topic

Over klimaat, energie en landbouw

246

plenaire vragen

16

voorstellen

meeste contributies

Het NEKP en het interfederaal energiepact

Gesteld door

Les Engagés Marc Lejeune

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 29 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Marc Lejeune (Les Engagés) prijst het ambitieuze PNEC-plan van de federale regering en minister Crucke, maar wijst op kritiek van de Europese Commissie over traagheid in hernieuwbare energie (30%-doel 2030), efficiëntie en nettransformatie, met energie als sleutel tot CO₂-reductie. Hij dringt aan op een snel interfederaal energiepact onder het Akkoord van Arizona om de gebrekkige regionale samenwerking ("lasagnesysteem") te doorbreken en vraagt concrete timing. Minister Bihet bevestigt dat de transpositie van RED III (hernieuwbare energie) en diversificatie van energiebronnen lopende zijn, met lof van de Commissie voor de federale inspanningen, maar stelt het pact afhankelijk van stabiele regionale regeringen (m.n. Brussel). Hij benadrukt interfederaal overleg als voorwaarde, ook voor het burden sharing (emissieverdeling) met Crucke. Lejeune herhaalt zijn kritiek op trage besluitvorming en roept op tot dringende actie, ondanks institutionele complexiteit, om energie-onafhankelijkheid en decarbonisatie te versnellen. Bihet belooft directe opstart van gesprekken, maar koppelt dit aan politieke stabiliteit in de regio’s.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, ce lundi, nous avons reçu notre bulletin. La Commission européenne a rendu son évaluation du Plan national énergie-climat (PNEC), qu’elle qualifie d’ambitieux. Elle constate également les améliorations importantes entre la version envoyée par l’ancien gouvernement et la deuxième version adoptée en 2025. Je profite de l’occasion pour saluer le travail mené par votre gouvernement, par le ministre du Climat Jean ‑ Luc Crucke, et par vous-m ê me, bien entendu, qui avez la comp é tence de l ’É nergie.

Si notre pays est salué pour l’effort déployé, pour son plan et pour ses ambitions revues à la hausse, la Commission formule également plusieurs recommandations, plus particulièrement dans le secteur de l’énergie. Elles portent notamment sur l’accélération du déploiement des énergies renouvelables afin d’atteindre l’objectif de 30 % en 2030, sur le renforcement de l’efficacité énergétique et sur la transformation de notre réseau électrique.

Si je m’adresse à vous, monsieur le ministre, c’est parce que l’énergie représente la majorité des émissions de CO ₂ dans notre pays. Nous savons donc que l ’ enjeu principal se situe à ce niveau. Il n’y aura pas de transition climatique sans transition énergétique. Nous comptons sur vous pour donner ce coup d’accélérateur.

En Belgique, pays de la "lasagne institutionnelle", les choses sont complexes. Cette transition énergétique ne pourra se faire sans vision partagée ou sans concertation. Nous savons que les Régions ont également des responsabilités pour contribuer au développement d’un mix énergétique bas carbone. Pour le dire simplement, nous devons passer d’une logique de silo – comme on le disait il y a quelques années – à une coordination collective.

L’accord Arizona prévoit justement l’établissement d’un pacte énergétique interfédéral afin de rassembler toutes les entités du pays autour d’un seul et même objectif: réussir la transition énergétique.

Monsieur le ministre, quand ce pacte énergétique interfédéral pourra ‑ t ‑ il ê tre mis sur pied? Comptez ‑ vous r é unir les ministres de l ’É nergie du pays pour é laborer cette vision en concertation et mener à bien la transition dont notre pays a tant besoin?

Je vous remercie.

Mathieu Bihet:

Cher collègue, vous m'interrogez sur deux points. Tout d'abord, concernant l'évaluation du Plan national Énergie-Climat, nos équipes ont pris connaissance de l'évaluation de la Commission européenne publiée ce lundi 26 janvier, comme vous le rappeliez. Les travaux sur le PNEC débuteront d'ailleurs demain – petite information en primeur.

Vous connaissez, et vous l'avez rappelée, la répartition des compétences dans notre beau pays. Je ne m'étendrai dès lors pas sur les recommandations directement adressées aux collègues régionaux, comme par exemple sur l'efficacité énergétique.

En matière d'énergies renouvelables, la Commission souligne positivement, par exemple concernant la transposition de la directive RED III, que le plan fournit des informations sur les étapes procédurales pour adopter certaines politiques et mesures législatives. Le travail, par exemple sur cette transposition RED III, est en cours. La part des énergies renouvelables dans la consommation finale d'énergie sera revue à la hausse pour le PNEC une fois cette transposition réalisée.

En matière de sécurité énergétique, et je l'ai rappelé en commission mardi, la Belgique obtient des bons points de la part de la Commission. La Commission note des progrès, notamment sur la diversification des sources d'approvisionnement. Je me réjouis de la reconnaissance positive par la Commission des choix de l'autorité fédérale qui contribuent concrètement à la robustesse du système énergétique belge.

J’en viens au deuxième point de votre intervention: le pacte énergétique. Pour ce pacte interfédéral de l'énergie, des discussions en vue de définir un plan d'action seront lancées dès que tous les gouvernements de ce beau pays seront constitués, et surtout qu'ils bénéficieront d'une assise démocratique suffisante et réelle pour pouvoir prendre des décisions – notamment dans la Région de Bruxelles-Capitale.

Mais pour le PNEC, pour la politique interfédérale de l'énergie, comme pour le burden sharing dans lequel nous allons nous investir avec le collègue Crucke, la concertation interfédérale sera fondamentale. Je vous remercie.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Effectivement, l'équation est compliquée. Vous avez parlé des régions; vous avez parlé de la Région de Bruxelles-Capitale entre parenthèses. On devra prendre nos responsabilités parce que le climat traverse les régions et les frontières et ne nous attend pas.

Notre pays a des compétences multiples partagées entre différents niveaux de pouvoir. Ce n'est effectivement pas facile, mais nous comptons sur vous et sur notre gouvernement pour les rassembler pour le bien de notre pays et de ses concitoyens.

Vous avez dit votre volonté de remettre toutes les régions ensemble, de commencer demain. Vous me l'avez dit. On ne demande pas mieux. Pour Les Engagés, il importe d'avancer sur ce dossier afin de mettre le plus de chances possibles de notre côté pour assurer l'avenir énergétique de notre pays, réduire notre dépendance et poursuivre les efforts dans la décarbonation de nos usages au bénéfice de nos entreprises et de nos ménages. Monsieur le ministre, je compte sur votre volonté de rassembler toutes les forces vives.

Voorzitter:

Daarmee is het vragenuurtje beëindigd.

De gevolgen van een eventueel Mercosur-akkoord
Mercosur
Het akkoord met de Mercosur-landen en de boerenbetogingen
De goedkeuring van het EU-Mercosur-akkoord en de gevolgen voor onze landbouwers
De goedkeuring van het Mercosur-EU-akkoord door het Coreper op 9 januari 2026
EU-Mercosur-akkoord, landbouwgevolgen en boerenprotesten

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 28 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Mercosur-handelsakkoord blijft fel omstreden, met landbouwsector en politieke verdeeldheid als kernpunten. Kritiek & standpunten: Het Vlaams Belang (Keuten) eist een nultolerantie voor EU-verboden pesticiden in geïmporteerde producten, zoals Frankrijk voorstelt, maar minister Clarinval (MR) beperkt zich tot versterkte controles (geen 100%-garantie) en benadrukt dat EU-normen al gelden. PS (Prévot) en Ecolo (Schlitz) bekritiseren het akkoord als ondemocratisch en milieuschadelijk, wijzen op oneerlijke concurrentie (lagere normen in Mercosur-landen) en budgetvermindering voor het FAVV (4-4,5%), wat controles ondermijnt. Clarinval stemde persoonlijk tegen in voorbereidende EU-overleg, maar België onthield zich door gebrek aan interne consensus. Economische vs. landbouwbelangen: Clarinval ziet exportkansen (diepvriesaardappelen, zuivel) maar erkent risico’s voor vlees- en suikersector; oppositionele partijen (ook De Smet, DéFI) eisen strengere waarborgen (mirror clauses, bindende milieunormen) en geen voorlopige toepassing tot het EU-Hof (CJUE) de juridische toets afrondt (18 maanden uitstel). Wallonië verzet zich, Vlaanderen steunt het akkoord.

Dieter Keuten:

Ik heb een vraag over het Mercosur-handelsakkoord, waarvoor onlangs nog enkele nieuwe stappen zijn gezet in het Europees Parlement.

Het Vlaams Belang is zeer trots en verheugd dat dankzij de steun van onze fractie in het Europees Parlement, de Patriotten voor Europa, de Mercosur-handelsovereenkomst nu aan een juridische toetsing wordt onderworpen. Dat is een overwinning van de democratie op de macht van de Europese Commissie. Dat betekent uiteraard niet dat het handelsakkoord van de baan is. Daarom blijft mijn vraag, zoals ik die begin dit jaar indiende, relevant.

De aanleiding voor mijn vraag, mijnheer de minister, was de aankondiging van de Franse regering dat zij de invoer wil opschorten van landbouw- en voedingsproducten die residuen bevatten van gewasbeschermingsmiddelen die binnen de EU verboden zijn. Frankrijk verwijst daarbij naar uit derde landen afkomstige producten die worden behandeld met stoffen die Europese landbouwers niet mogen gebruiken. Het gaat er dus om het gelijke speelveld te beschermen.

Mijnheer de minister, zeer recent had u nog overleg met het FAVV en het Agrofront, waarop u strengere controles op die stoffen beloofde. De Fransen wilden evenwel nog een stap verder gaan met een invoerverbod. Is België bereid dat Franse initiatief te volgen en te steunen?

Ik ben benieuwd naar uw antwoord.

Charlotte Verkeyn:

Mijn vragen zijn intussen natuurlijk een klein beetje verouderd door de stappen die ondertussen zijn genomen. Mijn vraag peilde immers naar een stand van zaken en naar ons standpunt ten aanzien van het Mercosur-akkoord.

Het standpunt van onze fractie is dat er enerzijds de economische realiteit is, met handelsakkoorden en de vrije markt, wat voor heel wat sectoren goede vooruitzichten biedt. Anderzijds is er ook de realiteit voor onze landbouwers. Ook daar moeten acties worden ondernomen om na te gaan hoe we onze landbouwsector kunnen versterken.

In mijn vragen, die dus gedeeltelijk achterhaald zijn door de recente ontwikkelingen, behoud ik enkel de vragen die peilen naar de huidige stand van zaken. Wat is het huidige standpunt en wat zal er nog volgen?

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, le 17 janvier, la présidente de la Commission européenne a signé l'accord avec le Mercosur et, permettez-moi de vous le dire, vous n'avez rien fait ou si peu pour l'en empêcher. Le 9 janvier, lors du vote crucial des États européens, vous avez donné à notre pays la consigne de s'abstenir. Une nouvelle fois, notre pays a adopté une position chèvre-choutiste, une spécialité belge lorsqu'il s'agit d'accords débridés.

En Wallonie, on entend la ministre Dalcq dire "Non, nous ne soutiendrons pas le Mercosur". Mais vous, ministre MR, que faites-vous au moment fatidique? Vous décidez de ne pas décider, dans une forme de résignation complice. Monsieur le ministre, je le dis depuis des années, il y a définitivement un MR des villes et un MR des champs. J'en veux pour preuve ultime les propos de votre président, Georges-Louis Bouchez, dans la DH la semaine dernière. Il évoquait le report de la ratification en ces termes – vous allez le reconnaître dès la première phrase –: "ils n'ont rien compris. C'est un outil formidable pour l'Europe, il faut créer du lien avec les pays d'Amérique du Sud".

Mais, heureusement, la démocratie est vivante. Et, ce 21 janvier, le Parlement européen a voté le renvoi du traité Mercosur devant la Cour de justice de l'Union européenne (CJUE). Pour notre agriculture, pour notre santé publique, pour nos exigences environnementales, c'est évidemment une victoire. La pression a payé, les mouvements de grogne des agricultrices et des agriculteurs ont payé. L'agriculture n'a pas été sacrifiée sur l'autel du libre-échange dérégulé, en tout cas, pas pour l'instant.

Bien entendu, ce n'est qu'une étape. Il y aura d'autres batailles à livrer, et une de ces batailles est justement le jeu serré qui a lieu actuellement entre le Parlement, la Commission et le Conseil autour de la question de savoir si l'accord avec le Mercosur s'appliquera provisoirement dans l'attente de la décision de la Cour de justice. Pour nous, au Parti socialiste, ce serait inadmissible. Il faut évidemment attendre la décision de la justice et respecter le vote du Parlement.

Monsieur le ministre, j'en viens maintenant à mes questions. Sur l'accord signé au Paraguay, que répondez-vous aux agricultrices et agriculteurs qui disent qu'il est inadapté, irrespectueux des producteurs et consommateurs européens, incohérent relativement à la reconnaissance du rôle stratégique de l'agriculture et incompatible avec ses objectifs environnementaux?

Sur l'application provisoire, le Conseil a un rôle à jouer puisqu'il a la prérogative juridique de l'application provisoire des traités et qu'il peut délivrer un message politique dans ses relations avec les autres institutions européennes. Dès lors, quelle est la position du gouvernement fédéral? Quelle est la position de la Belgique? Allez-vous faire tout ce qui est en votre pouvoir pour empêcher l'application provisoire du traité avec le Mercosur d'ici la décision de la CJUE et le vote sur l'adoption par le Parlement européen?

Et, enfin, c'est une question assez facile, mais j'aimerais vous entendre y répondre, pouvez-vous vous positionner officiellement? Êtes-vous pour l'accord du Mercosur, comme le député Georges-Louis Bouchez, ou êtes-vous encore un peu aux côtés des agriculteurs? Je vous remercie d'avance de vos réponses.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, le 9 janvier dernier, les 27 États membres de l'Union européenne ont adopté l'accord UE-Mercosur à la majorité qualifiée, malgré les votes contre de la France, de la Pologne, de la Hongrie et de l'Irlande. Notre pays s'est abstenu lors de ce vote, laissant donc passer une occasion de réaffirmer le soutien aux agriculteurs belges qui nous nourrissent. Plusieurs retournements de situation ont été observés depuis le dépôt de ma question, je l'ai donc complétée.

Une semaine plus tard, la Commission européenne, représentée par Ursula von der Leyen, a signé l'accord avec les pays du Mercosur au Paraguay. La veille de l'adoption, la présidente chypriote du Conseil de l'Union européenne a retiré une déclaration politique qui aurait conditionné l’accord commercial intérimaire (iTA) au vote préalable du Parlement européen, privant effectivement l'assemblée de son contrôle parlementaire.

Toutefois, mercredi dernier, une résolution émanant de notre députée écologiste Saskia Bricmont a été adoptée pour déclencher la saisine de la Cour de justice de l'Union européenne, qui a maintenant dix-huit mois pour vérifier la légalité de l'accord entre l'Union européenne et le Mercosur, ce qui suspend donc son exécution. Ce sont donc les parlementaires qui ont réussi à temporiser la conclusion de cet accord, en espérant qu'il puisse être modifié ou que d'autres pays puissent faire évoluer leur position.

Dans tout cela, les agriculteurs se retrouvent sur la sellette, ne sachant pas s'ils vont devoir faire concurrence à des producteurs d'Amérique latine qui ne sont pas sujets aux mêmes réglementations environnementales et sanitaires, alors qu'eux s'efforcent de produire local et de qualité.

Monsieur le ministre, quels arguments ont été avancés pour justifier le vote d'abstention le 9 janvier dernier? Pourquoi ne pas avoir rejoint la position de la France qui, elle, a changé sa position récemment et s'est dorénavant positionnée fermement contre cet accord?

Votre gouvernement envisage-t-il également la saisine de la Cour de justice de l’Union européenne, afin d'appuyer le caractère juridiquement instable de la décision de la Commission européenne de scinder l'accord en deux, contournant ainsi le contrôle parlementaire européen et national?

Quelles garanties offrez-vous à nos agriculteurs et à nos producteurs locaux? De manière plus générale, comment les soutenez-vous dans un contexte de libre-échange effréné, tel que soutenu par votre président de parti?

Je vous remercie.

François De Smet:

Monsieur le ministre, on ne va pas se mentir: il y a un dilemme. Il y a un dilemme Mercosur. On le voit effectivement dans l'attitude de votre parti politique puisque, entre l'attitude et les propos des députés européens du MR, qui font partie de ceux qui n'ont rien compris, d'après M. Bouchez, et le langage d'un M. Bouchez, il n'y a pas de ligne claire.

On peut le comprendre sur le plan du principe, en particulier quand on voit les tensions avec les États-Unis. Quand on se dit que l'Europe ne peut pas être en guerre commerciale avec le monde entier en même temps, on peut concevoir qu'un accord de libre-échange constitue un signal politique majeur pour le développement de l'économie de l'Union. Mais à une seule condition, qui n'est pas remplie aujourd'hui: c'est que le monde agricole et les éleveurs s'y retrouvent. Aujourd'hui, ce n'est pas le cas. L'inquiétude du monde agricole est légitime. Elle nécessite une réciprocité d'intérêts pour ce qui concerne la qualité des produits importés des pays du Mercosur, et surtout la viande.

Pour le secteur agricole belge, l'accord Mercosur ne peut être acceptable qu'à des conditions qui ne sont à ce stade pas réunies. Les agriculteurs redoutent avec raison une concurrence déloyale liée à l'ouverture du marché européen, à des importations de produits sensibles, notamment la viande bovine, la volaille, le sucre, produits à moindre coût dans des pays où les normes environnementales, sanitaires et de bien-être animal sont moins contraignantes.

Les quotas prévus et les clauses de sauvegarde existantes sont jugées, à raison, insuffisantes et trop lentes pour prévenir des perturbations rapides des marchés.

Le principe de réciprocité des normes, qui est central pour le monde agricole, n'est pas garanti de matière effective. L'accord ne prévoit pas de mécanisme suffisamment contraignant pour assurer que les produits importés respectent pleinement les standards européens, ni de contrôles renforcés permettant d'en vérifier l'application.

À cela s'ajoute un manque de garanties quant à la capacité réelle de l'Union de faire respecter ces engagements dans la durée.

Mes questions, monsieur le ministre, sont simples. Quelle est encore la marge de manœuvre pour tenter d'améliorer les textes, pour tenter de répondre aux préoccupations du monde agricole et faire en sorte que le Mercosur ne soit pas un traité dont ils seraient les perdants? Comment se présente, par ailleurs, le dossier de la réforme de la PAC dans ce contexte d'approbation du traité de libre échange Mercosur? Merci.

Voorzitter:

Je rappelle que M. le ministre est disponible jusque 18 h.

David Clarinval:

Mesdames et messieurs les députés, dans un contexte géopolitique marqué par des alliances historiques fragilisées, il est essentiel de diversifier nos débouchés à l'exportation. Il en va de notre souveraineté économique et de notre compétitivité.

Il convient toutefois par ailleurs que le libre marché s'applique de manière loyale et donc sans concurrence déloyale pour nos entreprises. C'est cet équilibre-là dont il s'agit aujourd'hui. Par ailleurs, ces objectifs peuvent se heurter à des préoccupations de certains secteurs.

Dans le cas du Mercosur, celles exprimées par le secteur agricole sont légitimes. Pris entre ces deux impératifs, l'accord avec le Mercosur a cristallisé des positions opposées. Les dernières semaines ont été marquées par plusieurs étapes institutionnelles importantes.

Op 9 januari 2026 heeft de Raad van de EU twee besluiten aangenomen waarbij de Europese Commissie werd gemachtigd om de economische partnerschapsovereenkomst en de interimhandelsovereenkomst met Mercosur te ondertekenen. Die overeenkomsten werden op 17 januari 2026 door beide partijen in Paraguay ondertekend, waardoor ze juridisch niet meer kunnen worden gewijzigd. Op 21 januari 2026 heeft het Europees Parlement beslist het Hof van Justitie van de Europese Unie te vatten om de conformiteit van het akkoord met de verdragen van de Unie te laten toetsen, wat heeft geleid tot een uitstel van de uitvoering ervan.

Aangezien we ons in de commissie voor Economie bevinden, wil ik ingaan op de economische impact van het Mercosur-akkoord.

Mijn administratie, de FOD Economie, heeft de opportuniteiten en uitdagingen gerelateerd aan het akkoord geanalyseerd. De oorspronkelijke studie en de aanvullende analyse zijn publiek toegankelijk op de website van de FOD Economie. Daaruit blijkt dat het Mercosur-akkoord reële opportuniteiten biedt voor de meeste industriële sectoren, zoals kunststoffen, machines en textiel, evenals voor bepaalde landbouwsectoren, zoals de aardappelsector, in het bijzonder die van diepgevroren aardappelproducten, een sector waarin België zich sterk heeft gespecialiseerd. Diepvriesaardappelen domineren nu al de Belgische export van voedingsmiddelen naar de Mercosur-landen, samen met maaltijdproducten. Daarnaast toont de studie aan dat er een sterk exportpotentieel bestaat voor appels en peren, zuivelproducten, melkpoeder, kaas, voedingsbereidingen op basis van vetten, suikerwaren, chocolade, gist, bier en preparaten voor diervoeding.

Wat de export van Europees varkensvlees betreft, schuilt de voornaamste bedreiging in de zeer concurrentiële positie van Brazilië op de internationale markt, meer bepaald op de Aziatische markt, wat de Europese exportmogelijkheden afremt. Tegelijkertijd zouden andere sectoren, zoals suiker en rundvlees, mogelijk meer negatieve effecten van het akkoord kunnen ondervinden.

Het is ook belangrijk te vermelden dat elk product dat in de Europese Unie wordt verkocht – ongeacht of het binnen de Unie wordt geproduceerd dan wel wordt ingevoerd – moet voldoen aan de sanitaire en fytosanitaire normen van de Europese Unie. De controles daarop vallen onder de bevoegdheid van het FAVV.

Je vais le répéter, parce que c'est essentiel. Il importe de mentionner que tout produit vendu dans l'Union, qu'il soit produit à l'intérieur de celle-ci ou importé, doive en respecter les normes sanitaires et phytosanitaires. Le respect de l'autocontrôle relève de la compétence de l'AFSCA. Les mêmes normes s'appliquent.

L'accord entre l'Union et le Mercosur n'apporte aucune modification à celles-ci. Ainsi, afin de répondre aux préoccupations de diverses parties prenantes, la Commission a proposé plusieurs mesures supplémentaires. Les mesures de sauvegarde, visant à protéger les produits européens sensibles contre une augmentation préjudiciable des importations en provenance du Mercosur, ont été renforcées. S'agissant des normes sanitaires et phytosanitaires, l'Union dispose de l'un des niveaux de sécurité alimentaire les plus élevés au monde. Afin de garantir le respect des normes et de faciliter la résolution rapide de tout problème éventuel, la Commission et le Brésil se sont engagés à nouer un dialogue de haut niveau sur ces points, en plus d'un Comité sanitaire et phytosanitaire EU-Mercosur dédié. L'Union européenne s'est également engagée de manière indépendante à augmenter le nombre d'audits et de contrôles dans les pays tiers et à renforcer les contrôles sur place.

En ce qui me concerne, mais j'endosse ici ma casquette de ministre de l'Agriculture, j'ai demandé à l'AFSCA de renforcer les contrôles aux frontières sur le respect des normes pour les produits importés parce que, certes, les normes sont identiques et elles doivent être respectées, mais des contrôles en suffisance sont nécessaires pour s'assurer que nos frontières ne constitueront pas une passoire pour des produits susceptibles de ne pas respecter nos normes.

Concernant l'harmonisation des normes de production, la Commission s'efforcera, conformément aux règles internationales, d'harmoniser davantage les normes de production applicables aux produits importés, notamment les pesticides.

Enfin, s'agissant du nouveau cadre financier pluriannuel, la Commission a déployé un solide filet de sécurité financière pour soutenir les agriculteurs au cas où l'accord entraînerait un effet préjudiciable sur les marchés agricoles de l'Union. C'est un mécanisme qui est déjà d'application et qui permet d'activer les clauses de sauvegarde en cas de chute de prix dans les marchés.

Malgré des dispositions intéressantes proposées par la Commission européenne, que je viens de rappeler, les discussions menées lors des réunions de coordination interfédérale, afin de définir une position de la Belgique, ont montré qu'il n'existait pas de consensus parmi les participants. Monsieur Prévot, puisque vous me demandez quelle fut ma position en tant que vice-premier, ministre de l'Agriculture et de l' É conomie, je puis vous dire que j'ai personnellement voté contre dans la DGE qui préparait l'avis du COREPER.

Cependant, n'étant pas seul à voter et vu qu'il y avait des votes contraires dans le chef d'autres collègues, nous avons pu constater qu'il n'y avait que des abstentions possibles pour la Belgique lors du vote au Conseil sur l'accord commercial intérimaire ainsi que sur les mesures de sauvegarde bilatérale.

Au cours des négociations, la Belgique a constamment souligné l'importance des mesures visant à protéger nos secteurs agricoles vulnérables, notamment dans les domaines des normes sanitaires.

Mesdames et Messieurs, en synthèse, je peux donc vous dire que, sur le plan économique, le Mercosur offre des opportunités pour nos secteurs économiques et pour certains sous-secteurs agricoles. Mais, dans le même temps, l'accord Mercosur conduit à des préoccupations légitimes, notamment dans d'autres sous-secteurs agricoles: pour les agriculteurs, il s'agit principalement la viande bovine, le poulet et le sucre.

Voilà pour ce qui est de l'état des lieux de la situation. J'espère avoir pu apporter toutes les réponses que vous attendiez.

Dieter Keuten:

Mijnheer de minister. U toont zich transparant over uw stemgedrag in de Coreper-vergadering. Dat is lovenswaardig en ik hoop dat we dat in de toekomst vaker zullen zien, dat vertegenwoordigers van uw regering transparant communiceren over wat er in die Europese achterkamers gebeurt. Zelfs voor ons, als volksvertegenwoordigers, is het bijzonder moeilijk om daar inzicht in te krijgen.

Dit gezegd zijnde heb ik van u helaas geen concreet antwoord gekregen over uw standpunt of over de positie van uw regering ten aanzien van het Franse voorstel om een stap verder te gaan op het vlak van clauses mirroir. Frankrijk wil in feite een nultolerantie instellen. België gaat de controles verhogen. Deze controles toetsen aan drempelwaarden. In Frankrijk wil men evolueren naar een nultolerantie voor het gebruik van pesticiden die in de EU niet zijn toegestaan.

Wij vragen u om hetzelfde te onderzoeken, om te gaan naar een nultolerantie en zo een absoluut gelijk speelveld te creëren voor onze boeren en landbouwers. Ik hoop dus in de toekomst een antwoord van u te krijgen op deze vraag.

David Clarinval:

Afin qu’il n’y ait aucun malentendu, je l'ai dit clairement hier en commission Agriculture, j'ai explicitement demandé à l'Agence fédérale pour la sécurité de la chaîne alimentaire de renforcer les contrôles des produits importés ainsi que les contrôles aux frontières. Je rappelle que les normes européennes doivent être respectées par les produits que nous importons. Nous devons donc davantage contrôler, et si des produits importés ne respectent pas les normes, ils seront détruits lors des contrôles.

La question est de savoir si nous serons en mesure de contrôler tous les lots. Il est clair que nous ne pouvons pas nous engager à contrôler 100 % des lots, mais en tout état de cause, je peux vous assurer que les contrôles vont augmenter et que les contrôleurs seront impitoyables à l'égard des produits qui ne satisferaient pas aux normes. Je voulais juste apporter cette précision. Nous n’utilisons pas le même vocabulaire que les Français, mais le résultat est le même.

Dieter Keuten:

Le résultat n’est pas le même, M. le ministre. Het is in dit geval nog steeds mogelijk dat voor producten die worden ingevoerd en die onder de Europese normen vallen, in het productieproces in een derde land middelen worden gebruikt die in Europa door onze landbouwers niet mogen worden gebruikt. Dat is het punt dat ik hier wil maken en waartegen Frankrijk strenger wil optreden.

Charlotte Verkeyn:

Mijnheer de minister, ik dank u voor het uitgebreide en transparante antwoord, waaruit enerzijds de voordelen blijken, maar anderzijds ook de bezorgdheden.

Op mijn vraag hoe het juridisch verder moet, zegt u dat de tekst blijft zoals hij is, omdat hij is ondertekend, maar de uitvoering wordt uitgesteld. Dat betekent dat er nog altijd problemen kunnen rijzen als er een controle komt. Een van de bezorgdheden van de boeren is dat dezelfde kwaliteitsnormen wel op papier zullen worden gerespecteerd, maar niet in de praktijk. U zegt dat u zich voorbereidt om dat risico tot een minimum te beperken.

Ik heb ook uw standpunt als minister van Landbouw gehoord. Ik ga ervan uit dat u de daad bij het woord zult voegen, omdat u de bezorgdheden van de boeren zeer goed begrijpt.

In die zin volstaat het antwoord voor mij op dit moment. Het is belangrijk om dit dossier goed in de gaten te houden en ook te bekijken hoe het zich op hoger niveau ontwikkelt. Dat is op dit moment nog koffiedik kijken voor iedereen.

Patrick Prévot:

Tout d'abord, merci, monsieur le ministre, d'avoir clarifié votre position personnelle. Vous avez donc voté contre, comme quoi au MR on peut s'opposer à son président sans nécessairement partir chez Les Engagés. Mais ce double discours reste évidemment interpellant: la ministre Dalcq et tous les ministres libéraux bombent le torse en Wallonie, et puis vous , in fine , venez nous dire que vous avez voté contre, mais que, "impuissanté", vous avez dû vous résoudre à porter une molle abstention pour notre pays. C'est évidemment quelque chose qui a le don d'agacer, et je pense que les agricultrices et les agriculteurs commencent à comprendre ce double discours. Puisque la Wallonie est contre cet accord, on a l'impression que c'est la Flandre qui mène la danse et que vous dansez comme ils sifflent. Cela pose un réel problème.

Vous avez rappelé – vous avez bien fait de le faire – que chaque produit provenant de l'Union européenne (UE) ou même hors UE doit respecter les mêmes règles que nos produits belges. C'est évidemment le minimum qu'on attend. Cependant, êtes-vous en mesure de garantir cela via l'Agence fédérale pour la sécurité de la chaîne alimentaire (AFSCA)? Il s'agit d'une véritable inquiétude. Avec cette concurrence déloyale qui est menée envers nos agricultrices et nos agriculteurs, on se retrouve avec le constat qu'il sera impossible de contrôler tout ce qui entre dans notre pays. Vous avez dit que vous aviez demandé à l'AFSCA de contrôler davantage. Mais cette agence va visiblement subir une cure d'amaigrissement, même si vous avez tenu à revenir sur les chiffres qui avaient été avancés par Testachats. Il y aura quand même une cure d'amaigrissement budgétaire. Vous allez demander à l'AFSCA et à ses agents de faire plus avec moins. Dès lors, je ne suis pas rassuré. J'ai l'impression que ce contrôle ne sera pas suffisamment efficace et que cette concurrence déloyale va malheureusement largement affecter notre secteur agricole, singulièrement si cet accord est voté.

David Clarinval:

Hier, en commission de l'Agriculture, nous avons eu un débat sur l'agriculture. Mme Schlitz et M. Prévot m'avaient interrogé sur ce sujet, mais ils n'étaient pas présents pour poser leurs questions – ce n'est pas un reproche.

(…): (…)

David Clarinval:

Non! J'ai répondu à toutes les questions.

Mais ce n'est pas grave. J'ai seulement dit hier que Testachats s'était trompé, cela peut arriver à tout le monde. Je ne sais pas comment Testachats est arrivé à un chiffre de 24 % de réduction du budget de l'AFSCA, c'est un chiffre fantaisiste. J'ai personnellement pris contact avec le porte-parole de Testachats, en lui disant que, la prochaine fois, avant de communiquer, il peut me contacter pour vérifier les chiffres et éviter un bad buzz .

Il n'en demeure pas moins qu'il y aura des économies à l'AFSCA, on est bien d'accord, mais je suis, en l'état actuel, incapable de vous dire exactement le chiffre qui sera demandé à cette agence. On est plutôt aux alentours, selon mes calculs qui doivent être validés par la ministre Matz, de 4 ou 4,5 %. C'est vrai qu'il y a un effort à faire, mais on est loin des 24 %. Je voulais juste dire ceci pour éviter les confusions.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, vous avez bien raison de revenir sur la clarification. Effectivement, votre estimation, en tout cas celle de votre cabinet, est plutôt de l'ordre d'une économie, ou en tout cas de réduction de budget de l'ordre de 4,5 %. Cela veut dire qu'il y a quand même une cure d'amaigrissement, même si elle est moins importante que celle qui était annoncée par Test-Achat.

Dès lors, ma question garde tout son sens. Vous allez quand même demander aux agents de l'AFSCA de faire plus avec moins. Ce n'est pas de nature à me rassurer.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses.

J'ai plusieurs remarques à formuler. Premièrement, vous nous parlez d'un libre marché qui devrait s'appliquer de façon loyale. Mais, par essence, un libre marché va se manifester de manière déloyale, puisque que les normes ne sont pas les mêmes.

Vous évoquez un renforcement des contrôles, alors même que le budget de l’AFSCA est en diminution. Ce n'était pas 24 %, mais ne fût-ce que 5 % de diminution des effectifs ou des moyens alloués à l'AFSCA signifie une diminution des ressources pour pouvoir effectuer certaines missions. Quelles seront les missions affectées? Nous ne le savons pas encore.

Par ailleurs, il est illusoire de penser qu'on va pouvoir contrôler tous les conteneurs. Vous l’avez vous ‑ m ê me reconnu. Et je pense qu'il s'agit de proportions extrêmement faibles par rapport à l’ensemble des marchandises qui arriveront chez nous.

Le mal sera donc fait: pour la santé des citoyens, mais aussi en termes de concurrence déloyale vis ‑ à ‑ vis de nos producteurs et de nos commer ç ants. Car, compte tenu du co û t de la main ‑ d ’œ uvre l à ‑ bas et du prix de certaines marchandises, les co û ts resteront plus bas ici, m ê me en respectant les normes environnementales que vous mentionnez en lien avec l ’ AFSCA.

Donc, de toute façon, cela posera des problèmes, même si toutes les normes étaient respectées là-bas. Par ailleurs, cela pose un problème environnemental. Je ne vais pas vous faire un dessin. Nous savons à quel point l'augmentation de l'intensification de l'élevage là-bas va entrainer des déforestations. C'est documenté par les ONG en matière environnementale. Et cela, vous ne pourrez pas le contrôler. D'ailleurs, vous n’essayez même pas.

Vous nous parlez ensuite de débouchés. Nous pourrions, dites ‑ vous, exporter des patates congel é es vers l ’ Am é rique latine. Mais savez ‑ vous quel est le berceau de la pomme de terre, monsieur le ministre? Les premi è res traces remontent à environ 10 000 ans, dans la r é gion du lac Titicaca, entre le P é rou et la Bolivie. Les populations latino ‑ am é ricaines ont ‑ elles besoin de pommes de terre belges? La r é ponse est non.

Ce dossier constitue en réalité un déni total de démocratie. Les producteurs n'en veulent pas, les citoyens n'en veulent pas. Depuis des années, il y a des mobilisations, des pétitions, des manifestations contre ce traité. Et pourtant, la Commission et certains États, comme la Flandre ici, passent en force.

Quel est le sens d'exporter des pommes en Amérique latine pendant qu'on importe chez nous des Pink Lady d'Australie? Cela n'a aucun sens. Aujourd’hui, ce que nous devons faire, c’est relocaliser notre économie, soutenir nos producteurs locaux, favoriser les circuits courts, consommer des produits de qualité dont nous pouvons contrôler l’origine. C’est cela dont nous avons besoin en priorité. C’est bon pour l’économie, bon pour l’emploi, bon pour la santé des citoyens, et évidemment pour le climat et l’environnement.

Voilà des politiques qui auraient réellement du sens dans le contexte actuel.

François De Smet:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Comme souvent, vous faites un compte rendu honnête de la situation, il faut le reconnaître, mais cela ne correspond pas à l'urgence du moment. Les mesures supplémentaires de la Commission européenne, comme nous avons tous pu le voir, notamment parce qu'elles sont tombées pendant les manifestations des éleveurs et des agriculteurs, sont jugées insuffisantes par les éleveurs. Vous ne l'ignorez pas. Ce qui est frustrant, c'est que je n'ai pas entendu grand-chose sur ce que vous estimez pouvoir encore faire pour améliorer les dispositions du traité. Je suppose dès lors que la réponse à cette question est "rien".

