Over Oekraïne

Mijnheer de minister, ook de vastlegging van de steun aan Oekraïne is een belangrijk thema. In de marge van de bespreking van de Financiënwet bevestigde het Rekenhof in onze commissie voor Financiën dat de Strategische Visie 2025 voorziet in 1 miljard euro steun per jaar voor Oekraïne, maar konden de raadsleden van het Rekenhof bij gebrek aan goedkeuring van het dossier in de ministerraad niet bevestigen dat dat bedrag het exacte steunbedrag zou zijn. Wel wist het Rekenhof dat de vastlegging gepland was in het eerste trimester van 2026.

Mijnheer de minister, kunt u verduidelijken wat de totale jaarlijkse steunbedragen aan Oekraïne voor de jaren 2026 tot en met 2029 zullen zijn?

Werden de vastleggingen waarvan sprake reeds goedgekeurd in de schoot van uw regering?

Mijnheer de minister, het is nog bijzonder onduidelijk. Ik kan alleen maar vaststellen dat heel wat andere Europese lidstaten bijzonder bedenkelijk kijken naar hoe België tot zijn bijdragen aan Oekraïne komt. U hebt ter zake een nogal Hollandse rekenkunde. U rekent heel wat zaken samen die niet noodzakelijk samen te rekenen vallen, of die door andere landen als een uitgave voor Oekraïne worden beschouwd. Daarnaast is er natuurlijk nog de uitgebreide discussie over het Eurocleardossier, de manier waarop dit land zijn steun aan Oekraïne financiert. U maakt gebruik van die Russische tegoeden om de steun te financieren en zodoende tast u uiteindelijk niet in eigen buidel, terwijl andere Europese lidstaten dat wel doen. De situatie is wat ze is. Dit land heeft inderdaad geen geld meer, laat staan dat we geld kunnen uitdelen. Daar moeten we realistisch in zijn. Ook dat is een thema dat ongetwijfeld nog bediscussieerd zal worden in de commissie voor Financiën in de komende dagen, zeker als het Rekenhof hier binnenkort weer over de vloer komt. Dan zullen we dit punt zeker herhalen.

Mijnheer de voorzitter, ik verwijs naar de tekst van mijn vraag zoals ingediend.

Ons land vangt al vier jaar Oekraïense vluchtelingen op. Volgens de meest recent cijfers op de website van de DVZ werden tussen januari en november 2025 nog 8.157 attesten van tijdelijke bescherming afgeleverd. Er bereiken zijn signalen dat de DVZ over onvoldoende registratiecapaciteit zou beschikken voor deze doelgroep. Zo zouden sommige Oekraïners bij de eerste aanmelding een uitnodiging krijgen voor een nieuwe afspraak tot bijna twee weken later. Bovendien zou er bij een eerste aanmelding niet altijd opvang voorzien zijn voor Oekraïners met een opvangnood.

Het statuut van tijdelijke bescherming werd voorlopig verlengd tot 4 maart 2027. Wat daarna zal gebeuren, blijft onzeker. Indien dit statuut niet opnieuw wordt verlengd, is het belangrijk om tijdig werk te maken van overgangsmaatregelen. Een deel van de Oekraïners zal na de oorlog terugkeren, maar een ander deel heeft intussen in België een duurzaam leven opgebouwd. We moeten vermijden dat deze mensen na de oorlog in een situatie van rechtsonzekerheid of zelfs onwettig verblijf terechtkomen. Mijn vragen zijn:

Klopt het dat de DVZ over onvoldoende registratiecapaciteit beschikt voor personen met tijdelijke bescherming? Welke maatregelen zal u nemen om de registratiecapaciteit te verhogen?

Welk aandeel van de Oekraïners geeft bij de registratie aan opvang nodig te hebben?

Is er momenteel voldoende noodopvang voor Oekraïners beschikbaar in afwachting van de doorstroom naar de regio's?

Hoe verloopt de doorstroming naar de regionale opvangplaatsen? Hoe lang verblijven Oekraïners gemiddeld in noodopvangstructuren?

Welke maatregelen neemt u om de toegang tot noodopvang te verbeteren?

Hoe kijkt u naar het verblijfsstatuut van Oekraïners na maart 2027?

Kunnen Oekraïners die vijf jaar in het land verblijven in aanmerking komen voor een onbeperkt verblijfsrecht?

Ziet u mogelijkheden voor de overgang naar een ander verblijfsstatuut na maart 2027?

Bent u van plan om samen met de andere Europese migratieministers te werken aan overgangsmaatregelen?

Mevrouw de minister, eind februari 2022 startte de oorlog in Oekraïne. Vervolgens hebben we gezien dat er miljoenen mensen op de vlucht zijn geslagen. Bijna 7 miljoen mensen zijn op de vlucht in Europa, maar er zijn ook 3,7 miljoen mensen ontheemd in het land zelf.

In ons land hebben ongeveer 9.963 Oekraïners tijdelijke bescherming hebben gekregen; ik bekeek het daarnet nog even. Voor die mensen, collega Vandemaele, heeft Vlaanderen inderdaad opvang voorzien. Het mag toch wel duidelijk zijn dat, ook onder de Zweedse regering, de N-VA ervoor heeft gezorgd dat mensen opvang kregen, bed, bad, brood. Nu opnieuw, terwijl de verantwoordelijkheid door de vivaldiregering volledig werd doorgeschoven naar het Vlaams niveau, heeft Vlaanderen zijn verantwoordelijkheid opgenomen, met de N-VA, om voor al die mensen opvang te voorzien. Dan moet het inderdaad een zeer pijnlijke conclusie zijn voor u dat uw partij, die altijd morele lesjes spelt aan anderen, daar niet in slaagt en dat wij, die die morele lesjes naast ons neerleggen, er wel in slagen, met de minister op kop, die haar verantwoordelijkheid opneemt om alle mensen bed, bad en brood te geven.

Het verblijfstatuut van die tijdelijk ontheemden wordt verlengd tot maart 2027. Hoelang de oorlog zal duren, weten we natuurlijk niet.

Mevrouw de minister, kunt u meer toelichting geven bij de registraties van het aantal Oekraïners hier? Welke trend tekent zich af en welke verwachtingen zijn er? Hoe gebeurt momenteel de opvang en de doorverwijzing naar de deelstaten? Hoe verloopt de samenwerking?

Wat het statuut betreft, de statuten werden gestart in 2022 en in 2027 zijn we vijf jaar verder. Na vijf jaar kan men onbeperkt verblijf aanvragen. Geldt dat bijvoorbeeld ook voor die tijdelijk ontheemden of is er voor hen een andere procedure voorzien?

Ik dank u voor het antwoord, mevrouw de minister. U zegt dat er in het registratiecentrum eigenlijk geen capaciteitsprobleem is. Ik ben blij om dat te horen. Ik hoor dat er af en toe wel dagen zijn waarop het niet lukt, maar ik ben gerust bereid om u te geloven.

We mogen ook onze kop niet in het zand steken als het gaat over de alternatieve verblijfstatuten, maar dat doet u ook niet. Een deel van die mensen zal hier blijven hangen, wat er in Oekraïne ook gebeurt. Ik denk dat het goed is om te bekijken welke statuten we daarvoor kunnen uitwerken of in welke statuten we die mensen kunnen onderbrengen, zodat de integratie maximaal kan gebeuren. Ik denk niet dat we elkaar van iets anders moeten proberen te overtuigen.

Dan kom ik nog even terug op wat mevrouw De Vreese zei. Uw tristesse is bij momenten besmettelijk en mevrouw De Vreese heeft er ook last van. Het gaat over de morele lesjes. U mag alle zonden van Israël op mij schuiven, zeker die van Vivaldi, maar voor mij gaat het over de kinderen op straat. U mag lelijke dingen zeggen over mij, maar ik zal dat blijven aankaarten. Welke morele les ik daaromtrent te krijgen heb, zie ik niet in. Het gaat mij erom dat er kinderen en gezinnen op straat slapen. Ik vind het mijn plicht als parlementslid om dat hier aan te kaarten. Ik zal dat doen tot de laatste dag dat ik hier zit. U mag dat wegzetten als morele lesjes, mevrouw De Vreese, so be it , maar leer ermee leven, want het zal gebeuren tot de laatste dag dat ik hier zit. Beter nog, in plaats van ermee te leren leven, los het gewoon op.

Mevrouw de minister, we moeten ons voorbereiden op wat er zal gebeuren na 4 maart 2027. We moeten dat ook op de agenda van de Europese Unie plaatsen en dat zeker blijven opvolgen. We hebben vanuit het Vlaamse niveau gevraagd hoe de inburgering nu verder moet worden aangepakt en hoe men die mensen kan tewerkstellen. Behalve de acute noodopvang zijn er nog een aantal andere vraagstukken. Door een verandering van statuut worden er andere voorwaarden gesteld aan het verblijf hier. We moeten daar goed over nadenken voor we mensen een onbeperkt verblijf toekennen. Mensen die hier al waren, hebben die termijn van vijf jaar misschien al bereikt. We moeten nagaan op welke manier er nog een stimulans onder kan worden gezet. Gelukkig hoefden er geen kinderen of Oekraïners op straat te slapen. Dat was een hele opgave. Ook in situaties die onder andere aspecten van uw bevoegdheid vallen, hoefden er geen mensen op straat te slapen. Het is in dat opzicht heel hypocriet van Groen, dat deel uitmaakt van de Brusselse regering, om niet te verwijzen naar de PS-burgemeesters. De problematiek in de winteropvang in Brussel bestaat al jaar en dag, maar toch wordt niets gedaan om te vermijden dat kinderen, gezinnen en bedelaars in Brussel 's winters op straat staan. Er gebeurt ook niets op het vlak van de controle inzake al dan niet illegaal verblijf op het grondgebied en de opvolging van dossiers. Dat is schuldig verzuim en we zullen dat blijven benadrukken.

De gesprekken tussen de Verenigde Staten en Oekraïne van december over een mogelijk vredeskader maken één zaak bijzonder duidelijk: de Europese Unie zit niet aan tafel. Die onderhandelingen verlopen in essentie bilateraal tussen Washington en Kiev, terwijl Europese leiders pas achteraf reageren met verklaringen van steun. Dat is des te opvallender omdat diezelfde Europese Unie recent nog heeft ingestemd met een nieuwe Europese lening van 90 miljard euro voor Oekraïne, waarvoor ook België financieel mee instaat. Europa draagt dus wel degelijk de budgettaire en financiële verantwoordelijkheid, maar lijkt politiek volledig afwezig wanneer het gaat over de inhoud, de voorwaarden en de strategische contouren van een mogelijke vredesregeling.

Ik heb hierover nog verschillende vragen, maar daarvoor verwijs ik naar de schriftelijke versie. Voor het overige vraag ik u om mij te verontschuldigen, want ik moet zo snel mogelijk door naar een andere vergadering. Ik zal uw antwoord met veel interesse digitaal beluisteren. Ik zal daarover zeker opnieuw een vraag indienen. Alvast bedankt voor uw antwoord.

Mijnheer de minister, mijn vraag dateert van een tijdje geleden en betreft het twintigpuntenplan dat is bekendgemaakt en waar Oekraïne in mee zou gaan. Dat plan is in overleg met de Verenigde Staten uitgewerkt. Europa is ondertussen, zoals u daarnet ook al zei, een gesprekspartner geworden, maar we zijn er nog niet. We weten nog niet hoe Rusland reageert op dat twintigpuntenplan en in hoeverre we echt kunnen overgaan tot daadwerkelijke vredesgesprekken.

Ik had dus graag van u vernomen wat de stand van zaken is. Kunt u bevestigen in welke mate de Europese lidstaten en ons land betrokken zijn geweest bij de bespreking van dat vredeskader? Er is ook een vergadering geweest in het kader van de Coalition of the Willing voor de wederopbouw. Wat is daar de stand van zaken?

Hoe beoordeelt u de inhoud en de haalbaarheid van het twintigpuntenplan, in het bijzonder wat betreft de nog openstaande territoriale kwesties?

Welke rol ziet u verder weggelegd voor Europa en voor ons land in het diplomatieke traject op weg naar een duurzame vrede?

Mijnheer de minister, op 6 januari bereikten Europese bondgenoten, verenigd in de zogenoemde Coalition of the Willing, met 35 landen een akkoord over een multinationale troepenmacht in Oekraïne. Van zodra er een geloofwaardig staakt-het-vuren zou zijn, moet die de veiligheid van Oekraïne garanderen en Rusland weerhouden en afschrikken om de gevechten te hervatten. Daarbij is het belangrijk dat ook de VS zwart op wit toezegden voor de veiligheid van Oekraïne garant te willen staan.

Ik heb daarover de volgende vragen.

Ten eerste was president Trump zelf niet aanwezig op die top. Hij was bezig met heel de toestand in Venezuela. Wat zegt dat over het engagement van de Amerikanen? Kunnen we het woord van de VS geloven en erop vertrouwen, wanneer zij ook andere internationale afspraken niet nakomen en bijvoorbeeld nu bezig zijn in Groenland?

Ten tweede kan het gezamenlijke Europese leger alleen worden ingezet wanneer er effectief een staakt-het-vurenakkoord is. Amerikanen geven aan dat ze nog steeds vasthouden aan dat twintigpuntenplan. Eerder werd al duidelijk dat dit onaanvaardbaar is voor Oekraïne. Wat doet Europa om de stem van Oekraïne hier luider te laten klinken?

Ten derde zijn Europese landen bereid om boots on the ground te zetten, waaronder ook ons land, België. Dat is een zeer grote stap in ons engagement tegenover Oekraïne om hun een veilige toekomst te geven. Is dit ook een stap richting meer Europese integratie van onze defensie?

De laatste vragen gingen over defensie. Ik verwijs daarvoor naar de schriftelijke vragen.

L'agression russe en Ukraine s'est poursuivie durant ces dernières semaines, sans répit pour les populations directement visées et lourdement éprouvées par les bombardements russes. Les coupures d'électricité se multiplient car l'agresseur cherche à faire plier la nation ukrainienne en visant son infrastructure énergétique en plein hiver. Dans ce contexte, les nations démocratiques d'Europe et d'ailleurs ont annoncé la poursuite de leur soutien, mardi dernier, à Paris, à travers la conclusion d'un accord de la Coalition des volontaires. Cet accord formalise des garanties de sécurité robustes pour l'Ukraine, y compris des engagements qui seraient activés dès l'entrée en vigueur d'un cessez-le-feu. Cet accord prévoit notamment la mise en place d'un mécanisme de surveillance et de vérification de ce cessez-le-feu, dirigé par les États-Unis, avec la participation européenne, ou encore une force multinationale destinée à soutenir la reconstitution des capacités de défense ukrainiennes et à renforcer la dissuasion en complément d'un soutien militaire prolongé. Le premier ministre a par ailleurs confirmé que la Belgique prendrait part à cette initiative. Je m'en réjouis, bien sûr, et aimerais, au nom de mon groupe, obtenir quelques précisions.

Tout d'abord, quelle est votre analyse quant à la portée politique de ces garanties de sécurité, récemment formalisées à Paris, notamment eu égard au rôle de l'Union européenne dans le processus de paix? Qu'en est-il de la cohérence de ces engagements avec nos obligations en matière de droit international?

Ensuite, disposez-vous d'éléments concrets concernant la contribution belge à ce dispositif, même si j'entends bien que le département de la Défense est plus à même de répondre à cette question? Doit-on voir dans cet engagement commun au sein de l'Union le signe d'une avancée vers une plus grande intégration européenne de la Défense, notamment en matière de planification, de coordination et d'interopérabilité des capacités?

Enfin, de quelle manière la Belgique veillera-t-elle à ce que ces garanties de sécurité s'inscrivent dans une stratégie globale, visant non seulement à prévenir une reprise du conflit mais aussi à créer les conditions d'une paix juste, durable et fondée sur le droit international, et à assurer une reconstruction soutenue du tissu économique, institutionnel et social en Ukraine?

Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Mijnheer de minister,

Op 6 januari sloot de zogenaamde coalition of the willing in Parijs een akkoord over een multinationale troepenmacht voor Oekraïne, die er zou komen nadat een geloofwaardig staakt-het-vuren is vastgelegd. Ook zouden de Verenigde Staten garanties beiden om de vrede in Oekraïne te helpen bewaren en de premier verklaarde reeds dat ons land bereid is marine, luchtmacht en militairen ter beschikking te stellen.

De Amerikaanse vertegenwoordigers Witkoff en Kushner verklaarden op de persconferentie na afloop van de top dat zij achter het zogenaamde 20-puntenplan blijven staan dat door de VS en Oekraïne eind december was overeengekomen. Over een aantal kwesties, met name de controle over de kerncentrale van Zaporizja en de status van de Donbas, zou echter nog geen overeenstemming zijn met Oekraïne.

Op het terrein is er echter weinig te merken van een nakend staakt-het-vuren: in de dagen en nachten na het akkoord van de coalition of the willing bleef Rusland de Oekraïense energie-infrastructuur bombarderen, zelfs met hypersonische ballistische missiles. Honderdduizenden Oekraïners zaten daardoor zonder stroom in de koude winterdagen.

Ik heb voor u de volgende vragen:

Zal dit akkoord van de coalition of the willing de vredesgesprekken tussen Oekraïne en Rusland in een stroomversnelling brengen? Op welke manier is de EU betrokken bij deze vredesgesprekken? Welke rol kan de EU spelen hierin?

Kwam vrede in Oekraïne ter sprake tijdens de ontmoeting die u vorige week had met uw Amerikaanse homoloog? Welk standpunt verdedigde u en welke reactie kreeg u concreet?

Hoe geloofwaardig acht u de Amerikaanse belofte om een zogenaamde backstop te voorzien in Oekraïne aan Europese troepen, als Trump tegelijkertijd de druk over de annexatie van Groenland opvoert?

De voorzitster : Als er geen andere leden zijn die wensen aan te sluiten in dit debat, geef ik graag het woord aan de minister.

Mijnheer de minister, u sprak het zinnetje: we weten niet in hoeverre Moskou echt in vrede geïnteresseerd is. Dat zinnetje baart ons allemaal zorgen, daarom kunnen we best anticiperen. Het is heel belangrijk dat Europa mee heeft nagedacht over dat twintigpuntenplan. We stellen ook vast dat Oekraïne tot compromissen bereid is. Wij moeten met alle Europese lidstaten achter Oekraïne blijven staan, op diplomatiek vlak zowel als met betrekking tot de beslissing voor de lening van 90 miljard euro.

We moeten één entiteit vormen en heel duidelijk aangeven dat we de vrede in Oekraïne willen bereiken en heel wat opofferingen willen doen. De Europese bijstelling is essentieel geweest. Het feit dat we aan tafel zitten of zouden blijven zitten, is ook nog altijd essentieel.

U zei het ook: we willen en moeten naar een duurzame vrede gaan. Dat gebeurt aan onze grenzen, op ons continent. Het garanderen van de Europese stem en de veiligheid in Europa is een missie en een engagement dat we allemaal kunnen en moeten blijven volhouden. In dat gezamenlijk engagement moeten we blijven volharden.

De minister van Defensie geeft ook aan te willen blijven ondersteunen en voor die duurzame vrede te willen blijven gaan.

Het is inderdaad ook belangrijk dat we in de coalition of the willing een garantie hebben dat de Amerikaanse bondgenoten de verbintenis mee aangaan en de veiligheidsgaranties bijstaan.

Wij blijven pleiten voor verdere dialoog en verdere stappen naar vrede.

Mijnheer de minister, de EU is, zoals u nog eens hebt benadrukt, niet rechtstreeks betrokken bij het vredesakkoord en eigenlijk is dat een regelrechte schande. Tussen de lijnen hoor ik dat u zich daar ook fel aan ergert. "We willen een speler zijn en niet enkel een betaler." U gebruikt daarmee een mooie zin.

Ik denk dat die vernedering door de VS een constante is. De VS laten ons als EU wel betalen, maar als het erop aankomt om echt aan tafel te zitten, niet gewoon wat meedraaien op een bepaald niveau, maar daadwerkelijk meebeslissen, laten de VS dat niet toe. We moeten op tafel blijven kloppen, zoals we ook al in het voorgaande debat hebben gezegd. Economisch zijn we een zeer zwaar blok en hebben we wel degelijk iets in de weegschaal te leggen. Het eerste punt is dus dat we aan die tafel moeten geraken.

U hebt benadrukt dat er een meer geïntegreerde defensie moet komen. Dat is een debat voor een andere commissie, maar ik denk dat bijna iedereen het daarover eens is. Dat is nodig, omdat het ook onze sérieux tegenover de VS kan versterken. Nu, moeten we eerlijk toegeven, lachen de VS met ons.

Dat brengt me bij een punt dat ook in het eerste actuadebat aal aan bod kwam, met name unanimiteit. U hebt het hier ook over gehad. Dat we geen unaniem standpunt kunnen innemen, doet ons de das om. Dat blijkt in het debat over Venezuela en in het debat over Groenland, en nu opnieuw.

Ik herhaal, ook al is dat in strijd met mijn collega’s van het Vlaams Belang, dat ik vind dat één land niet alleen de lusten kan hebben, zonder ook eens de lasten te dragen. Ik heb het dan over Hongarije. Ik vraag u om binnen Europa harder op te treden tegen die blokkering door één land tegen het feit dat we nochtans een sterk blok zouden kunnen zijn. Dat lijkt nu misschien onrealistisch, maar veel van wat Trump ooit zei, was ook onrealistisch. Waarom zouden we er niet in slagen om dat ene land te sanctioneren, dat nooit wil meewerken en er telkens voor zorgt dat de EU niet vooruit geraakt?

Monsieur le ministre, merci pour votre réponse.

Je le rappelle systématiquement, nous parlons ici d'un conflit qui a lieu à nos portes. En termes de distance, c'est comme si cela se passait dans le sud de l'Espagne, à quelques centaines de kilomètres de chez nous. Ce conflit porte sur des enjeux très concrets pour notre sécurité et il était primordial, aux yeux de mon groupe Les Engagés, que cet accord soit conclu.

Il s'agit d'un signal politique fort, qui montre que l'Europe ne se résigne pas, qu'elle refuse l'usure du temps et qu'elle comprend que la paix ne peut être réelle que si elle est protégée et fondée sur les principes du droit international. Mais cet accord nous oblige aussi à rester clairs sur un point fondamental. Comme nous le répétons depuis maintenant presque quatre ans, aucune paix ne peut être négociée au détriment de l'Ukraine et sans l'Ukraine. La voix ukrainienne doit rester centrale et respectée.

Cet accord doit nous pousser à assumer un choix stratégique, celui d'une Europe qui cesse d'être seulement un espace économique ou diplomatique pour devenir un véritable acteur de sécurité, capable de protéger ses valeurs et ses partenaires, ce que d'autres dossiers débattus aujourd'hui nous démontrent également. Je pense que la Belgique, par son histoire, son attachement au multilatéralisme et au droit international, a un rôle essentiel à jouer dans cette dynamique, en aidant à fédérer, structurer et donner du sens à l'action collective européenne. Bien entendu, monsieur le ministre, je sais que vous en êtes parfaitement conscient et que nous pouvons compter sur vous.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord.

U hebt het inderdaad heel duidelijk gezegd, de vrede in Oekraïne betekent ook vrede en veiligheid voor de Europese Unie. Net daarom zetten we daar zo sterk op in.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik blij verrast was toen het twintigpuntenplan werd aanvaard, met inbegrip van de backstop van de Verenigde Staten. Zoals u zelf ook aangeeft, lijkt Rusland echter weinig bereid tot compromis. Meteen daarna, in de dagen en nachten na het akkoord, bleef Rusland de energie-infrastructuur aanvallen, met als gevolg dat vandaag honderdduizenden Oekraïners zonder stroom zitten in de koude winterdagen. Dat is niet erg veelbelovend voor potentiële vredesonderhandelingen.

We kunnen dus alleen blijven doen wat we altijd hebben gedaan. We moeten ook doorzetten, niet alleen met de Europese Unie, maar vooral met de coalition of the willing . Dat is immers ook een belangrijk blok waarop we moeten rekenen. We moeten Oekraïne blijven steunen, druk blijven zetten op Rusland en die outreach naar de Verenigde Staten blijven doen om hen bij de les te houden. Dat is vandaag de enige oplossing die we hebben, in de hoop dat Rusland door die druk ooit zal bijdraaien. Hoop doet leven. Er sterven vandaag immers nog steeds te veel Oekraïners.

Mevrouw de voorzitster, ik had geen vraag ingediend, maar aangezien dit een actualiteitsdebat is, wil ik toch even aansluiten. Dit is uiteraard een illustratief punt, dat ook aansluit bij het vorige debat. Ik wil graag herhalen dat de EU in tijden van nood en crisis in principe altijd de weg van integratie toont. Dat werd ook al deels aangetoond door onze eigen eerste minister. Waar het jaren geleden ondenkbaar zou zijn geweest dat iemand als Bart De Wever, die toch lid is van een Vlaams-nationalistische partij, zou pleiten voor een gedeelde lening van 90 miljard euro door bijna alle Europese landen, zien we vandaag iets wat bijna als een federale oplossing kan worden beschouwd. Mijnheer de minister, ik zou dus zeggen, bouw daarop verder en probeer op die weg verder te gaan naar meer integratie en zorg er uiteraard voor dat we inzake dat conflict mee aan tafel blijven zitten.

Mijnheer de minister, figuren die nauwe banden hebben met de Russische Federatie zouden het proces beïnvloeden, en Washington lijkt eerder te mikken op een deal dan op een rechtvaardige en duurzame vrede. Europa en vooral Oekraïne houden ondertussen vast aan hun principes: geen territoriale toegevingen en geen erkenning van Russische, maximalistische eisen.

Tegelijkertijd verontrusten uitspraken zoals de bewering dat Europa en Kiev zouden eten uit de hand van de VS, of zelfs verraden zullen worden, het Europees continent. Onze strategische positie lijkt onder vuur te liggen. De Russische president Poetin blijft inzetten op militaire druk, terreur tegen energie-infrastructuur en onderhandelingstechnieken die aansturen op capitulatie.

Vanuit onze zorg voor veiligheid, soevereiniteit en de internationale rechtsorde wil ik u vragen hoe u de Amerikaanse bemiddelingsinspanningen beoordeelt, gezien de signalen dat er nog territoriale toegevingen zouden plaatsvinden en dat Washington de onderhandelingen voert met figuren die Rusland gunstig gezind zijn.

Welke garanties vraagt België in Europees verband om te vermijden dat de EU in een onderhandelingskader belandt waar Amerikaanse belangen primeren op de Europese veiligheidsdoelstellingen?

Hoe verzekeren we dat het Oekraïense standpunt, geen afstand van internationaal erkend grondgebied, niet onder druk wordt uitgehold door externe actoren die snel een deal willen?

Analyseert de EU de Amerikaanse voorstellen op hun impact op onze veiligheid, en neemt België daarin een actieve rol op?

Hoe schat u het risico in dat Rusland diplomatieke processen misbruikt om tijd te winnen en tegelijk zijn militaire druk op Oekraïne opvoert? Hoe vertaalt dat zich in het Belgische en Europese standpunt?

Mijnheer de minister, collega’s, zoals u ziet, ligt het lot van het Oekraïense volk ons na aan het hart. Daarvan getuigen de twee vragen uit één fractie. Uiteraard raakt de oorlog in Oekraïne ons allemaal. Die oorlog vindt aan onze grenzen plaats, blijft maar duren en heeft zware gevolgen voor de burgerbevolking. Ook internationaal is het een veelbesproken thema.

Er lopen onderhandelingen, waarin zowel de Verenigde Staten als Europa een rol spelen, maar uiteraard zijn de belangrijkste partijen Oekraïne en Rusland zelf, die tot een toekomstig vredesakkoord zouden moeten komen. Daarbij benadrukken we nogmaals dat de territoriale integriteit en soevereiniteit van het Oekraïense volk gerespecteerd moeten worden.

Mijnheer de minister, ik had dan ook graag van u vernomen welke concrete contouren zich vandaag aftekenen waar wij als land en de Europese Unie kunnen achterstaan. Hoe beoordeelt u de haalbaarheid en de wenselijkheid om een gedemilitariseerde zone of vrijhandelszone uit te werken, zowel vanuit het oogpunt van de Oekraïense soevereiniteit en veiligheid als vanuit het Europees en internationaal recht?

Zowel de Amerikaanse president Trump als de Duitse bondskanselier Merz verklaarden dat vrede dichterbij is dan ooit. Hoe ziet u dat? Wat is de stand van zaken?

De voorzitster : De heer Lutgen is niet aanwezig.

Mijnheer de minister, het stemt mij positief te vernemen dat er reeds plannen bestaan voor het geval een akkoord wordt bereikt. U spreekt al over wat in vredestijd zou kunnen gebeuren, met name over het behoud van 800.000 soldaten in Oekraïne en over de rol die Europa via de coalition of the willing zou kunnen opnemen bij het ondersteunen van en het toezicht houden op een staakt-het-vuren. Dat zijn voor mij allemaal positieve signalen. Voorwaarde is uiteraard dat er eerst een akkoord tot stand komt. Ik begrijp dat het bijzonder moeilijk is om daarop vooruit te lopen. Dat zal geen eenvoudige opdracht zijn aangezien Rusland vermoedelijk niet snel zal willen schakelen. Een staakt-het-vuren tijdens de kerstperiode zou alvast erg welkom zijn.

Het blijft afwachten hoe de situatie evolueert. In ieder geval dank ik u voor uw antwoord en voor uw engagement om bij het uitblijven van een akkoord bijkomende sancties te overwegen om Rusland dat te laten voelen.

Mijnheer de minister, uiteraard is er alle steun voor de processen die momenteel gaande zijn en voor de vertegenwoordiging die u telkens opneemt binnen de Europese Raad. Ook de steun die onze regering resoluut wil geven aan het Oekraïense volk en aan het vredesproces, verdient erkenning. Het is heel goed dat drie Europese landen, namelijk Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, daarin een duidelijke stem laten horen en vooruitgang boeken in het vredesproces. Wat u aangeeft, raakt de kern van de zaak. Wij kunnen niet evolueren naar een vredesakkoord zonder instemming van het Oekraïense volk. Dat betekent dat Oekraïne een stem aan tafel moeten hebben, net zoals Europa mee aan tafel moet zitten om samen te zoeken naar hoe we het vredesproces zullen aanpakken alsook hoe we de wederopbouw zullen organiseren en hoe we ervoor zullen zorgen dat die vrede stabiel blijft en leidt tot een duurzame toekomst voor het Oekraïense volk en bijgevolg voor het volledige Europese continent.

Monsieur le ministre, je tenais cette fois à vous interroger sur un dossier dont je sais que nous partageons l'urgence: celui de l'aide à l'Ukraine dans un cadre européen face à l'agression russe, et plus particulièrement celui de la livraison d'une partie de notre flotte de F-16 à Kyiv.

Nous savons tous deux que ce dossier est sur la table depuis de longs mois maintenant, et qu'il est essentiel de garantir la sécurité de l'espace aérien du Benelux​ avant de pouvoir céder une partie de notre flotte de F-16 à l'Ukraine.

Monsieur le ministre, vous avez annoncé que les nouveaux F-35 doivent être "pleinement opérationnels" avant de laisser entrevoir la possibilité de céder nos anciens modèles. J'ai ainsi lu que cela prendrait un an à un an et demi.

En avril dernier, le gouvernement Arizona a promis la livraison à l'Ukraine de quatre de nos F-16 entre 2025 et 2026 au rythme de deux avions par an. Aussi, nous approchons de la fin de l'année. Je souhaitais ainsi savoir où en était cette livraison? Par ailleurs, qu'entendez-vous par le fait que nos F-35 doivent être "pleinement opérationnels" avant de laisser entrevoir la possibilité de céder nos F-16? Enfin, je souhaitais savoir si votre cabinet avait pris connaissance de l'initiative "SkyShield pour l'Ukraine". La Belgique a-t-elle déjà pris une position à ce sujet? Quels seraient les arguments pour ou contre une telle mission? En avez-vous déjà discuté avec vos homologues européens? Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Je m'en tiens à votre réponse.

Monsieur le ministre, le 7 novembre dernier, le Conseil des ministres a trouvé un accord de principe sur un plan de financement de 50 millions d’euros destiné à la lutte contre les drones. Si aucune décision définitive n’a été prise, j’ai pris connaissance, aujourd'hui, d’un article de presse annonçant que vous auriez déjà réalisé une commande de l’ordre de 2 millions d’euros, ce qui ferait de vous l’un des ministres les plus réactifs. Nous n’étions pas d’accord tout à l’heure, mais sur le plan des drones, je salue votre action.

Monsieur le ministre, la presse évoque des achats de radars bas niveaux, de brouilleurs et d’armes portatives de neutralisation de type drone gun . Pouvez-vous nous détailler de manière précise la liste du matériel soumise au Conseil des ministres? À quel moment une décision définitive sera-t-elle prise, en tenant compte des actualisations intervenues depuis que j’ai posé ma question?

Ma seconde question porte sur la manière dont le gouvernement entend garantir la rigueur et la transparence de ce processus d’acquisition. J’ai en effet appris que la Turquie pourrait potentiellement figurer parmi les partenaires capables de fournir des solutions rapides face à cet enjeu majeur. Vous décrivez d’ailleurs Ankara comme un ami et un allié au sein de l’OTAN.

Pourriez-vous préciser vos intentions à ce sujet? Allez-vous solliciter l’Agence de soutien et d’acquisition de l’OTAN, qui, comme vous le savez, fait actuellement l’objet de vives critiques en raison du scandale qui la touche? Des achats auprès d’autres entreprises basées sur le sol européen sont-ils envisagés? Un recours à un programme européen en la matière est-il étudié? Un programme de la Defence, Industry and Research Strategy (DIRS) est-il également étudié?

En séance plénière, j’ai pu interroger le ministre de l'Intérieur, Bernard Quintin, suite aux survols de drones près de plusieurs entités critiques, dont l’aéroport de Bruxelles-National et celui de Liège. Le ministre de l’Intérieur a expliqué vouloir s’appuyer sur les moyens renforcés de l’armée, laissant entendre que les 50  millions d’euros mobilisés en urgence par la Défense à ce sujet seraient également utilisés pour la protection des sites civils. Que pouvez-vous nous dire à ce propos? Cela signifie-t-il que les 50 millions d'euros destinés à la lutte anti-drones pour sécuriser nos infrastructures militaires profiteront aussi aux polices fédérale et locales, dont c’est la compétence première?

Mijnheer de minister, de geschiedenis van het drone ‑ incident, ondertussen al enkele weken geleden, zal ik niet opnieuw vertellen, want die kennen we allemaal.

Mijn vraag gaat specifiek over de co ö rdinatie tussen Defensie, de politie en de luchthavenautoriteiten. In de pers lazen we dat die samenwerking beter kon worden georganiseerd.

Mijnheer de minister, ik heb een aantal vragen over hoe u dat in de toekomst ziet, hoe u de coördinatie en de commandovoering tussen Defensie, de federale politie, de luchthavenautoriteiten en andere betrokken diensten wilt optimaliseren. Ik denk dat dat absoluut nodig is.

We hebben ook nog buitenlandse hulp gekregen. Hoe ziet u dat geheel evolueren, om toekomstige drone ‑ incidenten op een effici ë nte en accurate manier aan te pakken?

Mijnheer de minister, de problematiek is al meermaals geschetst, dat ga ik niet opnieuw doen. Het gaat mij vooral om de coördinatie en de samenwerking. Het slechtste wat men kan doen, is de paraplu’s opentrekken en verklaren tot waar de bevoegdheid van Defensie reikt en waar de bevoegdheid Binnenlandse Zaken begint. Bij zo’n hybride vorm van dreiging moet men aan hetzelfde zeel trekken en is eenheid van commando noodzakelijk. Gezien de investeringen in de defensieportefeuille in hybride oorlogsvoering en counterdronesystemen, vind ik dat dat bij Defensie moet liggen en dat Defensie daarin de lead moet nemen.

In tussentijd zijn er heel wat stappen gezet. Er is het NASC, waardoor de samenwerking tussen Binnenlandse Zaken, Mobiliteit/skeyes en Defensie zou moeten verbeteren. We hebben ook hulp van buitenlandse partners gekregen, van buurlanden Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk.

Mijnheer de minister, hoe verloopt die samenwerking en ondersteuning, in de eerste plaats met Binnenlandse Zaken, skeyes/Mobiliteit met betrekking tot de luchthavengebieden, maar ook met de defensiediensten van de buurlanden? Op welke manier zullen zij helpen om belangrijke civiele doel te beschermen, zoals luchthavens en nucleaire sites?

Wordt Binnenlandse Zaken daarbij betrokken en welke rol spelen de politiediensten?

Is de samenwerking met de defensiediensten van de buurlanden alleen gericht op militaire sites, of wordt ook samenwerking en coördinatie voor het gehele grondgebied bekeken?

Een tweede vraag gaat over de lessen die we hebben getrokken of nog aan het trekken zijn uit de oorlog in Oekraïne en de strijd tegen de drones. Als er één klein voordeel schuilt in de gruwelijke oorlog met de Russische agressor, is het wel dat er een gigantische technologische en innovatieve vooruitgang op het gebied van drones is geboekt. We kunnen bijzonder veel leren van Oekraïne in hoe zij drones en counterdronetechnologie tegen de Russische agressor inzetten.

Mijnheer de minister, welke concrete lessen hebt u reeds getrokken voor de Belgische defensie uit de inzet van onbemande systemen door Rusland in Oekraïne? Op welke manier wordt samengewerkt met civiele actoren om een coherente verdediging tegen dergelijke dreigingen op te zetten en permanent te verbeteren? Zijn er rechtstreekse contacten of samenwerkingen tussen Belgische militairen of de Belgische defensie-industrie en Oekraïense militairen en de Oekraïense defensie-industrie?

Hoe wordt nagedacht over het versnellen van aankoopprocedures? Hebt u daarvoor bijvoorbeeld al overleg met de Inspectie van Financiën gehad?

Mijnheer de minister, intussen lijken de drone-incidenten, althans voor de publieke opinie, in het verleden te liggen, maar niet voor ons. Er verschijnen geen mediaberichten meer over dronemeldingen, niet boven militaire bases en niet boven luchthavens. Voor de publieke opinie lijken die meldingen als sneeuw voor de zon te zijn verdwenen. We zouden daaruit allerlei conclusies kunnen trekken, maar dat zou voorbijgaan aan de essentie van het debat, dat bijzonder belangrijk blijft.

Nochtans was er een hele reeks waarnemingen van drones boven militaire bases en civiele sites. Recente drone-incidenten boven de luchthavens van Zaventem en Bierset hebben geleid tot een tijdelijke stillegging van het luchtverkeer. Dat veroorzaakt vanzelfsprekend aanzienlijke economische schade.

Er werd gekozen voor een discrete inzet van defensie, in samenwerking met andere veiligheidsdiensten, de politie en ook met buitenlandse militaire teams uit Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Daarover gaat mijn vraag. Die buitenlandse partners zullen niet alleen technische ondersteuning bieden, maar mogelijks ook, zo stelde u, lacunes in ons eigen detectie- en neutralisatiecapaciteitssyteem blootleggen.

Dat wij hulp inroepen van het buitenland, terwijl de politie reeds beschikt, zo vernemen we recent, over een gespecialiseerd anti-droneteam dat drones kan neerhalen of vangen, wekte recent in de media hier en daar enige verbazing. U hebt daar al kort op geantwoord in de plenaire vergadering, maar ik heb toch nog een aantal vragen.

Mijnheer de minister, kunt u concreet de opdracht van de Belgische Defensie toelichten op de luchthavens van Luik en Zaventem? Wat zijn de rules of engagement van Defensie?

Kunt u ook toelichten welke concrete ondersteuning de buitenlandse partners Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk momenteel op het terrein leveren, zowel qua capaciteiten, middelen, inzetlocaties als duur? Wat zijn ter zake de rules of engagement ? Welke kosten zijn daarmee verbonden en hoe worden die tussen de verschillende partners verdeeld?

Welke concrete tekortkomingen in onze eigen anti-dronecapaciteiten worden door de buitenlandse teams opgevuld? Heeft hun werkwijze of inzet invloed op het recent in dit Huis goedgekeurde counter-droneplan en moet het plan worden bijgestuurd?

Hoe zijn de samenwerking en communicatie verlopen met het gespecialiseerde droneteam van de politie? Waar ziet u knelpunten voor toekomstige communicatie? Worden momenteel middelen of capaciteiten uitgewisseld tussen Defensie en dat team? Zo nee, waarom niet?

Mijnheer de minister, over heel het dronegegeven is al zeer veel gezegd en geschreven. Er is ook heel wat onzin over verkondigd en gepubliceerd, zowel door zelfverklaarde experts op sociale media, wat men hen misschien niet kwalijk kan nemen, als door personen van wie men toch enige expertise in het domein zou mogen verwachten. Dat maakt uiteraard deel uit van de strategie van wie daar ook achter zit. Nogmaals, waarschijnlijk zullen we nooit exact de vinger kunnen leggen op de oorsprong, maar net dat was ook de bedoeling.

Het gaat dus niet over spionage, maar over het tegen elkaar opzetten van mensen, aantonen dat men dingen kan testen en mensen kan pesten, zoals ik het eerder heb genoemd.

Collega’s, ik vind het een vorm van solidariteit dat buitenlandse droneteams ons zijn komen versterken. Dat is waar Europa voor staat, dat is waar de NAVO voor staat. We are NATO . Wij helpen elkaar wanneer dat nodig is. Dat is absoluut geen schande voor ons land. Integendeel, dat is een vorm van solidariteit op het vlak van onze collectieve defensie.

Mijnheer de minister, mijn vraag sluit daarbij aan. Hoe evalueert u de inzet van die buitenlandse militairen op ons grondgebied? Ik begrijp dat bepaalde aspecten mogelijk niet voor deze openbare vergadering bestemd zijn, maar dan kom ik daar zeer graag op terug tijdens de besloten vergadering van de commissie voor de Opvolging van militaire missies, indien dat nodig is. Ik dank u nu al voor uw antwoord.

Mijnheer de minister, ik heb eveneens een vraag ingediend over de antidronetechnologie en het dronelab in Geel. Mijn vraag was later ingediend. Intussen zijn de vragen samengevoegd tot een actualiteitsdebat. Ik weet niet of over het dronelab in Geel al informatie beschikbaar is.

In dat geval zal ik mijn vraag niet nu, maar op een later moment stellen.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Comme je vous le disais dans ma question, souvent je vous critique. Or là, je dois quand même vous féliciter; il y a quand même un homme qui pilote quelque chose ici en Belgique. Et, au niveau des drones, c'est vous. Vous me confirmez qu'à travers vos compétences et les budgets qui vous sont dédicacés, vous agissez à travers les 50 millions qui ont été libérés en urgence. Une commande a effectivement été passée auprès d'une firme australienne pour un montant, non pas de deux millions d'euros, comme je le disais tout à l'heure, mais de pratiquement trois millions d'euros.

Vous me rassurez aussi quand vous dites que, pour les 500 millions d'euros qui seront consacrés à la lutte anti-drones, un consortium européen doit exister avec un ancrage belge si possible et en tout cas des commandes qui feront en sorte de préserver l'autonomie stratégique de l'Union européenne. Pour tout cela, je vous félicite.

Je remarque simplement qu'en principe, dans le pilotage de l'avion, il devrait y avoir une deuxième personne: le ministre l'Intérieur. Le ministre MR, M. Quintin, est singulièrement absent, puisque, lorsque les drones sont arrivés sur notre territoire, on a demandé au soldat Francken de mettre à disposition les moyens dont il disposait en oubliant simplement – vous avez été très poli, très diplomate –, qu'il existait une unité anti-drones au sein de la même police fédérale. C'est donc quand même assez farfelu qu'on fasse appel aux soldats, alors qu'il existe une unité au sein de la police fédérale.

Par ailleurs, le ministre de l'Intérieur répète urbi et orbi que les moyens qui sont dédicacés dans les 50 millions d'euros serviront également à la police fédérale. Vous reprécisez que vous êtes à disposition, mais que ce n'est en fait pas votre rôle. Je considère dès lors que le ministre de l'Intérieur doit se battre davantage dans le cadre des éléments et des débats budgétaires pour faire en sorte d'équiper sa police fédérale, tout comme il doit se battre également pour avoir un maximum de policiers dans les rues, de manière à ne plus devoir demander aux militaires de faire le job des policiers fédéraux. Ces derniers ne demandent pas mieux que de le faire, mais ils sont aujourd'hui trop peu nombreux.

