréquents où une personne exclue du chômage entraîne le financement de plusieurs revenus d'intégration au sein de sa famille (les "RI dérivés"), le remboursement complémentaire ne sera accordé que pour la personne directement exclue. Tous les droits dérivés resteront donc à la charge des CPAS.

Comment justifiez-vous cela alors que le gouvernement s'était engagé à compenser l'impact de la réforme du chômage pour les CPAS?

Mevrouw de voorzitster, het eerste deel van mijn vraag is al beantwoord. Het tweede deel van mijn vraag wil ik wel stellen.

Mevrouw de minister, voor 2026 en de daaropvolgende jaren zal het verhoogde terugbetalingspercentage van het leefloon alleen gelden voor personen die zijn uitgesloten van de werkloosheidsuitkering en niet voor personen die zijn uitgesloten van de inschakelingsuitkering. Het gaat om ongeveer 18.000 jongeren die niet worden meegeteld. Dat verschil lijkt misschien technisch, maar is wel belangrijk in termen van financiering, want het verlies zou vanaf 2026 10 miljoen bedragen en in totaal 37 miljoen euro. Kunt u deze cijfers bevestigen?

U hebt duidelijk slecht gecommuniceerd met de OCMW’s of u bent niet transparant geweest, want zij geven aan dat ze pas op 2 december hebben vernomen dat ze geen financiering krijgen voor het schrappen van die inschakelingsuitkeringen.

Hoe rechtvaardigt u het feit dat u het verhoogde terugbetalingspercentage van het leefloon niet toekent aan personen die zijn uitgesloten van de inschakelingsuitkering, terwijl de regering zich ertoe had verbonden de gevolgen van de werkloosheidshervorming voor de OCMW’s te compenseren en u beweert dat het uw bedoeling is dat de OCMW’s voldoende middelen krijgen om mensen beter te begeleiden naar een positief werktraject?

In veel voorkomende gevallen van een persoon die van de werkloosheidsuitkering is uitgesloten zal dit leiden tot de financiering van meerdere leeflonen binnen zijn gezin. We noemen dat de afgeleide leeflonen. De aanvullende terugbetaling zal dan alleen worden toegekend voor de persoon die rechtstreeks wordt uitgesloten. Alle afgeleide rechten blijven dus wel degelijk ten laste van de OCMW’s.

Hoe rechtvaardigt u dit, terwijl de regering zich ertoe had verbonden de gevolgen van de hervorming van de werkloosheid voor de OCMW’s te compenseren?

Mevrouw de minister. Ik denk ook aan de compensatie die er moet komen. De OCMW’s kunnen niet blijven wachten. Wij zouden dan ook heel graag hebben dat dat geld zo vlug mogelijk wordt gestort en dat in de toekomst heel duidelijk wordt aangegeven wanneer de OCMW’s hun middelen zullen krijgen. Zo moeten we niet opnieuw dergelijke taferelen meemaken. De personeelsleden van de OCMW’s moeten verder kunnen werken. Ik dring er dan ook op aan om het dossier op een degelijke manier op te volgen.

Ik heb niet veel nieuwe informatie gehoord. Ik had de antwoorden op mijn vragen eigenlijk zelf al gegeven door ze te stellen. Ik wil er gewoon nog eens op drukken dat het cruciaal is voor de goede werking van onze OCMW’s en onze lokale besturen dat de financiering die zij in het vooruitzicht hebben ook voorspelbaar en op de afgesproken tijdstippen wordt doorgestort.

Er zijn nu een aantal kleinere problemen ontstaan met die financiering, waardoor men inderdaad uit eigen middelen heeft moeten voorschieten. Wanneer we straks die grote hervorming van de GPMI’s zullen doorvoeren, zal dat ook iets wijzigen aan de betalingsmodaliteiten van de OCMW’s. Het is cruciaal dat dat goed gebeurt, dat dat verloopt volgens het kader dat we uittekenen. Het is ook belangrijk dat dat tijdig gebeurt en dat de OCMW’s zich daarop kunnen voorbereiden. De beperking van de werkloosheid in de tijd is op dat vlak echt geen voorbeeld, niet alleen voor de OCMW’s, maar ook voor allerlei andere betrokken actoren, van hoe beleid holderdebolder wordt ingevoerd en vervolgens en cours de route van alles moet worden bijgesteld. Voor dat hervormingstraject hebt u twee jaar de tijd. De GPMI-hervorming treedt eigenlijk pas in werking in 2028. Ik ga er dus van uit dat die hervorming correct zal gebeuren.

Dank u voor uw antwoord. De debatten 1 en 3 liepen enigszins naast elkaar en door elkaar. Ik heb tijdens het eerste actualiteitsdebat een antwoord gekregen op mijn vragen.

Je ne peux que regretter que les choses n’aient pas été mises en place pour que les montants soient versés plus tôt. La réforme du chômage figure dans le programme du gouvernement. Cela fait bientôt un an que nous savons qu’elle va avoir lieu; elle a été votée en juillet 2025.

Aujourd'hui, les CPAS font face à de graves difficultés parce qu'ils ont dû avancer des montants. Je regrette qu'un mois après le vote de l'ajustement budgétaire 2025, les montants ne sont toujours pas versés aux CPAS.

On nous parle de fin janvier. J'espère que ce sera le cas, mais nous n’avons pas de garantie par rapport à cela. Il n'y a toujours pas de date précise.

Il y aura une répétition, mais cela vaut parfois la peine de répéter les mêmes choses. Ma collègue vient de vous le dire, mais je vais vous le redire aussi.

Ces 26 millions, dans le cadre d'une politique que vous aviez décidée, visaient à anticiper ce qui allait arriver suite à votre réforme d'exclusion des chômeurs. En juillet, vous faisiez voter votre réforme. Mi-décembre, vous votiez votre compensation. Quatre semaines après, l'argent n'est toujours pas sur les comptes des CPAS, et je ne comprends pas pourquoi.

Si un particulier attend quatre mois avant de payer ce qu'il doit, il reçoit directement un rappel. Vraiment, votre réponse ne nous convainc pas du tout!

"Fin du mois", cela ne veut rien dire. Quelle est la date exacte? Vous engagez-vous à venir au Parlement nous confirmer que l'argent a été versé le jour que vous nous aurez indiqué? Si vous nous dites que "l'argent sera versé le 26 janvier", vous engagez-vous à venir au Parlement le 26 janvier pour nous dire que "l'argent a été versé"?

Vous ne pouvez pas nous reprocher de ne pas vous faire confiance, puisque vous l'avez déjà promis deux fois.

Mevrouw de minister, we weten dat als het bedrag van 26 miljoen euro al zou toekomen, het sowieso te laat zal zijn. Ik heb u de vraag gesteld. De regering heeft beslist dat ze de OCMW's zoveel mogelijk wil helpen en compenseren. De heer Axel Ronse heeft ooit verklaard dat een een-op-eencompensatie voor de OCMW's geen probleem is. Jullie compenseren dus de mensen die uit de werkloosheid worden geschrapt, maar niet de mensen – vooral jongeren – die de inschakelingsuitkering verliezen. U zegt dat dat nooit beloofd is en valt mij daarop aan. Ik heb letterlijk in mijn vraag gezegd: "U hebt duidelijk slecht gecommuniceerd met de OCMW's of u bent niet transparant geweest, want de OCMW's zeggen dat ze dit pas op 2 december hebben vernomen". Dat zegt de PVDA niet. Ik verwijs naar de OCMW's, omdat de Waalse OCMW-federatie in december 2025 een persbericht heeft uitgestuurd waarin dat wordt gesteld. Het gaat uiteraard niet om de maatschappelijk werkers. Zij betalen de rekening niet. Het zijn de OCMW's van de lokale besturen die de rekening moeten betalen. Zij stellen wel degelijk zelf dat ze slecht geïnformeerd waren en gingen er althans van uit dat dat geen probleem zou zijn. Ik heb gevraagd om hoeveel geld het gaat voor 2026. U antwoordt daar niet op. U spreekt over een gering bedrag. Wat is een gering bedrag? Is dat 10 miljoen euro? Is dat 37 miljoen euro? Is dat 100 miljoen euro? Ik vraag een beetje sérieux. U belooft van alles aan die OCMW's: tranquille , we zullen jullie allemaal helpen. Intussen ligt 1 januari achter ons en ze hebben nog niet eens dat bedrag van 26 miljoen euro ontvangen om zich voor te bereiden, om personeel aan te werven om de massa nieuwe leefloonaanvragen te kunnen verwerken. Uiteindelijk stellen we vast dat de compensatie allesbehalve volledig is, dat ze tijdelijk is en vermindert, terwijl de problemen alleen maar vergroten. Dat is uw beleid.

Er zijn momenteel zeer alarmerende berichten over illegale vapes. Het gaat niet langer over wegwerpvapes, maar over vapes waarin vaak illegale en niet-gecontroleerde producten zitten. We zien dat spoeddiensten op bepaalde momenten overspoeld worden. Mensen komen binnen met heel rare symptomen, zoals aanvallen en coma, met kans op ernstige cardiovasculaire klachten en zelfs multiorgaanfalen.

Volgens recente berichtgeving en een onderzoek van de sectorfederatie Vlabel is de illegale markt intussen enorm. Naar schatting zou meer dan 50 % van alle verkochte vapes in ons land illegaal en niet gecontroleerd zijn. Vandaar mijn vraag of u meer informatie hebt over het aantal recente ziekenhuisopnames die gelinkt zijn aan deze vapes. Plant u op korte termijn nog bijkomende maatregelen?

Ontvangt u signalen over andere distributiekanalen? Ik krijg signalen dat het niet langer alleen gaat over nachtwinkels, waar u al veel controles uitvoert, die dergelijke producten onder de toonbank verkopen. Ik hoor ook geruchten over barbershops en andere dekmantelpunten. Hebt u daar zicht op of zult u dat in kaart brengen?

Mijnheer de minister, dank voor uw volledig antwoord met de recentste cijfers. Er worden inderdaad enorm veel wegwerpvapes in beslag genomen, die men hardnekkig blijft invoeren ondanks het feit dat deze verboden zijn in België. Daarom is er nood aan afspraken tussen landen over dezelfde regelgeving. Die wegwerpvapes bevatten trouwens ook veel te veel nicotine. Mijn vragen waren toegespitst op die spicevapes met veel alarmerendere stoffen. U zei dat die eigenlijk amper werden aangetroffen. Dat lijkt mij logisch, aangezien het om vapes gaat waaraan achteraf iets wordt toegevoegd. Eigenlijk zou men op zoek moeten gaan naar kleine flesjes met producten waarin die drugs zitten. Het lijkt mij immers onwaarschijnlijk dat u een kant-en-klare spicevape zult vinden. Ik meen dat er ander onderzoek moet gebeuren op de producten bij dealers en in nachtwinkels, maar ook op de andere punten die ik heb aangehaald, om volledig los van de wegwerpvapes op zoek te gaan naar materiaal – drugs - dat eraan toegevoegd kan worden. Over de andere distributiekanalen vind ik uw antwoord wel pover. Ik zeg u dat. Wij krijgen die berichtgeving, het gaat over veel meer dan wat nachtwinkels. Er zijn heel veel andere dekmantels voor de verkoop. U zegt dat het opgevolgd wordt, maar dat het wel in kaart moet worden gebracht, en daarvoor is samenwerking met politie en justitie nodig. Dat weet ik, maar u zit aan de knoppen, samen met uw collega’s, bevoegd voor politie en Justitie. Als ik de vraag stel aan een andere minister, wordt mijn vraag altijd naar hier gekanaliseerd. Ga hiermee aan de slag. Laat verdere onderzoeken plaatsvinden. Er is mijns inziens ondergronds veel meer aan de hand dan blijkt uit de controles die nu in een deelsector plaatsvinden.

Monsieur le ministre, me voici avec un sujet moins brûlant.

L’e-cigarette est un accessoire de mode auprès de nos jeunes. En 2023, la Fondation contre le Cancer rappelait qu’un jeune sur trois, entre 15 et 20 ans, avait vapoté avant de commencer le tabac, et que pour quatre jeunes sur dix, ce sont les arômes et la curiosité qu’ils suscitent qui les ont attirés vers le vapotage. Nous sommes donc bien loin de l’e-cigarette censée aider au sevrage tabagique. L'industrie du tabac, avouons-le, déborde d'imagination pour attirer nos jeunes: fruits tropicaux, pamplemousse, bonbons et j'en passe.

En commission de la Santé, nous avons travaillé sur cette thématique et nous attendions l’avis du Conseil Supérieur de la Santé (CSS) afin de poursuivre nos travaux. L'avis intitulé sans équivoque "Cigarette électronique: restrictions sur les saveurs" a été publié hier. Il recommande à l'unanimité une réduction urgente et drastique du nombre de saveurs pour les cigarettes électroniques. Il propose soit l’interdiction de toutes les saveurs, à l’exception de la saveur tabac, soit l’autorisation de quelques saveurs supplémentaires en plus de la saveur tabac. Il stipule également que les preuves scientifiques existantes sont suffisamment solides pour justifier une réglementation immédiate. En outre, il recommande d'intensifier considérablement les contrôles.