De stijging van de energieprijzen
De verhoging van de gasrekening voor de gezinnen
De verhoging van de accijnzen en de 'ecofiscaliteit'
De verhoging van de accijnzen en de gasprijs
Stijgende energiekosten en belastingen voor huishoudens

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie), Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)

op 28 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Alexia Bertrand bekritiseert de accijnsverhoging op gas als een vermomde belastingverhoging om de begroting te spekken, met risico op energiearmoede voor huurders en jong gezinnen die geen warmtepomp kunnen betalen; ze noemt de timing (voorlopen op EU-regels) onnodig en vraagt zich af of het groen beleid of fiscale opportunisme is. Kemal Bilmez wijst op de 50% gasprijsstijging en vraagt of de accijnsverhoging nu niet extra pijnlijk is, terwijl 90% geen sociaal tarief krijgt; hij bekritiseert de regering als een "taksregering" die loonwaarde en welzijn negeert. Minister Jambon verdedigt de maatregel als gefaseerde klimaatsturing (79€/gezin/jaar, volgens CREG), benadrukt steunmaatregelen (sociaal tarief, EU Klimaatfonds) en elektrificering, maar erkent dat aanpassingen nog mogelijk zijn; hij stelt dat voortijdig handelen toekomstige schokken voorkomt. Bertrand en Bilmez blijven skeptisch: ze verwachten hogere kosten (tot 500€/jaar), zien onvoldoende klimaatfocus en beschuldigen de regering van begrotingsmotieven onder groene dekmantel.

Alexia Bertrand:

Mijnheer de minister, ik heb een vraag over de verhoging van de accijnzen en de ecofiscaliteit. U hebt die voorgesteld, ook in de tabellen, als een ecologische taxshift, om gedrag te sturen. Ik maak mij daar toch zorgen over. Wanneer ik naar de effectieve cijfers kijk, krijg ik eerder de indruk dat het gaat om een platte belastingverhoging en dat het klimaat wordt gebruikt als excuus om gaten in de begroting te vullen. Dat kan een aantal mensen blindelings treffen, mensen die geen keuze hebben.

Ik maak mij ook zorgen over de stapeling van facturen. U verhoogt de accijnzen, wat goed is voor 365 miljoen euro extra inkomsten, maar we weten allemaal dat er een Europese CO ₂ -taks aankomt en dat de btw in 2030 verplicht terug naar 21 % moet. Niet alleen ik, maar ook experts waarschuwen voor een stijging van 500 euro per jaar.

Wat u wilt doen, en dat is op zich een nobel doel, is mensen richting warmtepompen sturen. De vraag is dan wat u doet met de huurder die afhankelijk is van de oude ketel van zijn huisbaas, of met het jonge gezin dat net heeft gekocht en geen 20.000 euro heeft liggen voor een energetische renovatie. Warmtepompen zijn duur. Ik vrees dat u die mensen richting energiearmoede duwt.

Wanneer ik naar de begrotingstabellen kijk, zie ik dat de inkomsten uit de accijnzen op aardgas en huisbrandolie jaar na jaar stijgen. Waarom is dat zo?

Tot slot is er de timing. Europa verplicht die verhogingen vandaag nog niet, maar u kiest ervoor om vooruit te lopen op de regels. Dat is een voorbeeld van gold-plating , iets wat u zelf vaak bekritiseert. Waarom wilt u roomser zijn dan de paus en iedereen nu al laten betalen, jaren voor het moet? Is dat werkelijk groen beleid, of is het gewoon een snelle manier om uw begroting op orde te zetten?

Kemal Bilmez:

Monsieur le ministre, sur base des données de l'index ICE, qui détermine le prix du gaz naturel, le prix du gaz a augmenté en passant de 27 à 42 euros par MWh depuis le mois dernier. C'est une augmentation de 50 %.

Avec l'augmentation des accises que j'avais prévues, la facture va augmenter plus rapidement que prévu pour les ménages. Allez-vous revoir cette hausse des accises vu cette flambée des prix? Soixante pour cent de notre gaz naturel est importé des États-Unis. Est-ce que dépendre si lourdement d'un seul exportateur ne nous met pas en situation de faiblesse?

Jan Jambon:

Chers collègues, je tiens tout d'abord à souligner qu'il reste très difficile, à ce stade, de formuler une estimation précise. Le prix du gaz naturel demeure particulièrement volatile et dépend de plusieurs facteurs externes. De plus, l'accord budgétaire ne prévoit aucune augmentation de la TVA sur le gaz.

S'agissant de l'impact pour les ménages, selon les chiffres actuels de la CREG – il s'agit de chiffres provisoires –, le coût supplémentaire s'élèvera en moyenne à environ 79 euros par famille. Ce montant pourrait évidemment varier en fonction de la consommation et de l'évolution du marché. Sa confirmation dépendra de la forme définitive de la mesure et de l'évolution des prix de l'énergie dans les mois à venir.

Comme je continuerai à le souligner ici, cette mesure fait partie de la loi-programme. Cet avant-projet de loi est actuellement soumis pour avis au Conseil d'État. Ensuite, le projet sera transmis au gouvernement pour une deuxième lecture.

Les modifications restent donc toujours possibles. Je ne vais dès lors pas anticiper sur le contenu de la mesure. Par ailleurs, une réduction des accises sur l'électricité est également prévue afin de favoriser une électrification accrue.

En outre, plusieurs dispositifs existent déjà pour soutenir les ménages vulnérables. Je pense notamment au tarif social de l'énergie, qui demeure un filet de sécurité essentiel pour les personnes en situation de précarité énergétique. En outre, au niveau européen, la création d'un Fonds social pour le climat offrira en outre un soutien financier supplémentaire aux ménages qui rencontrent des difficultés à suivre le rythme de la transition énergétique.

We werken nauw samen met de gewesten om de opbrengsten uit onder andere de ETS-systemen, het CBAM-mechanisme en het Sociaal Klimaatfonds op een evenwichtige manier te verdelen om de gevolgen voor kwetsbare burgers te compenseren. De hervorming van de accijns op aardgas en huisbrandolie gebeurt bewust stapsgewijs. Zo krijgen gezinnen en ondernemingen voldoende voorspelbaarheid en tijd om zich aan te passen. De toename van de inkomsten die in de begroting wordt weergegeven, is een rechtstreeks gevolg van die gefaseerde invoering.

Om de doelstellingen van de Europese Green Deal en de klimaatneutraliteit tegen 2050 te realiseren, is het essentieel om tijdig en consistent bij te sturen. Een vooruitziende aanpak schept duidelijkheid, moedigt investeringen in alternatieve verwarmingssystemen aan en voorkomt dat later ingrijpendere maatregelen nodig zijn.

Alexia Bertrand:

Mijnheer de minister, u begint met te zeggen dat het moeilijk is om de kostprijs in te schatten, maar u geeft toch een raming van 79 euro per gezin, op basis van de gegevens van vandaag. Dat bedrag van 79 euro is dus jaarlijks.

U zegt dat er geen stijging van de btw op gas is, maar er is wel een verhoging van de accijnzen op gas. Ik heb dus andere ramingen of inschattingen gelezen van experts die eerder spraken over 500 euro. De toekomst zal het ons leren. U spreekt over ongeveer 80 euro per jaar, en dat houdt nog geen rekening met de andere btw-verhogingen. We weten immers dat ook de btw op sport en cultuur, hotels en nog een aantal andere zaken, zoals het frietkot, verhoogd wordt. Als u ons een raming geeft van 79 euro per jaar, ga ik ervan uit dat het bedrag waarschijnlijk hoger zal uitvallen.

U spreekt weinig over die ecologische taxshift. Dat was nochtans de bedoeling van deze hele aanpassing. Ik hoor u weinig over het klimaat spreken, mijnheer de minister.

Misschien had ik toch gelijk dat dit eerder een begrotingsoperatie is. Ik zal daarop in de toekomst terugkomen, wanneer we de reële kosten kennen van uw btw-stijging voor de gezinnen. Dank u wel.

Kemal Bilmez:

Mijnheer de minister, u haalt het sociaal tarief aan. Dat klopt, daar worden mensen mee geholpen, maar slechts 10 % van de bevolking of zelfs minder heeft recht op dat sociaal tarief. Alle anderen moeten die prijsstijging wel betalen. Niet alleen de marktprijs die stijgt, maar daarbovenop komt u met accijnzen. In 2030 zal de btw daarop ook verhogen. Voor al die werkende mensen die geen recht hebben op het sociaal tarief, zal de prijs dus enorm stijgen. Ik wil de woorden van de heer Van Quickenborne niet herhalen, maar dit is echt een regering van taks, taks, taks. Dat is toch niet te doen? Inderdaad, we hebben heel die heisa rond de btw enzovoort. Daar kunt u zeggen dat sommige dingen luxe zijn en niet essentieel voor iedereen, maar energie, uzelf verwarmen, dat moet iedereen doen! En daar verhoogt u opnieuw de prijzen. U doet beloften dat werken meer zal lonen dankzij Arizona. Ik weet niet wie daar nog in gelooft. Ik weet niet of u daar zelf in gelooft, maar deze prijsstijging toont dat u eigenlijk niets geeft om de lonen van de mensen en het welzijn van de mensen. Dank u wel.

De kapitaalverhoging bij Elia en de lening van SFPIM aan Publi-T

Gesteld aan

Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)

op 28 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Jan Jambon bevestigt dat de SFPIM voorlopig enkel een lening van 200 miljoen euro verstrekte aan Publi-T (holding van Belgische gemeenten en hoofdaktionaris van Elia), die in juni 2026 omgezet wordt in een 5,62%-aandeel in Publi-T, met transparantie na die datum. Hij stelt dat de SFPIM via een zetel in de raad van bestuur actief zal sturen op ESG-doelstellingen (o.a. geen activiteiten in verboden sectoren of belastingparadijzen) en de energietransitie, maar benadrukt dat de nieuwe strategie (2026-2031) nog niet openbaar is. Stéphane Lasseaux (vraagsteller) toont zich tevreden met de precisie van de antwoorden, met name over de toekomstige transparantie en de strategische inbedding van de SFPIM in de Belgische energiemarkt.

Stéphane Lasseaux:

Monsieur le ministre, en début d'année 2025, le gestionnaire du réseau de transport d'électricité Elia a procédé à une augmentation de capital de 2,2 milliards d'euros afin de financer d'importants investissements en Belgique et en Allemagne.

Le journal De Tijd a révélé en avril que la Société Fédérale de Participations et d'Investissement (SFPIM) a consenti un prêt de 200 millions d'euros à Publi-T, holding des communes belges et actionnaire majoritaire d'Elia, afin de permettre à cette dernière de conserver son statut d'actionnaire majoritaire et de ne pas être diluée suite à l'opération.

Ce prêt, convertible en actions une fois l'augmentation de capital clôturée, aurait pour effet de faire de la SFPIM un nouvel actionnaire de Publi-T, aux côtés d'investisseurs institutionnels régionaux flamands et privés. Cependant, à ce jour, ni le site de la SFPIM ni celui de Publi-T ne font état de la participation ainsi acquise.

Monsieur le ministre, pouvez-vous confirmer la réalisation complète de l'augmentation de capital prévue par Elia et, le cas échéant, confirmer que la SFPIM est bien devenue actionnaire de Publi-T? Pouvez-vous préciser à hauteur de quel pourcentage du capital de Publi-T s'élève sa participation? Quand la transparence sur la participation de la SFPIM sera-t-elle assurée auprès du public?

Quels sont aujourd'hui les autres actionnaires institutionnels et privés dans cette institution? Pouvez-vous indiquer précisément quels sont ceux ayant pris part à l'opération décrite, en plus de la SFPIM, et à combien s'élève leur participation dans Publi-T?

Quelle est la stratégie d’actionnariat de la SFPIM dans Elia? La SFPIM a-t-elle formulé des objectifs ou émis des conditions à cette participation, notamment en termes de politique d'entreprise, de politique ESG ou de nomination d'administrateurs dans le cadre SFPIM?

Quelle est la stratégie actionnariale de la SFPIM plus largement dans le pilier énergétique prévu par l'accord de gouvernement? La SFPIM prévoit-elle d'autres prises de participation dans le secteur de l'énergie dans un futur proche? Je vous remercie.

Jan Jambon:

La SFPIM n'est que prêteur à ce stade-ci. Publi-T procédera au remboursement en convertissant le prêt de la SFPIM lors d'une augmentation du capital qui aura lieu en juin 2026. SFPIM deviendra alors actionnaire et sa participation dans Publi-T sera de 5,62 %. La transparence sur la participation sera faite dès que le prêt aura été effectivement converti.

À ce jour, la transparence est effective pour le prêt. Celui-ci n'est conclu qu'entre la SFPIM et Publi-T SC/CV. Les informations sur les actionnaires de Publi-T sont publiées chaque année dans le rapport annuel de son conseil d'administration. Je transmettrai le tableau dont je dispose ici au secrétariat de la commission, afin qu'il puisse être repris dans le compte rendu. Ce tableau indique les différents actionnaires, le nombre d'actions, les pourcentages, etc.

La participation dans Elia constitue un ancrage stratégique essentiel pour l'économie belge. Grâce à son siège au conseil d'administration au moment de la conversion, la SFPIM jouera un rôle actif dans la gouvernance du groupe et accompagnera Publi-T, et donc indirectement aussi Elia, dans le déploiement et le renforcement de leur approche ESG.

Plusieurs engagements ont été pris à cet égard. Notamment, Publi-T et ses filiales n'exerceront aucune activité significative dans les secteurs interdits ou dans les paradis fiscaux et adopteront une démarche de précaution à l'égard des secteurs sensibles, ce qui implique que leurs activités s'inscrivent dans la transition énergétique et contribuent à la lutte contre le réchauffement climatique.

La SFPIM est en train de revoir sa stratégie 2026-2031. Cette stratégie sera rendue publique dès qu'elle aura été approuvée. L'actuelle stratégie étant d'application jusqu'à septembre de cette année-ci, la nouvelle devrait donc pouvoir être rendue publique avant septembre.

De manière générale, quels que soient les piliers d'investissement concernés, le portefeuille existant de la SFPIM est rendu public. Les informations relatives à des dossiers qui sont à l'examen sont, en revanche, traitées de manière confidentielle et ne sont donc pas divulguées.

Stéphane Lasseaux:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses très précises et pour le tableau que vous nous ferez parvenir par l'intermédiaire du secrétariat et qui permettra, en effet, de nous "éclairer", sans faire de jeu de mots, par rapport à cet apport électrique nécessaire pour pouvoir subvenir aux besoins grandissants en énergie électrique. Je vous remercie encore pour les réponses et l'attention que vous avez apportées à ma question.

De timing van de tender voor kavel 1 van de Prinses Elisabethzone
De toepassing van de NZIA-regels bij de veiling voor de PEZ1
De wijzigingen van de overheidsgaranties in de tender voor PEZ1 (ongerustheid in de sector)
De bezorgdheid van de sector over de aanbesteding voor offshorewindenergie
De brief van het BOP over de tender voor het energie-eiland
De mogelijke mislukking van de volgende aanbesteding voor offshorewindenergie
De eindeloze traagheid inzake offshorewindenergie
De rem die gezet wordt op offshorewindenergie
De rem die gezet wordt op offshorewindenergie
De tender voor de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone
Uitdagingen en vertragingen bij de aanbesteding van offshorewindenergie in de Prinses Elisabethzone

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 27 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om kritiek op de vertraging en onzekerheid rond de aanbesteding van de Prinses Elisabethzone (offshore windenergie), waar de sector (o.a. Belgian Offshore Platform) vreest voor een mislukte veiling door gewijzigde overheidsgaranties en gebrek aan duidelijkheid. Parlementsleden bekritiseren dat minister Bihet de oorspronkelijke deadline (31 maart 2026) niet haalt en burgerparticipatie mogelijk schrapt, terwijl de Net-Zero Industry Act (NZIA) en prijsgaranties (bv. Contracts for Difference) onvoldoende verduidelijkt zijn. De minister belooft een herzien kader "in het voorjaar" – met nadruk op juridische robustheid en concurrentie – maar ontkent niet dat de plannen risico’s inhouden voor prijsstabiliteit en investeringszekerheid, wat skepsis oproept over België’s energietransitie-ambities.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, veel mensen zijn bezorgd over stijgende energieprijzen. Dat begrijp ik, als we het nieuws zien dat de gasprijs ten opzichte van de start van 2026 – en dat is nog niet zo lang geleden – al met bijna 50 % is gestegen.

Aan die reden kan deze regering uiteraard niets doen. Dat heeft te maken met de geopolitieke context, die ons heel duidelijk toont dat we niet langer afhankelijk mogen zijn van bijvoorbeeld Russisch gas. We mogen ook niet afhankelijk zijn van het gas en de energie die we vandaag halen uit de Verenigde Staten, omdat dat geen betrouwbare bondgenoot meer is.

Het goede nieuws is dat we, als we daarvoor kiezen, uiteraard ook zelf onze eigen energie kunnen produceren. We kunnen kiezen voor energiezekerheid. Als we dat willen doen, is het wel tijd dat we een duidelijke keuze maken en een bepaalde richting kiezen. Normaal gezien zou er – we komen daar straks op terug – een Hoge Raad voor energiebevoorrading zijn die ons zou helpen om die keuzes te maken. Die is er nog niet, daar hebben we het straks over. Mensen verwachten wel dat we stilaan een keuze maken en een richting kiezen. Dat geldt voor huishoudens, voor de industrie en, zoals we straks nog zullen bespreken, ook voor de haven, waar er veel vragen zijn naar duidelijkheid.

De boodschap die we willen geven, is dat we geen taboe hebben over de keuze die uiteindelijk wordt gemaakt, zolang die energie maar betaalbaar en zeker is – we mogen echt niet langer afhankelijk zijn van de buitenlandse grootmachten die ons vandaag onder druk zetten – en zolang die duurzaam is.

Een van de technologieën die daaraan beantwoordt, is wind op zee: wind die we zelf op onze zee produceren. Daarom moeten we volop inzetten op die windenergie.

Een vraag die ik u een tijd geleden heb gesteld, ging over de tender van de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone. U gaf aan dat die er zou zijn voor het einde van het eerste kwartaal van 2026. Ik wil u dan ook vragen of u nog altijd op koers zit om die te lanceren voor 31 maart.

Voorzitter:

Collega Ravyts, u had twee vragen ingediend. Ik stel voor dat u die verwerkt.

Kurt Ravyts:

Ja, mijnheer de voorzitter, ik zal beide vragen verwerken.

Het Belgian Offshore Platform, mijnheer de minister, is een van de actoren die niet tevreden zijn over uw beleid. Zij hebben u aangeschreven over mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties in de toekomstige tender voor de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone.

Ik wil u echter eerst kort iets technisch vragen. Andere collega’s lijken daar minder aandacht voor te hebben, namelijk over de Europese Net-Zero Industry Act (NZIA). Mijn vraag is of deze veiling, die naar ik hoop voor 31 maart naar voren zal komen, een eerste testcase zal zijn voor de toepassing van de regels van de NZIA. Zullen die regels en voorwaarden aan bod komen, hetzij in de voorselectie, hetzij letterlijk in de gunningscriteria? Ik had u daarover een aantal technische vragen willen stellen. Zo gaat het bijvoorbeeld over de vereiste dat minstens 75 % van de gebruikte turbines niet uit China mogen komen, zoals voorzien door de Europese Commissie. Dat is maar één voorbeeld, maar ook dat zal een invloed hebben op die tender.

Wat betreft de mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties is er grote ongerustheid. Volgens het Belgian Offshore Platform dreigt de aanbesteding te mislukken door een uitholling van de verschillende overheidsgaranties. U zou bezig zijn met een uitholling daarvan.

We weten dat er momenteel, zoals voorzien, een prijsgarantie zou zijn via een contract for difference . Er zou echter iets aan de hand zijn met de langetermijncontracten, de PPA’s, waarbij u zou toelaten dat ontwikkelaars tot 75 % – niet 50 %, maar 75 % – van de stroomproductie rechtstreeks zouden kunnen verkopen aan grote industriële afnemers of bedrijven. Bovendien zouden ontwikkelaars in die context vrij hun verkoopprijs kunnen bepalen. Aanvankelijk was er een limiet van maximaal 3 euro per megawattuur boven het ingediende gegarandeerde prijsniveau bepaald.

Ook het voorziene vangnet zou dan wegvallen. Als een industriële afnemer binnen 20 jaar zou wegtrekken of failliet zou gaan, zou de windparkuitbater eerst kunnen terugvallen op de door de overheid gegarandeerde prijs, maar de ondertekenaars van de brief vrezen dat door de mogelijke aanpassingen speculatieve partijen de veiling naar hun hand kunnen zetten.

Wat is uw reactie op deze bezorgdheden van het Belgian Offshore Platform? Denkt of meent u – wellicht niet, maar ik vraag het toch – dat het BOP een punt heeft wanneer het stelt dat mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties tot minder concurrentie in de veiling zouden kunnen leiden, met hogere elektriciteitsprijzen voor consumenten en industrie tot gevolg?

Vreest u dat bij een gebrek aan indekking door de overheid geen geïnteresseerde kandidaten zullen bieden, gelet op recente mislukte aanbestedingen in de buurlanden?

Ten slotte is er nog Ventilus. Er wordt gevraagd om een sluitende garantieregeling met financiële compensaties indien de netversterking niet tijdig klaar raakt. Dank u wel.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, nous avons découvert dans la presse, la semaine dernière, la lettre envoyée par la Belgian Offshore Platform , la fédération regroupant les poids lourds de l’éolien et des activités offshore , nous avertissant de la possibilité d’échec de l’appel d’offres pour les zones éoliennes "Princesse Elisabeth", et appelant à l’ouverture d’un dialogue approfondi.

Quel est votre avis sur les inquiétudes des acteurs qui vous ont été relayées? Pouvez-vous nous détailler les mesures que vous comptez prendre pour répondre à ces problèmes mis en exergue?

Par ailleurs, pouvez-vous confirmer ou infirmer la disparition de la clause mettant en place le système de compensation financière, dit "CFD", en cas de variation des prix?

Jeroen Van Lysebettens:

Mijnheer de minister, de collega's hebben de context al voldoende geschetst. In de pers konden we de berichtgeving over de brief van het Belgian Offshore Platform (BOP) lezen met betrekking tot de tender van de Prinses Elisabethzone. De regering had eerder al de sites aangepast en de vorige tender uitgesteld. Door vertragingen in die tender dreigt u zichzelf de gracht in te rijden.

De sector wijst erop dat voor een tijdige ontwikkeling de tender tegen eind maart 2026 zou moeten zijn uitgeschreven. De tijd dringt dus, te meer omdat u nog een aantal procedures moet doorlopen. Tegelijkertijd spreekt men van gewijzigde modaliteiten die in de sector heel gevoelig liggen omdat dat ook hun hele proces mogelijkerwijs beïnvloedt.

Mijnheer de minister, ik heb de volgende vragen.

Wanneer kan de veiling gelanceerd worden? Welke timing zal gehanteerd worden? Kunt u een duidelijke kalender geven met de beslissing van de ministerraad, het advies van de Raad van State, de beslissing van de Europese Commissie, het lanceren van de veiling, de tijd om een bod in te dienen en om de winnaar toe te kennen en de constructietermijn? Dat is een heel eenvoudige tijdlijn.

Zoals de heer Ravyts al zei, lezen we in de berichtgeving over de brief van het BOP dat u van plan bent om de overheidsgaranties uit te hollen. Dat zou kunnen leiden tot speculatieve biedingen die nadien niet waargemaakt kunnen worden. We hebben dat ook zien gebeuren in het buitenland, bijvoorbeeld in Nederland en Denemarken. Men zou kunnen denken dat een ezel zich niet stoot aan een steen waaraan een ander zich al heeft gestoten, dus ik wil u vragen of u van plan bent de overheidsgaranties uit te hollen of niet.

Wat betreft de burgerparticipatie, wij horen dat u dat eventueel zou schrappen. Wij vinden dat de mogelijkheid voor burgers om te investeren in windmolenparken zorgt voor meer draagvlak bij de bevolking. Dat activeert bovendien een moeilijk te activeren vorm van kapitaal; het hoeft niet altijd een Einsteinrekening te zijn, nietwaar mijnheer Coenegrachts?

Ten slotte, wat betreft de Net-Zero Industry Act – het is niet aan ieders aandacht ontsnapt –, wilde ik u vragen welk niet prijscriteria u zult opnemen in de uit te schrijven tender.

Éric Thiébaut:

Monsieur le ministre, le secteur éolien offshore belge tire à nouveau la sonnette d'alarme. Depuis longtemps, les inquiétudes étaient adressées de manière informelle. Ici, le secteur a passé un cap en vous écrivant directement une lettre pour mettre clairement les points sur les "i".

La nouvelle concession en mer du Nord avait été reportée en juin dernier. Vous nous aviez promis que le retard serait limité, et vous vous étiez engagé à effectuer la mise aux enchères au mois de mars. En effet, des parcs éoliens supplémentaires sont indispensables à notre sécurité d’approvisionnement.

Les acteurs industriels de l’éolien et les coopératives citoyennes sont pourtant très inquiets. Le timing ne sera pas rempli. La viabilité économique, concurrentielle et sociétale du cadre envisagé est mise en doute. Selon ces acteurs, le prochain appel d'offre risque d'échouer. Le risque, c’est donc que le parc éolien ne soit pas construit.

Derrière tout cela, c'est le mode de soutien à l'éolien et les garanties apportées qui sont en question. Nous n'avons aucune transparence sur la manière dont vous voulez faire évoluer ce mode de soutien. On ne sait pas s'il y a des risques et des coûts supplémentaires. On ne connaît pas la position du gouvernement et on sait que la Commission européenne doit encore donner son feu vert.

Monsieur le ministre, c'est pourtant un dossier stratégique, à la fois pour notre sécurité d'approvisionnement, pour la transition énergétique et pour le développement économique de notre pays.

Mes questions sont les suivantes. Comment comptez-vous modifier le mécanisme de soutien à l'éolien offshore? Pouvez-vous confirmer que vous souhaitez réserver une part plus importante de l'électricité produite à des clients industriels et réduire la portion des revenus garantis par l'État? Quels sont les risques pour notre sécurité d'approvisionnement?

Que comptez-vous faire si l'appel d'offres échoue? Étant donné toutes les étapes restantes – l'approbation du gouvernement, de la CREG, de la Commission européenne pour le mécanisme de soutien –, confirmez-vous que le dossier sera bien prêt pour fin mars? Je vous remercie.

Voorzitter:

Dan geef ik het woord aan de heer Coenegrachts voor zijn vraag met een literaire titel.

Steven Coenegrachts:

De 'eindeloze traagheid', dat is waarover het ging in de brief van de windsector in De Tijd .

Mijnheer de minister, ik zag vandaag onze eerste minister blinken in Het Laatste Nieuws , naast andere regeringsleiders, bij het voornemen om veel windmolens in de Noordzee te zetten. Samen met andere regeringsleiders is de premier blijkbaar wel te verleiden om zich met ons energiebeleid bezig te houden. Dat is wel wat cynisch, aangezien hij de regeringsleider is van een ploeg die net heeft beslist om veel vertraging te veroorzaken in de creatie en de bouw van de windmolenparken in zee.

De windmolensector waarschuwt voor de gevolgen. Ik begrijp dat dit geen objectieve neutrale speler in het veld is. Het is misschien wel met een korreltje zout te nemen, maar de uitleg en de dreiging dat u ook 31 maart niet zult halen en de dreiging dat de sector niet voldoende volatiele dossiers zal produceren, dossiers die in de toekomst niet kunnen worden waargemaakt, is toch iets waarop ik vandaag graag uw reactie en uw visie zou willen krijgen.

Mijnheer de minister, hoe reageert u op die brief van de windsector? Hoe kijkt u naar de mogelijke risico's die in die brief beschreven staan? Hebt u hen al van antwoord gediend? Hebt u al een brief teruggestuurd? Wat staat daar dan in?

Wat we vooral willen weten is, is of u kunt garanderen dat die tender op tijd wordt uitgeschreven. Kunt u ook garanderen dat de voorwaarden voldoende zullen zijn om te garanderen dat kandidaten zich effectief zullen inschrijven voor de exploitatie van offshore windparken? Of hebt u daarentegen nu al indicaties dat die nieuwe voorwaarden waarover wordt gecommuniceerd partijen net zullen doen afhaken?

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, j'aimerais vous interroger à propos du dossier de l'éolien offshore, sur lequel la presse a récemment attiré mon attention. En 2023, quand nous siégions ensemble dans le même gouvernement, la Belgique accueillait le North Sea Summit. Nous pouvions nous targuer, à raison, d'un parc éolien offshore pionnier. Or, à présent, alors que le troisième sommet s'ouvre en Allemagne, notre pays y fait profil bas. Que s'est-il passé, monsieur le ministre?

En replongeant dans le dossier, puisque je ne suis pas l'énergie quotidiennement, je découvre que vous avez interrompu l'appel d'offres pour l'attribution du premier lot pour le parc éolien Princesse É lisabeth moins de deux mois avant l'échéance. Je rappelle que cela faisait sept mois que l'appel d'offres était lancé, que des milliers d'heures de travail avaient déjà été investies par les candidats pour préparer leur dossier. Vous débranchez donc la prise deux mois avant l'attribution de l'appel d'offres.

À l'époque, vous avez annoncé vouloir le relancer en mars 2026. À ce moment-là, vous aviez également promis d'apporter des précisions en octobre 2025. Nous voici à la fin janvier 2026, et aucune information n'a encore été communiquée. C'est le flou complet. Le secteur est de plus en plus inquiet, au point qu'il l'a fait savoir dans un courrier qu'il vous a adressé la semaine dernière et qui a été divulgué dans L'Echo .

Un autre sujet d'inquiétude qui me tient particulièrement à cœur est, ai-je entendu dire, votre volonté d'exclure les citoyens du financement du projet. Pourtant, la participation citoyenne, via les coopératives énergétiques, est une fierté belge et un levier essentiel dans la transition énergétique. Elle permet aux citoyens de prendre part à cette transition et, accessoirement, d'en toucher directement des bénéfices. C'est quand même tout bénéf' pour tout le monde! La coopérative SeaCoop rappelle, du reste, que la participation citoyenne constitue une opportunité stratégique, apporte des financements stables, renforce l'adhésion sociale et réduit la dépendance aux grands acteurs de l'étranger. Il me semble que, dans le contexte actuel, ce sont les objectifs que nous poursuivons.

Monsieur le ministre, pouvez-vous rassurer les citoyens et les coopératives quant à leur place dans le prochain appel d'offres? S'agissant de la temporalité, quand sera-t-il publié? La date de mars prochain sera-t-elle bien respectée ou bien faut-il craindre une nouveau report?

Quelles actions menez-vous pour accélérer la réalisation des infrastructures terrestres associées, Ventilus et la boucle du Hainaut? Enfin, quelle a été la position et les acquis de la Belgique au North Sea Summit?

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, vous avez suspendu le 27 juin 2025 la procédure d'appel d'offres relative au lot 1 de la zone éolienne offshore Princesse Elisabeth. Vous indiquez vouloir rédiger un nouvel appel d'offres pour la fin du premier trimestre et mettre en place un cadre sain et concurrentiel.

La semaine dernière, nous avons appris dans la presse que de nombreux acteurs majeurs du secteur éolien offshore, belges et internationaux, font publiquement part de leurs vives inquiétudes quant au cadre actuellement en préparation. Dans un courrier adressé à votre cabinet, ils estiment que les orientations envisagées pour le futur appel d'offres s'écartent des objectifs annoncés en juin 2025 et pourraient compromettre la viabilité économique, la concurrence ainsi que la réalisation même du projet. Certains vont jusqu'à avertir que l'appel d'offres pourrait échouer faute de candidats.

On voit que le gouvernement doit subventionner massivement le secteur du privé avec de l'argent public pour l'encourager à investir. Et ce n'est même pas garanti. Selon nous, cette séquence illustre l'échec du marché pour répondre à un investissement dans la transition énergétique.

En rupture avec cette logique, nous voulons opter pour des investissements publics et une approche planifiée, sous un contrôle démocratique. Monsieur le ministre, quelle est votre réaction face à l'inquiétude du secteur? Envisagez-vous des modifications concernant cet appel d'offres? Envisagez-vous également d'autres solutions pour développer les parcs éoliens tels que des investissements publics directs? Enfin, confirmez-vous que sa version définitive sera rédigée pour la fin mars?

Voorzitter:

Wensen in dit actualiteitsdebat nog andere fracties bij de vragen aansluiten? (Neen)

Ik geef het woord aan de minister.

Mathieu Bihet:

En juin 2025, le gouvernement a décidé de mettre fin à la procédure d'appel d'offres en cours pour le premier lot de la zone Princesse Élisabeth – le premier lot offshore – en raison d'une incertitude juridique susceptible de compromettre le bon déroulement de cet appel d'offres. À la fin de l'année dernière, le kern a, sur ma proposition, approuvé de nouveaux principes en vue de la relance de l'appel d'offres, dans un cadre moderne et transparent. Ce nouveau cadre doit d'ailleurs permettre d'assurer une concurrence suffisante, bénéfique tant pour les pouvoirs publics que pour les citoyens.

Die elementen worden nu geïntegreerd in het nieuw aanbestedingskader, waarvoor deels een voorstel van de CREG vereist is. Dat voorstel wordt begin februari verwacht.

De beslissingen, die door de administratie al konden worden ingevoerd in het koninklijk besluit inzake de tender, werden reeds verwerkt en voor bemerkingen bezorgd aan de interkabinettenwerkgroep.

Une fois cette proposition intégrée, nous prévoyons évidemment d'organiser une phase d'information et de consultation supplémentaire avec le secteur, afin de lever d'éventuelles ambiguïtés et de garantir un appel d'offres compétitif. Nous continuons donc de travailler avec le secteur, comme nous l'avons fait auparavant. Il y a déjà eu plusieurs moments de concertation, comme notamment en décembre dernier lors de ma visite à la Belgian Offshore Platform (BOP) à Ostende.

Het blijft de ambitie om de tender in het voorjaar van 2026 te lanceren, zodra het herziene regelgevend kader is aangenomen en gevalideerd in het licht van de Europese staatssteunregels, in het bijzonder het nieuw NZIA-kader.

Pour répondre plus précisément à votre question, je ne sais pas encore, à ce stade, si le tender (appel d'offre) des Pays-Bas a été validé ou non par la Commission européenne. Par exemple, je ne peux pas vous dire pour l’instant si nous sommes les premiers, si nous ne le sommes pas, ni où nous en sommes exactement. Toujours est-il que les Pays-Bas ont la même approche que nous à ce niveau.

Cette approche doit permettre de garantir un cadre juridiquement robuste, offrant un climat d’investissement attractif et stable, afin que l’appel d’offres puisse être lancé dans des conditions qualitatives – comme je le disais tout à l’heure – et que la concurrence soit facilitée au maximum.

En ce qui concerne Ventilus, il faut une solution équilibrée dans laquelle le producteur sera couvert au mieux, sans pour autant transférer des risques déraisonnables sur le consommateur, car en fonction de la garantie, il s’agit évidemment d’un transfert de risque qui a un impact sur le prix.

La proposition de la CREG relative à l’arrêté royal "Liabilities", qui prévoit un mécanisme d’indemnisation au profit des détenteurs concernés d’une concession domaniale en cas de retard de mise en œuvre ou d’indisponibilité totale ou partielle du MOG, sera prochainement validée par le Conseil des ministres.

Enfin, je peux vous assurer que l’ambition belge en matière d’éolien offshore demeure pleinement intacte et inchangée. La décision de réviser le cadre de l’appel d’offres, visant précisément à en garantir la mise en œuvre durable, est juridiquement sûre et évidemment au meilleur prix pour tous. C’est cette approche qui présidera également au lancement du second tender qui suivra.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, u sloot af met de mededeling dat België nog altijd de ambitie heeft om te investeren in hernieuwbare energie. Dat is heel goed, maar ook heel erg nodig. Recent zag ik immers een grafiek waarin alle Europese landen werden vergeleken op het aandeel hernieuwbare energie in hun energieverbruik. België stond onderaan, en dan bedoel ik echt helemaal onderaan in dat overzicht.