Mijnheer de voorzitter, ik verontschuldig mij dat ik het antwoord van de minister niet heb gehoord, maar ik moest even een kwartiertje in de commissie voor Financiën en Begroting aanwezig zijn om daar een betoog te houden.

Dank u, mijnheer de minister, voor uw antwoord.

Wanneer ik zeg dat Defensie de lead op zich moet nemen, dan is dat niet omdat ik vind dat u uw verantwoordelijkheid niet neemt. Allesbehalve, ik heb dat zelfs in De ochtend gezegd. Het gaat om een gezamenlijk probleem, maar ik vind wel dat Defensie de leiding moet hebben, omdat de expertise, de middelen en het materieel grotendeels bij Defensie liggen. Ik wil daarmee Binnenlandse Zaken of de politie zeker niet uit de wind zetten, maar het moet mij ook van het hart dat – ik geef collega Lacroix daarin gelijk – op dit moment de minister van Binnenlandse Zaken achter de feiten blijft aanlopen.

Ik heb hem zeer graag – hij is van mijn zusterpartij, of van die van u, want daar bestaat ondertussen al wat twijfel over – maar hij blijft achter de feiten aanlopen en ik vind dat bijzonder jammer. Het gaat immers over de luchthaven van Zaventem. Gisteren heeft de minister van Mobiliteit, Jean-Luc Crucke me geantwoord dat er 95 geannuleerde vluchten waren op 4 en 5 november, op die paar uur tijd. De economische schade, los van de angst en de onrust die wordt gezaaid, is gigantisch voor de tweede grootste economische pool van ons land, met veel jobs in Vlaanderen, in Vlaams-Brabant. Laten we dus aan hetzelfde zeel trekken en roep ook de minister van Binnenlandse Zaken in de regering tot de orde, zodat hij actie onderneemt. Ik hoop eerlijk gezegd dat we naar een eenheid van commando kunnen gaan, waarbij Defensie de leiding krijgt, zodat er één aanspreekpunt is dat uiteraard gecoördineerd samenwerkt met alle veiligheidsdiensten.

Ik geef u ook gelijk dat alle veiligheidsdiensten, van eender welk niveau, binnenlands of buitenlands, met drones moeten kunnen werken. Daar hebt u mijn steun voor en betrek aan de regeringstafel in ieder geval alle veiligheidspartners bij de aanpak van de problematiek.

U onderstreepte ook dat we echt moeten leren van Oekraïne. Ik denk dat het een stap voorwaarts zou zijn, indien wij met de Europese Unie, en met België eventueel apart, een strategisch partnerschap met Oekraïne sluiten, met de industrie daar en ook met het leger, zodat zij ons kunnen helpen en begeleiden zodat die innovatieve technologie ook in Europa voet aan wal krijgt. Dat zou zowel economisch voor Oekraïne als innovatief voor ons een stap vooruit zijn in een periode waarin Oekraïne bijzonder hard afziet. Denk daar goed over na en probeer dat op Europees niveau te trekken, zodat wij een strategisch partnerschap in verband met de dronedreiging en innovatie met Oekraïne zouden kunnen sluiten.

Mijnheer de minister, dank voor uw antwoorden, die deels een herhaling zijn van wat u al in andere commissievergaderingen zei. Het debat dateert inmiddels van enige tijd geleden, maar blijft onverminderd actueel.

U bevestigt dat de dreiging door drones een belangrijk debat vormt, dat de nodige ernst verdient en dat drones in de komende jaren een wezenlijk onderdeel zullen vormen voor zowel onze bewapening als de beveiliging van ons luchtruim. Daarnaast spelen ze ook een rol in onze operationele inzet, zowel in binnen- als buitenland.

U noemde het terecht een capaciteit van de toekomst. Het is ook goed dat u de opleiding van ons personeel wilt bijsturen. U hebt echter geen toelichting gegeven over de concrete inhoud, de inzet, de rules of engagement , noch over de capaciteit die door buitenlandse partners wordt overgenomen. U hebt wel nog maar een deeltje prijsgegeven wat het kostenplaatje betreft: er zouden dus geen bijkomende kosten verbonden zijn aan de inzet zelf, maar er zouden wel kosten zijn voor onder andere het verblijf en de catering. Ik blijf dus nog op mijn honger. Dat had ik kunnen verwachten. Ik begrijp wel waarom u niet meer details in een openbare vergadering geeft. Het is nu eenmaal mijn taak om ernaar te vragen en we zullen daar in de komende vergaderingen onder ander van een gemeenschappelijke commissie daar na Nieuwjaar op terugkomen.

Wat de samenwerking met de counterdrone-unit van de federale politie betreft, u klaagt dat u het verwijt krijgt dat u met de vinger hebt gewezen. Vingerwijzing of niet, wat gebeurd is, is gebeurd. We kunnen er alleen van leren. U stelt terecht dat het een verantwoordelijkheid van Binnenlandse Zaken is, maar mijn vraag betrof de toekomstige aanpak. Tussen de regels door lees ik dat het departement Binnenlandse Zaken tekortschiet in de samenwerking met Defensie en dat het eens te meer Defensie is, die bijstand wil bieden aan de federale politie ter ondersteuning van het counterdroneactieplan.

Er is dus duidelijk werk aan de winkel. Ik reken daarbij op u, maar zeker ook op uw collega van Binnenlandse Zaken. U moet hem nogmaals aanspreken op de concrete coördinatie. Daar hebben we bijzonder weinig van geleerd. De manier waarop de verscheidene partners op het terrein het dossier hebben behandeld, mogen we gerust geklungel noemen. Defensie moet dus echt een coördinerende rol op zich nemen.

Ik kijk eveneens uit naar de verdere informatie die we volgende week achter gesloten deuren zullen ontvangen. Ik heb er alle begrip voor dat hier vandaag niet alles kan worden meegedeeld. Ook wij vinden de integratie van de capaciteit drones en counterdrones in onze defensie een prioriteit, waar we hard aan moeten werken. Alle militairen, vanaf het niveau van de eenheden tot op brigadeniveau, bij de Landmacht, Marine en de Luchtmacht, moeten zich met drones vertrouwd maken. Dat is een no-brainer.

Monsieur le premier ministre, ce dossier est vraiment difficile. Vous faites pleinement la démonstration de votre engagement sur cette question et je veux vous en remercier.

Comment garantir à notre pays la sécurité financière et la mutualisation du risque dans le cadre de ce projet de prêt, qui est l'expression de notre solidarité à l'Ukraine? Comment éviter d'apparaître comme une nouvelle Hongrie dans le concert des nations européennes? Comment ne pas lâcher l'Ukraine, qui est notre premier rempart, de mon point de vue, face à la menace russe? J'ose espérer qu'il est possible de répondre dans un sens positif à toutes ces questions-là en même temps.

Je pense qu'on essaye, et j'imagine que c'est votre intention, de se positionner dans le sens du compromis, de voir si le compromis ne met pas notre pays en danger sur le plan de la sécurité financière, comme je l'ai exposé dans le cadre du premier point. Ce débat d'actualité est l'occasion, avant le sommet des 18 et 19 décembre, de faire le point avec vous sur l'avancée du dossier, depuis également votre rencontre de vendredi dernier avec le chancelier Merz et la présidente von der Leyen.

Monsieur le premier ministre, reconnaissons tout d'abord que la séquence actuelle, c'est d'abord l'échec de la Commission européenne, qui n'a pas été capable de parvenir à un accord politique unanime sur un emprunt simple fait par les 27 É tats membres. La Commission européenne semble avoir abandonné cette piste, parce que convaincre la Hongrie semble plus ardu que de forcer la Belgique.

Toujours est-il que nous nous trouvons face à un dilemme dont nous devons sortir, et tout repose sur la qualité des garanties que peuvent offrir les États membres à la Belgique et sur votre analyse de la solidité de ces garanties, raison pour laquelle nous continuons à vous questionner sur l'évolution du dossier. Depuis nos derniers échanges en séance plénière, vous avez eu un entretien le 6 décembre avec la présidente von der Leyen et le chancelier allemand Merz.

Le Conseil européen décisif des 18 et 19 décembre approche sans que nous ne sentions une réelle évolution des positions. Je note que la Commission européenne affirme proposer des garanties qui se veulent légalement contraignantes, inconditionnelles et irrévocables, incluant le partage des risques entre les É tats membres sur la base du revenu national brut, ainsi que le maintien du gel des actifs plutôt que leur confiscation, ce qui réduirait, d'après eux, les risques juridiques.

La Commission européenne semble également promettre "un système de liquidité robuste pour Euroclear". Enfin, si on en croit le président Costa, un cadre juridique et technique acceptable par une majorité qualifiée serait en vue; je suppose que cela sous-entend sans la Belgique.

Monsieur le premier ministre, entrevoyez-vous des progrès dans les discussions avec les États membres qui permettraient d'aboutir à des garanties qui vous semblent suffisantes? Dans le cas contraire, quels sont les éléments qui, selon vous, manquent et permettraient d'aboutir à des garanties suffisantes?

Comment allons-nous réagir en cas de plan imposé à la Belgique par une majorité qualifiée sans la Belgique, ce qui semble être le scénario sur la table? Avez-vous évoqué ce scénario lors de votre dîner avec le chancelier allemand et la présidente de la Commission européenne?

Monsieur le premier ministre, la discussion sur les avoirs russes et Euroclear continue. La semaine passée nous vous avons exprimé notre soutien parce que nous pensons que vous avez raison de résister à la pression de la Commission européenne. La confiscation des avoirs russes exposerait notre pays à des graves dangers. Dans votre lettre à Ursula von der Leyen vous avez dit que le projet pourrait empêcher de facto la conclusion d'un accord de paix. De plus, lors d'une conférence à Bozar, vous avez rappelé que personne ne croit vraiment que la Russie perdra en Ukraine.

Aujourd'hui, certains en Europe veulent saisir ces avoirs pour continuer la guerre. Nous nous y opposons car nous plaidons pour un accord de paix. Or, jusqu'à aujourd'hui, l'Europe elle-même n'a pas vraiment pris d'initiative de médiation ni n'a cherché de vraie solution négociée dans le conflit. Confisquer les avoirs russes, selon nous, ne représente pas seulement des risques énormes pour notre pays au niveau financier, mais ce serait aussi un pas qualitatif et une nouvelle escalade dans les méthodes de la guerre économique.

Vous avez rappelé que voler des avoirs immobilisés d'un autre pays n'a jamais été fait, même pas durant la Seconde Guerre mondiale avec l'Allemagne. Comme l'a dit la CEO d'Euroclear, les avoirs russes pourraient tout aussi bien être utilisés comme levier dans des négociations de paix.

Monsieur le premier ministre, êtes-vous d'accord sur le fait que l'Europe doit prendre des initiatives pour parvenir à un accord de paix, sans laisser la main uniquement à Trump et aux é tats-Unis? Êtes-vous d'accord sur le fait que la stratégie des dirigeants européens, consistant à confisquer les avoirs russes pour poursuivre la guerre, nous éloigne d'un accord de paix?

Mijnheer de premier, we lezen in de pers dat de Europese Commissie mogelijk deze week al een voor België nadelige beslissing zou kunnen nemen omtrent de Euroclear-tegoeden. Onze fractie steunt u in het zoeken naar een solide juridische basis, maar tegelijkertijd is het vanuit strategisch oogpunt belangrijk een sterk signaal te geven dat we onvoorwaardelijk de Oekraïense bevolking steunen tegen het Russische oorlogsgeweld, vandaar mijn vraag

Welke financiële bijdrage levert België aan Oekraïne vanuit de Euroclear-opbrengsten en vanuit de eigen middelen? Hoe zult u dat zichtbaar en transparant maken voor het Parlement, de Europese Raad en de Oekraïense bevolking?

Nog even kort. Laat ons helder zijn. Wij steunen uiteraard het standpunt dat ons land inneemt ten aanzien van de Russische tegoeden. Het is een risico dat wij niet alleen als land kunnen dragen, dus die positie moet absoluut worden verdedigd. Wij steunen u daar ook in, mijnheer de premier.

Ik sluit me aan bij de vragen over de aanpak. Wat is de stand van zaken? Hoe zorgt u ervoor dat we uit het geïsoleerde hoekje geraken en effectief akkoorden kunnen sluiten die tot een oplossing leiden? Hoe zorgt u er daarnaast voor dat het duidelijk is in de perceptie dat wij de mensen in Oekraïne steunen en dat Rusland in deze strijd de vijand is die we tot de orde moeten roepen?

Monsieur le premier ministre, je vous remercie. J'étais venu avec un espoir aujourd'hui, et j'ai entendu ces mots répétés à six ou sept reprises: "il faudra trouver une solution". Nous sommes du côté de la solution. Vous avez parlé aussi du compromis à trouver, ce qui ne veut pas dire en votre chef – et je vous soutiens pleinement dans cette démarche – qu'on fait un pas en arrière dans le cadre de la requête au niveau de la mutualisation des risques. Vous avez évoqué le terme important d'équité.

Ce qui se passe aujourd'hui est un test historique pour la cohésion de l'Union Européenne. Dès lors, entendre que vous allez aussi fortement dans le sens de notre loyauté à l'Union européenne, dans le fait que nous avons un ADN européen, que nous ne sommes pas la Hongrie et que nous ne la serons jamais, est un élément évidemment important. Notre loyauté va à l'Union européenne mais notre responsabilité va aussi aux contribuables belges, comme vous l'avez indiqué. Et, dans le cadre de cette solution envisagée, nous devons avoir toutes les garanties pour la sécurité financière au niveau de notre pays.

Monsieur le premier ministre, vous nous dites que l'Ukraine n'est pas en Europe. Je vous dirai toutefois à titre personnel, pour n'indisposer personne, que je crois que le sort de notre pays et celui de l'Ukraine sont étroitement liés. Ce qui fait la différence aujourd'hui, c'est que la Russie envoie en Ukraine des drones armés et qu'elle envoie en Belgique des drones qui ne le sont pas encore. Je crois qu'il est souhaitable que l'Ukraine gagne la guerre, non pas pour arriver au port de Moscou mais simplement pour retrouver l'intégralité de son territoire.

C'est une situation difficile. On ne doit pas faire le jeu de Poutine et je suis vraiment réconforté par les mots que vous avez utilisés aujourd'hui, parce que vous vous placez naturellement en tant que premier de cordée belge par rapport à votre responsabilité en matière de sécurité financière et par rapport aux contribuables, mais vous êtes aussi au cœur de l'enjeu sur le plan européen. Je vous en remercie.

Monsieur le premier ministre, je vous remercie d'avoir réaffirmé votre soutien à la coalition des volontaires – c'est important – et pour les précisions. Nous avons appris quelques éléments nouveaux notamment sur l'ampleur et la longueur du risque qui sont sans doute sous-estimés par certains.

Concernant votre petite phrase "à vos armes", historiquement c'est vrai. D'une certaine manière depuis la fin la Seconde Guerre mondiale, plus personne ne perd de guerre. Depuis 1945, plus personne ou presque ne perd au sens d'une occupation, d'une capitulation comme ont perdu l'Allemagne et le Japon. En ce sens-là, vous avez raison. Mais je pense qu'il faut ajouter que, selon nous, l'Ukraine non plus ne peut pas perdre cette guerre. Il est là tout l'enjeu. Je crois que nous devons être lucides: un plan de paix qui serait accepté par l'Ukraine et par l'Europe (ce que vous venez d'appeler de vos vœux), je crains que ce ne soit pas pour demain.

Cela nous renvoie vers les moyens d'aider l'Ukraine encore une fois et pas seulement sur un champ de bataille mais pour arriver fort à une négociation de paix et pour que l'Ukraine tienne, il faut que tous les États membres soient solidaires de la Belgique aujourd'hui.

Merci d'avoir tracé les conditions positives qui peuvent aboutir à un accord car, au niveau international, on tente de nous enfermer dans un rôle de "monsieur non", ce qui est un peu court. Le message me semble important et espérons donc que la solution adviendra dans les jours à venir.

Monsieur le premier ministre, vous demandez que la décision soit prise à l'unanimité. Vous y mettez les trois conditions, ce qui n'est pas très clair pour moi. Dans le même temps, vous pensez que cela peut évoluer et vous vous appuyez surtout sur la deuxième condition concernant les liquidités. Je ne suis donc pas sure, à vous entendre aujourd'hui, que vous soyez encore aussi décidé que ce vous n'étiez la semaine passée.

Le problème de notre pays n'est pas seulement la prise de risques financiers. Vous avez rappelé que des biens sont immobilisés, ce que nous soutenons dans le cadre des sanctions. D'ailleurs, cela devrait aussi être fait pour un pays comme Israël, mais cela nous éloigne du sujet. Vous avez d'ailleurs rappelé que confisquer n'est jamais arrivé. Ouvrir cette porte, n'est-ce pas très dangereux et pouvant être vu comme un acte d'agression et comme une déclaration de guerre de l'Europe et de notre pays en particulier?

Le 18 décembre est une date proche de la fête de Noël et à cette période-là, traditionnellement, nous essayons de faire la paix dans le monde. Je crains que prendre la décision de la confiscation avant Noël serait envoyer le signal que l'Europe veut continuer cette guerre. Ce serait comme poser un acte pouvant être vu comme une agression. Vous affirmez vouloir une vraie solution et vous voulez (vous l'avez dit) une paix négociée entre l'Europe et l'Ukraine. Pour cela, je vous soutiens. Ce qui n'est pas clair à mes yeux est que si vous avez discuté avec Mme von der Leyen et M. Merz, avez-vous discuté de cette solution? Car si nous voulons une vraie solution, ce serait aujourd'hui un accord de paix négocié par l'Europe. Quels sont les efforts aujourd'hui que l'Europe fait pour qu'il y ait un accord négocié avec l'Ukraine et qui ne soit pas uniquement une histoire entre Trump, Poutine et Zelensky? Je crois que c'est ce que nous devons faire aujourd'hui: choisir la paix et non pas la guerre.

Mijnheer de eerste minister, ik wil nog een bescheiden kanttekening maken. U weet dat het Vlaams Belang u steunt in het vasthouden aan de positie die u zonet hebt uiteengezet. Mijn bescheiden kanttekening gaat over een van de assumpties van de Europese Commissie om de zogenaamde Russische tegoeden te confisqueren. De assumptie die de Europese Commissie maakt, is dat die miljarden bij een vredesakkoord als een voorafname op herstelbetalingen zullen worden beschouwd, herstelbetalingen die Rusland ter vergoeding van de aangerichte schade in Oekraïne krijgt opgelegd. Dat principe van het opleggen van gigantische financiële herstelbetalingen werd na de Tweede Wereldoorlog echter als niet constructief beschouwd. Er bestaat consensus onder historici dat de herstelbetalingen die Duitsland na de Eerste Wereldoorlog werden opgelegd, mee de bron vormen voor het ontstaan van de Tweede Wereldoorlog. Sindsdien nemen herstelbetalingen in vredesakkoorden veelal de vorm aan van materialen, machines, goederen en grondstoffen die worden overgedragen, maar niet van gigantische financiële sommen. Die kanttekening wilde ik u even meegeven, als hulp in uw betoog bij de Europese Commissie.

Mijnheer de voorzitter, u hebt onze vraag onterecht samengevoegd met andere vragen. Collega Di Nunzio wil een vraag stellen over de volgende uitspraak van de premier in de Bozar: "Het is niet wenselijk dat Rusland de oorlog verliest." Alle andere vragen gaan over Euroclear. Daarom hebt u onze vraag daaraan onterecht toegevoegd. Wij verzoeken dat de vraag van collega Di Nunzio apart wordt behandeld.

Mijnheer de voorzitter, ik hoor wat u zegt, maar alle andere vragen hadden als titel "Euroclear". Onze vraag gaat niet over Euroclear, voor alle duidelijkheid.

Mijnheer de eerste minister, collega's, van de grootste ondernemer in dit land tot de hardwerkende arbeider, iedere Belg zal de gevolgen voelen als Europa lichtzinnig omspringt met de Russische tegoeden bij Euroclear.

Wat vandaag nog wordt voorgesteld als een louter technisch financieel debat, kan morgen uitmonden in economische schade, sociale onrust en geopolitieke escalatie. Dat is helaas geen doemdenken. Nog deze ochtend verscheen een duidelijke waarschuwing van voormalig Russisch president Medvedev, die de woorden casus belli in de mond nam, aanleiding voor oorlog.

De boodschap is overduidelijk, de situatie is ernstig. De gevolgen kunnen België rechtstreeks en aanzienlijk treffen. Laat dat even bezinken. Tegen die achtergrond is het opvallend hoe Commissievoorzitter Ursula von der Leyen stellig zegt dat bijna alle Belgische bezwaren zouden zijn weggewerkt. Bijna, dat is geen detail, het is net de kern van het probleem, want wat vandaag ontbreekt, is een sluitende, afdwingbare en collectieve garantiestelling. Europese solidariteit mag geen holle slogan zijn. De voorstellen die nu op tafel liggen, blijven te vaag en te vrijblijvend. Het gaat hier over honderden miljarden euro's. Dat is het equivalent van het pensioen van alle Belgen samen gedurende verschillende jaren.

Mijnheer de eerste minister, gelukkig blijven u en uw regering in deze moeilijke situatie standvastig. Ik heb dan ook maar één vraag. Kunt u het belang van uw terechte verzet toelichten in deze Kamer, het hart van onze democratie?

Premier, ik heb er geen enkel probleem mee om het spaarvarken van 185 miljard euro van de Russen en Poetin te laten slachten. Ik heb daar mijn redenen voor. Ten eerste, het is het geld van de Russische maffia en van de kleptocratie van de bende stelende oligarchen. Ten tweede, Poetin heeft zelf alle Westerse bedrijven geannexeerd, zonder één euro schadeloosstelling. Ten derde, hij heeft voor duizenden miljarden euro schade in Oekraïne aangericht en mensen vermoord.

Ik kom dan bij het belangrijkste punt. Als wij het niet verbeurdverklaren, gaat die andere maffialeider, Trump, ermee aan de haal, want ik heb gezien dat het een onderdeel is van zijn 28 puntenplan voor de vrede. Hij wil de helft van die middelen inpalmen en de andere helft aan zijn maffiavriend in Rusland teruggeven.

Ik ben het echter voor 100 % eens met u, premier, dat u spijkerharde garanties moet krijgen, zeker wanneer uw arm straks door de Europese mandarijnen wordt omgewrongen. De laffe houding van Europa is al jaren bekend. We hebben een kort geheugen. Misschien waren sommigen nog niet geboren, maar in 1994, bij de onafhankelijkheid van Oekraïne, was dat land de derde grootste nucleaire macht ter wereld. De Amerikanen hebben de kernwapens voor 4 miljard dollar opgekocht en aan Rusland teruggegeven.

Daar stond één voorwaarde tegenover, met name dat Europa, Frankrijk, Duitsland, Engeland en de Amerikanen bescherming aan de Oekraïners zouden bieden. Twintig jaar later stonden de Russen in de Krim. Wat hebben de Duitsers gedaan? Schröder, de voorzitter van Gazprom, zei: wir schaffen das. Wat hebben we gedaan? Niets. We hebben over ons heen laten lopen in Europa.

Als u geld geeft, als u geld moet geven, vraag dan spijkerharde garanties, want ik vertrouw niemand in deze zaak.

Collega’s, wat zich rond Euroclear afspeelt, duwt ons land in het oog van een storm. De Europese Commissie blijft aandringen op een lening voor Oekraïne, gefinancierd door de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear.

Laat mij echter duidelijk zijn: voor ons is het onmogelijk dat we dat zonder ijzersterke garanties toelaten. Ik denk niet dat we daardoor asociaal of onredelijk zijn. Als dit doorgaat, is het immers niet alleen nefast voor de financiële stabiliteit van ons land, maar ook voor de financiële stabiliteit van de hele eurozone. Ik heb het dan nog niet gehad over de financiële geloofwaardigheid van ons land. Wie zal immers nog investeren of zijn geld beleggen in een land dat zich niet aan de afspraken houdt?

Voor ons is het dan ook duidelijk: wij zien geen enkele reden waarom België dit risico alleen moet dragen. Wij geven geen blanco cheque die nefast zal zijn voor elke Belgische belastingbetaler. Voor cd&v is het duidelijk, wij hebben nood aan Europese samenwerking, zeker om de vele uitdagingen van de 21 ste eeuw aan te pakken en om Oekraïne te steunen tegen de Russische tirannie. Dat mag echter niet betekenen dat België te veel alleen moet dragen. Dat is niet de Europese samenwerking die wij willen.

Beste collega’s, dit dossier vraagt eensgezindheid. Dit dossier overstijgt alle partijgrenzen. Dit is de strijd van de voltallige Belgische regering, want dit dossier belangt het hele land aan. Beste premier, beste minister Prévot, cd&v roept u duidelijk op om te volharden en te weerstaan aan de buitenlandse druk, zelfs wanneer die de volgende dagen intenser wordt. Zonder ijzersterke (...)

Monsieur le premier ministre, 65 milliards d'euros russes sont actuellement gelés, et 193 milliards immobilisés. On parle d'un montant total de 250 milliards d'euros sur notre territoire, soit beaucoup plus que le budget du gouvernement fédéral pour une année.

Les propositions de la Commission européenne de saisir ces actifs ou de les utiliser comme garantie comportent au moins trois risques majeurs pour notre pays. Le premier est un risque financier, puisque, à tous les coups, nous perdrions sur le plan juridique si la Russie devait entamer des actions. Ce serait un précédent inédit et une violation de la propriété privée, qui ne se justifie pas dans ce cas.

Le deuxième est un risque politique, un risque pour notre réputation. Comment faire encore confiance à la Belgique si, lorsque des avoirs étrangers se situent dans notre pays, ils peuvent être confisqués quelle que soit la situation? Cela engage le futur d'Euroclear sur notre territoire.

Il y a enfin un dernier risque sécuritaire, puisque des représailles seraient à craindre pour notre pays, qui n'est pas un belligérant dans ce conflit, en tous les cas à ce stade.

Par ailleurs, monsieur le premier ministre, aujourd'hui, l'Europe veut mobiliser des moyens de manière légitime, mais est totalement absente du processus politique qui doit conduire à un cessez-le-feu et à la paix. En outre, l'Ukraine est sujette à des faits de corruption extrêmement graves.

Alors, aujourd'hui, nous voulons affirmer à quel point notre soutien à l'Ukraine est total, mais il ne peut pas être aveugle et irresponsable.

Monsieur le premier ministre, vous avez raison de tenir tête à la Commission européenne et à Ursula von der Leyen. Cette pression exercée sur notre pays est vraiment intolérable. Elle l’est parce que le danger est multiple si nous acceptons cette décision de confisquer les avoirs russes détenus ici par Euroclear.

Pourquoi est-elle dangereuse? Je suis franchement d’accord avec votre raisonnement, elle est dangereuse pour la Belgique car ce sont bien nous qui devrons payer. Les autres pays européens ne donnent aucune garantie.

Elle est aussi dangereuse pour la stabilité de tout le système financier européen. Quel pays du monde sera prêt à investir ici si, en fonction des intérêts géostratégiques européens, nous décidons de confisquer les avoirs? C'est fou! Cela reviendrait à dire, par exemple, que nous confisquons les avoirs de la Russie mais pas ceux des Israéliens.

Je suis votre raisonnement, cette stabilité est importante. Ici, on entend dire à légère que la stabilité de l’économie mondiale importe peu, mais ce sont les travailleurs qui vont en payer le prix. Monsieur le premier ministre, vous avez raison, nous ne pouvons pas mettre en danger tout le système économique qui est basé sur la confiance et sur la sécurité juridique.

Par ailleurs, le jusqu’au-boutisme de la guerre est aussi un danger. C’est clair! Cela fait des années que nous répétons que l’idée selon laquelle davantage d’armes et davantage de guerres pourraient créer la paix est illusoire. Cela n’arrivera pas.

Plutôt que de laisser à Trump la possibilité de tout négocier au profit des multinationales américaines, réfléchissons un instant à notre autonomie stratégique européenne. Cessons de courir derrière les Américains et derrière la guerre. Cela ne fonctionnera pas ainsi!

Dans ce sens, monsieur le premier ministre, nous vous soutenons et nous espérons que les autres partis maintiendront également leur soutien car la pression sera énorme.

Mijnheer de eerste minister, mijn vraag gaat niet over Euroclear. Daar zijn we het over eens. Ze gaat wel over het volgende.

"Qui croit vraiment que la Russie va perdre en Ukraine? C'est une fable, une illusion totale. Ce n'est même pas souhaitable qu'elle perde."

Wie gelooft er echt dat Rusland de oorlog in Oekraïne zal verliezen? Dat is een fabel. Het is een illusie. Het is zelfs niet wenselijk dat Rusland verliest. Dat waren uw woorden in Bozar op maandagavond tijdens de Grandes Conférences Catholiques. Ik was stomverbaasd, mijnheer de eerste minister, om te moeten lezen in de Franstalige pers dat het zelfs niet wenselijk is dat Rusland verliest.

We zitten intussen in het vierde jaar van de oorlog tegen Oekraïne. België heeft de Russische agressie van bij de invasie, van meet af aan scherp veroordeeld. Voor ons is Oekraïne een vrij, een soeverein en een onafhankelijk land en geen deel van Rusland. U zei evenwel dat het niet wenselijk is dat Rusland de oorlog in Oekraïne verliest. U stelde bovendien dat het een fabel is te geloven dat Rusland kan verliezen. Onvoorstelbaar.

Daarnaast sprak u ook over rechtstreekse boodschappen vanuit Moskou ten aanzien van ons land en ten aanzien van uzelf dat u het voor de eeuwigheid zou voelen als Russische tegoeden in beslag zouden worden genomen. Ik heb daaromtrent een aantal vragen voor u, meneer de minister.

Ten eerste, sprak u namens uzelf of namens ons land toen u die uitlatingen deed?

Ten tweede, kunt u bevestigen dat het standpunt van België ongewijzigd blijft?

Ten derde, wanneer u spreekt over dreigementen, wat is de exacte inhoud van die dreigementen? Hoe hebben die dreigementen u bereikt? En vooral, en niet onbelangrijk, heeft die intimidatie vanuit Moskou de positie van ons land beïnvloed?

Mijnheer de premier, men zegt wel eens dat de Europese Unie geen ideologie heeft. Nochtans heeft de Europese Commissie een talent dat heel wat communistische economen jaloers zou maken, want ze kan een onteigening verkopen als solidariteit. Communisten pakten vroeger tractoren en landbouwgronden af; Europa pakt gewoon 190 miljard euro. De communisten hadden nog de eerlijkheid om te zeggen dat ze uw bezittingen kwamen afpakken. De Commissie verpakt het als een Oekraïneplan.

Europa wil de geblokkeerde tegoeden bij Euroclear gebruiken als onderpand voor leningen aan Oekraïne. Dat houdt gigantische risico’s in voor de burgers in dit land. Niet alleen wijst Rusland erop dat dit een oorlogsdaad is. Ook de Europese Centrale Bank weigert mee te stappen in dat juridische drijfzand. Dat wil wel iets zeggen, collega’s. Eén verkeerde zet en het vertrouwen in Euroclear, het eurosysteem en het financiële systeem stort in. Experts waarschuwen bovendien dat België in het ergste scenario zelfs failliet kan gaan wanneer Rusland stappen zet en wij moeten terugbetalen. Het gaat om een som die overeenkomt met een derde van de volledige economie van dit land.

Europa luistert niet naar die terechte bezorgdheden. In plaats daarvan zoekt de Europese bemoeibrigade van de Europese Commissie nu een manier om dit land buitenspel te zetten door de unanimiteitsregels te omzeilen. Met andere woorden, uw Europese schoonmoeder, Ursula von der Leyen, wil u schaakmat zetten. Ze wil uw veto en daarmee de bescherming van de belastingbetaler in dit land gewoon uitschakelen.

Mijnheer de premier, de vraag is eenvoudig, maar dringend. Kunt u ons garanderen dat u niet zult buigen voor uw Europese schoonmoeder?

Mijnheer de premier, we zitten in vieze papieren. Er hangt een zwaard van Damocles boven ons hoofd, een zwaard dat ons mogelijk heel hard kan treffen, zowel op financieel als op juridisch vlak. U eist hiervoor onvoorwaardelijke solidariteit van de andere Europese landen en dat is zeer terecht. U hebt daarin gelijk.

Er is echter een aspect aan deze problematiek dat ervoor zorgt dat de andere landen hun stekels opzetten. Elk jaar krijgt ons land 1,2 miljard euro extra inkomsten omwille van de Russische miljarden die bij Euroclear staan. Dat is geld dat we niet ontvangen op basis van onze eigen economie, maar dat we alleen krijgen omdat Oekraïne zich, met een grote menselijke kostprijs, verweert tegen de Russische illegale invasie en vecht voor de democratie in Europa.

Dat is het enige geld dat ons land bijdraagt aan de strijd in Oekraïne en dan nog zonder veel transparantie. Het geld wordt verstopt in het grote budget van Defensie, met de belofte dat het zal worden gebruikt voor militaire steun aan Oekraïne. Er was een afspraak met Europa om dat geld in een Europees fonds voor Oekraïne te storten, zodat voor iedereen transparantie bestaat over de besteding ervan, maar u doet dat niet. Natuurlijk irriteert dat de andere lidstaten. Het betekent ook dat ons land tot op vandaag nog geen enkele euro aan eigen middelen heeft besteed aan hulp voor Oekraïne, in tegenstelling tot de andere Europese landen. Ook dat irriteert de andere lidstaten.

Waarom investeert ons land geen eigen middelen in de strijd tegen Rusland en in de verdediging van onze democratie? Los dat probleem op, toon solidariteit en dan zal het begrip van de andere landen voor onze situatie groeien.

Monsieur le premier ministre, j'ai déjà dit voici quinze jours que j'étais solidaire de votre position, mais je sens quand même une petite musique qui est en train de monter et qui m'inquiète. "Pourquoi se bat-on?" demandent certains. Eh bien, on se bat pour qu'une nation européenne nommée "Ukraine" reste libre – libre de son destin – et respectée dans ses frontières, pour que ses civils cessent d'être bombardés chaque jour, pour qu'en 2025 les frontières en Europe ne puissent pas être changées par la force parce que, sinon, ce serait la défaite du droit international. On se bat pour que la Russie de M. Poutine comprenne qu'elle ne peut pas attaquer ses voisins, terroriser ses opposants et perturber les démocraties européennes en imaginant qu'elles resteront sans réaction. On ne soutient pas l'Ukraine par simple devoir moral, mais parce qu'il s'agit aussi de notre sécurité et que la guerre hybride, qu'on le veuille ou non, a déjà commencé. C'est pour toutes ces raisons que le soutien à l'Ukraine est essentiel. Il ne s'agit pas tellement de les rendre forts sur le théâtre de la guerre, mais de les rendre forts pour qu'ils puissent négocier la paix.

Donc, comme je l'ai déjà dit ici, je comprends que la Belgique demande de manière préférentielle un emprunt européen, comme ce fut le cas pour le covid. Je comprends qu'à défaut, la Belgique réclame des garanties extrêmement fortes et qu'elle ne soit pas toute seule à devoir en payer d'éventuelles conséquences. Cependant, prenons garde: ne véhiculons pas le doute et le défaitisme, par exemple en déclarant que la Russie ne perdra jamais cette guerre.

Dès lors, monsieur le premier ministre, ma demande est très claire. Oui, obtenez les garanties pour protéger notre pays et partager les risques. Mais, dans le même temps, réitérons clairement notre soutien à l'Ukraine et disons avec force que les intimidations de M. Poutine ne fonctionnent pas.

Dank u voor dat krachtige antwoord, mijnheer de eerste minister. Als N-VA’er had ik ook niets anders van u verwacht.

Collega’s, dit is hoe echt leiderschap eruitziet: opkomen voor onze werknemers, onze bedrijven, onze spaarders en onze welvaart, onze veiligheid. Dat is exact wat u doet, mijnheer de eerste minister.

Laat u niet afleiden door goedkope spot, valse insinuaties alsof we losers zouden zijn en karikaturale verwijzingen naar onder meer Don Quichot. Zulke opmerkingen dienen het inhoudelijke debat absoluut niet.

Ik geef u een raad. Blijf uzelf, rustig en standvastig. In dezen mag u zelfs koppig zijn. We rekenen op u.

Mijnheer de eerste minister, ik ben het honderd procent eens met uw standvastigheid en met uw argumenten. Het is perfect mogelijk om voor die bedragen een herstellening aan Oekraïne te geven, op één voorwaarde: dat al die landen van de coalition of the willing – wat een fantastisch woord – die ook over ontzettend veel geld beschikken, dat ook consequent doen. Inzake de coalition of the willing , er staat 28 miljard van de Russen in Japan, 15 miljard in Canada, 10 miljard in Luxemburg, 27 miljard in het Verenigd Koninkrijk, 19 miljard in Frankrijk en zelfs 4 miljard in Amerika.

U hebt gelijk, premier. We mogen de dreiging van de unanimiteit van die Europese mandarijnen, die schrik hebben van Orbán en Fico in Slovakije, nooit aanvaarden. Als zij een herstellening geven, moeten we een solidaire borgstelling voor de terugbetaling van die lening tekenen. Ik denk dat Oekraïne daarmee wel gediend kan zijn.

We mogen niet vergeten dat Oekraïne vandaag de grenzen van onze vrijheid en van Europa verdedigt. Dat vergeten wij te vaak.

Mijnheer de premier, ik dank u voor uw antwoord.

Voor ons is het heel duidelijk. We moeten pal achter Oekraïne blijven staan en we moeten blijven geloven in de Europese samenwerking, niet alleen voor Oekraïne, maar voor de vele andere uitdagingen. Maar dat mag inderdaad niet blindelings gebeuren. We zijn daarmee niet asociaal of onredelijk, zoals ik daarnet al heb gezegd. De financiële gezondheid en financiële stabiliteit van ons land en van Europa is in het geding en dat is ook heel belangrijk voor elke inwoner van ons land. Wij zeggen daarom heel duidelijk dat dit dossier niet zonder garanties kan passeren. U hebt ze opgesomd: gelijke risicoverdeling, voldoende liquiditeitsvereisten voor Euroclear en een gelijk speelveld, want ook de andere landen met bevroren Russische tegoeden moeten mee in het bad. Dat zijn geen overdreven eisen. Ik kan u alleen maar aansporen om te volharden en om de druk te weerstaan.

Monsieur le premier ministre, je vous remercie. Finalement, on a pu entendre plus ou moins les mêmes discours dans le chef de pas mal d'intervenants. Mais il ne faut pas se tromper, on n'a pas tous le même objectif. Quand le PTB est d'accord avec vous, c'est parce qu'en fait, il ne souhaite pas réellement la défaite de la Russie, compte tenu d'une certaine histoire et d'une certaine approche de l'Occident.

Il faut être bien clair ici, nous voulons une Russie la plus faible possible pour aller négocier la paix. Qu'on ne se trompe pas, la guerre sera une guerre d'usure, parce que la Russie l'a débutée non pas en Ukraine en 2022 mais en Géorgie en 2009. Son objectif est de contrôler les cinq mers à l'ouest de la Russie, de reconstituer un empire et une zone d'influence qui va nous toucher via des cyberattaques, la présence de drones ou toute autre influence politique. On devra être fort, on devra mobiliser des moyens. C'est la raison pour laquelle ce gouvernement investit fortement dans la Défense, afin de protéger nos concitoyens.

Dans le même temps, monsieur le premier ministre, comme je le disais, on doit aussi être totalement partie prenante du processus politique qui mettra un terme à cette guerre. Il n'est pas normal de devoir mobiliser tant de moyens et d'apprendre via la presse ce que Donald Trump a négocié. C'est une nouvelle fois le reflet de la faiblesse européenne que nous devons corriger par la défense, l'industrie et notre souveraineté/autonomie.

Mijnheer de eerste minister, zoals ik eerder al heb gezegd, steunen we u uiteraard in het verzet tegen de Europese Commissie, die vandaag vraagt om alle Russische tegoeden in beslag te nemen.

Ik was wel graag dieper ingegaan op de vraag wat de strategie van de Europese Raad precies is. Bestaat dat debat in de Europese Raad? Waar wil men naartoe? Wat is het idee over de plaats van Europa in de wereld? Het idee dat we al onze contracten op financieel vlak zomaar aan de kant zouden schuiven, is toch te gek voor woorden? Wat zullen andere landen dan denken? We leven toch niet meer in de periode van de koningen? Wat zullen andere landen denken wanneer we beslissen om dat geld gewoon in beslag te nemen? Dan zullen ze hun eigen banken en structuren op poten zetten.

In welke wereld leven we? Ik heb de indruk dat er in de Europese Raad nog altijd het idee leeft van la grande Europe qui domine le monde, avec les États-Unis d’Amérique .

Dat is gedaan, beste collega's. De wereld is aan het kantelen. We moeten met Europa onze eigen weg volgen. Dat zal natuurlijk gebeuren met uitgestrekte hand naar de landen in het zuiden.

Ziet u niet dat onze economie eraan kapotgaat? De Amerikanen moedigen Europa aan om ermee door te gaan. Ondertussen gaat Europa gewoon de afgrond in, economisch, sociaal en militair. Zo maken ze Europa kapot.

Dat de eerste minister zegt dat we waarschijnlijk niet zullen winnen, is meteen een schandaal. Dat is nochtans wat op het terrein gebeurt. Kijk wat er gebeurt. We moeten zelf diplomatie bedrijven op basis van onze eigen visie.

Ik juich uw ondubbelzinnige verklaring hier dat ons standpunt ten opzichte van Oekraïne niet is gewijzigd, toe. Het was uiteraard te verwachten dat u de uitspraken van maandagavond zou afdoen als een fait divers en dat u die tot irrelevante opmerkingen zou proberen te herleiden. Het was te verwachten dat u ons zou verwijten de zaken uit de context te trekken. Een ding is echter duidelijk, mijnheer de eerste minister, u hebt die woorden wel degelijk uitgesproken. U hebt gezegd dat het zelfs niet wenselijk is dat Rusland zou verliezen. U hebt dat letterlijk zo gesteld.

Wij willen u met onze opmerkingen niet in een bepaalde hoek plaatsen. Wij willen enkel aangeven dat uw verklaring ongelooflijk belangrijk is. U moet beseffen dat uw woorden, die ongehoord zijn, tellen. U bent premier van dit land. Of u hier spreekt of in een kleinere zaal, dat heeft altijd een weerslag. Uw uitspraak is niet alleen nadelig voor onze diplomatieke positie, maar u voedt daarmee ook de Russische propagandamachine. Die gebruikt dat om ons land weg te zetten als bondgenoot van Rusland. Dat moet u absoluut vermijden. U mag in het dossier niet uit de bocht gaan. U speelt als premier op een ander niveau in de wereld. U moet helder en duidelijk blijven communiceren wat ons standpunt is, zoals u dat hier hebt geformuleerd, namelijk dat we de mensen in Oekraïne en hun strijd steunen en dat we ons tegen de illegale invasie door Rusland verzetten.

Collega's, als Viktor Orbán zich als enige in Europa verzet en een vuist maakt tegen Europa, dan schreeuwt het Parlement moord en brand. Nu zouden we bijna smeken om een premier met de daadkracht en ruggengraat van Orbán. Het belang van het dossier voor de belastingbetaler kan niet worden overschat: vergelding vanuit Rusland, het breken van het internationaal vertrouwen, het ondermijnen van het financiële systeem en zelfs het faillissement van dit land, als we moeten terugbetalen. Voor dat laatste hebben we de Russen zelfs niet nodig.

Mijnheer de premier, u bent al zeer goed bezig om dit land naar de afgrond te brengen. U en ik, wij hier allemaal, hebben op de schoolbanken geleerd dat Europa voor welvaart en vrede moet zorgen. Vandaag houdt Europa zich bezig met het maken van schulden en het stoken van oorlog. Euroclear ligt in België, in Vlaanderen. Dus wij, Vlamingen moeten beslissen over de geblokkeerde tegoeden en niet Ursula von der Leyen of de Europese Commissie.