Suite à cet avis, vous avez annoncé votre volonté de proposer au gouvernement d'interdire les arômes à l'exception du goût tabac. Nous nous en réjouissons et nous vous soutiendrons.

Monsieur le ministre, quel est votre timing par rapport à l'action immédiate d'interdiction des arômes à l'exception de l'arôme tabac? Comptez-vous renforcer les contrôles du respect de notre législation et en parallèle lutter contre le commerce illégal de la cigarette électronique? Quelles mesures complémentaires de lutte contre le tabac comptez-vous adopter et selon quel timing?

Je vous remercie d'avance.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Vous savez que Les Engagés – et je serai à vos côtés – vous soutiennent dans la lutte contre le tabac en général et l'e-cigarette pour protéger nos jeunes, parce que l'e-cigarette n'est pas un gadget mais un outil de sevrage tabagique.

Mijnheer de minister, ik ben al tevreden dat u zegt dat u een redelijk lang antwoord hebt. Ik zal deels verwijzen naar de tekst van mijn vragen zoals ingediend, om het een beetje vooruit te laten gaan.

Ik vind het wat spijtig dat mijn drie vragen samengevoegd zijn, aangezien ik ook specifieke vragen had ter attentie van minister Clarinval wat de handhavingssancties en de Economische Inspectie betreft, en ook aan minister Beenders inzake consumentenbescherming. Het zijn zeer concrete vragen, waarbij ik ook enkele tips voorstel. Ik ben benieuwd wat u er allemaal op zult antwoorden. Voor het overige verwijs ik naar de tekst van mijn vragen zoals ingediend.

Sinds 1 januari 2025 is de verkoop van wegwerpvapes verboden. Toch bleek recent dat vier op de tien winkels nog steeds dergelijke producten aanbieden, vaak onder de toonbank en steeds vaker ook via sociale media.In eerdere commissiebesprekingen kondigde u grootschalige acties aan en gaf u aan het wettelijk kader verder te willen herbekijken.

Ik had hierover de volgende vragen:

Welk concreet gevolg werd gegeven aan de vastgestelde overtredingen in de eerste helft van dit jaar: hoeveel PV's zijn er opgesteld en welke sancties volgden daaruit?

Welke bijkomende maatregelen voorziet u om controles en sancties te versterken?

Hoe zorgt u ervoor dat de samenwerking met Economische Inspectie en Douane structureel verankerd wordt?

Welke specifieke initiatieven neemt u om jongeren te beschermen, onder meer tegen de verkoop via sociale media en andere informele kanalen, en acht u bijkomende sensibilisering of preventiecampagnes nodig?

Hoewel wegwerpvapes sinds begin dit jaar verboden zijn, blijkt dat ze in tal van winkels nog steeds te verkrijgen zijn, vaak onder de toonbank.

Ik had hierover de volgende vragen:

Hoeveel controles en vaststellingen heeft de Economische Inspectie sinds 1 januari uitgevoerd met betrekking tot wegwerpvapes, en welke sancties volgden daaruit?

Welke prioriteiten legt u vast voor de komende maanden, en welke gezamenlijke acties met Volksgezondheid en Douane staan op de planning?

Acht u het huidige sanctiekader voldoende om recidivisten af te schrikken? Zo niet, welke bijkomende instrumenten stelt u voor en binnen welke timing?

Het verbod op wegwerpvapes wordt in de praktijk massaal omzeild. Voor consumenten, en in het bijzonder jongeren, is het onduidelijk wat nog wel of niet mag. Transparantie over handhaving en resultaten ontbreekt, en online verkoopkanalen blijven grotendeels buiten schot.

Ik had hierover de volgende vragen:

Welke maatregelen neemt u om consumenten en ouders actief te informeren over het verbod en de risico's van wegwerpvapes?

Komt er een publiek overzicht van inspectieresultaten en opgelegde sancties, zodat recidive zichtbaar wordt?

Welke concrete afspraken maakt u met online platformen, betaalproviders en pakketdiensten om de illegale handel via het internet en sociale media af te blokken?

Plant u bijkomende sensibiliserings- of preventiecampagnes, specifiek gericht op jongeren?

Mijnheer de minister, ik heb vier heel specifieke vragen in verband met cijfers die ik heb opgevraagd. Ik vat het even kort samen.

Ten eerste, ik heb cijfers opgevraagd van de controles op handelszaken tussen 1 januari 2025 en 30 juni 2025, een half jaar na de invoering van het verbod op de wegwerpvapes. Van de 1.322 controles waren er maar 62 op de e-commerce, terwijl net daar de meeste vaststellingen waren. Zullen er in de tweede helft van het jaar meer controles zijn op dat type handelszaak?

Ten tweede, de verkoop van wegwerpvapes via e-commercewinkels vereist een doorgedreven aanpak en samenwerking met andere bevoegde ministers. In hoeverre bent u daarover in overleg met onder andere de minister van Financiën?

Ten derde, enkele maanden geleden sprak u over een Europees verkoopverbod. Welke stappen zijn daarvoor al gezet?

Ten vierde, zijn er handelszaken die meerdere controles kregen van de inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid? Op die vraag hebben we gisteren al enkele antwoorden gekregen tijdens de commissie. Welke sancties worden opgelegd bij recidivisme? Ook op die vraag hebben we gisteren al een antwoord gekregen bij de bespreking van het wetsontwerp.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

De cijfers over het aantal controles, inbreuken en processen-verbaal zijn toch onthutsend. Het is heel goed dat de parketten in actie zijn geschoten en die zes heel hardleerse winkels voor onbepaalde tijd hebben gesloten. De tijd zal uitwijzen of er minder winkels betrapt zullen worden wanneer ze weten dat de pakkans reëel is.

Wat betreft de EU, dat moet verder opgevolgd worden. U zegt dat grensoverschrijdingen niet meer kunnen gecontroleerd worden. Dat is een heel groot pijnpunt en het zal zeker geen walk in the park zijn om alle Europese landen te overtuigen van een verbod op wegwerpvapes. Die controle zal daar moeten worden herbekeken.

Wat betreft de vragen aan minister Beenders, u zult met de deelstaten bekijken of een campagne kan worden georganiseerd. We hebben het over consumentenbescherming, dus ik kijk zeker ook naar minister Beenders en u hopelijk ook, om consumenten en ouders actief te informeren. Ik deed in een van mijn vragen de suggestie om een overzicht van die inspectieresultaten en die opgelegde sancties publiek te maken. Dat kan heel goed werken om mensen die weten wat er hen boven het hoofd hangt wat terughoudender te maken.

Daar blijf ik nog wat op mijn honger zitten en ik volg dit verder op.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoorden. Het gaat inderdaad om heel zware inspanningen van de inspectiediensten. Dat bleek ook al uit de cijfers. Ik dank u om dat nog eens extra toe te lichten. Ik zal eind 2025 opnieuw de cijfers opvragen. Ik hoop dat wij op dat moment kunnen vaststellen dat er evenveel controles zullen zijn uitgevoerd en dat een positieve trend, namelijk dat er minder illegale wegwerpvapes circuleren, zal zijn ingezet. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.01 uur. La réunion publique de commission est levée à 17 h 01.

Mijnheer de minister, recent vonden er gecoördineerde actiedagen plaats van de douane, in samenwerking met de politiediensten. Die acties hebben de ernstige omvang van de illegale sigarettenproductie in ons land aangetoond. Tijdens de operatie werden drie productiesites ontmanteld in Ledegem, Merksem en Oostkamp, waarbij 42 miljoen sigaretten in beslag werden genomen en 47 personen werden gearresteerd. De fabriek in Ledegem had een capaciteit van 6 miljoen sigaretten per dag. Begin oktober werd een andere fabriek ontdekt in Grembergen, wat het totaal aantal ontmantelde fabrieken in 2025 op acht brengt. In 2024 werd een recordaantal van twaalf illegale fabrieken stilgelegd, tegenover 29 in 2021. In 2023 nam de douane bijna 308 miljoen sigaretten in beslag, goed voor een geschat verlies van 153 miljoen euro aan accijnzen en btw.

De geografische spreiding van de fabrieken is eveneens zorgwekkend. Terwijl ze vroeger vooral in Limburg werden ontdekt, verplaatsen criminele netwerken hun activiteiten nu ook naar andere provincies, met een toename in Oost-Vlaanderen, Henegouwen, Namen en recent ook West-Vlaanderen. Die verbreding suggereert dat organisaties hun werkterrein bewust spreiden om opsporingsdruk te ontwijken.

Hoe verloopt de samenwerking tussen federale politie, douane en de Bijzondere Belastinginspectie? Bestaat er een structureel protocol voor die samenwerking?

Hoe verklaart u de geografische verschuiving van ontmantelingen? In welke mate spelen leegstand, bedrijventerreinen, transportknooppunten en lokale handhavencapaciteit daarin een rol?

Welke bilaterale politie- en douanesamenwerking bestaat er met Polen, Litouwen, Oekraïne, Roemenië en Moldavië, gezien het aantal uit die landen afkomstig aangehouden personen?

Daarnaast is het belangrijk te weten of er aanwijzingen zijn dat de Belgische productiefaciliteiten ingebed zijn in bredere criminele netwerken, bijvoorbeeld op het vlak van drugshandel, mensen- en wapensmokkel of witwassen. Worden die netwerken integraal aangepakt of worden tabaksdelicten afzonderlijk vervolgd?

Als het burgers betrof van buiten de Schengenzone of buiten de Europese Unie, werden die dossiers overgezonden aan de Dienst Vreemdelingenzaken. Wat gebeurt er met overtredingen door EU-burgers?

Welke preventieve detectiemechanismen worden ingezet, zoals monitoring van aankoopmachines, tabak, energieverbruik en logistieke patronen?

Bestaan er afspraken met de verhuursector om verdachte verhuringen te signaleren?

Ten slotte, de productie in België is vaak exportgericht naar het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Nederland en Duitsland. Welke grensoverschrijdende operaties worden gecoördineerd met politiediensten uit die landen?

Bedankt, mijnheer de minister, voor uw zo volledig mogelijk antwoord. Ik besef dat u hiervoor niet alleen bevoegd bent en dat de douane ook een belangrijke rol speelt. Overigens, mijn hoed af voor de mensen van de douane, die voor heel wat aangelegenheden bevoegd zijn en heel veel wetgeving tot in de details moeten kennen. Het is ongelooflijk wat ze doen. Er is een niet onaanzienlijke taak weggelegd voor Europol, zeker gelet op het feit dat de verliezen van accijnzen en btw 153 miljoen euro bedragen, om nog maar te zwijgen over de impact op de volksgezondheid. Kortom, het moet voor de verschillende diensten een prioriteit blijven om de illegale sigarettenfabrieken te ontmantelen. De regering moet daar hard tegen optreden.

Mijnheer de minister, de relatie tussen België en Rwanda staat zwaar onder druk. Eerder dit jaar werd de geplande boekvoorstelling van professor Reyntjens in het Egmont Institute op uw vraag geannuleerd, zogezegd om de diplomatieke gevoeligheden met Rwanda niet verder aan te wakkeren.

Dat wekt de indruk dat België zelfcensuur toepast en academische stemmen het zwijgen oplegt, uit angst voor de reacties van een autoritair regime dat nochtans zelf de diplomatieke banden met ons land heeft verbroken. Daarbovenop kwam onlangs het incident waarbij VRT-journalist Stijn Vercruysse, ondanks zijn officiële accreditatie, de toegang tot Rwanda werd ontzegd voor de verslaggeving van het WK wielrennen.

Dit vormt een ernstige aantasting van de persvrijheid en past in een breder patroon waarin Rwanda structureel kritische stemmen het zwijgen oplegt. De twee dossiers roepen fundamentele vragen op over de manier waarop België omgaat met een regime dat geen respect toont voor mensenrechten, democratische waarden of internationale samenwerking.

Mijn vragen bevatten veel deelvragen; daarom verwijs ik naar de ingediende versie om tijd te besparen.

Kunt u bevestigen dat uw kabinet rechtstreeks tussenkwam om de lezing te annuleren? Indien dit gebeurde “om de relaties te verbeteren": hoe kan men spreken van “relaties verbeteren" met een land dat zelf eenzijdig de diplomatieke banden met België heeft verbroken?

Welke concrete meerwaarde verwacht u voor België en zijn burgers door deze houding aan te nemen tegenover Rwanda?

Laten wij ons in dit dossier niet in de praktijk dicteren door de gevoeligheden van het Rwandese regime?

Werd er in het verleden al tussenkomst gepleegd om evenementen of lezingen af te gelasten om diplomatieke redenen? Zo ja, kunt u de lijst en context meedelen?

Welke criteria hanteert uw kabinet of de FOD Buitenlandse Zaken bij de beoordeling van wetenschappelijke of culturele evenementen met mogelijke diplomatieke impact? Wordt er voor de toekomst voorzien in duidelijke richtlijnen die vermijden dat instellingen zoals het Egmontinstituut hun onafhankelijkheid verliezen of de indruk wekken louter een verlengstuk van Buitenlandse Zaken te zijn?