Er is dringend nood aan meer investeringen in hernieuwbare energie. U hebt de ambitie uitgesproken om daarvan werk te maken. U hebt de procedures toegelicht. Het is inderdaad belangrijk dat het een juridisch sterk kader betreft. Naast het feit dat het juridisch allemaal correct moet zijn, is snelheid natuurlijk ook een belangrijke parameter, als men luistert naar de oproepen van de windsector en veel andere spelers.

Ik doe dus nogmaals een oproep. U spreekt nu over voorjaar van 2026. Het is belangrijk dat het juridisch kader zo snel mogelijk wordt vastgesteld, zodat we zo snel mogelijk de eigen windenergie op onze zee kunnen benutten. Dat is echt de oplossing voor de toekomst en daarvan moeten we werk maken.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, Ik ga ervan uit dat de CREG volgende week dus nog een belangrijke insteek zal geven voor het nieuw aanbestedingskader, waaronder de voorwaarden van de gunningscriteria. Dat zal blijken als dat nieuw kader effectief een waarborg zal bieden voor de goedkoopste eindprijs voor consumenten en bedrijven. Dat is immers wat de Vlaams Belangfractie finaal politiek interesseert in heel het offshore verhaal.

Een overlegfase met de sector zou volgens u duidelijkheid scheppen en hun ongerustheid wegnemen. Dat gaf u althans tussen de lijnen door te kennen. We zullen in de komende weken kunnen zien of dat effectief het geval is.

Marc Lejeune:

Merci monsieur le ministre pour vos réponses. Nous sommes heureux d'entendre que vous conservez toute l'ambition que nous avions au départ d'investir dans l'éolien offshore, vous savez que cela vise aussi à la décarbonation de nos énergies et surtout à plus d'autonomie. Nous attendons donc le printemps avec impatience pour découvrir où nous en serons à ce moment-là. Nous espérons que l'issue sera positive, merci.

Jeroen Van Lysebettens:

Dank u wel, mijnheer de minister.

Inzake de timing geeft u een aantal stappen in het proces aan, maar niet het vervolgtraject richting implementatie. U spreekt over de timing van het uitschrijven van de tender. Zoals de heer Seuntjens heeft opgemerkt, spreekt u over het voorjaar van 2026 en niet langer over het eerste kwartaal van 2026, eind maart. Er begint dus langzamerhand wat rek te komen in uw discours. We zullen zien hoe snel u handelt.

Met betrekking tot het nieuwe kader hebt u heel weinig gezegd over de regels rond burgerparticipatie. U bent ook niet ingegaan op mijn argumenten daaromtrent. Ik wil nogmaals benadrukken dat het voor dergelijke projecten cruciaal is om bij de burgers draagvlak te creëren. Die burgerparticipatie kan bovendien ook een financiële methode zijn. Het is een vorm van kapitaal die vandaag stilstaat. De ontwikkeling van windmolenparken op zee is zeer kapitaalintensief. Het lijkt me zeer verstandig om de beschikbare kapitaalstromen in dit land daarvoor te activeren en te gebruiken. Ik zal er ook op toezien dat u in de toekomst bij de uitwerking van het kader daar aandacht aan besteedt.

Éric Thiébaut:

Merci, monsieur le ministre, mais la fin mars n’est pas loin et nous n’avons malheureusement reçu aucune réponse concrète sur l'éventuelle évolution du dispositif de soutien à l'éolien. On ne sait pas si l'appel d'offres se soldera par un échec ou par un succès ni si la Commission européenne donnera son feu vert sur ce dossier. Vos réponses d’aujourd’hui ne suffiront pas – on s'en doute bien – à supprimer les craintes des industriels et des coopératives. Monsieur le ministre, il s’agit là d’un dossier crucial pour notre sécurité d'approvisionnement et, pour l’heure, vous n'avez pas levé nos craintes à cet égard.

Sarah Schlitz:

Mille milliards, ça en fait, de l'argent. Mille milliards, c'est le montant conséquent que le secteur éolien s'est engagé à investir en mer du Nord lors du North Sea Summit , avec, à la clé, la création de 91 000 emplois si les objectifs – très ambitieux certes – sont atteints. Encore une fois, on voit là à quel point l'écologie – si c'est l'option finalement choisie – est l'avenir de l'économie. Et ce dossier nous le montre très concrètement: des emplois locaux, de qualité et qui renforceront l'autonomie européenne et, surtout, de l'énergie propre et bon marché pour nos concitoyens, pour qu'ils parviennent à payer leurs factures à la fin du mois.

La Belgique a toujours été pionnière en matière d'éolien offshore . Nous devons aujourd'hui maintenir notre position de leader mondial dans ce secteur et accélérer la transition nécessaire sur tous les plans. Je vous entends dire que vous voulez en effet poursuivre ces objectifs, mais rien ne bouge à l’heure actuelle. C'est le secteur qui le dit.

Les règles – je cite – "reviennent à affaiblir la concurrence entre les soumissionnaires et conduiront à un prix de l'électricité structurellement plus élevé pour l'industrie belge si la mise aux enchères échoue". Cela signifie que vous êtes potentiellement aujourd'hui en train de faire échouer ce projet, qui est essentiel pour une énergie propre et à bas prix, elle-même indispensable pour notre autonomie énergétique dans cette période d'instabilité internationale cruciale.

Vous parliez de mars, vous nous parlez aujourd’hui du printemps… on connaît la technique. Qu’en sera-t-il finalement? Le 20 juin? Est-ce l'idée?

Par ailleurs, nous n'avons pas de réponse sur le rôle que les citoyens pourront jouer dans ce nouvel appel d'offres. Je pense que c'est extrêmement dommageable. On sait à quel point il est utile et indispensable pour l'adhésion des citoyens, mais aussi pour permettre aux citoyens de prendre pleinement part à cette transition énergétique, de permettre aux coopératives citoyennes, aux citoyens, d'investir leur argent dans ce secteur d'avenir. Il n'y a donc aucune raison de les en exclure. Je compte donc sur vous pour maintenir ce cap et cette réputation de la Belgique. Je vous remercie.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, je vous le disais déjà il y a un an, on ne peut pas se permettre de prendre du retard dans le développement du secteur des énergies renouvelables à cause des aléas du marché libre, justement. Permettez-moi de vous dire que vous êtes le ministre du retard.

Vous dites que vous serez prêt pour le printemps, si j'ai bien compris, mais le secteur a des doutes et n'est vraiment pas rassuré. Ce dont on a besoin, c'est de changer radicalement de cap et de reprendre en main le secteur de l'énergie. On a besoin d'investissements 100 % publics pour assurer la transition énergétique vers plus de renouvelable. Merci.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord, maar net zoals veel collega's blijf ik ongerust wanneer ik u over de timing hoor spreken. Ik ben eigenlijk niet verbaasd, want de arizonaregering heeft de gewoonte om nogal losjes om te gaan met deadlines. Het zomerakkoord was ook pas rond in november en het novemberakkoord in december.

De realisatie van offshore wind is cruciaal. Uit de Elia Blueprint, de studies van het Planbureau en alle andere studies blijkt dat we die energie absoluut nodig hebben op lange termijn en dat we niet lang kunnen wachten met de realisatie ervan. Het feit dat u vandaag zegt niet te weten of het tegen 31 maart rond zal zijn en dat we wel ergens in het voorjaar zullen zien, doet mij vrezen dat het pas tegen de zomer in orde zal komen. Wat doet dat dan met de realisatietermijn? Wanneer leveren die elektriciteit aan het net? Daarover maak ik mij toch bijzonder grote zorgen.

Ik hoorde collega's van de meerderheid hier opgelucht ademhalen omdat u bevestigde dat u nog altijd de ambitie hebt om hernieuwbare energie te creëren. Mij stelt dat niet gerust, want u hebt nog een veel grotere ambitie om nucleaire energie te realiseren en op dat vlak staan we nog helemaal nergens.

Ik blijf dit dossier dus met veel ongerustheid opvolgen en u daarover vragen stellen, in de hoop dat we heel snel realisaties op zee zullen zien.

Voorzitter:

Vraag nr. 56011543C van de heer Wollants wordt uitgesteld.

De energienorm en de voorzieningen van Fluxys
De invoering van de energienorm zoals in eerste lezing goedgekeurd op de ministerraad van 23/12
De energieprijzen voor de chemische industrie in de Antwerpse haven
De invoering van de energienorm
De energieprijzen voor onze (Antwerpse) chemische industrie
Energiebeleid, normen en prijzen voor de chemische industrie in Antwerpen

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 27 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de energienorm van 1 miljard euro (2026-2029) om energie-intensieve bedrijven te ondersteunen, maar met kritiek op de financiering via Fluxys (300 miljoen euro) die volgens oppositie (o.a. D’Amico, Ravyts) leiden zal tot hogere kosten voor KMO’s en huishoudens. Minister Bihet bevestigt de tijdelijke steun via het Europese CISAF-kader en structurele tariefverlagingen, maar erkent dat de lastenverschuiving naar andere gebruikers (via CREG) nog moet worden gecompenseerd – details volgen in een koninklijk besluit. Industrie en haven (o.a. Seuntjens, Tonniau) waarschuwen voor massale banenverlies (BASF, Envalior, Vioneo) door hoge energieprijzen, gebrek aan groene methanol/waterstof en Amerikaanse/Chinese concurrentie, terwijl Bihet import als oplossing noemt en structurele investeringen belooft. Tonniau en Gielis (cd&v) eisen snellere tariefverlaging en bindende voorwaarden (behoud jobs/investeringen) bij steun, maar Bihet blijft vaag over concrete timing en garanties. Seuntjens (N-VA) bekritiseert EU-beleid (o.a. Mercosur-blokkade) als medeoorzaak, terwijl Tonniau de regering beschuldigt van gebrek aan langetermijnvisie.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, la presse indique que le gouvernement souhaite financer une réduction de la facture énergétique pour les gros consommateurs en prélevant les provisions de Fluxys, ce qui, selon le gestionnaire du réseau de gaz, pourrait faire augmenter la facture des autres entreprises et des ménages Confirmez-vous la volonté d'utiliser les moyens financiers de Fluxys? Quel sera l'impact sur les factures des PME et des ménages?

Voorzitter:

Mijnheer D’Amico, u was heel bondig. Mijnheer Ravyts, u kunt dat ook.

Kurt Ravyts:

Bwah.

Eindelijk zijn een aantal actoren tevreden, zoals het VBO, de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka en de energie-intensieve nijverheid in dit land. De invoering van de energienorm in eerste lezing op 23 december 2025 is namelijk eindelijk gebeurd.

Mijnheer de voorzitter, ik zal het kort houden. De norm is een combinatie van een structurele verlaging van de elektriciteitstransmissienettarieven met een tijdelijke steun via het Europese kader voor staatssteun, zijnde CISAF.

Mijnheer de minister, wij weten dat rond de structurele maatregel ook de elektriciteitswet zal moeten worden aangepast, zodat de CREG op tarifair gebied structurele kortingen op de nettarieven zou kunnen invoeren. Dat gebeurt trouwens ook in de buurlanden. Het nadeel is wel dat de kosten daarvan natuurlijk over de andere categorieën gebruikers zullen worden gespreid. U geeft aan dat er wel fiscale maatregelen zouden zijn om hen te compenseren.

Het voorziene budget voor de energienorm voor de hele legislatuur zou ongeveer 1 miljard euro bedragen. Daar zit ook nog een kwestie bij van een uitzonderlijke ontvangst van 300 miljoen euro bij Fluxys, die op een wachtrekening of een regularisatierekening is geplaatst.

Ik heb enkele vragen over de energienorm.

Kunt u de nodige toelichting geven bij het luik aanpassing van de elektriciteitswet en de aanwending van de tarifaire methodologie? Kunt u daar een tijdpad voor geven en dat technisch uitleggen?

Wat betekent dat voor andere categorieën gebruikers?

Wat bedoelt u met compensatie via fiscale maatregelen in die context?

Wat behelst het passend compensatiemechanisme voor bedrijven die niet in aanmerking zouden komen voor de korting?

Gebeurt de aanvullende financiering via de Fluxysmiddelen? Is dat juridisch waterdicht? Kunt u ook daarbij meer toelichting geven?

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, ik weet niet of u ooit Antwerpen hebt bezocht, maar er zijn weinig dingen zo mooi als de lichtjes van de haven in de verte te zien vanaf de Scheldekaaien. Antwerpenaren zijn bijzonder trots op dat prachtige schouwspel dat hen op het wereldtoneel plaatst. De laatste tijd is er echter weinig goed nieuws over de haven. Verschillende geplande investeringen gaan niet door. Recent koos het bedrijf Vioneo voor China in plaats van Antwerpen voor de realisatie van een miljardenproject. Ook de chemiereus BASF kondigde aan tegen 2028 banen te schrappen. Recent liet ook het bedrijf Envalior weten haar glasvezelfabriek in de haven te zullen sluiten. Het ziet er dus niet zo goed uit. In de eerste plaats is dat een probleem voor alle mensen die rechtstreeks betrokken zijn. Ik hoop dat de meesten van hen hun job kunnen behouden.

Er tekent zich een grotere tendens af die bijna alle Belgen zorgen zou moeten baren. Onze haven en onze industrie zijn de concurrentiestrijd tegen Amerika en China aan het verliezen. Daar moeten we iets aan doen, want de achteruitgang van de haven is als een gigantische dominosteen. Als die valt, kan die een kettingreactie ontketenen die uitmondt in gigantische sociale drama's. De werknemers in de chemie, de havenarbeiders, de dokwerkers, de toeleveranciers en de werknemers in de logistiek hebben nood aan zekerheid.

Veel politici zijn bezorgd hierover en vinden het belangrijk om ook actie te ondernemen. Dat doen we vandaag ook met de energienorm voor bijna 1 miljard euro. Dat is een zeer belangrijk signaal.

Mijnheer de minister, welke signalen krijgt u vanuit het werkveld? Volstaat de energienorm? Zijn er volgens u op Europees niveau andere zaken nodig? Ik denk hierbij vooral aan de Clean Industrial Deal. Zal dat onze haven effectief kunnen ondersteunen?

Tine Gielis:

Mijnheer de minister, we blijven in de provincie Antwerpen, maar we gaan van de haven naar de Kempen, ook een heel belangrijke regio in de provincie Antwerpen. Zoals u misschien nog niet weet, ben ik zelf 36 jaar werkzaam geweest in de petrochemische industrie, in het hart van de Kempen.

Met mijn tussenkomst wil ik vandaag vooral proberen om – als politici geven wij onze burgers immers graag een naam – een spreekbuis te zijn voor de 400 collega’s met wie ik gedurende 36 jaar heel nauw heb samengewerkt. Uiteraard zou het te ver gaan om 400 namen op te noemen, maar ik wil toch graag in hun naam een noodkreet laten horen. We willen voorkomen dat niet alleen in de haven en in de rest van ons land, maar zeker ook in de Kempen, de welvaart onder grote druk komt te staan door de dreiging die vandaag boven hun hoofd hangt.

In dat kader heb ik ook contact opgenomen met essenscia, want na 36 jaar dienst hebben we uiteraard een goede relatie opgebouwd met die beroepsfederatie. Ik wil dan ook een aantal zaken benoemen en u vragen om daar heel concreet mee aan de slag te gaan.

U hebt vlak voor de kerstperiode al een eerste grote stap gezet door de reductie van de transmissietarieven aan te pakken, maar ook door de omzetting van de Europese staatssteunprincipes, waarover hier al sprake was.

De industrie vraagt vooral dat de transmissienettarieven op korte termijn worden aangepakt, bij voorkeur nog dit jaar, omdat dit dreigt uit te groeien tot een structureel probleem. Daarvoor zijn twee politieke stappen noodzakelijk. Enerzijds is er de elektriciteitswet, die hier ook al aan bod kwam, en anderzijds is er een wijziging van de accijnzen, waarvoor eveneens initiatief moet worden genomen, zodat de CREG de volgende stappen kan zetten.

Wat het CISAF betreft, moeten er ook vier stappen worden gezet. Dat begint met de aanpassing van de elektriciteitswet in een eerste fase. Daarvoor moeten uitvoeringsbesluiten worden opgesteld. Vervolgens moet er – en dat is een zeer belangrijke stap – een samenwerkingsakkoord worden gesloten tussen de gewesten en het federale niveau. Uiteindelijk moet dan de Europese Commissie worden betrokken met het doorlopen van de aanmeldingsprocedure.

Mijn vragen aan u, mijnheer de minister, zijn dan ook zeer concreet. Kunt u bevestigen dat de reductie van de transmissienettarieven voor de industrie prioritair zal worden geïmplementeerd? Wat is de timing die u voorziet voor de verlaging van de accijnzen op elektriciteit? Kunt u bevestigen dat de federale regering ernaar streeft om vóór de zomer van 2026 alle noodzakelijke stappen af te ronden, zodat de implementatie van de energienorm in 2026 verzekerd is?

Mijn 400 collega’s van INEOS Geel zullen u daarvoor zeer dankbaar zijn.

Robin Tonniau:

Mijnheer de voorzitter, sorry voor de onderbreking, maar mijn vraag nr. 56012925C heeft eigenlijk dezelfde titel als die van collega Seuntjens. Het gaat in wezen over hetzelfde debat. Misschien is het goed dat ik die ook nu mag stellen, anders moeten we straks opnieuw hetzelfde debat voeren. Ik weet niet of dat voor u past, mijnheer de minister?

Mathieu Bihet:

Monsieur le président, comme j'ai préparé deux documents différents, je répondrai, si cela convient aux collègues. Je réponds directement à votre question dans le même débat. Cela ne pose aucun problème.

Robin Tonniau:

Dank u wel, mijnheer de minister.

Het is al gezegd, Vioneo heeft een zeer innovatieve en fossielvrije productietechnologie ontwikkeld om kunststoffen te produceren op basis van CO ₂ en waterstof. Zij hebben nu beslist om een fabriek niet in Europa te bouwen, maar in China. Het gaat om een uniek industrieel project met een zeer grote strategische en klimaatgerelateerde meerwaarde voor Antwerpen, voor Vlaanderen, voor Belgi ë en voor Europa.

Vioneo geeft zelf aan dat die beslissing onder meer te maken heeft met de beschikbaarheid van groene methanol in de Antwerpse haven, een essentiële grondstof voor het productieproces, samen met de hoge energiekosten in ons land. Nochtans was in België het Power to Methanol-project gepland, dat groene methanol zou produceren. Dat project werd intussen alweer stopgezet, nog voor het echt op de rails stond.

Kunt u toelichten waarom het Power to Methanol-project werd stopgezet? Erkent u dat het wegvallen van dit project een doorslaggevend element is geweest in de beslissing van Vioneo om niet in België te investeren? Welke concrete maatregelen neemt u om de beschikbaarheid van groene moleculen, zoals groene methanol, in België te verzekeren?

Daarnaast kondigde de regering een tijdelijke steunmaatregel van bijna 1 miljard euro aan voor energie-intensieve industrieën om de hoge energieprijzen te compenseren. Op basis van welke criteria zal die steun worden toegekend? Welke voorwaarden worden opgelegd aan bedrijven die deze steun zullen ontvangen, bijvoorbeeld op het vlak van tewerkstelling, investeringen en lokale verankering? Hoe vermijdt u dat deze middelen uiteindelijk zullen doorstromen naar buitenlandse holdings die het geld elders willen investeren, zoals we recent gezien hebben bij BASF, waar miljarden euro’s uit Antwerpen werden weggehaald en honderden jobs werden geschrapt, ondanks overheidssteun?

Waarom wordt het budget niet structureel ingezet om als overheid zelf te investeren in hernieuwbare energieproductie en zo de energieprijzen duurzaam te drukken, in plaats van tijdelijke compensaties zonder structurele oplossingen?

Tot slot is er ook het dossier Envalior, het vroegere LangSys, dat de sluiting van zijn glasvezelfabriek in het Oost-Vlaamse Kallo aankondigde, met het verlies van 220 directe jobs, zonder de verloren jobs van de onderaannemers mee te tellen. Ook hier wordt opnieuw gewezen op de hoge energiekosten als belangrijke factor.

Mijnheer de minister, welke maatregelen neemt u om herstructureringen zoals bij Envalior te voorkomen? Welke perspectieven biedt u aan de betrokken werknemers en hun gezinnen? Hoe zorgt u ervoor dat de industriële jobs en de chemische sector in ons land behouden kunnen blijven? Dank u wel, mijnheer de minister.

Mathieu Bihet:

Mijnheer de voorzitter, het is voor mij het gemakkelijkst om te beginnen met de vraag van de heer Tonniau.

Mijnheer Tonniau, de beslissingen om al dan niet te investeren in het privéproject zijn voor rekening van de projectpromotoren in kwestie en zijn vaak een complex geheel van overwegingen. Over de beweegredenen van een individueel bedrijf kan ik mij niet uitspreken.

Met betrekking tot de beschikbaarheid van groene methanol, is het al langer duidelijk dat lokale productie van waterstof in onze regio moeilijk te realiseren is tegen competitieve prijzen. Dat heeft te maken met de beperkte beschikbaarheid van hernieuwbare energie, maar ook met de hoge duurzaamheidsvereisten die aan dergelijke RFNBO worden gesteld. Om die redenen zet de actuele federale waterstofstrategie dan ook in op de invoer van zowel waterstof als afgeleide moleculen zoals methanol, om aan de vraag te voldoen, aangezien de technologie zich niet ontwikkelt zoals voorzien. In de praktijk zien we ook concrete projecten die inzetten op de invoer van die moleculen.

Het stimuleren van het gebruik van methanol in de industrie behoort tot de bevoegdheid van de gewesten. Groene methanol draagt bij aan de industriedoelstellingen, voor zover die voldoet aan de opgelegde duurzaamheidsvereisten en de gedelegeerde handelingen.

Met betrekking tot uw vraag inzake de energiekosten verwijs ik naar mijn antwoord op de vragen over de energienorm, die nu aan de orde zijn.

En effet, le 23 décembre 2025, le Conseil des ministres a approuvé en première lecture, sur ma proposition, un avant ‑ projet de loi permettant de recourir au nouveau cadre europ é en des aides d ’É tat, le CISAF, section 4.5, publi é le 25 juin 2025. Ce cadre permet aux É tats membres d'accorder un soutien sur le prix de l ’é lectricit é à certaines entreprises, à condition que celles ‑ ci contribuent concr è tement à la d é carbonation ou à la flexibilit é .

Monsieur Seuntjens, s’agissant de notre industrie, prenons l’exemple du secteur de la chimie: la surcapacité, une demande plus faible que prévu et une concurrence acharnée de rivaux chinois à bas coût frappent ce secteur en plein cœur. À cela s’ajoutent des coûts énergétiques élevés et un cadre réglementaire contraignant. La taxe américaine de 15 % sur les importations en provenance d’Europe accentue encore la pression sur l’industrie européenne.

Le soutien à nos entreprises, en particulier celles fortement consommatrices d’électricité, ne nécessite donc pas une seule mesure, mais bien un ensemble de mesures. Des solutions à court terme doivent être mises en place. De plus, des solutions structurelles doivent être envisagées pour permettre de la prédictibilité à nos entreprises. Enfin, je ne vous apprends rien en vous rappelant que des investissements dans le réseau et dans les nouvelles capacités sont primordiaux.

In dat kader beoogt de regering een energienorm in te voeren die tot doel heeft de concurrentiekracht van energie-intensieve ondernemingen te ondersteunen en tegelijkertijd hun overgang naar een moderne en weerbare economie te versnellen. Voor de periode 2026-2029 zullen de middelen worden ingezet die in het regeerakkoord zijn voorzien, aangevuld met middelen afkomstig van Fluxys.

À ce titre, le mécanisme de financement par les moyens de Fluxys est en cours d’élaboration, en concertation avec le ministre des Finances. Si la voie fiscale est privilégiée, comme c’est le cas, c’est donc le ministre Jambon qui est compétent pour cela. Les modalités définitives d’application du cadre CISAF seront fixées en concertation avec les acteurs concernés, étant entendu que ces conditions ne seront pas définies dans la loi, mais dans l’arrêté royal qui viendra compléter le texte actuellement soumis au Conseil d’État, pour répondre à Mme Gielis. Le projet détaillé de la norme énergétique sera formellement soumis à la Commission dès qu’un accord aura été trouvé sur l’ensemble des modalités, conformément aux règles européennes en matière d’aides d’État.

En outre, et compte tenu de l’ambition de ce gouvernement, l’avant-projet de loi prévoit également une ligne directrice tarifaire permettant à la CREG d’opérer une intervention structurelle dans le régime tarifaire. Cette disposition a été formulée dans le respect de la compétence exclusive et de l’indépendance du régulateur. L’application potentielle de cette ligne directrice sera accompagnée d’un mécanisme de compensation pour les autres utilisateurs susceptibles d’être impactés négativement, mécanisme sur lequel nous travaillons actuellement.

Le gouvernement soutient la compétitivité de manière temporaire via le CISAF, de manière structurelle par la voie tarifaire, et à long terme par le développement et le maintien de capacités structurelles décarbonées. Le message de ce gouvernement est donc clair: la Belgique redevient un pays où il est possible d’investir, de produire et d’innover, même dans le cadre d’une transition énergétique nécessaire mais profonde. Je vous remercie.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, si le gouvernement va chercher 300 millions d'euros dans les caisses de Fluxys, une fois de plus, ce seront les consommateurs qui paieront. Vous ne remettez d'ailleurs pas ce point en cause mais vous le renvoyez vers votre collègue Jambon, tout comme pour la hausse des accises sur le gaz. En fait, dès lors que vous décidez d'augmenter la facture, la patate chaude est renvoyée vers un autre ministre.

Pourtant, vous n'êtes qu'un seul gouvernement. La responsabilité vous incombe donc aussi.

Monsieur le ministre, nous ne manquerons pas de suivre le dossier. J'ai d'ailleurs également introduit une question écrite pour avoir plus de détails à cet égard.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. We blijven wel met een aantal technische vragen rond dat dossier zitten. We zijn uiteraard tevreden dat er al een voorontwerp is en dat daarover in eerste lezing een principieel akkoord is. Er zijn inderdaad tabellen opgenomen in de meerjarenbegroting.

De heer D’Amico heeft echter een punt wat Fluxys betreft, want ook ik vrees dat die kosten zullen worden doorgerekend door de netbeheerder. Dat is een eerste punt. Daarnaast ben ik niet volledig gerustgesteld inzake de wijziging van de elektriciteitswet, die de CREG – die inderdaad bevoegd is – de mogelijkheid geeft om tarifair op te treden. De vraag is of die kosten niet zullen worden gespreid over de andere categorieën van gebruikers. Dat zullen we finaal kunnen beoordelen wanneer het koninklijk besluit, dat momenteel bij de Raad van State voorligt, definitief is goedgekeurd en we kunnen er uiteraard op terugkomen bij de bespreking van de begroting en van de beleidsnota.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Interessant is dat we gisteren in de Antwerpse gemeenteraad een gelijkaardig debat hebben gevoerd. Daarbij werd eveneens verwezen naar de hoge energiekosten, die daartoe uiteraard de aanleiding vormden. Er was in dat debat een opmerkelijk moment waarop Peter Mertens van de PVDA stelde dat het deels onze eigen schuld is, omdat wij ervoor hebben gekozen sancties op te leggen aan Rusland. Volgens hem hadden we zo dom niet moeten zijn om dat te doen.

Die redenering deel ik absoluut niet. Ik ben van oordeel dat we dictators niet moeten steunen. Integendeel, we moeten vooral kijken naar andere afzetmarkten en op zoek gaan naar nieuwe bondgenoten in een wereld die steeds vijandiger wordt. Rusland is voor mij geen betrouwbare partner, maar ook de Verenigde Staten, met Donald Trump in het Witte Huis, zijn dat de laatste tijd absoluut ook niet.

Ik vind het dan ook jammer dat alle partijen die hier net het woord namen, de PVDA, het Vlaams Belang, maar ook cd&v, aangeven dat ze dat heel erg jammer vinden, maar op Europees niveau een duidelijke kans hebben gemist om op zoek te gaan naar nieuwe bondgenoten. Dan gaat het natuurlijk over Mercosur, waarmee wij echt een kans hadden die superbelangrijk was geweest voor onze industrie om een nieuwe markt aan te boren. Die kans hebben wij echter laten liggen. Het is dus makkelijk om, enerzijds, hier te roepen dat alles heel erg is maar, anderzijds, in het Europees Parlement tegen de industrie te stemmen en ook tegen alle mensen die daar werken. Als wij hun jobs willen verzekeren voor de toekomst, mogen wij de kans niet laten liggen om ook te zoeken naar andere partners in een wereld die steeds gevaarlijker wordt.

Tine Gielis:

Mijnheer Seuntjens, daarop wil ik toch even inspelen. Vooraleer de hand uit te steken naar andere partners, vind ik het heel belangrijk om erover te waken dat de basis hier zelf op orde is. Dat is op dit moment niet het geval, want het speelveld is niet gelijkwaardig. Dat is de reden waarom cd&v dat standpunt heeft ingenomen.

Mijnheer de minister, ik wil mij nu vooral tot u richten, want ik ben al heel blij dat u al een goede stap in de juiste richting hebt gezet.

Ik ben nog niet gerustgesteld in wat Essenscia heel sterk gevraagd heeft, namelijk om toch al iets te laten zien rond de verlaging van de transmissienettarieven. Daarover heb ik nog geen duidelijk standpunt van u gehoord. U bent daar zeer voorzichtig in en u spreidt een en ander wat langer in de tijd. Ik zou u dus toch willen vragen om door te pakken.

Ik hoor u vooral zaken vermelden zoals opvolging en dialoog. Die zijn van belang om de verschillende niveaus op een lijn te krijgen. Ik wil echter ook de urgentie benadrukken, zodat ook de mensen – uiteraard niet het hele land, maar vooral mijn oud-collega’s – die op u rekenen, snel duidelijkheid krijgen en mogen hopen dat u snel doorpakt om een oplossing te kunnen bieden, zodat de aanwezige industrie gewaarborgd kan blijven.

Het is vijf na twaalf. Het is tijd om actie te ondernemen.

Robin Tonniau:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is duidelijk dat voor bedrijven zoals Vioneo, met miljardenprojecten waar veel jobs aan verbonden zijn, energie cruciaal is. Ze willen voldoende energie, waarvan ze in België al niet meer zeker zijn. Dat is toch wel straf. Ze willen liefst groene en goedkope energie. Als ons land op die drie punten nul op drie scoort, dan zullen bedrijven vertrekken. Het is logisch dat bedrijven dan niet meer naar ons land komen. U verklaart dat de productie van groene waterstof en groene methanol niet competitief is in België. U hebt gelijk in die zin dat het op de vrije markt niet competitief is. Met de vrijemarktregels in Europa is dat inderdaad niet competitief. Daarom trekken al die bedrijven weg. Ze zijn op zoek naar groene waterstof om hun productie te optimaliseren en te vergroenen, maar die bestaat niet in ons land. Een van de redenen is dat onze overheid geen plannen maakt. U verklaart dat het om privébeslissingen gaat, waarmee de overheid niets te maken heeft, maar de overheid mag wel subsidiëren. We hebben nu opnieuw 1 miljard euro gevonden om subsidies te geven om de energierekening te verlagen. Het is echter minder duidelijk welke voorwaarden daaraan worden gekoppeld. Zijn bedrijven verplicht om de tewerkstelling hier te houden? Zijn ze verplicht om de geboekte winsten in België te investeren? Dat is minder duidelijk. Dan zegt u dat dat privébeslissingen zijn. We hebben dat gezien bij Audi Brussels, dat overvloedig overheidssteun kreeg van de federale overheid, het Vlaams Gewest en het Brussels Gewest, maar uiteindelijk vertrokken is. Dat was de fabriek waar men de auto's van de toekomst maakte, elektrische wagens. Dat is toch de toekomst? Die zijn er niet meer in België. Audi produceert die wagens nu in Mexico. Met andere woorden, als men geen plannen maakt en geen visie heeft op onze industrie, dan eindigt men met een industrieel kerkhof. Stilaan evolueren we daar naartoe. De industrie zelf trekt al heel lang aan de alarmbel. Ik begrijp niet dat u dat niet hoort. De vakbonden trekken al heel lang aan de alarmbel, maar ik heb niet de indruk dat deze regering daar ook maar iets aan zal veranderen.

De studie van Tractebel voor Elia en de risico's voor de stroomvoorziening
De Tractebelstudie en de Belgische bevoorradingszekerheid
Analyse van Tractebel over risico's voor Belgische stroomvoorzieningszekerheid

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 27 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Tractebel-studie voor Elia waarschuwt voor een elektriciteitstekort van 4,4 GW tegen 2035, door vertragingen in kerncentrales (pas operationeel na 2039), offshore wind (aanzienlijke achterstand) en interconnexies, terwijl ENGIE weigert de looptijd van Doel 4/Tihange 3 verder te verlengen – wat volgens de studie wel de helft van het tekort zou dekken. Minister Bihet (MR) bevestigt een meersporenstrategie: maximaliseren van Noordzee-wind (inclusief Princesse Elisabeth-zone), mogelijke extra verlenging Doel 4/Tihange 3 (mits veiligheidsgoedkeuring), gascentrales via het CRM-mechanisme, interconnexies en SMR-onderzoek (met SCK CEN als koploper), maar concrete beslissingen over kernenergie (grote centrales vs. SMR) en sites ontbreken nog – ondanks de dringende termijn in 2024 volgens Elia. De Smet (cdH) kritiseert het gebrek aan "duidelijke nucleaire strategie" en benadrukt dat zelfs met SMR’s (onzeker en pas na 2035) en andere maatregelen de verlenging van bestaande reactoren onvermijdelijk is om een "jarenlange onzekerheid" te voorkomen, maar onderhandelingen met ENGIE blijven blockerend. Ravyts (N-VA) valt bij: "Flexibiliteit (batterijen) en import (hernieuwbaar via buurlanden) zijn geen productie – zelfvoorzienendheid staat onder druk" en eist snelle beslissingen over de Prinses Elisabeth-zone en gasback-ups. Kernpunt: Alle partijen erkennen het acute risico, maar de regering mist nog een concreet, tijdig plan voor 2035 – met nucleaire verlenging als enige zekere optie op korte termijn, terwijl SMR’s en nieuwe centrales pas later uitkomst bieden.

François De Smet:

Monsieur le ministre, une étude récemment commandée par le gestionnaire du réseau de transport d’électricité Elia au bureau d’énergie Tractebel met en lumière des risques majeurs pour la sécurité d’approvisionnement électrique de notre pays au cours des prochaines décennies. Selon cette étude, même dans le scénario le plus optimiste, la Belgique ne pourrait mettre en service de nouvelles grandes centrales nucléaires qu’à partir de 2039, à condition qu’un projet industriel de très grande ampleur soit lancé dès la fin 2026 et qu’aucun retard significatif ne survienne. Autant vous dire qu'on y croit moyennement.

Dans le même temps, Elia estime que la Belgique devra disposer d’ici 2035 de 4,4 gigawatts supplémentaires de capacité de production afin de répondre à l’augmentation de la demande liée notamment à l’électrification des transports, de l’industrie et du chauffage.

L’étude souligne par ailleurs que ni les nouvelles grandes centrales nucléaires, ni l’extension des parcs éoliens offshores, ni les interconnexions avec les pays voisins – toutes accusant des retards – ne permettront à elles seules de résorber ce déficit à l’horizon 2035. Elle indique cependant aussi qu’une prolongation de 10 années supplémentaires des réacteurs Doel 4 et Tihange 3 pourrait couvrir près de la moitié du déficit identifié, tout en rappelant les réticences exprimées par ENGIE à rouvrir ce dossier, comme on le sait.

Monsieur le ministre, comment le gouvernement entend-il garantir la sécurité d’approvisionnement électrique du pays à l’horizon 2035, au vu des délais incompatibles avec cette échéance notamment pour la construction de centrales nucléaires? Quelles démarches ont-elles été ou seront-elles entreprises afin de lever les obstacles identifiés avec l’exploitant afin d'obtenir une prolongation supplémentaire de la durée de vie de Doel 4 et de Tihange 3? Quelles mesures comptez-vous prendre pour préserver la disponibilité des sites nucléaires existants, sans vouloir faire doublon avec les questions précédentes? Enfin, le développement des petits réacteurs modulaires SMR, même si je sais que vous avez une réponse d'actualité, fait-il l’objet d’un calendrier, d’un cadre réglementaire et de choix de sites précis? Quelle contribution "réaliste" le gouvernement en attend-il avant 2040?

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, mijn vraag gaat over de Tractebelstudie in opdracht van netbeheerder Elia, die besteld werd in de context van het nieuw federaal ontwikkelingsplan 2028-2038.