Mijnheer de premier, de Verenigde Staten hebben hun steun aan Oekraïne ingetrokken. Europa moet de hele zaak nu zelf financieren en dat is precies de kern van het probleem waarover we het hier vandaag hebben. De meest logische oplossing voor dat probleem is dat Europa dat geld leent op de financiële markten en het dan aanwendt voor de steun aan Oekraïne. De Hongaarse premier Orbán verhindert dat. Ons land mag niet het slachtoffer worden van de collaboratie van Orbán met Rusland. Dat is niet aanvaardbaar.

Als we willen dat Europa solidair is met ons land, zullen we zelf ook uit de pijp moeten komen. U hebt herhaald dat ons land loyaal achter Oekraïne staat en ik ben daarvan overtuigd; ik twijfel daar niet aan. Dat moet echter ook blijken uit daden. Als we onze democratie echt willen verdedigen, zal ons land eindelijk eigen middelen moeten vrijmaken om de Russische agressor tegen te houden. De begroting van 2026 komt eraan. Toon aan de Europese collega’s dat we aan de juiste kant staan. Toon dat ook wij de nodige middelen inzetten om Oekraïne te steunen. Dat zijn we verplicht aan Oekraïne, dat zijn we verplicht aan onze democratie en dat zijn we verdomme verplicht aan onszelf.

Merci monsieur le premier ministre d'avoir rappelé le soutien clair de notre pays à l'Ukraine. C'était évident – et vous l'aviez déjà formulé –, mais je crois qu'il était nécessaire de le rappeler maintenant. J'espère que le message sera arrivé auprès des autres pays européens et de la presse européenne. Deuxièmement, ne soyons pas naïfs à propos des objectifs de M. Poutine. Son objectif premier est de semer la discorde entre nous, dans nos pays et entre pays européens. En conséquence, la meilleure réponse à lui apporter est de parvenir à un accord. Vous avez raison de tenir jusqu'au bout, mais il faut absolument que les Européens aboutissent à un accord qui permette de libérer cet argent pour l'Ukraine, d'une manière ou d'une autre. J'espère avec vous que les autres pays membres de l'Union comprendront qu'ils devront prendre leur juste part de la charge et du risque. Sinon, nous ne serons simplement pas à la hauteur de la tâche que l'histoire nous donne aujourd'hui.

Mijnheer de minister, wat betreft Oekraïne moeten we ons voortdurend aanpassen. Sinds de lancering van het Amerikaanse 28 puntenplan, dat een einde zou moeten maken aan die vreselijke oorlog, zijn al enkele stappen gezet. Het plan verschilt echter niet wezenlijk van eerdere Amerikaanse voorstellen voor vrede, waarbij men bijna volledig wil tegemoetkomen aan Rusland, aan de dictator Poetin. Oekraïne zou zich moeten terugtrekken uit de Donbas en zijn leger moeten halveren. Oekraïne mag geen NAVO-lid worden en zou het Russisch als taal moeten invoeren. Dergelijke zaken roepen veel vragen op.

Mijnheer de minister, ten eerste, hoe evalueert de Belgische regering de inhoud van dat 28 puntenplan? In welke mate sluit het aan bij eerdere en mogelijke voorstellen, onder meer de eis tot territoriale concessies in de Donbas en de halvering van het Oekraïense leger? Acht u die voorwaarden realistisch of aanvaardbaar voor een duurzame vrede?

Ten tweede, de Verenigde Naties hebben de territoriale annexaties door Rusland veroordeeld. In hoeverre is België bereid om zich te verzetten tegen dat vredesplan, dat in feite grondgebied wil toekennen als gevolg van oorlog, zonder enige rechtmatigheid vanuit Rusland? Wat is de Belgische rode lijn met betrekking tot het forceren van landafname?

Ten derde, het is bekend dat Washington ervan uitgaat dat delen van het plan onaanvaardbaar zijn voor Europa en voor Oekraïne. Welke concrete stappen hebt u gezet om onze bezorgdheden evenals de Europese positie blijvend over te maken aan de Amerikaanse collega’s?

Ten vierde, wanneer vindt het overleg over dat 28 puntenplan op EU-niveau plaats? We zien dat de heer Zelensky op bezoek gaat bij president Macron, maar neemt België zelf deel aan de bespreking op EU-niveau? Waarvoor pleiten wij? Wanneer komt er een eensgezinde stem van de EU?

Mijnheer de minister, het 28 puntenplan voor Oekraïne is, evenals mijn vraag, wat gedateerd. Gisteren waren er opnieuw bijeenkomsten en de Franse overheid bracht ook een statement uit. Ik zal mijn ingediende vraag daarom enigszins aanpassen.

Hoe staan u en onze regering tegenover dat 28 puntenplan? Hoe werd u op de hoogte gebracht? Wat zijn volgens u de belangrijkste onderdelen en welke conclusies kunnen we op internationaal en politiek vlak trekken? Welke conclusie trekt u uit het feit dat dat 28 puntenplan niet op de politieke radar stond en dat de Europese landen er niet bij betrokken werden, terwijl de oorlog zich toch in de Europese achtertuin afspeelt?

Verschillende Europese leiders hebben dan ook aangegeven dat ze mee aan de onderhandelingstafel willen zitten. Gisteren bracht president Macron zijn statement uit. Wat zijn volgens u de mogelijkheden? Welke mogelijkheden zijn er voor Europa om samen met de Verenigde Staten en de bondgenoten te onderhandelen over een duurzame vrede, die noodzakelijk is voor de regio?

Kunt u ook toelichting geven bij de verklaringen van president Zelensky, namelijk dat men moet kiezen tussen een vernedering en het verliezen van een bondgenoot? Kan Europa daarin een rol spelen?

Hoe geloofwaardig acht u de veiligheidsgaranties? In 1994 werd de trilaterale verklaring ondertekend over het ontwapenen van Oekraïense kernwapens in ruil voor veiligheidswaarborgen van de Verenigde Staten en Rusland. In hoeverre is die verklaring nog van kracht?

Hebben de lopende onderhandelingen een impact op de bilaterale verstandhoudingen van België en Europa met de Verenigde Staten?

Mijnheer de minister, er zijn voortdurend nieuwe ontwikkelingen in het dossier met betrekking tot Oekraïne. Vandaag lopen er onderhandelingen en Washington en zijn er verklaringen van Europese leiders. Hopelijk wordt het momentum dat het plan biedt, gegrepen om vooruitgang te boeken naar een duurzame vrede.

Dat neemt niet weg dat sommige aspecten van het 28 puntenplan problematisch zijn, daar het ingrijpt op de soevereiniteit van Oekraïne. Volgens het plan wordt de facto Oekraïens grondgebied afgestaan aan Rusland, mag Rusland bepalen hoeveel troepen er in Oekraïne gelegerd zijn en worden er de NAVO eenzijdig beperkingen opgelegd, wat niet kan.

Europa heeft al commentaar gegeven op het plan. Zo kan het voor Europese Unie moeilijk door de beugel dat zij 100 miljard voor de heropbouw van Oekraïne moet geven, terwijl de VS kunnen genieten van de bevroren tegoeden. Bovendien heeft Europa vooralsnog geen seat at the table om mee te onderhandelen, terwijl het ook over onze veiligheid gaat. We moeten toch heel alert zijn en bij de onderhandelingen in Genève, die alleen met Oekraïne worden gevoerd, betrokken geraken.

Welk standpunt inzake de lopende vredesgesprekken heeft ons land verdedigd op de vergadering van de Raad voor Buitenlandse Zaken?

Welke initiatieven worden op het Europese niveau genomen om ervoor te zorgen dat er niet zonder Europa beslissingen genomen worden over Europa, of zonder Oekraïne over Oekraïne? Ik merk op dat er volgende week een afspraak is voor onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Rusland waar opvolging gegeven zal worden aan de gesprekken die nu tussen de VS en Oekraïne lopen.

Mevrouw de voorzitster, ik verwijs naar de schriftelijke voorbereiding van mijn vraag.

De afgelopen dagen zagen we hoe zowel de Verenigde Staten als enkele grote Europese landen afzonderlijk een eigen vredesplan voor Oekraïne ontwikkelen. Eerst het Amerikaanse 28 puntenplan, vervolgens het Europees tegenvoorstel van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.

Wat in deze hele oefening vooral opvalt, is dat Europa én België nauwelijks betrokken zijn, terwijl het wel gaat over de veiligheid van ons continent, over territoriale afspraken op onze oostgrens, en zelfs over EU-uitbreiding.

Daarom heb ik volgende vragen voor u:

België werd niet vooraf betrokken bij het Amerikaanse plan. Is dit land intussen wél officieel bevraagd over het Europese tegenvoorstel, of wordt dit proces opnieuw door enkele grote staten onder elkaar geregeld?

Hoe beoordeelt u de dynamiek waarbij drie Europese landen buiten de EU-instellingen om een alternatief vredesplan uitwerken? Is dit volgens u een teken dat de EU als geopolitieke actor nog steeds ondermaats presteert?

Ziet u elementen in het Amerikaanse plan die voor België of Europa principieel onaanvaardbaar zijn?

Zowel het Amerikaanse plan als het Europese tegenvoorstel spreken over “voorkeursmarkttoegang" voor Oekraïne en het versnellen van het Europees integratietraject.

Kunt u bevestigen dat, ondanks geopolitieke druk, de criteria van Kopenhagen onverkort blijven gelden voor elke vorm van EU-lidmaatschap?

Het Europese tegenvoorstel stelt een herontwikkelingspakket en ontwikkelingsfonds voor om Oekraïne te heropbouwen: welk aandeel zou vanuit België komen voor de financiering van de wederopbouw? Of welk Belgisch aandeel ziet u als schappelijk voor de financiering van de wederopbouw?

Monsieur le ministre, je suis, comme beaucoup, inquiet de voir l'Europe à ce point absente et à l'écart des discussions de paix. Personnellement, je ne crois pas une seconde aux intentions de paix de la Russie de M. Poutine, qui est très clair depuis des années. Il veut les quatre provinces, il veut la Crimée, il veut un gouvernement fantoche en Ukraine et l'absence de l'Ukraine dans l'OTAN. Tant qu'il n'aura pas cela ou que le rapport de force ne sera pas favorable aux Ukrainiens, cette guerre continuera.

Or aucune solution qui accepte des concessions territoriales définitives ne peut, à mon sens, être soutenue par les Européens. C'est là ma simple et première question. Partagez-vous le même sentiment, à savoir qu'une solution incluant la modification des frontières par la force et donc des concessions territoriales de la part des Ukrainiens n'est pas admissible pour l'Europe et la Belgique?

Comme, à mon avis, il n'y aura pas de paix juste sans une Ukraine plus forte, nous en revenons au soutien indispensable de l'Ukraine par les Européens, et donc à la fameuse question du prêt à garantir par les avoirs russes et du prêt potentiel. J'ai interrogé le premier ministre en plénière et il a parlé de garantie conjointe et solidaire concernant le montant total, le risque total et la période totale durant laquelle nous courrions ce risque.

Je comprends cela, et je sais que c'est aussi votre position, mais je vois aussi qu'une petite musique commence à se faire entendre en Europe, selon laquelle la Belgique empêcherait par couardise la libération de cette garantie.

Nous avons bien compris ce qui n'est pas possible pour la Belgique. Pourriez-vous vous exprimer sur ce qui est possible? Pourriez-vous affirmer ici que, si les États membres sont solidaires dans les conditions que nous avons déjà annoncées, nous accepterons l'utilisation de ces avoirs comme garantie?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord, maar het blijft een feit dat de EU daarbij niet betrokken wordt, dat we keer op keer voor verrassingen komen te staan en dat we aan de zijlijn staan, terwijl we, zoals u benadrukt, de grootste financier van Oekraïne zijn. Ik kan alleen hopen dat er op heel korte termijn verandering komt in het feit dat de Verenigde Staten zomaar alles lijken te beslissen in het voordeel van Rusland en de EU alleen toekijkt en blijft betalen om Oekraïne te helpen.

De baseline van wat u hebt gezegd, is dat er over Oekraïne niets kan worden beslist zonder Oekraïense betrokkenheid en dat er over de Europa en de NAVO niets kan worden beslist wat enige impact kan hebben, zonder de betrokkenheid van de EU. Dat moet de algemene baseline blijven. Ook straffeloosheid kan helemaal niet.

Zoals de collega's al zeiden, is dit een dossier dat continu in beweging is. Er zijn nu opnieuw onderhandelingen en we kunnen alleen hopen dat u en de EU daarbij binnenkort veel meer worden betrokken, want alles wat er buiten ons weten over Oekraïne wordt beslist, treft ook ons. Ik zie uw frustratie, die ook de onze en die van heel veel bewoners is. Na drie jaar oorlog moet er een einde komen aan deze gruwel. We kunnen alleen maar hopen dat de EU mee kan beslissen en niet in een hoek blijft zitten en moet aanvaarden dat iemand zomaar land kan innemen door te moorden. Daarvan kan geen sprake zijn. Hopelijk wordt deze week de hele EU betrokken en is er niet alleen een onderhoud met president Macron.

Bedankt, mijnheer de minister.

Wanneer we het hebben over de crisis in Oekraïne, moet de Europese Unie wat de lopende vredesonderhandelingen betreft, wellicht minder hopen en meer doen. Het is werkelijk hallucinant dat het continent waarop de oorlog plaatsvindt – het gaat om onze toekomst en onze veiligheid – niet wordt betrokken. Dat u gewoon niet op de hoogte bent van een voorgesteld plan, is bijzonder zorgwekkend. Daartegen moet, zoals u zegt, krachtdadig worden opgetreden. Onze diplomatieke stem moet daar vertegenwoordigd zijn.

Er worden zomaar uitspraken gedaan dat Oekraïne geen lid zou mogen worden, maar als lid van de NAVO hebben wij daarin een stem en wij moeten die stem kunnen verheffen. Wij moeten daar druk kunnen uitoefenen. Ik ben dan ook zeer blij met uw verklaring dat we de druk op Rusland moeten opvoeren. Ik heb een voorstel van resolutie over secondaire sancties ingediend en misschien is het moment aangebroken om ons daarover te buigen en te bekijken of we ook hier een forsere stem kunnen laten horen, zodat er werkelijk iets in beweging komt en de coalition of the willing , die aan de heropbouw moet meewerken, daarmee effectief van start kan gaan. Dat kan hoop geven aan de bevolking in Oekraïne, en vooral daadkracht tonen.

U herinnert eraan dat wij voorstander zijn van een traditionele lening. Dat stemt mij tevreden. We moeten inderdaad nadenken over oplossingen voor het Oekraïense volk en voor de heropbouw van Oekraïne, maar we kunnen daarbij geen risico’s nemen voor onze eigen maatschappij, onze eigen munt en onze eigen welvaart. U mag rekenen op alle steun daarvoor in de regering en in de Europese Raad.

Ik dank u ook voor uw antwoord. Mijnheer de minister, het is inderdaad goed dat u druk blijft zetten op Rusland via de sancties die u hebt aangekondigd en ondersteunt en dat we Oekraïne blijven bijstaan. U geeft ook terecht aan dat de Europese Unie zich moet blijven manifesteren, want in het akkoord staan zaken die totaal onaanvaardbaar zijn. De inbreuk op de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne is, zoals u hebt gezegd, onaanvaardbaar. Eventueel kan men een bevriezing van het conflict vooropstellen, maar zonder dat er terrein moet worden overgedragen aan Rusland. Dat is immers voer voor onderhandeling.

In het akkoord staan voorts elementen die zelfs niet kunnen worden uitgevoerd. De Verenigde Staten of Rusland kunnen niet autonoom beslissen dat Rusland opnieuw toetreedt tot de G8. Wat betreft de straffeloosheid is het aan het Internationaal Strafhof om te bepalen of arrestatiebevelen worden opgeheven. Ook de voorgestelde wijziging van de Oekraïense grondwet om te beslissen of het land al dan niet tot de NAVO toetreedt, kan alleen door Oekraïne zelf met een tweederdemeerderheid worden beslist, ook al is daarvoor ook consensus nodig onder de NAVO-lidstaten. Dat zijn voorbeelden van punten die niet door de beugel kunnen.

Het belangrijkste element is uiteraard de veiligheidsgarantie, dus het beslissen waar de NAVO al dan niet optreedt. Zelfs wat Polen betreft, tracht men tussen te komen in het bepalen waar gevechtsvliegtuigen mogen worden ingezet en of die Europees dan wel van de NAVO moeten zijn. Dat zijn bijzonder belangrijke elementen waarvoor het noodzakelijk is dat de NAVO en de Europese Unie zich blijven manifesteren, zoals u terecht stelt. Dat akkoord kan niet zonder Europa. Oekraïne heeft op dit moment wel een onderhandelingspositie tegenover de Verenigde Staten, maar uiteraard nog niet tegenover Rusland. We kijken uit naar verdere ontwikkelingen. Het is goed dat u de druk blijft opvoeren om de partijen aan de tafel te brengen en de druk op Rusland te verhogen.

Mijnheer de minister, vrede is uiteraard enorm belangrijk in het Oekraïens conflict; daar twijfelt niemand aan. Wat mij echter vooral opvalt, is hoe zwak de Europese Unie opnieuw blijkt te zijn. Hetgeen wij al altijd hebben gezegd, wordt hier opnieuw bevestigd. Terwijl het gaat over de veiligheid op ons continent, zien we dat vooral de Verenigde Staten en bepaalde Europese landen de lead nemen, terwijl de rest van Europa en mevrouw von der Leyen erbij staan en toekijken. Dat is veelzeggend voor een unie die zichzelf graag een geopolitieke macht noemt, maar in elk belangrijk dossier afwezig is. We betalen enorm veel geld aan de EU en we krijgen er duidelijk niets voor terug. Daarnaast wil ik nog ingaan op uw bevestiging dat oorlog, hoe tragisch ook, nooit een reden mag zijn om een land versneld tot de EU te laten toetreden. Ik neem u daar uitdrukkelijk op uw woord. Europese regels en de Kopenhagencriteria bestaan net om zulk politiek opportunisme te vermijden.

Monsieur le premier ministre, pendant que votre coalition, de manière assez irresponsable, se déchire sur le budget, le reste du monde continue à tourner, et n'attend pas l'Arizona. Ces derniers, jours, des attaques russes d'une ampleur sans précédent ont frappé l'ouest du pays, faisant vingt-six morts, dont trois enfants. On apprend aussi que des négociations de moins en moins secrètes sont en cours entre les États-Unis et la Russie. Elles comporteraient des concessions majeures de la part de l'Ukraine. Tout cela se fait évidemment, comme d'habitude, dans le dos des Européens. Nous vivons donc peut-être un momentum important de ce conflit, et nous devons soutenir l'Ukraine plus que jamais.

On le sait, les Européens, voudraient bien faire un prêt de 140 milliards à l'Ukraine. La garantie de ce prêt serait constituée par les quelque 210 milliards d'avoirs russes gelés qui se trouvent sur notre territoire. Mais le mécanisme qui pourrait nous permettre de le faire est pour l'instant bloqué, car la Belgique, c'est-à-dire vous – c'est bizarre, mais c'est comme ça –, bloque le dossier, parce que vous n'avez pas de garanties juridiques suffisantes.

Je pense, monsieur le premier ministre, que vous êtes un partisan assez fervent du soutien à l'Ukraine. Je crois aussi que vos réserves sur les garanties juridiques, et vos doutes, sont légitimes et fondés. Mais je pense qu'il faut pouvoir atterrir, vu la manière dont les événements s'accélèrent.

Vous avez rencontré récemment la présidente de la Commission européenne. Elle aurait, paraît-il, apporté à votre attention des garanties des États membres. Qu'en est-il? Pouvez-vous nous en parler? Quelles solutions voyez-vous pour que demain, l'Europe et la Belgique puissent aider davantage l'Ukraine? Que ce soit sur le terrain ou autour de la table des négociations, ce pays va avoir besoin de notre soutien plus que jamais. Il faut donc absolument lever les doutes et obtenir les garanties nécessaires. Que pouvez-vous nous apprendre à ce sujet?

Mijnheer de eerste minister, België bevindt zich in een uitzonderlijke positie. Via Euroclear ligt een enorm deel van de bevroren Russische staatsmiddelen bij ons, meer dan 140 miljard euro. Geen enkel ander Europees land draagt een dergelijke verantwoordelijkheid. Die situatie brengt een enorme druk met zich mee, maar ook enorme risico's.

Europa wil terecht Oekraïne blijven steunen; dat is duidelijk. De rente op die middelen wordt daar vandaag voor gebruikt.

De voorbije weken zien we op Europees vlak voorstellen opduiken om nog verder te gaan, zoals het gebruik van die tegoeden zelf als een garantie voor leningen. Dat zou kunnen leiden tot rechtszaken en immense schadeclaims tegen ons land. Ons land staat dus in het midden van een financieel en geopolitiek spanningsveld.

De vraag is niet of we Oekraïne moeten blijven steunen, want daarover bestaat een brede eensgezindheid, maar wel hoe we dat doen zonder België in juridische of financiële avonturen te storten en zonder de stabiliteit van onze financiële instellingen te ondergraven.

Mijnheer de eerste minister, ik heb maar één cruciale vraag. Welke concrete garanties heeft de Europese Commissie aan België gegeven om ons land te beschermen tegen mogelijke claims en rechtszaken of grote financiële gevolgen die kunnen voortvloeien uit het gebruik van die bevroren Russische tegoeden?

Merci, monsieur le premier ministre, pour votre réponse complète.

Je crois que nous savons tous que, quand la présidente de la Commission européenne présente ces trois options, elle sait que les deux premières – vous l'avez vous-même énoncé – ne sont pas praticables. On tourne donc sur la troisième et sur les garanties que vous essayez d'obtenir. Je crois que vous avez raison: sans partage des risques, il est impossible de s'avancer plus loin.

J'espère donc que la raison, parmi les États membres qui décideront, l'emportera, si possible même avant le prochain Conseil européen qui se déroulera en décembre. Vu l'évolution de la situation, on ne peut pas attendre.

Deuxièmement, c'est le genre de dossiers qui doit nous ramener sur terre. Vous avez parlé, en réponse à une autre question, du théâtre politique. Quand on voit l'état du monde qui s'invite chez nous, que nous sommes survolés par des drones hostiles capables de faire fermer des aéroports civils pendant plusieurs heures, ou tous les soirs de la semaine si cela leur chante; quand on voit que nous sommes attaqués par le narcotrafic, et les difficultés que nous avons, il est plus que temps que l'Arizona se retrouve une cohérence, un budget pour l'intérieur, mais aussi pour notre stature internationale.

Mijnheer de premier, bedankt voor uw antwoord. Ik wil het hier nog een keer herhalen zodat het zeker duidelijk is: we moeten Oekraïne blijven steunen. Ik ben er echt van overtuigd dat elke euro steun die we nu aan Oekraïne geven de beste investering is in defensie die we ons kunnen inbeelden.

De manier waarop we dat doen, is echter heel belangrijk. Uw antwoord stelt mij dan ook gerust. Het stelt mij gerust dat de regering volhardt in de boosheid en spijkerharde garanties blijft eisen. Premier, u hebt zelf al de metafoor van de gouden kip gebruikt. Als we vandaag echter de kip met de gouden eieren zouden slachten, dan zou het wel eens kunnen dat wij daarna een bijzonder zure vol-au-vent voorgeschoteld krijgen.

(…)

Ik heb op de interparlementaire conferentie in Kopenhagen, waar ik ons land mocht vertegenwoordigen omdat de voorzitter verhinderd was, veel bijgeleerd. Op een bepaald moment ging het over het Deense model inzake de steun aan Oekraïne. Kort samengevat komt het erop neer dat Denemarken, net zoals België en veel NAVO-landen, terecht investeert in de Oekraïense defensie. Het bijzondere is dat Denemarken niet enkel aankoopt bij de Verenigde Staten, maar ook investeert in de Oekraïense defensie-industrie zelf. Dat ondersteunt uiteraard de Oekraïense economie en zorgt ervoor dat de middelen onmiddellijk ter plaatse beschikbaar zijn. Het Deense model heeft dus tal van voordelen.

Staat België achter dat model en wordt het in overweging genomen?

Voor mijn andere vragen verwijs ik naar de schriftelijk ingediende versie.

Volgens het PURL-mechanisme (Prioritised Ukraine Requirements List) dragen bondgenoten bij aan de prioritaire militaire noden van Oekraïne. Oekraïne stelt hierbij lijsten op van dringend benodigd materieel, die via NAVO gevalideerd en door de Verenigde Staten geleverd worden, met financiering vanuit vrijwillige bijdragen van partnerlanden. U kondigde recent aan dat België via dit mechanisme 100 miljoen euro extra zal vrijmaken voor luchtverdedigingssystemen, munitie en ander materieel.

Ik diende ook al een vraag in over het zogenaamde Deense model van steun, waarbij middelen zoveel mogelijk in Oekraïne zelf worden geïnvesteerd.

Mijn vraag daarover: kan u ons wat meer uitleg geven over deze Belgische bijdrage via PURL, de concrete bestemming ervan en de afweging ten aanzien van andere mogelijke modellen van steun?

Op 1 september vond in Brussel een buitengewone vergadering plaats van de NAVO-Oekraïne-Raad, op verzoek van Oekraïne, naar aanleiding van de bijzonder zware Russische luchtaanvallen eind augustus. Deze aanvallen troffen Kiev en andere steden, met tientallen burgerslachtoffers, waaronder kinderen, en zelfs schade aan gebouwen van internationale en Europese instellingen.

Tijdens de vergadering benadrukte de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha dat “Moskou sterkere druk moet voelen” en dat de NAVO-partners gezamenlijke stappen moeten ondernemen om de Russische terreur te counteren.

Ik heb daarover volgende vragen:

​Kunt u toelichten welke concrete punten en voorstellen aan bod zijn gekomen tijdens deze spoedvergadering van de NAVO-Oekraïne-Raad?

Welke houding heeft België daarin aangehouden en zijn er engagementen namens ons land genomen?

Worden er bijkomende maatregelen overwogen, hetzij op vlak van militaire steun, hetzij op vlak van politieke of economische druk tegen Rusland?

Recent besliste de NAVO om de nieuwe missie Eastern Sentry op te starten. Deze operatie moet de collectieve verdediging van het Bondgenootschap versterken, met bijzondere aandacht voor de oostflank en de dreigingen die we daar vaststellen sinds de Russische invasie in Oekraïne.

Voor België is dit relevant om meerdere redenen: enerzijds vanuit onze rol als “Transit Nation”, anderzijds omdat we ons engageren in het versterken van de afschrikking en verdediging binnen de NAVO. Bovendien sluit dit aan bij de Strategische Visie Defensie 2025, waarin expliciet wordt verwezen naar een grotere betrokkenheid in multinationale operaties en de nood aan solidariteit binnen het Bondgenootschap.

Mijn vragen zijn de volgende:

Kan u toelichten wat precies de doelstellingen en het mandaat zijn van Eastern Sentry?

Welke Belgische bijdrage wordt overwogen of is reeds beslist?

Hoe verhoudt deze nieuwe missie zich tot de huidige Belgische bijdragen aan de oostflank, zoals Enhanced Forward Presence, Baltic Air Policing en Baltic Sentry?

Tijdens een persconferentie op donderdag 4 september 2025 heeft de Franse president Emmanuel Macron verklaard dat 26 landen formeel hebben toegezegd troepen te willen inzetten in Oekraïne, in het kader van een staakt-het-vuren. Deze troepen zouden niet aan het front worden ingezet, maar als vredesmacht aanwezig zijn op het terrein. Volgens president Macron is het doel van deze aanwezigheid om Rusland af te schrikken van verdere agressie en de veiligheid van Oekraïne te versterken. Tegelijkertijd benadrukte hij dat er geen beperkingen zouden gelden voor de omvang of slagkracht van het Oekraïense leger.

Hierbij de volgende vragen:

1. Heeft België formeel toegezegd te willen bijdragen aan de veiligheidsgaranties voor Oekraïne wanneer een staakt-het-vuren wordt bereikt?

2. Indien ja, over welke aard van inzet gaat het? Gaat het om grondtroepen, luchtsteun, maritieme aanwezigheid, logistieke steun of een andere vorm van betrokkenheid?

3. Onder welk internationaal of Europees mandaat zouden Belgische troepen worden ingezet?

4. Kunt u een inschatting geven van het materieel of aantal troepen dat België eventueel zou kunnen inzetten in het kader van een dergelijk vredesmandaat?

5. Wat zal de rol van de Verenigde Staten van Amerika en de NAVO zijn in dit verband?

Sinds de Russische inval in Oekraïne blijft de internationale steun aan het land cruciaal. Daarbij worden verschillende samenwerkingsmodellen toegepast. Een voorbeeld is het zogenoemde “Deense model", waarbij Denemarken zich in overleg met Kyiv engageert om op langere termijn structurele en gecoördineerde steun te verlenen op defensiegebied, onder meer door middel van capaciteitsopbouw, opleiding en levering van militair materieel. Dit model wordt in internationale debatten vaak aangehaald als een mogelijke blauwdruk voor andere landen. Al zijn er natuurlijk andere mogelijkheden. In het verlengde van onze steun aan Oekraïne heb ik enkele vragen.

Mijn vragen voor de minister:

1. Kan u verduidelijken welke concrete steun België – in zoverre dat deze informatie publiek kan gemaakt worden - momenteel verleent aan Oekraïne (materieel, logistiek, training, humanitair en financieel), en hoe dit zich verhoudt tot het Deense model?

2. Heeft Oekraïne België rechtstreeks om een bijzonder type steun verzocht (bijvoorbeeld bepaalde capaciteiten, opleiding, industriële samenwerking of logistieke steun)? Indien ja, kunt u schetsen welke verzoeken dit zijn en hoe de Belgische regering en defensie daarop heeft gereageerd?

3.Hoe wordt binnen Defensie en de regering beoordeeld welke steun haalbaar is, rekening houdend met de eigen nationale defensiebehoeften, budgettaire beperkingen en de nood aan interoperabiliteit met bondgenoten?

4. Enige tijd geleden was er een duidelijk tekort aan artilleriegranaten – de Europese voorraden waren onvoldoende. Sindsdien is er een inspanning gedaan om dit tekort aan te pakken. Waar Oekraïne aan het begin van het conflict een verhouding van 1 tot 10 had ten aanzien van de Russische Federatie inzake het afvuren van granaten is dit nu een ratio van 1 tot 2. In welke mate is de steun aan Oekraïne hiervoor verantwoordelijk en in welke mate de aanvoerproblemen door gerichte drone-aanvallen tegen Russische arsenalen?

Mijnheer de minister, eind augustus kondigde uw partijgenoot, de minister van Defensie, aan dat België 100 miljoen euro extra uittrekt voor luchtverdedigingssystemen, munitie en militair materieel voor Oekraïne, boven op de 1 miljard euro die eerder al werd toegezegd. Volgens de regering is dat nodig om Oekraïne te steunen via de NAVO-lijst van prioriteiten.

Tegelijk tonen elke rapport en analyse aan dat de eigen federale begroting diep in het rood gaat. Uit de beleidsnota betreffende de begroting blijkt dat 2025 een kanteljaar is en dat er zware saneringen nodig zijn. Ook in het regeerakkoord erkent de regering-De Wever dat ons tekort tot het grootste van Europa dreigt uit te groeien.

Hoe wordt de extra uitgave van 100 miljoen euro precies ingeschreven in de begroting? Komt die boven op de reeds geplande defensie-uitgaven? Welke begrotingsposten worden aangesproken om de steun te financieren? Moet de belastingbetaler zich verwachten aan nieuwe belastingen, besparingen of bijkomende schulden?

Hoe verantwoordt u de bijkomende militaire uitgave, terwijl de regering zelf toegeeft dat dit land voor de zwaarste begrotingssanering uit de moderne geschiedenis staat? Werd onderzocht of het bedrag niet beter besteed kan worden aan de eigen strategische noden, zoals de pensioenen en de gezondheidszorg, het versterken van onze eigen defensiecapaciteit of justitie, waar uw eigen minister van Justitie om vraagt?

Mijnheer de minister, ik vind het spijtig dat u als minister van Begroting daarover niet meer informatie verschaft. De regering trekt nog eens 100 miljoen euro uit voor wapens en munitie voor Oekraïne, maar we vinden geen geld voor onze eigen gepensioneerden, voor onze ziekenhuizen, voor ons leger, dat vandaag onvoldoende operationeel is, voor onze justitie, voor onze gevangenissen, die overvol zitten. Ik denk dat de middelen schaars zijn in dit land en dat we daarmee weloverwogen moeten omgaan. Daarom stel ik die vraag in alle oprechtheid aan de minister van Begroting.

Mijnheer de minister, het gaat soms snel. Toen ik mijn vraag indiende begin juli, kondigden de Verenigde Staten nog aan dat ze wapenleveringen aan Oekraïne on hold zetten. Ik zal dus niet naar mijn schriftelijk ingediende vraag verwijzen, want die is inmiddels achterhaald door de feiten. De Verenigde Staten hebben namelijk intussen laten weten opnieuw voluit te zullen meewerken aan de terbeschikkingstelling van luchtafweer, munitie en materieel aan het Oekraïense leger. Dat is broodnodig, gezien de gebeurtenissen in de afgelopen weken met de veelheid aan drones die de Russen inzetten en de veelheid aan raketten die worden afgevuurd op Oekraïne, die het Oekraïense grondgebied, de Oekraïense luchtafweer, het Oekraïense leger én de Oekraïense bevolking zwaar op de proef stellen.

Vandaar mijn vraag. Hoe schat u op dit moment de luchtverdedigingscapaciteit van Oekraïne in? Welke extra steun is nodig. De Verenigde Staten hebben hun standpunt gewijzigd. Zijn er aanwijzingen dat de Verenigde Staten zelf kampen met een tekort aan munitie? Welk extra materieel moet worden aangeleverd? Kunnen de Verenigde Staten samen met de Europese Unie en de Europese landen instaan om dat tekort weg te werken?

Oekraïne geeft bovendien aan dat het voor de productie van drones vooral kampt met een gebrek aan adequate financiering. Recent hebben het Verenigd Koninkrijk en Oekraïne een overeenkomst gesloten, waarbij drones onder licentie kunnen worden geproduceerd. Welke soortgelijke initiatieven bent u van plan te nemen? Ik kijk uit naar uw antwoord.

Merci, monsieur le président. La réponse sera-t-elle intéressante? Nous verrons cela, monsieur le ministre.

Nous savions déjà que l'administration Trump pouvait compter sur des alliés fidèles – des alliés aussi splendides que le gouvernement de l'Arizona, par exemple – pour continuer à acheter américain quoi qu'il se passe, et surtout lorsqu'il s'agit d'investissements militaires. Cela se fait, selon nous, au détriment de la construction d'une véritable autonomie stratégique européenne, pourtant nécessaire au sein de l'OTAN. Votre volonté d'acquérir des F-35 supplémentaires en est une nouvelle illustration.

On entend souvent qu'il faut une "grande chasse" pour justifier l'achat d'un autre type d'avion que le F-35. Pourtant, un exemple me vient à l'esprit: la Grèce dispose, si je ne m'abuse, d'une vingtaine de F-35 et d'une vingtaine de Rafale. C'est, me semble-t-il, une information pertinente à garder à l'esprit. Visiblement, aujourd'hui, on va encore plus loin.

L'Ukraine devrait bientôt bénéficier d'un très grand nombre d'équipements militaires, grâce à un accord annoncé ce lundi entre l'OTAN et les États-Unis. Cet accord a été présenté par le secrétaire général de l'Alliance, Mark Rutte, valet de Donald Trump.

Le mécanisme est simple: les États-Unis fournissent les armes, et les membres de l'OTAN paient la facture. Pendant ce temps, le président américain, qui s'apprête à relancer une guerre commerciale à l'encontre de l'Union européenne dès le 1 er août, se réjouit d'avoir conclu un accord de plusieurs milliards de dollars. Il menace dans la foulée d'imposer 30 % de droits de douane sur toutes les exportations européennes vers les États-Unis. Bref, a big and beautiful deal for president Trump .

Si le soutien à l'Ukraine est essentiel, ce nouveau mécanisme soulève de nombreuses questions, monsieur le ministre. Quels sont les détails et le fonctionnement de cet accord entre l'OTAN et les États-Unis concernant cette aide matérielle à l'Ukraine? Quelle a été la position de la Belgique au sein de l'Alliance sur ce dossier? Comment peut-on justifier un tel mécanisme qui, une fois encore, profite essentiellement à l'Amérique de Trump? Quels sont les pays qui comptent y participer? Et surtout, quelle est la position de la Belgique dans ce cadre?

Je vous remercie pour vos réponses.

Mijnheer de minister, voor de tweede vraag verwijs ik naar de schriftelijke voorbereiding ervan.

Met het aanhoudende conflict in Oekraïne en de doorslaggevende rol die drones spelen, wordt het pijnlijk duidelijk dat luchtverdediging cruciaal is voor onze veiligheid. U gaf aan dat België nog niet beschikt over adequate luchtverdediging om cruciale infrastructuur, waaronder de havens, te beschermen. U zette ondertussen wel de nodige stappen om deze lacune in te vullen. Onze bondgenoten worden met hetzelfde probleem geconfronteerd en moeten op korte termijn deze systemen moderniseren en/of opbouwen. Daarover heb ik enkele vragen:

Mijn vragen voor de minister:

1. Op welke termijn wordt de volgende mijlpaal behaald in het opbouwen van onze eigen luchtverdediging?

2. Ontving u vragen van onze bondgenoten om te helpen bij het opbouwen van hun luchtverdediging?

a. Zo ja, welke landen waren dit?

b. Wat is de concrete vraag?

3. In welke mate kan België ondersteuning leveren voor deze systemen?

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. We zijn ook tevreden met het nieuws dat u brengt. Het is positief dat u bereid bent om samen met Duitsland te bekijken wat er mogelijk is op het vlak van ondersteuning. De bijdrage van 140 miljoen euro en de eventuele extra steun op logistiek vlak zoals de inzet van een A400M zijn bijzonder waardevol.

Ik juich ook toe dat u nog meer inzet op samenwerking met de buurlanden Nederland en Luxemburg om zelf versneld luchtafweercapaciteit te realiseren. We hebben daar vier jaar op moeten wachten. De vivaldiregering ondernam op dat vlak niets. U pakt dat dossier nu wel aan en probeert in enkele maanden tijd een oplossing op poten te zetten. Ik wens u daar veel succes mee. Het is belangrijk dat ons eigen luchtruim op een degelijke manier beveiligd kan worden. Het zijn noodzakelijke investeringen. Proficiat daarmee.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse bien qu'elle soit très succincte. Je crois que tout le monde est favorable à la défense de l'Ukraine. Ce nouveau mécanisme change du mécanisme de Joe Biden où les États-Unis fournissaient directement à l'Ukraine. En l'occurrence, nous achetons à travers l'OTAN de l'armement américain pour le livrer à l'Ukraine. Vous dites que la position de Trump est très intéressante. Oui, il a passé son temps à humilier le président Zelensky lorsqu'il l'a reçu à la Maison-Blanche, en disant que c'était de sa faute si la guerre avait lieu. Il a fait un gros deal sur les terres rares au détriment de l'Ukraine. Il a menacé tout le monde. Il nous menace de sanctions économiques. Et, nous, comme des veaux, je dis bien comme des veaux, nous continuons à acheter américain. Nous courbons l'échine devant le président Trump, sa vulgarité et son autorité.

Ik wou verwijzen naar mijn schriftelijk ingediende vraag, maar ondertussen is die vraag niet helemaal accuraat en up-to-date meer. Ik heb ze nochtans pas op 11 juli opgesteld.

Eerst heeft de Amerikaanse administratie gezegd dat er geen wapens en dus ook geen Patriotraketten meer naar Oekraïne mochten. Dan is dat weer teruggedraaid. De leugen werd verspreid dat dit was wegens dreigende tekorten. Dat was blijkbaar uitgeschreven zonder medeweten van de president door de viceminister van Defensie, Colby. Er blijft in de Verenigde Staten gerateld worden van de ene kant naar de andere kant.

Ondertussen bestempelt Colby de confrontatie met China als onafwendbaar en haalt hij de band met Taiwan aan. De Chinese minister van Buitenlandse Zaken verklaarde dat de Volksrepubliek het zich niet kan veroorloven dat het conflict in Oekraïne stopt. Dat hebben we later nog eens gehoord.

De Amerikaanse Senaat wil nu het initiatief nemen om de secundaire tarieven voor landen die handelen met de Russische Federatie op 500 % te brengen.

Ik had enkele vragen voorbereid, mijnheer de minister.

Hoe beoordeelt u de impact van Trumps belofte om toch de 30 Patriotraketten te leveren aan Oekraïne?

Wat is uw reactie op de Amerikaanse militaire visie dat de VS zich lijken terug te trekken uit Europese conflicten en de NAVO, zoals verwoord werd door viceminister van Defensie Colby?

Hoe ziet u de balans van economische drukmiddelen en diplomatieke relaties evolueren, met voorstellen als dat van 500% importtarieven voor landen die handel drijven met Rusland?

Ziet u in de Amerikaanse uitspraken over een mogelijke confrontatie met China een verschuiving van het globale machtsevenwicht? Hoe bereidt België zich voor op deze multilaterale diplomatie?

Moeten we aandringen op een collectieve bufferstrategie voor het geval dat de Amerikaanse steun aan Oekraïne alsnog stokt? Welke rol ziet u hierin voor ons land?

Ik vroeg ook welke rol België kan spelen op de humanitaire top in Rome. Die is ondertussen echter afgelopen. Hoe zal België zich opstellen tegenover de mogelijk gewijzigde Amerikaanse houding inzake Oekraïne en de Russische Federatie?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw uitgebreid antwoord dat ik aandachtig zal nalezen.

Chinese media bericht over een nakend staatsbezoek van Chinees minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi aan Europa – zij benadrukken het bezoek aan België met een hoofdrol voor premier De Wever en u.​ De Chinese woordvoerder van Buitenlandse Zaken (Guo Jiakun) verklaarde: “België is een belangrijke partner voor China wat betreft de samenwerking met de E.U. De twee landen hebben veel uitwisselingen gehad op topniveau wat geleid heeft tot resultaat op diverse gebieden. De band is voordelig voor beide landen. China wil België begrijpen, de consensus verbeteren, de samenwerking en groei verdiepen om een duurzame bilaterale relatie te creëren en een grotere bijdrage te leveren aan de band tussen de E.U. en China."

Tijdens het bezoek van Wang Yi aan EU-buitenlandchef Kaja Kallas klinkt de boodschap kritischer: er wordt gesproken over cyberaanvallen, inmenging in democratische processen en oneerlijke handelspraktijken. China ontkent: “We moeten geen confrontatie gaan zoeken op basis van verschillen", waarmee het land zich als een alternatieve handelspartner voor de U.S.A. opwerpt. Ondertussen is er de economische en geopolitieke situatie van China als grootmacht met problemen als het verbod op Chinese computerchip in Taiwan, militaire dreigingen en de handelsoorlog met de VS.

Mijn vragen voor de minister:

1. Welke boodschap heeft u gegeven aan uw Chinese collega Wang Yi en diens ambassadeur hier in Brussel? Op welke manier zal België zich bijgevolg positioneren met betrekking tot de onderhandelingen?

2. Heeft u concrete doelen voor ons land of voor de E.U. die u zeker wil bereiken tijdens deze onderhandelingen?

3. Zijn er diplomatieke acties die uw wil ondernemen tijdens deze ontmoeting met het oog op de geopolitieke situatie van China?

4. 2025 markeert de 50e verjaardag van de diplomatische banden tussen China en de EU. Hoe klinkt het discours vanuit de EU om de strategische communicatie, handelsakkoorden en multilaterale banden met China aan te scherpen? Gelooft u dat de banden behouden blijven?

5. Hoe zit het met het visum van de Chinese ambassadeur en diens gezanten hier in Brussel?

Mijn tweede vraag betreft de Chinese standpunten over Rusland. Tijdens de ontmoeting met mevrouw Kallas deed de Chinese minister Wang Yi een boude uitspraak over het conflict in Oekraïne. Het kwam erop neer dat het conflict aan de oostgrens van Europa dient als een rookgordijn dat de aandacht moet afleiden van de ambities van de Volksrepubliek om Taiwan onder haar gezag te krijgen. Daarnaast verklaarde het Chinese regime ook nog dat Rusland deze oorlog niet mag verliezen. Op het terrein wordt meer en meer Russisch wapentuig van Chinese makelij gevonden.