Hoe garandeert u dat de vrijheid van meningsuiting, zowel van academici als van instellingen, in dit soort dossiers niet onder druk komt te staan?

Hoe voorkomt u dat deze annulering een gevaarlijk precedent schept dat leidt tot zelfcensuur door academische of culturele instellingen?

Mijnheer de minister, recent kwam in de pers het bericht dat een lezing van professor Reyntjens aan het Egmont Institute op vraag van Buitenlandse Zaken werd geschrapt. Professor Reyntjens wordt internationaal beschouwd als kenner van de regio en van Rwanda in het bijzonder. Hij wilde er zijn Rwandakritische boek voorstellen.

Het gerenommeerde Egmont Institute, dat door uw departement wordt gefinancierd maar zichzelf profileert als een onafhankelijke denktank, moest de boeklezing annuleren, dit terwijl Rwanda nog steeds een illegale oorlog in Oost-Congo voert. De Belgische diplomatie lijkt voorzichtig stappen richting normalisering van de relaties met Rwanda te willen zetten. Dit roept vragen op, enerzijds over de geloofwaardigheid van het gerenommeerde Egmont Institute als onafhankelijke denktank, maar anderzijds ook over de wenselijkheid van het behandelen van Rwanda met fluwelen handschoen door België, gezien de toestand in dat land.

Mijnheer de minister, ik heb hierover enkele vragen. Kunt u toelichten waarom Buitenlandse Zaken zich met dit evenement van het Egmont Institute heeft bemoeid?

Ten tweede, hoe schat u de impact hiervan op de reputatie van het Egmont Institute? Waar ligt het evenwicht tussen de academische vrijheid en de doelstellingen van uw buitenlands beleid binnen dit instituut? Hoeveel onafhankelijkheid is er nog?

Ten derde, de professor zegt in La Libre Belgique dat president Kagame geen aanstoot aan deze lezing zou hebben genomen, omdat hij op de hoogte is van wat er zou worden gezegd en hij de standpunten kent.

Ten vierde, kunt u kort en bondig het toekomstig beleid van België ten opzichte van Rwanda schetsen? Wat zijn onze doelstellingen?

Mijn vijfde vraag gaat over VRT-journalist Stijn Vercruysse, die de toegang tot Rwanda werd geweigerd, ondanks zijn officiële accreditatie van de UCI voor het WK wielrennen. Dit roept zeer ernstige vragen op over de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting in Rwanda, zeker nu het land zich als gastheer van een internationaal sportevenement naar voren heeft geschoven. Dat verdient al een apart debat, als we niet zouden zeggen dat sport Vlaams is.

Kunt u toelichten welke contacten er sinds dit voorval zijn geweest tussen België en de Rwandese autoriteiten? Hebt u een officiële verklaring voor het inreisverbod voor de journalist Stijn Vercruysse?

Beschouwt u dit incident als een aantasting van de persvrijheid en van de afspraken die horen bij de organisatie van zo'n internationaal evenement?

Zal België, gelet op dit incident en de reputatie van Rwanda inzake persvrijheid, dit thema aankaarten bij de Rwandese autoriteiten of bij de UCI?

Welke stappen bent u bereid te ondernemen, zowel bilateraal als eventueel via Europese contacten, om te waken over de rechten van Belgische journalisten in Rwanda en elders? Dit zou immers een precedent kunnen scheppen en ik meen dat België, als land dat de vrije meningsuiting hoog in het vaandel draagt, dit niet zomaar kan laten voorbijgaan.

Monsieur le ministre, nous avons appris par les médias votre volonté de vous rendre à Kigali le 23 novembre prochain, dans le cadre de la Conférence ministérielle de la Francophonie de l'Organisation internationale de la Francophonie (OIF). Votre projet de vous rendre au Rwanda interroge sur le message politique que la Belgique entend adresser à la communauté internationale et, surtout, au peuple congolais.

Jusqu'à présent, la Belgique a maintenu une position claire et ferme vis-à-vis du Rwanda, forte de son engagement à faire respecter le droit international et les droits humains dans la région. La Belgique a été la première à défendre la souveraineté congolaise face aux crimes de M. Kagame, mais la paix continue à être absente en République démocratique du Congo (RDC), et l'attitude du Rwanda n'a pas évolué. Loin de là. Il y a deux semaines, le ministre des Affaires étrangères du Rwanda a osé dire que qualifier ce conflit de génocide, comme le fait Congo, était "stupide". Cela démontre qu'ils n'ont pas du tout décidé de changer de position.

Certes, un accord de paix a été signé en juin dernier. Mais, comme de coutume, le Rwanda n'a pas respecté ses engagements. Il continue de violer le droit international, de piller, de violer. Le président Tshisekedi a d'ailleurs qualifié ces faits de génocide. Dans ce contexte, après l'annulation à votre demande d'une conférence à l'Institut Egmont, qui aurait légitimement dénoncé les crimes de ce régime, nous nous demandons si votre tentative de renouer les liens avec M. Kagame ne va pas se faire au détriment des engagements de notre État pour la paix et pour les droits humains. C'est à ce juste titre que nous nous inquiétons de voir la Belgique reculer face aux caprices de M. Kagame.

Monsieur le ministre, quel sera votre programme sur place? Y a-t-il une volonté de rétablir des relations bilatérales avec Kigali avant la fin de ce conflit en RDC? La Belgique maintiendra-t-elle ses critiques et ses demandes de sanctions en réponse à l'implication du Rwanda dans ce conflit?

Monsieur le ministre, on le sait, le Rwanda a décidé de rompre ses relations diplomatiques avec la Belgique. Cette rupture a eu des répercussions immédiates. Le Rwanda Governance Board a interdit aux ONG de coopérer avec des entités belges. Plusieurs événements organisés en Belgique ont été annulés; je pense notamment au colloque d'IBUKA, Mémoire et Justice, à la Chambre des représentants ou à la conférence de Philippe Reyntjens à l'Institut Egmont. Et tout récemment, un journaliste de la VRT, Stijn Verkruysse, a été empêché d'embarquer à Bruxelles pour couvrir les Championnats du monde de cyclisme à Kigali.

Cette dégradation profonde des relations bilatérales touche donc à la fois le champ diplomatique, la Coopération au développement, la société civile, la liberté académique et désormais la liberté de presse. Elle intervient dans un contexte sensible marqué par les tensions régionales à l'Est de la RDC où le rôle du Rwanda continue bien sûr d'être dénoncé par l'Union européenne et le G7. J'aimerais donc faire un nouveau point sur cette situation.

Monsieur le ministre, depuis nos derniers échanges, comment évaluez-vous l'évolution de la situation? De nouvelles initiatives ont-elles été prises pour maintenir un canal de dialogue avec Kigali et éviter que cette rupture n'ait des conséquences irréversibles? Des mesures concrètes ont-elles été mises en place pour garantir la protection consulaire et la sécurité de nos ressortissants, encore présents au Rwanda? Enfin, comment la Belgique entend-elle réagir aux restrictions imposées aux ONG et aux entraves récentes à la liberté de la presse, illustrées par l'interdiction de séjour au Rwanda d'un de nos journalistes?

Monsieur le ministre, depuis la rupture unilatérale par le Rwanda des relations diplomatiques avec notre pays, la situation est critique, tant pour certains de nos citoyens que sur place même.

Un tas de libertés civiles sont bafouées par le régime de Kagame. Je voudrais vous citer deux exemples parmi tant d'autres, plus lourds de conséquences humaines.

Tout d'abord, le cas du journaliste belge Stijn Vercruysse, qui a été interdit d'entrer sur le territoire rwandais pour commenter les Championnats du monde de cyclisme sur route 2025, qui sont gérés par l'Union cycliste internationale (UCI). Malgré une accréditation officielle de l'UCI et du ministère rwandais des Sports, fallait-il encore d'autres ministères? Monsieur le ministre, voilà un compatriote qui allait travailler et qui ne peut pas le faire, empêché, sans motif. C'est à vous de nous dire comment vous voyez de telles situations.

Ensuite, je suis également inquiet de la censure politique qui pèse sur le cas précis de Mme Victoire Ingabire Umuhoza, présidente du parti politique Développement et liberté pour tous, qui plaide en faveur de l'égalité de la justice et du développement durable du Rwanda. Mme Ingabire Umuhoza est, de facto , opposante au régime politique actuel et vient d'être à nouveau arbitrairement privée de liberté. Elle est accusée de subversion et de tentative de renversement du gouvernement, telle que la toute récente résolution du Parlement européen l'indique. Il s'agit ici d'une large répression visant l'opposition politique, les journalistes et la société civile.

Monsieur le ministre, dans ce genre de cas graves de répression de la liberté d'expression et de la liberté de presse, quels sont les leviers d'action restants à notre diplomatie belge maintenant que le Rwanda a unilatéralement rompu les relations entre nos deux pays?

Monsieur le ministre, les récents développements dans l'Est de la République démocratique du Congo sont extrêmement préoccupants. Un rapport accablant du Haut-Commissariat des Nations Unies aux droits de l’homme (HCDH), publié le 5 septembre 2025, conclut que de possibles crimes de guerre et crimes contre l'humanité ont été commis par toutes les parties au conflit, y compris le groupe armé du M23 qui bénéficie, selon le rapport, du soutien des forces de défense rwandaises.

Malgré la signature d'un accord de paix à Washington en juin – les propositions bancales de Trump laissent toujours à désirer –, la violence persiste sur le terrain. La mission d'enquête de l'ONU enjoint d'ailleurs aux gouvernements congolais et rwandais de prendre des mesures urgentes pour garantir le strict respect du droit international et de cesser de soutenir les groupes armés.

Parallèlement à cette instabilité, le pillage des ressources minérales de la République démocratique du Congo se poursuit. Un rapport a révélé qu'au moins 150 tonnes de coltan étaient explicitement exportées vers le Rwanda chaque mois, un volume qui dépasse largement la capacité d'extraction nationale du Rwanda. Or ce pillage bénéficie en partie à l'Union européenne. En effet, comme vous le savez, monsieur le ministre, début 2024, la Commission européenne a signé un protocole d'accord avec le Rwanda visant à garantir l'accès européen à ces matières premières critiques – comme quoi le business prime toujours.

Face à cette situation, le Parlement européen, dans une résolution adoptée à une large majorité en février 2025, a demandé la suspension immédiate de cet accord tant que le Rwanda ne cesse pas toute ingérence en RDC. Les députés européens ont souligné la nécessité d'interdire l'entrée dans l'Union des minerais tachés de sang en provenance du Rwanda, car il est impossible de garantir qu'ils ne proviennent pas en réalité du Congo.

Monsieur le ministre, quelle est la position officielle et actuelle du gouvernement belge sur la demande du Parlement européen de suspendre le protocole entre l'Union européenne et le Rwanda sur les matières premières critiques? La Belgique se tient-elle à cette résolution? Aborderez-vous directement cette question avec les autorités rwandaises lors de votre prochaine visite? Comptez-vous faire de la suspension de ce protocole une condition préalable à toute normalisation des relations entre la Belgique et le Rwanda?

Mijnheer de minister, onlangs werd een lezing van professor Reyntjens naar aanleiding van zijn boek Modern Rwanda, A Political History geannuleerd. Professor Reyntjes staat inderdaad wel bekend als iemand die zich heel kritisch tegenover het regime van Paul Kagame durft uit te laten - hij is ook sinds 1995 persona non grata in Kigali, maar ik kan ervan meespreken dat dat snel gebeurt, indien men enige kritiek durft te uiten of voor de kritische stemmen tegen het regime opkomt – en de relaties tussen België en Rwanda zitten vandaag op een dieptepunt. Het was overigens Rwanda, dat de diplomatieke betrekkingen opzegde. Dat verbaasde mij ook niet, omdat België zich duidelijk heeft durven uit te spreken over de rol van Rwanda in het conflict in Oost-Congo, waarmee ons land alleen de vaststellingen zwart op wit in de verschillende VN-rapporten van de betrokkenheid van Rwanda herhaalt. Maar, ook al begrijpen wij dat u de relatie tussen Rwanda en België niet verder wilt schaden, wij zouden het betreuren wanneer we in de toekomst niet meer mogen benoemen wat de vele VN-rapporten zwart op wit vaststellen.

Mijnheer de minister, vindt u het een gezond signaal dat de politiek een academische lezing annuleert? Was er druk vanuit Rwanda om de lezing te annuleren? Ik begrijp dat de relatie moeilijk is en dat de dialoog opnieuw moet worden opgestart, maar tegelijkertijd moet het toch mogelijk zijn om kritisch naar het Rwandese regime te blijven kijken, zoals we dat ook doen met andere regimes, bijvoorbeeld over hun rol in het conflict in Oost-Congo.

Betekent de demarche een koerswijziging in het standpunt van de Belgische regering over de rol van Rwanda in het conflict in Oost-Congo? Ik denk van niet, maar ik verneem graag uw antwoord.