De heer De Smet heeft het al geschetst en ook na lezing ben ik geneigd om samenvattend te stellen dat er een probleem is. We weten dat er in de periode 2028-2035 zeker geen nieuwe kerncentrales operationeel kunnen zijn. Ik ben nog optimistisch wanneer ik die periode hanteer. We weten ook dat er ontegensprekelijk vertraging zit op het offshore gebeuren en de offshore ontwikkelingen. Ik druk mij daarover niet kwalitatief uit, ik benoem gewoon de vertraging. Dat zijn de feiten. Er is bovendien geen zekerheid over een bijkomende verlengde openingsduur van de twee bestaande kerncentrales. Wanneer men die drie vaststellingen samenneemt, komt men onvermijdelijk tot de conclusie, zoals Elia ook in haar recente ad&flex-studie heeft gezegd, dat nieuwe en bestaande thermische centrales, doorgaans gasgestookte elektriciteitscentrales, meer dan ooit opnieuw in beeld komen.

U, als MR-minister, zal namelijk toch niet stellen dat we 60 à 70 % van onze elektriciteit zouden importeren? Dat zou volledig haaks staan op wat in het regeerakkoord is opgenomen over de autonomie van de Belgische energieproductie.

Mijnheer de minister, wat is uw reactie op de resultaten van die studie?

Plant u dit kalenderjaar de nodige beslissingen te nemen? Tractebel geeft immers aan dat die beslissingen dit jaar moeten worden genomen. Indien men nog langer wacht, dreigt verdere vertraging, zeker wat het nucleaire dossier betreft. Plant u dit kalenderjaar de essentiële beslissingen te nemen om de toekomstige bevoorradingszekerheid van België te garanderen?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, je prends acte des conclusions de l’étude préparatoire réalisée par Tractebel pour Elia. Elle confirme ce que nous avons toujours indiqué: de nouvelles grandes centrales nucléaires pourront contribuer à la sécurité d’approvisionnement au ‑ del à de 2040 si nous nous y engageons pleinement. Cela ne remet pas en cause l ’ ambition nucl é aire mais impose simplement une strat é gie à plusieurs horizons.

Om vanaf 2035 de bevoorradingszekerheid van elektriciteit te kunnen garanderen, rekent de regering op verschillende hefbomen.

Premièrement, la maximalisation du potentiel de production d'énergie en mer du Nord, à travers notamment, et on en a déjà débattu tout à l'heure, le développement de la zone Princesse Elisabeth, mais aussi le repowering de la zone existante et la coopération avec les autres pays de la mer du Nord pour, et ce conformément à l'accord de gouvernement, investiguer les opportunités au-delà de nos eaux territoriales belges.

En ce qui concerne la prolongation de Doel 4 et de Tihange 3: un accord avec l'exploitant, et on en a discuté aussi tout à l'heure, pour 10 ans, validé par la Commission européenne. Nous analysons, comme dit tout à l'heure, la faisabilité de prolongation supplémentaire dans le respect des exigences de sûreté. Il en est de même pour toute autre centrale qui le permettrait.

Ensuite, troisièmement, le mécanisme du CRM sur la garantie de la sécurité d'approvisionnement. Le mécanisme du CRM, il sécurise les capacités pilotables et flexibles. Une prolongation de la période 2021-2031, où l'organisation des enchères a été validée par la Commission européenne, pourrait s'avérer nécessaire.

Quatrièmement: la flexibilité de stockage. Nous favorisons la flexibilité de la demande industrielle et favorisons le déploiement des batteries et du stockage à grande échelle.

De interconnecties vormen dan ook een belangrijke pijler van ons beleid. Zij versterken de veiligheid van het systeem, bieden toegang tot competitieve prijzen en versnellen de koolstofarme transitie van België in samenhang met onze Europese engagementen.

Cependant, nous ne pourrons compter sur l'ensemble de ces leviers qu'à une seule condition: le réseau de transport d'électricité doit être suffisamment renforcé. À cet égard, le plan de développement fédéral est également essentiel pour la sécurité d'approvisionnement du pays. Il s'agit d'une part d'optimiser le réseau existant à travers une utilisation maximale de celui-ci, et d'autre part de renforcer et de développer le réseau là où c'est nécessaire.

Concernant l'Alliance du nucléaire et le Fonds de transition énergétique (FTE), la Belgique participe activement à cette alliance européenne et réoriente le FTE, pour également soutenir la recherche et l'innovation nucléaire, notamment sur les SMR. Je confirme que des décisions stratégiques sur le nucléaire seront prises – comme le dit d'ailleurs l'accord de gouvernement – durant la première partie de cette législature et conformément au calendrier du plan fédéral de développement qui doit être approuvé en 2027 pour la période 2028-2038.

Concernant les SMR spécifiquement, le SCK CEN a, par exemple, lancé un programme pour développer une technologie de SMR avancée, qu'on dit de quatrième génération, lever les obstacles réglementaires et envisager une plateforme de démonstration technologique. Parallèlement à cela, d'autres technologies SMR existent et commencent à apparaître sur le marché. Basées sur des technologies éprouvées, ces réacteurs sont une des options que nous envisageons car ils pourraient permettre de combler plus rapidement une partie du déficit identifié par Elia, et cela juste après l'année 2035.

Nous avons appris que différentes entreprises sont actuellement en train d'étudier les possibilités concernant les sites et les technologies pertinentes pour ces projets ou d'engager des discussions relatives au licensing des technologies qu'ils développent. Notre stratégie combine ainsi prolongation, flexibilité, interconnexion et innovation nucléaire pour assurer la sécurité d'approvisionnement et, c'est important, d'atteindre les objectifs climatiques. Je vous remercie.

François De Smet:

Merci, monsieur le ministre pour vos réponses et pour le rappel de tout ce que vous entreprenez pour tenter de compenser le déficit énergétique qui s'annonce.

Je pense comprendre que vous n'avez pas encore de stratégie nucléaire claire et que vous n'avez pas encore choisi, par exemple, entre les grandes centrales et les SMR. Il est logique que vous exploriez les uns et les autres, et que vous investissiez dans l'innovation sur les SMR. On ne peut pas vous en vouloir car c'est ce qu'il faut faire.

La technologie des SMR demeure malgré tout au stade de la recherche. Au final, si l’on décide de lancer une ou plusieurs grandes centrales classiques – à moins que vous ne nous annonciez par surprise un plan avant l'été – on ne sera pas prêt avant l'échéance de 2035. Les SMR représentent une solution jouable, possible, mais encore extrêmement incertaine même si, en effet, vous n'avez pas le choix, il faut investir dans la recherche.

Dans tous les cas, même si tout le reste de ce que vous mettez en place se voit couronné de succès, nous nous dirigeons vers quelques années d'incertitudes. On en revient donc à la prolongation des réacteurs existants. Vous vous concentrez – c'est logique et c'était dans ma question – sur Doel 4 et Tihange 3, et de moins en moins sur la prolongation d'autres réacteurs. Toutefois, même en tenant compte de la prolongation de 10 ans à 20 ans de ces deux réacteurs, cela deviendra absolument impératif, sans quoi nous ne nous en sortirons pas. C’est en effet tout ce que nous avons face à l'incertitude des autres scénarios en place et sur lesquels, je le reconnais, vous essayez d'avancer.

Nous ne pourrons rester encore des mois durant sans savoir ce qui se passe entre vous et ENGIE quant à la prolongation de 10 à 20 ans de ces deux réacteurs. C'est en effet tout ce dont nous avons en magasin au rayon "un petit peu de certitude".

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, de term onzekerheid vormt de rode draad in dit verhaal. Ik ben blij dat u bent geëindigd met het SMR-verhaal om de kloof alsnog te dichten. U sprak over flexibele capaciteit en batterijparken. In verband met dat laatste herhaal ik wat mevrouw Marghem, zowel toen ze minister was als toen ze parlementslid was, hier altijd heeft gezegd. Batterijparken zijn uiteraard zeer goed voor de flexibiliteit en voor piekmomenten. Ze zetten elektriciteit op het net, maar ze produceren geen elektriciteit. Ik vind het dan ook wat goedkoop om telkens weer te beginnen over batterijparken en flexibiliteit. Eerst moet er productie zijn, en net daar schort het. Ik hoor u nu ook zeggen dat hernieuwbare energie de oplossing zal zijn, samen met de netwerken met de andere buurlanden. Dat is uiteindelijk het verhaal van mevrouw Van der Straeten: de Noordzee als één groot energiepark, waarbij we dan gaan importeren. Hernieuwbare import is voor sommigen plots geen import meer. Voor mij blijft dat import. Het is dus belangrijk dat we zelf ook tijdig die eerste kavel van de Prinses Elisabethzone in werking en in productie kunnen laten stellen, en dat tegen een juiste prijs voor consumenten en bedrijven.

De hervorming van het sociaal tarief voor energie
Het al dan niet behouden van het sociaal energietarief
Het al dan niet behouden van het sociaal energietarief
Het sociaal energietarief: hervorming en behoud

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 27 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Bihet bevestigt dat het tarief sociale energie in 2026 zal hervormd worden naar een forfaitair systeem gebaseerd op inkomen en patrimonium (niet langer op statutaire criteria), om ook werkende armen te bereiken, maar concrete plannen ontbreken nog. D’Amico (PVDA-PTB) bekritiseert de focus op hervorming in plaats van prijsblokkering en noemt dit onvoldoende bescherming tegen stijgende energiekosten, terwijl Schlitz (Ecolo) waarschuwt dat een cheque-systeem (zoals in het regeerakkoord) minder effectief is dan het huidige, automatische tarief (90% dekking) en precarieteit verergert—gesteund door kritiek van CREG en de Federale Ombudsman Energie. Bihet benadrukt dat automatisering behouden blijft, maar Schlitz vreest een uitbreiding van het systeem door groeiend aantal werkende armen, wat zij een structureel falen van het arbeidsmarktbeleid noemt.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, et non pas monsieur le manager pour rester poli, nous avons appris que les notifications budgétaires mentionnent la réforme du tarif social énergie en vue d’une intervention forfaitaire plus transparente fondée sur le revenu, sur le patrimoine et technologiquement neutre. Cette réforme est mise en lien avec l’augmentation des accises sur le gaz naturel décidées dans le cadre de l’accord budgétaire.

En décembre dernier, vous aviez déclaré en commission concernant la réforme du tarif social que vous deviez faire une proposition au Conseil des ministres et que "cette proposition pourrait, après analyse approfondie, conserver tout ou partie du système".

Monsieur le ministre, pouvez-vous clarifier cette déclaration? Comptez-vous maintenir l'octroi du tarif social sur la base du statut? Avez-vous abandonné le projet de réformer le tarif social en vue de le remplacer par une prime forfaitaire? Confirmez-vous que le critère du revenu sera pris en compte pour octroyer le tarif social énergie dans votre proposition de réforme?

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, le tarif social de l’énergie constitue aujourd’hui un outil central dans la lutte contre la précarité énergétique. Il protège automatiquement plus d’un million de ménages contre la hausse des prix et a démontré toute son efficacité lors de la récente crise énergétique, comme l’ont confirmé notamment la Banque nationale de Belgique et la CREG.

L’accord de gouvernement prévoit pourtant une réforme de ce tarif social, avec un glissement vers un système de primes et de chèques énergie. Or, de nombreuses études et avis officiels soulignent qu’un tel système serait moins protecteur, plus complexe et exposerait davantage les ménages vulnérables au non ‑ recours, alors que le tarif social actuel est automatis é à plus de 90 % et garantit un prix r é ellement bas sur l ’ ensemble de la consommation.

Par ailleurs, les ménages bénéficiant du tarif social ne consomment pas plus d’énergie que les autres – bien au contraire – malgré des logements souvent nettement moins performants. Le tarif social ne constitue donc ni un effet d’aubaine ni une incitation à la surconsommation, mais bien un instrument de justice sociale et de protection directe, notamment pour les familles avec enfants, qui peuvent ainsi vivre dans des logements chauffés et salubres.

Monsieur le ministre, le gouvernement entend-il maintenir le mécanisme actuel du tarif social ou confirme-t-il sa volonté de le remplacer par un système de primes forfaitaires, malgré les avis négatifs de la CREG et du Médiateur fédéral de l’énergie? Comment le gouvernement entend ‑ il garantir qu ’ aucune r é forme ne constitue un recul de protection pour les m é nages concern é s? L’augmentation annoncée des accises sur le gaz s’appliquera ‑ t ‑ elle é galement aux b é n é ficiaires du tarif social, ou ceux ‑ ci feront ‑ ils l ’ objet d ’ une exception explicite afin d ’é viter une nouvelle aggravation de la pr é carit é é nerg é tique?

Je vous remercie pour vos réponses.

Voorzitter:

Collega Maouane is niet aanwezig, dus haar vraag nr. 56012950C is zonder voorwerp.

Mathieu Bihet:

Chers collègues, bien que les statuts sociaux actuellement soient largement liés à des critères de revenus, le tarif social reste principalement accordé sur la base d'une reconnaissance d'un statut plutôt que sur la base de revenus réels. Ce système crée des iniquités, excluant de nombreux travailleurs pauvres ou ménages à bas revenus qui ne bénéficient pas d'une aide spécifique, bien qu'étant en situation de précarité énergétique.

L'accord de gouvernement envisage de faire évoluer les critères d'accès vers un mécanisme fondé sur le revenu net du ménage, critères de revenus donc, pour atteindre les travailleurs les plus vulnérables. Pour faire évoluer le tarif social vers une intervention forfaitaire plus transparente, basée sur les revenus et le patrimoine, il sera nécessaire de croiser les bases de données, en collaboration notamment avec le SPF Finances, si toutefois il dispose des dites bases de données. En ce qui concerne les modalités d'octroi, toutes les options méritent d'être examinées.

Le lien avec la politique des prix ne doit pas être négligé. L'effectivité et l'efficience de la mesure sont également à considérer. D'une part, l'automaticité a fait ses preuves non seulement en matière de simplification administrative pour les bénéficiaires, mais aussi, et c'est important, pour diminuer le taux de non-recours aux aides disponibles.

Et d'autre part, le chèque est opportun lorsque l'aide doit répondre à un besoin spécifique et immédiat, ou pour un public nécessitant un accompagnement. Et donc, ce tarif social fera bien l'objet d'une réforme durant l'année 2026 pour répondre à votre question, monsieur D'Amico. Je vous remercie.

Roberto D'Amico:

On voit que le prix du gaz est en hausse depuis le début de l'année, et rien ne protège les ménages de cette envolée des prix de l'énergie. Plutôt que de vouloir réformer le tarif social, comme vous l'avez dit, il faudrait prévoir un mécanisme de blocage des prix de l'énergie. Avec le groupe PVDA-PTB, nous avons réintroduit une proposition de loi allant dans ce sens.

Sarah Schlitz:

Dans votre réponse, ce n'est pas tout à fait clair. Confirmez-vous que vous supprimez le tarif social et le remplacez par des chèques? La réponse est alambiquée.

Mathieu Bihet:

La réforme doit être déposée et discutée, je ne peux donc vous dire maintenant quel sera la résultat de la réforme. L'ouvrage doit encore être mis sur le métier en 2026. Je vous ai donné quelques lignes directrices, notamment concernant la nécessité de passer à une intervention qui serait forfaitaire et non plus liée à un statut, afin de toucher davantage de personnes qui n'ont actuellement pas recours au tarif social. Je vous ai répondu avec les directives qui sont aujourd'hui sur la table.

Sarah Schlitz:

C'est déjà un peu plus clair. En tant que ministre, rien ne vous empêche de vous exprimer à titre personnel sur vos intentions, comme le font d'autres collègues dans d'autres dossiers. N'hésitez pas à nous faire part des options que vous mettez sur la table, quitte à ce que le résultat de la négociation ne soit pas celui escompté. N'ayez pas peur de nous!

(…) : (…)

Sarah Schlitz:

Pourquoi? Je ne vois pas du tout le problème! (Rires) Vous parlez des travailleurs pauvres, c'est intéressant, d'autant que je suis davantage active en commission des Affaires sociales où certains de vos collègues ont du mal à reconnaître qu'il y a des travailleurs pauvres en Belgique. Je vous rejoins donc, et de plus en plus d'études démontrent aussi l'existence d'un nombre croissant de travailleurs pauvres en Belgique. Cela ne devrait pas exister, et le gouvernement actuel doit ouvrir les yeux par rapport à ce phénomène. Il doit avant tout agir afin que chaque personne qui travaille dans ce pays ait accès à un revenu digne. Vous parliez d'un lien avec la politique des prix. C'est évident. Il est donc temps d'investir pour s'assurer que les prix de l'énergie restent accessibles. Mais d'après ce que je comprends des éléments de réponse que vous avez donnés à ce stade, nous aurons une extension très large du tarif social. En effet, s'il faut étendre l'accès au tarif social à toutes les personnes qui en ont réellement besoin, dont les travailleurs pauvres, vu les plans de ce gouvernement en matière d'emploi, nous nous dirigeons vers une augmentation exponentielle du recours à cette intervention. C'est à la fois une bonne nouvelle pour les personnes qui y ont droit, mais une mauvaise nouvelle parce qu'on voudrait que cette politique ne soit pas nécessaire, et qu'il n'y ait pas de personnes pauvres tout court.

De vertraging bij de oprichting van de Hoge Raad voor energiebevoorrading
De stand van zaken m.b.t. de Hoge Raad voor energiebevoorrading
De Hoge Raad voor energiebevoorrading
De stand van zaken m.b.t. de oprichting van de Hoge Raad voor energiebevoorrading
Voortgang en vertraging bij de oprichting van de Hoge Raad voor energiebevoorrading

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 27 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Volgens Phaedra Van Keymolen blijft de Hoge Raad voor Energiebevoorrading—beloofd in het regeerakkoord voor 2025—nog steeds niet operationeel, zonder rapport of duidelijke tijdlijn, wat ze problematisch vindt. Minister Mathieu Bihet bevestigt dat gebrek aan budget (door het begrotingsconclaaf) de oprichting blokkeert, maar benadrukt dat de objectieve analysebehoefte blijft bestaan en zoekt naar alternatieve oplossingen, wijzend op bestaande kaders (o.a. CRM-methodologie en KB’s) voor energieveiligheid. Van Keymolen kritiseert het gebrek aan concrete stappen en belooft het dossier scherp te volgen. Bihet erkent de noodzaak maar biedt geen tastbare oplossing of nieuwe deadline.

Voorzitter:

De heren De Smet, Seuntjes en Thiébaut zijn niet aanwezig om hun vragen te stellen.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, het regeerakkoord voorziet in de oprichting van een autonome hoge raad voor energiebevoorrading, die objectieve analyses moet leveren en beleidsadvies moet geven over onze energievoorziening. Daarbij werd aangekondigd dat in 2025 een eerste tussentijds rapport zou worden gepubliceerd. Begin 2026 moeten we vaststellen dat de Hoge Raad voor Energiebevoorrading nog steeds niet operationeel is en dat er bijgevolg ook nog geen rapport is. Dat leidt tot twee eenvoudige vragen.

Wat verhindert vandaag nog de effectieve oprichting en operationele start van de Hoge Raad voor Energiebevoorrading en welke stappen onderneemt u om verder uitstel te vermijden? Komt de Hoge Raad voor Energiebevoorrading er nog en wanneer mogen we dan het eerste tussentijdse rapport verwachten?

Mathieu Bihet:

Mevrouw Van Keymolen, het begrotingsconclaaf heeft alle leden van de regering verplicht keuzes te maken. Sommige budgetten werden toegekend, andere aangepast en nog andere niet toegekend. Dat laatste geldt voor de Hoge Raad voor energiebevoorrading.

Cependant, nous pensons qu'il reste important d'avoir une assistance autonome, j'insiste, et indépendante du secteur pour fournir les chiffres objectifs nécessaires aux autorités. Nous analysons donc à ce stade comment et sous quelle forme l'objectif du Haut Conseil peut être mis en œuvre.

La définition des volumes mis aux enchères dans le cadre du CRM suit déjà une méthodologie stricte afin de préserver la sécurité d'approvisionnement. Cette méthodologie impliquant Elia, la CREG, mon administration et mon cabinet, est précisée par l'arrêté royal du 28 avril 2021.

Met betrekking tot de opmaak van de ontwikkelingsplannen voor de elektriciteitstramissienetten en waterstofvervoersnetwerken verwijs ik u naar de procedure in het koninklijk besluit van 12 mei 2024, betreffende de procedure voor de opstelling, goedkeuring en publicatie van die plannen.

Vous le comprendrez donc: les cadres existent et sont appliqués dans l'optique de préserver la sécurité d'approvisionnement, fil rouge de l'après-midi. Mais au sujet du Haut Conseil, il faudra évidemment parvenir à trouver une solution pour remplir les objectifs que nous lui avions assignés. Je vous remercie.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, we zullen het dossier goed moeten opvolgen, want het is belangrijk. Wij hadden ook al vastgesteld dat er daarvoor geen budget was uitgetrokken. De vraag luidt dus wat nu. We zullen het eens goed moeten bekijken.

De energiekosten voor de gezinnen en de winsten van de energieleveranciers
De energiekosten voor de gezinnen en de winsten van de energieleveranciers
Energiekosten voor gezinnen en winsten van leveranciers

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 27 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Roberto D’Amico (PTB) wijst op recordhoge energiekosten voor gezinnen (tot €1.328/jaar) door verouderde, dure contracten en gebrek aan transparantie, terwijl leveranciers volgens de FGTB hogere winstmarges realiseren (2017–2023), en eist concrete prijsmaatregelen. Minister Bihet verwijst naar een goedgekeurd wetsontwerp (dec. 2025) met de CREG dat transparantie verplicht (o.a. QR-codes naar tarieven, verbod op misleidende kortingen) en jaarlijks prijscontrole door de CREG invoert, maar erkent geen directe prijsdaling. D’Amico bekritiseert dat de maatregelen onvoldoende zijn en pleit voor taxverlaging en prijsbevriezing, zoals in voorstellen van PTB.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, une famille moyenne paie jusqu'à 1 328 euros par an pour l'électricité et le gaz. Ce chiffre est au plus haut niveau depuis novembre 2024, selon la CREG.

De nombreux ménages paient donc aujourd'hui trop cher, car ils ont des anciens contrats, fixes ou variables, nettement plus chers que les offres actuellement disponibles. La CREG souligne que de nombreux consommateurs paient des centaines, voire jusqu'à 1 000 euros de trop, souvent sans en être conscients. La multitude des offres, des formules tarifaires et des services additionnels rendent les comparaisons difficiles pour les gens.

Par ailleurs, le baromètre économique de la FGTB indique que les marges bénéficiaires des fournisseurs d'énergie ont particulièrement augmenté entre 2017 et 2023.

Monsieur le ministre, quelles mesures concrètes proposez-vous pour protéger les consommateurs et empêcher que les fournisseurs d'énergie fassent payer trop cher l'énergie? Merci.

Mathieu Bihet:

Monsieur D'Amico, la problématique que vous soulevez, à savoir le fait que de nombreux ménages paient aujourd'hui trop cher leur électricité et leur gaz parce qu'ils sont liés à des contrats anciens, complexes et peu transparents, est parfaitement connue et prise au sérieux.

C'est précisément pour répondre à cette situation que nous avons soumis, avec mon collègue le ministre Beenders, le 12 décembre 2025, un avant-projet de loi au Conseil des ministres. Cet avant-projet de loi, élaboré en étroite collaboration avec la CREG, prévoit plusieurs modifications ciblées sur la loi Électricité et sur la loi Gaz, parmi lesquelles un renforcement et une clarification des obligations d'information précontractuelle; une obligation d'information en cas de reconduction tacite des contrats; l'application pro rata temporis des redevances fixes; l'obligation d'insérer sur chaque facture d'acompte, facture de régularisation, renouvellement de contrat et communication contractuelle, un lien internet ou un QR code permettant au consommateur d'accéder immédiatement à la carte tarifaire de son contrat actuellement en cours; l’interdiction des réductions conditionnelles et des prix de fourniture successifs au sein d’un même contrat.

Ces mesures visent à uniformiser, simplifier et rendre plus lisible et plus transparente la structure des prix de fourniture: une meilleure structure des prix, une plus grande lisibilité et comparabilité, ainsi qu'un contrôle et un monitoring annuel par la CREG fondés sur la base de données de prix afin d'évaluer concrètement l'effet de ces mesures.

Le Conseil des ministres a approuvé cet avant-projet de loi qui est actuellement soumis à la concertation avec les Régions, mais également à un avis du Conseil d' É tat. Les mesures prévues aux points 4 et 7 constituent en particulier une réponse directe aux préoccupations que vous exprimez, donc l'obligation d'insérer des informations et le contrôle et le monitoring annuels par la CREG. Ces dispositions renforcent la comparabilité des offres, améliorent la transparence pour les consommateurs et limitent les possibilités pour les fournisseurs d'énergie de pratiquer des prix excessifs au moyen de structures tarifaires complexes. Je vous remercie de votre attention.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, je comprends la raison d'être de ces mesures. Leur élaboration avec l'aide du ministre Beenders est une bonne chose. Toutefois, ce n'est pas en clarifiant la facture qu'elle va baisser pour autant. En tant que ministre de l' É nergie, votre première préoccupation doit être le prix de l'énergie, laquelle détermine somme toute la facture que reçoivent les gens. Pour ce faire, il conviendrait de faire baisser les taxes sur les factures énergétiques et permettre un gel des prix. Le PTB a de nouveau introduit des textes de loi en ce sens. Je vous remercie.

Praktijkdierenartsen
De antwoorden op de zware overbelasting van plattelandsdierenartsen
Plattelandsdierenartsen en praktijkdruk

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 27 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Clarinval meldt concrete maatregelen om de administratieve last voor dierenartsen te verlichten: de verplichte invoering van VAMREG voor paarden en aquacultuur wordt met zes maanden uitgesteld, er komt een analyse voor vrijstelling van kleine praktijken, en in 2026 volgen triloges voor automatische gegevensintegratie met softwareleveranciers. De Pax Veterinaria-afspraken (o.a. tariefsverhoging van €5 in 2026 en behoud van vergoedingen) blijven gelden, terwijl een taskforce administratieve vereenvoudiging moet versnellen. Bury en Prévot erkennen vooruitgang maar benadrukken de noodzaak van dringende actie: Prévot wijst op het hoge suïcidecijfer en massale uitstroom (40% jonge dierenartsen stopt binnen 4 jaar), eist tastbare verbeteringen (minder papierwerk, betere verloning) en noemt de huidige situatie "onleefbaar" voor praktijkhouders. Bury belooft opvolging met het veld maar stelt dat het antwoord nog onvoldoende concreet is.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, ik heb eerder al een vraag gesteld over de praktijkdierenartsen, die gezamenlijk de vergadering van 12 december verlaten hebben. Op mijn vraag antwoordde u toen dat er overleg zou plaatsvinden. Daarom stel ik daarover nu een aantal bijkomende vragen.

Welke concrete afspraken zijn tijdens dat overleg gemaakt? Wat is vastgelegd en wat is nog in overleg? Gaat u eventueel de verplichte ingebruikname van VAMREG tijdig opschorten, of zult u meer inzetten op de automatische gegevensintegratie via erkende veterinaire software, zodat dat dubbel werk kan worden vermeden?

Wat met de extra tijdsinvestering en de bijkomende handelingen die veeartsen met dat nieuw systeem moeten uitvoeren? Worden daarvoor compensaties of ondersteuningsmaatregelen voorzien? Wat met oudere of financieel kwetsbare dierenartsen?

Wordt er een impactanalyse gemaakt? Zal worden nagegaan welke implicaties die bijkomende verplichtingen hebben, gelet op het bestaande personeelstekort in de sector?

Is er een timing voorzien voor die ondersteuning en vereenvoudiging?

Last but not least , zult u het Parlement hierover regelmatig verder informeren?

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, le 9 avril 2025 je relayais au sein de cette commission le cri de détresse des vétérinaires ruraux, un cri de détresse formalisé dans une lettre qui vous avait, notamment, été adressée. Quelques mois plus tard, en novembre 2025, nous apprenions que 40 % des jeunes vétérinaires quittaient la profession dans les quatre ans et, plus glaçant encore, que la profession de vétérinaire figurait parmi les professions connaissant le plus haut taux de suicide.

Sous la précédente législature, vous avez lancé la "Pax Veterinaria", une convention conclue entre les fédérations de la viande, les organisations vétérinaires et l'AFSCA et censée améliorer progressivement, d'ici décembre 2028, le cadre de vie des vétérinaires. J'en profite pour vous demander un aperçu de la situation à ce jour quant au respect des différentes étapes promises avant cette échéance de décembre 2028.

Mes questions sont donc les suivantes. Tout d'abord, l'augmentation progressive des tarifs – plus cinq euros en 2026, plus deux euros en 2027 – est -elle toujours prévue? L'indemnisation des déplacements dès le premier kilomètre et la rémunération minimale garantie pour chaque mission confiée par l'AFSCA seront-elles indexées pour 2026 et 2027? Autre question très concrète et attendue par le secteur: vous promettiez, dans votre réponse du 9 avril 2025, une large consultation avec la profession vétérinaire mais aussi avec les acteurs des administrations concernées. Quels sont les résultats de cette large consultation? Comment ces résultats se concrétiseront-ils en termes de mesures politiques? Enfin, verra-t-on finalement un changement au statut des aides vétérinaires et des infirmiers vétérinaires?

David Clarinval:

S'agissant des questions relatives à la détresse des vétérinaires, plusieurs accords ont été conclus à la suite des concertations menées avec les organismes vétérinaires afin de répondre aux préoccupations du secteur par rapport à l'enregistrement, notamment, de l'utilisation des antibiotiques, comme prévu dans le Règlement européen 2019/6.

Premièrement, l'enregistrement via VAMREG, pour les chevaux et l'aquaculture, sera reporté de six mois. Il y avait une grosse inquiétude de la part des vétérinaires quant à l'impossibilité d'implémenter VAMREG dans les délais.

Deuxièmement, les vétérinaires ont été invités à soumettre une analyse quantitative en vue d'évaluer la possibilité d'une exemption pour les praticiens dont le chiffre d'affaires annuel est limité. Cette proposition sera examinée par l'AFMPS au regard de sa faisabilité et de sa conformité aux exigences européennes.

Troisièmement, afin de faciliter l'automatisation complète du transfert de données des logiciels vétérinaires vers VAMREG, des trilogues entre l’AFMPS, les vétérinaires et les fournisseurs de logiciels seront organisés en 2026.

Par ailleurs, une plateforme de concertation mensuelle entre l’AFMPS et les éditeurs de logiciels sera mise en place afin de garantir la bonne opérationnalité des logiciels lors des mises à jour et de répondre aux questions techniques.

Met betrekking tot de volledige geautomatiseerde gegevensoverdracht naar VAMREG heeft het FAGG de nodige codes ontwikkeld en met de softwareleveranciers gedeeld. Het FAGG moedigt de dierenartsen aan om contact met hun softwareleveranciers op te nemen om hen aan het overlegplatform te laten deelnemen. Bij elke wijziging van hun softwarepakket kunnen de leveranciers dan verifiëren dat de gegevensoverdracht vanuit de software, gebruikt door de dierenartsen, naar VAMREG operationeel blijft.

De interoperabiliteit tussen de software van de dierenartsen en het systeem voor de gegevensverzameling SANITEL-MED, dat al operationeel is, wordt verzekerd. Dat vermijdt dubbele registraties, omdat de twee systemen gericht zijn op verschillende diersoorten en een volledige geautomatiseerde gegevensoverdracht verzekeren.

Met betrekking tot de ongerustheid van de landelijke dierenartsen blijven de engagementen van de Pax Veterinaria behouden. In 2026 wordt voor de BMO's van het FAVV een ereloon van 75,96 euro per uur voorgesteld. Dat bedrag is inclusief indexering en de geplande verhoging met 5 euro. De terugbetaling van de verplaatsingskosten zal volgens de modaliteiten voor 2025 behouden blijven.

Met betrekking tot het statuut van de diergeneeskundige assistenten en de helpers werd op 13 juni 2025 een studiedag georganiseerd. De conclusies worden momenteel opgevolgd.

Er zijn werkzaamheden aan de gang met de Orde der Dierenartsen en de opleidingsinstellingen om de opleidingen te harmoniseren en een erkend professioneel kader voor te bereiden.

Dans le cadre du plan national AMR, des primes sont par ailleurs prévues pour les vétérinaires. Compte tenu des difficultés exprimées par le secteur, une task force réunissant des représentants du secteur vétérinaire, présidée par un vétérinaire fonctionnaire du SPF Santé, a été créée. Elle aura pour mission d'examiner les propositions visant à réduire les charges administratives et d'évaluer l'opportunité d'une concertation structurelle à long terme.

Cette décision a été prise après une réunion que nous avons organisée avec Franck Vandenbroucke, moi-même, le FAGG, les différentes administrations et les représentants des vétérinaires pour pouvoir vraiment avancer sur toute une série de revendications qui étaient sollicitées par les vétérinaires. Voilà, madame la présidente.

De voorzitster : Ik neem aan dat er enkele reacties zijn.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Er is nog werk aan de winkel, maar u bent met de verschillende werven bezig. Ik bestudeer uw antwoord, koppel het terug naar de dierenartsen en daarna zullen er waarschijnlijk nog vervolgvragen komen.

Patrick Prévot:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. J’ai le sentiment que certaines choses avancent et c’est un élément qu’il convient de souligner. Je me permets toutefois d’insister sur l’urgence de la situation. Je le disais déjà dans ma question. Il s’agit de l’une des professions qui connaît l’un des taux de suicide les plus élevés. La semaine dernière, j’étais chez un ami agriculteur où Paul, un vétérinaire – plutôt proche de chez vous puisque sa compagne est conseillère communale MR à Soignies –, m’expliquait à quel point le métier de vétérinaire, en particulier pour les gros animaux, comme c’est son cas, est devenu extrêmement difficile. Il me disait aussi combien il doutait que les nouvelles générations soient suffisamment folles pour reprendre les rênes et exercer encore cette profession éminemment difficile. J’ai beaucoup d’amis vétérinaires qui lancent ce cri d’alarme. Nombre d’entre eux cherchent à arrêter, à se reconvertir, à faire autre chose de leur vie. À Soignies, l’un d’entre eux s’est même reconverti dans la restauration, ça ne s’invente pas. Il y a véritablement des mesures à prendre pour ce secteur. Je comprends l’utilité de créer une task force , d’écouter, de tenter de trouver des solutions, notamment en vue de réduire les démarches administratives, qui restent trop souvent l’éternelle difficulté. Aujourd’hui cependant, ce que le secteur demande avant tout, ce sont des actes. Au-delà des task forces , des réunions et des concertations, il faudra que vous puissiez, avec les autres membres du gouvernement, poser des actes concrets qui améliorent réellement la situation. Il s’agit de rendre de l’attractivité à cette belle profession, mais aussi de faire en sorte que l’on ne continue pas à constater un taux de suicide aussi élevé parmi celles et ceux qui l’exercent.

De vaccinatie van pluimvee tegen de vogelgriep
De vogelgriep: vaccinatie, preventiebeleid en Europees gelijk speelveld
De impact van de trage aanpak van de vogelgriepuitbraken in Frankrijk op Vlaamse pluimveehouderijen
De verspreiding van de vogelgriep in België
Antistoffen van vogelgriep bij melkvee
Vogelgriep bij melkkoeien
Vogelgriep: preventie, verspreiding, impact en vaccinatie bij pluimvee en melkvee

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid), David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 27 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De vogelgriepcrisis in België – met 10+ haarden in West-Vlaanderen en economische schade (€12,7 miljoen sinds 2022) – domineert het debat, waarbij vaccinatie als mogelijke oplossing centraal staat, maar Europese handelsbarrières, kosten en gebrek aan uniform beleid belangrijke belemmeringen vormen, aldus minister Clarinval. Hij bevestigt dat een werkgroep de haalbaarheid onderzoekt, maar benadrukt dat Frankrijk (vaccinatie van eenden) een ander economisch model hanteert en waarschuwt voor exportrisico’s door embargo’s van derde landen. Kritiek van parlementsleden (De Knop, Bury) luidt dat België te reactief is en geen concreet preventieplan heeft, terwijl nieuwe risico’s – zoals vogelgriep bij melkvee (Nederland, 2026) – onbeantwoord blijven door tijdsgebrek. Clarinval belooft Europese lobby voor meer cofinanciering (nu gedaald van 50% naar 20%) en betere grenscoördinatie met Frankrijk, maar concrete stappen ontbreken nog.