Hoe interpreteert u de verklaringen van uw Chinese collega? Welke indicaties zijn er dat de samenwerking met de Russische Federatie verhoogt? Hoe verhoudt zich dat tot de dualuseproducten en de petrochemische producten? Zijn er reacties bekend vanuit de EU-delegatie op de verklaringen van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken? Wordt de mogelijkheid voorzien om secundaire sancties uit te vaardigen ten aanzien van landen die de Russische oorlogseconomie steunen?

Mijnheer de minister, China heeft officieel steeds beweerd dat het neutraal is in het conflict met Oekraïne en alle vredesinitiatieven steunt. Het heeft ook altijd ontkend dat het wapens levert aan Rusland. Over dat laatste bestaat echter gerede twijfel. Het staat immers inmiddels vast dat Rusland voor zijn grootschalige productie van drones afhankelijk is van Chinese onderdelen. Eerder waren er ook al aanwijzingen dat China artillerie en buskruit levert.

In een zeldzaam moment van openheid verklaarde de Chinese minister van Buitenlandse Zaken, Wang Yi, begin juli tegenover Kaja Kallas, hoge vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, dat China niet wil dat Rusland de oorlog in Oekraïne verliest.

Mijnheer de minister, kunt u bevestigen dat China militaire steun verleent aan Rusland voor de voortzetting van de oorlog in Oekraïne? Waaruit bestaat die steun en wat is uw mening daarover?

Hoe beoordeelt u de uitspraak van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken dat China niet wil dat Rusland de oorlog tegen Oekraïne verliest? Welke stappen zult u ondernemen opdat China wordt veroordeeld voor zijn indirecte betrokkenheid bij het conflict in Oekraïne?

Bent u het eens met premier De Wever dat China deel uitmaakt van de as van het kwaad omdat het de voortzetting van de oorlog in Oekraïne wil?

Is er volgens u een verband tussen de houding van China tegenover het conflict in Oekraïne en de Chinese dreiging om Taiwan manu militari in te lijven bij het vasteland? Zo ja, welke lessen kunnen daaruit worden getrokken?

Ik maak mij toch zorgen over de houding van China. Ik besef ten volle dat we niet moeten meegaan in de Amerikaanse strategie door alles op de spits te drijven. We moeten het met zeer kritische ogen bekijken en af en toe opportunistisch genoeg zijn, vrees ik.

Mijnheer de minister, uw antwoord stelt mij enerzijds gerust omdat u over reeds genomen sancties tegen China hebt gesproken en omdat u hebt gezegd dat verdere sancties zullen worden besproken. U lijkt zich ervan bewust te zijn dat China indirecte steun verleent aan Rusland in het conflict in Oekraïne. U hebt uiteraard gewezen op het belang van de handel met China en het is duidelijk dat China op economisch vlak te machtig is en dat men niet man en paard durft te noemen.

U zegt dat de vergelijking tussen Oekraïne en Taiwan niet opgaat. Vanuit het gezichtspunt van China gaat die vergelijking inderdaad niet op, omdat China het conflict over Taiwan beschouwt als een binnenlandse aangelegenheid. Taiwan zou zogezegd een integraal deel zijn van het Chinese grondgebied, wat niet klopt, maar dat zou ons te ver leiden. Rusland ontkent natuurlijk ook de soevereiniteit van Oekraïne.

We moeten waakzaam zijn en ik zou zeker niet uitsluiten – sterker nog, ik denk dat het vrij zeker is – dat de strategie van China ten aanzien van Oekraïne en de steun aan Rusland, behalve om redenen van profijt – de handel met Rusland is immers enorm toegenomen, meer bepaald de Chinese export naar Rusland – ook te maken heeft met het binden van het Westen in Oekraïne. Daardoor kan de VS inderdaad die pivot to Asia niet voltooien, waar al onder president Obama sprake van was. Dat proces is dus al veel langer aan de gang dan onder de regering-Trump.

Ik hoop dat het Westen in het algemeen en de EU en ook België een iets hardere houding tegenover China zullen aannemen en duidelijk zeggen waar het op staat. Ik vind dat China momenteel te gemakkelijk wegkomt met een aantal zaken.

Monsieur le ministre, le 4 août 1914, le roi Albert I er déclarait: "Un pays qui se défend s'impose au respect de tous. Ce pays ne périt jamais." Depuis de nombreuses années, l'Ukraine a gagné notre respect. Ce peuple héroïque incarne la liberté, le courage mais aussi le droit de vivre souverainement.

Hier, monsieur le ministre, des fuites ont révélé les axes principaux des propositions du plan de paix – ou "plan de capitulation", devrait-on dire – de l'administration Trump. Capitulation, parce que nous devrions, l'Ukraine en premier, reconnaître l'annexion par la force de territoires souverains, ce qui est contraire tant à la charte des Nations Unies qu'aux Accords d'Helsinki. Nous devrions également abandonner toute perspective d'adhésion de l'Ukraine à l'OTAN, alors que nous en avions pris l'engagement lors des sommets de l'OTAN de Vilnius en 2023 ou de Washington en 2024. Nous devrions aussi lever les sanctions contre un régime criminel, coupable des pires crimes de guerre. Bientôt, on nous demandera peut-être de contrecarrer le mandat d'arrêt de la Cour pénale internationale (CPI) et d'oublier ces crimes de guerre.

Monsieur le ministre, notre gouvernement a mis au cœur de son action le respect du droit international et le respect des engagements internationaux. Pouvez-vous nous confirmer que jamais la Belgique n'acceptera l'annexion de territoires par la force? Que l'Ukraine conservera son droit et même sa vocation à devenir un membre de l'OTAN? Que l'adhésion de l'Ukraine à l'Union européenne sera réglée entre l'Union européenne et l'Ukraine, sans la moindre pression ou le moindre veto d'une puissance extérieure? Que la répression des crimes commis lors de conflits armés ne supporte aucun compromis?

Monsieur le ministre, je vous remercie. Hier soir encore, cette confusion entretenue entre agresseur et agressé était tout simplement insupportable. Il faut la dénoncer avec une grande force, comme vous venez de le faire. Et je ne doute pas que vous le ferez dans d'autres enceintes que celle-ci. Le respect du droit international s'impose partout, bien sûr en Ukraine mais également ailleurs. Il est également évident que tous ceux qui ont commis des crimes de guerre, que ce soit en Ukraine ou ailleurs, doivent être poursuivis et que tous ceux qui annexent des territoires par la force, en Ukraine ou ailleurs, doivent être dénoncés avec la même force. Je vous remercie parce que je sais que vous le ferez partout de la même manière.

Op 20 en 21 maart bogen de Europese leiders zich in Brussel over de Europese defensie en de steun aan Oekraïne. U verklaarde eerder dat op de vorige Europese top een belangrijk signaal werd gegeven door de bevestiging dat de Europese defensie stelselmatig zal worden opgebouwd.

Op 27 maart organiseerde de Franse president Macron een Europese defensietop in Parijs. Eerste minister Bart De Wever vertegenwoordigde er ons land. Na een eerste editie in Londen begin maart kwam de nieuwe top er na de onderhandelingen in Saoedi-Arabië geleid door de Verenigde Staten met Rusland en Oekraïne over een beperkt staakt-het-vuren. Macron en de Britse premier Starmer proberen samen een coalition of the willing op poten te zetten om Oekraïne te steunen. Voor Macron moeten nu de verschillende niveaus van steun voor Oekraïne worden gedefinieerd, voor wanneer er een vredesakkoord gesloten is. Het gaat om steun aan het Oekraïense leger en eventueel een ontplooiing van troepen.

Tijdens de Europese top herbevestigden de staatshoofden en regeringsleiders hun engagement om extra te investeren in defensie. Ze willen de Europese defensie versterken en verzekeren dat ze Oekraïne kunnen blijven steunen.

Hoe passen deze beslissingen binnen het ReArm Europe-programma, dat de Europese Commissie voorstelde? Hebt u kennisgenomen van het witboek rond de Europese defensie? Welke zijn voor u de voornaamste aandachtspunten? Welke engagementen werden door ons land aangegaan? Wat zijn de gevolgen voor Defensie op korte en lange termijn?

Mijnheer de minister, de beslissing van de regering om de steun aan Oekraïne niet alleen voort te zetten, maar ook op te trekken, stemt mij zeker tevreden. Dat is een teken van internationale solidariteit. Het is niet te min om te stellen dat Oekraïne op het moment ook onze oorlog aan het uitvechten is. De Oekraïners vechten voor wat wij in Europa belangrijk vinden, voor de waarden van Europa, voor vrije democratie. Dus elke euro die we uitgeven aan Oekraïne, is inderdaad welbesteed. Op dat vlak ben ik het volledig eens met de eerste minister.

Mijnheer de minister, voor de detailvragen verwijs ik naar de tekst van mijn vraag zoals ingediend. Ik heb wel nog een bijkomende vraag. Acht u het mogelijk om meer in detail bekend te maken welke steun wij effectief aan Oekraïne geven? Nederland doet dat ook. We hebben het daarstraks al gehad over wat Nederland publiek maakt inzake het NDPP. Ik heb een infografiek van de Nederlandse krijgsmacht bij die heel duidelijk en tot in detail uitlegt welke middelen voor Oekraïne worden uitgetrokken. De meningen zijn wat verdeeld over de vraag of dergelijke informatie publiek gemaakt moet worden. Sommigen stellen dat men moet tonen wat men uitgeeft. Anderen vinden dat die informatie gevaarlijk kan zijn, omdat ook de vijand te zien krijgt over welke middelen Oekraïne beschikt, waardoor de vijand gemakkelijker kan inschatten hoelang Oekraïne nog sustainable is en nog verder oorlog kan voeren. Ik stel u daarom een open vraag, waar ik zelf nog niet helemaal uit ben. In hoeverre kunnen we de effectieve steun die wij aan Oekraïne leveren, gedetailleerd publiek maken? Met die informatie kan het draagvlak bij de bevolking mogelijk ook vergroot worden. Dat vind ik een debat op zich waard, maar omdat ik niet correct kan zeggen of dat publiek gemaakt moet worden, wil ik graag uw inschatting vernemen.

Mijnheer de minister, de vragen die nu aan de orde zijn, gaan over beslissingen op Europese toppen die intussen al meer dan een maand achter ons liggen. In deze snelle tijden lijkt dat soms een eeuwigheid, maar niettemin is het van belang om een duidelijk zicht te krijgen op de steun die we ook vanuit ons land aan Oekraïne geven.

Het is belangrijk om steun te blijven geven, aangezien Oekraïne vecht voor onze waarden. Oekraïne voert uiteindelijk een strijd voor onze democratie. Dat land moet dus echt absoluut op onze steun kunnen blijven rekenen.

Zijn wij op die Europese toppen nieuwe engagementen aangegaan? Heeft de keuze om de middelen van Euroclear of de interesten ervan als NAVO-middelen op te nemen, een effect op de steun die wij bieden? Betekent het dat wij van humanitaire steun naar militaire steun overgaan? Op welke manier positioneren we ons in de debatten over een sterkere Europese defensie en de financiering daarvan? Welke Belgische prioriteiten horen daarbij?

Op de Europese top ging het niet alleen over Oekraïne en defensie en Europese defensie, maar ook over het Midden-Oosten. Op welke manier acht u het aangewezen om de hefbomen uit de EU-Israël-associatie-overeenkomst over de schending van de mensenrechten toe te passen, omdat Israël dat continu aan het doen is. Werd dat ook op de Europese defensietop besproken? Welk standpunt neemt u daarover namens België in?

Mijnheer de minister, uw bezoek aan Oekraïne, samen met de minister van Buitenlandse Zaken en de eerste minister, stond enerzijds in het teken van steun aan Oekraïne en anderzijds in het teken van de steun aan onze Europese defensiebedrijven. Zij zien in de bewapening van Oekraïne een kans om te investeren in fabrieken in dat land. Met hetzelfde geld kan men in Oekraïne namelijk meer wapens maken. Volgens rekenwerk van denktank Bruegel liggen de productiekosten van drones er bijvoorbeeld rond de 500 euro per stuk. Dat is tot drie keer lager dan in Europa.

U hebt ook een aantal mensen van defensiebedrijven naar Oekraïne meegenomen. We hebben gezien dat Thales, John Cockerill en FN Herstal mee zijn afgereisd. Werden ook Vlaamse defensiebedrijven uitgenodigd om hun mogelijkheden in Oekraïne te bekijken. Welke? Waarom waren ze er wel of niet? Wat is de uitkomst van uw bezoek aan Kiev? Kijkt u zelf ook naar het opstarten van productiesites op defensievlak in Oekraïne over afzienbare termijn? Welke opties werden ter zake besproken? Met welke bedrijven zou dat zijn?

Tot slot, wat is er besproken rond het steunpakket van 1 miljard euro? Wat zal Oekraïne daar concreet mee doen? Ik dank u alvast voor uw antwoorden.

Mijnheer de minister, collega Ponthier heeft al gezegd dat u samen met de eerste minister en de minister van Buitenlandse Zaken bent afgereisd naar Oekraïne. Ook mijn fractie en ikzelf erkennen ten volle het belang van de solidariteit met de steun aan Oekraïne in zijn strijd tegen de Russische agressor. Het is niet alleen een strijd tussen Oekraïne en Rusland, het is ook een strijd voor onze normen en waarden, voor democratie, voor veiligheid en voor vrijheid, ook voor ons.

Via de pers konden we vernemen dat er dit jaar een nieuw militair steunpakket van 1 miljard euro aan Oekraïne wordt gegeven. Er reisden ook een aantal defensiebedrijven mee, wat een zeer goede zaak is. Het is belangrijk dat we de industrie zoveel mogelijk betrekken, vandaar de volgende vragen.

Mijnheer de minister, wat valt er exact binnen het steunpakket van 1 miljard euro aan Oekraïne? Er zijn een aantal collega's die al gewezen hebben op wat we kunnen zeggen en wat we niet kunnen zeggen, maar er zijn toch al een aantal dingen gezegd. Ik vraag me dan ook af waar we de grens trekken van wat wel en wat niet mag worden meegedeeld in het Parlement of in de media.

Wanneer vertrekken de eerste twee F-16's voor reserveonderdelen? Zijn de leveringen van die twee gevechtsvliegtuigen voor 2026 het minimum? Zal die levering plaatsvinden in het voorjaar of in het najaar?

Voor de overige leveringen van F-16's zijn we afhankelijk van de levering van de F-35 aan België, waar blijkbaar toch wel wat vertraging op zit. Wat is nu de tijdslijn voor de leveringen van de 34 F-35's aan ons land? Wanneer zal de nieuwe vloot gevechtsvliegtuigen volledig zijn?

In verband met de defensiebedrijven, welke akkoorden werden gesloten tussen de Belgische defensiebedrijven en Oekraïne? Het zou onder andere gaan om gezamenlijke wapenproductie en investeringen in productie op Oekraïens grondgebied. Wat is de return van die investeringen voor België? Zijn er bepaalde afspraken gemaakt die ook de defensie-industrie en de productie in ons land zullen versterken?

Ik wil nog even terugkomen op de vennootschapsbelasting op de bevroren Russische tegoeden. Er was sprake van dat we die zullen meetellen voor de defensie-uitgaven hier. Er was eerder ook al sprake van dat we die zouden meetellen voor het militair steunpakket aan Oekraïne. We kunnen dat geld natuurlijk geen twee keer uitgeven. Hoe zit dat nu juist? Waar vallen de bevroren Russische tegoeden juist onder?

Monsieur le ministre, vous êtes allé avec le ministre des Affaires étrangères et le premier ministre en Ukraine, accompagnés de chefs d'entreprises belges du secteur de la défense. Cela me donne l'occasion de rappeler ici que mon groupe est tout à fait favorable au soutien à l'Ukraine. Il est important, capital, et on ne le répète peut-être pas assez. Je tiens à le redire parce qu'une partie de l'opinion publique se lasse un peu de cette guerre-là. Une partie de l'opinion publique ne comprend pas, par égoïsme, que ce qui se passe en Ukraine a des répercussions chez nous, et que si demain l'Ukraine devait être abandonnée, les conséquences seraient incommensurables pour l'Europe et pour notre pays en particulier. Il faut donc inlassablement rappeler cette nécessité de défendre la liberté et de défendre l'Ukraine. C'est aussi nous protéger de problèmes futurs.

Monsieur le ministre, pouvez-vous rapidement faire un débriefing de cette mission? Des engagements ont-ils été pris par votre département? Les sociétés qui vous ont accompagnés étaient-elles heureuses d'être sur place? Des contacts ont-ils eu lieu? Un bilan est-il à tirer de ces visites?

Mijnheer de minister, ik val een beetje in herhaling als ik zeg dat er op 27 maart in Parijs topoverleg plaatsvond met enkele Europese leiders, waar de oorlog in Oekraïne en de situatie met Rusland werd besproken. Ook onze premier was bij dat overleg aanwezig. Tijdens die bijeenkomst kwamen drie pijlers voor een veilig Europa naar voren: een sterk Oekraïens leger, een Europese veiligheidsmacht en een beter georganiseerde Europese defensie. De conclusie van dat topoverleg was dat we er alles aan moesten doen om de druk op Rusland hoog te houden. De premier zei niet te geloven dat de woorden van Rusland oprecht zijn, noch dat Rusland zich aan de gemaakte afspraken zou houden. We hopen, aldus de premier, dat ook de Verenigde Staten snel tot die conclusie zullen komen.

President Zelensky voegde daaraan toe dat de Amerikanen voortdurend de voorwaarden aanpassen van de mineralendeal die zij willen sluiten. Ook Amerika blijkt dus geen betrouwbare partner te zijn.

Vandaag zien we dat de oorlog met Rusland financieel voordelig blijkt te zijn voor de arizonaregering, meer in het bijzonder voor het Defensiebudget. Vijf jaar lang rekent Arizona namelijk op meer dan een miljard euro aan jaarlijkse belastinginkomsten uit de bevroren tegoeden geparkeerd bij Euroclear. De regering vertrekt dus van de aanname dat de sancties en daarmee ook het voortdurend conflict met Rusland nog minstens vijf jaar zullen aanhouden.

Mijnheer de minister, ik heb drie vragen voor u. Heeft Europa eigenlijk diplomatieke initiatieven genomen om een vredesakkoord te bereiken op die toppen? Zijn er binnen de coalition of the willing ook veiligheidsopties overwogen die inzetten op duurzame vrede zonder te focussen op de verdere opbouw en inzet van militaire macht? Hoe gaan we dat conflict beëindigen als men niet eens met Rusland aan tafel wil zitten?

Mijnheer de minister, heel kort wil ik vanuit onze fractie zeggen dat het ook voor ons een absolute prioriteit is om Oekraïne te blijven ondersteunen. Dat is absoluut nodig om onze westerse democratie op een stevige manier te verdedigen. Het is ook goed dat ons land heeft toegezegd mee te zullen werken binnen een Europese context, want dat vind ik absoluut de weg die we moeten kiezen. Het is een Europees verhaal. Volle steun voor Oekraïne vinden wij duidelijk de juiste weg vooruit en wij gaan ook volledig akkoord met het bedrag van 1 miljard.

Mijnheer de minister, ik val in herhaling als ik zeg dat ik blij ben met de steun van ons land aan Oekraïne. Collega's, beschouw dit als een les voor de toekomst. Als wij in 2014 een duidelijk en sterk antwoord hadden gegeven op de invasie van Rusland in de Krim, dan was dit vandaag misschien niet gebeurd. Wij moeten Oekraïne blijven steunen en autocratieën als Rusland, Iran, China en Noord-Korea duidelijk laten zien dat wij samen sterker dan ooit staan en dat wij ons ook kunnen verdedigen.

Mijnheer de minister, mij is in dit actualiteitsdebat niet duidelijk geworden wat nu eigenlijk het standpunt is van het Vlaams Belang over de steun aan Oekraïne. Dat is wel heel vreemd. Men stuurt persberichten uit zeggende dat de steun aan Oekraïne onverantwoord en gevaarlijk is. Ik heb mevrouw Ponthier dat hier vandaag niet horen herhalen. Het is heel duidelijk dat het Vlaams Belang daar een beetje op twee benen hinkt. Dat op zich is gevaarlijk. De steun aan Oekraïne in twijfel trekken en persberichten uitsturen om het draagvlak daarvoor bij de bevolking te proberen onderuit te halen is echt gevaarlijk.

Het is onze taak als democratische politici om mensen uit te leggen waarom het belangrijk is dat wij de steun aan Oekraïne voortzetten. Die mensen zijn momenteel aan het vechten voor de waarden die wij in Europa verdedigen. Dat mogen we nooit vergeten. Dat is absoluut heel belangrijk. We zullen dat moeten blijven doen de komende jaren, zolang het nodig is.

Ik ben ook heel tevreden dat we momenteel niet veel horen over de specificiteit van de inzet van mogelijke troepen bij een eventueel vredesakkoord. Dat is een teken dat daar achter de schermen goed aan gewerkt wordt. Het zou heel dom zijn om dat nu voor de schermen te doen.

Het is echter evident dat het ook voor Vooruit een kwestie van solidariteit is. Als die vraag ooit komt – en laten wij hopen dat die er zo snel mogelijk komt – dan moet België daarin zijn rol spelen en moeten wij solidair zijn met onze partners en vooral met Oekraïne.

Mijnheer de minister, met betrekking tot de details verwees ik naar een infographic van de Nederlandse krijgsmacht. U bent daar niet verder op ingegaan. Dat is misschien iets voor een verder debat, daarover kunnen we het later nog hebben. Ik had graag geweten – maar het kan later – of het verstandig is om dergelijke dingen tot in detail te delen.

Dank u. Dat lijkt mij heel verstandig.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. We moeten Oekraïne blijven steunen. Dat wordt door veel partijen gedragen en er bestaat daarover bij de grote meerderheid geen discussie.

We moeten verder gaan en durven kijken naar hoe we ervoor kunnen zorgen dat we minder afhankelijk worden van onder andere Rusland op het vlak van olie en gas. Daarop besparen en die omslag maken, zal ook een belangrijk instrument zijn om onrechtstreeks de oorlogskas van Rusland te treffen. We kunnen daarop nog meer inzetten dan we vandaag al doen.

Op mijn vraag over de steun en de rol die de middelen van Euroclear daarin spelen, heb ik, tenzij ik het gemist heb, geen antwoord gekregen. Betekent dit dat die steun, die vandaag ook naar humanitaire projecten in Oekraïne gaat, wegvalt nu die onder de NAVO-norm wordt gezet? Ik zal daarover dus opnieuw vragen moeten indienen tot we daar zicht op krijgen. Hetzelfde geldt voor het lijstje van zaken waarin we zullen investeren, maar evengoed met welke middelen en welke humanitaire steun we blijven bieden. Ik vind het belangrijk dat we Oekraïne op die manier blijven steunen.

Wat betreft uw vragen over meer Europese samenwerking, het is mij niet helemaal duidelijk of u voor meer Europese samenwerking bent of niet en of dat u dat nog totaal onmogelijk acht, maar ik meen dat dit toch echt the way to go is.

Mijnheer de minister, bedankt voor de opheldering, dat u voor meer Europese samenwerking bent. Dat is prima. Het realisme, de voetnoot die u daarbij plaatst, mis ik wel zodra het gaat over de F-35 en de Amerikaanse steun. De Amerikaanse president zegt namelijk dat hij minderwaardige toestellen zal leveren aan de partners, of dat hij dat alleszins overweegt. Ik vraag me af of de Europese Unie in zijn ogen zelfs nog een partner is. Ik vind dat we daarin evengoed realistisch moeten zijn en een evenwicht moeten blijven bewaren. Maar ik ben zelf ook absoluut voor meer Europese samenwerking. Daar kan ik mij geheel achter scharen.

Mijnheer de minister, dank voor uw uitgebreid antwoord. Het staat buiten discussie dat de defensie-industrie, zeker ook op Europees vlak, maximaal ondersteund moet worden. Ook is het goed dat er op het terrein productiesites worden opgezet, waarvan we binnenkort zullen zien wat dat concreet zal inhouden. Het opzetten van die productiesites is goed, al was het maar om de afhankelijkheid van andere internationale partners waar mogelijk af te bouwen.

Ik heb niet precies begrepen of de Vlaamse bedrijven, onder andere Sioen en OIP, al dan niet concrete deals hebben afgesloten.

Goed, daar valt dus nog wel wat te onderzoeken. Ik denk dat het belangrijk is dat u de Vlaamse industriepartners op dat vlak niet uit het oog verliest, opdat zij zich ook maximaal kunnen inschakelen in verschillende elementen van het samenwerkingsakkoord. We weten immers dat Vlaamse defensiebedrijven ook zeer belangrijke innovatieve en hoogtechnologische defensietoepassingen uitwerken. Op dat vlak mogen we geen kansen onbenut laten.

Collega Weydts, ik weet niet waar u het haalt. Wij hebben vanaf dag één Oekraïne ondersteund. U kunt dat nakijken in alle debatten die hier in dit Huis hebben plaatsgevonden. U kunt ons natuurlijk ook de vraag stellen. We zijn collega's. U kunt altijd verduidelijking vragen. Mocht u een bepaald persbericht fout begrepen hebben, wil ik dat uiteraard voor u uitklaren. Maar nogmaals, wij hebben Oekraïne vanaf dag één ondersteund, in alle initiatieven die deze regering heeft genomen. De steun van 1 miljard die hier voorlag, is natuurlijk van een andere orde. Daar valt wel een en ander over te zeggen. Dit terzijde.

Ik dank nogmaals de minister voor de concretisering van zijn antwoorden. We zullen dit sowieso verder opvolgen.

Mijnheer de minister, dank u voor uw duidelijke en uitgebreide antwoord.

Ik heb vernomen dat de details van het steunpakket nog worden uitgewerkt, maar dat die ons, hetzij publiekelijk, hetzij achter gesloten deuren, later meegedeeld zullen worden zodra ze afgeklopt zijn. Dat is een goede zaak.

Over de tijdslijn van de F35 hebt u niet geantwoord, maar ik moet eerlijk toegeven dat dit thuishoort in een ander debat, maar dat zal voor een andere keer zijn.

Wat de bedrijven betreft, hebt u gezegd dat er 10 bedrijven mee geweest zijn en dat er 2 akkoorden afgesloten zijn, maar dat het geen exclusieve lijst betrof. Ik meen dat dit een zeer geslaagde zet was. Als we het immers over de rol van de Europese Unie hebben, gaat het voor mij in de eerste plaats daarover, namelijk de defensiebedrijven in Europa op elkaar afstemmen en samenwerken. Sommige collega's horen dat niet graag. Maar onze economie moet ook draaien. In Europa moet die ook draaien. Dat is een deel van de strategische autonomie. We moeten op eigen benen kunnen staan, ook met onze defensie-industrie. Het is dus goed dat er 10 bedrijven mee geweest zijn en dat er akkoorden afgesloten zijn. Ik hoop daar in de toekomst nog wat meer details over te vernemen.

Monsieur le ministre, je vous remercie. Je pense que vous avez eu des réponses assez complètes sur l’ensemble des questions.

Je profite quand même de l’occasion pour rappeler que l’Europe ne peut compter que sur elle-même. Les Américains, malheureusement, nous l’ont démontré au quotidien depuis quelques mois, depuis l’arrivée notamment de M. Trump. Nous avons été lâchés par les Américains. Cela nécessite véritablement une défense européenne de qualité.

Je voudrais aussi souligner, comme député fédéral belge, que quand on parle des entreprises, certains évoquent toujours certaines entreprises situées dans une Région plutôt que dans une autre. Je pense que nous devons avoir une approche globale sur l'ensemble du pays.

S'il y a un bénéfice à tirer pour l'emploi et pour les entreprises, c'est sur l'ensemble du pays qu’il faut compter. Toutes les entreprises sont de qualité et peuvent offrir les services qui sont nécessaires par les temps qui courent. Certains qui font parfois des reproches au Sud du pays en termes d'emploi, de chômage, etc., devraient se réjouir que les entreprises du Sud du pays soient performantes en matière de défense.

Mijnheer de minister, u sprak over gesprekken achter de schermen over eventuele vredestroepen. Ik hoop dat de gesprekken achter de schermen ook over vrede mogen gaan, over echte vredesonderhandelingen, niet alleen achter de schermen, maar ook voor de schermen, want ik maak me eigenlijk zorgen over het voortzetten van deze oorlog. Hoe lang gaat die nog duren?

De regering rekent immers op de inkomsten van Euroclear. Nog vijf jaar lang rekent men zich rijk met de inkomsten van Euroclear. Met andere woorden, men gaat er precies van uit dat de oorlog nog vijf jaar zal duren of vijf jaar moet duren. Onlangs, vandaag ook, heeft Rusland de intentie getoond om de wapens kortstondig neer te leggen tijdens een paasbestand van 30 uur. Jan Balliauw van het Egmont Institute en een ex-VRT-journalist, zei daarover dat dat bestand hem niet erg serieus lijkt en dat Poetin vooral wil tonen dat Rusland nog altijd bereid is om verder te praten over een bestand. Dat zijn zijn woorden.

Momenteel aast de VS eigenlijk op de grondstoffen in Oekraïne, terwijl Trump Poetin opnieuw aan de onderhandelingstafel probeert te krijgen, bijvoorbeeld met als voorwaarde het bevriezen van nieuwe wapenleveringen. Wat doen wij? Wij trekken 1 miljard euro uit voor militaire steun, terwijl extra wapenleveringen de oorlog zullen verlengen. Meer wapens zijn meer doden, meer economische en milieuschade. Jan Balliauw voegde daaraan toe dat de Europese Unie en Rusland dringend en beter met elkaar moeten communiceren. Ik citeer hem opnieuw: "De communicatie van Europa gaat nu te vaak alleen nog maar over het bewapenen tegen Rusland."

Ik sluit mij daarbij aan. Onderhandelingen zijn noodzakelijk om tot een duurzame vrede te komen. Verdere bewapening is niet de oplossing voor deze verschrikkelijke oorlog. Ik hoop van harte dat er heel snel werk kan worden gemaakt van een echt vredesakkoord.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je reviens à la date du 27 mars, date à laquelle le Conseil européen réaffirmait le soutien de l'Union européenne à l'Ukraine. Malheureusement, une fois de plus, la Hongrie, en mouton noir, a refusé de se joindre au consensus et a préféré soutenir M. Poutine. On peut d'ailleurs se poser la question de savoir comment la coopération avec la Hongrie reste possible en matière de défense. Face au risque d'arrêt de l'aide militaire américaine, il était essentiel que les Européens réaffirment leur soutien et tant pis si cela irrite certains membres de l'administration américaine. C'est pourquoi je suis heureux que la mission en Ukraine du premier ministre et des ministres des Affaires étrangères et de la Défense ait été un tel succès. Il est important que des contrats aient été conclus entre des sociétés de notre industrie de l'armement et des sociétés ukrainiennes. Dans une perspective d'élargissement de l'Union européenne à l'Ukraine, il est bien d'intégrer nos industries du secteur de la défense. Je suis également content d'entendre que la Belgique prendra ses responsabilités en cas d'accord de paix en Ukraine. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 12.18 uur. La réunion publique de commission est levée à 12 h 18.

Geachte premier, beste collega's, al meer dan drie jaar woedt er een oorlog in Oekraïne, na de vreselijke invasie van president Poetin. Al meer dan drie jaar verdedigt Oekraïne zich met hand en tand. De afgelopen drie jaar kon het Westen met wisselend succes ondersteuning bieden. Oekraïne heeft het nodig. We moeten hen blijven steunen, in eerste instantie voor de vrijheid en de onafhankelijkheid van Oekraïne zelf, maar ook in ons eigen belang, voor de vrijheid van Europa, ter verdediging van onze grenzen en ter verdediging van onze normen en democratische waarden.

Mijnheer de premier, de afgelopen dagen was u samen met de minister van Buitenlandse Zaken en de minister van Defensie op bezoek in Oekraïne. Uw eerste buitenlandse missie was symbolisch en emotioneel. We konden zien dat het bezoek aan Boetsja bij u een gevoelige snaar raakte.

Ook inhoudelijk was het een belangrijk bezoek. In uw kielzog nam u een aantal prominente industriëlen uit de defensie-industrie mee. Ik ga ervan uit dat zij contacten met de Oekraïense industrie konden leggen. U kondigde ook aan dat er een investeringspakket ter waarde van 1 miljard euro, structureel op jaarbasis, zou worden vastgelegd. Dat is veel structureler dan de vorige regering. Dat is broodnodig, wanneer men ziet dat de aanvallen van Rusland blijven aanhouden. Hopelijk volgen andere landen ook.

Geachte premier, kunt u het Parlement verder over dit bezoek informeren? Wat zijn de resultaten ervan? Wat was het doel om de defensie-industrie mee te nemen? Welke afspraken konden er met president Zelensky worden gemaakt? Welke boodschap hebt u voor uw Europese partners?

Mijnheer de eerste minister, dank u voor uw antwoord. Het is duidelijk dat het bezoek op u een grote indruk gemaakt heeft. Het is goed dat u het voortouw probeert te nemen in de solidariteit ten aanzien van het Oekraïense volk, niet alleen met woorden maar ook met daden. De resultaten van de defensie-industrie zijn toch niet onbelangrijk. We moeten onze naïviteit laten varen op dat vlak. We willen onze defensie-industrie versterken, zegt toch bijna iedereen. Laten we er dan ook voor zorgen dat er voldoende geïnvesteerd wordt in onze eigen industrie, zodat ze voldoende kansen krijgt. Initiatieven als dit zijn zeker voor herhaling vatbaar. Laat die trein verder rijden, mijnheer de eerste minister.

Monsieur le premier ministre, force est de constater que jour après jour, le monde change et qu’on ne sait pas très bien comment adopter une position définitive et résolue.

Votre déclaration de politique gouvernementale était déjà dépassée de fait puisqu’elle était résolument atlantiste et que nous constatons aujourd'hui que les différents épisodes liés à la versatilité de Donald Trump font qu’il faut s’adapter. Il faut que l’Union européenne s’adapte, que la Belgique s’adapte face à la guerre commerciale, aux menaces que fait peser le président Trump sur la sécurité européenne.

Il a voté à l’ONU une résolution contre la paix en Ukraine avec la Russie, la Corée du Nord, l’Iran, la Biélorussie et toute la bonne compagnie qui préside à une version un peu noire du monde. Depuis lors, la riposte se prépare. D’une part, l’Union européenne et la présidente de la Commission annoncent 800 milliards – qui sont plutôt 150 milliards européens et 650 autres milliards à trouver dans les financements nationaux. D'autre part, quelle est votre position quant au budget Défense de 2 % du PIB? Vous avez annoncé qu'un kern aura lieu tout à l'heure. En conséquence, je suppose que je ne recevrai pas le détail des solutions et/ou propositions que vous ferez pour atteindre ces 2 %. Comment les atteindrons-nous et qui va payer?

J’ai plusieurs questions à vous poser concernant la réunion à laquelle vous avez récemment participé à Paris, sur la coalition des volontaires pour l’Ukraine – une trentaine de pays – destinée à finaliser des garanties de sécurité pour Kiev dans un éventuel déploiement militaire européen, dans le cas d'un hypothétique accord avec la Russie.

Nous, Européens, et nous, parlementaires, nous ne voyons pas très bien quelles sont les positions des Américains et des Russes. Les États-Unis sont surtout intéressés par les minerais rares. Mais les Russes, dans leur position pour une négociation de paix, pourraient menacer la sécurité européenne. Si, par exemple, ils réclament le départ de Zelensky, la démocratie en Ukraine est disloquée. S’ils réclament le départ des forces militaires de l’OTAN dans les pays baltes et la Pologne, c’est une insécurisation accrue de l’Union européenne.

Pouvez-vous nous en dire plus sur les positions de négociation des uns et des autres? De quelle manière la Belgique entend-elle peser sur ce débat?

La Belgique pourrait prendre part à une potentielle mission en Ukraine. Quelle forme prendrait notre participation? Quelles seraient les conditions posées par la Belgique? À quelles implications parlementaires vous engagez-vous? Quelles sont les règles d'engagement qui seraient définies pour la participation de la Belgique et peut-être de sa force armée dans le déploiement d'une force en Ukraine ou dans des États limitrophes de l'Ukraine? Avez-vous également énoncé des propositions concernant la contribution volontariste de la Belgique à l'autonomie stratégique européenne?

Finalement, nous sommes face à une dislocation de nos certitudes et face à un président américain qui a repris la phrase de Hobbes: " Bellum omnium contra omnes". Comment vous positionnez-vous et comment comptez-vous positionner l'Union européenne face à ces nouveaux défis?

Mijnheer de eerste minister, het zijn al zeer bewogen maanden geweest op het internationale toneel. De hallucinante beelden van de ontmoeting tussen de presidenten Trump en Zelensky gaan nog altijd de wereld rond en hebben heel veel mensen gechoqueerd. Dat is ook niet zonder gevolgen gebleven. Meteen bleek hoe wispelturig de VS-politiek momenteel is: van de ene dag op de andere werden de wapenleveringen aan Oekraïne stopgezet, net als de inlichtingen. Die beslissingen werden ondertussen wel teruggedraaid. Ook dat toont echter aan hoe instabiel de situatie is.

Hetzelfde geldt voor de F-35's. President Trump heeft nog maar net verklaard dat de VS de capaciteiten voor hun bondgenoten wat zullen terugschroeven omdat ze niet weten of we wel bondgenoten zullen blijven. Morgen is het ook Liberation Day, zoals het in de VS genoemd wordt: de lancering van een grote ronde van wereldwijde importheffingen. Een handelsoorlog lijkt in de maak. Het zijn dus zeer verontrustende tijden.

Voor ons als groenen moet daarop een Europees antwoord worden geboden. We pleiten voor meer Europese samenwerking, ook op het vlak van defensie. U hebt de afgelopen weken aan verschillende Europese toppen deelgenomen, al dan niet binnen de constellatie van de Europese Unie. U had ook een ontmoeting met president Zelensky. Welke concrete steun hebt u op die verschillende Europese toppen aan Oekraïne toegezegd, zowel op militair als op economisch vlak? We moeten daarbij immers rekening houden met het feit dat we sinds de invasie door Rusland nog altijd meer geld hebben uitgegeven aan fossiele Russische brandstoffen en Russische nucleaire brandstof dan aan financiële steun voor Oekraïne. Is dat iets wat op tafel gelegen heeft tijdens de verschillende ontmoetingen? We moeten ook sterker Europees samenwerken op het vlak van defensie. Welke standpunten hebt u daarover ingenomen? Zult u kiezen voor een meer Europese koers?

Ik wil daarbij toch nog eens verwijzen naar het hele debat over de F-35's. Onze minister van Defensie heeft al een aantal keer gezegd dat ons Belgisch leger te klein is om meer dan een type jachtvliegtuig te hebben. Net dat toont echter aan dat we dat op Europees niveau moeten bekijken, niet alleen op nationaal niveau. Als we dat Europees bekijken, gaat het immers over een bestelde vloot van 500 F-35's. Dat maakt het misschien toch wel mogelijk om te diversifiëren, zoals India en Canada van plan zijn. Zij willen namelijk in Europese jachtvliegtuigen investeren. Aangezien iedereen roept om meer investeringen in de Europese defensie-industrie en om die industrie meer kansen te geven, moeten we dat zeker overwegen. Zeker wanneer er sprake van is die F-35's te downgraden omdat men niet weet of we bondgenoten zullen blijven.

Dat zijn mijn bemerkingen over het luik defensie, dat de debatten overheerst.

Uit de conclusies van de Europese Raad van 20 maart 2025 had ik echter ook begrepen dat eveneens zou worden ingegaan op de situatie in het Midden-Oosten. Ik was enigszins teleurgesteld: Israël werd niet bij naam genoemd en er werden geen stevige conclusies getrokken. Nochtans zijn de genocide en de schendingen van het humanitair recht, of hoe u het ook wilt noemen, ondertussen al 17 maanden aan de gang. Het is echter overduidelijk dat het humanitair recht daar heel duidelijk wordt geschonden.

Wat is er de voorbije tien dagen sinds de Europese top immers allemaal niet gebeurd? Ik bedoel niet dat de Europese top de oorzaak was, maar er zijn sindsdien wel 322 kinderen gedood door Israëlische bombardementen. Dat blijkt uit cijfers van UNICEF. Gisteren werden de lichamen van 14 hulpverleners opgegraven. Ze waren samen met de kapotgeschoten ziekenwagens begraven. Er is ook nog een Israëlisch evacuatiebevel voor heel Rafah uitgesproken.

Is er op die Europese Raad ook gesproken over de hefbomen die wij in handen hebben met de associatieovereenkomst met Israël? Acht u het ook geen tijd om dat op de volgende top aan bod te brengen, aangezien de situatie keer op keer onveranderd blijft en de schendingen zich blijven opstapelen?

Mijnheer de eerste minister, op 27 maart 2025 organiseerde de Franse president Macron een Europese defensietop in Parijs. De nieuwe top, na een eerste editie in Londen begin maart 2025, kwam er na door de Verenigde Staten geleide onderhandelingen met Rusland en Oekraïne over een beperkt staakt-het-vuren. Die onderhandelingen vonden plaats in Saoedi-Arabië.

President Macron en Brits eerste minister Starmer proberen samen een coalition of the willing op poten te zetten om Oekraïne te steunen, nadat de Amerikaanse president Donald Trump een maand geleden zijn Oekraïnebeleid omgooide. Voor president Macron moeten de verschillende steunniveaus voor Oekraïne nu worden gedefinieerd, met, nadat er een vredesakkoord is, steun aan het Oekraïense leger en eventueel een ontplooiing van troepen.

Tijdens de Europese top herbevestigden de staatshoofden en regeringsleiders hun engagement om extra te investeren in defensie. Zij willen zowel de Europese defensie versterken als verzekeren dat Europa Oekraïne kan blijven steunen.

Mijnheer de premier, welke beslissingen aangaande Defensie werden er genomen? Welke engagementen is ons land aangegaan? Hoe passen die beslissingen binnen het programma ReArm Europe, dat de Europese Commissie voorstelde?

Welke nieuwe ondersteuning zou Oekraïne ontvangen?

Wat zijn de gevolgen voor Defensie bij ons op korte en lange termijn?

Monsieur le premier ministre, je souhaite revenir sur deux sujets étroitement liés, à savoir le sommet européen sur l'Ukraine et l'augmentation du budget de la Défense.

Le sommet de Paris, convoqué à l’initiative du président Macron, a marqué une étape décisive. Mais ce sommet a aussi vu émerger des propositions lourdes de conséquences, avec la création d'une coalition de pays "volontaires" pour offrir un soutien renforcé à l'armée ukrainienne via le déploiement de troupes, non combattantes certes mais bel et bien présentes sur le terrain ukrainien. C'est une présence dans des zones dites "stratégiques" en dehors de la ligne de front. Cela représente un changement profond dans l'engagement européen et donc belge dans ce conflit. Or c'est un changement de cap, monsieur le premier ministre, qui ne peut pas se faire en catimini ou sans débat démocratique, sans transparence sur les engagements pris et sans éclaircissements sur la stratégie de notre pays.

Et, dans le même temps, on apprend que, pour financer l'objectif de 2 % du PIB pour la Défense, votre ministre de l'Économie, M. Clarinval, exclut toute création de taxe mais ouvre la porte à des pistes inquiétantes: vente de participations publiques, notamment de Belfius, cession de réserves d'or de la Banque nationale ou encore économies dans d'autres secteurs de l'État, sans qu'on sache lesquelles. Or, hier, dans la rue, des milliers de personnes protestaient contre ces économies dans des départements qui sont essentiels. Tout cela, sans réel débat public, sans consultation du Parlement et sans évaluation de l'impact de ces mesures sur notre souveraineté économique, sociale et financière.

Monsieur le premier ministre, je souhaiterais dès lors vous poser plusieurs questions précises. Quels résultats concrets retenez-vous de ce sommet de Paris? Quelles étaient les priorités défendues par la Belgique? Et, surtout, quels engagements avez-vous pris au nom de notre pays?

Partagez-vous l'idée avancée par le président Macron selon laquelle l'envoi de troupes sur le territoire ukrainien, même en soutien logistique, serait désormais une option crédible et envisageable? Une telle inflexion dans la nature de notre engagement militaire ne nécessite-t-elle pas selon vous un débat démocratique approfondi ici même au Parlement? Vous engagez-vous à consulter cette Assemblée avant toute décision d'une telle ampleur? Par ailleurs, au-delà de la seule réponse militaire, quelle est aujourd'hui la stratégie belge en matière de diplomatie active, de coordination des sanctions, de soutien humanitaire et de pression internationale sur la Russie? Il est en effet impératif de renforcer aussi notre capacité politique à peser sur l'évolution du conflit.