Mevrouw Victoire Ingabire, een moedige vrouw die in 2012 al ongeveer zes jaar gevangen had gezeten en onder druk van Human Rights Watch en Amnesty International werd vrijgelaten, werd, toen ze naar haar kinderen in Nederland kon terugkeren, weer gevangengezet wegens een proces tegen leden van haar partij. De beschuldigingen tegen haar zijn zeer licht en haar basisrechten worden momenteel niet gerespecteerd: ze heeft geen advocaat van haar keuze en beschikt niet over voldoende medische bijstand. Dat bevestigen ook haar kinderen, waarmee ik contact had. Het Europees Parlement heeft dan ook terecht op 11 september een resolutie aangenomen waarin het pleit voor de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van mevrouw Ingabire.

Bij het WK wielrennen, dat in Rwanda plaatsvond, moesten we nog maar eens vaststellen dat kritische stemmen er inderdaad niet langer welkom zijn. Dat was bijvoorbeeld het geval voor journalist Stijn Vercruyssen.

We hebben al een antwoord ontvangen van uw kabinet op enkele vragen in verband met mevrouw Ingabire. Ondertussen heeft de familie ook een brief gericht aan uw kabinet. Hebt u reeds contact gehad met de familie? De consulaire opdrachten worden vandaag vermoedelijk opgenomen door de Nederlandse ambassade. Krijgt mevrouw Ingabire ook medische ondersteuning via die ambassade? Waren er recent politieke contacten met Rwanda tijdens dewelke de zaak kon worden besproken? Hoe beoordeelt u vandaag de onschuldige arrestatie van mevrouw Ingabire, gelet op de resolutie van het Europees Parlement?

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik blijf me afvragen waarom u toch contact wilde blijven zoeken met schurkenstaat Rwanda, gezien de contacten met de rebellen van M23 en de recente berichtgeving dat de voormalige leider van Congo, die de doodstraf heeft gekregen, zich hoogstwaarschijnlijk verstopt onder die M23-rebellen. Ik kan absoluut niet begrijpen dat u in contact wilde blijven staan met een schurkenstaat als Rwanda.

Voor het Vlaams Belang is het heel duidelijk. Internationale contacten zijn enorm belangrijk, maar in het achterhoofd moeten in onze visie de Vlaamse belangen en in uw visie de Belgische belangen altijd vooropstaan. In dialoog gaan met schurkenstaten zoals Rwanda hoort daar volgens ons niet bij. Hetzelfde geldt voor het censureren van stemmen uit Rwanda. Kritische stemmen annuleren is één ding, we weten dat het een schurkenstaat is, maar dat België daaraan meedoet, zegt meer over u en België dan over Rwanda. Ik vind dat enorm jammer en zelfs ongepast.

Mijnheer de minister, dank u wel. Ik probeer uw twee antwoorden te koppelen en dan wordt het moeilijk.

Als het gaat over de sport en wat er fout gelopen is bij de journalist Stijn Vercruysse, volgen wij u volledig. U kiest voor de persvrijheid. Er is zogezegd anti-Rwandese berichtgeving, maar dat zou geen reden mogen zijn om Stijn Vercruysse als journalist daar niet toe te laten. Journalisten die over meer dan sport alleen praten, zijn nuttig en nodig. Dat is allemaal te volgen voor ons. Als je mensenrechten afzet tegen sportrechten, dan zouden mensenrechten boven sportrechten moeten staan. Waarom zou een journalist daar niets over mogen zeggen?

Maar dan komen we bij het Egmontinstituut, een onafhankelijke denktank, waar u zelf de volledige verantwoordelijkheid hebt genomen voor de annulering van een boekvoorstelling. Daar was weliswaar sprake van een zeer kritische reflectie over Rwanda van een professor, maar als we al niet meer kritisch mogen spreken in het kader van een dialoog, die altijd van twee kanten moet komen, dan neigt dat toch naar censuur. U wilt de dialoog openhouden, zegt u, maar een dialoog heeft altijd twee kanten.

Wat u gedaan hebt in het Egmontpaleis kan ik niet rijmen met hoe ik u nu al maanden buitenlands beleid zie voeren: met een zeer open geest, met de mensenrechten bovenaan, nooit gedreven door schrik. Hier hebt u zich, vind ik, laten leiden door schrik. Schrik voor een schurkenstaat, zoals Rwanda er momenteel een is. Ik vind het een zeer slecht signaal. Een onafhankelijk instituut – dat weliswaar gesubsidieerd wordt, maar er zijn nog instellingen die subsidies ontvangen – zou nooit om die reden zijn activiteiten mogen stopzetten. In het kader van de vrije meningsuiting, democratie en informatieverstrekking aan de bevolking moet dat mogelijk blijven.

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je me demande, monsieur le ministre, au cas où on rétablirait les relations diplomatiques avec le Rwanda, si vous continueriez à réclamer la fin de l'ingérence rwandaise avec la même vigueur et la même ferveur? C'est la question que je me pose et que je vous pose.

Je vais vous donner un exemple très récent du comportement du pouvoir rwandais via le M23 à Goma. Le 20 août, le mwami – je ne connais pas bien son nom mais cela veut dire le roi, c'est le terme en swahili – du groupement Bumunya, c'est un groupement qui est à Goma, a été convoqué par l'autorité politique que le M23 a installée. Que lui a-t-on demandé? De faire par écrit acte de renonciation à ses terres, aux terres qui lui ont été léguées par ses ancêtres, à son peuple et donc à son pouvoir coutumier. Ce mwami a refusé. Ce mwami est d'un certain âge, il a des problèmes de santé. Eh bien, il a été incarcéré directement à la prison de Munzenze.

C'est ça le comportement du Rwanda, c'est ça les exactions. C'est un exemple que je connais et sur lequel j'ai été interpellée. Et c'est pour ça que j'en parle à mes collègues pour vous dire que ce n'est pas le moment de rétablir les relations diplomatiques avec le gouvernement de M. Kagame. Ce n'est pas le moment de rétablir ce dialogue alors que c'est eux qui l'ont rompu parce qu'on a dénoncé leurs crimes.

Vraiment, monsieur le ministre…

…on a des compatriotes. Je vais vous dire quelque chose. Savez-vous qu'au Mali aussi on a des compatriotes? Eh bien, nos compatriotes vont à Ouagadougou pour prendre leur passeport, etc. Nos compatriotes au Rwanda peuvent faire la même chose.

Vous dites qu'on a des compatriotes, c'est pour ça que je donne l'exemple du Mali. Il y a des Belges au Mali et il n'y a pas d'ambassade de Belgique au Mali.

Mais vous pouvez faire comme vous faites au Mali, c'est pour ça que je vous donne l'exemple du Mali, parce que je sais que...

C'est un mauvais exemple? Je le retire, si c'est un mauvais exemple, mais je sais qu'il y a des Belges au Mali et les Belges vont à Ouagadougou pour récupérer leur visa, etc.

De toute façon, tout ce que je vous demande aujourd'hui, c'est de ne pas reprendre de relations diplomatiques avec un gouvernement qui commet des exactions tant qu'il n'y a pas de paix, tant qu'il n'y a pas de justice. Pour qu'il y ait la paix, il faut qu'il y ait la justice. Je vous invite à continuer à faire montre de fermeté par rapport au Rwanda et à ne pas reprendre les relations diplomatiques, sur la base des caprices de monsieur Kagame.

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour votre réponse.

La rupture des relations par Kigali ne peut en effet pas conduire la Belgique à céder sur des principes fondamentaux. En réalité, la liberté académique, la liberté de presse, le rôle essentiel de la société civile sont inconditionnels. Je crois profondément que le rôle de la Belgique dans un tel contexte est de rester fidèle à son cap, à sa boussole, c'est-à-dire défendre les libertés, les droits fondamentaux, le dialogue et le respect du droit international. C'est une question de cohérence.

Il est bien sûr important de maintenir un canal de dialogue, contrairement à ce que j’entends de la part de ma collègue du Parti Socialiste. Mais dialoguer – et je tiens à le lui rappeler – ne signifie jamais taire nos différends. Nous devons donc garder ouvertes toutes les voies diplomatiques possibles, ne fût-ce que parce que nous serions responsables: responsables aussi de nos intérêts dans le pays, le Rwanda, et responsables aussi de nos ressortissants qui y habitent. Cela me paraît tout de même être l’objet capable de rassembler le consensus des partis démocratiques.

Notre diplomatie a toujours eu pour force sa constance et sa cohérence. J’ai confiance en vous, monsieur le ministre, pour qu’elle continue à guider l’action de ce gouvernement, car il en va de la crédibilité de notre pays, mais surtout de la défense de ses valeurs universelles.

Monsieur le ministre, ce que j'ai constaté, c'est que vous avez quand même et surtout l'oreille tendue vers cette famille qui vient vous exposer ce qui lui arrive d'ignoble. Et cela, c'est très important pour un ministre qui nous représente.

Dès lors, il est vrai que Mme Ingabire n'a pas la nationalité belge. Elle l'aurait, vous seriez peut-être prêt à aller jusque-là, mais vous comptez agir sur les accords entre le Rwanda et l'Union européenne. Pour l'instant, on sait combien l'Union européenne essaye cette fois de tendre l'oreille vers la Belgique.

Ce que je peux vous conseiller, monsieur le ministre, c'est peut-être de détendre les choses. Lorsque vous vous rendrez dans ce pays, qui a fait le malheur du Congo, n'oubliez pas de repasser par Masina, qui est jumelée avec Namur, pour dire bonjour à ses habitants. Vous les avez vus une fois, mais passez les voir une seconde fois! Ils auront des costumes adaptés pour créer l'ambiance! Merci.

Dank u wel voor uw antwoorden, mijnheer de minister. Ik ben het ermee eens dat je de dialoog moet behouden, zelfs met systeemrivalen. China is dat, en we proberen in dialoog te blijven. Rwanda is dat eveneens, naast vele andere landen. Dat zegt echter nog niets over onze diplomatieke relaties. Het is heel duidelijk dat de mensenrechten onder druk staan, net zoals de rechtsstaat en de democratie. Als men met 99,9 % verkozen is, kan men zich daar vragen bij stellen. Zorgwekkend is vooral dat zij proberen in te grijpen in onze academische vrijheid, in onze mediavrijheid en in onze vrijheid van vereniging. Ook geven zij geen kansen aan opposanten die uit Nederland of België komen om zich daar kandidaat te stellen. Wat betreft die academische vrijheid en professor Reyntjens, vind ik het moeilijk dat u toegeeft dat u hebt ingegrepen. Ik begrijp de demarche wel na uw uitleg, vanuit een mogelijke instrumentalisatie. De vraag is of dit niet op een elegantere manier had kunnen worden opgelost, eventueel door een genuanceerde tegenstem ook aan bod te laten komen. Zo zou toch niet de schijn worden gewekt dat wij zelf ingrijpen in onze academische vrijheid. Daar kunnen we over discussiëren. Ik kan zelf getuigen over het aspect parlementaire vrijheid. Zij accepteren niet dat wij kritische stemmen in het Parlement laten horen. Toen ik destijds mijn resolutie indiende – ze is uiteindelijk door de Amerikanen overgenomen – om Paul Rusesabagina vrij te krijgen, zei een parlementslid dat dat bepaalde gevolgen zou hebben. Dat kan natuurlijk niet. Daar mogen we niet aan toegeven. Er mag niet worden ingegrepen in onze academische en parlementaire vrijheid, en evenmin in de mediavrijheid. Wat betreft de heer Stijn Vercruysse hebt u gepast gereageerd. Wat betreft de vrijheid van vereniging om zich kandidaat te stellen, zoals in het geval van mevrouw Ingabire, is het goed is dat u in dialoog gaat met de familie. Het is wel zo dat zij in Nederland woont en dat land onderhoudt een deel van de diplomatieke betrekkingen. Misschien is het belangrijk dat u ook hier een signaal geeft aan de Nederlandse ambassade om contact op te nemen met mevrouw Ingabire die geen bezoek krijgt, buiten familie en kennissen ter plaatse. Het zou nuttig zijn om haar te bezoeken om na te gaan wat haar medische toestand is en of haar procesrecht wordt gevrijwaard. Het zou goed zijn dat Nederland die rol opneemt. Nederland heeft trouwens miljoenen steun verleend aan de Rwandese justitie en heeft er nu spijt van dat het op die manier ook niet werkt. Het is dus een suggestie om via Nederland duidelijk te maken aan mevrouw Ingabire dat wij haar ondersteunen in haar rechten en vrijheden.

Mijnheer de voorzitter, "minister Vandenbroucke verwijst u door naar het illegale circuit". Die boodschap stond op affiches te lezen in meer dan honderd Belgische vapewinkels. Zij sloten eergisteren de deuren uit protest tegen het smaakverbod op elektronische sigaretten. Volgens hen zou zo’n verbod ertoe leiden dat nog meer mensen hun toevlucht nemen tot illegale vapes.

Dat vapen schadelijk is, werd hier al meermaals duidelijk gemaakt, zeker met betrekking tot minderjarigen. Dan spreken we nog niet eens over de illegale varianten, waarbij we niet weten wat erin zit. Ondertussen bestaat het verbod op wegwerpvapes een half jaar en heel wat ouders, jeugdwerkers, politiezones en lokale besturen zullen het beamen, ze zijn niet verdwenen. Ze duiken nog steeds overal op in het straatbeeld.