Irina De Knop:

Mijnheer de minister, dit is een belangrijk onderwerp. De vogelgriep heeft weer toegeslagen. Weliswaar verliepen de besmettingen nu via wilde vogels, maar sowieso heeft dat een heel zware impact op de Belgische pluimveehouderij. Ik heb begrepen dat het heel actueel is en dat er momenteel een tiental besmettingshaarden zijn in West-Vlaanderen.

Uiteraard is er een preventiebeleid, dat vooral gericht is op het garanderen van de bioveiligheid, het monitoren en het ruimen in het geval dat zich besmettingen zouden voordoen.

Helaas ondervinden getroffen bedrijven zware economische schade. Een deel van de onkosten wordt vergoed vanuit het Sanitair Fonds, maar u weet ook dat dat slechts het topje van de ijsberg is en dat er geen rekening met de totale economische schade wordt gehouden.

Daarom is het ook logisch dat de sector nadenkt over een vaccinatiebeleid om uitbraken in de toekomst te kunnen voorkomen en om massale ruimingen te kunnen beperken. Dat brengt uiteraard eveneens kosten met zich mee en het vereist ook een strikt monitoringskader op Europees niveau en liefst ook een Europees uniform beleid. Ik heb immers begrepen dat vaccinatie ook een impact op de economische valorisatie kan hebben.

Dat vaccinatie geen overbodige luxe is, bewijst de evolutie van de aard van de vogelgriep, waarbij bepaalde varianten zich ook verplaatsen naar andere dieren, bijvoorbeeld rundvee.

Ik ben ook geen wetenschapper, mijnheer de minister, maar ik heb begrepen dat het risico op overdracht naar de mens ook niet onbestaande zou zijn, waardoor nog meer preventie en risico-inperking absoluut noodzakelijk zijn.

Mijnheer de minister, hoe staat u tegenover de vaccinatie tegen vogelgriep voor leg- en vleeskippen? Vindt u dat een wenselijke optie? Heeft het FAVV al kunnen nagaan welke ervaringen men in onze directe buurlanden heeft met vaccinatie tegen vogelgriep? Acht u een Belgische vaccinatiestrategie verantwoord, zonder garanties inzake een gelijk speelveld op de Europese markt? Bent u bereid om dat dossier op de Europese agenda te zetten en te pleiten voor een geïntegreerde aanpak van vogelgrieppreventie?

Daaraan wil ik vragen toevoegen over de uitbraak van het vogelgriepvirus in Noord-Frankrijk en de impact daarvan op de West-Vlaamse pluimveehouderijen. Ik ga meteen over tot mijn vragen.

Welke conclusies trekt u uit het feit dat de ruimingen in het Noord-Franse bedrijf zo traag zijn verlopen? Wat is de impact daarvan op onze grensregio? Op welke manier kunnen we die regio beter beschermen tegen uitbraken?

Op welke manier wilt u dat aankaarten in het overleg met de Franse overheid, met het oog op een snellere en meer gecoördineerde aanpak van haarden in grensgebieden? Ik heb daarnet gehoord dat u de minister hebt gesproken, hopelijk ook over dat thema.

Is het mogelijk dat vanuit het FAVV en Sciensano ondersteuning wordt geboden aan de bevoegde Franse autoriteiten, zodat zij de goede praktijken uit België, met name de snelle ruimingen, beter kunnen toepassen?

Kan er een economische impactanalyse worden gemaakt van die uitbraken, zowel op bedrijfsniveau als op sectorniveau, om de gevolgen en de marktverstoring na het opheffen van de zones correct te kunnen inschatten?

Welke preventieve of bewarende maatregelen kunnen het FAVV en Sciensano nog nemen om pluimveebedrijven beter te beschermen tegen de gevolgen van vogelgriepuitbraken? We worden klaarblijkelijk met de regelmaat van de klok opnieuw geconfronteerd met uitbraken, en met besmettingsrisico’s als gevolg.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, ik sluit me aan bij de vragen over het vaccinatie- en preventiebeleid en het Europees gelijk speelveld, dat dringend moet worden bekeken. Ik heb twee vragen ingediend, maar ik breng alleen de vragen aan die nog niet gesteld zijn.

Op 23 januari, enkele dagen geleden, werd vogelgriep vastgesteld bij een melkkoe. Is dat signaal al besproken binnen Sciensano, de Risk Assessment Group of de Risk Management Group? Werd er een voorlopige inschatting gegeven?

Wordt in België of Vlaanderen vandaag al actief gemonitord op vogelgriep bij runderen? Dat zou bijvoorbeeld kunnen via melkmonsters, tankmelk of serologie.

Deelt u ook de inschatting dat het laag volksgezondheidsrisico nu eerder als een zorgwekkende nieuwe ontwikkeling moet worden beschouwd? Zult u daarvoor bijkomend risicobeoordelingsonderzoek laten uitvoeren?

Acht u het aangewezen om het Vlaams en Belgisch draaiboek rond vogelgriep en mogelijke zoönosen uit te breiden met een expliciet luik rond melkvee?

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, à l'heure d'écrire ces lignes, j'apprenais que les oiseaux retrouvés morts à l'étang de Pécrot, un village du Brabant wallon, étaient positifs à la grippe aviaire. Peu avant, la presse nous communiquait qu'un foyer de la maladie avait été détecté dans un élevage de volailles à Dixmude, en Flandre occidentale, donnant lieu à un abattage comme le veut le protocole.

Depuis l'automne 2025, des foyers ont été détectés dans 19 élevages de volailles et chez deux éleveurs amateurs. Les pays voisins sont également touchés.

Le 17 décembre 2025, vous nous communiquiez, monsieur le ministre, au sein de cette commission, qu'entre 2022 et 2024, "l'AFSCA avait mobilisé la réserve de crise pour un montant total de 6,689 millions d'euros (…). Il est en outre estimé qu'au moins 1,4 million d'euros supplémentaire sera nécessaire pour continuer à gérer les épidémies en cours. Dès lors, la réserve de crise prévue, fixée à 10 millions d'euros, s'avère insuffisante. Un dossier est en cours de préparation afin de solliciter un budget auprès du Conseil des ministres. L'AFSCA reconstituera ses réserves dès que possible, notamment grâce au cofinancement prévu par l'Union européenne dans le cadre de la lutte contre la grippe aviaire."

Monsieur le ministre, pourriez-vous faire le point sur la situation concernant la propagation du virus de la grippe aviaire sur notre territoire? Le gouvernement ayant entamé l'année 2026 avec les douzièmes provisoires, pourriez-vous nous communiquer les réserves budgétaires actuelles et à venir de l'AFSCA dans sa lutte contre la propagation de maladies? Comment l'Union européenne participe-t-elle au cofinancement de la lutte contre cette maladie qui devient endémique? Où en est la question de la vaccination déjà existante en France pour les canards?

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, antistoffen tegen vogelgriep zijn voor zover bekend niet eerder aangetoond bij melkvee in Europa, maar zoals mevrouw Bury daarnet aangaf, is daar enkele dagen geleden toch verandering in gekomen in Nederland. Op 15 januari werd melkvee op een bedrijf waar een besmette kat met vogelgriep werd aangetroffen, gescreend via een steekproef. Er bleken geen zieke dieren aanwezig te zijn, maar er werd daarnaast ook onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van antistoffen. Die werden wel gevonden in melkmonsters van één koe. Dat duidt dus effectief op een doorgemaakte infectie van het virus bij die koe.

Dat voorval in ons buurland moet ons zorgen baren, want ook ons eigen land is vatbaar voor zoönotische infecties, vanwege de hoge dichtheid van de veestapel en de nabijheid van de veestapel bij de bevolking, zeker wanneer we meerdere meldingen krijgen van vogelgriepuitbraken verspreid over het hele land.

Mijnheer de minister, zullen er naar aanleiding van dat recente voorval in Nederland ook in België steekproeven worden uitgevoerd naar de aanwezigheid van antistoffen bij melkvee? Zullen stalen van melk worden gecontroleerd of zal eventueel afvalwater van melkveebedrijven worden gescreend?

Wat is daarnaast de rol van Sciensano daarin? Is Sciensano het referentielaboratorium?

Zal er een aanbeveling van het FAVV komen over de consumptie van rauwe melk, eventueel nadat controles hebben plaatsgevonden?

David Clarinval:

Tout d’abord, en ce qui concerne les questions relatives à la vaccination, je rappelle souvent qu'elle constitue une mesure supplémentaire au sein d’une stratégie plus large de lutte contre la grippe aviaire. Un groupe de travail spécifiquement dédié à la vaccination contre la grippe aviaire a été mis en place par le SPF Santé publique afin de définir une stratégie de vaccination adaptée.

Toutefois, des obstacles majeurs doivent encore être surmontés afin d’envisager une vaccination à grande échelle en Belgique, notamment la disponibilité de vaccins appropriés et efficaces, la faisabilité pratique de leur mise en œuvre, les restrictions commerciales imposées par des pays tiers, ainsi que la nécessité d’un contrôle rigoureux des exploitations vaccinées pour garantir qu’aucun virus ne s’y introduise.

Ces défis font actuellement l’objet d’analyses approfondies tant au niveau national qu’au niveau européen. L’Organisation mondiale de la santé animale (OMSA) et la Commission européenne ont mis à jour leurs codes afin d’autoriser et d’encadrer la vaccination contre l’influenza aviaire hautement pathogène (IAHP).

Au niveau européen, les mouvements de volailles vaccinées destinées à l’abattage immédiat, d’œufs à couver et de poussins d’un jour issus de volailles vaccinées, ainsi que les produits issus de volailles vaccinées, peuvent être autorisés entre États membres, moyennant une surveillance renforcée dans l’établissement d’origine, un résultat favorable à une inspection clinique ou des conditions de transport spécifiques.

S’agissant des pays tiers, ils sont libres d’imposer un embargo sur les volailles vaccinées ou leurs produits. Des discussions sont en cours à ce sujet entre ces pays tiers et la Commission européenne, mais aussi directement entre les pays tiers et les États membres appliquant la vaccination. L’impact de la vaccination sur les exportations constitue toutefois un point important à garder à l’esprit.

Tant l’éradication des foyers que les campagnes de vaccination sont coûteuses et s’accompagnent de restrictions commerciales. En France, la vaccination s’est finalement révélée moins coûteuse que la lutte contre les précédentes flambées de l'IAHP. Cependant, comme vous l’avez souligné, la situation en Belgique diffère de celle de la France. Cette dernière a vacciné ses canards afin de protéger la production de foie gras, un produit à très forte valeur.

De kosten-batenverhouding van een vaccinatiecampagne tegen hoogpathogene vogelgriep in België wordt momenteel geëvalueerd door de specifieke werkgroep.

Wat de situatie van de vogelgriep in Frankrijk en België betreft, is sinds januari 2026 in West-Vlaanderen een groot aantal haarden vastgesteld, meestal gelinkt aan gevallen die in Frankrijk nabij de grens werden waargenomen. Sinds 2022 worden de crisisreserves van het FAVV gemobiliseerd om de kosten in verband met vogelgriep te dekken. Tot op heden worden de uitgaven sinds 2022 geraamd op 12,7 miljoen euro. De Franse veterinaire autoriteiten, waarmee de diensten van het FAVV overigens frequent bilaterale contacten onderhouden, stellen alles in het werk om te zorgen voor de verwijdering van de dieren en voor de reiniging en ontsmetting van de haarden. Ik ben momenteel van mening dat de vastgestelde vertraging een geïsoleerd incident is. Indien de problematiek zich zou herhalen, zou het FAVV overleg plegen met de Franse veterinaire autoriteiten om na te gaan hoe de situatie kan worden verbeterd. Indien dat geen bevredigende resultaten oplevert, zal ik mijn Franse ambtgenoot raadplegen. Er zijn geen aanwijzingen dat de Franse autoriteiten en hun Nationale Agentschap voor Sanitair Veiligheid, het ANSES, niet in staat zouden zijn om de situatie te beheersen.

De Europese cofinanciering voor de strijd op het vlak van dier- en plantgezondheid werd sterk verminderd, van 50 % naar 20 %. Tijdens het Belgisch EU-voorzitterschap hebben wij raadconclusies aangenomen die een evaluatie van de gevolgen bevatten. Als de lidstaten dat deel zelf moeten dragen, riskeren we minder opvolging, minder harmonisatie en verzwakking van de interne markt en bijgevolg meer sanitaire risico's voor dieren, planten en mensen. Wij zullen die conclusies gebruiken om het debat op te starten met het oog op een herwaardering van de cofinanciering in een nieuw Europees meerjarig financieel kader vanaf 2027.

Een volledig en geactualiseerd overzicht van de gevallen, ook bij wilde vogels, is beschikbaar op de website van het FAVV. De controlemaatregelen in geval van haarden van hoogpathogene vogelgriep zijn vastgesteld in de Europese regelgeving en geharmoniseerd tussen de verschillende lidstaten.

Irina De Knop:

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. U monitort de situatie wel, maar treedt weinig proactief op om toekomstige crisissen op het vlak van vogelgriep aan te pakken. Ik zal uw antwoord nog eens grondig nalezen en op basis daarvan eventueel extra vragen stellen.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, ik blijf ook wat op mijn honger zitten. Ik stel vast dat u de zaken in handen wilt nemen. U verwijst naar de werkgroep van de FOD en de controle van de gevaccineerde dieren. U zegt dat Europa het op het vlak van export en import nog altijd moeilijk maakt, aangezien lidstaten ook onderling embargo's kunnen opleggen. Het schoentje blijft wringen. Bij gebrek aan coherent beleid op Europees niveau, is het vooral gissen wat al dan niet mag en wat al dan niet lukt. Al die regels kunnen bovendien veranderen of eenzijdig worden aangepast.

U had het ook over West-Vlaanderen. U hebt eerlijk aangegeven hoeveel het momenteel al heeft gekost om dieren te ruimen. De vaccinatie van eenden in Frankrijk toont echter aan dat vaccinatie goedkoper is gebleken dan alle dieren te blijven ruimen. U hebt namelijk gemeld dat de kostprijs ondertussen is opgelopen tot 12,7 miljoen euro. Het is dus van belang dat de werkgroep van de FOD snel conclusies formuleert, om te beslissen of we dat traject al dan niet opstarten.

U verklaarde ook dat de Europese middelen zijn gedaald. Het debat dat u daarover opstart in het kader van het nieuw Europees financieringskader, zal echter pas in 2028 plaatsvinden. Dat is een eerlijk antwoord, maar uiteraard niet het antwoord waarmee we onmiddellijk aan de slag kunnen.

Ook dit dossier zullen we dus verder opvolgen. Jammer genoeg zullen we er nog extra vragen over moeten stellen.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, cette commission est toujours l’occasion de faire le monitoring de la situation. Je vous remercie pour cela. J’entends le travail qui est réalisé au sein du groupe de travail vaccination. Il faut continuer et maintenir le dialogue avec nos voisins français afin de pouvoir regarder ce qu’il s’y passe et de mieux se coordonner. Comme j’ai l’habitude de le dire sur cette thématique, je reviendrai vers vous si la situation venait à évoluer. Je ne manquerai pas alors de vous interroger à nouveau.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, ik wens nog op te merken dat ik op geen enkele vraag inzake melkvee een antwoord heb gehad. Ik weet wel dat die vraag zeer recent is ingediend, dus misschien is ze daarom niet beantwoord. Ik was immers uw antwoorden op mijn vragen aan het oplijsten, onder andere over het Europese speelveld, en nu valt het mij op dat mijn vragen over het incident in Nederland nog niet beantwoord zijn.

Ik vroeg of dat signaal besproken werd bij Sciensano, of u vandaag actief de tankmelk en de melkmonsters monitort en of u dat luik zult uitbreiden naar melkvee. Als u op die vragen geen antwoord hebt, wacht ik af. U kunt het mij altijd bezorgen, maar ik heb daar tot nu toe geen enkel antwoord op gehoord. Ik was even in de war.

De voorzitster : Goed, u hebt dat punt gemaakt. Mevrouw Peeters, u hebt het woord.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, ik heb eigenlijk een gelijkaardige repliek. Ik dank u voor de toelichting over de vaccinatiestrategie en de aanpak van de werkgroep wat betreft beschikbaarheid, haalbaarheid en controle.

Ik heb mijn vraag gisteren pas ingediend, dus net zoals mevrouw Bury heb ik alle begrip dat er nog geen concrete antwoorden zijn. Het gaat overigens om een zeer recent voorval. We zijn pas gisteren op de hoogte gebracht van het feit dat er antistoffen van vogelgriep zijn aangetroffen bij een melkkoe.

Ik wil er toch op aandringen dat dit een signaal moet zijn om melkveebedrijven ook in het oog te houden en te controleren, zeker wanneer ze in de directe omgeving van een pluimveebedrijf of een hobbyhouder liggen waar een vogelgriepuitbraak is vastgesteld.

Eventueel kan op mijn vraag later nog een schriftelijk antwoord volgen, zo niet dienen we de vraag opnieuw in.

David Clarinval:

Je n'ai pas reçu cette question donc je n'ai pas répondu.

Lotte Peeters:

De vraag werd gisteren vóór 11.00 uur ingediend.

David Clarinval:

La grippe aviaire des vaches à lait. Cela m'inquiète un peu. Je propose que vous posiez la question plus tard.

De voorzitster : Mijnheer de minister, kan uw kabinet de antwoorden met bekwame spoed schriftelijk bezorgen, als de Kamerleden daarmee akkoord gaan? De leden hebben de vragen immers gesteld, dus ze zouden genoodzaakt zijn om de vragen opnieuw in te dienen.

David Clarinval:

Je n’ai même pas la question, donc je veux bien m’engager à aller très vite mais, déjà, ici nous avons reçu les questions à 11 heures hier. Vous ne vous rendez pas compte de tout ce que nous devons faire pour répondre dans les délais. Ici, je ne l’ai pas, donc je ne peux pas inventer. Non. Je veux bien aller le plus vite possible, mais je ne sais pas répondre à une question que nous n'avons pas reçue.

Lotte Peeters:

Ik zal de vraag opnieuw indienen zodat ze in een volgende commissievergadering uitgebreid kan worden beantwoord.

De voorzitster : Dat lijkt me inderdaad een strak plan.

David Clarinval:

Mais vous pouvez l’envoyer par écrit et on répondra très vite.

De betrekkingen met de VS, het standpunt van de premier en de bijeenkomst van de Europese Raad
De trans-Atlantische relaties en het Mercosur-handelsakkoord
Het Forum in Davos en het rapport van Oxfam over de concentratie van rijkdom in de wereld
Het Forum in Davos en de Groenlandkwestie
De industriecrisis en de Antwerpse haven
De trans-Atlantische relaties
Het Forum in Davos en de Groenlandkwestie
De trans-Atlantische relaties
De stand van zaken met betrekking tot de trans-Atlantische relaties
Groenland en de trans-Atlantische relaties
Het Forum in Davos en het standpunt van Trump over Groenland
De geopolitieke situatie rond Groenland
Internationale betrekkingen, handel en geopolitieke ontwikkelingen

Gesteld aan

Bart De Wever (Eerste minister), Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)

op 22 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om Europa’s reactie op de agressieve Amerikaanse houding onder Trump, met name de dreiging rond Groenland, handelsoorlogen en de ondermijning van Europese soevereiniteit. Kritiek komt van links (PTB, Ecolo-Groen) en rechts (N-VA, MR): Dermagne (PS) noemt de regering hypocriet door harde woorden in Davos niet om te zetten in daden (bv. annuleren F-35-aankoop), Hedebouw (PTB) bekritiseert het "twee maten, twee gewichten"-beleid (Groenland vs. Congo/Palestina), terwijl De Smet (Les Engagés) en Bouchez (MR) juist strategische Europese autonomie eisen via defensie-investeringen en handelsakkoorden (bv. Mercosur). De premier (Bart De Wever) benadrukt dat Europa’s waardigheid "niet te koop" is, maar stelt concrete stappen (bv. Europese kapitaalmarkt, defensie-samenwerking) voorop, zonder de F-35-deal of NAVO-band te breken. Sceptici (bv. Mertens, Almaci) wijzen op gebrek aan mandaat voor deals zoals die met Rutte-Trump en eisen onmiddellijke symbolische actie (F-35-schrapping).

Pierre-Yves Dermagne:

Monsieur le premier ministre, monsieur le vice-premier ministre: "Reculez, nous irons jusqu'au bout!", "Nous frôlons le point de rupture!", "Un contre tous, tous contre un!". Monsieur le premier ministre, ces mots ne sont pas les miens, de même qu'ils n'ont pas été générés par l'intelligence artificielle. Ces mots, ce sont les vôtres. Ces dernières heures, ils témoignent d'un changement de ton manifeste à l'égard du président américain Donald Trump et de son administration. Vous semblez, monsieur le premier ministre, avoir soudainement trouvé les mots que nous attendions ici depuis des semaines. En tout cas, nous étions nombreux à attendre une expression telle que celle-là. Ce sont des mots forts, presque courageux s'ils avaient été prononcés plus tôt, comme si, enfin, la menace de Trump et de son administration vous sautaient aux yeux après des décennies d'atlantisme béat. Ces mots, nous ne les avions jamais entendus de la part de votre gouvernement au sein de ce Parlement. Pourtant, cela fait longtemps que les lignes rouges ont été franchies par Trump et son administration: Venezuela, Ukraine, Groenland, et j'en passe.

Cependant, monsieur le premier ministre, ces mots vont-ils résonner jusque dans ces murs ou bien vous êtes-vous laissé griser par l'air des Alpes suisses? Surtout, monsieur le premier ministre, vont-ils enfin se traduire en actes gouvernementaux? Vont-ils être partagés par l'ensemble de l'Arizona? Prenons votre parti: le ministre de la Défense, atlantiste béat et meilleur ambassadeur de l'industrie de la défense américaine, va-t-il enfin accepter de remettre en cause l'achat de nouveaux F-35? Quid de votre groupe au Parlement européen, qui a voté contre la suspension de l'accord commercial extorqué par les É tats-Unis à la faiblesse des dirigeants européens? En quelques mots, allez-vous passer de la parole aux actes? Quelle sera la position de votre gouvernement?

Alexia Bertrand:

Mijnheer de eerste minister, in Davos was er deze week veel volk, veel contacten, veel speeches, goede, minder goede en slechte. Denk aan die spreker die met drie uur vertraging is aangekomen, maar nog net op tijd om 72 minuten over zichzelf te spreken en Groenland met IJsland te verwarren. Er was ook een spreker die zeer sterk sprak over de nieuwe internationale orde en over interne hervormingen. Het had u kunnen zijn, mijnheer de premier, maar ik heb het nu over Mark Carney, de Canadese premier, die intussen thuis de meerwaardebelasting heeft afgeschaft en de taksen heeft verlaagd om investeringen aan te trekken.

Dan was er uw speech. Sterk, ik meen het. " We have to wake up ,” zei u terecht. " If you back down now, you lose your dignity ." Wie zich als een vod laat behandelen, zal ook als een vod behandeld worden. U hebt gelijk. “ We need new alliances ." Net daarom, mijnheer de premier, is Mercosur zo belangrijk. En ja, " maybe Europe at different speeds ". Ik wil er één zin aan toevoegen: " The proof of the pudding is in the eating ."

Mijnheer de premier, internationaal klinkt u sterk en duidelijk, maar thuis lijkt het soms moeilijker om iedereen mee te krijgen. Dat hebben we gisteren nog gezien. Drie van uw coalitiepartners hebben in het Europees Parlement Mercosur doorgestuurd naar het Europees Hof. Het resultaat is twee jaar vertraging. Ze hebben export, jobs en nieuwe partners geblokkeerd. Uw Duitse collega, bondskanselier Merz, heeft deze ochtend zeer klare taal gesproken. Het is genoeg geweest. Duitsland past Mercosur voorlopig toe.

Mijn vraag is heel eenvoudig, mijnheer de premier. Zal België doen zoals Duitsland? Zult u Mercosur voorlopig toepassen, ja of nee?

Sarah Schlitz:

Monsieur le premier ministre, j’espère que votre déplacement à Davos s’est bien passé et que vous avez pu profiter du voyage en avion pour examiner en profondeur le rapport d’Oxfam sur les inégalités. Les conclusions sont vertigineuses et, chaque année, elles dépassent l’entendement. Que découvre-t-on cette année? Une accumulation de richesses jamais vue auparavant. Entre 2020 et 2025, la richesse des milliardaires a doublé alors que la moitié de l’humanité vit aujourd’hui dans la pauvreté.

Le rapport contient également des éléments concernant la Belgique, qui devraient vous intéresser. On y découvre notamment l’apparition de six nouveaux milliardaires dans notre pays. Nous comptons aujourd’hui dix-sept milliardaires qui possèdent à eux seuls une richesse équivalente à celle de l’ensemble des Wallons réunis.

Ces grandes fortunes ne se contentent pas d’accumuler des produits de luxe ou de s’adonner à des loisirs dispendieux qui détruisent la planète. Aujourd’hui, elles ne se cachent même plus d’essayer de déstabiliser des régimes et des États qui ne les intéressent pas ou qui les dérangent.

S’agit-il de tous les milliardaires? Non, "not all milliardaires", il est vrai. Cette année, une surprise est venue de Davos. Je ne parle pas des lunettes du président Macron, mais bien de la tribune de 400 milliardaires et millionnaires qui appellent les chefs d’État réunis à Davos à faire davantage contribuer leurs semblables et à instaurer un système de taxation plus juste.

Monsieur le premier ministre, allez-vous, comme vous l’avez fait dans d’autres dossiers, tenir tête à ces milliardaires, prendre la tête d’un front pour aller jusqu’au bout, comme vous l’avez déclaré, afin que chacun contribue à l’effort que vous demandez à l’ensemble des Belges, ou allez-vous céder au lobby des multinationales américaines et les exonérer de l’impôt minimum?

Raoul Hedebouw:

Monsieur le premier ministre de Belgique, enfin, l'élite européenne, les partis traditionnels belges sont en train de lever le voile de naïveté profonde qu'il y avait par rapport à l'impérialisme américain depuis des années.

Depuis des années, le PTB dit que l'impérialisme américain est le principal danger au niveau de la planète sur le plan des guerres et de l’économie. De nombreuses polémiques sont intervenues: "Non, au PTB, vous êtes naïfs, vous êtes campés, etc." Regardez ce qui se passe! Regardez ce qui se passe devant nos yeux! L'impérialisme américain est effectivement un danger.

Et je vais vous dire pourquoi nous avons une bonne boussole pour analyser la géopolitique? Pour deux raisons.

D'une part, en tant que parti marxiste, nous analysons clairement les contradictions économiques. D'ailleurs, hier, vous avez cité Gramsci; vous avez même cité Lénine. C'est la bonne direction, monsieur le premier ministre! Ce sont les bonnes clés d'analyse. Nous analysons qu'aujourd'hui, une puissance impérialiste, menacée dans son déclin économique, va essayer de compenser son retard économique sur la Chine et d'autres pays par la puissance militaire. Voilà le danger de l'impérialisme américain aujourd'hui.

D'autre part, le PTB a raison parce qu'il met les lunettes des pays du Sud. Vous avez raison d'appeler aujourd'hui à la défense de la souveraineté nationale du Groenland. Vous avez raison! Mais, si nous appelons l'Europe à défendre la souveraineté nationale du Groenland, pourquoi ne le faisons-nous pas pour le peuple congolais? Pourquoi ne le faisons-nous pas pour le peuple cubain? Pourquoi ne le faisons-nous pas pour le peuple vénézuélien? Pourquoi ne le faisons-nous pas pour les peuples africains, d'Amérique latine et d'Asie? Pourquoi ne le faisons-nous pas pour le peuple iranien? Pourquoi, collègues, ne le faisons-nous pas pour le peuple palestinien? Pourquoi ce deux poids deux mesures? Telle est la question qui nous est posée!

Au PTB, nous écoutons évidemment tous ces pays du Sud qui vivent déjà sous la dictature et le joug de l'impérialisme américain depuis des dizaines d'années et qui en ont marre de cet ordre mondial. J'espère, collègues, que l'Europe va se réveiller! (…)

Voorzitter:

Dat brengt ons naadloos bij collega Mertens.

Peter Mertens:

Mijnheer de premier, ik heb maar één vraag: met welk mandaat heeft Mark Rutte onderhandeld over Groenland?

De NAVO is uiteraard geen vastgoedbedrijf dat hier en daar stukken land kan verkopen. Het komt uiteindelijk de mensen in Groenland zelf toe om te beslissen over de toekomst van Groenland. De NAVO heeft geen enkele bevoegdheid, hoe dan ook, om maar iets te onderhandelen over Groenland.

Ik lees dat er gezegd wordt dat Rutte en Trump niet hebben gesproken over kwesties inzake soevereiniteit. Nochtans, alles wat naar buiten komt, zegt het tegendeel.

Ten eerste, de VS zouden militaire basissen krijgen als autonoom grondgebied van de Verenigde Staten, naar het model van de Britse basissen op Cyprus. Vanaf die basissen vertrekken trouwens dagelijks vliegtuigen naar Gaza. Amerikaans grondgebied!

Ten tweede, de VS zouden ook inspraakrecht krijgen bij alle investeringen in Groenland, en zelfs een vetorecht om bepaalde investeringen tegen te gaan.

Ten derde, het zou ook om mineralen gaan. Trump zei zelf na de deal dat hij er niet veel over wilde zeggen, maar het ging in ieder geval over veiligheid en over mineralen, en hij noemde het "een fantastische deal voor ons". Trump geeft dus zelf toe dat het ook over de toegang tot mineralen gaat.

Kortom, militaire basissen, investeringsveto’s en toegang tot mineralen. Trump hoeft maar een klein beetje te blaffen, een beetje te dreigen met economische tarieven en sancties tegen de Europese Unie, en de Europese Unie gaat plat op de buik.

U hebt gisteren terecht gesproken over de waardigheid van de Europese Unie, maar waar in die deal, waarover Mark Rutte onderhandelde met Donald Trump, zit de waardigheid van de Europese Unie?

Daarom heb ik maar één vraag: met welk mandaat is Mark Rutte daar eigenlijk gaan onderhandelen met Trump? Was dat een mandaat van de Europese Unie? Zo ja, waar staat dat mandaat op papier? Waar zijn de grenzen van dat mandaat? (…)

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de voorzitter, collega’s, moeten wij nu opgelucht zijn? Moeten wij opgelucht zijn, nu Trump verklaart dat hij geen geweld wil gebruiken tegen Groenland? Moeten wij opgelucht zijn, nu Trump verklaart dat hij geen extra tarieven meer wil toepassen? Moeten wij opgelucht zijn, nu Trump verklaart dat België geen doelwit is? Het antwoord is natuurlijk neen.

Er was ooit een minister van Buitenlandse Zaken die opmerkte dat diplomatie met Trump hetzelfde is als de film 50 First Dates . Dat is het verhaal van een man die verliefd wordt op een vrouw met kortetermijngeheugenverlies. Elke dag opnieuw moet hij zijn best doen om haar te overtuigen dat hij de juiste is. Met Trump is dat net hetzelfde. Wij weten nooit waar wij de volgende dag staan.

Dat zorgt ervoor dat de Verenigde Staten geen betrouwbare bondgenoot zijn en dat Trump een gevaar is voor onze economie en voor onze koopkracht. Dat gevaar is na gisteren niet verdwenen. De onzekerheid waarin hij ons meesleept, heeft immers gevolgen voor onze economie door minder investeringen, minder consumptie en hogere tarieven. Dat mogen en kunnen Europa en België niet aanvaarden. Onze welvaart mag niet afhangen van het humeur van Donald Trump.

Net daarom is het heel belangrijk dat Europa met één stem spreekt, dat wij samenwerken en dat wij werken aan onze veiligheid, onze economie en onze democratie. Daarom is die top vanavond zo belangrijk.

Mijnheer de premier, mijnheer de minister, er werd gisteren gesproken met Trump. Wat nog belangrijker is, is de hiernavolgende vraag. Wat zal er vanavond worden aangegeven op de Europese top?

François De Smet:

Monsieur le premier ministre, je vous dis très sincèrement bravo. Enfin, une prise de parole claire et forte de rupture avec Donald Trump et l’intimidation insupportable qu’il impose aux Européens! Franchement, il était temps. Entre votre ministre des Affaires étrangères et son chèvrechoutisme plus ou moins engagé, entre votre ministre de la Défense qui fait le groupie sur les réseaux sociaux avec des drapeaux américains, et votre président du MR, qui a des étoiles dans les yeux lorsqu’il lit le plan de sécurité nationale de M. Trump, qu’il aurait pu écrire lui-même, je vous le rappelle, il était grand temps que l’Arizona se dote d’un cap clair. Ce cap clair, c’est qu’en 1949, nous avons décidé de rejoindre une alliance de pays libres et non un pacte de Varsovie dominé par une superpuissance. Ce cap, je vous invite vraiment à le tenir.

Il ne faut pas être naïf une minute sur la soi-disant volte-face de M. Trump sur le Groenland, hier. C’est le problème quand on est dans une relation toxique avec un pervers narcissique: dès qu’il arrête de frapper, dès qu’il arrête de menacer, on croit qu’il faut être soulagé. Non, pas du tout. Le rapport de force ne fait que commencer. J’ai une question importante à ce sujet.

Vous êtes le chef d’un gouvernement, vous êtes le chef de la diplomatie d’un État membre de l’OTAN. Le secrétaire général de l’OTAN nous annonce un accord-cadre. Avez-vous été consulté? Avez-vous donné un mandat? Par hasard, savez-vous ce qu’il y a dans cet accord-cadre? Sinon, cela pose problème.

J’ai également une demande. Je crois que nous serons tous d’accord sur ce point. Le fond du problème est l’indépendance de l’Europe, son indépendance en matière de défense, d’industrie et d’énergie. Ma demande est toujours la même depuis un an, depuis l’arrivée de votre gouvernement. Renoncez au contrat visant à acheter 11 F-35 supplémentaires. Vous devez le faire, il n’y a pas d’autre solution. Même un vassal heureux ne peut pas payer un milliard d’euros pour entretenir sa cage. Vous devez renoncer à cette commande.

Els Van Hoof:

Mijnheer de premier, velen van ons hebben gisteren naar de toespraak van president Trump in Davos geluisterd. Wij hebben allen gevoeld hoe de vrieskou in Groenland of Davos in het niets verdwijnt bij Trumps kille dreigementen. De oude wereldorde is dood en begraven. Nostalgie is geen strategie meer, of we dat nu willen of niet. De Canadese premier verwoordde dat ook zeer duidelijk in zijn schitterende toespraak. Voor cd&v zijn er drie lessen te trekken.

Ten eerste zijn de VS geen betrouwbare bondgenoot meer. Europa mag zich niet langer overleveren aan de grillen van een pestkop of monster. Internationaal recht en soevereiniteit moeten primeren op het recht van de sterkste.

Ten tweede moet Europa zijn tanden laten zien. Door de Europese eensgezindheid van de lidstaten, maar ook door het feit dat heel wat tegenmaatregelen werden geopperd, hebben de VS eindelijk begrepen dat Europa belangrijk is voor hun economie.

Ten derde staat Europa misschien alleen, maar totaal niet geïsoleerd. We moeten werken aan onze Europese defensiesamenwerking. We moeten minder afhankelijk worden van onbetrouwbare partners. Tegelijkertijd moeten we ook allianties uitbouwen met andere democratieën, zoals Canada, Australië en Japan. Er zijn veel mogelijkheden en daar moeten we gebruik van maken om te evolueren naar een nieuwe wereldorde.

Ik heb vandaag nog een belangrijke vraag over de Europese top. Het blijft belangrijk dat we Europese tegenmaatregelen voorbereiden, want een voorbereide Europese Unie is er twee waard. Die maatregelen kunnen dan worden ingezet wanneer dat noodzakelijk is.

Georges-Louis Bouchez:

Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre des Affaires étrangères, nous pouvons réellement constater que lorsque l’émotion gouverne, c’est la bêtise qui règne. Nous avons vu le débat public passer d’une naïveté en puissance à une agressivité sans puissance.

Aujourd’hui, l’heure n’est certainement pas à la lâcheté, mais elle n’est pas davantage à la bravade. Nous devons apporter une réponse intelligente face à la situation mondiale. Cette réponse intelligente passe uniquement par la souveraineté européenne.