Concernant le financement de cette hausse du budget de la Défense, quelle est votre position sur les pistes évoquées par le ministre de l'Économie? Que pouvez-vous nous dire? En particulier, quelle serait la plus-value ou quel serait le risque d'une vente de 20 % des parts de Belfius ou d'une cession de nos réserves d'or?

Monsieur le premier ministre, monsieur le président, je vous remercie car j'ai un peu dépassé mon temps de parole.

Monsieur le président, je pourrais la reposer après. Il n'y a pas de problème. Je pense que le premier ministre va répondre quelque part à ces questions.

Si je n'ai pas de réponse, je reposerai ma question. Cela ne pose pas de problème.

Je n'en doute pas, monsieur le premier ministre.

Monsieur le premier, j'ai moi aussi une question prévue plus tard à l'agenda sur le budget militaire. Voulez-vous que je la pose maintenant ou plus tard? Les deux options me vont. Je ne sais pas laquelle vous convient le mieux.

Dans ce cas, je vais poser les deux, comme la collègue qui m'a précédé.

Monsieur le premier ministre, les questions ont été soumises voici plusieurs semaines déjà mais je souhaiterais également aborder quelques autres points.

Les négociations pour un cessez-le-feu et un processus de paix en Ukraine sont en cours. Toutefois, de nombreuses incertitudes subsistent. Se profile par exemple la menace d'une escalade dans l'Arctique en raison des plans américains visant à annexer le Groenland.

Ce qui est clair, en revanche, c'est que Trump veut imposer un accord qui fasse supporter les coûts de la guerre à l'Europe, tandis que les É tats-Unis acquerront via un nouveau fonds le contrôle de l'extraction des ressources et minerais ukrainiens. Trump veut traiter l'Ukraine comme une colonie, à l'image de nombreux pays du Sud global. Cela confirme que cette guerre n'a jamais été une question de valeurs comme on l'a toujours prétendu mais, comme toutes les guerres, une question d'intérêts géopolitiques et de ressources. Attisée par ces intérêts, la guerre en Ukraine a déjà coûté d'innombrables vies et jeté des millions de personnes sur les routes.

L'idée que davantage d'armes apporteraient la paix est une illusion dangereuse, mais c'est une illusion qui reste malheureusement fortement ancrée chez les dirigeants européens. La semaine dernière, une réunion s'est tenue lors du sommet de Paris, où vous étiez également présent. M. Macron a pris les devants dans les discussions. Il souhaitait demander à chaque représentant de chaque pays ce qu'il pouvait concrètement apporter en vue d'un possible cessez-le-feu en Ukraine, quelles troupes ou quel soutien militaire pourraient être fournis.

Monsieur le premier ministre, quelle a été précisément votre position lors de ce sommet? La Belgique enverra-t-elle des troupes ou du matériel? Concernant le budget, le gouvernement veut dépenser plus de quatre milliards d'euros supplémentaires en dépenses militaires d'ici l'été pour atteindre, à l'horizon de la fin de cette législature, la norme de l'OTAN de 2 % du PIB. Il s'agit de 17 milliards d'euros.

Mais l'Arizona n'a toujours pas d'accord concret parce que vous n'osez pas admettre qu'il faudra encore plus d'économies pour financer la guerre.

Le MR et votre ministre de la Défense sont bien sûr plus honnêtes à ce sujet que les autres. Selon la presse, un accord pourrait éventuellement être bientôt conclu. Nous connaissons déjà plus ou moins ses grandes lignes. Ces 4 milliards seraient répartis en trois parts égales. La première partie proviendrait des recettes exceptionnelles, notamment des taxes que la Belgique prélèverait sur les avoirs russes gelés et déposés chez Euroclear. Cela rapporterait près d'un milliard d'euros. Cinq cents millions supplémentaires proviendraient de dividendes exceptionnels de la banque publique Belfius.

Un deuxième tiers serait puisé dans le futur fonds Défense. L'objectif est d'y regrouper les participations publiques, les actions belges dans Belfius, BNP Paribas et Ethias par exemple, avec un double but: d'une part, encaisser les dividendes et d'autre part, céder, même partiellement, les participations non stratégiques.

Le débat politique se concentre sur le dernier tiers de l'effort: les mesures structurelles en plus des recettes exceptionnelles et des dividendes. Sur ce point, le consensus semble encore loin d'être trouvé.

Monsieur le premier ministre, un accord a-t-il été trouvé entre-temps? Pouvez-vous confirmer qu'il y aura encore des économies?

La discussion sur la manière dont ces milliards supplémentaires seront dépensés n'a pas non plus beaucoup avancé. Quand aurons-nous plus d'informations à ce sujet?

Monsieur le premier ministre, je vous remercie pour avoir effectivement répondu très largement mais les sujets le méritaient.

Vous rejetez le monde de Thomas Hobbes – je suis heureux de le vérifier avec vous – et vous vous positionnez dans le camp du multilatéralisme, du respect du droit international. C'est bien en ce qui concerne l'Ukraine mais c'est moins bien lorsque cela concerne le droit des Palestiniens où on sent un peu moins d'importance accordée au sujet du droit international.

Le deuxième élément que je veux souligner, c'est votre appel au réalisme: "Il faut arrêter d'être romantique." Je crois que c'est vous quelque part le romantique qui avez toujours cru aux États-Unis et qui êtes déçu que cette histoire d'amour se termine. Aujourd'hui, il faut que l'Europe se réveille et se prenne en main. Certes, cela ne se fera pas du jour au lendemain mais ce n'est pas en continuant à croire qu'après Donald Trump, cela ira mieux que l'histoire d'amour avec les États-Unis va reprendre.

Notre souveraineté européenne et fondamentale doit être construite, bâtie dès aujourd'hui avec un temps moyen, court et long terme. Vous dites qu'il faut acheter européen en matière de défense mais par réalisme, on va continuer à acheter américain et vous faites un plaidoyer extraordinaire pour le F-35. Mais que font les Anglais, les Italiens, les Allemands, les Espagnols, les Turcs qui ont des Eurofighters? Que font les Suédois qui ont des Gripen? Que font les Français avec le Rafale, les Grecs qui ont une flotte composée à la fois de Rafale et de F-35? Bref, à un moment donné, il y a beaucoup de contradictions dans votre positionnement et le réalisme, je ne sais pas où il se trouve. On doit prendre acte des positions américaines. Elles ne changeront plus. Elles ont été annoncées par Barak Obama, de manière plus douce que par Donald Trump. Mais Donald Trump comme Vladimir Poutine sont des brutes épaisses avec qui on ne négocie plus.

Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor de toelichting en ook omdat u een en ander duidelijk hebt geschetst.

U zegt dat wij met de Verenigde Staten enerzijds een constructieve dialoog moeten blijven behouden. U bent echter ook eerlijk geweest, toen u zei: “pas de conditions amicales” . Dat is wel het minste wat wij kunnen stellen. Wij moeten dus ook vraagtekens bij die band plaatsen.

Mij valt op dat, wanneer het over buy European gaat, die stelling voor de F-35 nog altijd moeilijk ligt. U hebt verwezen naar de partners buiten de Europese Unie en naar de grotere coalitie die voor het multilateralisme wil gaan. Net die nieuwe partners, zoals Canada en India, willen echter investeren in Europese gevechtsvliegtuigen, om niet meer alleen in F-35’s te gaan investeren. Ik begrijp dus niet waarom Europa dan niet hetzelfde zou doen, om dat naast elkaar te laten bestaan. Het is cruciaal om daarmee op die manier aan de slag te gaan, zodat wij ook onafhankelijker zijn, met zowel F-35’s als andere wapensystemen. Ik kan mij niet voorstellen dat zoiets op Europese schaal onmogelijk zou zijn, aangezien India en Canada dat wel kunnen.

Ik ben blij met het pleidooi voor multilateralisme. Ik wil echter nogmaals benadrukken dat multilateralisme ook vraagt om te blijven investeren in diplomatie en in ontwikkelingssamenwerking. Op dat vlak maakt deze regering natuurlijk andere keuzes. Er zal bijvoorbeeld op ontwikkelingssamenwerking zwaar worden bespaard.

Ik ben het ook helemaal met u eens als u stelt dat een en ander op regels gebaseerd moet zijn. Voor Groen zullen het internationaal humanitair recht en de mensenrechten altijd het kompas zijn. Ik stel echter vast dat dit voor de arizonapartijen tot nu toe niet het kompas is, toch niet als het over Israël gaat. Het is bijzonder pijnlijk om vast te stellen dat er steeds met fluwelen handschoenen met hen wordt omgegaan en dat Israël telkens opnieuw alle regels naast zich neer mag leggen. Bovendien stelt onze minister van Defensie nog altijd dat voor ons leger de Israëlische Defensie nog altijd een betrouwbare partner is. Dat begrijp ik niet. Doe dat voor iedereen, gebaseerd op regels en op het internationaal humanitair recht. In dat geval zal u aan ons een partner hebben.

Mijnheer de voorzitter, ik denk dat ik vier minuten spreektijd heb voor mijn repliek, aangezien ik twee vragen had ingediend.

Ja, dat is waar.

Mijnheer de premier, bedankt voor de uitleg. We leven inderdaad in een andere wereld en het wel belangrijk om te beseffen dat landen zoals Rusland, Iran, China en Noord-Korea proberen de wereldorde te veranderen. Die wetenschap moet ons in deze moeilijke tijden samenhouden.

U hebt gesproken over het principe van peace through strength , want wij hebben geen andere manier om onze vrede en tevens solidariteit met elkaar in de Europese Unie, wat ook heel erg belangrijk is, te behouden. Op dit moment is de 2 %-regel nog van kracht, maar we weten niet of dat binnen een paar dagen of maanden verandert. Ook wij moeten daar klaar voor zijn, niet omdat we oorlogszuchtig zijn, maar omdat wij gewoon onze vrede willen behouden.

De tijden zijn aan het veranderen en wij kunnen niet echt voorspellen wat Amerika gaat doen binnen een paar dagen of maanden. Dat geldt evenzeer voor Palestina en Israël, waarover veel collega's spreken. In die context wil ik een misschien toch wel belangrijk punt aanhalen. Ik hoor namelijk geen enkele collega, ook niet in de commissies voor Landsverdediging of voor Buitenlandse Betrekkingen, praten over het feit dat Iran bezig is met de ontwikkeling van een nucleair wapen, waarover het land mogelijk binnenkort beschikt. De enige landen in de hele wereld die aankondigen dat ze dat zullen tegenhouden, zijn net Amerika en Israël. Zijn wij minder angstig als het gaat over de nucleaire wapens van een theocratisch totalitair land als het Iran van de ayatollahs? Dat snap ik echt niet. Wij houden ons veel en terecht bezig met wat er in de wereld gaande is, maar dat stuk valt altijd weg.

Mijn boodschap is dus dat we klaar moeten zijn. Wij moeten voor onze vrede en voor ons nageslacht zorgen. Ik ben blij dat u op het vlak van defensie en in al die toppen de boodschap van vrede aanhoudt.

Merci, monsieur le premier ministre, pour vos réponses parfois rassurantes, parfois un peu moins. J'entends les collègues parler de droit international et c'est très bien, c'est un rappel essentiel. Mais il faut, pour que le droit international continue à être cohérent, être aussi cohérent et plaider pour son respect, quel que soit le conflit, pas seulement dans certaines régions du monde. Il faut qu'on puisse plaider avec la même cohérence partout.

Monsieur le premier ministre, vous serez d'accord avec moi pour dire que la paix, la défense et la souveraineté ne peuvent être dissociées de la démocratie. Ici, ce n'est pas simplement une question de stratégie ou de chiffres, c'est aussi une affaire de vision. C'est de cette vision que je vous demandais de débattre ici. Je comprends parfaitement qu'à certains moments, certaines discussions doivent avoir lieu de manière discrète. Mais une de mes questions était de savoir si l'inflexion de notre engagement militaire – qu'il soit financier ou autre – nécessitait un débat démocratique approfondi et si vous alliez vous engagez à consulter notre Assemblée avant toute décision de grande ampleur. Je vous avais posé ces questions et je n'ai malheureusement pas eu de réponse. Si vous pouviez y répondre à un moment donné, ce serait bien.

Merci, monsieur le premier ministre, pour vos réponses qui étaient très importantes. J'essayerai d'y répliquer mais deux minutes seront bien sûr insuffisantes. Il y a une chose avec laquelle je suis tout à fait d'accord et que je trouve très importante, c'est quand vous dites que la Belgique doit être inscrite dans le multilatéralisme et qu'elle doit être non alignée, avec une diplomatie qui ait sa propre voix et sa propre vision du développement industriel, dans le respect du droit international. Cette politique non alignée s'ouvrirait sur le reste du monde et ses géants, qu'il s'agisse des États-Unis, de l'Inde, du Brésil ou de la Chine. Sur ce sujet, je vous rejoins. En effet, le multilatéralisme garantirait un dialogue avec l'ensemble des peuples du monde. Vous avez parlé de continuer le dialogue constructif avec les Américains, mais cela devient compliqué maintenant que l'Europe découvre la violence de l'impérialisme américain, qui a toujours été aussi violent et agressif envers le reste du monde, sauf que l'Europe était du bon côté à ce moment-là. Maintenant qu'elle passe de l'autre côté du ring, nous ressentons la violence de l'impérialisme américain; cela se concrétise en Ukraine. Vous avez parlé du fait qu'il faut défendre, dans les accords de paix, les intérêts de l'Ukraine et de l'Union européenne. J'aimerais demander quels sont les intérêts de l'Union européenne. On pourrait croire, comme vous l'avez dit, qu'il s'agit de la défense du droit international ou de nos valeurs, mais je suis très sceptique par rapport au fait que ce serait notre seule motivation. En effet, le droit international n'est pas appliqué dans d'autres conflits comme lorsqu'Israël reste un allié privilégié de l'Union européenne ou que le Rwanda le soit resté jusqu'à très récemment. J'aimerais donc bien savoir quelles sont les motivations réelles. Pour les Américains, nous savons qu'il s'agit des minerais. Pour les Européens, s'agit-il de l'agriculture, des minerais? Ou d'autres éléments? J'ai du mal à croire que cela se limite au seul respect du droit international. Par contre, en ce qui concerne les 2 %, vous avez dit qu'on avait un retard à rattraper. Mais vous parlez comme si on n'avait jamais augmenté notre budget militaire auparavant, alors que de 2017 à 2024, on est passé quand même de 3,8 milliards à 7,4 milliards d'euros en termes de budget Défense. On a donc toujours augmenté notre budget Défense. Ces 10 dernières années, l'Europe a doublé son budget défense. Or on parle comme si on n'avait pas augmenté notre budget militaire. C'est juste qu'on ne l'a pas augmenté autant que les Américains le veulent. Et les 2 % dont vous parlez, c'est ce qu'exigent les Américains. D'un côté, on dit qu'il faut de l'autonomie stratégique et se protéger des Américains parce qu'ils deviennent agressifs et, de l'autre côté, on fait exactement ce qu'ils nous imposent et ce qu'ils nous demandent, en achetant en plus leurs propres armes, notamment les F-35. Il y a donc une incohérence totale dans ce discours-là. Même si je comprends les éléments que vous avancez, vous représentez dans votre discours l'ambiguïté européenne sur ces questions. Il serait bien de clarifier ces éléments de manière un peu plus concrète.

Monsieur le premier ministre, l'heure est grave! Depuis son retour à la tête des États-Unis, Donald Trump sème le désordre partout. Il sème le désordre autour des États-Unis avec ses projets d'annexion du Groenland et du Canada. Il sème le désordre au Proche-Orient avec ses projets délirants pour la bande de Gaza et son soutien inconditionnel au gouvernement Netanyahou. Il sème le désordre chez nous avec ses mesures douanières qui menacent notre économie et nos emplois. Et il sème le désordre à nos frontières avec son alliance à peine cachée avec le dictateur Poutine et le lâchage en rase campagne de Zelensky et du peuple ukrainien. Trump met le feu au monde! Il est aujourd'hui la première menace pour notre sécurité.

Les Européens doivent prendre leur sort en main. Ils commencent à le faire timidement. Après l'invasion de l'Ukraine par Poutine, en quelques mois, nous nous sommes débarrassés du gaz russe. Nous devons désormais nous passer des armes américaines. Cela impose, c'est vrai, un investissement massif en matière de sécurité, mais pas à n'importe quelle condition. Il faut d'abord tirer les leçons du passé.

Voici 10 ans, le premier gouvernement MR/N-VA a acheté des avions américains, fasciné par le soutien américain.

Ces F-35 nous ont coûté une fortune, 5 milliards, et peut-être ne décolleront jamais. Et votre ministre de la Défense veut à nouveau investir massivement dans de l'armement américain. Il ne faut pas refaire cette erreur. Les investissements doivent profiter à notre économie et à nos emplois.

Et puis, il y a bien sûr la question que tous les Belges se posent. Qui va payer? Qui va payer? Pour nous, la réponse est très claire. Ce ne doit pas être les travailleurs, ce ne doit pas être les pensionnés. Le responsable de la guerre, c'est Poutine et c'est Poutine qui doit payer.

Ma question est donc claire, monsieur le premier ministre. Êtes-vous prêt à vous rallier aux Européens qui veulent saisir les avoirs (…)

Beste collega's, vandaag is er grote onzekerheid op wereldvlak, zoals we ook hier al gehoord hebben. Een wispelturige Amerikaanse president, die blijkbaar heel goed bevriend is met de Russische beer, dwingt ons in Europa tot keuzes om de veiligheid van onze gezinnen te waarborgen en de democratie van morgen veilig te stellen. Daarbij moeten we een gezonde ambitie tonen, want de tijd is rijp om als Europeanen onze verantwoordelijkheid op te nemen en onze strategische autonomie binnen Europa te versterken.

De extra veiligheidsinvesteringen in defensie zijn nodig. Daarbij telt niet alleen de kwantiteit, maar ook de kwaliteit. We moeten die middelen op de juiste, de meest efficiënte en strategische manier gebruiken. Het is niet de bedoeling dat we met onze goedgevulde portemonnee wereldwijd gaan shoppen. Ik denk dat we de juiste keuzes moeten maken. Dat wil zeggen dat we komaf moeten maken met de versnippering van de militaire investeringen binnen Europa. Gedaan met twaalf verschillende typen tanks, terwijl Amerika één tank heeft. Wij moeten kiezen voor meer Europese samenwerking, we moeten kiezen voor meer strategische autonomie binnen Europa en we moeten kiezen voor een sterke uitbouw van een goede innovatieve Europese defensie-industrie.

Mijnheer de premier, de voorbije weken nam u regelmatig deel aan Europees topoverleg, en dat zal in de toekomst nog meer gebeuren. Vandaar onze vraag welke boodschap u op Europees niveau zult brengen. Hoe ziet u de versterking van de militaire samenwerking binnen Europa? Hoe ziet u de uitbouw van een innovatieve, sterke Europese defensie-industrie? In welke mate speelt in uw ogen de Atlantische samenwerking daarin nog een versterkende rol?

Mijnheer de eerste minister, collega's, ik neem jullie even mee naar mijn keukentafel van afgelopen maandag. Ik heb drie kinderen van 11 jaar, 15 jaar en 17 jaar. De jongste, Kasper, vroeg, heel ongerust: "Zal mijn grote broer, die volgend jaar 18 wordt, naar het leger moeten gaan en moeten gaan vechten in Oekraïne?" Zo ongerust zijn onze kinderen dus aan het worden. Die ongerustheid is er niet alleen bij onze kinderen, maar in onze hele samenleving.

Ik begrijp dat grotendeels, want de vernederende manier waarop Trump Zelensky vorige week in de hoek heeft gezet, tart alle verbeelding. Poetin is al langer een agressor, maar de VS toont zich echt als een ongelooflijk grote onbetrouwbare speler.

Wat ondertussen niet helpt om die onrust te bedaren, zijn politici die opgaan in het opbod, waarbij ze komen met meer miljarden, met F-35's die men wil bijkopen, Amerikaanse dan ook nog, en met drones. Iedereen heeft noodpakketten nodig. Net nog hoorde ik: pas op, want straks staan de Russische troepen hier op de Grote Markt in Brussel.

Dat gaat de onrust niet wegnemen. Neen, wat wij nodig hebben, zijn politici die niet panikeren maar organiseren, die het hoofd koel houden en die doordacht en samen met Europese partners het gesprek aangaan. Dat betekent meer Europese samenwerking, meer samenwerking, want anders gaan we de fouten maken die we al tientallen jaren aan het maken zijn. Elk land investeert in zijn eigen kleine legertje en internationaal staan we nergens. Dat betekent niet alleen investeren in defensie, maar ook in eerlijke vrede en veiligheid. Dat doen we met meer diplomatie, met meer ontwikkelingssamenwerking. Dat is net hetgene waarop u wil gaan besparen.

Mijnheer de eerste minister, hoe gaat u ervoor zorgen dat we met België volop voor meer Europese samenwerking gaan op al die domeinen van veiligheid?

Mijnheer de premier, de 27 lidstaten van de Europese Unie zijn het op de speciale Europese top in Brussel eens geworden over een ambitieus plan voor het versterken van de Europese defensie. Het plan, 'ReArm Europe', is goed voor 800 miljard euro.

Deze top zal de geschiedenis ingaan als de dag waarop Europa eindelijk wakker werd, de dag waarop wij onze harde veiligheid eindelijk opnieuw ernstig namen en de dag waarop onze defensie ontwaakte. Het is een scharniermoment waarop toekomstige generaties zullen terugkijken.

Nu moeten we belangrijke beslissingen nemen. Wij kunnen Europees wegen, op voorwaarde dat we over onze eigen schaduw heen stappen en met een duidelijke visie naar buiten komen. Een juiste visie vergt ook investeringen in defensie.

Mijnheer de premier, zoals u al eerder hebt gezegd, moeten er miljarden euro worden gezocht. Dat is juist. Ik ben blij dat u zich inzet om zo snel mogelijk de minimumnorm van de NAVO te bereiken en de geloofwaardigheid van dit land te herstellen.

Mijnheer de premier, wat zijn de voornaamste conclusies die u trekt na afloop van de Europese top?

Hoe ziet u de verdere Europese samenwerking en de opbouw van de strategische autonomie?

Mijnheer de premier, de geopolitieke veranderingen komen in sneltempo voorbij. Eerst was er de aangekondigde terugtrekking van de VS-steun aan Oekraïne en aansluitend daarop vond vorige week de Defensietop plaats, waarop Ursula von der Leyen het ReArm Europe plan lanceerde ten belope van 800 miljard euro. Het merendeel daarvan, 650 miljard, zou moeten komen van extra uitgaven van de lidstaten en de rest van leningen.

Wat vaststaat, is dat de sense of urgency wat betreft de versterking van onze nationale en Europese defensiecapaciteit bij vrijwel iedereen begint te dagen. Intussen ligt er een voorstel tot staakt-het-vuren op tafel, met de steun van de VS en Oekraïne en vernemen we vandaag dat het Russische regime zijn eigen eisen ter zake stelt. In elk geval lijkt de diplomatie het op dit moment te halen van de oorlogsretoriek. Dat verhinderde uw minister van Defensie echter niet om tijdens het bilateraal overleg met president Zelensky maar liefst 1 miljard euro extra militaire steun te beloven.

Er blijven nog veel vragen onbeantwoord over de verdere afwikkeling van dit conflict en ik wil u dan ook graag de volgende vragen stellen. Wat betekent het ReArm Europe plan voor België en de inspanningen of het vlak van defensie? Wat betekent dit voor onze defensie-industrie? Wat als er effectief een staakt-het-vuren komt of op termijn een vredesakkoord? Welke rol zal België dan volgens u moeten spelen?

Monsieur le premier ministre, votre réponse – comme vous éludez l'essentiel des questions, je ne sais pas si c'en est vraiment une – ne nous rassure pas. Dans une interview récente, vous avez déclaré que vous alliez augmenter les dépenses de 4 milliards et que vous alliez essayer, je cite, de "ne pas faire trop mal aux Belges". Mais vous faites déjà très mal aux Belges!

Vous faites déjà mal aux travailleurs, qui ne toucheront que quelques dizaines d'euros en plus dans quatre ans, et qui devront travailler plus longtemps, pour une plus petite pension. Vous faites mal aux pensionnés qui, en moyenne, perdront 1 000 euros par an. Vous faites mal aux invalides, aux personnes en situation de handicap, qui eux aussi, en moyenne, perdront 1 000 euros par an. Vous faites mal aux patients, qui subiront les conséquences de 2 milliards d'économies dans les soins de santé.

Et, aujourd'hui, vous n'apportez aucune réponse à la question de savoir qui va payer. Vous vous cantonnez à des déclarations extrêmement vagues. En vous écoutant, on ne comprend pas qui payera cet effort de guerre. Les Belges ne sont pas responsables des délires de Trump et de Poutine. Ce n'est pas à eux de payer, c'est inacceptable, et nous continuerons à nous y opposer, avec toutes nos forces!

Mijnheer de premier, bedankt voor uw antwoord. Het is heel duidelijk, er zal in de toekomst heel wat meer geld naar defensie gaan. Toch is niet enkel de kwantiteit belangrijk, maar ook de kwaliteit. Voor ons is het heel duidelijk: wij willen niet langer een versnippering van militaire investeringen in Europa, maar wel een grotere Europese samenwerking, een grotere strategische autonomie binnen Europa en een sterkere Europese defensie-industrie.

Mijnheer de premier, we kunnen daar misschien als klein land een heel constructieve rol in spelen om het Europese orkest harmonieuzer te laten klinken. Ik wens u daarmee veel succes!

Mijnheer de premier, collega's, vrede en veiligheid moeten voorop staan. We zullen dus meer moeten investeren in defensie. We kunnen ons immers niet verdedigen tegen Poetin met mes en vork. We moeten wel slim, strategisch en effectief investeren, niet in het wilde weg of holderdebolder.

Premier, ik heb uw oproep goed gehoord. U roept iedereen op om sereen en kalm te blijven, maar ik hoop dat uw minister van Defensie die oproep ook gehoord heeft. Hij is immers ballonnetje na ballonnetje aan het lanceren om het defensiebudget hoger te krijgen.

Waar dat geld vandaan zal komen, is vandaag echter nog niet geweten. Dat is nog een grote ongedekte cheque. Daarover moet echter zeer goed nagedacht worden. Laat ons die cheque ook niet opblazen door alleen maar op een slechte manier te investeren. Volg dus de oproep van de cd&v-collega's om in te zetten op meer efficiëntie en meer samenwerking binnen de Europese Unie. Dat is wat we vandaag absoluut nodig hebben in deze ongeruste wereld.

Dank u wel, premier, voor uw antwoorden, voor uw inzet en voor alle maatregelen die u treft voor onze veiligheid en onze toekomst.

Collega’s, in de huidige geopolitieke toestand mogen we geen freerider meer zijn. Wij moeten extra inspanningen leveren voor onze eigen veiligheid als gevolg van het non-beleid van de vorige regering. Nu het nieuwe Amerikaanse bestuur andere beslissingen neemt, komt de beslissing van de Europese Unie op een cruciaal moment voor Oekraïne en de Europese veiligheid. Zoals u zei, is het belangrijk dat we Oekraïne blijven steunen. Dat is trouwens ook goed voor onze eigen vrede en voor de welvaart in Europa.

Collega’s, elke crisis brengt opportuniteiten met zich mee. De huidige moeilijke tijden kunnen ons in staat stellen om ons beter voor te bereiden op de komende uitdagingen. Samen kunnen we die uitdagingen aan.

Mijnheer de premier, de vredesonderhandelingen die momenteel plaatsvinden en die een sprankeltje hoop op vrede in Oekraïne en op veiligheid in Europa bieden, moeten volgens ons alle kansen krijgen. We moeten dan ook uiterst omzichtig omspringen met beslissingen die een escalatie kunnen uitlokken of die het vredesproces kunnen dwarsbomen. Wat ons betreft, hebben we alle miljarden nodig om eerst onze eigen defensiecapaciteit herop te bouwen en onze samenleving en onze mensen veilig te stellen. Dus versterking van onze eigen defensiecapaciteit, ja. Versterking van onze eigen defensie-industrie, ja. Toekomstige generaties opzadelen met een gigantische schuldenberg via dat ReArm Europe plan, neen. Daartoe zullen een aantal heilige huisjes moeten sneuvelen. De oplossing ligt voor de hand: bespaar snel op migratie, bespaar op de politieke factuur en bespaar op de miljardentransfers.

Monsieur le ministre, je vais vous poser plusieurs questions, parce que, depuis l'accord de gouvernement, vous avez fait de nombreuses déclarations. La situation internationale a changé, s'est complexifiée et est devenue encore plus dangereuse. Mais, surtout, je trouve que vous n'êtes pas très aidé par les partenaires de votre coalition.

Sur le Fonds Défense, par exemple, vous avez déclaré qu'il y aura une vente d'actifs et qu'il faudra définir quels sont les actifs stratégiques et non stratégiques. Je vous dis déjà qu'au niveau du Parti Socialiste, nous ne sommes pas d'accord sur le principe de vendre des entreprises publiques pour financer l'achat d'armes. Par ailleurs, j'ai entendu M. Van Peteghem dire que "si c'est neutralisé par l'Europe, il faudra quand même payer". Il n'a pas l'air très ouvert à votre proposition. J'aimerais donc vous entendre à ce sujet.

Puis, une autre idée est venue des Engagés visant à doubler la taxe sur les plus-values. Mais deux fois zéro, en 2025, cela reste quand même zéro! Monsieur le ministre, comment voyez-vous les choses avec vos partenaires?

Et ensuite, je vois à l'agenda d'aujourd'hui, dans le cadre de ce même débat, une question du MR sur le flou autour de l'objectif des 2 % du PIB dédiés à la Défense. Je vous souhaite déjà bonne chance pour ramener la sérénité dans l'équipe gouvernementale autour de vos objectifs.

Je vais être un peu moins taquin vis-à-vis des autres et je vais un peu vous ennuyer, monsieur le ministre. Nous nous connaissons depuis longtemps, depuis 2012. En 2012, j'avais porté au nom du PS une résolution sur l'Europe de la Défense, dont on parle beaucoup aujourd'hui. J'ai repris les commentaires de l'époque et je vous cite, monsieur le ministre: "Une défense européenne demeure un rêve lointain qui n'est pas réalisable. La piste actuelle d'une défense européenne dans un avenir lointain ne mène à rien."

Heureusement, depuis 2012, je vous ai vu évoluer et vos dernières déclarations me rassurent quelque peu. Cependant, j'aimerais que vous confirmiez résolument votre attachement et votre ambition à mener une politique européenne en la matière et donc à faire en sorte que nous participions à l'autonomie stratégique européenne à 100 %. Je m'étonne également des déclarations, toujours d'un partenaire de votre majorité, en l'occurrence M. Charles Michel, qui, après un long congé, revient en disant qu'on va continuer à acheter des F-35, qu'il faut continuer à acheter américain parce que Donald Trump n'est là que pour quatre ans.

Le débat n'est pas Donald Trump, le débat, c'est l'autonomie stratégique de l'Europe. Allons-nous continuer à se mettre pieds et poings liés dans les intérêts américains ou allons-nous assumer nos souverainetés stratégiques sur le plan de la défense, de l'économie, de la production énergétique? Allons-nous continuer business as usual ?

Par ailleurs, à quoi vont servir effectivement les milliards annoncés par l'Europe à travers son plan ReArm Europe qui est déjà contesté aux Pays-Bas? J'ai lu la presse. La Chambre basse aux Pays-Bas s'oppose au plan européen de réarmer l'Europe. Or, j'avais cru comprendre que nous avions une collaboration avec les Pays-Bas en matière de marine. Donc qu'est-ce que cela signifie pour vous? Quel est le signal donné par les Pays-Bas en la matière?

Face à l'annonce américaine de stopper l'aide à l'Ukraine – elle vient d'être reprise puisqu'il y a un cessez-le-feu –, quelle position défendez-vous? Pouvez-vous nous faire le point sur l'aide belge à l'Ukraine? Je parle d'un cessez-le-feu, mais il s'agit plutôt d'une tentative de cessez-le-feu, car il faudra que les Russes l'acceptent.

Quelles sont les conséquences des décisions prises par vos homologues européens? Je vous demande de bien vouloir confirmer que vous êtes attaché à 100 % à un pilier européen au sein de l'OTAN et à une autonomie stratégique de l'Europe au sein de sa défense.

Mijnheer de minister, gisteren vond een gesprek plaats tussen Amerikaanse en Oekraïense delegaties in Jeddah, Saoedi-Arabië. Wij hebben dit met heel veel belangstelling gevolgd, aangezien het de eerste ontmoeting was na het verschrikkelijke incident tussen de twee landen, tussen Trump en Zelensky. Het resultaat van het overleg is dat Oekraïne akkoord gaat met het voorstel van de Verenigde Staten over een voorlopig staakt-het-vuren. We moeten nu wachten op de reactie van Rusland, dat vanochtend niet erg enthousiast was, maar we moeten nog afwachten.

Die vooruitgang neemt niet weg dat Europa de rug moet rechten en de defensie-uitgaven moet opschroeven. Dat is iets waarvoor u ook steeds pleit. In de media verklaarde u dat binnen de regering besproken zal worden hoe we eerder tot die 2 % kunnen komen. In het regeerakkoord staat dat die 2 % bereikt moet worden tegen 2029. De eerste minister zei ook dat hij miljarden euro zoekt. Vanochtend kwamen de partijvoorzitters bijeen om te bekijken waar dat geld het best kan worden gevonden.

Op 6 maart werd er een Europese top georganiseerd waar de situatie in Oekraïne besproken werd, evenals de toekomst van de Europese defensie in de NAVO. Ik benadruk dat laatste. President Zelensky had een onderhoud met de Belgische regering voor deze top van 6 maart. Een dag eerder sprak president Macron over Franse nucleaire afschrikking bij de bescherming van Europese bondgenoten. Ik veronderstel dat dit werd meegenomen op die top.

Mijnheer de minister, hoe verliep het contact met president Zelensky voor de aanvang van de top? Wat zijn de voornaamste conclusies die u trekt na afloop van de Europese top? Hoe ziet u verdere Europese samenwerking met betrekking tot de opbouw van strategische autonomie? Welke conclusies trekt u op het vlak van de bereidheid van de Europese partners om de defensie-industrie op te schalen? Welke besluiten werden er genomen op het vlak van financiering?

Werd de nucleaire afschrikking die de Franse president op tafel bracht, meegenomen in een bredere discussie?

Mijn laatste vraag gaat over het budget dat wij uittrekken voor de NAVO. De Verenigde Staten dringen erop aan dat elke NAVO-lidstaat, net als zijzelf, ongeveer 5 % van het bruto binnenlands product aan defensie zou besteden. Wij hebben anders besloten, maar binnen welke termijn moeten de inspanningen volgens u gebeuren? Wat vindt u een realistische doelstelling?

Mijnheer de minister, de afgelopen dagen en weken heb ik veel informatie opgevangen via de pers. U geeft veel interviews, u staat vaak in de krant, ik ben er zelf een beetje jaloers op. Ik lees die artikels zeer aandachtig, al blijf ik het jammer vinden dat, in de geopolitieke situatie waarin we zitten en die elke dag grondig wijzigt, mijn vraag om de commissie bijeen te roepen niet werd ingewilligd. Zoals we weten, kan in 24 uur de situatie volledig wijzigen. Ik vind dus dat de discussie hier moet worden gevoerd, hoe belangrijk en leuk het ook is om dat in de krant en op X te doen. Maar goed, we zijn hier vandaag samen om dit te behandelen.

Het gevolg van al die informatie in de pers is dat een aantal van de vragen die ik had ingediend intussen al enigszins achterhaald zijn. Dat komt natuurlijk door de geopolitieke situatie, die telkens grondig wijzigt, maar tegelijk roept dat ook weer nieuwe vragen op. Ik wil ingaan op twee punten in dit debat: de financiering van defensie en Oekraïne.

Mijn eerste punt betreft de financiering van onze Belgische defensie. We hebben veel mogen lezen over of die uitgaven binnen of buiten de begroting moeten gebeuren, met een uitgebreide discussie op Europees niveau. Het mag nu dus buiten de begroting en er zullen geen EU-sancties volgen, maar dat is meteen het enige positieve. Ik denk dat u dat ook wel weet, mijnheer de minister, buiten de begroting, dat bestaat natuurlijk niet. De uitgaven voor defensie zullen oplopen en dat zal ervoor zorgen dat het begrotingstekort groter wordt, waardoor ook de schuldgraad zal stijgen.

Die rekening zal uiteindelijk betaald moeten worden. Het enige positieve is dat we geen EU-sancties zullen krijgen. In de Nederlandse Tweede Kamer werd het plan gisteren al weggestemd, dus we moeten nog zien hoe dat allemaal zal lopen. We moeten een kat een kat blijven noemen. We moeten heel wat centen vinden voor defensie, of dat op papier nu binnen of buiten de begroting zal zijn.

Mijn tweede punt gaat over de middelen voor defensie. Naar aanleiding van de regeerverklaring hebben we daar ook al over gesproken. Toen was de situatie zo dat we naar 2 % zouden evalueren tegen 2029 en dus had u nog 3 à 4 miljard euro nodig die u zou financieren met het defensiefonds. Dat was het plan om structureel de 2 % te bereiken tegen 2029.

Nu is het zo dat die 4 miljard euro voor de zomer gehaald moet worden. Dat betekent dat de 4 miljard euro die we gingen spijzen via het Defensiefonds nu voor de zomer, dus binnen drie maanden, op tafel moet liggen. Daarnaast hebben we van de minister van Begroting gehoord dat we in totaal 17 miljard euro nodig hebben om de 2 % tussen de zomer van dit jaar tot en met 2029 te halen. Dat betekent dat we nog 13 miljard euro moeten vinden en dan spreken we nog niet over de vraag wat er na 2029 moet gebeuren, want die 2 % van het bbp zou een structurele inspanning moeten zijn. Die 17 miljard euro gaat enkel over de periode van nu tot en met 2029.

Mijnheer de minister, u staat voor een huzarenstuk om die middelen te vinden. Ik hoor op dit moment bijzonder veel gegoochel met cijfers in de kranten en in tv-studio's. De ideeën vliegen in het rond, vandaar mijn concrete vragen.

Mijnheer de minister, hoe en waar zult u de 4 miljard euro aan middelen voor defensie voor de zomer vinden? Hoe en waar zult u de overige 13 miljard euro tegen 2029 halen en hoe zult u ervoor zorgen dat die middelen structureel verankerd zijn, zodat we dat niveau kunnen aanhouden na 2029?

Het tweede punt dat ik wil aanhalen, is Oekraïne. We hebben straks – of het zal misschien tijdens een volgende vergadering zijn – nog vragen over de concrete militaire en financiële steun. Ik wil nog kort ingaan op het standpunt van de federale regering over het vredesproces in Oekraïne.

U bent altijd zeer vocaal geweest over dit conflict. U hebt gezegd dat de Belgische boots on the ground bij vredesoperaties de logica zelve zijn. Daarna stelde u ineens dat Oekraïne zeer realistisch moet zijn. Afstand doen van door Rusland veroverde gebieden zou bij zo’n vredesproces horen, maar na uw ontmoeting met Zelensky afgelopen week lazen we weer wat anders. Slava Ukraini! Ook de financiële steun werd weer teruggebracht naar 1 miljard euro. Het Open Vld-standpunt is dat de Europese Unie en België met één stem moeten spreken en dat zij zich onvoorwaardelijk achter Oekraïne moeten scharen. Er is geen ruimte om in deze fase al tegemoet te komen aan de Russische agressor. In een onderhandeling waarvan de EU momenteel zelfs geen deel van uitmaakt, is dat strategisch niet verstandig.

Wat is het officiële en volledige standpunt van deze federale regering? Ik vraag naar uw mening als minister, niet naar uw mening als politiek analist of commentator.

Mijnheer de minister, er is de laatste weken al zeer veel gezegd over de extra middelen die Defensie nodig heeft. Die zijn van cruciaal belang om het beoogde defensieapparaat uit te kunnen bouwen. Het regeerakkoord stipuleert om voor Defensie naar 2 % van het bbp te evolueren. U wordt nu in snelheid gepakt door de snel wijzigende geopolitieke situatie. Dat is niets nieuws natuurlijk. Die 2 %-norm tegen 2029 is intussen compleet achterhaald. Die 2 % moet onder druk van de NAVO en alle internationale partners sneller, tegen deze zomer, gehaald worden. Daarom wordt de trukendoos bovengehaald. Ik hoop alleszins dat het geen trukendoos zal zijn. Er wordt out of the box gedacht en dat is ook wel echt nodig.

Iemand zal echter de rekening moeten betalen. Of we het nu hebben over het plan-Van Peteghem of het buiten de begroting houden van de middelen van de Europese Unie, iemand zal de rekening moeten betalen. Die plannen lijken op dit moment echter onvoldoende financieel onderbouwd te zijn. Ik hoop dat u dat zo meteen kunt toelichten.

Mijn vragen zijn tweeledig, maar hangen onlosmakelijk samen.

Wat zal het groeitraject inhouden richting de 2 %-norm tegen deze zomer? Wat betekent die norm concreet cijfermatig?

In deze commissie hebben we het al gehad over de inhoud van het Defensiefonds, die niet zo structureel lijkt als wordt voorgesteld. Zult u het Defensiefonds inhoudelijk herbekijken, gezien de huidige noden?

Welke impact zal de defensie-inspanning van België hebben op onze internationale betrouwbaarheid? Momenteel staat die betrouwbaarheid immers zeer sterk onder druk, om het eufemistisch uit te drukken.

Vervolgens heb ik een vraag over de defensietop van 6 maart jongstleden waarop Ursula von der Leyen het ReArm Europe Plan voorstelde. Vorige week was internationaal zeer bewogen. U hebt een overleg gehad met president Zelensky tijdens hetwelk u bepaalde beloftes hebt gedaan, ook op budgettair vlak. Ik heb het niet over de inzet, maar echt over budgettaire afspraken die u hebt gemaakt. U zou een bod hebben gedaan van 1 miljard euro, opgesplitst in steun voor grond-luchtbescherming, munitie en dergelijke. Misschien zult u dat zo meteen specificeren.

Kunt u verduidelijken wat er tijdens dat overleg precies is gezegd inzake de budgettaire inspanningen? Hoe rijmt u dat met uw eerdere uitspraken over de vredesonderhandelingen en de gebiedsafstand die Oekraïne zou moeten doen om tot een onderhandeld vredesakkoord te komen? De eerste minister heeft uw uitspraken tegengesproken. Ik zou daar dus graag verduidelijking over krijgen.

Wat is de budgettaire impact van de beloofde steun aan Oekraïne van 1 miljard euro voor onze Belgische Defensie en onze defensiecapaciteit? Welke geplande aankopen of investeringen zouden daardoor misschien on hold worden gezet? Hoe verantwoordt u dat? Wat is de impact daarvan op het bereiken van de door u aangehaalde 2 %-norm?

Wat het ReArm Europe Plan betreft, wat is uw visie op het feit dat de desbetreffende middelen buiten de begroting zullen gehouden worden en op de eventuele verschuivingen op het vlak van budgettaire inspanningen in België of tijdens de regeringsonderhandelingen? Hoe zal de Belgische defensie-industrie worden betrokken bij het ReArm Europe Plan? Hebt u daarover reeds contacten gehad? Wat zal ter zake de communautaire verdeling inhouden? Welk aandeel zou België voor zijn rekening nemen in de nog geplande militaire steun aan Oekraïne? Wat zal daarvan de budgettaire impact zijn?

Monsieur le ministre, la situation géopolitique actuelle ne nous laisse plus le choix: la Belgique doit accélérer son effort en matière de défense. Notre pays est depuis des années à la traîne derrière ses partenaires de l’OTAN avec un budget sous-financé, très loin du seuil de 2 % du PIB.

Aujourd’hui, un consensus semble émerger quant à cet objectif, mais les annonces récentes des uns et des autres laissent paraître un certain flou quant à la méthode et au calendrier. Vous et le premier ministre êtes sur la même longueur d’onde. À l’inverse, le ministre des Affaires étrangères émet des doutes quant à la faisabilité budgétaire d’une telle accélération.