Jongeren schaffen zich massaal goedkope wegwerpvapes online aan of verkrijgen ze bij bepaalde fysieke handelszaken die zich niet aan de regels houden. Zes maanden na het verbod heerst er dan ook heel wat frustratie over het feit dat de bestaande regelgeving niet handhaafbaar lijkt te zijn. Met lede ogen moeten we toezien hoe minderjarigen blijven rondlopen met vapes en dan vooral met de illegale, oncontroleerbare wegwerpvarianten, die een nog groter veiligheidsrisico inhouden.

Naar aanleiding van de protestactie eergisteren, maar ook van de talrijke bezorgdheden een half jaar na het verbod op wegwerpvapes, heb ik dan ook volgende vragen voor u, mijnheer de minister.

Hoe ver staat u in het proces met betrekking tot een mogelijke smaakbeperking op vapes?

Hoe wilt u vermijden dat naar het illegale circuit wordt uitgeweken eens die regelgeving er effectief is?

Welke extra handhavingsmaatregelen zult u dan treffen om illegale varianten uit onze straten te weren?

Het is goed te horen dat er stappen worden gezet in de beperking van smaken of het smaakverbod voor vapes en dat er ook wordt gewerkt aan de handhaving van de regelgeving. Als burgemeester ontvang ik veel signalen over de overlast die illegale vapes met zich meebrengen. Wegwerpvarianten belanden in de natuur. Jonge kinderen worden ermee gespot op speelterreinen. Daarnaast is er ook de terechte frustratie van handelszaken die zich wel aan de bestaande wetgeving houden, maar die zien dat er toch nog massaal illegale producten circuleren. Wij blijven er daarom op hameren dat regelgeving belangrijk is, maar dat die altijd gepaard moet gaan met stevige, doortastende handhaving.

Monsieur le ministre, l'interdiction récente des puffs jetables constitue un pas dans la bonne direction. Cependant, pour de nombreux professionnels de la santé, ce n'est qu'un début. Ils parlent aujourd'hui d'une alerte sanitaire silencieuse liée à la cigarette électronique, en particulier chez les jeunes.

On nous a longtemps présenté l'e-cigarette comme un outil de sevrage. Toutefois, la réalité est bien différente. Un quart des jeunes en Belgique vapotent, et les premières consultations pour des troubles respiratoires liés à cette pratique se multiplient: asthme, essoufflement, mais aussi atteintes pulmonaires graves.

Parmi elles, une maladie grave émerge lentement dans les discussions médicales: la bronchiolite oblitérante, appelée aussi "poumon pop-corn". Elle est provoquée par l'inhalation de certaines substances aromatiques, comme le diacétyle, utilisées dans les e-liquides. Si cette maladie reste rare, ses conséquences sont sévères: lésions irréversibles des bronchioles pouvant mener à une insuffisance respiratoire chronique voire à une greffe pulmonaire.

Des substances pourtant interdites en Europe circulent toujours via des canaux en ligne, parfois promues sur les réseaux sociaux, en dehors de tout contrôle. Cela pose une question de santé publique majeure, mais aussi de responsabilité.

Monsieur le ministre, votre administration dispose-t-elle de données récentes sur les effets du vapotage chez les jeunes, en particulier sur l'apparition de troubles respiratoires graves? Des cas de bronchiolite oblitérante ont-ils été signalés dans notre pays en lien avec le vapotage? Quelles actions comptez-vous entreprendre pour mieux encadrer les composants des e-liquides et lutter contre la vente de produits illégaux? Enfin, même si la prévention n'est pas une compétence fédérale, avez-vous débuté des concertations avec les entités fédérées pour sensibiliser nos jeunes aux dangers du vapotage?

Mijnheer de minister, het gebruik van vapes door jongeren neemt toe. Dat wisten we al, maar de Pano -reportage heeft dat nog eens op scherp gesteld. Een gevaar, waar mevrouw Dedonder al naar verwees, is de zogenaamde popcornlong, ook wel bronchiolitis obliterans genoemd. Dat is een onomkeerbare ziekte die littekenweefsel en ontstekingen veroorzaakt in de longen. Ze wordt veroorzaakt door de inhalatie van bepaalde giftige chemicaliën, die ook in vapes aangetroffen worden.

Zoals u zeker weet, vraag ik al langer om het aantal smaakstoffen te beperken, zoals ook in het regeerakkoord voorzien is. Ook deze legislatuur werden daarover al adviezen gevraagd en die waren allemaal positief. We wachten echter nog altijd op het advies van de Hoge Gezondheidsraad, dat verplicht is bij dit soort wijzigingen van wet of koninklijk besluit. Hopelijk mogen we dat spoedig verwachten. Mijn wetsvoorstel ligt inderdaad al lang voor in de commissie.

Mijnheer de minister, beschikt u over gegevens rond het vóórkomen van de zogenaamde popcornlong als gevolg van vapes in ons land?

Welke bijkomende maatregelen zult u nemen om de aanwezigheid van gevaarlijke substanties in vapes tegen te gaan?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

Les chiffres que vous donnez nous confortent dans l’idée d’être plus attentifs que jamais à cette consommation. Réaliser les contrôles comme vous l’indiquez me semble être une bonne chose, tout comme la recherche entreprise avec Sciensano.

Nous continuerons à suivre attentivement tout ce qui concerne l’utilisation de la cigarette électronique. S’agissant des campagnes de prévention, nous interpellerons certainement nos parlementaires régionaux, pour qu’ils puissent amener à ce que de telles campagnes soient réalisées le plus rapidement possible.

We moeten inderdaad inzetten op een panoplie aan preventiecampagnes, onderzoek en controle. U hebt hierover al een aantal elementen aangehaald in uw antwoord. Aangezien er toxische risico’s verbonden zijn aan het gebruik van e-sigaretten, is een striktere regelgeving vereist. Destijds heb ik opgezocht hoeveel stoffen verboden zijn. Dat resulteerde in een lijst van meer dan 300 pagina’s met ingrediënten. Ik heb toen aangegeven dat dat gecontroleerd moest worden, maar het is geen gemakkelijke opdracht voor de inspectiediensten. Eigenlijk zouden we ons beter beperken tot een strikte regulering van wat wel toegelaten is. Toen ik mijn wetsvoorstel opstelde in 2019, was er in de Verenigde Staten al sprake van een epidemie onder jongeren door het gebruik van de zogenaamde JUUL-sigaret, die uiteindelijk ook in Europa verboden werd. Men kon toen al vaststellen dat er zowel op korte als op lange termijn gezondheidsrisico’s zijn, ook al konden die op dat moment in België nog niet worden gemeten. We moeten van dat uitgangspunt vertrekken en de kwestie zo snel mogelijk strikt reguleren. Het gebruik van die sigaret, die ernstige gezondheidsrisico's inhoudt, is verslavend en onder andere door de nieuwsgierigheid van jongeren is er sprake van een epidemie.

Mevrouw de voorzitster, mijnheer de minister, in juni 2025 heeft KPMG een rapport gepubliceerd over de consumptie van illegale sigaretten. Ik kom net uit de commissie voor Financiën, waar er ook een vraag werd gesteld over dat thema. De minister van Financiën heeft verwezen naar de Douane en had het vanuit zijn bevoegdheid over de verschillende checks-and-balances.

Hier gaat het echter over de effectiviteit van ons gezondheidsbeleid. Terwijl de legale verkoop daalt, stijgt de consumptie van illegale sigaretten, die natuurlijk goedkoper worden verkocht en wellicht – ik wik mijn woorden – nog ongezonder zijn dan de sigaretten die legaal verkrijgbaar zijn. KPMG heeft een schatting gemaakt: een half miljard euro aan belastinginkomsten gaat verloren. Dat is echter niet de belangrijkste kwestie.

De vraag is welk gezondheidsverhaal daarachter schuilgaat. KPMG schat dat een op drie gerookte sigaretten vandaag ofwel illegaal ofwel via buitenlandse kanalen ons land binnenkomt. Kortom, als we de voordeur sluiten, is het niet de bedoeling dat de achterdeur open blijft staan en er nog ongezondere producten binnenkomen. Een goed gezondheidsbeleid moet ervoor zorgen dat we de tabaksvrije toekomst ook daadwerkelijk kunnen vormgeven.

Gezien de situatie met de opkomst van vapes en gezien de situatie in Nederland en Frankrijk, die tot de slechtste leerlingen behoren en onze directe buurlanden zijn, lijkt actie aangewezen.

Kent u het rapport? Dat rapport heeft natuurlijk ook een specifieke opdrachtgever; dat zal u ongetwijfeld bekend zijn. Welke conclusies trekt u echter uit het rapport? Komt het rapport overeen met de gegevens waarover u zelf beschikt?

Welke acties plant u om de handel in illegale sigaretten aan te pakken, parallel met het uitdoofbeleid via legale weg?

Is er overleg met de buurlanden?

Op welke manier wilt u met andere instanties, zoals de Douane, samenwerken om de achterdeur te sluiten en de verschuiving naar illegale sigaretten tegen te gaan, zodat wij de gezondheidsdoelstellingen die wij nastreven, ook daadwerkelijk kunnen bereiken?

Monsieur le ministre, selon les résultats d'une étude KPMG, près d'un tiers des cigarettes consommées en Belgique en 2024 proviendraient de circuits non domestiques et illégaux: contrebande, contrefaçon ou achats transfrontaliers. Ces chiffres inquiétants soulignent une perte d'efficacité potentielle des politiques de santé publique en matière de lutte contre le tabagisme.

L'augmentation des taxes combinée aux restrictions sur les produits légaux vise à dissuader la consommation de tabac, mais elle semble aussi inciter certains consommateurs à se tourner vers des produits issus de l'étranger et/ou non contrôlés, échappant à toute régulation sanitaire. Il est aussi pertinent de se demander comment se porte le marché national des alternatives au tabac, comme les cigarettes électroniques, depuis la forte hausse des accises en 2024. Dès lors, le risque est alors double pour les consommateurs, car en plus de générer une perte de recettes fiscales pour l' É tat, ces derniers tendent vers des produits dont la qualité n'est pas contrôlée.

Monsieur le ministre, comment évaluez-vous aujourd'hui l'efficacité de la politique fédérale anti-tabac face à la montée de la contrebande des produits illégaux? Disposez-vous d'estimations concernant la proportion de cigarettes illégales consommées par des jeunes ou des publics à bas revenus et leur exposition accrue à des produits non réglementés? Travaillez-vous en coordination avec les ministres des Finances et de l'Intérieur pour garantir que la politique de lutte contre le tabagisme ne soit pas contournée par le marché noir? Enfin, quelles pistes envisagez-vous pour adapter la stratégie anti-tabac afin qu'elle reste efficace, crédible et socialement équitable face à ces nouvelles réalités? Des circuits de contrebande d'e-liquides existent-ils en Belgique? Avez-vous identifié des produits nocifs pour les e-liquides et les cigarettes contrefaites?

Mevrouw de voorzitster, ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Het recent gepubliceerde KPMG-rapport stelt dat de illegale markt voor sigaretten in 2024 met 13 procent toegenomen is. Maar liefst 15.2% van alle sigaretten in België waren vorig jaar illegaal. De illegale handel in rookwaren breidt zich alsmaar uit, zowel in omvang als in aard, terwijl de legale handel net afneemt. Deze toename heeft nefaste effecten op de volksgezondheid en verzwakt het tabaksbeleid. Het is duidelijk dat de strijd tegen illegale sigaretten moeten worden opgevoerd. Tijdens de bespreking van uw beleidsnota gaf u alvast aan te willen inzetten op extra handhaving.

Daarom stel ik de volgende vragen aan u:

- Welke concrete maatregelen zal u nemen als reactie op dit rapport, onder meer in samenwerking met de minister van Financiën en Binnenlandse Zaken? Hoe zal u de handhaving concreet versterken?

- Kunt u verduidelijken of er toezicht gehouden wordt op de mogelijke veranderende samenstelling van illegale rookwaren? Op welke wijze wordt dit in kaart gebracht en welke concrete maatregelen worden genomen als ernstige risico’s voor de volksgezondheid worden vastgesteld?

- Zijn er duidelijke afspraken met buitenlandse toezichthouders of Europese instanties om relevante informatie over deze illegale rookwaren snel uit te kunnen wisselen?

Monsieur le ministre, merci pour tous les éléments que vous avez apportés. Vous attendez les chiffres de Sciensano, et je suis rassuré de voir que vous vous basez sur des études scientifiques. Je vous serai reconnaissant de nous transmettre ces chiffres dès qu'ils seront en votre possession.

Je suis également ravi d'entendre que la lutte contre le commerce illégal est une priorité pour vous. Nul doute que vous vous coordonnerez sur ce point avec vos collègues du gouvernement et des Régions.

Mijnheer de minister, voor Nederland en Frankrijk ging het over de aanwezigheid van illegale sigaretten en niet over de legale beslissingen die die landen hebben genomen – waar ik overigens een voorstander van ben.