Certains vous ont parlé de mettre les lunettes du Sud. Pour ma part, je vais simplement mettre les lunettes de l’Europe, de l’Occident, des démocraties libérales. Si aujourd’hui nous achetons des F ‑ 35, c ’ est parce qu ’ il n ’ existe aucun avion europ é en aussi performant. Nous devons le construire.

Si aujourd’hui nous achetons autant à la Chine, c’est parce que des logiques "bobo" nous ont conduits à détruire notre industrie. Si aujourd’hui nous devons commercer avec des pays arabes ou avec la Russie, c’est parce que nous avons fait croire aux gens que des moulins à vent allaient nous garantir notre sécurité énergétique.

Aujourd’hui, il ne sert à rien de parler de Trump car ce n’est pas lui qui a porté atteinte à la souveraineté européenne. Ce sont les choix d’une série de partis politiques de cette Assemblée, au cours des 30 dernières années, qui nous ont affaiblis.

Nous devons retrouver de la force. Nous devons retrouver de la puissance. Pour cela, nous devons également savoir où se situent nos intérêts. Et oui, monsieur Hedebouw, nos intérêts sont au sein de l’OTAN. En 2029, M. Trump ne sera plus là mais vos amis chinois et russes continueront à constituer des menaces durables pour l’Union européenne, pour les démocraties libérales et pour l’Occident. Nous devons donc nous mettre clairement en marche!

Benoît Lutgen:

Monsieur le premier ministre, j'entends que vous dites "Résiste et mords!" C'est ce que vous avez fait, et je vous en félicite, avec le ministre des Affaires étrangères à vos côtés.

Cela ne date pas d'hier, puisque depuis plusieurs mois, vous avez fait preuve de fermeté et vous avez mis en avant la puissance du droit international. La crédibilité, la force internationale de notre pays s'est renforcée, que ce soit lorsqu'il a fallu résister dans le dossier des avoirs russes gelés ou lors des prises de position concernant Gaza.

Cette fermeté, vous l'avez à nouveau exprimée dès l'annonce des premières menaces douanières et du chantage de Donald Trump concernant sa volonté d'annexer le Groenland.

Nous ne pouvons, mesdames, messieurs, accepter que la loi du plus fort l'emporte sur le droit des plus faibles. Les alliances ne peuvent se limiter à un tas de transactions. Nos libérateurs d'hier, alliés de l'Europe depuis des décennies, seraient-ils devenus nos adversaires? Pire, en voulant annexer un territoire européen – eh oui, on touche à la souveraineté européenne, monsieur Bouchez – veulent-ils devenir nos ennemis? Voilà la question que nous devons nous poser.

Le recul de Donald Trump face à la riposte de l'Europe ne peut que nous réjouir. Croire qu'il en restera là serait faire preuve de grande naïveté. Résister et mordre, comme vous l'avez dit, nous pouvons le faire, mais de façon structurée. Nous devons préparer, au travers d'actions fortes, comme cela a été dit par ma collègue, dans le cadre de transactions structurées entre les États-Unis et l'Europe, toute une série d'éléments pour pouvoir riposter le cas échéant.

Monsieur le premier ministre, est-il vrai que le Danemark a accepté de céder quelques petites parties du territoire de l'Alaska aux USA, comme l'a rapporté le New York Times ? Quel était le mandat donné à M. Rutte?

La Maison-Blanche, par ailleurs, annonçait que la Belgique avait rejoint le Conseil de la paix. Pouvez-vous nous confirmer que c'est simplement une fake news de plus? Je vous remercie.

Meyrem Almaci:

Mijnheer de eerste minister, de oude wereldorde is dood. Zelfs na de bocht van Trump gisteren in Davos is die oude wereldorde dood. Het is lelijk zaken doen met hem en zijn vazallen. Al lijkt de militaire dreiging voor Groenland vandaag verdwenen, wie weet wat zijn driftbui van morgen zal brengen.

De naïviteit van veel westerse leiders, inclusief in deze regering, is nu hopelijk echt weg. Hopelijk heeft Theo begrepen dat hij niet zo aan het handje van daddy moet lopen en hebben sommige regeringsleiders begrepen dat plezierreisjes naar Qatar misschien toch niet het beste idee zijn.

Onze bondgenoten bevinden zich elders. In Canada, dat een heldere tussenweg heeft getoond, en bij de Amerikaanse burgers die zich vandaag verzetten tegen ICE, tegen de dreigementen, tegen Powell en tegen de kortzichtige economische en buitenlandse politiek van Trump. Nog nooit vond een president in de VS zo weinig steun bij de eigen bevolking. De Californische gouverneur heeft nagels met koppen geslagen toen hij de westerse leiders pathetisch noemde.

Naar aanleiding van de handelsheffingen vroeg ik u op 3 april 2025 in het halfrond om de antidwangmaatregelen op de Europese tafel te leggen. U hebt dat weggewuifd.

De vraag is nu hoe ons land en hoe u zich vanavond zult opstellen, verder in de feiten. Zult u maximaal tegengewicht bieden, met zo weinig mogelijk nadelen voor onze bevolking en onze bedrijven?. Wanneer zult u de internationale orde ondubbelzinnig verdedigen, of het nu gaat om Netanyahu die in ons land landt, om het veroordelen van de inval in Venezuela of om de Vredesraad?

We hebben meer hefbomen dan we denken en er is er een die we op korte termijn kunnen inzetten, met name die extra F-35's. Annuleer die aankoop. Die aankoop is waanzin. De annulering daarvan is een quick win die Trump en de zijnen raakt waar het pijn doet. Dat is een taal die hij begrijpt. Na een jaar van vergoelijken en sussen (…)

Kathleen Depoorter:

Mijnheer de premier, mijnheer de minister, deze week bracht een geopolitieke rollercoaster. Op maandag wilde hij een land binnenvallen. Op dinsdag wilde hij het kopen. Op woensdag wilde hij het terugpakken, omdat het ooit van hen was. Woensdagavond sprak u met de Amerikaanse president en hopla er is hoop, er is een oplossing in de maak. Chapeau, niemand doet het u na.

Alle gekheid op een stokje. De bezorgdheid van de Groenlanders en de Denen moet bijzonder groot geweest zijn. De bezorgdheid van ons allen was ook zeer groot. U hebt terecht een rode lijn getrokken, want een volk is niet te koop. De Denen zijn niet te koop, de Groenlanders niet en Europa al zeker niet.

Europa mag op het internationale toneel absoluut meer smoel krijgen. Daarover zijn we het helemaal eens. We moeten het internationale recht en de internationale verdragen respecteren en er vooral voor pleiten dat die gerespecteerd worden en blijven.

Maar, even belangrijk is de NAVO-alliantie, die ons al decennialang stabiliteit in de regio biedt. Ook daar moeten we een loyale partner zijn. Ook daar moeten we samen opkomen voor de rechten, de soevereiniteit en de territorialiteit van de volkeren en van onze Europese regio. Dat moeten we overal doen en met alle middelen die we hebben.

Mijnheer de premier, mijnheer de vicepremier, wat is onze rol? Hoe ziet u de optimale rol voor ons land in die allianties, binnen Europa en binnen de NAVO, om nu samen met de Denen en de Amerikanen het traject naar nieuwe stabiliteit uit te stippelen?

Bart De Wever:

Même en quinze minutes, on peut dire beaucoup, monsieur le président! Je dispose de la moitié du temps que Trump m'a accordé, chers collègues. Je pense que cela sera suffisant pour vous.

Merci pour vos questions. Je vais y répondre conjointement avec le ministre des Affaires étrangères, car certaines d'entre elles relèvent spécifiquement de ses compétences.

Ces derniers jours en Suisse, j'ai eu de nombreux contacts avec plusieurs dirigeants d'entreprise de premier plan, issus de grandes sociétés internationales, ainsi qu'avec des responsables politiques du monde entier. Cela ne vous surprendra pas: une certaine tension flottait dans l'air en Suisse. La menace renouvelée d'une guerre commerciale et la crainte d'une rupture au sein de l'Alliance atlantique suscitaient une grande inquiétude.

Het is volstrekt onaanvaardbaar dat het staatshoofd van een bondgenoot de soevereiniteit van een andere bondgenoot bedreigt. Denemarken en het Groenlandse volk hebben het onvervreemdbare recht op hun territoriale soevereiniteit. Zij en alleen zij hebben daarover finaal een mandaat te geven.

De boodschap die ik in Davos heb gegeven, was dan ook duidelijk. De Verenigde Staten zijn veruit de allersterksten in de NAVO, maar onze waardigheid is niet te koop. Wij zijn geen slaven.

De Arctische veiligheid belangt ons allemaal aan, maar de voorgestelde oplossing zal binnen de NAVO worden beoordeeld en binnen de NAVO worden uitgevoerd.

Heureusement, hier et aujourd'hui, il est apparu clairement que, pour l’instant, tant la menace militaire que les restrictions commerciales envisagées ont finalement été écartées. Cela constitue un point positif. Personne n’a à gagner d’une nouvelle guerre commerciale, ni l’Europe, ni les États-Unis. Les droits de douane conduisent toujours au même résultat: la destruction de la prospérité pour toutes les parties concernées. Nous avons donc pour l’instant échappé à une véritable catastrophe. Il est impératif de tirer des leçons de ce qu’il s’est produit.

Dans un monde idéal, les liens entre l’Europe et les États-Unis resteront étroits à l’avenir et nous continuerons, ensemble, dans un esprit de bonne entente, à bâtir la prospérité et la paix pour nos peuples liés par l’histoire. C’est en tout cas ce que je veux. Mais nous ne vivons pas dans le monde tel que nous le souhaitons, nous vivons dans le monde tel qu’il est réellement. La leçon est que nous, les Européens, devons être prêts à affronter des épisodes de tempête. Nous devons réapprendre à nous débrouiller seuls. Redresser la tête. Nous devons avoir une réponse prête lorsque nous sommes soumis à des pressions de la part de grandes puissances, d’où qu’elles viennent.

Canada’s eerste minister en intussen goede vriend Mark Carney gaf daarover inderdaad een zeer treffende toespraak. Het viel mij op dat hij daarin verwees naar de Melische dialoog van Thucydides, net zoals ik dat in New York deed: de sterken doen wat ze kunnen, de zwakken ondergaan wat ze moeten. Dat is niet de wereld die wij willen. De lidstaten van Europa zijn vandaag op zichzelf echter niet opgewassen tegen de druk van grootmachten die wel in die richting willen gaan. We staan echter niet alleen. Daarover wil ik het vanavond in de Europese Raad hebben. Niet over Trump, maar daarover. Over het feit dat we samen een te duchten handelsblok zijn en dat we die troef moeten durven uitspelen.

We hebben een eengemaakte markt, maar het is hoog tijd om die eengemaakte markt nu eindelijk af te werken. Het is tijd voor een eengemaakte kapitaalmarkt, zodat grotere volumes aan investeringen kunnen worden gegenereerd en bedrijven op ons continent kunnen blijven groeien, in plaats van noodgedwongen te verhuizen naar de andere kant van de Atlantische Oceaan. We weten dat de Europese Unie op dat vlak traag en complex is. Daarom moet functionele integratie mogelijk zijn. Landen met dezelfde strategische economische belangen moeten sneller en dieper kunnen integreren.

Het is hoog tijd dat we militair opnieuw ferm op eigen benen gaan staan, leunend op een efficiënte en Europese defensie-industrie. Dat zal echter niet van vandaag op morgen gebeuren. Daar moeten we realistisch in zijn. We moeten er wel zo snel mogelijk naartoe evolueren.

Het is tijd om werk te maken van een gediversifieerde waaier aan strategische partnerschappen, gebaseerd op wederzijds respect en gestuurd op maximale vrijhandel. Dat kan inderdaad met middle powers zoals Canada, het Verenigd Koninkrijk en Australië. Wat mij betreft zeer graag ook met Zuid-Amerika en met India, zoals commissievoorzitter von der Leyen dat in Davos aankondigde. Europa heeft het potentieel om een baken van stabiliteit, respect en welvaart te zijn. Onze honorering van gemaakte afspraken en onze voorspelbaarheid zouden van ons de meest aantrekkelijke partner ter wereld moeten maken. Onze buren willen graag lid worden van de Europese Unie. Dan moeten we echter wel dringend ons huiswerk maken, niet louter voor acute problemen op korte termijn, crisis na crisis na crisis. We moeten structureel werken. Innovatie, productiviteit en competitiviteit moeten centraal staan in alles wat we doen. Daarom maken we met onze regering in ons land alvast werk van lagere brutoloonkosten, een verlaging van de energiekosten voor de industrie, een stevig pakket aan maatregelen voor administratieve vereenvoudiging en structureel overleg met bedrijven en stakeholders onder de vlag van MAKE 2030. We proberen ook Europa in diezelfde richting te duwen.

In die geest ben ik volgende week maandag in Hamburg voor de North Sea Summit. Op 11 februari vindt daarom ook voor de derde keer de European Industry Summit plaats in de Antwerpse handelsbeurs. Op 12 februari komt op mijn vraag een informele Europese Raad in Alden Biesen bij elkaar met slechts één agendapunt: de Europese competitiviteit. Wij moeten dit momentum grijpen om welvaartcreatie opnieuw centraal te stellen en om weerbaar te worden. Dat is de hoofdboodschap die ik heb meegenomen uit al mijn contacten in Davos en dat is ook de boodschap die ik straks zal meegeven aan mijn Europese collega's.

De nood aan Europese daadkracht was de voorbije decennia nooit zo groot als vandaag. Het is nu aan ons om op het appel te zijn. Ik dank u.

Maxime Prévot:

Beste Kamerleden, de top van Davos bleek niet zonder verrassingen. De premier heeft het al gezegd, terwijl we oorspronkelijk dachten dat de oorlog in Oekraïne de gesprekken zou domineren, waren het uiteindelijk de verbale escalatie en de dreigementen van president Trump over Groenland die de aandacht trokken.

We waren aangekomen met een gevoel van urgentie. We vertrekken met de indruk dat er mogelijk een akkoord in de maak is en dat de druk, althans tijdelijk, afneemt, zowel op militair als op handelsvlak. Het is nog te vroeg om in detail te reageren op een akkoord waarvan de contouren nog niet bekend zijn. De Denen en de Groenlanders zullen het als eersten moeten bestuderen, gevolgd door alle NAVO-bondgenoten en de lidstaten van de EU.

Mais une chose est déjà certaine, cette séquence nous enseigne beaucoup.

Première leçon face à la brutalité – parfois – et à l’imprévisibilité – souvent – du président américain, notre ligne doit être immuable: garder la tête froide et resserrer les rangs. Sur la forme de nos messages, contrairement à ce que certains ont envie de croire ou de fantasmer, répondre sur le même ton ne mène nulle part. Monter dans l’invective, frôler l’insulte, c’est alimenter l’escalade. Les Européens doivent rester unis, cohérents et fermes. Être ferme ne signifie pas devoir crier fort. Nous devons opposer l’ordre au chaos de manière inlassable.

Deuxième leçon: garder son sang-froid ne signifie ni faiblesse ni concession. Sur le fond, les messages doivent être très clairs. Ils le sont, et ils ont été répétés à Davos et bien avant, y compris dans cette enceinte et dans la presse internationale, par mes soins. Le Groenland n’est ni à prendre, ni à vendre. C’est une ligne rouge et cela a été répété. Notre solidarité est totale à l’égard du Danemark, comme le sera aussi notre prise de responsabilité en matière d’accroissement de la sécurité de la région arctique. Le ministre de la défense s’y emploie.

De boodschap inzake Groenland moeten de Europeanen met één stem uitdragen: als u volhardt, zullen wij reageren; als u een handelsoorlog wilt, zullen wij u op gelijke voet behandelen.

Het bijeenroepen van een vergadering van de Europese Raad vanavond heeft reeds een duidelijk signaal gegeven van onze gedeelde bezorgdheden en van het urgentiegevoel dat ons drijft.

Die boodschap lijkt president Trump te hebben begrepen, aangezien hij gisteren aankondigde af te zien van zijn dreiging met tariefverhogingen voor bepaalde bondgenoten.

Ik herhaal nogmaals dat wij eensgezindheid en vastberadenheid moeten tonen.

Troisième leçon: ne nous laissons pas bercer par l'apparente accalmie. La pression retombe aujourd'hui, sans qu'il soit exclu que ce soit pour mieux revenir demain sur le Groenland, sur l'Ukraine ou sur un autre sujet. L'imprévisibilité va demeurer. Les tensions et menaces entre alliés ont atteint un tel sommet qu'il en restera des traces durables dans notre façon de penser et d'agir.

Plus fondamentalement, cette parenthèse de calme ne résout en rien nos propres vulnérabilités. Dans le fond, l'enjeu n'est pas de réagir à chaque soubresaut en provenance de Washington, de Moscou ou d'ailleurs, même si nous y sommes bien contraints, mais de regarder en face nos propres responsabilités et, comme l'a souligné le premier ministre, de préparer davantage notre palette d'outils de réaction pour ne pas entreprendre, quelque peu groggys, un processus quand nous nous situons au pic des tensions.

Je vous le disais ici la semaine dernière, chers collègues: l'Union européenne est forte quand elle est unie, et seulement quand elle est unie. Sans cette unité, elle ne pourra pas être un acteur géopolitique majeur. C'est aussi l'un des principaux défis pour l'Union européenne, un défi qui risque de devenir existentiel si nous ne prenons pas davantage la mesure de la nécessité de notre cohésion et que nous succombions aux tentations de relations plus bilatérales et hors du droit. La superpuissance américaine ne peut pas avoir comme pendant la superdépendance européenne.

Onze absolute prioriteit moet het versterken van de Unie zijn, niet de vluchtige verontwaardiging.

De premier en ikzelf zijn ervan overtuigd dat we moeten investeren in onze strategische autonomie, in de sleutelsectoren die onze veiligheid en onze welvaart bepalen. We moeten investeren in onze afschrikkingscapaciteiten. We moeten investeren in onze veerkracht. Alleen zo zullen we ophouden kwetsbaar te zijn voor de onvoorspelbaarheid van de wereld en voor de chantage, die sommigen niet schuwen.

De schijnbare ontspanning van de voorbije uren mag onze vastberadenheid op dat vlak geenszins ondermijnen. We kunnen het ons niet langer permitteren om die boodschap te negeren.

Quant à votre question connexe, madame Schlitz, sans en diminuer l'importance, le rapport d'Oxfam, publié voici quelques jours, rappelle l'importance de rester attentif aux difficultés vécues par une partie de la population.

Qu'un fossé se creuse dans la plupart des pays du monde entre les plus riches et les moins riches, c'est une réalité. Que des disparités subsistent aussi en Belgique, c'est aussi une réalité. Nous devons y accorder une réelle attention et ce gouvernement continue à œuvrer pour que ces inégalités ne se creusent pas davantage.

Quant à la question de la participation prétendue de la Belgique au Board of Peace, monsieur Lutgen, tel qu'erronément annoncé par la Maison-Blanche, nous confondant peut-être avec le Belarus, je confirme officiellement que les modalités de gouvernance et de statut ainsi que la tentation de substitution à l'ordre international multilatéral régi par les Nations Unies s'éloignent effectivement de nos standards et ne nous permettraient pas de souscrire à l'initiative en l'état actuel des choses, encore moins en ayant convié à ce Board of Peace des personnalités comme M. Poutine.

Pierre-Yves Dermagne:

Monsieur le premier ministre, ce que je craignais est malheureusement arrivé. Après vos propos virils, engagés, presque courageux, tenus il y a quelques heures à Davos, nous entendons ici les manifestations d’un double discours, d’une divergence de vues, de la part de ceux qui pensent que l’incident est clos et que, s’il ne l’est pas immédiatement après le départ de M. Trump de la présidence en 2029 – du moins s’il daigne quitter la Maison ‑ Blanche –, il y aura, selon eux, un retour au business as usual .

Je n’y crois pas. Nous sommes ici face à un changement majeur de doctrine internationale des États ‑ Unis, à un changement majeur dans la relation entre les É tats ‑ Unis et le reste du monde, et singuli è rement vis ‑ à ‑ vis des pays de l ’ Union europ é enne.

À ceux qui pensent que ce n’est qu’un mauvais moment à passer, à ceux qui pensent qu’il fera à nouveau beau demain, je dis que c’est de la candeur, une candeur qui confine à la connerie. Ce serait vraiment de la connerie de s’inscrire dans cette voie ‑ l à .

À ceux qui disent aussi que la faiblesse des Européens est due à la lubie de quelques "écolos bobos", à certains penseurs divers et variés, à des rêveurs, je rappelle qu'elle est avant due aux chantres de l'ultralibéralisme, à ceux qui affirmaient qu’il fallait aller produire à bas coût, dans des conditions inacceptables, pour vendre ici au même prix et engranger des marges importantes.

Il faut joindre les actes à la parole, et notamment soutenir l’industrie européenne, soutenir la réindustrialisation, et donc faire un (…)

Alexia Bertrand:

Mijnheer de premier, Davos is belangrijk en ik denk dat sommige partijen dat voor de eerste keer beseffen. Internationale woorden zijn ook belangrijk, maar wat uiteindelijk telt, is wat we híer doen. U hebt een unieke kans om uw woorden in daden om te zetten. U hebt gezegd: " We need new alliances. That is what Mercosur is all about ." Dat betekent nieuwe partnerschappen. Dat is heel belangrijk voor onze bedrijven. Dat is geen detail, het gaat over exports en jobs, maar uw coalitiepartners saboteren en blokkeren dat.

U hebt leiderschap nodig om hen te overtuigen en u krijgt daarvoor vanavond een unieke kans op de Europese Top. Volg Duitsland. Ik hoop dat u deze avond aan uw Europese partners zult aankondigen dat wij, net zoals Duitsland, Mercosur voorlopig zullen toepassen. Dat is de boodschap.

Inzake de eengemaakte kapitaalmarkt hebt u helemaal gelijk wanneer u zegt dat wij die echt nodig hebben, maar volg dan Mark Carney. Stop met de belastingen, stop met al die taksen. Mark Carney heeft de meerwaardebelasting net afgeschaft, maar wat doet deze regering? U verdubbelt de effectentaks voor de beleggers, u voert een bankentaks in, u verhoogt de roerende voorheffing met 20 % en u voert een meerwaardetaks in. Stop met al die taksen en stimuleer investeringen.

Sarah Schlitz:

Merci pour vos réponses.

Ce rapport n’est en effet pas anodin. Ce débat est tentaculaire, mais ce rapport, qui est publié chaque année à dessein juste avant le sommet de Davos, est essentiel en termes de lecture de l’état du monde et des rapports de force, mais également des dangers en termes de déstabilisation de nos démocraties et de l’État de droit. Aujourd'hui, on ne peut pas continuer à laisser ces grandes fortunes tenter de déstabiliser nos démocraties et ici en particulier les démocraties européennes. Ils ne se cachent même plus, ils le disent: ils vont continuer à essayer d’influencer les élections démocratiques en Europe, à travers le rachat de médias et de réseaux sociaux. Eh bien, oui, il est temps de les arrêter.

La semaine dernière, nous avons eu des auditions au sujet de votre taxation des plus-values. Les experts ont émis des critiques très fortes sur cette taxation, qui passerait à côté de ses objectifs. Prenez les choses en main, intégrez les recommandations des experts et faites en sorte que cette taxation touche réellement sa cible. Ne restons plus l’exception européenne qui refuse d’aller chercher cet argent là où il est. Faites en sorte de renforcer cette taxe en adoptant par exemple l’amendement que nous avons déposé, qui permettrait d’aller chercher 1,5 milliard chaque année pour le budget de l’État.

Raoul Hedebouw:

Messieurs les ministres, merci pour vos réponses.

Y a-t-il effectivement eu une étude approfondie de ce document de sécurité stratégique américain? Avez-vous lu ce document que M. Boucher aurait pu écrire lui-même?

Que dit-il? D’une part, il y est confirmé, noir sur blanc, le rétablissement de la doctrine Monroe, c’est-à-dire un projet néocolonial pour l’ensemble du continent latino-américain. D’autre part, il y est écrit, noir sur blanc, que l’objectif est la destruction de l’Union européenne.

Pourtant, ici, certains ministres continuent de dire que tout ira bien, que cela va passer, qu’il était simplement moins fâché aujourd’hui. Voyez-vous l’enjeu stratégique qui se joue actuellement? L’impérialisme américain l’affirme explicitement. Son objectif est la destruction de l’ordre existant, et nous continuons à regarder comme si de rien n’était.

Ce que Trump et l’impérialisme américain font aujourd’hui avec le Groenland, ils le font depuis des décennies avec les pays du Sud. Sept cents bases militaires à travers le monde, des interventions militaires répétées, le dollar comme monnaie dominante qui conditionne les économies mondiales, une banque centrale américaine dotée d’un pouvoir antidémocratique considérable. C’est cet ordre mondial qui est en train de s’effondrer sous nos yeux.

La question, monsieur le premier ministre, est donc de savoir quelle Union européenne nous voulons construire. Une autonomie européenne n’a de sens que si elle ne consiste pas à suivre aveuglément les États-Unis dans leurs interventions et dans cet ordre mondial néo-impérialiste. Cette voie n’est pas tenable.

Il faut au contraire tendre la main aux pays du Sud et construire une véritable Union européenne en symbiose avec les peuples du monde, mais pas (…).

Peter Mertens:

Oké, over Groenland zijn er twee lezingen. De ene lezing zegt dat we content zijn omdat de Verenigde Staten van geweld hebben afgezien. Dat zou komen omdat de Europese Unie wakker is geworden en heel sterk is. Dat is een lezing die ik absoluut niet begrijp en ook niet zie.

De andere lezing is dat het niet aan Ursula von der Leyen ligt dat er geen geweld is gebruikt. Het ligt ook niet aan koning Filip en dat gesprek van een kwartier dat er geen geweld zal worden gebruikt. Het ligt zelfs niet aan de Europese Raad. Het ligt aan de deal die Mark Rutte heeft gesloten met Trump.

Men zegt hier dat Groenland niet wordt uitverkocht. Die deal verkoopt Groenland echter onder onze ogen uit aan de Verenigde Staten. Het gaat over grondgebied dat aan Trump wordt gegeven. Het gaat over mineralen die aan Trump worden gegeven. Het gaat over controle die aan Trump wordt gegeven. Zelfs investeringsveto’s worden in die deal toegekend.

Mijn vraag was eenvoudig, maar u hebt er niet op geantwoord. Welk mandaat heeft Mark Rutte gekregen van de Europese Unie? Mark Rutte is nergens verkozen. Integendeel, hij is gebuisd in Nederland. Hij heeft Nederland achtergelaten in een chaos. Vervolgens heeft hij een job gekregen bij de NAVO. Nergens is hij verkozen. Welk mandaat heeft hij van de Europese Unie gekregen om stukken Groenland te verpatsen? Hij heeft geen mandaat gekregen. Voor onze ogen verkopen we stukken Europa uit. We spreken hier grote taal, maar terzelfder tijd zijn we Europa aan het uitverkopen aan de Verenigde Staten.

Oskar Seuntjens:

Premier, u zei dat onze waardigheid niet te koop is. Ik meen dat het goed is dat u dat zegt. In een wereld die op zijn kop lijkt te staan, snakken mensen naar een duidelijk signaal, naar een Europa dat een vuist maakt en niet achteruit deinst. Een vuist maakt tegen mensen die het niet echt menen met democratie, die het niet echt menen met mensenrechten.

Daar moeten we vooral niet hypocriet over zijn. Vandaag staan wij 1.000 % achter de Groenlanders. En tegelijkertijd verzetten we ons ook tegen andere autocraten. Tegen Poetin, die Oekraïne is binnengevallen, zoals u terecht zei, mijnheer de minister. Dat mogen we niet vergeten. Tegen Netanyahu die de Palestijnen onderdrukt. Tegen de Chinezen, die de Oeigoeren in opvoedingskampen steken.

Consequent moeten we, keer op keer, onze normen en waarden uitdragen. Consequent. Dat is onze sterkte. Dat is hoe we het verschil kunnen maken.

François De Smet:

Messieurs les ministres, merci pour vos réponses.

Premier, vous parlez encore d’un monde idéal, avec une pointe de regret que je comprends. Moi aussi, je suis une forme d’atlantiste frustré. Mais le premier Trump aussi, nous pensions que ce serait une parenthèse. Vous l’avez vous-même dit à Davos: le retournement des États-Unis ne date pas des présidences Trump. Il est structurel. Il est stratégique.

Dans ce monde rempli d’imprévisible – monsieur le ministre, j’ai beaucoup aimé que vous ameniez cette notion, parce qu’elle est très vraie – il y a une seule certitude: c’est que nous sommes dans un monde d’empires en résurgence, et que nous sommes trop faibles pour l’instant.

Nous, politiques, faisons en général de bons programmes. Nous nous disons que tout est prévisible et, en fait, nous passons une grande partie de notre temps à combattre la force de l’imprévisible.

La seule manière de combattre ici l’imprévisible, c’est de devenir plus forts – en effet, premier, vous avez raison –, de multiplier des partenariats avec d’autres pays: avec le Canada, avec l’Australie, avec l’Inde, etc.

Cela laisse aussi penser que, entre nous, le nationalisme comme force politique en Europe n’a pas beaucoup d’avenir, paraît daté. Il n’est pas exclu, premier, que d’ici 2029, vous soyez devenu complètement fédéraliste. C’est tout le mal que je vous souhaite.

Els Van Hoof:

Ik ben blij met uw sterke antwoorden want een voorbereide Europese Unie is er twee waard.

Het is een goede zaak dat werd afgezien van een handelsoorlog of militair geweld. Niettemin is waakzaamheid geboden want er zijn diepe wonden geslagen in de trans-Atlantische relaties. Dat moeten wij onder ogen durven zien. Ze helen niet in één nacht.

Ik ben blij dat zowel de premier als de minister zich hebben aangesloten bij de punten die voor cd&v belangrijk zijn. Europa moet zijn tanden laten zien voor het behoud van zijn waarden. Wij moeten steunen op betrouwbare bondgenoten, onze strategische autonomie uitwerken en allianties aangaan met nieuwe democratieën.

Als wij de voorbije week één zaak duidelijk hebben kunnen merken, dan is het wel dat, als wij een internationale wereldorde willen die niet gebaseerd is op dreigementen maar op internationaal recht, wij daar zelf aan moeten werken. Wij mogen ons niet uit elkaar laten spelen want dat is de strategie waarop Poetin speelt, waarop Xi speelt en waaraan Trump op zijn manier ook meewerkt. Wij moeten vooruitgaan met eensgezindheid, vastberadenheid en daadkracht.

Dat begint vanavond op de Europese top. Ik hoop dan ook dat op die top Europese tegenmaatregelen worden voorbereid die kunnen worden ingezet wanneer nodig.

Georges-Louis Bouchez:

Henry Kissinger, dans les années 1970, disait déjà: "Les États-Unis n’ont ni alliés, ni ennemis, juste des intérêts." Certains viennent de découvrir aujourd'hui comment fonctionnait la politique internationale. En fait, aujourd'hui, c'est un peu plus rapide. C'est certainement beaucoup plus brutal. Cela a certainement des conséquences beaucoup plus fortes, mais il n'y a rien de neuf. Il faut arrêter de regarder le monde tel qu'on voudrait qu'il soit. On doit le regarder tel qu'il est. D'ailleurs, le premier ministre parle d'élargir nos alliés. C'est la raison pour laquelle nous devons signer des accords de libre-échange. C'est la raison pour laquelle nous devrions d'ailleurs signer un accord de libre-échange avec l'Afrique, parce qu'il y a là un enjeu essentiel pour les générations futures.

Mais je voudrais aussi prendre l'opposition à témoin. Vous effectuez presque aujourd'hui des danses de la pluie en espérant l'autonomie et la force de l'Europe. Mais pourquoi ne soutenez-vous pas alors nos réinvestissements dans la défense? C'est un passage obligé pour l'autonomie européenne. Pourquoi nous avez-vous bloqués quand nous avons voulu prolonger le nucléaire sous le précédent gouvernement? C'était essentiel pour l'autonomie énergétique. Allez-vous nous suivre si nous voulons supprimer des réglementations afin de permettre à l'industrie de s'installer? Allez-vous nous suivre pour baisser les impôts pour relancer la compétitivité? Allez-vous nous suivre dans des choix politiques courageux qui permettront enfin d'atteindre ce que nous aurions dû atteindre depuis longtemps: la souveraineté européenne?

Benoît Lutgen:

Monsieur le premier ministre, monsieur le vice-premier ministre, je vous remercie.

Je suis heureux d'apprendre que la Maison-Blanche a confondu la Biélorussie avec la Belgique et je suis désolé d'avoir confondu l'Alaska et le Groenland dans mon intervention.

Je ne sais pas lequel de vous deux résiste et mord le plus. Toujours est-il que personne ne pourra contester ici que la voix de la Belgique est plus forte sur le plan européen et international qu'elle ne l'était voici un, deux ou trois ans, ou même plus loin dans le temps. Pour ma part, c'est une bonne surprise.

Au travers des deux interventions, oui, il est possible d'exprimer fermement et sans s'agiter les intérêts économiques de la Belgique et de l'Union européenne, en rappelant que le droit international constitue une boussole absolue – comme vous l'avez démontré dans de nombreux dossiers et à l'occasion de plusieurs enjeux.

De même, vous rappelez que notre autonomie stratégique est essentielle et qu'il convient d'y travailler à l'échelle européenne. Vous avez, du reste, engagé le gouvernement sur cette voie: autonomie de la défense, autonomie énergétique, autonomie au plan de la santé et de l'alimentation. À ce dernier titre, la production agricole européenne doit être soutenue pour que nous ne soyons pas dépendants demain. Nous sommes déjà suffisamment dépendants pour ne pas le devenir encore davantage.

C'est sur cette voie de la fermeté, en suivant la stratégie qu'applique votre gouvernement, que la Belgique, aujourd'hui plus forte, se renforcera encore et que l'Union européenne, dans son unité, fera résonner la voix de celles et ceux qui se tiennent du côté du droit international.

Meyrem Almaci:

Mijnheer de premier, u zegt dat onze waardigheid niet te koop is. Hoe geloofwaardig is dat als u 1,5 miljard euro uitgeeft aan elf extra F-35’s? Met mooie woorden en retoriek gaan we het niet halen. Alleen uw daden tellen. Annuleer die aankoop van die extra F-35’s. Put your money where your mouth is . Dat is ook wat Trump doet. Hij onderneemt actie. Er zit methode in zijn waanzin. Die waanzin is te lezen in zijn nationale veiligheidsstrategie, waarin hij zegt dat hij het verzet tegen Europa zal leiden. Die waanzin wordt gedreven door het eigenbelang van een klein clubje superrijken dat de democratie wil vervangen door dwang en daar nog lof voor eist ook. Hij is daar zelf een voorbeeld van, of het nu gaat om olie, mineralen, vaarroutes, schimmige crypto- of techplatformen, ook in Europa. In die waanzin moeten we met een koel hoofd alternatieven uitwerken en vastberaden neen durven zeggen. Het enige instrument dat u vandaag op korte termijn zo concreet kunt inzetten, gebruikt u niet. Als u ongebonden, autonoom en met rechte rug uw waardigheid wilt behouden, dan doet u ook po dat vlak wat mogelijk is. Het is ongelooflijk dat u zelfs op dat vlak vandaag niet thuis geeft.

Kathleen Depoorter:

Mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, zelfs in dergelijke crisissen schuwt men de grote en ook heel vaak loze woorden niet. Ik heb de woorden respect, loyauteit en waardigheid vaak gehoord, maar dat zijn geen losse zinnetjes of vage begrippen. Het is een engagement, een attitude.

Een sterk Europa heeft inderdaad respect voor internationaal recht en soevereiniteit. Een sterk Europa heeft loyauteit voor nieuwe en oude allianties en voor elkaar. Een sterk Europa heeft een smoel en zal aan de onderhandelingstafel aanwezig zijn wanneer het gaat om vrede voor Oekraïne. Een sterk Europa geeft ons de identiteit die we nodig hebben om er te staan in de wereld, om aan handel te doen en om onze volgende generaties te beschermen.

Dat is wat sterk leiderschap met zich meebrengt en daar kan ik absoluut op u tweeën en op de arizonaregering rekenen, waarvoor dank.

Voorzitter:

Dank u, mevrouw Depoorter, en alle sprekers en de twee ministers. Mijnheer Hedebouw , de heer Bouchez heeft uw naam genoemd, maar niet op een wijze die aanleiding geeft tot een persoonlijk feit.