Quelle est la position officielle du gouvernement? L’objectif est-il bien de parvenir aux 2 % dès 2025 et selon quel calendrier. Au-delà des chiffres, il y a la priorité stratégique. La semaine dernière, vous évoquiez un plan d’investissement qui sera soumis en Conseil des ministres.

En parallèle, la Commission européenne envisage via son projet ReArm Europe de ne pas inclure certaines dépenses militaires dans le calcul des déficits. Quels seront les axes principaux de ce plan d’investissement? Quelles capacités seront-elles renforcées en premier lieu? La cyberdéfense? Les opérations extérieures? L’armée de terre? Les forces spéciales?

Dans un contexte où chaque euro compte, comment garantir que ces fonds seront utilisés de manière efficace et stratégique? Avant d’augmenter le budget, ne faudrait-il pas un audit précis de nos dépenses actuelles pour éviter tout gaspillage et optimiser les futurs investissements.

Il reste la question cruciale du financement. Plusieurs pistes ont été évoquées. Un plan détaillé a-t-il été arrêté pour financer cette montée en puissance? Quelles alternatives durables envisagez-vous pour assurer un financement stable et pérenne de notre Défense au vu de ces nouveaux délais?

Au niveau du MR, nous avons passé des dizaines d'heures ensemble, monsieur Francken, pour négocier cet accord en matière de Défense. Nous sommes satisfaits car il existe au moins deux engagements clairs, que je voudrais souligner dans le cadre de mon intervention.

Enfin, il y a un engagement du gouvernement belge à atteindre l'investissement de 2 % du PIB en matière de Défense dans le courant de la législature. C’est ce qui est écrit dans cet accord de gouvernement. C'est évidemment une bonne chose, une bonne nouvelle. Il aurait été impossible de déterminer un tel objectif avec une participation socialiste ou écologiste dans ce gouvernement. Enfin, nous allons pouvoir avancer, même peut-être plus vite. Souvent, on reporte les dates mais ici, compte tenu de la situation géopolitique, nous les avançons. Vous nous direz sans doute qu'une part des idées et des propositions doivent être débattues d’une manière plus précise et plus profonde au Conseil des ministres.

Évidemment, vous nous direz la manière dont on va pouvoir profiter du plan ReArm Europe. Vous nous direz peut-être aussi, parce que j'ai vu une déclaration de votre collègue Lecornu, la manière dont la Belgique va pouvoir profiter ou non des intérêts des avoirs russes gelés. M. Lecornu disait qu'il y avait 200 millions d'intérêts qui allaient pouvoir participer, au départ de cette manne, à l'effort français de défense.

Donc, nous devons aller plus vite. Tout le monde est d'accord. Nous ne devons sans doute pas nous précipiter. Le débat aura lieu cette semaine au gouvernement. Vous pourrez sans doute nous en dire quelques mots, monsieur le ministre.

Mijnheer de minister, de arizonaregering heeft beslist deze zomer versneld de NAVO-norm van 2 % van het bruto binnenlands product te bereiken om de Russische dreiging af te wenden. Uit de cijfers blijkt dat Europese NAVO-lidstaten vandaag al twee tot drie keer meer uitgeven aan defensie dan Rusland. We investeren dus samen al lange tijd volop in defensie, meer dan Rusland.

Desondanks stelt minister Van Peteghem dat we de komende vier jaar 17,2 miljard euro extra in defensie moeten investeren. De aandeelhouders van de grote wapenbedrijven zijn de gelukkigen. Via het project ReArm Europe krijgen EU-lidstaten de mogelijkheid om die uitgaven buiten de begroting te houden. De heer Conner Rousseau vindt dat plots een goed idee. Nochtans is dat heel hypocriet. Uitgaven in de defensie-industrie worden buiten de begroting gehouden, terwijl besparingen op de sociale zekerheid en de pensioenen binnen de begroting blijven. De heer Georges-Louis Bouchez ziet zijn kans. Na de aanval op de pensioenen en de vrouwen valt hij nu zelfs de kinderbijslag aan, die binnen de begroting valt.

Mijnheer de minister, u bent het waarschijnlijk eens met de heer Georges-Louis Bouchez. U hebt zelf al eerder gesteld dat onze sociale zekerheid te vet staat en dat besparingen binnen de sociale zekerheid niet per se onmenselijk zijn.

Tijdens de vorige commissievergadering van amper een paar weken geleden hebt u uitgelegd dat de arizonaregering binnen de begroting een inhaaloperatie van het STAR-plan zal uitvoeren om tegen 2029 een structurele verhoging van 1 miljard euro voor Defensie te realiseren. Nu wilt u dat doel evenwel deze zomer al bereiken. Hoe denkt u dat budget op zo'n korte termijn vrij te maken?

De verkoop van overheidsparticipaties verlaagt de structurele inkomsten door het verlies via dividenden en winsten. U had gepland om het grootste deel van de defensie-investeringen via uw Defensiefonds te realiseren. Nu wil de arizonaregering na ruim drie maanden die 2 %-norm al bereiken. Hoe zult u dat realiseren met een fonds dat nog niet eens bestaat?

Hoe kunt u verklaren dat de structurele aankoop van wapens buiten de begroting valt, terwijl dat onmogelijk is voor de pensioenen, de klimaatcrisis of pakweg het openbaar vervoer?

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, de discussie is enigszins voorbarig. Indien ik mij immers niet vergis, moeten deze week de kern en de regering nog passeren in het hele traject richting de bewuste 2 %. Vooruit heeft al publiekelijk verklaard dat wij absoluut geen probleem hebben met een versnelde verhoging van het defensiebudget. Dat zal ook nodig zijn, gelet op de toenemende dreiging. Op dat vlak hebben wij dus geen probleem.

Het enige waarover wij ons enigszins zorgen maken, is de vraag op welke manier u die verhoging meent te zullen realiseren. Het is immers soms verwarrend. Soms wordt gesteld dat tegen de zomer van 2025 met een plan naar buiten zal worden gekomen om richting 2 % te gaan tegen eind 2025. Soms horen wij in de pers, tenzij een en ander anders is vertaald door de media, dat tegen de zomer van 2025 die 2 % moet zijn uitgegeven.

Ik ben geen begrotingsexpert, maar ik zie niet voor mij op welke manier u dat zult doen. Ik zie niet in hoe u op 4 maanden tijd effectief 4 miljard euro uitgegeven zult hebben, het materieel geleverd zult krijgen en de facturen betaald zult hebben. Ik ben geen expert, maar dat alles zou wel heel erg snel zijn. Kunt u voor de commissie toelichten hoe u de situatie ziet en hoe u denkt op zo'n korte termijn zoveel geld te kunnen uitgeven?

Een tweede punt zijn de prioriteiten die worden gegeven. Het is heel duidelijk dat er een aantal prioriteiten zijn die door weinig partijen in vraag worden gesteld, zoals munitie en luchtverdediging , maar ook de hybride dreiging die vandaag heel actief is. Die dreiging is niet altijd heel zichtbaar, maar ze is vandaag wel bezig. Vandaag zijn wij de facto verwikkeld in een hybride oorlog met Rusland. Ziet u ook de strijd tegen de hybride dreiging als een van de belangrijkste prioriteiten bij het versneld verhogen van ons defensiebudget?

Monsieur le ministre, bien qu'étant dans l'opposition, je trouve qu'il est absolument nécessaire de parvenir à ces 2 %, et même davantage, rapidement, si possible cet été. Nous vous soutenons là-dessus.

Je crois par contre qu'il y a un effort de pédagogie à faire vis-à-vis de la population. Il faut expliquer qu'il ne s'agit pas tant d'éviter que des chars russes se retrouvent sur la place de Brouckère demain que de lutter contre la guerre hybride. Il faut expliquer ce qu'est la guerre hybride, la lutte contre le piratage informatique, etc.

Je voudrais placer deux balises. D'abord, sur l'alimentation de ce fonds, pour passer de 8 à 12 milliards extrêmement rapidement. Je ne voudrais pas que cela soit l'occasion d'expédier un peu trop facilement certains bijoux de famille. Il faut faire la différence entre deux types de participation. Il y a les participations dans les banques, pour lesquelles tout le monde comprend que l'État n'a pas vocation à rester propriétaire de banques. Nous le sommes uniquement parce que, en 2008, il a fallu les sauver à tout prix. Donc, si on dirige les dividendes et des actifs, comme Belfius le demande elle-même, ou BNP Paribas, pour alimenter notre fonds de défense, c'est de la bonne gestion.

Par contre, je ne voudrais pas qu'on utilise le combo magique d'avoir des nationalistes flamands au 16 rue de la Loi, aux Finances et à la Défense pour se séparer d'actifs stratégiques comme Proximus et bpost. Non seulement parce que, en raison de la valeur actuelle de l'action, ce ne serait vraiment pas le moment, mais surtout parce que ce sont des entreprises qui ont une haute valeur stratégique de service public.

Ensuite, il y a la destination de cet argent. Qu'allons-nous en faire? La revitalisation de l'industrie belge et européenne représente évidemment des bonnes solutions. Par contre, notre ministre de la Défense, avec tout le respect que je lui porte, est plutôt dans un fort tropisme pro-américain. Et il y a le fameux dossier des F-35, qui est sans doute le choix le moins visionnaire des 10 dernières années – on le disait déjà il y a 10 ans. Notre ministre confirme-t-il qu'il veut persister dans cette erreur visant à nous rendre dépendants des États-Unis? Bien sûr qu'il n'y a pas de bouton on/off à la Maison-Blanche, mais toute la logistique de ces avions dépend des Américains.

Monsieur le ministre, je pense que vous faites partie de ceux qui se réveillent douloureusement et qui constatent que les États-Unis nous ont presque mis la tête dans la guillotine et qu'en nous entêtant dans une vision purement otanienne, nous nous retrouvons aujourd'hui pris au piège et complètement coincés. Or, depuis 2009, donc indépendamment de Donald Trump, les États-Unis nous avaient prévenus qu'ils basculaient vers le Pacifique-Sud. D'où l'importance de construire, dès le départ, une Europe de la Défense, quelle qu'en soit la forme. Nous pouvons en effet réfléchir à la manière dont celle-ci doit avancer, notamment quant à la nature de la protection nucléaire: doit-elle être française? C'est une question essentielle. Et c'est justement pour cette raison que je vous dis que continuer à acheter américain, en l'occurrence des F-35, alors que nous savons très bien que leur chaîne logistique continue d'être le fait des Américains et que, tous les 30 jours, il faut une mise à jour du logiciel pour continuer à utiliser ces F-35, c'est à nouveau nous placer dans les mains des Américains.

Donc, nous devons prendre la direction d'une autonomie stratégique européenne en faisant participer non pas la classe moyenne au financement de cette industrie européenne de la défense, mais en saisissant les avoirs russes et en nous servant des capitaux des amis de Poutine pour réarmer l'Union européenne et lui accorder la souveraineté stratégique afin qu'elle défende nos intérêts et notre projet européen, qui est bien différent de celui de Donald Trump.

Ik wil graag nog terugkomen op het feit dat ik zo blij ben dat het budget eindelijk werd verhoogd. Wat wij in een paar maand hebben gedaan, moest de afgelopen jaren reeds gebeurd zijn. Het is wel heel positief dat we eindelijk zo ver zijn, ook al zal het niet genoeg zijn voor de komende top in Den Haag.

Zoals u zei, is echter niet alleen het budget belangrijk, maar ook de inzet. Wij tonen die inzet. Wij tonen dat we een betrouwbare partner kunnen zijn in het kader van de NAVO. Het is dus ook een zeer goede beslissing dat wij Oekraïne blijven steunen. Dat is een positief signaal.

Ik ben het ook niet volledig eens met collega Lacroix. Aangezien wij de F-35's nu gekocht hebben, moeten we dat systeem blijven steunen. Anders zullen we meerdere budgetten hebben. We zitten ook niet vast, voor komende investeringen kunnen we nog steeds meer richting Europa kijken. Voor de F-35 is het echter al te laat. Trouwens, het is ook niet zo dat Amerika een bondgenoot is van Poetin en Rusland. Trump eist nu gewoon de beëindiging van de oorlog.

We zullen het samen verder opvolgen.

Mijnheer de minister, u hebt duidelijk uw standpunt en uw analyse geschetst.

Ik heb u twee weken geleden een vraag gesteld. Ik heb die vraag daarna aan de Kamervoorzitter en aan de commissievoorzitter gesteld, omdat ik, toen ik het artikel las, het verschil niet zag tussen uw standpunt en uw analyse. Dat kan aan mij liggen. U legt nu heel duidelijk uw standpunt en uw analyse uit. Ik heb dus een vraag gesteld. Dat mag ik toch nog doen? Mag ik nog vragen stellen? Ik ben lid van de Kamer, ik speel hier mijn rol van parlementslid door u te ondervragen. Er wordt geïnsinueerd dat ik van kwade wil zou zijn. Ik heb vandaag negen vragen op de agenda staan. Ik voer op een constructieve manier oppositie. Ik meen dat u dat moet onderschrijven. Ik pik het dus niet dat ik hier van kwade wil wordt beticht. Dat is absoluut niet mijn bedoeling. Ik zit hier niet uit kwade wil of om vuurtjes te stoken. Ik probeer op een constructieve manier oppositie te voeren. Mijnheer de minister, voor veel thema’s trekken wij zelfs aan hetzelfde zeel.

Los daarvan voel ik mij niet aangesproken. U spreekt immers over iemand die hier niet zit. U spreekt over mevrouw Rutten. Ik zie haar hier momenteel niet zitten. Ik ben iemand anders. Ik kom wel uit dezelfde kieskring, maar u en ik komen ook uit dezelfde kieskring. Ik stel dus voor dat u de X- en twitterdiscussies en de persoonlijke vetes voor X houdt. Aarschot en Lubbeek liggen niet ver van elkaar. Spreek desnoods eens met elkaar af. Mijnheer de minister, ik zit hier als parlementslid. Ik stel u vragen en ik wil daarop gewoon antwoorden. Dat is alles wat ik doe.

Ik kom nu tot de inhoud.

Los daarvan heb ik vrij veel vragen gesteld over het budget. U zegt dat de regeringsdiscussies nog moeten beginnen en dat u hoopt op een snel akkoord. Ik kijk uit naar uw beleidsverklaring en verwacht daar vrij veel van. U zegt dat die 4 miljard tegen het einde van het jaar moet worden gevonden. Na 2025 komen er echter nog jaren en u moet nog veel miljarden vinden, dus ik hoop dat we op een constructieve manier heel snel en heel veel kunnen discussiëren in de commissie over dit heel belangrijke onderwerp. Ik zal u namelijk vragen blijven stellen.

Mijnheer de minister, u communiceert veel en u communiceert snel. Er heerst op dit moment echter wel een overvloed aan communicatie, zowel op Europees vlak als op nationaal vlak. De concrete uitwerking en de inhoud van het Defensiefonds waren al onduidelijk. Dat hebben we hier al besproken. Nu wordt de trukendoos volledig bovengehaald om de 2 %-norm versneld te halen. De EU wordt in snelheid gepakt en reageert met ReArm Europe. Ook uw coalitiepartners lijken dus overtuigd van meer middelen voor Defensie en voor creatieve oplossingen op dat vlak. Eindelijk, zou ik zeggen.

Het ergste is eigenlijk dat iedereen verrast lijkt, terwijl dit scenario – zelf onze broek ophouden, om de eerste minister te citeren – er al jaren zat aan te komen. Men hoeft daar echt niet verrast over te zijn.

Ik kom tot de essentie. Het buiten de begroting houden van de extra middelen voor Defensie lijkt voor sommigen een mirakeloplossing. Dat is het echter niet. Dat wil ik toch nog eens benadrukken in mijn repliek. Die middelen moeten nog altijd gevonden worden. Ze zullen dus via extra schulden gefinancierd worden, bijvoorbeeld via de defensiebonds van minister Van Peteghem.

De overheidsschuld zal daardoor dus enorm oplopen. Ik herinner me de debatten van voor de verkiezingen. Toen zei men dat voor elke minuut dat er werd gedebatteerd de overheidsschuld verder opliep. Als we dat plan nu evenwel aanhouden zonder bijkomende maatregelen te nemen, dan zal de overheidsschuld tegen 2050 oplopen van bijna 130 % van het bbp naar 170 %. Dat moeten we durven te erkennen.

Daarom pleiten wij voor meer middelen voor Defensie, maar ook voor andere oplossingen dan dit scenario alleen.

Wij pleiten voor gezonde keuzes op korte termijn. Overtuig uw coalitiepartners niet alleen van meer middelen voor Defensie, maar overtuig hen ook om te besparen op de migratiefactuur, de miljardentransfers die nog altijd onaangeraakt blijven in dit land, de politieke factuur en de ongecontroleerde subsidiestromen, die blijkbaar 66 miljard euro bedragen en waarvan men soms de bestemming zelfs niet kent. Daar liggen ook opportuniteiten voor extra middelen voor Defensie, buiten die fictieve trukendoos. Dat zal dus moedige keuzes vergen. Ik wens u alvast veel succes.

Merci monsieur le ministre pour vos différentes réponses. La sécurité de notre pays, de l'Europe, c'est crucial, c'est un enjeu fondamental et il faut éviter la surenchère politique. Je pense qu'on a besoin avant tout d'un débat serein et clair au vu du sujet extrêmement sensible que cela représente. L'urgence impose des décisions réfléchies et pragmatiques et surtout un cadre budgétaire soutenable. Il ne faut donc pas non plus se précipiter.

Je suis évidemment contente que vous travailliez à un consensus, même si c'est votre rôle. Je ne doute pas que le résultat sera à la hauteur de nos espérances. Il faut augmenter le budget mais il faut aussi, comme je le disais dans ma question, mieux gérer ce que nous avons déjà. Je vous donne un exemple: un camion devait partir vendredi, on le sait depuis des mois, et puis on s'aperçoit qu'il est hors service. On a donc un chauffeur mobilisé pour rien qui se préparait depuis des semaines pour cette mission et on a finalement du matériel qui n'arrive pas sur le terrain avec des soldats qui ne peuvent même pas s'entraîner correctement. Ce n'est donc pas juste une question de moyens, c'est aussi une question de gestion et d'organisation.

Avec les milliards qui vont arriver, je pense qu'il est important d'avoir notre attention là-dessus puisqu'on sait que quand de gros budgets sont débloqués, on a parfois l'impression que c'est Byzance et l'attention sur la dépense diminue.

Il faut vraiment éviter cet écueil. Il faut qu'il y ait une stratégie derrière chaque euro pour qu'il soit dépensé de la manière la plus optimale possible.

Il faut bien sûr une vision stratégique, une rigueur budgétaire, malgré le budget qui sera débloqué, et surtout une coordination européenne efficace. Je suis tout à fait d'accord avec vous sur ce sujet.

Ik blijf het hypocriet vinden om defensie-uitgaven buiten de begroting te houden. We weten allemaal bij wie de factuur …

Het is de officiële term, maar we weten allemaal bij wie de factuur terecht zal komen, namelijk bij de gewone mensen. De besparingen op het vlak van pensioenen zullen wel degelijk binnen de begrotingsdoelstelling vallen.

Er zijn gelukkig nog kritische stemmen over de NAVO. Ik citeer een van die stemmen: "De NAVO die uiteenvalt, is het beste dat ons kan overkomen." De heer Karel De Gucht zei dat een paar weken geleden in een interview in Het Nieuwsblad . Verder zei hij ook nog: "Amerika is geen bondgenoot meer. Het is een land dat tegen onze belangen ingaat en zelf vindt dat het ons regels kan opleggen. Dat is echt gevaarlijk." Er bestaan dus inderdaad nog kritische stemmen over de NAVO, gelukkig maar. Merci, Karel.

Na dit merkwaardige front van communisten en liberalen heb ik toch nog een kleine bedenking, mijnheer de minister. U zei dat u van plan bent om ook een aantal voorafbetalingen te doen inzake materieel dat al besteld is. Dat is een techniek die kan worden gebruikt, maar we mogen onszelf daar niets mee wijsmaken. Daarmee is onze readiness niet verhoogd. Daarmee hebben we hoogstens een factuur die later zou volgen, al voor een stuk betaald, maar we hebben dat materieel nog niet, laat staan dat het al kan worden ingezet, dat er een doctrine is en dat we er al mee aan de slag kunnen gaan. We mogen onszelf dus geen blaasjes wijsmaken.

Ik heb nog een kleine bedenking, mevrouw Safai. Trump is inderdaad misschien geen bondgenoot van Rusland, maar gebaseerd op wat we de afgelopen dagen hebben gezien, met het afsnijden van de intel ten aanzien van de Oekraïners – we hebben daarnet in de commissie voor de Opvolging van de militaire missies gehoord welke gevolgen dat heeft – kunnen we toch ook niet echt zeggen dat hij een grote bondgenoot van Oekraïne is. Het is echt ongezien en verschrikkelijk erg wat er is gebeurd. Gelukkig worden de violen nu weer gestemd, maar ik ben er toch niet zo gerust op na wat we in de afgelopen dagen hebben gezien.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

Sur les actifs, vous n’avez pas répondu. Je continue à dire que se séparer d’actifs stratégiques comme Proximus ou bpost serait une grave erreur. Même si vous êtes tenu par des cours de bourse, je pense qu’il y a un moment où le Parlement, même à huis clos, devrait légitimement être consulté.

Par ailleurs, je pense que nous reparlerons des F‑35. Comme mon collègue M. Lacroix, je continue à penser que c’est un choix stratégique vraiment difficile à assumer. La logistique est aux mains des Américains. On ne peut pas changer cela.

Dat is ook niet wat ik gezegd heb. Trump heeft het uiteraard heel slecht aangepakt, maar Trump is niet heel Amerika. Dat bedoelde ik.

In de toekomst zullen we onze manier van doen natuurlijk gewoon kunnen veranderen.

Mijnheer de minister, wie in Vlaanderen woont en een voertuig koopt, moet dat voertuig inschrijven en vervolgens Vlaamse BIV en verkeersbelasting betalen. Oekraïners die hier het tijdelijk beschermingsstatuut genieten, zijn van dat alles vrijgesteld omdat ze op federaal niveau een uitzondering kregen van de inschrijvingsplicht. Dat wordt geregeld door de federale regering bij koninklijke besluiten.

Mijn goede collega Tom Lamont heeft in het Vlaams parlement de Vlaamse minister van Financiën daarover ondervraagd op 21 januari jongstleden. Hij kreeg van de minister van Financiën te horen: "In lijn met de vorige vraag dien ik opnieuw te verwijzen naar België, oh België, dat ook in dezen niet zo behulpzaam is, allicht alleszins niet bij de realisatie van onze doelstelling. Het is inderdaad de resultante van federale wetgeving, van een KB en van de algemene beschouwingen en maatregelen die daartoe geleid hebben. In het kader van de Oekraïnecrisis is het zo dat wij op Vlaams niveau al in een afbouwscenario zitten. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de noodopvang. Het is onze overtuiging dat we nu naar een uitdoofscenario van het een en ander moeten gaan." Dat werd in het Vlaams Parlement geantwoord.

Mijnheer de minister, hebt u als minister zicht op het aantal wagens dat onder die uitzondering valt? Hebt u ook een zicht op wat dat betekent voor de inkomsten? Bent u als minister, en bij uitbreiding uw regering, ook gewonnen voor een uitdoofscenario, net zoals dat in de Vlaamse regering het geval is?

Mijnheer de minister, dank voor uw antwoord. Het klinkt inderdaad logisch. Helaas hebben we er dus geen zicht op hoeveel van die wagens hier rondrijden, noch op de inkomsten die daardoor zijn misgelopen. U verwijst naar het tijdelijke karakter van de maatregelen. Ik kan alleen maar hopen dat de nodige stappen genomen worden en dat wij in dezen een voorbeeld aan de Vlaamse regering nemen en bekijken of die uitzonderingsmaatregelen nog echt nodig zijn. Anders kunnen we misschien, en het liefst zo snel mogelijk, een uitdoofscenario nastreven.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, volgende week vindt er een extra EU-top plaats, over de situatie in Oekraïne en defensie. Dat is absoluut noodzakelijk. De geopolitieke situatie is immers zorgwekkend en verandert razendsnel. De wereld staat in brand en Europa heeft veel te lang aan de zijlijn gestaan, zonder de mond open te doen.

Het is dus hoog tijd om te blussen. Mijnheer de eerste minister, om te blussen heeft men echter blusmateriaal nodig. En laat net daarover, over die structurele middelen en financiering van defensie, bijzonder veel onzekerheid bestaan. Hoe zullen we het Defensiefonds structureel financieren? Nog geen idee. Extra uitgaven voor defensie binnen of buiten de begroting? Nog geen idee. Wat gaat de Europese Unie doen? Gaat zij dat toestaan of niet? Nog geen idee. Er moet duidelijkheid komen, want we verliezen tijd. NAVO-baas Mark Rutte heeft het heel duidelijk gezegd. Die absolute ondergrens van 2 % van het bbp moet er komen nog voor de zomer.

Mijnheer de eerste minister, u bent historicus en ik weet dat u graag over het verleden spreekt. Mea culpa, het is juist dat de voorbije decennia heel veel partijen hier aanwezig, ook die van de Zweedse regering, te weinig hebben geïnvesteerd in defensie. We leven vandaag echter in een andere wereld. De wereld is de voorbije jaren grondig door elkaar geschud en grondig gewijzigd. We moeten dus stoppen met achterom te kijken en moeten vooruitkijken en schakelen.

Ik wil van u weten wat de regering vandaag en in de toekomst zal doen. Wat zal het standpunt van uw regering zijn op de komende EU-top? Hoe en wanneer zult u de 2 % voor defensie halen?

Monsieur le premier ministre, messieurs les ministres, votre gouvernement n'a que quelques semaines et déjà, malheureusement, les promesses s'effritent.

Vous aviez promis un taux d'emploi de 80 %, mais, monsieur le premier ministre, vous avez dit cette semaine que ce ne sera pas pour cette législature. Il aurait peut-être fallu être honnête d'emblée, et non pas quelques semaines après le vote de confiance. Vous aviez évoqué les 8 milliards de recettes mais, là aussi, vous avez estimé que les effets retours semblaient incertains. Bref, on l'avait dit, vous ne nous avez pas cru, ces promesses, c'était du vent.

Pendant ce temps-là, monsieur le premier ministre, messieurs les ministres, de l'autre côté de l'Atlantique, le président américain, Donald Trump, lance une guerre économique et annonce que des droits de douane de 25 % sur nos produits pourraient être pratiqués. Face à cela, allez-vous rester passif ou allez-vous avoir une attitude proactive? L'accord de gouvernement parle d'un plan de relance industriel, mais avec moins d'investissements publics – ce que nous déplorons vivement, comme nous vous l'avons dit lors des débats – et peu de vision à long terme.

La Commission européenne, de son côté, propose un pacte pour une industrie propre mais son budget de 100 milliards semble largement insuffisant. Concrètement, avez-vous votre plan pour la relance industrielle? Quel est-il? Soutiendrez-vous nos secteurs stratégiques et nos entreprises? Allez-vous, oui ou non, garantir des emplois de qualité? Une task force a-t-elle été mise en place pour avoir cette vision proactive? Si oui, qui en fait partie? Si cette task force existe, comptez-vous associer les entreprises, les travailleurs, les syndicats, les ONG et la société civile à l'élaboration de cette politique industrielle?

Je vous remercie d'avance de vos réponses.

Monsieur le premier ministre, pendant des mois, on a mis en garde tous les partis politiques que suivre aveuglément l'impérialisme américain allait détruire l'Europe et notre économie. Pendant des mois, vous avez ri du PTB et de sa vision géopolitique!

Regardez ce qui se passe maintenant! Les Américains sont en train d'humilier l'Europe. Avez-vous vu le comportement de Macron quand il est allé chez Trump? Il était en train de lui cirer les chaussures en lui racontant des petites blagues. C'est pourtant la survie et la stratégie de l'Europe qui sont actuellement en jeu.

Monsieur le premier ministre, je vous avais prévenu que ça n'allait pas marcher.

De Amerikanen gaan altijd voor hun eigen business.

Il suffit d'analyser l'accord sur les minerais. Tout est clair maintenant!

De grondstoffen van Oekraïne gaan direct in de zakken van de Amerikaanse imperialisten!

La situation est similaire en ce qui concerne l'énergie. Les Américains nous ont vendu leur gaz de schiste trois ou quatre fois plus cher pour se faire de l'argent. Nous avons, bien entendu, dit dès le départ qu'il fallait condamner Poutine. C'était évident! Cependant, il fallait aussi défendre les intérêts de l'Union Européenne, ce que vous ne faites pas!

Monsieur le premier ministre, allons-nous continuer à suivre les Américains? La déclaration gouvernementale n'en a d'ailleurs que pour eux. Comment pouvez-vous continuer à être aussi naïfs? Comment pouvez-vous continuer à leur acheter pour des milliards d'armements? Ils ne pensent qu'à l'argent.

Chers collègues, Trump n'est pas un homme de paix. Pourquoi retire-t-il ses troupes aujourd'hui? Pourquoi retire-t-il ses intérêts d'Ukraine? Pour attaquer la Chine? Il le fait pour préparer la guerre de demain!

La question que l'Europe doit se poser est de savoir si nous devons suivre les Américains docilement comme des petits chiens, ou enfin développer une Europe indépendante et stratégique à l'échelle mondiale. C'est de cela dont nous avons besoin.

(…): (…)

Monsieur le premier ministre, l'Union européenne aurait été créée pour entuber les États-Unis. On en apprend tous les jours avec le professeur Trump. Monsieur le premier ministre, connaissant votre amour pour l'histoire, j'imagine que vous avez failli tomber de votre chaise en entendant cela comme nous tous.

Mais au-delà du grotesque, il y a une réalité. Les États-Unis annoncent vouloir taxer à hauteur de 25 % toute une série de produits européens. Cette mesure complètement anti-libérale risque d'avoir un impact direct sur nos entreprises et nos emplois en Belgique et en Europe. À l'heure actuelle, l'Union européenne a une balance commerciale positive avec les États-Unis de 150 milliards sur les biens.

Monsieur le premier ministre, mes questions sont dès lors les suivantes: avez-vous déjà la liste des produits européens qui seraient concernés?

Comment mesurez-vous l'impact de cette décision pour la Belgique? Allez-vous donner des instructions au ministre du Commerce extérieur afin qu'il prenne des mesures, en coopération avec toutes les Régions, pour contrer les effets de cette décision?

Jusqu'à présent, la Commission européenne a préparé des mesures "au cas où". Jugez-vous qu'elles sont suffisamment crédibles et dissuasives pour convaincre le président américain de revenir sur cette décision?

Comment jugez-vous l'unité politique des Européens et la proactivité de la Commission sur ce dossier?

Les États-Unis nous voient désormais comme un adversaire commercial. Nos relations ont changé, dont acte. Quelles sont dès lors vos stratégies pour diversifier notre commerce extérieur au bénéfice de nos entreprises et de notre taux d'emploi? C'est une véritable priorité pour notre groupe.

Je vous remercie déjà pour vos réponses.

Monsieur le premier ministre, dans son style délicat habituel, M. Trump a annoncé des droits de douane de 25 % sur les produits européens. Nous savions déjà que nous vivions un tournant historique en géopolitique, du point de vue militaire, mais ce tournant est aussi commercial. Nous savons désormais aussi que nous devrons assumer notre défense seuls et sur ce plan-là, comme je l'ai déjà dit, et je n'ai pas de problème à le redire, votre accord de gouvernement va dans le bon sens.

Concernant l'énergie, nous vivons une hyper-dépendance. Nous serions aujourd'hui incapables de nous séparer à la fois du gaz russe et du gaz liquéfié américain. Et sur le plan économique, bien qu'étant le premier marché du monde, la présidence Trump nous confirme avec franchise ce que nous savons déjà: nous sommes des consommateurs de la mondialisation et non plus des acteurs de celle-ci.

Le point faible de l'Europe, chers collègues, a un nom: l'innovation. Nous fermons aujourd'hui notre avant-dernière usine automobile, ce qui nous rappelle que nous avons manqué le virage industriel. Nous, Européens, n'avons créé aucun des outils technologiques qui dirigent le monde aujourd'hui. Nous ne sommes pas les meilleurs en ce qui concerne l'esprit d'entreprise et l'initiative, et nous ne parvenons pas à favoriser l'innovation.

Même votre accord de gouvernement, je le crains, manque le cap. Votre programme est clair: forcer tout le monde à travailler plus sans vraiment gagner plus, que ce soient les demandeurs d'emploi, les malades, les jeunes ou les plus vieux, etc. Très bien, sauf que l'on n'a pas seulement besoin de davantage de travailleurs. On a aussi besoin de davantage d'entrepreneurs, de créateurs, de gens qui peuvent créer de la richesse, créer de l'emploi, prendre des risques en étant encouragés à l'innovation. Sur ce plan-là, votre accord de gouvernement est décevant.

La question qui est le sujet maintenant est de savoir comment faire pour affronter cet allié qui tend à devenir un adversaire, les États-Unis. Comment faire pour s'affirmer davantage comme marché européen, alors que nous sommes le premier marché du monde? Comment défendons-nous nos entreprises? Comment allons-nous faire de ce pays et de ce continent des acteurs clés de l'innovation? Comment faire pour qu'ils redeviennent un véritable poumon industriel, un acteur de l'économie mondiale et non un simple client? Dans l'immédiat comment allons-nous réagir à cette hausse douanière brutale de 25 %?

" The European Union was formed in order to screw the United States. That’s the purpose of it. " Die uitspraak is grotesk, zoals we Trump kennen, de man van het recht van de sterkste, die alle regels aan zijn laars lapt.

Na Gaza en Oekraïne richt hij nu de pijlen op de economie van Europa met zijn aankondiging dat hij 25 % invoerheffingen overweegt op auto’s, halfgeleiders, chips en medicijnen. Op de vraag of hij geen schrik had van een forse tegenreactie, antwoordt hij het volgende: " They can try, but they won’t ." We weten al langer dat de huidige president in een alternatieve realiteit leeft. We weten ook dat hij in Europa zijn fans heeft, om onze minister van Defensie niet te noemen, die al meermaals lovend sprak over de man.

"They can try, but they won’t ." Voor ons is het eenvoudig: Yes, we can and we will . Dat is niet van harte, maar als het moet, moet het. Een bullebak als Trump begrijpt immers alleen maar de taal van geld en macht. Ik was tevreden de eerste reactie van Europa te lezen, namelijk dat Europa een partner was, indien de regels werden gevolgd.

De vraag is nu de volgende: wat is de positie van de huidige regering? Immers, handelsoorlogen produceren alleen maar verliezers. Dat is belangrijk om te onthouden met bedrijven als Volvo in ons land en de sterke farmasector. Waakzaamheid is echt geboden.

Hoe zorgen we er dus voor dat de verdeel-en-heersstrategie van Trump bij ons geen voet aan de grond krijgt? Hij heeft immers geprobeerd bij Oekraïne. Hoe zorgen we ervoor dat de expertise, efficiëntie en ontwikkeling hier blijft?

Mijnheer de eerste minister, hebt u al contacten gehad met de collega’s in Europa om één front te vormen? Hebt u al contact gehad met de Wereldhandelsorganisatie? Bent u bereid fors te reageren op de woorden van Trump en op welke manier wilt u dat dan doen in uw hoedanigheid van eerste minister van alle Belgen?

Monsieur le premier ministre, messieurs les ministres, cette semaine, les États-Unis ont menacé l'Union européenne de droits de douane de 25 % sur les produits européens.

Au même moment, l'Union européenne a présenté un plan qui a pour ambition d'améliorer la compétitivité des entreprises européennes tout en préservant les objectifs climatiques. L'Europe et la Belgique se trouvent actuellement face à une situation complexe.

D'un côté, la transition vers la neutralité carbone est nécessaire. Nous avons vu les impacts du réchauffement climatique sur notre société. Il est indispensable d'agir. Nous ne sommes pas encore sur la trajectoire de cette neutralité. Il faudra donc redoubler de volontarisme et d'inventivité.

D'un autre côté, comme l'a dit le ministre du Climat, un État en faillite ne peut pas agir pour le climat. Les craintes d'une guerre commerciale et les difficultés d'approvisionnement en énergie plombent la compétitivité des entreprises belges. Il est du devoir de l'ensemble de veiller à préserver nos objectifs climatiques tout en maintenant la compétitivité.

J'aimerais dès lors vous poser deux questions. Comment veillez-vous à préserver les emplois et la compétitivité des entreprises? Comment veillez-vous à soutenir et à aider les entreprises à garder le cap de la neutralité carbone?

Heren ministers, beste collega's, Trump steekt zijn middenvinger op naar Europa en naar ons en dat mogen we niet onbeantwoord laten. Trump kondigt aan dat hij 25 % invoertarieven op Europese producten zal heffen. Dat is nefast voor Europa en voor onze Belgische economie, want Amerika is nog altijd een heel belangrijke afzetmarkt, de vierde grootste, voor ons. Jaarlijks exporteren we voor meer dan 33 miljard euro goederen naar Amerika.

Vooral de farmasector speelt daarin een belangrijke rol en is verantwoordelijk voor meer dan de helft van die export. Deze sector is van strategisch belang voor de toekomst. Ze innoveert, ze is duurzaam en ze heeft, tegen de industriële trend in, de voorbije vijf jaar 6.000 extra arbeidsplaatsen in de industrie gecreëerd. Deze sector en al onze exportbedrijven mogen we niet in de steek laten, want we zijn in Europa en in België gevoelig voor invoertarieven. Trump probeert op deze manier Amerikaanse bedrijven te dwingen om hun productie vanuit Europa terug naar Amerika te verplaatsen, maar hij ontketent op die manier een wereldwijde handelsoorlog waar niemand bij wint.

We moeten in Europa stevig en onmiddellijk reageren, want we kunnen onze exportbedrijven en onze farmasector op dit moment niet in de steek laten. Collega's, de toekomst van Europa staat op het spel. Met deze Trumpiaanse manier van doen, met een spelletje duimen omhoog-duimen omlaag, probeert men ons lot te bepalen.

Collega's, we moeten sterk genoeg zijn. We moeten met Europa het heft in eigen handen houden. Het is niet Amerika dat de Europese toekomst zal bepalen. Mijnheer Hedebouw, het zijn ook niet uw Chinese vrienden die het lot van Amerika zullen bepalen!

Mijnheer de premier, in Saoedi-Arabië zijn gesprekken opgestart tussen de VS en de Russische Federatie over het conflict in Oekraïne. Dat de Europese landen zich gepasseerd voelen, is een understatement. Cruciaal voor het slagen van eender welke oplossing is de aanwezigheid van Oekraïne aan de onderhandelingstafel.

De Amerikaanse regering liet duidelijk verstaan dat Europa niet hoeft te rekenen op Amerikaanse steun en dat de Europese uitgaven voor defensie sterk moeten worden opgeschroefd. De Verenigde Staten dringen er ondertussen op aan dat elke NAVO-lidstaat ongeveer 5 % van het bruto binnenlands product aan defensie zou besteden. Mark Rutte, de secretaris-generaal van de NAVO, dringt erop aan om tegen de zomer 2 % te halen. In de regering wordt er gesproken over het bijsturen van het defensieplan. Afgelopen donderdag verklaarde u dat er miljarden gezocht moesten worden. Dat is een duidelijke boodschap.

Mijnheer de premier, binnen welke termijn moeten volgens u de inspanningen gebeuren? Wat is volgens u een realistische doelstelling? U verklaarde stappen te zetten naar een meer Europees geïntegreerde defensie in de NAVO, onder meer op het vlak van militaire aankopen. Graag krijg ik wat meer duiding over de plannen.

Bedankt, mijnheer de premier. Ook wij staan aan de kant van Europa en van het vrije Westen. Daarop mag u rekenen.

We moeten dan wel ons deel doen. U hebt niet geantwoord op de vraag hoe we tegen de zomer de 2 % die de NAVO ons oplegt, zullen behalen. U noemt het een sprintje trekken. Ik vrees dat dat niet zal volstaan.

Premier, u hebt een zeer ambitieuze minister van Defensie. Er staan zeer goede zaken op papier, maar het budget moet dan ook wel volgen. We spreken elkaar dus in april tijdens de begrotingsbesprekingen en zullen dan zien of u die woorden zult omzetten in daden.

Malgré le fait que vous ayez envoyé une armée mexicaine pour me répondre, vous avez scrupuleusement répondu aux questions que je n'avais pas posées.

Monsieur le ministre de l'Économie, en rapport avec la question que j'avais posée concernant la task force , je vous signale qu'il y a eu une action symbolique devant votre SPF en marge d'une réunion sur la politique industrielle. J'espère que vous étiez au courant. Les syndicats et les ONG déploraient le fait qu'ils n'étaient pas invités et que vous aviez choisi quelques entreprises. Ma première demande formelle est que vous les invitiez autour de la table.

Monsieur le premier ministre, messieurs les ministres, il faudra évidemment être beaucoup plus offensifs. Quand on vise 80 % de taux d'emploi – même si personne n'y croit –, il va évidemment falloir mener une politique d'investissements publics beaucoup plus ambitieuse. Le pacte pour une industrie propre s'élève à 100 milliards alors que le rapport Draghi en préconisait 800. Plus que jamais, il faut viser un taux d'investissement public (…)

Mijnheer de premier, u hebt hier geantwoord en u gaat blijkbaar door. Wij zeggen al maanden dat blindelings de Amerikanen volgen Europa kapot zal maken en u gaat daar gewoon mee door. U verstaat niet wat er aan het gebeuren is.

Bien sûr que Poutine est à condamner! Évidemment, il est synonyme de guerre. Poutine, c'est la guerre. Mais le monde libre est-il synonyme de paix? Les bombardements américains au Vietnam, c'est la paix? Les bombardements américains en Libye, en Syrie, c'est la paix? Les bombardements américains en Irak: un million de morts! Un million de morts en Irak, est-ce la paix? Comment peut-on continuer à être aussi naïf?

Vous avez raison, monsieur Prévot. L'Europe doit chercher de nouveaux partenaires. Le Sud global est en train de se réveiller aujourd'hui. Pour la première fois depuis la Deuxième Guerre mondiale, une puissance économique mondiale est en train de se faire dépasser par d'autres puissances du Sud.

Si l'Europe veut survivre, il faut arrêter d'être naïf comme ici aujourd'hui et tendre la main. Une Europe non-alignée doit tendre la main aux pays du Sud pour arrêter d'être naïf et se faire détruire (…)

(De heer Hedebouw maakt zwembewegingen.)

En tout cas, Trump est ce qu'il est, mais il aura réalisé un grand exploit aujourd'hui. Réussir à amener la gauche à promouvoir le libre marché et à s'opposer aux taxes douanières, chapeau à lui!

Monsieur le premier ministre, je vous pardonne de ne pas avoir répondu à toutes mes questions, qui étaient peut-être un peu trop précises. Face à cette offensive protectionniste, l'Europe ne peut pas trembler, la Belgique ne peut pas trembler. L'Union européenne a les moyens d'agir et la Belgique doit être à l'avant-garde de cette riposte. Nos entreprises doivent être protégées, nos travailleurs soutenus, notre souveraineté économique défendue et même déployée. Et le meilleur moyen d'y arriver est de mener une réelle stratégie de réindustrialisation de l'Europe, pour plus de souveraineté. L'enjeu est là. Profitons de l'occasion pour enfin nous réveiller. Wake up, Europe!

Merci pour vos réponses.

Les comparatifs entre MM. Trump et Poutine sont intéressants, parce que je crois qu'ils ont beaucoup de points communs. Ils sont imprévisibles, ils sont dangereux, ils ne respectent que le rapport de force et ils font un pari immodéré sur la faiblesse des Européens. Or, M. Poutine a eu tort, au moins en partie. Les Européens ont été solidaires de l'Ukraine. Nous devons continuer à l'être et nous vous soutiendrons évidemment à ce sujet.

De la même manière, il faut que M. Trump ait tort lorsqu'il parie qu'il peut diviser les Européens, et éventuellement mener des négociations pays par pays. Cela veut dire qu'il ne faudra pas juste répliquer par des droits de douane aussi forts ou par une guerre commerciale. Il faudra surtout devenir aussi forts que les États-Unis et d'autres pays, en termes de recherche et d'innovation, parce qu'il n'y a que dans cette indépendance-là que nous arriverons à ne plus être de simples consommateurs de la mondialisation.