De harmonisatie van de prijzen en de Europees tabaksaccijnsrichtlijn lijken me een bijzonder belangrijk spoor. Ik ga ervan uit dat u dit ook op tafel zult leggen in de contacten met uw Europese collega's, zodat we er ten minste binnen de Europese Economische Ruimte voor zorgen dat die verschuivingen zo veel mogelijk worden beperkt. Via het vliegtuig – dat betreft natuurlijk gebieden buiten Europa – of via de trein naar Engeland wordt het immers al een stuk moeilijker om aan dat soort grensaankopen te doen. In die zin denk ik dat daar nog een grote winst te boeken valt. Op die manier kunnen we die achterdeur toch beter sluiten.

Tegelijkertijd ben ik ook dankbaar dat u verwezen hebt naar e-sigaretten en naar alles wat daar al dan niet in zit. Ik denk dat een strenge controle, met inzet van de Douane en met regelmatige inspecties en leeftijdscontroles in verschillende winkels, de eerste jaren echt noodzakelijk blijft. Zo kunnen we dit systeem van illegale verkoop – God mag weten wat er in al die sigaretten zit – hopelijk uitroeien. Dat vormt op zich nog een bijkomend gezondheidsrisico.

Mijnheer de minister, het is een typisch argument wanneer men iets wil ondernemen tegen bepaalde machtige sectoren, of het nu gaat over gokken, tabak of zelfs spermadonatie: men waarschuwt altijd voor de illegale industrie en grensoverschrijdende aankopen, om op die manier te argumenteren dat het niet veel zin heeft om actie te ondernemen. Ik zou u vooral willen aanmoedigen uw beleid inzake tabak verder te zetten. Ik laat mij ook niet overtuigen door rapporten die door de sector zelf betaald worden. Die wijzen immers steevast naar die illegale markt. Dat consumenten de grens oversteken, moeten we met de nodige omzichtigheid bekijken. Handhaving vind ik wel erg belangrijk en dat staat gelukkig ook in uw beleidsnota. We kunnen zoveel maatregelen bedenken als we willen, zonder handhaving zullen deze overtreden worden. We moeten dus de wortel en de stok gebruiken. De stok moet zeker worden gehanteerd via inspecties. Daarvoor zijn bijkomende personeelsleden nodig. Ik weet dat dit ook werd opgenomen in de beleidsnota en de beleidsverklaring. Ik hoop dat daar binnen afzienbare tijd ook gevolg aan wordt gegeven.

Monsieur le ministre, les dernières estimations publiées dans l'étude de KPMG indiquent que près d'une cigarette sur trois consommées en Belgique en 2024 ne provenait pas du marché légal domestique. Les cigarettes achetées en Turquie, en Bulgarie et au Luxembourg ont augmenté de 22 %, contre 13 % pour les cigarettes contrefaites.

On peut dès lors constater que des circuits parallèles progressent de manière inquiétante et qu'un manque à gagner pour l'État se forme. En effet, la hausse des accises sur les cigarettes et les produits liés au tabac ont amené les consommateurs vers des alternatives moins chères. Ce phénomène aurait causé une perte fiscale estimée à 544 millions d'euros pour l'État belge en 2024, soit un manque à gagner considérable à un moment où la lutte contre la fraude fiscale et douanière est un enjeu majeur.

Monsieur le ministre, quelles mesures concrètes sont-elles actuellement mises en place pour lutter contre la contrebande de tabac? Les douanes ont-elles déjà identifié des réseaux internationaux? Envisagez-vous de renforcer les contrôles, notamment en lien avec certains flux identifiés? Des discussions sont-elles en cours au niveau européen pour harmoniser davantage les niveaux d'accises? Quel est l'impact de la politique fiscale actuelle en matière de tabac?

Monsieur le ministre, je tiens à vous remercier d'avoir pris le temps de me répondre et pour la teneur rassurante de vos réponses. Je ne manquerai pas de suivre le dossier.

Madame la ministre, la justice vient de prononcer une peine de 7 ans de prison ferme à l'encontre d'un jeune homme de 20 ans, reconnu coupable d'avoir, avec un complice de 19 ans, piégé, agressé et racketté plusieurs personnes homosexuelles via l'application Grindr, dans un schéma à répétition assimilable à des guet-apens à caractère clairement discriminatoire.

Le tribunal a retenu le mobile de haine fondé sur l'orientation sexuelle, salué par les parties civiles, et en particulier par Unia, qui s'était constituée partie civile dans ce dossier. Néanmoins, les peines prononcées restent bien inférieures aux réquisitions du parquet, ce qui relance un débat sur la cohérence, la lisibilité et la sévérité des peines dans des dossiers impliquant des violences à motif homophobe.

Ce dossier interroge aussi sur la protection concrète des victimes, le rôle des applications de rencontre, et les messages envoyés en matière de justice répressive lorsque la haine ciblée s'exerce dans des espaces numériques et débouche sur des violences physiques.

Mes questions, madame la ministre, sont: Quel bilan faites-vous de l'application effective des circonstances aggravantes pour mobile discriminatoire prévues dans notre droit pénal? Sont-elles suffisamment utilisées par les parquets? Les peines prononcées dans les affaires à caractère homophobe sont-elles, selon vous, dissuasives? Dispose-t-on de données précises sur les infractions motivées par l'orientation sexuelle en Belgique? Les chiffres sont-ils en recrudescence? Des campagnes de prévention spécifiques sont-elles prévues en partenariat avec les plateformes de rencontre pour limiter les risques de guet-apens ciblant les personnes LGBTQIA+?

Merci madame la ministre pour votre précieuse réponse. Je note bien que la loi étant assez récente, vous ne disposez pas encore de chiffres. Je ne manquerai pas de suivre ce dossier et d'éventuellement vous revenir dans le courant de la législature.

Mijnheer de minister, onlangs toonde alweer een vrij schokkende Panoreportage aan dat wegwerpvapes, al dan niet met drugs in, massaal onder onze jongeren circuleren. Het gaat voor de goede orde daarbij wel om producten die verboden zijn in ons land en die men dus niet legaal kan kopen. Ze komen bijgevolg van over de grens in pakjes. Gelet op de noodkreten van de douane van de afgelopen maanden over de enorme toevloed aan pakjes – tot 600.000 pakjes per dag op piekdagen –, rijst de vraag hoe we pakjes met inhoud waarvan we geen fan zijn, zoals illegaal vuurwerk, illegale vapes, drugs en ongezonde producten kunnen tegenhouden.

Cijfers tonen aan dat slechts een fractie van de goederen die ons land binnenkomen, gecontroleerd wordt. Hoe kunnen we gerichter pakjes met illegale en of ongezonde producten weren? Wordt er specifiek ingezet op bijvoorbeeld vapes of illegale drugs?

Welke acties stelt u in het vooruitzicht om de douane te versterken, zoals meer mensen, meer financiële middelen en of andere methodes, opdat er minder van dat soort rommel ons land binnenkomt?

Mijnheer de minister, 170.000 onderschepte vapes en 100.00 onderschepte e-liquids het afgelopen jaar, het zijn aantallen, die doen duizelen. De combinatie van de aantallen en de vlotheid waarmee de producten circuleren onder jongeren, noopt mij ertoe vast te stellen dat er een probleem is. Ik heb u en uw ambtsvoorganger al een aantal keer schriftelijke vragen gesteld over douanegerelateerde zaken. Telkens weer krijg ik het antwoord dat men op dezelfde manier zal verder werken. Nochtans signaleert men op de werkvloer dat de te verwerken volumes te groot en niet meer behapbaar zijn. We zullen toch op een of andere manier acties moeten uitrollen om de douane te versterken. Of dat met middelen, mensen of scanners gebeurt, is mij eender, maar het zal wel nodig zijn. Zo niet lopen we steeds achter de feiten aan. U hebt zelf gezegd dat u niet kunt inschatten welk percentage die 170.000 vapes uitmaken. Daarvoor zou immers ieder pakje geopend moeten worden. Als dat soort producten in die hoeveelheden door de douane blijven geraken, dan kan men zich wel een beeld vormen van de hoeveelheden die niet worden tegengehouden. Een handel waarbij het product gegarandeerd door de douane wordt onderschept, is immers geen lang leven beschoren. Als het percentage producten dat door de douane wordt tegengehouden, klein genoeg is, dan blijft men die weg gebruiken. Ik hoop daarom dat men bij de douane begint na te denken over hoe men het astronomisch volume aan goederen kan controleren om de brol, waaronder drugs, vuurwerk en andere onveilige producten, eruit te halen.

Mijnheer de minister, 52 % van de vapende jongeren rookt sigaretten. Het schadebeperkingsnarratief van de industrie – die is ook crimineel – is een rookgordijn geworden. Een rookopstapje in plaats van een rookstopmiddel. De Pano -reportage van gisteren liegt niet. Naast met nicotine worden vapes nu gevuld met naar snoep smakende drugs. Een hele generatie wordt onder onze ogen langzaam verslaafd en vergiftigd.

Ik vraag het namens cd&v al vijf jaar. Ik heb in 2021 een wetsvoorstel op tafel gelegd om de smaakjes te beperken tot maximaal drie, zonder die aantrekkelijke zoetigheid. De Stichting tegen Kanker, Kom op tegen Kanker, de Belgian Respiratory Society, allemaal zijn ze voorstander.

Mijnheer de minister, soms zijn gezond verstand, pragmatisme, en ook het voorzorgsprincipe beter dan een voorzichtig wetenschappelijk advies dat we in 2022 mochten ontvangen van de Hoge Gezondheidsraad. Hoelang wachten we nog? We moeten weer wachten op een advies. Ik heb adviezen over mijn wetsvoorstel gevraagd.

U wou vorig jaar de inspecties versterken en de sancties opvoeren, maar wat zien we? Cannabisvapes, spicevapes, wegwerpvapes. Eraan geraken is letterlijk kinderspel.

Ik hoop dat het u vandaag echt menens is. Mijnheer de minister, wat zult u nu doen, wat zult u vandaag doen, om onze jongeren te beschermen tegen vapen?

Mijnheer de minister, we hebben gisteren de Pano -reportage gezien. U gaf daar vanochtend al een reactie op in de pers. Ik ben blij te horen dat u even verontwaardigd bent als de talrijke ouders en leerkrachten die met deze problematiek geconfronteerd worden.

Onze jongeren worden steeds meer blootgesteld aan rommel in vapes. Dat moet echt stoppen. Er is al een verbod op het verkopen van wegwerpvapes, maar dat wordt dus duidelijk niet nageleefd. Het gaat over illegale rookmiddelen, waardoor we geen zekerheid meer hebben over de samenstelling van het product. Zo ligt het nicotinegehalte vijf keer hoger dan in een klassieke tabaksigaret en zitten er zware metalen in de dampen, zoals nikkel, lood en zink. Dan hebben we het nog niet over de e-sigaretten die cannabis of synthetische drugs bevatten. Wanneer drugs gecombineerd worden met een aangename fruit- of snoepsmaak weten we gewoon dat er op termijn ongelukken gaan gebeuren, waarschijnlijk ook met heel jonge kinderen.

We hebben de wet al verstrengd, maar we stellen vast dat de situatie er echt niet beter op wordt. Integendeel, het blijft een aantrekkelijk product voor jongeren door de verschillende smaakjes en het is voor jongeren nog te gemakkelijk om aan wegwerp e-sigaretten te geraken, zowel online als via dealers, maar ook gewoonweg in de winkel.

Mijnheer de minister, de regering wil overduidelijk de strijd aangaan met de vapes. U sprak deze ochtend over oplossingen, waaronder samenzitten met de politie, Binnenlandse Zaken en Europa om tot een integrale aanpak te kunnen overgaan. Ik steun die daadkracht, maar vraag mij wel af welke bijkomende maatregelen er op heel korte termijn kunnen worden genomen. De harde realiteit van een nieuwe zogenaamde 'generatie vape' haalt ons immers razendsnel in.

Mijnheer de minister, men kan er tegenwoordig niet meer naast kijken en heel wat ouders worden er dagelijks mee geconfronteerd: jonge kinderen die aan de schoolpoort staan te vapen, verleid door fruitsmaakjes, felle kleuren en niet alleen verleid, maar vooral ook verslaafd.

Dat is het werk en de walgelijke tactiek van de tabakslobby. Alle waarden en normen gaan overboord om onze jonge kinderen en jongeren verslaafd te maken. Ze zetten alles op alles om onze toekomstige generaties, onze toekomst, onze jeugd te verleiden, te verzieken en verslaafd te maken. De Pano -documentaire van gisteren was wederom shockerend. Ik wil via deze weg ook de makers expliciet bedanken omdat ze gevaarlijke trends bij jongeren keer op keer onder de loep nemen, want nu blijkt dat die vapes gevaarlijke metalen en spice bevatten, een drug die even verslavend is als heroïne.

Dat zou ons allemaal moeten verontrusten, want we weten ondertussen allemaal wel hoe schadelijk vapes zijn voor jonge mensen, maar dit is gewoon hallucinant en onaanvaardbaar. Bovendien trappen steeds meer jonge kinderen in die val.