Praktijkdierenartsen

Gesteld door

VB Katleen Bury

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 20 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Dierenartsen bekritiseerden dat Belgische omzetting van EU-regels disproportionele administratieve lasten oplegde, ondanks een bestaand werkend systeem, en verlieten eerder een overleg uit onvrede. Volgens minister Vandenbroucke werden na constructief overleg met Clarinval concrete afspraken gemaakt: uitstel van VAMREG-registratie met 6 maanden, onderzoek naar vrijstelling voor kleine praktijken, automatische datatransfers via softwarekoppeling (triloog FAGG-dierenartsen-softwarehuizen), een taskforce voor lastenverlichting en structureel overleg. Bury reageert afwachtend: ze zal de uitkomst evalueren met de sector, maar waardeert dat er nu geluisterd wordt. Het dossier blijft onder druk, met uitgestelde parlementaire vragen over gelijkaardige thema’s.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, deze vraag heb ik ingediend ter attentie van minister Clarinval en aan van u. Sinds de indiening van mijn vraag heeft een belangrijk overleg plaatsgevonden. Eerder hadden de dierenartsen uit onvrede een federale vergadering verlaten. Ik hoef u het dossier niet uit te leggen, maar de dierenartsen deden dat omdat zij bij de omzetting van Europese regelgeving disproportioneel administratieve lasten in onze nek kregen geworpen die helemaal niet door Europa worden gevraagd. Zij opperden dat ze al werk genoeg hebben in hun praktijken. Ze willen zich niet ook nog eens bezighouden met de input van allerhande werkgegevens in een ander systeem, aangezien er al een goed werkend veeartsensysteem bestaat.

Op vrijdag 12 december, als ik me niet vergis, hebt u vervolgens al de dierenartsenorganisaties ontvangen, samen met minister Clarinval. Na het overleg hadden de dierenartsenorganisaties de indruk dat er eindelijk ernstig naar hen werd geluisterd en dat er bereidheid bestond tot bijsturing en ondersteuning. Dat is op zich al goed nieuws.

Ik heb daar wel nog een aantal vragen over. Ik zal niet alle vragen opsommen zoals ze in mijn ingediende tekst staan, maar ik wil u wel laten antwoorden op de vragen wat met de veeartsen precies is beslist en wat zij kunnen verwachten.

Frank Vandenbroucke:

Mevrouw Bury, op 12 december hebben mijn collega David Clarinval en ik inderdaad de dierenartsen op mijn kabinet ontvangen. Dat was een positief en constructief overleg. We hebben de dierenartsen in de eerste plaats uitdrukkelijk bedankt voor de belangrijke rol die zij tot nu toe hebben gespeeld in de strijd tegen de antibioticaresistentie.

Tijdens het overleg zijn de hiernavolgende afspraken gemaakt.

Ten eerste, de registratie van het gebruik van antibiotica door depothoudende dierenartsen en door apothekers-titularissen voor paarden en aquacultuur via de applicatie VAMREG wordt met zes maanden uitgesteld.

Ten tweede, we zullen onderzoeken of we een vrijstelling van registratieplicht kunnen geven aan depothoudende dierenartsen met een lage jaaromzet. Het komt de dierenartsen toe om een becijferde analyse voor te leggen, zodat het FAGG kan nagaan of een dergelijke vrijstelling mogelijk is.

Ten derde, binnen het FAGG zal een triloog tussen het FAGG, de dierenartsen en de grootste softwarehuizen in Vlaanderen en Wallonië worden georganiseerd met als doel de operationaliteit van de volautomatische datatransfer via machine-to-machine vanuit de software van de dierenartsen naar VAMREG te faciliteren.

Ten vierde, parallel daaraan zal in 2026 een maandelijks overlegplatform tussen het FAGG en de softwarehuizen worden opgezet, met als doel om onder meer autolabeling mogelijk te maken. Dat moet de softwarehuizen toelaten om bij elke wijziging in hun softwarepakket te testen of de machine-to-machine datatransfer naar VAMREG operationeel blijft.

Ten vijfde en ten slotte, er wordt een taskforce opgericht onder de coördinatie van de kabinetten Volksgezondheid en Landbouw en voorgezeten door de FOD Volksgezondheid met vertegenwoordigers van de dierenartsenorganisaties, de gewestelijke raden van de Orde der Dierenartsen, het FAVV, het FAGG en de FOD Volksgezondheid.

Die taskforce zal onderbouwde voorstellen van de dierenartsen inzake administratieve lastenverlaging behandelen. Aan de dierenartsen werd gevraagd om een voorstel uit te werken tot uitbreiding van de scope, mocht dat nodig geacht worden. Er zal binnen de taskforce ook worden bekeken hoe die op termijn kan evalueren tot een vaste overlegstructuur.

Verder blijft de FOD Volksgezondheid werken aan een herziening van het diergeneeskundig beroep om dat beroep te wapenen tegen de huidige en toekomstige uitdagingen, zoals het aanbod van zorg en de plattelandsdekking.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik zal dat terugkoppelen naar de dierenartsen en anderen die ik ken, en dan evalueren we of we daarmee tevreden zijn. U zegt dat die registratie met zes maanden wordt uitgesteld. We zullen zien wat er daar dan allemaal concreet van wordt. Ik dank u alleszins om de dierenartsen te hebben uitgenodigd en naar hun bezorgdheden te hebben geluisterd. La présidente : Les questions jointes n° 56011763C de Mme Irina De Knop et n° 56012058C de Mme Nathalie Muylle sont reportées. Les questions n° 56011764C et n° 56011778C de Mme Irina De Knop sont reportées. Les questions n° 56011782C, n° 56011783C et n° 56011784C de Mme Frieda Gijbels sont également reportées.

De uitspraken van de topman van ENGIE over de toekomst van kernenergie in dit land
De ontmanteling van de kerncentrales en de toekomstige investeringen in kernenergie
De toekomst van kernenergie
De energievoorzieningszekerheid
De toekomst van kernenergie
De toekenning van een sloopvergunning voor de koeltorens van Tihange 1 en 2
De toekomst van kernenergie, ontmanteling en energievoorzieningszekerheid in België

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 15 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Parlementsleden bekritiseren minister Bihet scherp omdat zijn aangekondigde "nucleaire hergeboorte" tot nu toe dode letter blijft: ENGIE sluit verlenging van bestaande centrales (inclusief Tihange 1) en nieuwe investeringen categorisch uit, terwijl Elia waarschuwt voor bevoorradingscrises vanaf 2028 en een tekort van 4,4 GW na 2035 voorspelt. Critici (o.a. De Smet, Ecolo) beweren dat de minister geen concrete onderhandelingen voerde met ENGIE en geen realistisch stappenplan heeft voor SMR’s (pas mogelijk na 2035) of grote centrales (na 2040), ondanks zijn beloften van 4 GW nucleaire capaciteit. Bihet verdedigt zich door te benadrukken dat kernenergie en hernieuwbare energie de "twee onbetwistbare pijlers" zijn van de toekomstige mix, maar erkent impliciet dat ENGIE’s weigering om te investeren en juridische belemmeringen (bv. sloopvergunningen Tihange 1) de plannen frustreeren; hij wijst op infrastructuurprojecten (Ventilus, Boucle du Hainaut) en "werk in uitvoering" zonder tijdsgebonden commitments te geven. Oppositie (N-VA, cd&v) eist dringend een gedetailleerd actieplan, terwijl meerderheidspartijen (o.a. Lejeune, MR) vertrouwen uitspreken maar gebrek aan transparantie bekritiseren.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik ben blijkbaar de eerste in een rij van collega’s, vooral van de meerderheid, die zich stilaan zorgen maken over uw toch wel bescheiden palmares, voorlopig, op het vlak van de aangekondigde nucleaire hergeboorte.

Ik wil u confronteren met enkele actuele feiten. Ten eerste, de CEO van ENGIE Belgium stelde gisteren dat het langer openhouden van de jongste twee centrales en het herstarten van oude reactoren niet meer aan de orde is voor exploitant ENGIE. Heel misschien wil men na 2030 eens spreken met de volgende regering over een mogelijke nieuwe verlenging.

Ten tweede, ENGIE zegt zelf dat een overname door mede-exploitant EDF van de kerncentrales niet aan de orde is. U liet dat nochtans anders uitschijnen in de commissie.

Ten derde is er de Tractebelstudie in opdracht van Elia. Nieuwe grote kerncentrales zouden ten vroegste na 2040 operationeel zijn in dit land en SMR’s niet voor 2035, dan nog op voorwaarde dat u hiervoor dit jaar al concrete stappen zet.

Ten vierde, uw kabinet nam gisteren of vandaag communicatief de vlucht vooruit en bevestigde dat u praat met het Canadese OPG en het Amerikaanse Westinghouse. Mogen we daarover eindelijk iets meer concreets vernemen?

Ondertussen zegt Elia al maandenlang dat we vanaf 2028 stilaan maar zeker naar steeds hoger oplopende bevoorradingsproblemen zullen gaan, met echt grote problemen na 2035, wanneer er geen nieuw verlengingsdossier zou komen en ook de nieuwe offshore-ontwikkelingen niet op kruissnelheid zullen zijn.

Wat is uw reactie op al deze feitelijkheden?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, dans quelques semaines, tout au plus quelques mois, on va démolir la tour de refroidissement de Tihange 1. C'est un symbole des erreurs du passé. C'est la concrétisation de celles et ceux qui ont voulu casser la filière nucléaire, casser notre autonomie, sans alternative, en nous plongeant dans l'inconnu.

Aujourd'hui, on a demandé à la population de s'investir dans l'électricité, dans les voitures électriques, avec une baisse des accises sur l'électricité et une baisse de la TVA sur les pompes à chaleur. À côté de cela, paradoxalement, on abat une tour et on est de plus en plus en manque d'électricité. Le Parlement a fait son travail. Il a voté la loi de prolongation du nucléaire afin de relancer le secteur pour répondre à nos besoins énormes en énergie. C'est un enjeu capital.

Pendant ce temps-là, ENGIE, notre acteur de référence, continue à dire qu'il ne veut plus investir avec nous dans le nucléaire et a demandé un permis pour démolir cette tour emblématique. Ce constat appelle une question simple mais fondamentale. Quelle est concrètement votre stratégie en matière de développement du nucléaire à moyen et long terme? La modification de la loi à elle seule ne suffira pas.

Plus fondamentalement, qui décide de notre avenir? Est-ce ENGIE à Paris ou nous à Bruxelles? Monsieur le ministre, on a vraiment besoin d'une stratégie de développement nucléaire. Notre population, et surtout nos industries, en ont plus que besoin.

J'ai donc plusieurs questions. Avez-vous déjà pris des contacts avec d'autres opérateurs ou investisseurs potentiels susceptibles de s'engager dans de nouveaux projets nucléaires? Pouvez-vous nous préciser où en sont vos travaux, votre calendrier et vos choix stratégiques en la matière? Existe-t-il une vision claire, des objectifs chiffrés et des projets concrets pour le nucléaire dans le cadre plus large de la transition énergétique?

Monsieur le ministre, on doit ramener cette puissance nucléaire qui faisait la fierté de notre pays. Il y a urgence.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, we worden met heel wat uitdagingen geconfronteerd wat betreft de bevoorradingszekerheid voor de komende jaren. Elia heeft voorspeld dat het verbruik van elektriciteit enkel zal toenemen in de volgende jaren en zeker ook tegen 2050. Tegelijkertijd zegt ENGIE echter de boot te willen afhouden voor verdere levensduurverlengingen van kerncentrales. Nochtans hebben we die stroom absoluut nodig.

Wat voor een verschrikkelijke erfenis hebt u eigenlijk gekregen, mijnheer de minister? Laten we eerlijk zijn, de vorige minister gaf duidelijk aan dat de bevoorradingszekerheid de komende decennia zou worden gegarandeerd. Ze zei zelfs dat kernenergie tegen 2025 gewoonweg overbodig zou zijn. Kijk waar we nu staan. Die groene luchtkastelen zijn vandaag bitter weinig waard. Er was heel veel wind, zeker bij mevrouw Van der Straeten, maar heel weinig resultaat.

Mijnheer de minister, onze burgers en bedrijven hebben recht op bevoorradingszekerheid. Als we welvaart willen creëren, dan moeten we hen die garantie kunnen geven. Dat wil zeggen dat we moeten blijven inzetten op kernenergie op de lange termijn en op de korte termijn. Als we dat niet doen, staat er een lawine aan nieuwe gascentrales klaar om in te schuiven en dat moeten we absoluut trachten te vermijden.

Mijnheer de minister, ik kom tot mijn vragen.

Ten eerste, op welke manier wilt u de bevoorradingszekerheid garanderen in de komende decennia? Ten tweede, welke maatregelen zult u op korte termijn nemen om ervoor te zorgen dat het aandeel van kernenergie kan stijgen in onze energiemix? Ten slotte, welke plannen hebt u op lange termijn voor diezelfde technologie? Ik kijk uit naar uw antwoord.

Christophe Bombled:

Monsieur le ministre, depuis votre entrée en fonction, vous avez défendu une ligne politique claire: ne pas fermer prématurément des options nucléaires valables, éviter tout acte irréversible compromettant nos capacités de production et préserver, dans le cadre de l’abrogation de la loi de sortie du nucléaire, le potentiel nucléaire au ‑ del à de Doel 4 et Tihange 3.

Dans le dossier de Tihange 1, cette position se heurte toutefois à une é volution pr é occupante. En effet, un permis r é gional vient d ’ autoriser la déconstruction des tours de refroidissement à partir de septembre 2026, alors même que vous avez explicitement demandé aux exploitants de s’abstenir de tout acte irréversible sur des installations susceptibles d’être prolongées.

Je souhaite toutefois rappeler un point de procédure important. À ce stade, le gouvernement wallon ne s’est pas prononcé sur ce permis. Les décisions actuelles émanent du fonctionnaire délégué et du fonctionnaire technique du Service public de Wallonie. Le ministre wallon de l’Aménagement du territoire n’interviendra que dans le cadre du recours introduit par la ville de Huy contre ce permis de démolition.

Ce dossier appelle donc du sérieux juridique, du sang ‑ froid et une vision de long terme de notre s é curit é d ’ approvisionnement. Or les trajectoires de neutralit é carbone impliquent un renforcement des capacit é s pilotables bas carbone. Tihange 1 constitue pr é cis é ment une telle capacit é , pour autant qu ’ elle ne soit pas rendue indisponible de mani è re irr é versible. Cette question est par ailleurs indissociable du renforcement du réseau à haute tension, notamment de la Boucle du Hainaut, indispensable tant à l’intégration des renouvelables qu’à la valorisation de nos capacités pilotables.

Monsieur le ministre, pouvez ‑ vous nous expliquer quelle strat é gie vous envisagez pour assurer notre s é curit é d ’ approvisionnement tout en garantissant une transition é nerg é tique r é aliste et d é carbon é e?

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, de uitdagingen voor ons energiebeleid zijn zeer groot. We moeten zorgen voor betaalbare, betrouwbare en duurzame energie voor iedereen en kernenergie maakt daar deel van uit. De schrapping van de wet op de kernuitstap zag u als uw visitekaartje voor een stevige nucleaire heropleving. Bij de start van de regering hebt u ambitieuze doelen gesteld: minstens 4 gigawatt aan kernenergie in de elektriciteitsmix was het vooropgestelde streefdoel.

Wat zien we vandaag? Amper 2 gigawatt aan nucleaire capaciteit en als we niet snel ingrijpen, gaat ook Tihange1 definitief tegen de grond. U weet net zo goed als ik dat nieuwe kerncentrales of kleine modulaire reactoren niet van de ene op de andere dag gebouwd zullen zijn. Los van het verleden, valt dit moeilijk te rijmen met de ambities die u tot nu toe hebt verkondigd.

Voor cd&v gaat het over meer dan cijfers alleen. Het gaat over meer dan één specifieke site. Het gaat over de kern van onze energiebevoorrading en dus over onze strategische autonomie. Het gaat over de vraag of wij onze gezinnen en onze bedrijven van stabiele en betaalbare energie kunnen blijven voorzien, nu en in de toekomst. Vandaag ontbreekt daarover duidelijkheid. We zien ambitie, maar geen routekaart. Zonder extra productiecapaciteit stevent ons land af op een gigantisch bevoorradingstekort door de stijgende vraag naar elektriciteit.

Mijnheer de minister, waar blijft de nucleaire strategie?

François De Smet:

Monsieur le ministre, avec l’Arizona, sur le nucléaire, on allait voir ce qu’on allait voir. Après 25 années de dictature écologiste, votre parti, le MR, allait enfin revenir au pouvoir et sauver la filière nucléaire. Oui, je sais que c’est n’importe quoi, mais c’est le résumé de la campagne électorale.

Un an plus tard, votre bilan: vous avez abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire; vous avez aussi abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire; et vous avez abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire. Je suis un peu injuste, vous avez aussi laissé éteindre deux réacteurs.

Si on écoute les déclarations du CEO d'ENGIE, l’avenir n’a pas l’air plus souriant. Votre gouvernement prétendait étudier la prolongation de Tihange 1. Pour ENGIE, je cite: "Tihange 1 est une discussion du passé". Une telle hypothèse est jugée impensable, faute de combustible et de place sur un réseau désormais saturé par les centrales au gaz.

Pire, alors que vous avez dit déplorer les actions irréversibles, la Région wallonne a octroyé les permis de démolition pour les tours de refroidissement de Tihange 1 et 2. Comment pouvez-vous prétendre sauver ces outils alors que vous laissez l’exploitant aller jusqu’à leur destruction physique?

Ensuite – et cela m’inquiète encore davantage – concernant la prolongation de Doel 4 et Tihange 3, vous annoncez, comme ce devrait en effet être le cas, porter leur exploitation à 20 ans au lieu des 10 initialement négociés. Là aussi, ENGIE est catégorique: l’accord signé est de 10 ans et le groupe refuse d’investir un euro de plus dans une prolongation supplémentaire, jugeant la question prématurée et hors de sa stratégie actuelle.

Le plus grave pour moi, monsieur le ministre, est que le CEO d'ENGIE affirme qu’aucune négociation n’a eu lieu entre le gouvernement et lui-même sur la prolongation du moindre réacteur.

En résumé, l’Arizona a laissé se déconnecter deux réacteurs, autant que la Vivaldi, et nous n’avons pas le début d’une idée de notre capacité nucléaire après 2035.

Monsieur le ministre, le CEO d'ENGIE dit-il vrai? Confirmez-vous qu’en un an, vous n’avez lancé aucune négociation sur la prolongation des réacteurs? De quelle énergie nucléaire la Belgique disposera-t-elle en 2035? Serez-vous le ministre de la fin du nucléaire?

Mathieu Bihet:

Beste Kamerleden, sta mij toe om u vooreerst mijn beste wensen over te maken, met bovenal een stralende gezondheid.

In al uw vragen merk ik een rode lijn op: de competitiviteit.

Je ne vais pas vous ennuyer en rappelant que le gouvernement a décidé, à la fin de l'année dernière, d'introduire à la fois une mesure temporaire et une mesure structurelle pour soutenir notre industrie à forte intensité énergétique. Je souhaite plutôt vous parler d'une troisième mesure qui bénéficie non seulement à cette industrie, mais également aux PME et aux indépendants: la capacité décarbonée.

De bevoorradingszekerheid kan enkel maar gegarandeerd worden zonder dogma's en op een doordachte manier, door te luisteren naar alle stakeholders en door met hun input een evenwichtige strategie uit te werken. Dat is waar dit regeerakkoord voor staat.

Notre mix énergétique décarboné devra reposer, aujourd'hui comme à l'avenir, sur deux piliers incontestables: les énergies renouvelables et l'énergie nucléaire. Comme cela a été évoqué, la place du renouvelable, en particulier de l'éolien offshore, est incontestable. L'accord de gouvernement est clair sur la zone Princesse Elisabeth, mais ce gouvernement s'engage également à accélérer la maximalisation du potentiel énergétique en mer du Nord et de manière économiquement efficiente. Nous poursuivons ce rôle de pionniers.

La place de l'énergie nucléaire dans un mix énergétique, chers collègues, est devenue incontestable. Il s'agit surtout à l'échelle belge d'une rupture avec le passé, un passé qui a longtemps méconnu, ignoré, voire décrédibilisé le rôle pionnier de la Belgique. Reconstruire et ancrer un écosystème nucléaire afin d'éviter de reproduire les erreurs du passé en des temps géopolitiquement incertains demande du temps. Il s'agit de reconstruire l'ensemble de la chaîne de valeur, du combustible aux déchets, de préserver et d'élargir les connaissances, mais aussi de les valoriser afin de trouver des mécanismes de financement qui soutiennent la compétitivité sans dégrader le pouvoir d'achat. Il faudra favoriser la coopération entre les différentes entités du pays dans le respect des compétences de chacun.

Wat de capaciteit betreft, hebben we geen tijd. We anticiperen en werken dag na dag opdat de beschikbare middelen efficiënt worden ingezet. Op korte termijn is de verlenging van de openingsduur van de bestaande reactoren een no-brainer. Op middellange en langere termijn hebben we nog steeds een grote capaciteit nodig, aangevuld met SMR's. Daarvoor bestaat interesse; dat valt niet op een koude steen. Er wordt naar België gekeken om die reactoren hier mee te realiseren.

Mais, jusqu'à présent, tout le monde n'est pas convaincu qu'il s'agit de la voie à suivre. Je suis donc quelque peu surpris que certains d'entre vous aient été surpris par les déclarations du CEO d'ENGIE dans la presse. La stratégie d'ENGIE, qui met avant tout l'accent sur la décarbonation, ne reflète pas encore le fait que, pour pouvoir décarboner, le renouvelable et le nucléaire doivent aller de pair. J'espère qu'ENGIE en viendra à un moment donné, comme par le passé, à la conviction qu'il convient de mobiliser les actifs nucléaires dont elle dispose, voire de les développer davantage.

Dans ce cadre, vous m'interrogez aussi par rapport à une autorisation octroyée. Cela a été dit non pas par une autorité politique, comme certains ont essayé de le faire croire sur les réseaux sociaux, mais par une autorité administrative. La situation est claire: les accords Phoenix, tels qu'ils sont rédigés aujourd'hui, limitent la marge de manœuvre juridique. Vous comprendrez dès lors la discrétion dont je fais preuve.

Mais, soyez rassurés, tout cela n'entrave absolument pas ma détermination et la détermination de ce gouvernement. Garantir la sécurité et l'approvisionnement, chers collègues, n'est pas seulement une question de capacité. Même avec les meilleures capacités du monde, on ne fera rien sans réseau, tant pour le renouvelable que pour le nucléaire. À ce titre, l'importance de la connexion Ventilus comme de la Boucle du Hainaut est fondamentale, tant pour notre sécurité d'approvisionnement que pour les problèmes de congestion que nous commençons à connaître au Nord et au Sud du pays.

C'est, comme je vous l'ai dit au début, une question de compétitivité. Et, cela, on ne peut le garantir qu'avec une énergie sûre, abordable et durable. Je vous remercie.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, de CEO van ENGIE heeft in de feiten gelijk: niet ENGIE heeft het nucleair tijdperk afgesloten, maar wel de vorige Belgische regeringen, met de N-VA en met cd&v, mevrouw Van Keymolen. Voorlopig bent u, samen met de N-VA en cd&v, nog steeds de uitvoerder van de paars-groene energie-erfenis.

We weten wat dat vandaag op het terrein betekent, namelijk steeds groter wordende energie-import. Wie zal dat hier ontkennen? Er is steeds meer hernieuwbare energieproductie, meer dan nucleaire productie. Gascentrales en batterijparken worden rijkelijk gespijsd door de belastingbetaler via het CRM-ondersteuningsmechanisme.

Waar blijft uw nucleair stappenplan? Zorg eindelijk ook in de realiteit voor een omwenteling op het vlak van nucleaire energie. Ga weg van de groene dogma’s. In plaats van aankondigingen en praatjes, voeg de daad bij het woord.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, j'ai entendu vos réponses, ainsi que les différentes interventions. Les décisions sur le nucléaire sont prises ici. C'est au niveau fédéral qu'on doit décider. Le ministre wallon, avec lequel je sais que vous travaillez, ne pourra s'appuyer que sur la loi. Nous devons décider de la stratégie. Nous en parlons souvent en commission, avec vous. C'est ici que cela se décide, et non dans des cénacles qui se trouvent ailleurs.

Nous restons un peu sur notre faim, mais nous avons confiance en vous. La tour que nous allons développer est le symbole des erreurs du passé, comme tous l'ont répété. Mais j'ai confiance en votre détermination et en votre capacité de déployer un plan précis avec des actions concrètes pour aller de l'avant et vous coordonner avec la région pour nous fournir en électricité et retrouver le nucléaire qu'on avait et cette fierté du passé. Je vous remercie.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, uw antwoord was duidelijk. We hebben een duidelijk plan van aanpak nodig, we hebben dat op korte termijn nodig en we zullen alles uit de kast moeten halen om ervoor te zorgen dat de bevoorradingszekerheid wordt gegarandeerd.

We hadden die stap al veel eerder kunnen zetten, als de vorige regering heel andere beslissingen zou hebben genomen. Toen de N-VA tien jaar geleden voorstelde om naar nieuwe kerncentrales te kijken, zei men bij Open Vld: daar denken we nog niet aan, over ons lijk, breekpunt. Eerlijk gezegd, dat was een foute keuze.

Nu hoor ik iedereen hier in de zaal oproepen om verder te gaan, om kernenergie naar voren te schuiven, want het had al gebeurd moeten zijn. Jammer genoeg denkt men daar alleen maar aan wanneer men in de oppositie zit.

Christophe Bombled:

Monsieur le ministre, vous avez hérité, à la suite d'accords conclus jadis, d'une loi de sortie du nucléaire qui a orienté le système vers le démantèlement. Toutefois, fort heureusement, vous avez choisi une autre voie: celle de la responsabilité, en soutenant l'abrogation de cette loi et en refusant que des décisions techniques irréversibles hypothèquent notre sécurité d'approvisionnement.

Il est essentiel que chacun assume sa part de responsabilité: le fédéral, en maintenant ouvertes les options nucléaires dans le respect des normes de sûreté; le niveau régional, en prenant des décisions cohérentes avec la sécurité d'approvisionnement; les gestionnaires de réseau, en accélérant des projets structurants. Il importe de refuser de détruire ce dont nous pourrions avoir besoin demain et de bâtir les infrastructures qui permettent de concilier sécurité d'approvisionnement, compétitivité et transition climatique ordonnée. Ce qui est rassurant aujourd'hui est que l'énergie soit à présent pilotée par un ministre, et non plus par une lobbyiste à l'agenda caché!

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, ook ik dank u voor uw antwoorden.

Het heeft weinig zin om elkaar de zwartepiet door te schuiven voor wat er in het verleden allemaal gebeurd is. We zijn nu. Het plan moet nu gemaakt worden. Nu moeten er oplossingen komen.

In de wandelgangen wordt u ook wel eens Atomic Boy genoemd. Nu, van atomen weten we dat ze altijd in beweging zijn, maar vandaag zien we nog maar weinig beweging.

Voor cd&v is dit thema te belangrijk om te blijven steken in intenties en in verkenningen. Onze bedrijven en onze gezinnen rekenen op ons voor een zekere en betaalbare energiebevoorrading. Wij rekenen er dan ook op dat u snel een duidelijk plan maakt, en dat we daar snel mee voort kunnen.

François De Smet:

Merci pour votre réponse, monsieur le ministre.

Si je résume vos propos, Engie n'a pas bien lu le programme du MR et l'accord de gouvernement. C'est une possibilité. Une autre réalité est peut-être que le gouvernement et le MR n'ont pas tenu compte des contraintes réelles du terrain, de celles d' Engie et de la réalité opérationnelle, avant de promettre qu'il suffirait d'appuyer sur un bouton pour prolonger tous les réacteurs de ce pays.

Je suis quelque peu troublé par le fait que vous n'avez pas répondu à la question de savoir si le CEO d' Engie dit vrai lorsqu'il affirme qu'il n'y a pas eu de négociation depuis un an. Il faut donc en conclure que c'est bel et bien le cas.

Enfin, je reste inquiet quant à l'approvisionnement à long terme. Vous avez évidemment pris connaissance de l'étude de Tractebel, qui souligne qu'aucun nouveau grand réacteur ne pourrait voir le jour avant 2039, voire 2044, si l'on commençait à le construire dès aujourd'hui. Or, Elia prévoit un déficit d'approvisionnement de 4,4 GW à partir de 2035, moment où nous n'aurons plus de nucléaire si rien ne bouge. Il y a de quoi continuer à être inquiet. Obtenez au moins la prolongation à 20 ans de Doel 4 et Tihange 3!

Voorzitter:

Hierbij sluit ik deze vragensessie af. Ik dank de vragenstellers en de regering.

Het toenemende aantal exotische dieren in België en de artsenopleiding over de bijbehorende risico's

Gesteld door

MR Anthony Dufrane

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 13 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Anthony Dufrane wijst op grove tekortkomingen in België na een ernstige loxosceles-spinnenbeet in Luik, waar de patiënt ("patiente zéro") initially geen antidotum kreeg en ziekenhuizen dergelijke gevallen bagatelliseren als "niet-inheems". Hij vraagt om concrete cijfers, protocollen, antidotumvoorraad (afwezig ondanks aanwezigheid in Zuid-Frankrijk) en betere opleiding artsen/coördinatie tussen ziekenhuizen, Antigifcentrum en gespecialiseerde instellingen. Minister Vandenbroucke bevestigt dat geen Europees erkend antidotum bestaat en geen nationaal protocol voorhanden is, maar verzekert dat artsen het Antigifcentrum kunnen raadplegen voor symptomatische behandeling (pijnstilling, wondzorg). Hij wijst op bevoegdheidsverdeling met gewesten voor plaagbeheer en biodiversiteit, zonder concrete maatregelen te aankondigen. Dufrane kritiseert het ontbreken van antwoorden over interinstitutionele coördinatie en benadrukt dat globalisering exotische soorten naar België brengt, wat dringend preventieve antidotumvoorraden vereist – hoewel Vandenbroucke enkel toezegt de situatie in grenslanden te "monitoren".

Anthony Dufrane:

Madame la présidente, je profite de cette prise de parole pour vous demander de transformer ma question n°56012226C en question écrite.

La présidente : La question n° 56012226C de M. Anthony Dufrane est transformée en question écrite.

Anthony Dufrane:

Monsieur le Ministre,

Un cas récent de morsure d'araignée violoniste (Loxosceles rufescens) en province de Liège a révélé des lacunes dans la préparation et la prise en charge des morsures venimeuses en Belgique. La victime a développé des symptômes graves (nécrose cutanée, fièvre élevée, tachycardie, infarctus).

Elle n'a pu obtenir, dans un premier temps, un sérum adapté, faute de traitement disponible en Belgique. Ce cas, qualifié de « patiente zéro » par son avocat, soulève des questions sur la présence croissante de ces araignées, la disponibilité des antidotes, et la formation des professionnels de santé. Inversement, les hôpitaux ou l'IMT ne prennent que peu au sérieux les alertes en prétextant qu'un tel animal ne vit pas sous nos latitudes.

Alors que les transports internationaux favorisent le déplacement d'espèces exotiques, il est essentiel d'évaluer les risques pour la population, les protocoles de prise en charge et les mesures de prévention.

Mes questions, Monsieur le Ministre, sont :

Combien de cas de morsures d'araignées violonistes ou d'autres espèces exotiques ont été recensés en Belgique ces dernières années, et quelles zones géographiques sont les plus touchées ?

L'Institut de Médecine Tropicale ou le Centre antipoisons ont-ils enregistré une augmentation des signalements liés à ces araignées ?

Combien d'interventions ou de consultations liées à des morsures d'araignées violonistes ont été réalisées en Belgique ces 5 dernières années ? Quels protocoles sont actuellement appliqués pour identifier et traiter ces morsures ?

Pourquoi la Belgique ne dispose-t-elle pas d'antidote contre le venin de Loxosceles, alors que cette espèce est désormais présente dans des régions « voisines » comme le sud de la France ? Une évaluation est-elle en cours pour en stocker ?

Quelles mesures sont prises pour former les médecins, les urgences hospitalières et les centres de soins à la reconnaissance et à la prise en charge des morsures d'araignées violonistes ou d'autres animaux exotiques venimeux ?

Envisagez-vous de renforcer la surveillance épidémiologique des espèces exotiques

Comment comptez-vous améliorer la coordination entre les hôpitaux, le Centre Antipoisons et les institutions spécialisées pour garantir une prise en charge rapide et adaptée des victimes de morsures venimeuses ? Un protocole national pour la gestion de ces cas urgents est-il à l'étude ?

Frank Vandenbroucke:

À l’heure actuelle, il n’existe en Europe aucun antidote ou sérum spécifiquement reconnu et autorisé pour les morsures d’araignées du genre Loxosceles. Un anti-venin est utilisé au Brésil, mais celui-ci n’est pas disponible en routine sur le territoire européen.

Dans ce contexte et compte tenu de l’extrême rareté de ce type de cas en Belgique, il n’existe pas à ce jour de protocole national spécifique dédié à l’identification et à la prise en charge de ce type de morsure. Il convient toutefois de souligner que les professionnels de santé disposent de mécanismes de soutien et de concertation. En cas de suspicion de morsure venimeuse ou d’envenimation, les médecins peuvent à tout moment solliciter l’avis du Centre Antipoisons.

La prise en charge repose principalement sur un traitement symptomatique, conformément aux bonnes pratiques médicales générales applicables aux morsures d’insectes ou d’arachnides, comme le contrôle de la réaction inflammatoire, notamment par l'administration d'antihistaminiques, la prise en charge de la douleur, les soins locaux de la plaie tels que la désinfection et le refroidissement de la zone concernée, etc.

Enfin, la gestion des nuisibles relève d’une coopération entre les différents niveaux de pouvoir et les acteurs privés, chacun agissant dans le cadre de ses compétences spécifiques. Les régions, avec des organismes régionaux tels que Bruxelles-Environnement ou le Service public de Wallonie, sont notamment compétentes en matière de biodiversité, d’espèces protégées et de gestion des nuisances dans l’espace public régional.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je ne les ai peut-être pas toutes obtenues, notamment en ce qui concerne la coordination entre les hôpitaux, le Centre Antipoisons et les institutions spécialisées. Je note toutefois que l’accroissement du commerce et des importations, avec les transports qui y sont liés, est évidemment susceptible d’amener des espèces tropicales sur notre territoire, ce que nous constatons quotidiennement. Outre les risques environnementaux, il est important de disposer d’un certain nombre d’anti-venins et de sérums. Je ne doute pas que la présence d’espèces dangereuses dans les pays limitrophes restera dans votre viseur ainsi que dans celui d’institutions comme l’Institut de médecine tropicale, et que vous agirez en conséquence afin d’aider les éventuelles futures victimes, même si j'espère qu'il n'y en aura pas.

De investeringen van banken in fossiele energie

Gesteld door

PS Hugues Bayet

Gesteld aan

Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)

op 13 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Hugues Bayet wijst op een studie waaruit blijkt dat 65 topbanken wereldwijd dubbel zoveel in fossiele (3.285 mrd USD) als in duurzame energie (1.368 mrd USD) investeren (2021-2024), wat indruist tegen de doelen van het Akkoord van Parijs, en vraagt om concrete sturing van Belgische banken om hun fossiele financeringen te verminderen. Minister Jan Jambon stelt dat de overheid banken niet kan dwingen, maar benadrukt dat EU-regels (zoals transparantieverplichtingen en klimaatrisico-analyses vanaf 2026) hen moeten aanzetten tot vrijwillige verschuiving, met waarschuwing voor financiële instabiliteit bij geforceerde transitie. Bayet bekritiseert dit als te passief, wijst op de miljarden aan bankreserves en pleit voor strengere overheidssturing—analog aan de (omstreden) maatregelen tegen mazoutketels—om banken te verplichten fossiele investeringen sneller af te bouwen. De discussie blijft onopgelost: Jambon houdt vast aan marktmechanismen en EU-kaders, Bayet eist actiever overheidsingrijpen.

Hugues Bayet:

Monsieur le ministre, selon une récente étude menée par plusieurs ONG, dont Reclaim Finance, les 65 plus grandes banques mondiales ont accordé, entre 2021 et 2024, plus du double de financements aux énergies fossiles (3.285 milliards de dollars) qu'aux énergies dites soutenables, comme l'éolien ou le solaire (1.368 milliards de dollars).

Concrètement, pour chaque dollar investi dans les énergies fossiles, seuls 42 cents soutiennent la transition énergétique. Ce constat est contraire aux trajectoires recommandées par l'Agence internationale de l'énergie (AIE) et aux engagements climatiques de l'accord de Paris.