Mijnheer de eerste minister, de samenvatting van uw antwoord was eigenlijk eendracht maakt macht, in België en in Europa. Ik heb u vroeger wel iets anders horen zeggen. Het kan verkeren.

Het klopt natuurlijk wel. Het is in ons aller belang dat we ons nu niet uit elkaar laten spelen en lijdzaam de agressie ondergaan van een man die leeft in zijn eigen realiteit. Het is het moment voor Europa om zelf maatregelen te nemen en te investeren in innovatie, verduurzaming en groene industriële transitie. De groenen geloven in een samenleving waar niet het recht van de sterkste regeert, maar waar iedereen meegetrokken wordt in een partnerschap met een duidelijke koers en humanistische waarden, met een koel hoofd en een warm hart, in Europa, maar ook in ons land.

Wat dat laatste betreft, verdient ook het project van de arizonaregering de nodige verbeteringen, zowel op het vlak van mensbeeld als van onderzoek en investeringen.

Merci, monsieur le premier ministre, messieurs les ministres, pour ces éléments de réponse qui apportent des informations éclairantes quant à l'orientation du gouvernement pour l'avenir.

Préserver la compétitivité des entreprises, c'est permettre aux citoyens, aux commerçants, aux entrepreneurs et aux travailleurs d'exercer leur métier et maintenir l'emploi. Maintenir le cap climatique, c'est veiller à notre avenir aujourd'hui et pour les générations futures. Les changements ne sont jamais faciles à aborder et je tiens à exprimer tout mon soutien et mon respect aux entreprises et aux citoyens qui œuvrent pour développer notre économie, créer des emplois dans un contexte exigeant, instable, incertain et en profond changement. Ne faisons pas du Trump, saisissons les opportunités de la transition climatique pour une économie résiliente et prospère.

Mijnheer de eerste minister, heren ministers, dank u voor uw zeer stevige antwoorden. Die stemmen mij blij. U ziet volop de ernst van de situatie in. Als cd&v moedigen we u aan opdat België een duidelijke, constructieve rol in de Europese Unie opneemt om een stevig antwoord te formuleren.

Mijnheer de premier, het antwoord mag niet agressief zijn, maar evenmin naïef. Ga voor een slim en assertief Europees antwoord, want onze Belgische export, onze Belgische farmaceutische industrie verdienen dat. We rekenen dus echt op u.

Mijnheer de premier, ik ben blij met uw stelling dat wij als Europeanen de rug moeten rechten. Daarom moeten wij, zoals u hebt gezegd, meer investeren in onze defensie. De Europese landen zullen veel meer moeten samenwerken om hun rol in de NAVO te kunnen opnemen. Wij moeten inderdaad Oekraïne blijven steunen. Dat land is immers de poort van Europa. Capitulatie voor een vijand zoals Poetin mag nooit een optie zijn. Voor de N-VA luidt het motto: geen welvaart zonder veiligheid. Samen kunnen wij het aan.

Mijnheer de minister, de Amerikaanse president Trump heeft zonder enige afstemming met Europese bondgenoten het initiatief genomen om vredesbesprekingen over Oekraïne op te starten. In een verrassende wending heeft hij directe onderhandelingen met de Russische president Poetin geïnitieerd en daarbij aangegeven dat Oekraïne mogelijk territoriale concessies moet doen en dat het NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne niet realistisch is. Voorts draaide hij de waarheid om door Oekraïne te verwijten de oorlog te zijn gestart en stelde hij dat president Zelensky een dictator is.

Die situatie roept grote vragen op over de positie en de invloed van Europa in het conflict en over de strategische autonomie van de Europese Unie. Terwijl Trump en Poetin de toon zetten met betrekking tot de toekomst van Oekraïne, lijkt Europa opnieuw grotendeels aan de zijlijn te staan, afgezien van het feit dat president Macron en premier Starmer bij Trump mogen langsgaan.

Wat is uw reactie op het feit dat België en de EU als geheel niet formeel zijn betrokken bij de onderhandelingen?

Welke diplomatieke initiatieven zal België nemen, zowel bilateraal als in de EU, opdat Europa toch een volwaardige stem aan de onderhandelingstafel krijgt?

Welke garanties biedt België dat het Oekraïne zal blijven steunen, zowel op militair als op civiel vlak?

Hoe zal België in de EU pleiten voor een onderhandelingskader waarin Oekraïne zelf volledig maar ook volwaardig wordt betrokken, om te voorkomen dat er boven het hoofd van Oekraïne beslissingen worden genomen over de soevereiniteit en veiligheid, zoals nu wellicht gebeurt door de nieuwe grondstoffendeal met Trump?

Monsieur le ministre, comme je n'ai pas encore eu l'occasion de vous le dire en commission, je tiens à vous féliciter pour votre poste et à vous souhaiter le meilleur dans cette belle fonction.

Depuis le coup de fil du 13 février dernier entre MM. Trump et Poutine au sujet de l'Ukraine, l'histoire s'accélère. Si nous en croyons les déclarations du président américain et de son secrétaire d' É tat à la Défense, les É tats-Unis considèrent déjà que l'Ukraine devra faire des concessions territoriales et ne pourra jamais faire partie de l'OTAN.

Je crois qu'il faut voir les choses en face: nous avons affaire à une administration américaine imprévisible et pro-russe. Elle est même à deux doigts d'estimer que c'est l'Ukraine qui devrait presque s'excuser d'avoir été attaquée.

Tout indique que nous nous dirigeons vers un règlement de paix en l'absence des principaux intéressés, à savoir les Ukrainiens, mais aussi les Européens. Tout indique aussi qu'après des années de lutte soutenues par les Occidentaux, l'Ukraine sera abandonnée et forcée à une paix qui n'en sera pas vraiment une.

Si l'Ukraine se retrouve à devoir accepter le dépeçage de son pays, si elle doit accepter que la loi du plus fort l'emporte sur le respect des frontières et du droit international, alors c'est l'ensemble de nos valeurs qui sera bafoué.

Comme je l'ai souvent répété durant la dernière législature, notre pays fait partie des États européens qui auraient dû aider davantage et mieux l'Ukraine.

Nous avons certes fourni de l'aide, mais en retenant toujours quelque peu notre effort, contrairement à d'autres pays comparables, comme les Pays-Bas par exemple. C'est la raison pour laquelle nous sommes toujours considérés comme appartenant à la seconde division de l'aide militaire.

Quelle sera l'attitude la Belgique, face à ce tournant important?

Quelle sera notre position face à ce qui se dessine comme, au mieux, un nouveau Yalta et, au pire, un nouveau Munich, dont les Européens apparaissent pour l'instant comme les grands absents et les grands exclus?

Quelle position allons-nous adopter au sein du concert des nations européennes?

Si jamais la paix ne se réalise pas, ce que nous ne devons pas exclure, continuerons-nous à aider financièrement et militairement, peut-être plus que jamais, les Ukrainiens qui ont vocation à rejoindre à terme l'OTAN ainsi que notre Union européenne?

Monsieur le ministre, la conférence de Munich, c'était une étape, mais je pense que nous sommes déjà beaucoup plus loin dans la rhétorique et dans l'action brutale du président Trump en concertation avec Vladimir Poutine pour, quelque part, se repaître du cadavre. Nous voyons également à quel point ils essaient de contraindre le président Zelensky à conclure un accord sur les terres rares et les minerais précieux en Ukraine pour rembourser l'aide militaire des États-Unis, on parle d'un marché de 500 milliards.

Négociations de paix sur un territoire souverain sans que ni le gouvernement de ce territoire souverain, ni l'Union européenne, les alliés traditionnels et historiques des États-Unis, y soient associés. Tout cela remet sur un plateau, quelque peu honoré aujourd'hui, Vladimir Poutine.

Le risque de voir l'Ukraine et l'Europe mises devant le fait accompli est aujourd'hui réel, d'autant que Washington semble, désormais, considérer comme irréaliste l'adhésion de l'Ukraine à l'OTAN et un retour aux frontières d'avant 2014. Alors que l'Europe doit jouer un rôle accru dans la gestion des crises internationales, il est impératif que la voix de nos institutions et de nos partenaires soit entendue. Dans ce contexte, il me semble essentiel que notre pays défende une approche cohérente et équilibrée.

Dès lors, quelle est la position officielle et claire de la Belgique face à ces récentes évolutions et au risque d'un accord négocié en dehors du cadre européen et ukrainien? Quelles initiatives la Belgique peut-elle soutenir pour garantir que l'Ukraine et l'Union européenne restent pleinement impliquées et que leurs intérêts soient préservés? Et pourquoi avoir seulement regretté amèrement et non pas avoir condamné le double vote qui a été amené entre la Russie et les É tats-Unis sur l'Ukraine, lâchant totalement à la fois les Ukrainiens mais également les alliés européens?

Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Via verschillende kanalen vernemen we dat de Verenigde Staten en Oekraïne bijna een akkoord hebben bereikt waarbij de VS toegang krijgen tot Oekraïense zeldzame aardmetalen. In ruil hiervoor zou de VS militaire steun blijven verzekeren. Het is dit akkoord dat de achterliggende reden zou zijn van de spanningen tussen de Amerikaanse president Trump en de Oekraïense president Zelensky. President Trump bekritiseerde president Zelensky openlijk in niet te verstane bewoordingen toen Oekraïne terughoudend was om het akkoord te ondertekenen. De Britse krant The Telegraph zou het document met de grondstoffen-“deal” in haar bezit hebben of minstens hebben kunnen inzien. Het zou gaan om een kleine 500 miljard dollar in waarde, waarvan de VS exclusieve toegang zou krijgen.

In Frankrijk verklaarde president Macron na overleg met negentien landen, waaronder België, dat er een eensgezind standpunt van de betrokken Europese landen is over Oekraïne. Dat standpunt legt de nadruk op duurzame vrede en robuuste garanties. Indien dit klopt, zou dit kunnen betekenen dat Europa zich in bredere zin positioneert tegenover de geopolitieke implicaties van het mogelijke akkoord tussen de VS en Oekraïne. Daarnaast wordt een nieuwe ronde van sancties tegen het Russische regime voorbereid.

Mijn vragen voor de minister:

Gezien deze ontwikkelingen en de potentiële impact op zowel de Europese als Belgische belangen, verneem ik graag wat de officiële positie van België is ten aanzien van het voorgestelde grondstoffenakkoord tussen de VS en Oekraïne?

Hoe beoordeelt de Belgische regering de mogelijke gevolgen van dit akkoord voor de Europese veiligheid en economie?

Indien het klopt dat de animositeit tussen president Trump en president Zelensky haar oorsprong vindt in het dispuut over de grondstoffen: wat is de positie van de Europese landen hierin?

Klopt volgens u de bewering van president Trump dat de VS meer hulp aan Oekraïne heeft gestuurd dan de Europese landen? Wat is volgens u de verhouding tussen beiden?

President Trump staaft de exclusieve toegang tot Oekraïense grondstoffen op het feit dat de VS het meest hebben bijgedragen in de steun. Hoe rijmt u dat met het antwoord op de vorige vraag? Klopt het circulerende bedrag van 500 miljard dollar?

Zeldzame metalen en grondstoffen vormen de inzet op geopolitiek vlak: onder andere China probeert deze in Afrika te controleren en de Europese landen hebben er steeds moeilijker toegang toe. Werd er door de Europese landen gesproken over een alternatieve grondstoffen-“deal” ten voordele van de Europese landen?

Het Verenigd Koninkrijk kondigde nieuwe sancties aan tegen de Russische Federatie. Vanuit Europa zou eenzelfde pakket onderweg zijn: wat zijn hiervan de contouren en welke sectoren van de Russische Federatie worden hier in het vizier genomen?

Wordt er op Europees niveau onderzoek gedaan naar de zogenaamde “grijze” of “schaduwvloot” van de Russische Federatie? Onderzoekt men hoe deze vloot tot stand kwam met behulp van mogelijk Europese bedrijven?

Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Mijnheer de minister, het Amerika van Trump lijkt wel een bondgenoot van Poetin. Met zijn uitspraken lijkt Trump Zelensky en Oekraïne te laten vallen als een baksteen. Anderzijds lijken de Verenigde Staten wel geïnteresseerd in de Oekraïense grondstoffen. Onderhandelingen voor een deal rond grondstoffen zouden zich in een finale fase bevinden.

Zoals u aangaf in de marge van Europese Raad op maandag, blijft het cruciaal dat ook Oekraïne en Europa mee aan tafel zitten om de toekomst van Oekraïne vorm te geven. Tegelijk blijft het cruciaal om het lot van Oekraïne én Europa zelf in handen te nemen. Op de afgelopen Raad Buitenlandse Zaken kwam Oekraïne alvast aan bod, waar een zestiende sanctiepakket tegen Rusland werd aangenomen. Ook kondigde commissievoorzitter von der Leyen alvast 3,5 miljard euro extra financiële steun aan voor Oekraïne.

Ik heb daarom voor u de volgende vragen:

Welke concrete maatregelen werden op de Raad Buitenlandse Zaken genomen om Oekraïne zonder de VS verder te ondersteunen, zowel op diplomatiek vlak als wat betreft veiligheids- en economische samenwerking? Welke stappen heeft u daartoe verdedigt op de Raad?

Welke concrete stappen zal de Europese Unie nemen om haar eigen veiligheidsarchitectuur verder te versterken, nu de VS niet langer als een betrouwbare bondgenoot kan worden beschouwd?

Welke bilaterale steun van België aan Oekraïne is nog gepland? Waaruit bestaat die steun concreet?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoorden.

Het is inderdaad van cruciaal belang dat Europa niet buitenspel wordt gezet in dit conflict en dat wij gezamenlijk blijven opkomen voor de soevereiniteit en de veiligheid van Oekraïne. Ik ben blij dat u binnen maar ook met de Europese Unie blijft aandringen op een volwaardige rol aan de onderhandelingstafel. Enkel door een sterke, eensgezinde Europese houding kunnen wij voorkomen dat beslissingen over Oekraïne zouden worden genomen zonder Oekraïne. Het is essentieel dat onze steun aan Oekraïne, zowel militair als humanitair, onverminderd doorgaat. Het is zoals u zegt, België blijft een bondgenoot van Oekraïne. Dat is meer dan nodig.

Monsieur le ministre, franchement, je voudrais vous féliciter pour votre réponse. Vous rendez honneur à ce pays, à l'Union européenne et à la victime, l'Ukraine. Je vous remercie pour cela.

Cependant, vous êtes quelque part coincé, au sein de cette majorité, avec la vision pro-atlantiste qui était dans la déclaration de politique gouvernementale et qu'il va falloir rapidement corriger. Je serai attentif à ce que le sommet européen du 6 mars donnera, car je suis convaincu, comme vous, que c'est l'occasion de construire une nouvelle feuille de route européenne, sans se résigner. Construisons cette feuille de route et réorientons notre politique économique, diplomatique, notre stratégie militaire également, sur le long terme. Abandonnons la centralité américaine comme point de référence!

Les États-Unis étaient nos alliés. Je croyais qu'ils allaient rester nos partenaires. Je me demande s'ils ne vont pas devenir, bientôt, un jour, nos adversaires. Je vous encourage, en tout cas, à faire tout ce que vous pouvez pour que nous soyons fermes. Je pense que Poutine, comme Trump sont des gens brutaux qui ne comprennent que les rapports de force et partagent très peu de valeurs morales et humaines. Bien sûr, on ne conduit pas le monde simplement sur des valeurs, il y a des rapports de force, mais l'Union européenne ne se laissera pas faire. Vous en avez été le témoin, ici, et je vous remercie d'avoir utilisé deux expressions importantes à propos du vote intervenu aux Nations Unies. Vous l'avez condamné publiquement et vous avez dit que c'était une honte. Je vous remercie pour cela.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos propos assez forts sur ce qui s'est produit à l'ONU.

Non, nous ne pouvons pas accepter, au XXI e siècle, que la force entérine des frontières en Europe. C'est impossible, de sorte qu'on a raison d'en faire une question de principe. Non, nous ne pouvons pas accepter la lecture actuelle des É tats-Unis, et nous devons nous en émanciper. J'ai l'impression que les Européens sont en train de se diviser en deux blocs: ceux qui pensent qu'il est encore possible de raisonner M. Trump en allant le voir et en lui expliquant la réalité de la situation, et les autres, qui, eux, ont conscience que cet homme est imprévisible.

Or, si on fait preuve de lucidité face à ses propos et à ses intentions ainsi qu'à ceux de ses proches, il y a un tropisme pro-russe qu'il faut pouvoir intégrer avec cette administration. En tout état de cause, nous pensions tous que le premier Trump serait une parenthèse, et il ne faut pas faire l'erreur de penser que le deuxième en sera une également, même si nous espérons tous pouvoir un jour reprendre nos partenariats avec les Américains.

Nous ne sommes pas encore autour de la grande table européenne en raison de la faiblesse de notre aide militaire, mais nous avons une compensation sous la forme de notre vaste réseau diplomatique – vous en êtes désormais à la tête – qui permet à la Belgique, aux moments clés de l'histoire, de jouer un rôle essentiel. Je ne peux donc que vous encourager à continuer à mettre un pied dans la porte et à continuer à ne pas exclure la possibilité que la guerre se poursuive. En effet, il est tout à fait possible que les efforts de paix n'aboutissent pas. Dans un tel cas, nous devrons être au rendez-vous et apporter l'aide militaire à l'Ukraine.

Mijnheer de minister, de steun van ons land aan Oekraïne moet inderdaad krachtig en duidelijk zijn. Oekraïne misprijzen door te roepen dat het een conflict zou hebben uitgelokt, kunnen wij niet aanvaarden. Het is goed dat dat hier wordt veroordeeld.

Als N-VA-fractie zullen wij de zoektocht naar middelen voor defensie blijven ondersteunen. Minister Francken is daar op het moment al mee bezig. We moeten ervoor zorgen dat we klaar staan om onze toch bijna buur, Oekraïne, verder te helpen.

Ik ben verheugd over de rechtzetting in verband met de middelen. Als Europa effectief 134 miljard steun heeft gegeven aan Oekraïne en de VS 114 miljard, zoals u nu zegt, dan moeten we er rekening mee houden dat men zich aan de andere kant van de Atlantische Oceaan een beetje rijk aan het rekenen is. Hoezeer we ook een partner blijven van de Verenigde Staten, het kan niet dat ze zich rijk rekenen op de rijkdommen en de mineralen die in Oekraïne aanwezig zijn. Het factchecken van de cijfers is belangrijk. We zullen dat moeten blijven doen.

Zoals u aangaf, is het heel belangrijk dat een vredesakkoord onderhandeld wordt met de partners aan tafel. Het kan niet anders dan dat Oekraïne en de Europese Unie daarbij aanwezig zijn. U krijgt al onze steun om er met eerste minister De Wever voor te gaan en om het vredesakkoord te bepleiten met de mensen die echt aan zet zijn.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw krachtig antwoord. Er kan inderdaad geen duurzame vrede zijn zonder Oekraïne aan de tafel, en ook niet zonder de Europese Unie die in veiligheidsgaranties zal moeten voorzien. Het is ook belangrijk dat we blijven inzetten op militaire en humanitaire steun en dat er in de Europese Unie eensgezindheid bestaat, zodat we een krachtig signaal kunnen geven en ons lot in eigen handen kunnen nemen, samen met Oekraïne. Ik heb Kiev twee keer bezocht tijdens de oorlog en het is me bijgebleven dat de miljarden euro's die we hebben gegeven nog altijd niet voldoende zijn. Ik herinner me heel goed het discours aldaar: Oekraïne moet kiezen waar ze één kogel kunnen inzetten om hun grondgebied en hun burgers te beschermen tegenover zes kogels voor Rusland. Dat is onaanvaardbaar. We moeten steun blijven geven en mogen ons niet voorhouden dat het genoeg is. Onze regering is in dat verband eensgezind, net als de oppositie.

Mijnheer de minister, wie in Vlaanderen woont en een auto koopt, moet die auto inschrijven en vervolgens Vlaamse BIV en verkeersbelasting betalen. Oekraïners die hier het tijdelijk beschermingsstatuut genieten, zijn van dit alles vrijgesteld omdat zij op federaal niveau een uitzondering kregen op de inschrijvingsplicht.

De federale regering heeft op 29 juni 2022 een koninklijk besluit uitgevaardigd dat een uitzondering toevoegt op de inschrijvingsplicht voor voertuigen die worden meegebracht door personen die de tijdelijke bescherming hebben verkregen, zoals de Oekraïense vluchtelingen. De minister van Financiën en de minister van Mobiliteit zijn, ieder wat hun bevoegdheid betreft, belast met de uitvoering van dit koninklijk besluit.

Ondervraagd door mijn collega Tom Lamont in het Vlaams Parlement, antwoordde de Vlaamse minister van Financiën Ben Weyts – u welbekend – op 21 januari 2025 het volgende: “In lijn met de vorige vraag dien ik opnieuw te verwijzen naar België, o België, dat ook in dezen niet zo behulpzaam is, alleszins niet bij de realisatie van onze doelstellingen. Het is inderdaad de resultante van federale regelgeving, van een KB. (…) Los van de algemene beschouwing van de maatregelen die we hebben getroffen in het kader van Oekraïnecrisis, is het zo dat wij op Vlaams niveau al in het afbouwscenario zitten. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de noodopvang. Het is onze overtuiging dat we nu naar een uitdoofscenario van het een en het ander gaan."

Mijnheer de minister, hebt u zicht op het aantal wagens dat onder deze uitzondering valt? Hebt u er zicht op hoeveel inkomsten hierdoor worden mislopen? Bent u gewonnen voor het uitdoofscenario dat uw Vlaamse collega-minister schetst?

Dat klinkt positief. U bent mee verantwoordelijk voor het koninklijk besluit waar het uw bevoegdheid betreft. Ik hoor hier duidelijk, net zoals van de Vlaamse minister, een pleidooi om een en ander effectief te laten uitdoven. Dat is iets waarvoor wij gewonnen zijn. Dat was ook de insteek van mijn vraag. Het is voor ons ongehoord dat wij de voertuigen van Oekraïners, die vaak een heel zware uitstoot hebben, subsidiëren, terwijl de gewone Vlaamse burger wel de volle pot moet betalen. Het gaat daarbij over billijkheid en over rechtvaardigheid. Mijnheer de minister, wij zullen ook voor dat punt een vervolgvraag opstellen, zodat we het dossier bij u kunnen opvolgen teneinde te kunnen nagaan welke stappen u onderneemt om het koninklijk besluit effectief te laten uitdoven, zodat iedereen op dezelfde manier wordt getaxeerd.

Mijnheer de eerste minister, in De Tijd zegt minister van Defensie Francken dat we ons beter wat zouden inspireren op het Amerikaanse model, dat de sociale zekerheid iets voor wussies is en dat we beter nog wat meer Amerikaans materiaal zouden bestellen.

Ik heb het gevoel dat er in Europa een soort Stockholmsyndroom heerst, want sinds de eerste dag dat Donald Trump opnieuw president is geworden, heeft hij alleen maar gehandeld alsof de Europese lidstaten niet van tel zijn. Dat was al duidelijk in de Groenlandkwestie, een land vol mineralen dat al 800 jaar bij Denemarken hoort en waarvan Theo Francken trouwens zegt dat de Verenigde Staten het best mogen hebben. Er kwam daarop zo goed als geen reactie.

Dat was ook duidelijk met de inmenging van Elon Musk in de politieke aangelegenheden in Europa, met name in Duitsland. J.D. Vance heeft dat nadien nog eens overgedaan. Er kwam daarop enkel een erg flauwe reactie. Dat is vandaag opnieuw het geval met de deal tussen Trump en Poetin over Oekraïne, waarbij Trump wil dat Europa de oorlogskosten draagt en hij met de kostbare grondstoffen kan gaan lopen. Get real , Trump is niet de vriend van de Europese Unie en zal dat ook niet worden. Het is niet door meer materiaal te bestellen bij Lockheed Martin dat Trump van mening zal veranderen.

Mijn vraag aan u en aan deze regering is of deze regering nog steeds van plan is om, zoals Theo Francken beweert, extra F-35's in de Verenigde Staten te bestellen, F-35's die trouwens niet kunnen opstijgen zonder de toestemming van het Pentagon. Is ons land nog steeds van plan om meer militaire bestellingen bij de VS te plaatsen in de hoop dat Trump daardoor kalmeert?

Mijnheer de premier, de mensen liggen wakker van de dagelijkse onheilsberichten die de wereld op zijn kop zetten. Donald Trump heeft duidelijk geen gebrek aan fantasie: Zelensky is een dictator en Oekraïne is verantwoordelijk voor de oorlog. Er is duidelijk een open lijn tussen Moskou en Washington. Trump lijkt wel een Russische onderhandelaar, bijna een communist, mijnheer Mertens.

Moskou kan zich geen beter openingsbod indenken. Het vredesplan van Trump is duidelijk een capitulatie, terwijl we net nood hebben aan veiligheidsgaranties, zowel voor Oekraïne als voor Europa. Als kers op de taart lijkt het erop dat Oekraïne verdeeld wordt in Russische en Amerikaanse wingewesten, terwijl Oekraïne en de Europese Unie lijdzaam moeten toekijken. We vragen ons dus af of de Verenigde Staten nog een bondgenoot zijn.

We hebben vandaag nood aan een Europese sense of urgency en aan eensgezindheid. Daarnaast zijn er meer investeringen in veiligheid en meer investeringen in defensie nodig. Ik ben het dus niet eens met de communistische partij hier. We moeten de duidelijke boodschap brengen dat er geen Oekraïense vrede komt zonder Oekraïne en dat er geen Europese veiligheidsregeling komt zonder Europa.

Mijnheer de premier, wat werd er besproken tijdens de al dan niet virtuele digitale top in Parijs? Welke boodschap zal Macron brengen in Washington? Als er geen eensgezindheid is tussen de 27 lidstaten, is er dan bereidheid tot samenwerking tussen gelijkgezinde staten?

Mijnheer de eerste minister, het valt mij op dat u in het regeerakkoord heel veel spreekt over Poetin en wellicht is dat terecht. Over de Verenigde Staten staat er één belangrijke zin in dat regeerakkoord, namelijk dat het onze belangrijkste en beste bondgenoot voor wereldwijde stabiliteit is. Wel, ik mag hopen dat u noteert wat de president vindt over bijvoorbeeld Panama, dat u noteert wat hij vindt over bijvoorbeeld Groenland, een deel van de Europese Unie nota bene, dat u noteert wat de president denkt over Gaza, dat hij wil opkopen, en dat u beseft wat hij nu aan het doen is met Poetin, namelijk het onderling verdelen van Oekraïne en het roven van de grondstoffen. Dat is hetgeen gebeurt.

Ik had een beetje zelfreflectie van de Europese leiders verwacht. Ook in ons land had ik een klein beetje zelfreflectie verwacht. Is het wel strategisch voor Europa om ons wagonnetje aan dat van de Verenigde Staten te blijven hangen? Is het wel strategisch om daar nieuw materiaal te bestellen? Daarop hebt u trouwens niet geantwoord en dat is heel duidelijk.

Mijnheer de premier, om toch al een tipje van de sluier te lichten, ik nam in mijn vraag dezelfde positie in al u. Wat we nodig hebben en dit is wat mensen willen, is duurzame vrede. Mijnheer Mertens, mensen willen veilig zijn. Dat betekent ook investeren in Europese defensie. Wij moeten onze eigen belangen kunnen behartigen. Moeten we daarom de trans-Atlantische bruggen opblazen? Nee, maar we moeten wel onze eigen boontjes kunnen doppen, want het is heel duidelijk dat Europa solidair moet blijven met Oekraïne. Europa kan namelijk niet veilig zijn zonder een veilig en soeverein Oekraïne. Het is onze morele plicht om die waarden te verdedigen, zoals we altijd hebben gedaan, en we mogen Oekraïne dus niet in de steek laten.

Mijnheer de minister, ik heb deze vraag ingediend op 12 februari, een week geleden. Intussen is ze compleet gedateerd. Er beweegt immers heel veel op het Europese en op het wereldtoneel, en niet altijd in een positieve richting. De aanleiding voor mijn vraag waren een aantal uitspraken van de nieuwe defensieminister van de Verenigde Staten, Hegseth, die België en bij uitbreiding Europa met de neus op de feiten drukte dat we in de toekomst zelf onze boontjes zullen moeten doppen.

Ondertussen zijn er in Saoedi-Arabië onderhandelingen opgestart tussen de Verenigde Staten en Rusland, zonder Oekraïne, zonder de Europese Unie. Volgens president Trump moeten Oekraïne en de Europese Unie een toontje lager zingen. Macron organiseerde op zijn beurt een Europees veiligheidsoverleg. Zonder ons. Vandaag is er een veiligheidsoverleg aan toegevoegd waar onze eerste minister wel aan zal deelnemen, zij het digitaal.

Er zijn eigenlijk niet zoveel positieve vooruitzichten, maar ik wil hier niet van Trump de baarlijke duivel maken. Hij heeft een aantal punten, zeker als hij zegt dat Europa en België stilaan hun NAVO-verplichtingen moeten nakomen. Daarin heeft hij 100 % gelijk.

Waar ik me wel veel zorgen over maak, is de houding van de Verenigde Staten ten aanzien van Oekraïne. Hegseth heeft toch heel duidelijk gezegd dat Oekraïne er stevig over moet nadenken de door Rusland bezette gebieden op te geven en dat het zijn toetreding tot de NAVO vooral moet vergeten. Wij moeten die toetreding volgens hem uit ons hoofd zetten. Op dat vlak is het standpunt van de Verenigde Staten wel heel duidelijk.

Het ging ook over de vredestroepen. Als er vredestroepen naar Oekraïne gestuurd worden, zal dat zonder de Verenigde Staten zijn. Het zijn toch allemaal zeer sterke uitspraken, waardoor meer en meer duidelijk wordt dat België en Europa hun plan zullen moeten leren trekken. Ik vind het echter wel belangrijk dat we de banden met de Verenigde Staten niet volledig verbranden, vandaar een aantal vragen.

Mijnheer de minister van Defensie, wat is uw standpunt met betrekking tot die uitspraken? Vindt u ook dat Oekraïne de bezette gebieden zou moeten opgeven? Wat denkt u over een NAVO-bondgenootschap met Oekraïne? Wat is het standpunt van de regering ten aanzien van de steun aan Oekraïne? Wat is nu de te volgen strategie van Europa als bondgenoot van Oekraïne?

Gelet op de recente ontwikkelingen, ziet u op korte termijn vredesgesprekken aanvatten tussen Oekraïne en Rusland? Het gaat dan om echte vredesgesprekken, niet het aftasten dat nu gebeurt tussen de Verenigde Staten en Rusland. Welke rol is daarin voor de Europese Unie weggelegd?

Monsieur le ministre, on apprenait le 13 février dernier, le coup de téléphone entre MM. Trump et Poutine au sujet de l’Ukraine et, à en croire les déclarations du président américain et de son secrétaire à la Défense, les États-Unis considèrent déjà que l’Ukraine devra faire des concessions territoriales et ne pourra jamais faire partie de l’OTAN. Tout indique, malheureusement, qu’un règlement de paix se dessine dans le dos des principaux intéressés: les Ukrainiens et les Européens. Cela se confirme depuis lors par les échanges intervenus à Riyad entre Russes et Américains.

Tout indique qu’après des années de lutte soutenue par les occidentaux, l’Ukraine va être abandonnée et forcée à une paix qui n’en sera pas vraiment une. Si l’Ukraine se retrouve à devoir accepter le dépeçage de son pays, s’il elle doit accepter que la loi du plus fort l’emporte sur le respect des frontières et le droit international, c’est l’ensemble de nos valeurs qui sera bafoué. Notre pays, je l’ai souvent dit sous la précédente législature, fait partie des États européens qui auraient pu aider davantage et mieux l’Ukraine. Nous avons fourni de l’aide, oui, mais en retenant toujours quelque peu notre bras lorsqu’on regarde ce qui a été investi par des pays comparables comme les Pays-Bas. C’est pour cette raison que nous sommes aujourd’hui considérés comme étant en seconde division et que notre premier ministre n’est invité à l’Élysée qu’aujourd’hui, à la réunion de rattrapage, un peu comme aux demi-finales de l’Eurovision.

Quelle sera donc l’attitude de la Belgique face à ce tournant important? Quelle sera notre position face à ce qui sera au mieux un nouveau Yalta et au pire un nouveau Munich dont les européens apparaissent à ce jour comme les grands absents, les grands exclus? Quelle position la Belgique va-t-elle défendre au milieu du concert des nations européennes sur l’Ukraine et les perspectives de cette soi-disant paix? Continuerons-nous quoi qu’il en coûte à aider financièrement et militairement ce pays qui a tant vocation à rejoindre l’Union et l’Alliance atlantique? Je vous remercie.

Monsieur le ministre, en marge d’un sommet européen consacré à la Défense, auquel vous avez participé, mais également interrogé par la presse, le premier ministre, lui, s’est défini comme un atlantiste désireux de préserver la relation avec Washington et de poursuivre en indiquant, je cite: "C’est une erreur de penser que l’Union européenne peut ou devrait se défendre toute seule." Alors, force est de constater que le gouvernement de Donald Trump ne partage pas du tout cette analyse. Durant un sommet de l’OTAN, auquel vous avez participé, le secrétaire américain à la Défense a jugé que l’adhésion de l’Ukraine à l’OTAN n’était pas réaliste, pas plus qu’un retour aux frontières d’avant 2014. Il a indiqué que si les forces de paix devaient être déployées – vous avez d’ailleurs fait des déclarations en ce sens sur la participation éventuelle de l’armée belge dans les forces de paix destinées à être déployées –, celles-ci ne le seraient pas dans le cadre de l’OTAN. C'est très clair. Elles ne pourraient pas invoquer l'article 5 du Traité de l'Alliance en cas d'attaque. L'armée américaine n'y participera pas.

Pour mon groupe, le retour de Donald Trump à la Maison-Blanche devrait être l'occasion, pour l'Union européenne et notre pays, d'un électrochoc pour une véritable autonomie stratégique européenne au sein de l'OTAN. Ce sont des difficultés, mais il y a d'immenses opportunités.

Monsieur le ministre, quelle est votre réaction suite aux propos du gouvernement de Donald Trump quant à l'Ukraine? Quelle position avez-vous défendue au nom de la Belgique durant le sommet de l'OTAN, notamment au sujet de l'Ukraine, des négociations en cours qui excluent les autorités ukrainiennes, et du besoin d'une véritable autonomie stratégique de l'Union européenne? Quelles initiatives allez-vous prendre en ce sens au sein de l'Union européenne pour tenter de renforcer le pilier européen au sein de l'OTAN? Je vous remercie pour vos réponses.

Mijnheer de minister, u hebt recentelijk verkondigd dat België aan een vredesmissie in Oekraïne zou kunnen deelnemen. U sprak over vredesonderhandelingen en een vredesbestand dat mee kon worden gehandhaafd met onze militairen. In het bewuste artikel leek u de realpolitik van Trump te smaken, ook al lijkt hij dus snel een einde te willen maken aan de oorlog en de deur open te zetten voor gebiedsafstand in de Donbas en het zuiden van Oekraïne. Dat roept toch enkele vragen op.

U beklaagde zich in april 2024 nog over de lamentabele staat van de munitiestocks en van ons defensieapparaat in het algemeen. Dat zou op dit moment eerder een last dan een bijdrage zijn. Ik citeer: “In elk geval klopt het dat wij op dit moment geen munitie hebben om een langdurige oorlogsinspanning van welke aard dan ook vol te houden. Een vredesmissie aan de – toekomstig – voormalige Oekraïense frontlijnen na een vredesdeal draagt altijd het potentieel van opflakkering in zich. We moeten dus erg goed voorbereid zijn op dit scenario als we die stap willen zetten en onze militairen effectief aan zo'n missie zouden willen laten deelnemen.”

Wat is uw visie op de lopende vredesonderhandelingen? Wat is uw visie op het door Trump beoogde vredesakkoord met Poetin? Hoe rijmt u dat met uw eerder geuite standpunt dat we tot de laatste man moeten vechten? Hoe zou zo'n vredesmissie er concreet uitzien? Hoeveel manschappen zouden we moeten sturen om enig gewicht in de schaal te kunnen leggen en uit welke eenheden zouden zij komen? Hoeveel munitie zouden zij moeten meenemen?

Is Defensie wat u betreft voorbereid op een mogelijk zeer langdurige vredesmissie in Oekraïne? Ik vrees namelijk dat het geen kwestie van enkele maanden zal zijn. Wat zal de impact op onze capaciteit zijn? Wat zal de kostprijs zijn?

Is Defensie voorbereid op effectieve vredeshandhaving indien Rusland een eventueel vredesbestand zou schenden? Oud-generaal Thys stelde immers dat we dit nog nooit in die vorm hebben gedaan. U zegt zelf dat Poetin zich niet aan een akkoord zal houden, wat effectief in de lijn der verwachtingen ligt. Kan onze Defensie dat scenario dan wel aan op dit moment? Dat lijkt me een cruciale vraag.

Mijnheer de minister, we krijgen nu op korte termijn een realitycheck. Dat ons land niet mee aan tafel zat bij de Europese besprekingen hebt u in de pers al gekaderd. U zult het echter wel met ons eens zijn dat Oekraïne een plaats aan de onderhandelingstafel moet krijgen. We vernemen dat de Oekraïense strijdkrachten zich bij eender welke boven hun hoofd besliste deal niet zullen neerleggen.

Graag hoor ik van u of u bij uw Amerikaanse collega de grote strategie hebt meegekregen, dan wel of hun diplomatie eerder heel situationeel is.

Mijnheer de minister, een maand geleden was ik op bezoek op de Amerikaanse ambassade. De rode draad doorheen het gesprek met de daar aanwezige diplomaten was: fasten your seatbelts, it's gonna be a hell of a ride . Die woorden zijn nog maar drie weken oud en we hebben al gezien wat die in de praktijk betekenen.

We hebben de afgelopen weken heel wat uitspraken gehoord in het kader van internationale bijeenkomsten in de Munich Conference, maar ook op de NAVO-top van Defensieministers. Daarbij is het heel duidelijk dat het met deze Amerikaanse administratie wel degelijk een hell of a ride zal worden.

Europa is volgens mij terecht bezorgd dat het op dit moment enigszins buitenspel gezet wordt bij de mogelijke vredesonderhandelingen voor Oekraïne. Ik hoop dat Europa zich daar krachtdadig zal tonen, maar vooral ook dat Europa de rug recht en schouder aan schouder blijft staan en niet collectief in tranen uitbarst bij uitspraken van Amerikaanse officials, maar dat we vooral rekenen op onszelf en dat we onszelf voldoende sterk tonen op het internationaal toneel.

Mijnheer de minister, u hebt zelf verklaard dat het mogelijk moet zijn dat ook Belgen deelnemen aan een eventuele vredesoperatie in Oekraïne. Vooruit kan dat absoluut ondersteunen, want ook dat is een vorm van internationale solidariteit. Dat zal echter moeten gebeuren onder een aantal belangrijke voorwaarden. De basisvoorwaarde is natuurlijk dat er vrede bereikt wordt. Zonder vrede kan men geen peacekeepingoperatie opstarten. Dat zal dus een belangrijke voorwaarde zijn. Het zal ook onder een internationale paraplu moeten gebeuren, met duidelijke inzetregels en een duidelijk mandaat. Kunt u die mogelijke Belgische deelname aan de toekomstige peacekeepingoperatie al wat verder duiden?

Monsieur le ministre, je ne vous souhaite pas la bienvenue car vous étiez là bien avant moi, mais je vous félicite pour l'engagement déjà pris, et certainement pour tout le travail que vous pourrez réaliser au sein de votre ministère.

Les États-Unis ont décidé dernièrement et unilatéralement de mettre les Européens devant leurs responsabilités en affirmant que la sécurité du continent devait être assurée par leurs soins. Cela n'est pas resté sans suite ni sans effet puisque, immédiatement, le président Macron a convoqué à Paris une réunion entre certains pays de l'Union européenne, et ensuite une réunion supplémentaire, qui a lieu ce jour.

Suite aux déclarations du premier ministre britannique ce dimanche, disant que la Grande-Bretagne était prête à envoyer des troupes en Ukraine, et en raison de la possibilité d'arrêt du soutien des États-Unis prochainement dans la gestion du conflit russo-ukrainien, j'aimerais vous poser quelques questions.

L'Europe travaille-t-elle à un envoi coordonné de troupes sur le sol ukrainien? Le gouvernement belge y est-il favorable? À quelles fins nos troupes seraient-elles utilisées le cas échéant? Serait-ce en soutien au cessez-le-feu sur le front?

Pourquoi la Belgique n'a-t-elle pas été invitée à la première réunion d'urgence à Paris? On a un peu l'impression qu'hier avait lieu la Champions League et qu'aujourd'hui a lieu la Conference League. Pourquoi sommes-nous seulement invités aujourd'hui? Si vous aviez une réponse à nous apporter, cela serait évidemment fort éclairant pour nous tous.

Mijnheer de minister, de vredesonderhandelingen zijn opgestart. Dat is op zich een positief feit. Dat toont aan dat onderhandelingen mogelijk zijn. We hadden daar veel eerder aan moeten beginnen, want de afgelopen drie jaar zijn er honderdduizenden slachtoffers voor niets gevallen.

Trump is vooral in zijn eigen belangen geïnteresseerd. De 500 miljard euro aan grondstoffen die hij zou opeisen in Oekraïne is vooral bedoeld om zijn geopolitieke doelen en zijn financiële achterban te dienen. Hij beslist boven de hoofden van de Europeanen, van de Oekraïners, van iedereen. Dat toont ook aan dat alle oorlogen het eigen financiële belang dienen en niet de mensenrechten, niet het redden van de democratie en niet de vrijheid.

Europa moet stoppen met het slaafs volgen van de VS en de NAVO. Europa moet de vrede in Oekraïne verdedigen op basis van een gemeenschappelijke veiligheidsarchitectuur en de weg van internationale samenwerking, ook met de landen van het Zuiden, bewandelen en niet de weg van de militarisering volgen. Europa moet het vredesproces in Oekraïne verdedigen, samen met de Oekraïners, samen met de Russen en ook met de andere mondiale machten. Dat is de enige manier om de oorlog te stoppen.

De vragen die ik had ingediend, gingen over uw 'boots on the ground'-uitspraken. Werd het sturen van Belgische militairen op de ministerraad besproken? Is iedereen in de arizonaregering het daarmee eens? Denkt u dat de aanwezigheid van Belgische grondtroepen en de permanente aanwezigheid van militairen in Oekraïne een positieve factor voor de veiligheid van de regio is? Om hoeveel troepen gaat het precies, als u wilt meedoen? Aan welke veiligheidsgarantie moet worden voldaan? Zijn de missies in Roemenië en Estland daaraan gelinkt? Ziet u de Belgische troepen opereren binnen de NAVO of uitsluitend in een Europese context?

Mijnheer de minister, ik wil eigenlijk minder genuanceerd zijn dan mijn collega's Weydts en Vander Elst. Is Europa een beetje buitenspel gezet? Neen, Europa is totaal buitenspel gezet. Moeten we de gedragingen van Trump een beetje veroordelen? Neen, we moeten die compleet veroordelen.

De Verenigde Staten willen zich enerzijds terugtrekken van het wereldtoneel en anderzijds gedragen ze zich als een bullebak in de wereldpolitiek, door vredesgesprekken aan te knopen met Rusland zonder Europa en zonder Oekraïne erbij. Dat is een rode lijn: vredesgesprekken moeten steeds samen met Oekraïne en samen met de Europese Unie gebeuren. Er kan immers niet worden gesproken over Oekraïne of over de Europese Unie zonder dat Oekraïne of de Europese Unie daarbij worden betrokken. Ik vind het zeer sterk wat daar gebeurt.

Daar komt nog bij dat de president van de Verenigde Staten tegen president Zelensky zei dat hij eigenlijk niet hoefde te klagen dat hij niet bij de gesprekken was, aangezien hij de oorlog allang zelf had kunnen stoppen en die zelf nooit had mogen beginnen. Hij legt de schuld van de oorlog dus ook nog eens bij Oekraïne. De waarheid heeft haar rechten. Wij moeten dat absoluut streng veroordelen. Wij kunnen dat niet dulden, ook niet vanuit de Europese Unie. Wij moeten daarop een fors antwoord geven.