Mijnheer de minister, u hebt de voorbije jaren heel wat inspanningen gedaan en ook komaf gemaakt met de vele valstrikken van de tabakslobby, maar toch blijven zij ook innoveren en manieren zoeken om onze kinderen en jongeren te verleiden en verslaafd te maken. U hebt als eerste in Europa wegwerpvapes, lampjes en smartvapes verboden en ook een einde gemaakt aan de online verkoop van vapes, maar toch.

Voor Vooruit is de gezondheid van onze kinderen en jongeren essentieel. Ik heb dus maar één vraag voor u, mijnheer de minister. U hebt al heel wat belangrijke stappen gezet, maar wat zult u nog doen om onze kinderen en jongeren te beschermen tegen de gevaren van vapen en roken? Dank u wel.

Mijnheer de minister, de Panoreportage legde een schokkende realiteit bloot. Minderjarigen dampen synthetische drugs, verpakt als fruitige vapes en verhandeld via sociale media. Het gaat niet enkel over klassieke cannabis of nicotine, maar ook over 'spice', een chemisch gemanipuleerde stof die tot vijftig keer krachtiger is dan THC en even verslavend is als heroïne.

Deze producten circuleren zonder etiket, zonder controle en waarschuwing. Artsen herkennen ze niet, ouders weten van niets en kinderen storten in. Dit alles gebeurt onder uw bevoegdheid. U bent als minister immers bevoegd voor het koninklijk besluit van 1997 dat de lijst van verboden stoffen vastlegt.

U verbiedt graag van alles en nog wat, maar sinds de Europese waarschuwingen van 2022 hebt u geen enkele aanpassing gedaan. Het Europees waarschuwingssysteem meldde in 2022 alleen al 24 nieuwe synthetische cannabinoïden. Ondertussen inhaleren jongeren deze stoffen zonder dat u enige actie ondernam. Waarom hebt u daar de voorbije jaren niets aan gedaan? Zult u dat KB nog actualiseren? U bestempelt cannabis in vapes terecht als gevaarlijk, maar waarom verbiedt u dan niet consequent softdrugs in plaats van ze te legaliseren?

Mijnheer de minister, de acties en de maatregelen die u voorstelt zijn goed, maar hopelijk zijn ze niet too little too late . Wij hadden inderdaad geen Panoreportage nodig om het vast te stellen. We hadden al iets kunnen ondernemen in 2021. Ik heb vandaag de lijst nog eens bekeken. Die bestaat uit 300 pagina's met producten die we aanvaarden in België. Stuur de inspectie maar eens op pad om dat allemaal te controleren. We hebben het te ver laten komen. Als u het Parlement zijn werk had laten doen, waren de smaakjes nu al beperkt. Dat is de realiteit, die wil ik ook even hier onder ogen brengen. Kom Op Tegen Kanker, Stichting Tegen Kanker en alle andere organisaties hebben het gevraagd.

Ondertussen wordt de sector slapend rijk. In 2025 winnen dergelijke bedrijven 10 miljard euro in Europa op de kap van de gezondheid van onze jongeren. Het is tijd voor actie. Het is tijd voor een lik-op-stukbeleid. Onze jongeren en onze ouders zullen er wel bij varen.

Mijnheer de minister, u sprak onder andere over Europese samenwerking. Die is noodzakelijk om die onlinehandel in wegwerpvapes aan banden te kunnen leggen. Het gaat echter natuurlijk niet over die digitale handel alleen. Uit de reportage bleek bijvoorbeeld dat winkels hier in Brussel begin deze maand, na drie inspecties van de FOD Volksgezondheid, nog steeds wegwerpvapes aanboden. Dat gebeurt recht onder onze neus. Dan is dat onlineverkoopverbod alleen niet voldoende. Er dienen nog meer controles in winkels te komen. Wij verwachten ook effectieve sluitingen van hardleerse handelaars die zich niet aan die regels houden.

Verder moet er in een versneld tempo werk worden gemaakt van dat verbod op smaken of aroma's in vapes. Hoe minder aantrekkelijk het product is, hoe minder interessant het is voor onze jeugd. Dat is correct. De situatie is zo urgent dat hieraan echt prioriteit moet worden gegeven.

Mijnheer de minister, dank u voor uw duidelijk antwoord en de duidelijke inspanning om deze producten uit de wereld te helpen. Collega's, Vooruit zal altijd de kant van onze jongeren en hun gezondheid kiezen. Daarom laten we dit vandaag zeker niet los. We moeten de strijd tegen de tabakslobby samen blijven voeren.

Het is goed dat u gaat overleggen met Binnenlandse Zaken en politie om dit probleem aan te pakken. Het is ook goed dat u dit op de Europese agenda blijft zetten. Dat is nodig in het belang van al onze kinderen en jongeren, voor het beschermen van hun gezondheid. Ik reken erop, en samen met mij veel andere bezorgde ouders, dat u deze strijd blijft opvoeren, mijnheer de minister.

Mijnheer de minister, het gaat wel degelijk ook over opvulbare, herbruikbare vapes waarin een flesje spice kan worden gedruppeld. De herbruikbare vapes zijn niet verboden. Wat u zegt, klopt dus niet. Ik heb u ook niets horen zeggen over het KB. Dat is een belangrijke vraag, maar u zegt daar niets over. Ondanks Europese waarschuwingen tegen de nieuwe gevaarlijke synthetische stoffen sinds 2022, hebt u jarenlang niet ingegrepen. Nu voert u campagne voor een totaalverbod op vapes, maar tegelijk pleit uw partij voor de legalisering van drugs. Dat is geen consequente gezondheidsstrategie. Dat is ideologische schizofrenie. Het is niet meer dan dat. U moet niet verbaasd zijn, wanneer u het gevaar van cannabis relativeert, over de opmars van synthetische rotzooi. Uw partij zaait verwarring.

Monsieur le ministre, la semaine dernière, je vous interpellais ici-même sur l'évolution des travaux au carrefour Léonard puisque nous avons appris qu'à la suite de travaux dans le tunnel, il serait fermé à la circulation durant la nuit. Nous avons également appris qu'à partir du mois d'avril, le tunnel sera fermé pendant la journée.

Ces fermetures auront des répercussions importantes pour tous les usagers.

La semaine dernière, je vous demandais si vous aviez anticipé cette situation et si vous aviez demandé à la SNCB de prévoir des trains supplémentaires pour offrir une véritable alternative aux usagers. Vous m'aviez répondu que ce n'était pas nécessaire étant donné que l'offre de trains avait déjà été renforcée. Or, si on doit se rendre à Bruxelles, on ne perçoit pas que cette offre a été renforcée.

Et la situation va encore se dégrader puisqu'entre le 25 avril et le 5 mai, aucun train ne circulera entre Ottignies et Bruxelles. La nouvelle est importante et aura de graves répercussions pour les usagers. En outre, cette annonce a été faite très tardivement puisque les autorités flamandes n'en ont été informées que début de cette année, en janvier, alors que d'après ce que nous relate Infrabel, ces travaux sont prévus depuis trois ans!

Monsieur le ministre, à qui la faute cette fois-ci? Est-ce la faute du gouvernement flamand? Celle du gouvernement wallon? Celle d'Infrabel? Celle des usagers peut-être? Quelle est votre responsabilité en la matière? Quelles actions avez-vous prévues? Apparemment pas grand-chose!

Pourquoi avez-vous tardé à transmettre cette information? Quelles seront les alternatives? Un plan alternatif de mobilité sera-t-il prévu? Quand sera-t-il communiqué aux usagers? Il est important de rassurer les usagers face à cette problématique cruciale.

Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse. Encore une fois, vous reportez la responsabilité sur quelqu'un d'autre. Vous ne prenez pas vos responsabilités. Votre rôle à vous est justement d'anticiper ces problèmes qui concernent plusieurs Régions. Il existe un outil pour cela: la Conférence interministérielle en matière de Mobilité. D'après mes informations, cela fait très longtemps qu'elle n'a pas été organisée. Vous auriez pu et vous auriez dû convoquer aussi cette Conférence interministérielle de la Mobilité pour parler de ce problème de manière concrète. Au niveau wallon, comme vous l'avez dit, l'initiative est prise pour rencontrer les autorités flamandes et voir quelles solutions pourraient être développées. Des bus vont être mis en service de manière plus importante au niveau wallon. Il y a une action, une réaction. De votre côté, pas d'action, pas de réaction, pas d'anticipation. En termes de bilan et de conclusion, je me permettrai de reprendre les mots de mon regretté prédécesseur Josy Arens: vous êtes définitivement le ministre de l'Immobilité.

Mijnheer de minister, ik blijf een beetje op hetzelfde hameren. Na mijn vragen over snus en vapes in het algemeen wil ik graag ook nog een vraag stellen over een specifiek type van elektronische sigaret. Naast de opmars van de gewone vapes en smartvapes, zien we immers ook een toenemende populariteit van cannabisvapes, voornamelijk onder jongeren. Dat is ook een zeer verontrustende trend. Vapes met cannabisextracten zijn immers illegaal. Zowel het gebruik als het verhandelen ervan zijn dus strafbaar, maar ook risicovol.

In uw antwoord op mijn vorige vraag verwees u al naar kankerspecialist Filip Lardon. In zijn recentste studie staat ook een passage waarin hij cannabisvapes vermeldt. Hij stelt dat er geen controle is op de kwaliteit en de inhoud van dat soort vapes. We moeten als samenleving dus alles in het werk stellen om de bevolking, in het bijzonder onze minderjarigen, ver weg te houden van dat soort drugs.

Mijnheer de minister, welke stappen zult u zetten om het gebruik van dit soort vapes tegen te gaan, om jongeren te beschermen en de volksgezondheid te waarborgen?

Mijnheer de minister, ik sluit me graag aan bij de vraag van collega Peeters.

Het VAD stelde in een onlinebevraging vast dat cannabisvapes heel populair zijn. Twee derde van de respondenten gaf aan dat ze dergelijke vapes hanteerden. Het gaat hier voornamelijk over vapes met cannabisachtige stoffen, de zogenaamde cannabisvapes. Die zijn in ons land dus verboden. Door de inwerkingtreding van het gewijzigd koninklijk besluit van 28 oktober 2016 is ook CBD sinds 11 januari 2024 volledig verboden in vapevloeistoffen.

Naar aanleiding van een recente schriftelijke vraag was het mij ook al opgevallen dat uw inspectiediensten inbreuken op de samenstelling hadden vastgesteld in 66 % van de gevallen op 316 controles. Het ging dan over additieven zoals vitamines, taurine, cafeïne en cannabis.

Mijn vraag is dus heel specifiek wanneer de inspectiediensten dit vaststellen. Hoe concreet stellen zij dat vast inzake cannabis? Wat zijn de cijfers ter zake? Hoe wordt de regelgeving gehandhaafd? Het is immers een probleem dat de regelgeving al een tijdje bestaat, maar dat ze in een groot aantal gevallen aan de laars wordt gelapt, zowel op het vlak van etikettering en samenstelling als op het vlak van notificatie.

Zoals u stelt zijn verdere stappen nodig. Ik wou echter ook van u horen hoe wij vandaag omgaan met de cannabisvapes.

Mijnheer de minister, ik dank u omdat u bijkomend advies zult vragen. Wij volgen dit zeker mee op.

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. Inderdaad, advies is goed, maar ik denk dat we in de handhaving verder moeten durven te gaan. Men volhardt in de boosheid in de verschillende verkooppunten. U hebt al aangekondigd dat de tijdelijke sluiting van bepaalde zaken een optie zou kunnen zijn. Ik zou willen aandringen om in die richting te gaan. Als het immers toch niet wordt bestraft, wat houdt de verkooppunten dan tegen om verder te gaan met de verkoop van die producten? Voor ons vormen handhaving en sanctionering belangrijke bijkomende stappen.

C'est une bonne nouvelle que la presse a récemment apportée puisque, pour le budget de l'État, les douanes belges battent tous les records cette année: déjà 12 usines de cigarettes démantelées aux quatre coins du pays.

On doit évidemment féliciter les équipes qui travaillent sans relâche. Sur la carte des sites démantelés en 2024, on peut s'apercevoir que la majorité se trouvent aux alentours de la ville de Charleroi. Ce n'est pas une surprise vu la présence de l'aéroport.

À ce titre, il y a quelques années, les services de douane de Charleroi s'étaient émus (à raison, me semble-t-il) de leur futur déménagement à Mons. Les faits leur donnent raison au regard des sites géographiques démantelés.

Quel regard portez-vous sur la situation? Ne faudrait-il pas recréer une antenne à Charleroi pour être encore plus efficace en la matière, au vu de la position de la Belgique comme plaque tournante?

Monsieur le ministre, je vous remercie de votre réponse. Je comprends les principes de la fusion. Cela dit, il conviendrait d'analyser les enquêtes qui ont abouti dans la région de Mons et celles qui ont abouti dans celle de Charleroi. Si le plus grand nombre d'enquêtes ayant abouti sont à Charleroi, alors cela n'a pas beaucoup de sens de déplacer les recherches à Mons. En revanche, si vous parvenez à démontrer que la localisation à Mons facilite davantage l'élucidation de toutes ces enquêtes, cela peut se justifier. Or, dans votre réponse, je ne trouve pas une telle justification. Par conséquent, je vous adresserai une question écrite plus précise. Je vous remercie.

Monsieur le président, je vous remercie.

Madame la ministre, cette question concrète m'a été relayée à la suite de problèmes constatés au niveau de la commune de Beauvechain concernant l'entretien des abords des pistes de la base militaire.

Apparemment, l'entretien implique des fauchages importants et généralisés mais qui ne peuvent pas se réaliser lorsqu'il y a des activités sur la piste. Ceci implique que cela se réalise dans un laps de temps assez concentré, à savoir les week-ends, du vendredi au dimanche, voire un jour avant ou après. Cette situation crée des nuisances assez importantes puisque le trafic passe uniquement par le poste 1 situé au sud-ouest de la base militaire.

La commune de Beauvechain se demande s'il ne serait pas imaginable d'étaler ces nuisances en passant par d'autres accès tels que le poste 5, qui permet un passage par des routes moins urbanisées. Il y aurait donc moins de nuisances pour les riverains. Mais les responsables de la base auraient, semble-t-il, répondu que cela n'était pas imaginable car cela nécessiterait un accompagnement de militaires supplémentaires pour la gestion de ce passage.

Madame la ministre, que pensez-vous de cette réponse des responsables de la base militaire? N'est-il effectivement pas envisageable de passer par cet autre poste? Par ailleurs, ne serait-il tout simplement pas possible d'étaler les périodes de fauche, de travailler différemment pour qu'il y ait moins de nuisances? Enfin, d'autres postes étant disponibles, ne pourrait-on pas envisager de passer par d'autres endroits? L'objectif est de trouver une solution pour réduire les nuisances pour les habitants aux abords de la base militaire.

Madame la ministre, merci pour votre réponse. J’entends les arguments concernant la problématique de la biodiversité. L’accès au poste P5 est quand même utilisé pour des événements et je pense que cela reste une option qui pourrait être approfondie. Si on peut l’utiliser pour des événements, on pourrait l’imaginer aussi pour ce type d’opérations, qui n’ont pas lieu toutes les semaines. Nous pourrions l’envisager pour diminuer l’impact pour les habitants. Je reviendrai avec ces éléments vers les responsables de la commune.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, de geur van wafels, watermeloen of zelfs suikerspin in de slaapkamer van je kind, elke week ruikt men wel iets anders, niet omdat je twaalfjarige heeft besloten om in de slaapkamer te snoepen – dat komt ook wel voor –, maar omdat hij of zij vapet. De realiteit vandaag is dat steeds meer jongeren en zelfs kinderen vapen, jongens en meisjes. Uit het vandaag gepubliceerde onderzoek blijkt dat meisjes een inhaalbeweging hebben gemaakt en dat zij zelfs meer vapen dan jongens.

De eerste genderkloof die we in ons land aanpakken, is die van de nicotineverslaving. Dat kan tellen. De tabakslobby hanteert zeer sluwe praktijken met onder andere vrolijke kleuren, feestlichtjes en goedkope producten die niet zijn bedacht om vijftigers van hun sigaretten af te helpen, maar om onze kinderen en jongeren voor de rest van hun leven verslaafd te maken.

Wij socialisten bij Vooruit, wij staan voor de bescherming van onze kinderen, zij aan zij met ouders, die zich zorgen maken, en zij aan zij met jongeren en kinderen die onbewust in de val trappen en voor de rest van hun leven verslaafd geraken.

Mijnheer de minister, u pakte de voorbije jaren al die valstrikken van de tabaksindustrie aan. We zijn zelfs voorloper in Europa door geen vrolijke kleuren en geen goedkope wegwerpproducten te aanvaarden. Als een twaalfjarige een wegwerpvape kan kopen met zijn zakgeld, is er iets grondig mis in onze samenleving.

Het onderzoek toont dat er nog werk aan de winkel is en dat veel jongeren het vapen associëren met een gezond alternatief voor het roken. Helaas heeft vapen een schoon en veilig imago. Dat toont nogmaals aan hoe sluw de tabaksindustrie is. Mijnheer de minister, wat is de volgende stap? Wat kunnen we nog meer doen om onze kinderen te beschermen?

Mijnheer de minister, als voormalig leerkracht had ik de indruk dat alsmaar meer jongeren begonnen te vapen. Die indruk werd gisteren bevestigd door het resultaat van de leerlingenbevraging van het VAD. Daaruit bleek dat het klassieke roken gelukkig is afgenomen – dat kunnen wij alleen maar toejuichen –, maar dat het gebruik van vapes bij jongeren opnieuw toeneemt.

Het gebruik van e-sigaretten is een groot gevaar voor onze jongeren, zoals collega Oru daarnet al aangaf, en moet aan banden worden gelegd. In de bevraging las ik dat negen op de tien Vlaamse jongeren wel degelijk de wetgeving rond de verkoop van tabaksproducten kennen, maar dat ze toch nog aan die middelen raken.

Ik heb vandaag dan ook een concrete vraag voor u, mijnheer de minister. Welke extra maatregelen zult u nemen opdat jongeren die middelen niet meer kunnen aankopen?

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, de cijfers van het VAD zijn wederom onrustwekkend, want bijna 25 % van de jongeren onder de 18 heeft reeds gevapet.

Dat is geen verrassing voor mij. Reeds meer dan vijf jaar geleden heb ik een wetsvoorstel ingediend om de smaakjes van de vapes, een rage die overgewaaid is uit de VS en de UK, te beperken. Verslaving werkt overal en dat weet de sector perfect. Vapes worden voorgesteld als een rookstopmiddel om mensen te helpen met het stoppen met roken, maar niets is minder waar. We merken heel duidelijk dat het voor jongeren een cool gadget is, een soort modeaccessoire dat past of moet passen bij de outfit.

Al lang geleden heb ik gepleit voor maatregelen. U hebt al enkele maatregelen uitgevaardigd om dat sluipend gif tegen te gaan. Een van de maatregelen is een verbod op de wegwerpsigaret vanaf 2025. Dat is een goede maatregel, maar toch blijkt in de UK dat die maatregel wordt omzeild. Neem toch een effectieve maatregel, bijvoorbeeld door het aantal smaakjes te beperken. In een kamer kan het naar wafels en pannenkoeken ruiken, terwijl er in realiteit iemand vapet. Waarom moeten er 7.000 smaakjes bestaan? We weten heel goed dat vapes worden verkocht als een soort snoepgoed om het aantrekkelijk te maken bij jongeren. Samen met dat zogenaamd snoepgoed wordt ook een nicotineverslaving verkocht. Dat is toxisch, zowel voor lichaam als geest. Dat is voor ons onaanvaardbaar.

Mijnheer de minister, daarom vraag ik u wanneer u cd&v zult volgen in de vraag naar een beperking van het aantal smaakjes. De Stichting Tegen Kanker stelt dat eveneens voor. Ik denk dat we in gang moeten schieten, ofwel aan de onderhandelingstafel, ofwel in het Parlement.

Mijnheer de minister, zolang jongeren kunnen zeggen dat het lekker smaakt, mogen wij niet verbaasd zijn dat vapen populair blijft. We hadden de trend van de sigaretten gekeerd. Vandaag slaat de tabakslobby opnieuw toe.

Vooruit zal steeds de kant kiezen van onze jongeren, dus ook als het gaat over nicotineverslaving. We namen al tal van maatregelen, maar wij laten dit onderwerp niet los. Stilstand in dit dossier leidt tot meer verslaving. En dus gaan we voort. Ik weet het als moeder, dit kan men als ouder niet alleen oplossen en als kind ook niet. Wij hebben onze keuze gemaakt, nu is het aan de volgende regering om verder te gaan.

Mijnheer de minister, er is inderdaad heel wat wetgevend werk voorafgegaan aan deze jongerenproblematiek, maar 26 % is in mijn ogen toch nog te veel. 26 % van de jongeren komt voor 18 jaar in contact met een e-sigaret. Dat moet veranderen. Ik ben blij om hier vandaag te vernemen dat er extra ingezet zal worden op controle en handhaving. Waarvoor dank.

Mijnheer de minister, inderdaad, heel wat maatregelen zijn al genomen onder de vorige regering. Het schort echter nog aan handhaving en controle, en zeker de onlinereclame is een groot probleem. Ook aan de onlineverkoop schort er iets. Wij moeten daar zeker iets aan doen. Cd&v pleit uiteindelijk voor wat echt nodig is, namelijk het beperken van het aantal exotische smaakjes. U zegt dat België in de EU het eerste land is met maatregelen. Dat klopt, maar eigenlijk weten wij al uit het Verenigd Koninkrijk dat de reglementering inzake de wegwerp-e-sigaret gemakkelijk omzeild wordt. We moeten dus drastischere maatregelen nemen. We moeten het aantal smaakjes beperken en we moeten ervoor zorgen dat jongeren niet verslaafd raken. We zien immers dat er vandaag heel wat chemicaliën in zitten waarvan we het resultaat nog niet kennen. Dat moet verder worden onderzocht. Laten we dus gaan voor het verder beperken van het aantal smaakjes, ook onder de volgende regering, en nu aan de onderhandelingstafel, om onze jongeren te beschermen.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik verwijs naar de tekst van mijn vraag zoals ingediend.

Een 50-jarige werd enkele weken aangehouden voor onopzettelijke doding nadat hij met zijn auto achteraan inreed op de wagen van een jong gezin uit Kortemark.

De vader, de moeder en het achtjarig dochtertje van het gezin overleefden de klap niet. Na onderzoek bleek dat de schrijnwerker uit Torhout drie tot vier keer meer gedronken had dan toegelaten.

De man bleek bovendien een recidivist. In het verleden verzamelde hij minstens veertien veroordelingen voor allerhande verkeersinbreuken. Zijn vermoedelijk laatste veroordeling dateert van oktober 2021. Toen werd hij in beroep veroordeeld tot een rijverbod van drie maanden en een boete van 1.600 euro, omdat hij zonder verzekering met een niet-gekeurd voertuig rondreed.

In eerste aanleg veroordeelde de rechtbank hem nog tot zes maanden rijverbod. De rechter in beroep bracht de straf terug tot drie maanden, maar oordeelde dat L. zijn rijbewijs pas terug kon krijgen als hij zijn theoretische en praktische rijexamen opnieuw zou afleggen, en een reeks medische en psychologische tests zou ondergaan. Het vonnis in graad van beroep werd naar verluidt nooit officieel betekend waardoor het dode letter bleef.

Een gewezen politierechter die met deze zaak werd geconfronteerd stelt dat de diversiteit die aan straffen kunnen worden opgelegd, een enorme druk legt op de uitvoerbaarheid van de uitgesproken straffen. Hij stelt zelf dat de strafuitvoering een catastrofe is.

Steeds meer chauffeurs zouden een opgelegd rijverbod niet respecteren omdat dit heel moeilijk te controleren valt. De oud-politierechter pleit bovendien in sommige gevallen voor de invoering van korte gevangenisstraffen van drie tot vijf dagen die effectief worden uitgevoerd. Dit zou een schokeffect creëren dat mensen meer zou doen nadenken.

1. Wat is de mening van de minister op de beschouwingen van de oud politierechter in concreto dat de strafuitvoering een catastrofe is en de diversiteit aan op te leggen straffen de uitvoerbaarheid van de straffen in het gedrang brengt?

2. Welke maatregelen zal de minister op kort-, middellange-, en lange termijn nemen om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van de strafuitvoering significant verbetert?

3. Hoe staat de minister tegenover de suggestie van de oud politierechter om in sommige gevallen -als schokeffect- recidivisten direct een korte gevangenisstraf te laten ondergaan. Indien de suggestie wordt gedeeld, zal de minister hiervoor de nodige initiatieven nemen om deze straf in de regelgeving te incorporeren?

Mijnheer de minister, ik begrijp dat het niet mogelijk is om naast iedereen met een veroordeling tot een rijverbod een agent te zetten, maar de genoemde feiten waren wel bijzonder tragisch. De uitingen van frustratie van de politie, overigens van een oud-politierechter, begrijp ik wel. Ik neem aan dat u die ook begrijpt. Naar aanleiding van de bespreking van het Strafwetboek werd de gevangenisstraf van zes maanden inderdaad afgeschaft, maar u weet dat mijn fractie daarmee absoluut niet akkoord is gegaan. Het advies in dat verband, onder andere van de procureurs-generaal en de magistratuur, was trouwens negatief, want zij stellen dat een gevangenisstraf van zes maanden in sommige gevallen echt een schokeffect kan teweegbrengen. Dat is weer een illustratie van een verkeerde beslissing. U zegt dat u kijkt naar de technologie. Het is misschien heel mooi te weten dat er in de toekomst technologische oplossingen komen, maar ik krijg niet te horen over welke technologische oplossingen u precies spreekt. Daarover had ik toch graag wat meer informatie gekregen, want ik denk dat die technologische oplossingen momenteel helaas nog altijd niet bestaan.