Verschillende Europese leiders hebben aangegeven dat ze eventueel vredestroepen willen sturen. Mijnheer de minister, u hebt ook een dergelijke verklaring gedaan. U zei daarstraks dat u contact had met de ambassadeur in Moskou en benieuwd was naar diens reactie, vooral in het licht van de verklaring van de Russische minister van Buitenlandse Zaken gisteren dat Rusland welk initiatief ook waarbij een nationaal leger, een NAVO-leger of een Europees leger ook maar één voet aan grond in Oekraïne zet, zal beschouwen als een brug te ver. Ook Rusland hanteert natuurlijk de bullebaktactiek. Is daarop feedback gegeven door de ambassadeur? Hoe kijkt hij daarnaar en wat zijn de mogelijkheden daaromtrent?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Ik wil heel even reageren op de heer Tonniau van de PVDA. Mijnheer Tonniau, ik hoor u hier opnieuw met dubbele tong spreken over Oekraïne en Rusland. U werpt op dat heel veel slachtoffers voor niets zijn gevallen. Ik moet er u dus op wijzen dat Rusland Oekraïne is binnengevallen. Ik weet dat Rusland een bevriende natie is voor u en dat u dat regime misschien graag ziet, maar zeggen dat slachtoffers voor niets zijn gevallen in Oekraïne is echt de waarheid geweld aandoen. Ik hoop dat u die uitspraak corrigeert. Mocht ik zoiets uitspreken, dan zou ik beschaamd zijn.

Mijnheer de minister, ik wil het nu hebben over uw antwoorden, waarvoor ik u dank. De houding van België ten aanzien van Oekraïne is niet gewijzigd. Wij blijven hen actief steunen en dat is een goede zaak. Alleen is de houding van de Verenigde Staten wel gewijzigd. Die houding is veel forser en veel actiever geworden. Europa en ons land moeten hun tanden dus laten zien, tonen dat ze aan hetzelfde zeel trekken en eendrachtig tot beslissingen kunnen komen. De positie van Europa op het wereldtoneel wordt immers grondig onder druk gezet en ook enigszins ondermijnd.

Wij moeten daarop blijven hameren. Ik hoop dat België Oekraïne onvoorwaardelijk kan blijven steunen. We kunnen het best aan de tafel zitten om ons standpunt te verkondigen. Ik hoop dat dit in de toekomst continu het geval zal zijn. We voeren heel veel hypothetische gesprekken in dit debat, maar we moeten zoals u aangeeft alle opties in het oog houden. Op alle opties die op tafel kunnen komen, moeten we actief kunnen reageren, dus ook op besprekingen over de vredestroepen in de toekomst. Het is goed dat we dat bespreken, zodat we snel kunnen schakelen op het moment waarop dat op de tafel komt. Ik hoop dat we de Belgische steun aan Oekraïne onvoorwaardelijk kunnen voortzetten.

Merci pour vos réponses. Trois éléments rapidement. Oui, nous regrettons de ne pas avoir été invités à la concertation européenne, mais nous pouvons mettre un pied dans la porte et tenter de monter en première division. Nous sommes un petit pays dans l'investissement militaire mais nous avons d'autres atouts, comme le réseau diplomatique. Il n'y a pas que la Champions League, il y a aussi la Croky Cup et les matchs de coupe, où les petits poucets peuvent tenter d'aller plus haut.

Deux, la Belgique n'exclut pas d'avoir des forces de paix sur place dans le cadre d'un accord de paix. Je crois en effet que nous ne devons pas l'exclure. Si un jour, une force de paix se déploie dans ce pays, elle doit être européenne. Les Russes sont farouchement contre cette idée mais je pense que c'est pourtant la bonne solution.

Et trois, je pense qu'il ne faut quand même pas écarter une hypothèse que tout le monde semble écarter, c'est tout simplement que la guerre continue. Tout le monde a l'air d'être dans l'idée que la paix va s'imposer parce que M. Trump est arrivé et que les planètes s'aligneraient. Mais en fait, les obstacles sont immenses.

Je crois que le gouvernement Arizona ne doit pas seulement tenter de mettre le pied dans la porte pour que les Européens soient intégrés dans un processus de paix. Il doit aussi prévoir, si ça ne marche pas, que la guerre continue et que le soutien à l'Ukraine devra s'intensifier davantage que sous la Vivaldi.

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses.

Participer, dans le cadre d'un accord de paix, au maintien de cette paix: oui, pourquoi pas. Nous l'avons fait par le passé. Vous l'avez dit. Nous avions, notamment au Liban, participé à des opérations de déminage à travers l'opération Blue Line. Cela a malheureusement été interrompu mais nous avons une expertise en la matière.

Deuxièmement, j'ai l'impression que pour l'instant, Poutine est en train de gagner. Il gagne pour les raisons suivantes. Il y a une forme d'acceptation de fait des territoires qu'il occupe déjà aujourd'hui. Cela semble déjà être une forme de préaccord possible. Il refuse l'adhésion à l'OTAN de l'Ukraine mais il permet à l'Ukraine d'éventuellement aller vers l'Union européenne. Il pourrait même interdire que des armes soient livrées à l'Ukraine, que des infrastructures militaires américaines y soient installées. Cela arrangerait bien Donald Trump. Il est en train de discréditer, et Donald Trump aussi, le président Zelensky. Pourquoi? À mon avis, dans l'intention de faire basculer le régime ukrainien et peut-être d'y installer à terme une potiche aux ordres de Poutine. Il faut donc être très vigilant parce que ce pays était sur la voie d'une démocratisation et d'une intégration au niveau de l'Union européenne.

En outre, Poutine a réussi à faire en sorte que la relation entre les États-Unis et l'Union Européenne se dégrade et que le lien transatlantique soit complètement distendu. Donc pour l'instant, qui gagne? C'est Poutine. Nous avons en conséquence besoin d'un leadership commun et d'une stratégie ambitieuse au niveau de l'Union européenne.

En tant que membre fondateur, la Belgique peut jouer un rôle, même si elle n'a pas été invitée à la première réunion, comme élément de stabilisation de l'Union européenne. Cela peut nous apporter des éléments sur lesquels je suppose que dans les jours, semaines et mois à venir, nous aurons l'occasion de discuter non seulement avec vous, mais également avec votre collègue en charge des Affaires étrangères.

Dank u voor uw antwoord, mijnheer de minister. Dit is eigenlijk een provisoir debat, maar u hebt wel een aantal zaken duidelijk gesteld. Daarvoor wil ik u danken. Er is op dit moment uiteraard nog geen vraag gekomen, daar waren we ons allemaal van bewust. Er is wel gezegd dat de houding van de Verenigde Staten gewijzigd is, dat klopt. We weten ook allemaal hoe dat komt. Het draagvlak voor de steun aan Oekraïne is natuurlijk sterk afgenomen in de Verenigde Staten. De huidige president voert uit wat zijn bevolking hem heeft gevraagd. We moeten daar eigenlijk niet al te verbaasd over zijn.

Anderzijds biedt het voor Europa wel de opportuniteit om eindelijk zelf onze verantwoordelijkheid te nemen in een aantal scenario's. Die opportuniteit moeten we dan ook grijpen. We hebben het al eerder gezegd, Europa heeft jarenlang, decennialang, de snooze button ingedrukt. Het wordt misschien tijd dat we daarvan afstappen.

Verder weten we uit de vredesonderhandelingen dat de Russen absoluut niet gewonnen zijn – oh verrassing – voor het idee van een vredesmissie van welke orde dan ook, zelfs buiten de NAVO om. Zij stellen natuurlijk zo hun eisen scherp. Dat zou ons van een aantal zaken zeer bewust moeten maken. Enerzijds moeten we er ons bewust van worden dat het potentieel inschakelen van een vredesmissie een heel langdurige inzet zou kunnen vereisen. Dat heb ik al in mijn vraagstelling gezegd, maar ik wil dat toch nog eens herhalen. Er moet dus heel omzichtig met die situatie omgesprongen worden. Anderzijds moeten we prioriteit geven aan de opschaling van onze defensiecapaciteiten en nog even afwachten of dat vredesakkoord er wel effectief zal komen.

Aan alle collega's die ons in het verleden een beetje naïef hebben genoemd als we het over vredesonderhandelingen of diplomatie hadden, wil ik nog even het volgende zeggen. Niet iedere oorlog wordt gestopt met een bijkomende militaire inzet, maar de stopzetting van iedere oorlog begint natuurlijk wel met onderhandelingen. We mogen daar dus ook niet te meewarig over doen.

Mijnheer de minister, ik ben blij te horen dat we Oekraïne blijven steunen. Overigens, de oorlog in Oekraïne vandaag is ook onze oorlog. Het is dus heel belangrijk dat we Oekraïne blijven steunen. Oekraïne is de poort van Europa. De imperialistische dromen van Rusland zullen daar niet eindigen. Wij moeten er dus voor zorgen dat Oekraïne sterk staat en iets te zeggen heeft, als het ooit aan de onderhandelingstafel komt.

Wij moeten Oekraïne blijven steunen, maar het is ook belangrijk in te zetten op de eigen veiligheid en de eigen defensie. Dat is de boodschap die ik wil brengen.

Mijnheer de minister, partijen die u woorden in de mond proberen te leggen die u niet gezegd hebt, kunt u gewoon wegzetten als fake news. Die tactiek wordt ook door Rusland gebruikt. Of dat toeval is, laat ik in het midden, maar ik wil het toch duidelijk stellen.

Nogmaals, voor ons is het heel duidelijk dat er voorwaarden vervuld moeten worden, voor er nagedacht kan worden over de eventuele inzet van Belgische troepen in een Oekraïense vredesmacht. Ten eerste, er moet uiteraard eerst een vredesakkoord zijn. Ten tweede, er moet een concrete vraag komen. Ten derde, die vredesmacht moet in een internationale context tot stand komen, en, ten vierde, een duidelijk mandaat hebben, het liefst een mandaat van de Verenigde Naties, via een resolutie in die zin, zoals u zelf hebt onderstreept.

Onze enige bezorgdheid – die delen we trouwens met de defensiestaf – bestaat erin dat de inzet van onze militairen voor zo'n vredesoperatie, waar ik achter kan staan, als het zo ver komt, niet ten koste mag gaan van de opbouw van onze Defensie en van de vele investeringen die we daarvoor zullen moeten doen. Defensie moet effectief kunnen werken aan die opbouw. Ik hoop dat u daaraan gehoor geeft.

Monsieur le ministre, je suis entièrement d'accord avec vous. Peu importe la division dans laquelle nous sommes, il nous faut absolument avoir une défense forte. Nous devons dès lors en avoir les moyens et continuer à entraîner nos équipes. La décision de l'Arizona va dans ce sens.

Mijnheer de voorzitter, ik wil eerst even tijd maken om collega Vander Elst van antwoord te dienen. Ja, in de jaren 2000 schreef de PVDA al kritische artikels over de imperialistische politiek van Poetin, we hebben Poetin toen al veroordeeld, en op het moment waarop wij die artikels publiceerden, ging Guy Verhofstadt bij Poetin op de koffie, waar hij op de rode loper ontvangen werd, en vice versa. Welk standpunt nam de Open Vld in tijdens de oorlog in Tsjetsjenië, toen Rusland Tsjetsjenië binnenviel? Ik heb jullie niet gehoord.

Wij hebben geen enkele band met Rusland, in tegenstelling tot Open Vld. In de vorige legislatuur was de heer Leysen lid van de Kamer en hij had en heeft financiële en ook zakelijke banden met Rusland. Ik vraag u dus om te stoppen met beschuldigingen die nergens op gebaseerd zijn.

De PVDA pleit al vanaf de eerste dag voor vredesonderhandelingen. Wij werden daar toen om uitgelachen. Nu zijn we drie jaar verder. Duizenden mensen zijn effectief voor niets gestorven. Nu zal de oorlog uiteindelijk stoppen via, jawel, vredesonderhandelingen. Er zal geen militaire oplossing komen.

Ik ben blij dat minister Francken heeft gezegd: ik ben niet gek, geen boots on the ground. Dat was een virtueel debat, maar de realiteit is wel keihard, want we zijn al drie jaar in oorlog

De enige manier om de oorlog te stoppen, zijn onderhandelingen. We zien vandaag jammer genoeg, omdat Europa veel te lang getalmd heeft, dat Europa niet meetelt op internationaal gebied, en binnen Europa telt België niet mee op defensievlak. Met andere woorden, we hadden veel vroeger zelf initiatieven, vredesinitiatieven, moeten nemen om mensenlevens te redden, collega Weydts.

Monsieur le président, au départ, je ne souhaitais pas intervenir dans ce débat, mais c'est le constat que je fais qui m'y conduit. En fait, pour arriver à la fin du conflit, il y a plusieurs visions. Il y a une vision militariste: plus on envoie d'armes et de soldats, plus on fait ceci et cela, plus vite on aboutira à la paix. On a vu le résultat que cela a donné! Il y a une autre vision qui est basée sur le travail diplomatique, et sur la coopération entre les États et entre les peuples. On peut être en désaccord à ce sujet, mais ce qui est insupportable dans ce Parlement, et qui devient vraiment aujourd'hui très flagrant, c'est le fait d'éviter ce débat-là et de diaboliser une vision qui est différente de l'autre, dont on voit qu'elle est majoritaire dans cette commission. Vous faites cela en qualifiant de "pro-Poutine", "pro-Russie", toute position qui est différente de la vôtre. Ça, c'est un déni de démocratie. Si on veut vraiment avoir une vision, et un débat sur la manière de sortir de cette guerre, avec de la bonne foi, comme M. le ministre l'a dit, je pense que nous avons un intérêt commun ici, c'est-à-dire comment trouver une solution au conflit, et comment retrouver la souveraineté de l'Ukraine, du peuple ukrainien et de son territoire. C'est l'objectif. Alors, comment y arriver? On peut être en désaccord. On peut se tromper. Mais diaboliser les positions parce qu'on n'est pas d'accord avec elles, je trouve cela insupportable et je trouve que c'est un déni de démocratie.

Concentrons-nous maintenant sur le débat de fond et si vous n'avez pas d'arguments dans ce débat, ne le menez pas, mais ne venez pas avec des mensonges et avec des fake news par rapport à la Russie! Si quelqu'un ici a des preuves, si quelqu'un a la moindre preuve de ce qu'il avance sur la Russie, je veux bien l'entendre. Après, je ferai mon mea culpa et je me tairai. Mais vous n'avez rien du tout. Donc arrêtez de dévier le débat et restons dans le débat de fond! Même si on n'est pas d'accord, le débat mérite au moins d'être mené.

Madame la ministre, vous venez d'évoquer le coût du gaz et la compétitivité de ce marché entre l'Europe et les États-Unis. La décision est tombée concernant le gaz russe – et je crois qu'on ne peut pas la remettre en cause – depuis le début de l'année 2025. Le fait que le gazoduc Brotherhood, qui relie la Russie à l'Union européenne, a cessé de livrer, rend les choses extrêmement claires. Toutefois, clair ne veut pas dire définitif. Certains affirment que cela n'aura pas d'impact sur la Russie qui exportera ou réexportera via des pays tels que la Turquie.

Vous avez plaidé pour ce dossier et je pense que vous avez bien fait de le faire. Ainsi, l'Europe institue-t-elle un système de suivi et de contrôle. Je voulais avoir votre lecture, vos explications par rapport à la manière dont ce dossier a été abordé par les autres États européens. Où en sommes-nous et comment les choses risquent-elles de se développer?

Par ailleurs, vous savez que le port de Zeebrugge est un point stratégique en termes de transbordement du GNL, y compris celui qui provient de Russie. Comment le gouvernement aborde-t-il ces éventuelles difficultés? Quels sont les chiffres pour 2024? Cela nous permettrait de voir comment les choses peuvent se dérouler à l'avenir.

Enfin, l'arrêt du transit de gaz via le gazoduc aura-t-il un impact sur la sécurité énergétique belge et quel impact? Cela rejoint un débat que nous venons d'avoir tout à l'heure. Dans l'affirmative, quelles sont les solutions alternatives? Comment développer ou renforcer encore les accords avec des pays producteurs de GNL? Je pense au Qatar, à la Norvège ou à d'autres régions. L'idée est de faire le point avec vous sur ce dossier également.

Monsieur le président, madame la ministre, en effet, le contrat qui permet au gaz russe de passer par l’Ukraine pour alimenter l’Europe n’a pas été prolongé et a expiré le 1 er janvier 2025.

C’est bien connu, l’approvisionnement énergétique constitue une arme de chantage politique utilisée par le président russe, M. Poutine, vis-à-vis des pays européens. Il n’en demeure pas moins que d’après le think tank énergétique Bruegel, la fin du contrat de transit aura un impact significatif sur l’approvisionnement européen, même si le combustible envoyé par pipeline à travers l’Ukraine ne représente plus qu’environ 5 % des importations européennes.

Les réserves européennes sont ainsi remplies à 75 % aujourd’hui, contre 87 % il y a un an à la même période. Dans notre pays, le taux serait de 74 %.

Malgré ses efforts pour remplacer le gaz russe, l'Union européenne a ressenti les effets de la hausse des coûts de l'énergie, qui a affecté sa compétitivité industrielle par rapport à la concurrence des États-Unis et de la Chine. De nombreux pays ont connu et connaîtront un ralentissement économique, tandis que les taux d'inflation ont grimpé en flèche, aggravant l’augmentation du coût de la vie.

Madame la ministre, mes questions sont assez simples. Quel est l’état de la dépendance actuelle de notre pays par rapport au gaz russe? Quelles sont les conséquences de la fin de la prolongation de ce contrat pour notre pays en termes de sécurité d’approvisionnement?

Quels sont les développements du réseau de remplacement complet du gaz russe entamé par l’Union européenne? Quel rôle entend jouer notre pays au niveau européen en termes de transition énergétique? Je vous remercie.

Madame la ministre, je vous remercie pour les explications et pour les informations bien précises et utiles que vous avez communiquées. Je crois effectivement qu'avoir une traçabilité parfaite est une obligation si on veut tenir la route. Mais, comme vous l'avez dit aussi, il faut que tout le monde puisse accepter et appliquer les mêmes règles. Je prendrai connaissance des chiffres que vous nous communiquerez qui, j'imagine, pourront fournir l'éclairage supplémentaire par rapport aux explications que vous avez données.

Madame la ministre, je vous remercie pour le caractère très détaillé de votre réponse. Nous ne manquerons pas de regarder également les chiffres pour compléter notre propre information.

Monsieur le ministre, je souhaite vous interpeller aujourd'hui sur la situation en Ukraine, qui continue d'être le théâtre d'un conflit dévastateur ayant des répercussions profondes tant sur le plan humanitaire qu'économique. Ce conflit, provoqué par l'agression russe contre l'Ukraine, a causé des milliers de morts, des millions de déplacés et une destruction massive des infrastructures civiles. Il menace également la stabilité de l'Europe et du monde, tout en mettant en péril les principes fondamentaux du droit international.

La Belgique, en tant que membre de l'Union européenne et de la communauté internationale, a un rôle crucial à jouer dans la recherche d'une résolution pacifique de ce conflit. Toutefois, il est essentiel de faire le point sur l'état actuel de notre engagement.

Monsieur le ministre, j'aimerais vous poser les questions suivantes. Quel est l'état actuel de l'aide humanitaire apportée par la Belgique à l'Ukraine? Quels montants ont été alloués depuis le début du conflit, et quels domaines prioritaires (santé, logement, éducation, etc.) ont été ciblés? Des initiatives spécifiques sont-elles en cours pour répondre aux besoins des groupes les plus vulnérables, notamment les femmes, les enfants et les personnes âgées?

Enfin, quelle est la vision du gouvernement belge pour contribuer à la reconstruction de l'Ukraine après le conflit? La Belgique envisage-t-elle de participer à des initiatives de financement ou de reconstruction des infrastructures essentielles en Ukraine?

Monsieur le ministre, je ne doute pas que la Belgique apporte une aide humanitaire adaptée aux Ukrainiens. J'entends les montants qui sont versés en vue d'assister la population non seulement sur le plan de la santé, mais également sur celui de la reconstruction. Cette situation est unique en Europe. J'espère que la Belgique se montre à la hauteur des besoins et qu'elle tirera des enseignements pour améliorer son action en Ukraine et ailleurs. Cette commission a mis en évidence les besoins humanitaires à travers le monde, qui sont multiples et variés. À cet égard, le rôle de la Belgique est majeur et, surtout, bienvenu dans toutes ces régions qui sont victimes de conflits. Nous pouvons toujours mieux faire, mais je tenais à saluer votre action à travers les trois situations que j'ai évoquées. De la sorte, nous pouvons montrer que la Belgique fait preuve de volonté pour assister les populations en zone de conflits. Cela dit, j'espère que nous pourrons obtenir une équivalence en termes de montants financiers. Quand je vois les millions d'euros qui sont affectés à certaines régions et les faibles moyens qui sont déployés dans d'autres, je suis incitée à réfléchir à une adaptation de notre aide. Il est évidemment essentiel d'aider l'Ukraine, et nous devons continuer à le faire, mais d'autres zones méritent notre attention: Gaza, la Palestine, la RDC, le Mali et toute la région du Sahel. Merci, monsieur le ministre. Le développement des questions se termine à 15 h 41. De behandeling van de vragen eindigt om 15.41 uur.

Madame la ministre, cette question est d'actualité car le président Zelensky vient précisément pour cette raison aujourd'hui à l'OTAN à Bruxelles. Ma question porte sur le rôle de la Belgique.

Des plans de paix pour l’Ukraine circulent. La presse américaine s'est fait l'écho d’un plan de paix de la future administration Trump qui impliquerait le déploiement de troupes d’interposition européenne le long d’une ligne de front gelée. L'idée que les Européens "s'impliquent physiquement dans le jeu" en matière de sécurité de l'Ukraine est une idée que des proches de Trump poussent depuis des mois. D’autre part, le nouveau vice-président J.D. Vance a préconisé une zone démilitarisée à la coréenne entre les positions russes et ukrainiennes si et quand les hostilités prennent fin.

De son côté, le plan de paix d'avril 2024 du nouvel envoyé spécial de Donald Trump pour l'Ukraine, le général Kellogg, prévoit notamment de reporter de dix ans l’entrée de l'Ukraine dans l'OTAN. Enfin, au niveau européen, le président français Emmanuel Macron a discuté de la possibilité de l’envoi de soldats de maintien de la paix avec le dirigeant polonais, Donald Tusk, et le chancelier allemand, Olaf Scholz. Le président ukrainien Volodymyr Zelensky a fait référence à cette idée lors d'une rencontre avec Friedrich Merz, qui est en passe de succéder à Olaf Scholz.

Madame la ministre, avez-vous eu l’occasion de discuter de ces différentes idées et projets avec votre collègue ukrainien ou avec vos autres collègues de manière bilatérale, ou dans le cadre de l'OTAN ou même de l'Union européenne? La Belgique a-t-elle une position ferme sur l'adhésion de l'Ukraine à l'OTAN? Une planification a-t-elle été mise en place au sein de l'OTAN? La Défense est-elle en train de planifier des options pour une éventuelle participation belge à la mise en œuvre de tels plans et d'en évaluer les coûts?

Madame la ministre, merci beaucoup pour la réponse. Nous restons en effet dans l’incertitude totale sur les contours que pourrait prendre le plan de paix et sur la possibilité de le mettre en œuvre. Les États européens, l’Union européenne, l’OTAN devront certainement prendre leurs responsabilités, agir plus et donc dépenser plus, soit en soutenant un accord de cessez-le-feu, une paix provisoire en étant sur le terrain, soit en renforçant le soutien à l’Ukraine, y compris pour remplacer un moindre soutien américain. Mais la question reste: avec quoi? Le 16 décembre, le président Trump a encore rappelé sa volonté de mettre en place une paix pour l’Ukraine, de stopper la guerre. Dans tous les cas, la Belgique devra jouer son rôle. J'espère que la Défense se prépare à toutes les options et qu’un processus de planification est en cours. Il est aussi nécessaire de préparer la population aux choix difficiles que nous allons devoir faire.

Mijnheer de voorzitter, ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Mijnheer de minister, Rusland heeft bij haar terreurcampagne tegen Oekraïne een nieuwe middellangeafstandsraket, de Oresjnik, ingezet. Daarbij dreigde president Poetin ook met verdere aanvallen, niet alleen op Oekraïne, maar ook op landen die wapens leveren of het gebruik daarvan tegen Rusland toestaan. Poetin stelt dat met de inzet van Westerse wapens tegen strategische Russische doelen het conflict in Oekraïne een mondiaal karakter heeft gegeven, waarbij hij de NAVO verantwoordelijk stelt. Ofschoon de gebruikte raket geen ICBM was zoals eerst werd geclaimd, moet haar inzet vooral gezien worden als een simulatie van hoe een nucleaire aanval eruit zou zien.

Vandaar dat ik u volgende vragen wil stellen:

Hoe beoordeelt u de uitspraken en dreigementen van Poetin in deze context van escalatie?

Verandert deze aanval iets aan de inschatting bij onze veiligheidsdiensten over het nucleair/conventioneel/hybride risico dat van Rusland uitgaat?

Welke diplomatieke stappen wensen wij dat Europa en NAVO ondernemen?

Mevrouw Van Bossuyt, het is duidelijk dat president Poetin de inzet van de Oresjnikraket tracht te presenteren als reactie op de zogenaamde Westerse escalatie, met name op de toestemming vanwege de VS en het VK aan Oekraïne langeafstandswapens in te zetten op Russische doelwitten op Russisch grondgebied, in het bijzonder in de regio Koersk. Deze argumentatie laat evenwel achterwege dat deze raket al eerder, lang voor er sprake was van de inzet van langeafstandswapens, getest was. De lancering in november zou naar verluidt de derde test geweest zijn, weliswaar voor het eerst binnen de context van een actief theater. Het heeft er met andere woorden alle schijn van dat de door Poetin aangehaalde escalatie een voorwendsel is om een militaire test uit te voeren die hoe dan ook gebeurd zou zijn.

De inzet van een dergelijk wapen, uitgerust om kernkoppen te dragen, moet gezien worden in samenhang met de update van de Russische nucleaire doctrine in reactie op de Amerikaanse beslissing ATACMS toe te laten voor gebruik tegen Russische doelwitten in Koersk. Die update, evenals de genoemde Oresjnik past in een langere rij van Russische dreigementen met nucleaire escalatie. Die dreigementen zijn bedoeld om het Westen af te schrikken en om de steun aan Oekraïne af te zwakken. De update van de Russische nucleaire doctrine verlaagt weliswaar de nucleaire drempel, maar is geen radicale afwijking van de vorige doctrine van 2020.

Dat neemt niet weg dat president Poetin zich in een eenrichtingsstraat lijkt te hebben begeven waarbij hij niet van plan is zijn agressie tegen Oekraïne te stoppen. De dreiging van verdere escalatie moet ernstig genomen worden, in eerste instantie op het vlak van hybride oorlogsvoering en cyberaanvallen. Europa en de NAVO-lidstaten moeten dan ook hun waakzaamheid verhogen, hun reactievermogen opvoeren, en de kosten voor Rusland aanzienlijk doen toenemen. Meer steun aan Oekraïne en een verdergezet en verbeterd sanctiebeleid tegen Russische belangen en die van handlangers, zijn daarvoor de best aangewezen middelen.

Wat diplomatieke inspanningen betreft, kan ik u meegeven dat Moskou de VS naar verluidt kort voor de lancering van de Oresjnik op de hoogte had gebracht. De beschikbaarheid en de operationaliteit van de juiste communicatiekanalen met Rusland blijven van primordiaal belang voor de verdere mondiale veiligheid.

Mijnheer de minister, we zijn intussen al even de symbolische kaap van 1.000 dagen oorlog gepasseerd. Ik ben het volledig met u eens dat president Poetin praktisch alle middelen aanwendt om de Russische escalatie van het conflict te verantwoorden. Het gaat misschien alleen maar om dreigementen, maar we moeten die wel ernstig nemen en we moeten ook realistisch blijven in dit conflict in onze achtertuin. We moeten absoluut onze verantwoordelijkheid blijven nemen en onze verplichtingen nakomen. De woorden van de nieuwe NAVO-baas, Mark Rutte, waren op dat vlak zeer duidelijk. Misschien kwam zijn waarschuwing om ons op een escalatie van het conflict voor te bereiden wat bedreigend over, maar we moeten onze verplichtingen met betrekking tot die 2 % effectief nakomen. Als men lid is van de club moet men ook de spelregels volgen, zeker gelet op de lopende conflicten en de huidige geopolitieke situatie.

Madame la ministre, une commission des Finances s'est réunie cette semaine pour examiner le projet de loi de finances 2025, bien sûr en douzièmes provisoires. Il a été noté, au cours des débats, notamment grâce à la Cour des comptes, que la provision "Ukraine" prévue dans ce budget couvrait uniquement les dépenses sociales pour l'aide aux réfugiés, à l'exclusion de nouvelles dépenses militaires. Plus précisément, durant la discussion, la secrétaire d' État au Budget a précisé que l'utilisation des recettes fiscales perçues sur les avoirs russes gelés avait été inscrite au budget 2024 en one shot et ne pouvait donc être rétablie en 2025. Voilà qui a inquiété plusieurs parlementaires.

En effet, sauf erreur de ma part, à moins que vous ne me démentiez, si rien ne se passe, il faudrait en déduire qu'à partir du 1 er janvier 2025, dans le cas où un gouvernement de plein exercice n'entrait pas entre-temps en fonction et qu'aucune initiative ne fût prise par le gouvernement en affaires courantes, la Belgique pourrait cesser d'apporter toute aide militaire à l'Ukraine. Voilà qui serait fort inquiétant, puisque c'est une période-clef qui s'ouvre pour la guerre en Ukraine. Beaucoup espèrent qu'elle s'achèvera en 2025. De plus, nous savons que le retrait des États-Unis va devoir responsabiliser davantage encore les Européens. Ce n'est donc sans doute pas le moment de diminuer notre aide, mais bien au contraire d'imaginer de la renforcer.

Madame la ministre, mes questions sont assez simples. Corroborez-vous l'analyse de la Cour des comptes et de la secrétaire d'État au Budget? Quelle aide s'arrêtera-t-elle à partir du 1 er janvier 2025? Laquelle pourra continuer? Enfin, quelle initiative avez-vous prise ou pouvez-vous encore prendre en affaires courantes pour éviter une rupture dans le soutien dont notre pays doit témoigner envers l'Ukraine?

Madame la ministre, je vous remercie pour votre réponse. Je crois en effet que vous faites ce que vous pouvez dans le cadre des affaires courantes en préparant même ce qu'il sera possible de faire en 2025. Beaucoup de choses reposeront sur la bonne volonté du gouvernement suivant s'il advient rapidement. Il ne faut pas sous-estimer le défi qui se trouve devant nous. Avec le retrait américain possible, avec la démobilisation possible des Européens, il est de notre devoir d'aider l'Ukraine soit à ne pas perdre la guerre, soit à au moins arriver à une table des négociations dans le meilleur état possible. Une députée européenne française, Nathalie Loiseau, a résumé la situation en disant: "Nous avons aidé l'Ukraine à moitié. Nous les avons aidés assez pour ne pas perdre la guerre mais nous ne les avons pas aidés assez pour la gagner." Il faut donc que nous soyons au rendez-vous dans ces premières semaines de 2025. J'espère que le prochain gouvernement, Arizona ou non, en sera très rapidement conscient.

Monsieur le premier ministre, les drones et les missiles russes pleuvent avec une intensité inégalée ces derniers jours et ces dernières heures sur la population ukrainienne. Les différentes infrastructures, surtout énergétiques, ont été touchées durement. Plus d'un million d'Ukrainiens se retrouvent sans électricité en pleine période hivernale. Par ailleurs, le président élu Trump a décidé de désigner le général Kellogg comme envoyé spécial pour négocier la paix et forcer la main de l'Ukraine.

Dans ce contexte, d'abord, quelles sont les mesures que vous comptez prendre pour aider plus massivement le peuple ukrainien sur le plan humanitaire? Ensuite, quel est le périmètre de négociations de paix que vous pourriez dessiner à l'échelle européenne? Pour le dire autrement, au regard des déclarations américaines qui sont inquiétantes, les négociations doivent-elles partir d'une restitution de l'intégralité des territoires que la Russie a conquis par les armes? Avez-vous eu des contacts avec vos homologues européens sur ce point en particulier? En effet, il faut plus que s'y préparer: les semaines s'écoulent, et Donald Trump va bientôt arriver avec un cadre de négociations qui ne correspond pas tout à fait avec l'idée que nous nous faisons du respect du territoire et de la liberté.

Enfin, quels sont les nouveaux soutiens militaires que vous pourriez apporter avec l'Union européenne, tout particulièrement envers le ciel ukrainien qui est aujourd'hui largement attaqué et qui le sera encore tant qu'aucun système de défense européen ne viendra soutenir la Défense ukrainienne de toute urgence?

Monsieur le premier ministre, je vous invite à poursuivre, à aller beaucoup plus fort, beaucoup plus vite dans cette volonté de soutenir l’Ukraine. C’est également notre liberté qui est en jeu, au-delà du soutien nécessaire sur le plan humain. Plus vite, plus fort! Et pour ceux qui ne voient cela que de façon froide, sur le plan budgétaire, si les investissements n’ont pas lieu maintenant pour aider l’Ukraine sur le plan militaire, dans quelques années, les montants pour défendre notre liberté européenne seront bien plus importants. En plus, nous aurions laissé tomber un peuple qui nous est proche. Je pense que les Polonais le comprennent mieux que nous, de par la proximité de la frontière. Nous paierions beaucoup plus cher, sur le plan budgétaire, la protection de notre liberté, de l’Europe et des valeurs qui s’y rattachent.

Madame la ministre, jeudi 21 novembre, la Russie a tiré, sur le théâtre de guerre ukrainien, un missile balistique à moyenne portée (IRBM) de type "Orechnik",conçu en principe exclusivement pour transporter une tête nucléaire. Le missile russe est tombé sur une usine de la ville de Dnipro, dans l’est de l’Ukraine.

La Russie justifie ce tir par le fait que l’Ukraine a employé plusieurs missiles à longue portée américains ATACMS et des missiles britanniques Storm Shadow pour frapper différentes cibles militaires sur son territoire.

L’utilisation de ce type de missile, autrefois interdit par le Traité de Washington du 8 décembre 1987 sur les Forces nucléaires intermédiaires en Europe est un message clair envoyé par la Russie aux Etats qui soutiennent l’Ukraine: "Nous avons les moyens de frapper vos bases et infrastructures avec des missiles qui peuvent transporter des charges conventionnelles ou nucléaires multiples". Elle entend donc nous dissuader d’aider l’Ukraine. Cela a été confirmé par l’intervention Télévisée de Vladimir Poutine le soir même du tir.

Madame la ministre, la dissuasion est un dialogue entre des puissances adverses. D’une façon ou d’une autre, l’OTAN va devoir répondre à la Russie. Avez-vous été en contact avec vos homologues à propos de ce nouvel acte d’agression russe?

Une réunion du Conseil conjoint OTAN-Ukraine a lieu ce mardi 26 novembre 2024. Quelle a été la position de la Belgique? Quelles sont les réponses envisagées par l’OTAN? Une réflexion sur le redéploiement de capacités similaires par l’OTAN est-elle envisagée?

Madame la ministre, merci pour la réponse.

Il est important de rester calmes face aux diatribes de Poutine, mais il est également important de rester fermes. C’est la Russie qui est l’agresseur. C’est elle qui pratique l'escalade. L’OTAN doit aussi avoir la capacité de dissuader la Russie, d’abord en développant une défense antibalistique adéquate, et ensuite en ayant les moyens de répondre à toute agression.

Il est regrettable de devoir retrouver dans ce domaine le langage de la guerre froide, même en le rénovant, mais le régime russe ne nous laisse pas le choix.

Madame la ministre, mille jours de guerre en Ukraine! Ce n'est même pas tout à fait juste car quand on évoque la Crimée, on arrive quasiment à quatre mille jours. Mais il s'agit de mille jours au cours desquels d'affreuses souffrances ont été éprouvées par les Ukrainiens. C'est évidemment inacceptable, et depuis cette attaque de l'Ukraine par le président Poutine, on ne fait que des constats désastreux de décès, de blessés dans le camp ukrainien, mais également dans le camp russe – de la chair à canon, parfois, du côté russe.

On sait que la Belgique a réagi. Elle a soutenu l'Ukraine et la population ukrainienne en accueillant d'ailleurs des Ukrainiens. En termes de défense, nous avons consacré beaucoup de moyens. Nous nous sommes inscrits dans une démarche européenne également. La paix est ce que tout le monde souhaite, bien entendu.

Je ressens auprès de la population belge une crainte terrible pour le moment. On ne s'habituera évidemment jamais à la guerre. On sait le cortège de souffrances que cela procure. Mais depuis qu'on sait que le président Poutine menace avec le nucléaire, depuis qu'on sait que le futur président des États-Unis s'appelle Donald Trump, nous avons les pires craintes. En effet, comment va réagir l'OTAN, puisque le soutien américain ne semble pas définitif par rapport à cette guerre? Trump a déclaré qu'en 48 heures il réglerait le problème. Comment veut-il le faire? Sur le dos de qui va-t-il le faire? Bien sûr sur le dos des Ukrainiens, mais aussi, probablement, sur celui de l'Europe.

La question que je souhaite vous poser vise à savoir comment nous, Belgique, nous réagissons dans ce concert de déclarations. Comment l'Europe va-t-elle réagir? Comment, demain, allons-nous faire face à nos engagements par rapport à l'Ukraine, à la démocratie et à la paix dans notre Europe?

Madame la ministre, je vous remercie pour votre réponse. Je pense que la Belgique a toujours été à la hauteur de ses engagements. Nous serons toujours derrière la population ukrainienne. Nous devons évidemment privilégier la diplomatie et la paix, mais pas à n'importe quel prix et en tout cas pas comme le souhaitent Donald Trump et Poutine. J'espère donc que nous continuerons à nous intégrer dans une réaction européenne avec une Europe qui prendra ses responsabilités et poursuivra évidemment sur sa lancée, avec les objectifs qui ont été fixés.

Madame la ministre, en juillet 2023, la Défense belge a officiellement rejoint la coalition F-16 ( Air Force Capability Coalition ) à laquelle participent douze pays. L'objectif est de fournir à l'Ukraine des avions de combat afin de pouvoir protéger son territoire et son espace aérien.

En mai dernier, dans le cadre de la signature d'un accord bilatéral de sécurité et de soutien à long terme, la Belgique s'engageait à livrer 30 avions de combat F-16 d'ici la fin 2028. On espérait à ce moment la livraison des premiers avions avant la fin de l'année. Ce calendrier est lié à la livraison des F-35 qui prend du retard.

Avec la livraison de moyens sol-air, la livraison de ces avions est essentielle pour la défense de l'espace aérien ukrainien soumis tous les jours à des attaques de drones ou de missiles qui visent notamment les infrastructures énergétiques et surtout touchent les populations civiles.

Madame la ministre, quel est le calendrier de livraison de ces F-16? Les premiers appareils seront-ils livrés cette année? Avez-vous envisagé, en partenariat avec les Pays-Bas, d'accélérer la livraison de ces F-16, quitte à diminuer temporairement les capacités belges? Quels sont les autres matériels et armements que nous livrons en même temps que nos F-16? Je pense par exemple aux pièces détachées, aux appareils liés à l'entretien, à la mise en œuvre des F-16 et aux missiles air-air ou sol-air.

Merci pour votre réponse, madame la ministre. Vous me rassurez quant au fait que nous possédons bien toutes les capacités pour continuer à assurer toutes les missions sur notre territoire et l'entraînement de nos pilotes qui doivent demeurer opérationnels. Il est bon d'entendre que la formation nécessaire et obligatoire à destination des pilotes et techniciens ukrainiens est assurée car ce matériel de haut vol – excusez le jeu de mots – doit rester fonctionnel.

Madame la ministre, le débat sur la fourniture d'armes de longue portée à l'Ukraine bat son plein. Les États qui soutiennent l'Ukraine sont divisés, même si de plus en plus d'entre eux favorisent essentiellement la livraison de telles armes et de tels missiles, mais aussi des drones. Ils entendent également lever les restrictions sur l'utilisation de ces armes contre des objectifs en Russie. Une attaque par des drones ukrainiens contre un dépôt de munitions à Toropets en Russie ce 18 septembre a d'ailleurs démontré l'efficacité de ces attaques à longue portée.

Quelle est la position de la Belgique dans ce dossier? Soutenez-vous la livraison d'armes de ce type et leur utilisation contre des cibles militaires en Russie? Même si la Belgique ne dispose pas de ce type d'armes, incitez-vous nos partenaires qui en disposent à en livrer? Soutenez-vous une action européenne concernant la production et la livraison de ce type d'armements, notamment dans le cadre de l'initiative ASAP (Action de soutien à la production de munitions), comme cela a pu se faire pour les munitions d'artillerie?

Madame la ministre, je vous remercie. Bien évidemment, nous soutenons par principe l'application de l'article 51 de la Charte des Nations Unies relativement au droit à l'autodéfense. Du reste, notre groupe a plaidé en ce sens au Parlement européen. Toutefois, un recours unique contre des sites militaires stratégiques est requis, car il faut naturellement éviter de nouveaux dommages collatéraux impliquant des civils, de manière à respecter pleinement le droit international humanitaire.

Madame la ministre, la fourniture d'obus d'artillerie, principalement de 155 mm, est essentielle pour assurer la défense de l'Ukraine. Or les forces ukrainiennes continuent à éprouver des difficultés sur le champ de bataille en raison de la faiblesse des livraisons d'obus par ses partenaires occidentaux. L'Union européenne avait promis de livrer un million d'obus pour la fin 2024. Il importe donc de faire le point sur ces livraisons.

Où en est l'initiative tchèque de livraison d'obus à laquelle la Belgique a annoncé participer en février dernier? À combien s'élève la participation financière de la Belgique sur le plan des engagements et des déboursements? De même, quelles assurances avez-vous reçues en matière de transparence, de qualité des obus et de lutte contre de possibles détournements?

Où en est l'initiative européenne ASAP (Action de soutien à la production de munitions) et quelle est la participation de la Belgique à celle-ci? Enfin, quelles autres actions la Belgique a-t-elle entreprises pour renforcer la fourniture d'obus d'artillerie à l'Ukraine?

Merci beaucoup pour toutes les initiatives qui ont été prises et pour l'augmentation de la production d'obus. Nous sommes d'avis qu'il faut accélérer le passage à l'économie de guerre – ce que d'autres pays font déjà – car tout retard dans la production et la fourniture d'obus se paie par des vies ukrainiennes. Il faut aussi s'assurer de la transparence des procédures et de la qualité des obus, notamment par le biais de l'initiative tchèque.

Je suis d'accord avec vous.

Sehr geehrte Frau Ministerin , madame la ministre, il n'est pas toujours aisé de déterminer le niveau exact de l'aide militaire belge à l'Ukraine. Entre les chiffres publiés sur le site du SPF Affaires étrangères, les évaluations du Kiel Institute, qui sert d'étalon au niveau international, ou les annonces que nous pouvons retrouver dans la presse, il y a de quoi être un peu perdu. C'est pourquoi j'estime qu'il est essentiel de pouvoir dresser un bilan chiffré en ce début de législature.

Madame la ministre, quel est le montant total des engagements depuis le 24 février 2022? Que cela représente-t-il en part du PIB? De ces engagements, quel est le montant de ce qui a été réellement liquidé? Que cela représente-t-il en part du PIB? Quels sont les remboursements dont nous avons bénéficié de la part de la Facilité européenne pour la paix (EPF ou European Peace Facility )?

Madame la ministre, je vous remercie vivement. Il est vraiment important d'être le plus transparent possible pour le Parlement, mais aussi pour le grand public. Comme vous l'aurez sans doute entendu, je suis germanophone. Dans ma région, nous avons une vision un peu différente. Nous subissons en effet beaucoup d'influence de la part de l' Allemagne. Il importe également de sensibiliser la population à la situation dans laquelle nous sommes et aux aides médicales que nous fournissons. De plus en plus de personnes disent ne pas apprécier que l'on fasse la guerre contre l'ex-Union soviétique, c'est-à-dire la Russie. Elles pensent plutôt que c'est bon État. Je ne vois pas du tout les choses de cette façon. Il importe de donner les chiffres. Que ce soit pour les montants fournis ou pour le matériel, il faut clairement distinguer ce à quoi nous nous sommes engagés et ce qui a été véritablement livré aux Ukrainiens.