Si les banques françaises s'en sortent mieux que d'autres pays, l'étude ne met toutefois pas en avant de manière claire la performance des établissements belges. Or, les banques opérant en Belgique, en tant qu'acteurs financiers majeurs, ont une responsabilité particulière dans la mobilisation de capitaux vers des secteurs compatibles avec nos objectifs climatiques. Leur rôle est déterminant pour réduire progressivement l'exposition aux énergies fossiles et accroître significativement le financement de la transition énergétique.

Pouvez-vous préciser quelle évaluation le gouvernement fait actuellement de l'implication des banques belges dans ce domaine et quelles actions concrètes seront entreprises pour s'assurer que le secteur bancaire belge accélère son désengagement des énergies fossiles et augmente ses investissements dans les énergies soutenables, conformément à nos engagements européens et internationaux en matière climatique?

Voorzitter:

Zo gaat het wel heel snel.

Jan Jambon:

Monsieur Bayet, il incombe aux institutions financières, elles-mêmes, d'élaborer une stratégie et de prendre des décisions commerciales pour leur organisation. Cela vaut également en matière de finances durables. Les pouvoirs publics ne peuvent pas obliger les institutions financières à investir ou non dans certains secteurs ni à accorder des prêts. En revanche, ils peuvent faciliter les investissements soutenant la transition climatique et énergétique, par exemple en favorisant une plus grande transparence.

La réglementation européenne et les initiatives visant à promouvoir la finance durable s'inscrivent dans cette logique. En particulier, le cadre européen de reporting en matière de durabilité, qui est affiné via le paquet législatif dit Omnibus, renforce cette transparence. Il est important à cet égard de souligner que la réglementation européenne en matière de finances durables n'exclut aucun secteur de l'accès au financement. De même, la réglementation prudentielle ne prescrit pas que certaines entreprises ou secteurs ne puissent plus recevoir de crédit ni que d'autres secteurs doivent recevoir davantage de financement. Un déplacement massif et soudain des financements entre secteurs pourrait en outre engendrer une instabilité financière, ce qui n'est pas souhaitable d'un point de vue prudentiel.

En revanche, il est attendu des institutions financières qu'elles intègrent systématiquement les risques liés au climat et à l'environnement au même titre que les autres risques dans leur gestion des risques. Elles doivent également adopter une perspective à long terme et, à partir de 2026, établir des plans prudentiels indiquant comment elles comptent aborder les risques physiques et les transitions liées au changement climatique et à la dégradation de l'environnement à court, moyen et long termes.

Les décisions finales en matière d'octroi de crédit et les conditions y associées relèvent en revanche entièrement de la responsabilité des institutions financières.

Hugues Bayet:

Monsieur le ministre, merci pour votre réponse. Je crois que nous pouvons faire un peu plus par rapport aux banques. Vous avez décidé de montrer l’exemple avec les citoyens en augmentant la taxation sur les chaudières au mazout. C’est une bonne chose d’un point de vue environnemental. C’est une mauvaise chose d’un point de vue social, puisque vous n’aidez pas les plus pauvres d’entre nous.

Mais en ce qui concerne les banques, je vous rappelle qu’elles ont des milliards stockés sur leurs comptes. Moi, je dis cela, c’est juste pour être cohérent par rapport à votre accord de gouvernement. Je pense que nous pouvons être un peu plus actifs par rapport aux choix faits par les banques, et que nous pouvons sans problème orienter des choses un peu plus strictes par rapport aux énergies fossiles.

Voorzitter:

De vragen nrs. 56008419C, 56008421C, 56008423C en 56008494C van mevrouw Charlotte Verkeyn worden omgezet in schriftelijke vragen. Collega's, morgen zullen we ons actualiteitsdebat over de btw houden, in het algemeen. Voor de goede orde preciseer ik dat al diegenen die vragen hebben ingediend, de spreektijd zullen krijgen waarop ze volgens hun aantal vragen recht hebben. Ze zullen geagendeerd worden onder dat punt en zullen dan ook aan het woord komen. Is dat goed? ( Ja )

De PFAS-vervuiling op brandweertereinen

Gesteld door

N-VA Jeroen Bergers

Gesteld aan

Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)

op 13 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Jeroen Bergers dringt aan op concrete resultaten over het beloofde PFAS-saneringsfonds uit het regeerakkoord, vraagt om verslagen van overleg (mrt 2024) en wil weten welke middelen het fonds zal krijgen. Minister Bernard Quintin meldt dat de studie naar financieringsmechanismen – met juridische, inhoudelijke en co-creatieve onderdelen – eind januari 2025 klaar is, waarna de regering in maart 2025 beslissingen neemt over oprichting, budget en modaliteiten. Bergers noemt de timing "goed nieuws" maar benadrukt dat parlementsleden het rapport nodig hebben om hun werk te doen. Critici kunnen opmerken dat actie pas in 2025 concreet wordt, terwijl lokale bestuurders nu met vervuilde terreinen zitten.

Jeroen Bergers:

Geachte minister, ik heb u al een aantal keren ondervraagd over de PFAS-vervuiling op brandweerterreinen. In het regeerakkoord staat dat we een fonds zullen oprichten dat voorziet in middelen voor saneringswerken. Dit is ook heel belangrijk voor lokale bestuurders die met dergelijke vervuilde terreinen worden geconfronteerd.

In een antwoord op een van mijn vragen werd verwezen naar een studie waarin men de financieringsmechanismen in kaart wil brengen van de negatieve gevolgen van die PFAS-vervuiling. In uw antwoord gaf u aan dat het nog te vroeg was om resultaten te communiceren.

We zijn enkele maanden verder, dus ik probeer het opnieuw. Ik vroeg me af of er nu al concrete resultaten zijn waarover u kunt communiceren? Wanneer worden de resultaten van deze studie verwacht? Wat zijn de concrete doelstellingen en actiepunten van de overheidsopdracht die hiervoor is uitgeschreven? Is er een verslag beschikbaar van het overleg dat op 25 maart heeft plaatsgevonden? Hebt u al een idee in welke middelen u voor dit fonds wenst te voorzien?

Bernard Quintin:

Mijnheer Bergers, de studie die in de schoot van de interministeriële conferentie voor Leefmilieu werd uitgeschreven met betrekking tot een financieringsmechanisme voor de aanpak van de PFAS-vervuiling zal in principe eind januari door het studiebureau worden opgeleverd. Een stuurgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de verschillende bevoegde federale en gewestelijke departementen, heeft de studie via een maandelijkse vergadering opgevolgd, met als startpunt de kick-offvergadering van maart 2025.

Het bestek van de studie vermeldt de volgende drie delen. Eén, een inhoudelijk analyse van bestaande onderzoeksrapporten, waarbij bestaande kennis en antwoorden op de door de werkgroep opgesomde onderzoeksvragen in een helder overzicht wordt weergegeven. Twee, een juridisch onderzoek naar de mogelijke piste voor de oprichting van een financieringsmechanisme voor de aanpak van PFAS-verontreiniging, dat een samenwerking tussen verschillende betrokken actoren, publiek en privaat, faciliteert. Drie, de ondersteuning van een co-creatietraject tussen de betrokken overheidsinstanties, met het oog op de totstandkoming van het meest wenselijke financieringsmechanisme.

Het eindrapport zal aan de UCL worden voorgesteld, in principe in de maand maart, waarna door de bevoegde federale en gewestelijke regering beslissingen moeten worden genomen over de oprichting, de middelen, de timing en alle andere modaliteiten van een financieringsmechanisme.

Jeroen Bergers:

Ik dank u voor het duidelijk antwoord, mijnheer de minister. Het is goed nieuws dat die timing zo concreet is. Ik vermoed dat dit in januari voor de regering beschikbaar is en het in maart volledig openbaar wordt voorgesteld. Wij kijken ernaar uit, zodat wij het nodige werk kunnen doen.

De wijzigingen in de Europese klimaatkoers

Gesteld door

N-VA Katrijn van Riet

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 6 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Katrijn van Riet (N-VA) stelt dat de versoepeling van het EU-klimaatbeleid—met name het schrappen van het verbod op verbrandingsmotoren in 2035 en de flexibele 2040-doelstellingen—een erkenning is van "ecologisch realisme", waarbij betaalbaarheid en economische competitiviteit centraal staan. Ze vraagt zich af of België zijn klimaatplan moet herzien om industriele achterstand door hogere energieprijzen en trage procedures te voorkomen. Minister Jean-Luc Crucke verdedigt de EU-aanpassingen als pragmatisch maar risicovol: flexibiliteit (zoals e-brandstoffen) kan innovatie afremmen en koplopers zoals Volvo Gent benadelen, terwijl hij internationale kredieten alleen acceptabel acht als ze strikt gecontroleerd en additioneel zijn. Hij benadrukt dat het huidige Belgische klimaatplan (NEKP) al voldoet aan realisme en concurrentievermogen, met steunmaatregelen voor bedrijven, maar belooft wel langetermijnupdates tegen 2029. Van Riet ondersteunt de "pragmatische bijsturing", maar waarschuwt voor energietekorten door groeiende elektrificatievraag—zoals tweedehands EV’s—zonder voldoende capaciteit (bv. nieuwe kerncentrales) tegen 2035. Beide spreken steun voor innovatie en bedrijven uit, maar Crucke hamert op EU-voorspelbaarheid, terwijl Van Riet meer ruimte voor transitietempo bepleit.

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, ik heb eigenlijk het gevoel dat u ook op deze vraag al deels geantwoord hebt, maar voor de goede orde zal ik ze toch stellen.

De Europese Unie wijzigde recentelijk haar koers op het vlak van klimaatbeleid. Zo laat ze het geplande verbod op de verkoop van nieuwe wagens met verbrandingsmotor in 2035 los, ten voordele van een veel flexibelere norm. Het 2040-doel van 90 % emissiereductie werd behouden, maar we spreken van een afzwakking, daar internationale credits toegelaten worden en er sectorale flexibiliteit en een latere invoering van ETS-prijzen voor benzine en aardgas volgen.

Uiteindelijk geeft de Commissie toe dat Europa zonder massale investeringen in zijn energie-infrastructuur en zonder een versoepeling van de milieuregels zijn concurrentiekracht dreigt te verliezen. Er dringt als het ware een vorm van ecologisch realisme door in Brussel. Wij van de N-VA-fractie pleiten daar al jaren voor. Klimaatambitie is zeker noodzakelijk, maar men moet rekening houden met betaalbaarheid, technologische haalbaarheid en economische slagkracht. Daarover heb ik enkele vragen.

Mijnheer de minister, hoe beoordeelt u de beslissing van de Europese Commissie om het verbod op nieuwe benzine- en dieselwagens te laten vallen? Ziet u daarin een erkenning dat technologieverboden niet werken binnen een realistisch klimaatbeleid op dit moment?

Wat is uw standpunt over het nieuw 2040-doel dat tot 5 % buitenlandse klimaatcredits toelaat? Hoe voorkomt u dat dat leidt tot dubbele boekhouding of tot climate shopping , waarbij landen hun klimaatambitie zouden verlagen om credits aan Europa te verkopen, terwijl onze industrie wél bindende verplichtingen krijgt?

Vindt u dat België, in het licht van die nieuwe Europese koers, zijn klimaatplan opnieuw moet actualiseren, om opnieuw te vertrekken van economische haalbaarheid en industriële competitiviteit?

Hoe garandeert u dat Belgische bedrijven niet achteropraken wanneer de EU expliciet kiest voor een pragmatische en flexibele transitie, terwijl ons land vandaag al worstelt met hogere energieprijzen en trage procedures?

Tot slot: hoe wil u, gebaseerd op de nieuwe ideeën van de EU, het toekomstig Belgisch klimaatbeleid concreet richting economisch realisme sturen?

Jean-Luc Crucke:

Geachte collega, uw eerste vraag gaat over het automotive package. De beslissing van de Europese Commissie betekent volgens mij geen afschaffing van de klimaatdoelstellingen voor de auto-industrie, maar wel een pragmatische bijsturing. Met het automotive package blijft de kern overeind: tegen 2035 moet de uitstoot van de nieuwe voertuigen met 90 % dalen.

De Commissie laat toe dat de resterende 10 % wordt gecompenseerd via alternatieven als e-brandstoffen, biobrandstoffen, of het gebruik van in de EU geproduceerd koolstofarm staal.

Flexibiliteit verdient een kritische blik. Alle energieoplossingen moeten kosteneffectief en duurzaam zijn.

E-fuels en biobrandstoffen zijn vandaag duur, schaars en vaak problematisch voor biodiversiteit en voedselzekerheid. Daarom moeten ze prioritair worden ingezet waar elektrificatie niet mogelijk is. Dat is niet het geval voor personen- en bestelwagens. Dat fabrikanten een deel van de uitstoot mogen compenseren met e- en biobrandstoffen, betreur ik persoonlijk. De mogelijkheid om flexibiliteit te voorzien via koolstofarm staal dat in de EU wordt geproduceerd, is in dat opzicht zinvoller, omdat ze tegelijk bijdraagt aan de uitbouw van een strategische, schone industrie in Europa.

We mogen bovendien niet vergeten dat de transportsector een van de moeilijkste sectoren blijft op het vlak van emissiereductie en dat de uitstoot nog steeds stijgt. Het afzwakken van doelstellingen is dan ook geen neutrale keuze. Het heeft concrete economische gevolgen.

België telt vandaag nog één autoconstructeur, Volvo Gent. Die fabriek heeft resoluut ingezet op elektrificatie en voldoet aan de Europese doelstellingen. Onder het vorig kader zou die koploperspositie zelfs economische voordelen opleveren via poolingmechanismen. Door de regels te versoepelen dreigen we net die bedrijven te benadelen die vooruitlopen, investeringen af te remmen en de eigen werkgelegenheid onder druk te zetten. De CO 2 -normen voor voertuigen bieden net voorspelbaarheid voor industri ë le investeerders, stimuleren innovatie in Europa en zorgen voor een groter aanbod aan emissievrije voertuigen. Dat is ook essentieel voor consumenten, die zo een alternatief krijgen voor de stijgende koolstofprijs onder ETS2.

Tot slot moeten we dat ook internationaal bekijken. De wereldwijde markt evolueert snel richting elektrificatie. Als Europa zijn industriële positie en exportmarkten wil veiligstellen, moeten we inzetten op technologieën van de toekomst. Sterk snijden in onze ambitie betekent niet alleen snijden in onze klimaatdoelstellingen, maar ook in onze eigen economie.

Ik kom tot uw vraag over flexibiliteit in de 2040-doelstelling De verhoging van het percentage internationale koolstofkredieten dat kan worden aangekocht in het kader van de 2040-doelstellingen maakt deel uit van het compromis dat nodig was om een akkoord te vinden over de 90 %-doelstelling binnen de EU. Gelet op die context ben ik tevreden met die uitkomst, zelfs als de federale overheid voor 3 % had gepleit.

Wat de meer technische aspecten van uw vraag betreft, om de milieu-integriteit te waarborgen en te vermijden wat u klimaatshopping noemt, kan ik als volgt antwoorden. Internationale kredieten moeten inderdaad van zeer goede kwaliteit zijn. Dat wil zeggen dat het moet gaan om additionele uitstootverminderingen, die zonder het project niet zouden hebben plaatsgevonden, die ambitieuzer zijn dan wat bekendstaat als business as usual en die vervolgens onafhankelijk worden gecontroleerd. Bovendien moeten de kredieten zich situeren binnen een traject van klimaattransitie in het gastland. Dat moet ervoor zorgen dat de EU alleen kredieten zal kopen van ambitieuze landen en niet van landen met lage ambities. Artikel 6 van de Overeenkomst van Parijs bevat regels om dubbeltelling te voorkomen. Ik wil er ook op wijzen dat de EU volgens artikel 6 van de Overeenkomst van Parijs ervoor zal kunnen kiezen om voornamelijk kredieten te kopen die zijn gegenereerd in het kader van het crediteringsmechanisme van artikel 6, 4de lid, dat gaat uit van een top-down multilateraal controlemechanisme, wat aanvullende garanties biedt. Ik wil erop wijzen dat het van belang zal zijn ervoor te waken dat die flexibiliteitsmechanismen uitgaan van partnerschappen die meerwaarde bieden voor zowel het klimaat, voor het gastland als voor de EU en dat die kredieten dus ook opportuniteiten bieden voor onze economische actoren. Finaal benadruk ik dat we er uiteraard over moeten blijven waken dat die kredieten de aandacht niet afleiden van de inspanningen die nodig zijn om binnen de EU tegen 2050 volledig klimaatneutraal te zijn, wat uiteraard een prioriteit blijft.

Uw derde vraag betreft de actualisering van het NEKP. In juli keurde de regering de federale bijdrage aan de actualisering van het Nationaal Energie- en Klimaatplan goed. Het NEKP is een strategisch plan dat de beleidslijnen en maatregelen uittekent om de energie- en klimaatdoelstellingen tegen 2030 te halen en klimaatneutraliteit na te streven. Concurrentievermogen, koopkracht en een rechtvaardige transitie vormen de leidende principes bij die actualisering wat de federale bijdrage betreft. Het plan is opgesteld om te voldoen aan ons regeerakkoord. Dat regeerakkoord is gebaseerd op pragmatisme en realisme wat betreft doelstellingen en beleidsmaatregelen. Een herziening is daarom momenteel niet nodig.

Specifiek voor bedrijven zijn er verschillende maatregelen voorzien, zoals een verlaging van het accijnstarief tot het Europees minimumniveau, een verlaging van de elektriciteitstransporttarieven voor energie-intensieve industrieën zodat die in lijn liggen met die in de buurlanden en een verhoging van het investeringsaftrektarief van 30 % naar 40 % voor grote ondernemingen, met als doel de energie- en klimaattransitie te stimuleren. Ik zal zo snel mogelijk besprekingen opstarten met mijn gewestelijke collega’s om te beginnen met het bijwerken van de langetermijnstrategie van België en het NEKP voor het volgend decennium, dat we tegen 1 januari 2029 aan de Europese Commissie zullen moeten voorleggen.

Uw vierde vraag gaat over de mogelijkheden voor bedrijven, hogere energieprijzen en tragere procedures. Het is moeilijk om daarop een antwoord te geven voor al onze bedrijven. Ik ga ervan uit dat u doelt op de meest energie-intensieve Belgische bedrijven, aangezien daarover heel wat in de pers is verschenen. Die bedrijven vallen onder het Europees emissiehandelssysteem, het EU-ETS. Dat systeem garandeert een gelijk speelveld op het vlak van de koolstofprijs binnen de Europese Unie, waardoor onze ondernemingen niet worden benadeeld ten opzichte van Europese concurrenten.

Met betrekking tot het geschil waarover u daarstraks sprak, de federale regering heeft in december van vorig jaar in eerste lezing een voorontwerp van wet goedgekeurd dat voorziet in een tijdelijke steunregeling voor de elektriciteitsprijs voor bedrijven die actief zijn in sectoren waar een aanzienlijk risico bestaat dat activiteiten op sectoraal niveau worden verplaatst naar buiten de Europese Unie, naar regio’s waar geen of minder ambitieuze milieuregels gelden. Daarbij wordt bekeken hoe die extra ondersteuning kan worden gekoppeld aan een gelijkwaardige inspanning in de richting van decarbonisatie en meer energie-efficiëntie.

We moeten erover waken dat Belgische bedrijven voldoende ondersteuning krijgen tijdens die transitie. Europese instrumenten, zoals het innovatiefonds, en mechanismen, zoals de contracts for difference, kunnen bedrijven helpen om investeringen in innovatieve technologieën en koolstofarme productieprocessen te realiseren. België neemt bijvoorbeeld actief deel aan de IPCEI, Important Projects of Common European Interest, rond waterstof en batterijen, zodat onze industrie toegang heeft tot Europese innovatieclusters en bijbehorende financiering.

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw uitgebreid antwoord op de verschillende vragen. Ik kom even terug op het mogelijk verbod van benzine- en dieselwagens in het kader van de elektrificatie. Begrijp mij niet verkeerd, ik ben daarvoor, maar een beetje uitstel of een pragmatische bijsturing, zoals u het noemt, lijkt mij toch wel wenselijk. Zeker Volvo Gent heeft mooie scores behaald. Men maakt mooie voertuigen en men heeft daar goede beslissingen genomen. Onlangs verscheen ook in de pers dat er steeds meer tweedehandswagens, zowel hybride als volledig elektrisch, in omloop komen. Dat is een zeer goede zaak. Dat fenomeen zal in de toekomst alleen maar toenemen. Een en ander brengt met zich mee dat de vraag naar elektriciteit veel groter wordt. Daar wringt vandaag het schoentje. De energievraag wordt zo groot dat we er niet aan kunnen voldoen. Als we iedereen verplicht naar een elektrificatie sturen, dreigen we op een bepaald moment vast te lopen. Tegen 2035 zullen de nieuwe kerncentrales, of andere voorzieningen om aan de hogere energiebehoeften te voldoen, immers nog niet beschikbaar. Dat debat moeten we met de daartoe bevoegde minister voeren. We moeten daar echter waakzaam voor blijven. Daarom vind ik die pragmatische bijsturing zeer welkom. Ik wil u bedanken voor uw antwoorden op mijn andere vragen, waaruit blijkt dat we op dezelfde golflengte zitten en dat we onze bedrijven moeten blijven ondersteunen om die innovatieve koers aan te houden.

Het Belgisch sociaal klimaatplan
Het Sociaal Klimaatplan
Het Belgisch sociaal klimaatbeleid

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 6 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Crucke bevestigt dat België een intrabelgisch akkoord bereikte over de verdeling van 1,66 miljard euro (2026–2032) uit het Europees Sociaal Klimaatfonds, waarvan 72 miljoen euro federaal is – met twee derde voor kwetsbare huishoudens (via accijnsverlaging op elektriciteit tot 0 €/MWh voor 513.000 sociaal-tariefgebruikers) en een derde voor micro-ondernemingen. Het geïntegreerd plan moet nog bij de EU ingediend worden, maar de huishoudmaatregel (190 miljoen euro) is al budgettair vastgelegd; regionale investeringssteun en federale exploitatiekostenverlaging moeten elkaar versterken. Ravyts reageert verrast dat de accijnsmaatregel niet expliciet gekoppeld wordt aan het Nationaal Energie- en Klimaatplan, ondanks eerdere mediaberichten, en vraagt om verdere opvolging.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, het belangrijke Belgisch sociaal klimaatplan is hier al een aantal keer aan bod gekomen, onder meer, naar ik meen, door mevrouw Farih, tijdens mijn afwezigheid wegens ziekte.

We weten dat de Europese Raad in november een akkoord heeft bereikt over de update van de Europese Klimaatwet. Het is nog niet volledig formeel bevestigd, maar het staat quasi vast dat de inwerkingtreding van ETS2 met een jaar zal worden uitgesteld. Wat wel doorgaat, mijnheer de minister, is het Europees Sociaal Klimaatfonds, dat vanaf dit jaar beschikbaar zal zijn, los van de timing van ETS2. Tijdens de eerste jaren ontvangt het fonds immers middelen uit het bestaande emissiehandelssysteem ETS1. Het Fonds loopt dus geen vertraging op.

We weten dat er in oktober vorig jaar een intrabelgisch akkoord is bereikt over de verdeling van de middelen. Voor het federale niveau zou het daarbij gaan om een bescheiden 72 miljoen euro voor de periode 2026 tot 2032.

Op Belgisch niveau wordt een en ander voorbereid binnen de Nationale Klimaatcommissie. Op federaal niveau coördineert de dienst Klimaatverandering de werkzaamheden binnen de taskforce Energie en Klimaat, samen met een aantal betrokken federale diensten. De werkgroep onderzoekt welke federale maatregelen het meest geschikt zijn om kwetsbare huishoudens, transportgebruikers en micro-ondernemingen te ondersteunen.

Er is dus een intrabelgisch akkoord over de verdeling, mijnheer de minister. Mijn vraag is of het Belgisch sociaal klimaatplan inmiddels al bij de Europese Commissie is ingediend. Welke federale maatregelen zijn precies in dit plan opgenomen? Of ben ik weer te vroeg met deze vraag?

Jean-Luc Crucke:

Mijnheer de voorzitter, collega Ravyts, ik moet mij in de eerste plaats verontschuldigen, want mijn antwoord op uw samengevoegde vraag met mevrouw Meunier is uitsluitend in het Frans. U weet dat dit niet mijn gewoonte is.

Le gouvernement fédéral a en effet déjà pris certaines décisions relatives aux types de mesures fédérales du plan social climat et aux principes généraux de sa gouvernance fédérale et interfédérale. Le 6 octobre 2025, le Comité de concertation a approuvé une clé de répartition du budget belge de 1,66 milliard d'euros entre 2026 et 2032, dont 13,13 %, soit 217 millions d'euros, seront alloués au gouvernement fédéral. Le cofinancement fédéral, soit environ 72 millions d'euros pour la période 2026-2032, a été inscrit dans l'identification du conclave budgétaire 2026.

En marge de ce Comité de concertation, le Conseil des ministres s'est accordé pour allouer deux tiers de la part fédérale à des mesures visant les ménages et un tiers pour les microentreprises vulnérables. Des frais pour l'assistance technique (coordination, communication, gestion) à charge du fédéral devront par ailleurs être compris dans l'enveloppe de 13,13 %.

La mesure concernant les ménages a également fait l'objet d'une décision dans le cadre du conclave budgétaire 2026. Elle consiste à octroyer aux ménages bénéficiant du tarif social une réduction des accises sur l'électricité. Selon le tableau de bord de la CREG le plus récent, 513 000 consommateurs résidentiels (chiffre arrondi) sont actuellement considérés comme protégés et bénéficient du tarif social sur l'électricité. Ce public bénéficie actuellement d'un taux d'accises de 23,62 euros/MWh, contre 47,48 euros/MWh pour un ménage non protégé. Ce taux serait a priori ramené à 0 euro/MWh. L'enveloppe globale pour cette mesure s'élève à environ 190 millions d'euros sur la période 2026-2032, en visant une entrée en vigueur dès 2026. Cela représente une enveloppe annuelle de l'ordre de 27 millions d'euros par an. Pour l'ensemble des consommateurs, cela représenterait une moyenne de 52,2 euros par an, qui viendrait réduire la facture d'électricité. Cette mesure sera détaillée dans les semaines à venir, mais elle serait a priori répartie de manière proportionnelle sur la période.

Cette mesure n'est pas considérée comme une aide directe au revenu, mais comme une mesure visant à stimuler l'investissement dans les solutions bas carbone et plus singulièrement dans l'électrification. Cette mesure viendrait compléter les dispositifs des régions qui soutiennent les ménages vulnérables par le biais d'aides à l'investissement pour la rénovation et l'électrification alors que la mesure fédérale réduit le prix final de l'électricité. Les régions soutiennent les dépenses en investissements, le fédéral les dépenses d'exploitation. De cette manière un ensemble de mesures cohérentes avec les régions est mis en place.

Par ailleurs, cette mesure est temporaire, ciblée et limitée aux groupes cibles du tarif social, ce qui peut être considéré comme conforme aux objectifs du Fonds.

Concernant les microentreprises, les mesures fédérales sont sur la table mais n'ont pas encore été approuvées par le Conseil des ministres. En collaboration avec les régions, la Belgique soumettra un plan social climat intégré dans les plus brefs délais en vue de débloquer les fonds européens pour la période 2026-2032, sur la base de l'atteinte des jalons et des cibles.

La Commission dispose alors d'un maximum de cinq mois pour communiquer son évaluation favorable du plan social pour le climat sur la base desdits jalons et cibles.

Nogmaals, mijn excuses voor mijn antwoord in het Frans.

Voorzitter:

De heer Ravyts heeft dat ongetwijfeld allemaal begrepen.

Kurt Ravyts:

Ja, ik heb de essentie van het verhaal begrepen. De maatregel inzake de mensen die het sociaal tarief genieten en de combinatie met de accijnzen heeft eigenlijk al in de pers gestaan, maar de pers heeft de link niet gelegd – de regering misschien ook niet – tussen dat en het Belgische Nationaal Energie- en Klimaatplan. Ik ben daar wel wat door verrast.

Wat betreft de consument, weten we dus in welke richting het zal gaan. Dat is nieuw voor mij. Ik ga daar even verder over nadenken, want dat overvalt me nu ook. Alvast bedankt voor de verdere update over de procedure. We gaan dit uiteraard verder opvolgen, want dit zal de komende jaren ook nog meer aan bod komen.

Voorzitter:

Dank u wel, collega Ravyts.

Voorzitter:

Mevrouw Schlitz, blij u te zien. Mag ik wel vragen om bij een volgende gelegenheid een seintje te geven over uw aan- of afwezigheid? We zijn zeer flexibel en ik heb er geen probleem mee om uw vragen naar achteren te schuiven, maar het lijkt me evident dat u aangeeft of u aanwezig zult zijn, omdat er soms ook andere collega’s al dan niet moeten wachten. Is dat goed voor u? Dank u wel. Dan mag u uw vraag stellen.

De analyse van de brandrisico's in de Belgische kerncentrales

Gesteld door

Ecolo Sarah Schlitz

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 6 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Sarah Schlitz wijst op internationale studies die aantonen dat brandincidenten in kerncentrales frequent voorkomen (bv. 73-82 gevallen/jaar in Frankrijk) en vraagt om transparantie over 30 jaar brandgegevens in Belgische centrales, inclusief PFAS-houdende blusschuimgebruik (historisch/actueel), risicobeheer en substitutie door PFAS-vrije alternatieven. Jean-Luc Crucke verklaart het dossier niet tot zijn bevoegdheid te behoren en verwijst naar collega-ministers voor nucleaire veiligheid en energiebeheer. Schlitz bekritiseert zijn politieke keuze om coördinatie te vermijden, stelt dat hij actief had kunnen bijdragen aan PFAS-preventie, en noemt zijn antwoord "onvoldoende" en ontwijkend.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, les données publiées sur les risques incendie dans les installations nucléaires étrangères montrent que ce type d’événement n’est ni rare ni anodin. Ainsi, dans une étude spécifique consacrée au risque incendie dans les centrales nucléaires françaises, l’ASNR recensait 73 départs de feu en 2014 et 82 en 2013, selon les déclarations de l’exploitant. Par ailleurs, la base de données ARIA recense 74 incendies dans des centrales nucléaires depuis 1990, de degré de sévérité variable, mais susceptibles – pour la plupart – d’avoir nécessité ou déclenché l’utilisation de mousses anti-incendie, dont certaines formulations historiques contiennent ou ont contenu des PFAS.

Compte tenu de ces constats internationaux, et sachant que les PFAS sont des polluants particulièrement persistants et susceptibles de contaminer durablement les sols, l’eau et les milieux naturels, je souhaiterais faire le point sur la situation en Belgique.

Combien d’incendies ou de départs de feu ont été enregistrés, déclarés ou analysés dans les centrales nucléaires situées en Belgique au cours des 30 dernières années? Ces événements font-ils systématiquement l’objet d’un retour d’expérience centralisé, d’une classification selon leur gravité et d’une publication (totale ou partielle) des données? Les plans d’intervention des centrales belges prévoient-ils l’utilisation de mousses anti-incendie? Si oui, ces mousses contiennent-elles ou ont-elles contenu par le passé des PFAS? Un inventaire de l’usage historique de ces mousses a-t-il été réalisé pour les centrales belges (stockage, fréquences d’utilisation, zones d’entraînement, interventions réelles, quantités déployées)? Les exploitants ont-ils procédé à une substitution de ces mousses par des alternatives sans PFAS? Si oui, à quelle date et selon quelles modalités? Quelles obligations réglementaires s’appliquent aux exploitants nucléaires concernant l’usage de mousses anti-incendie et la gestion de substances dangereuses telles que les PFAS? Quelles sont les actions prises en vue de renforcer les exigences en matière de prévention des pollutions chimiques liées aux incendies, au regard des risques cumulés (incendie + radioactivité + PFAS)?

Jean-Luc Crucke:

Madame Schlitz, je serai fort bref étant donné que ce sujet ne relève pas du tout de mes compétences. Je vous renvoie à mon collègue Bernard Quintin en ce qui concerne la compétence de sécurité nucléaire, de mobilisation du Fonds Seveso et des interventions des pompiers ou de la sécurité civile, et à mon collègue Mathieu Bihet, qui est en charge de l'énergie, en ce qui concerne la gestion des centrales nucléaires. Je suis désolé de ne pas pouvoir vous répondre plus amplement.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, j'entends que des éléments relèvent en effet de la compétence d'autres ministres. Toutefois, c'est également un choix politique de décider de s'inscrire dans une logique de coordination et de pilotage dans la lutte contre les PFAS et dans la prévention vis-à-vis de ceux-ci, ou de simplement se dire "ce n'est pas chez moi que cela se passe" et ne pas décider de prendre sa part dans le sujet. Il me semble qu'il y a quand même une marge d'appréciation. En l'occurrence, vous avez fait le choix politique de ne pas vous saisir de ce sujet, mais, dans un autre scénario, vous auriez pu décider de vous y atteler. Votre réponse, monsieur le ministre, est un peu insuffisante.

Het boerenprotest en het EU-Mercosur-akkoord

Gesteld door

Ecolo Sarah Schlitz

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 6 januari 2026

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister van Leefmilieu Jean-Luc Crucke (Les Engagés) bekritiseert het UE-Mercosur-akkoord als onverenigbaar met klimaat- en biodiversiteitsdoelen: het bevordert volgens hem oneerlijke concurrentie (lagere milieunormen in Mercosur-landen), verhoogde CO₂-uitstoot (langere transportketens) en risico’s op ontbossing, zonder bindende sancties bij schendingen. Hij betreurt de Belgische onthouding en pleit voor gelijkwaardige normen en strategische voedselautonomie, maar wijst voor het Belgische standpunt naar landbouwminister Clarinval. Sarah Schlitz (Ecolo) noemt het akkoord een "klimaatversneller en boerenverpauperaar" en bekritiseert de passiviteit van Les Engagés (ondanks Cruckes persoonlijke afwijzing): ze eist radicale keuzes voor lokale resilientie in plaats van "symptoombestrijding" via aanpassingen aan het verdrag. Beide spreker benadrukken de nood aan coherentie tussen handel en milieu, maar Schlitz wijt de politieke tegenstrijdigheid aan gebrek aan daadkracht.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, le 18 décembre dernier, des centaines d’agriculteurs se sont mobilisés pour dénoncer la pression croissante qui pèse sur leurs revenus et leur qualité de vie, mais aussi un profond sentiment d’incohérence entre les démarches qu’ils entreprennent en faveur de l’environnement et certaines politiques commerciales menées au niveau européen, lesquelles vont à l’encontre de ces mêmes démarches. Parmi les préoccupations des manifestants figure clairement l’accord de libre ‑ é change avec le Mercosur, qui aurait pu ê tre signé en décembre. Grâce à leur mobilisation, cette signature a été reportée.

Nous savons que vous n’êtes pas le ministre de l’Agriculture. Néanmoins, cet accord soulève des enjeux majeurs qui relèvent directement de vos compétences: l’augmentation des importations de viande – en particulier bovine – produite selon des standards environnementaux et climatiques inférieurs aux nôtres, le risque accru de déforestation dans les pays exportateurs, la hausse des émissions liées au transport, ainsi que la concurrence déloyale pour nos agriculteurs engagés dans une transition écologique et soumis à des normes bien plus strictes que celles en vigueur dans ces pays. Comme nous le savons, tout cela a pour but d’exporter davantage de voitures thermiques vers l’Amérique.

Dès lors, monsieur le ministre, quelle position défendez ‑ vous, en tant que ministre de l ’ Environnement, concernant les impacts environnementaux et climatiques de l ’ accord UE ‑ Mercosur? Considérez ‑ vous que cet accord est compatible avec les objectifs climatiques, de biodiversit é et de r é duction de la d é forestation que la Belgique et l ’ Union europ é enne se sont fix é s? La Belgique continuera ‑ t ‑ elle à d é fendre une abstention au sein du Conseil europ é en au regard des enjeux environnementaux et climatiques que soul è ve cet accord?

Jean-Luc Crucke:

Madame Schlitz, je vous remercie pour cette question qui met en lumière des préoccupations légitimes concernant un secteur essentiel à la transition économique et écologique d'une société que je défends depuis le début de mon mandat.

Le secteur agricole, pour lequel j'ai un profond respect, exerce certes une pression sur les écosystèmes et le climat, mais il constitue aussi une composante centrale de la solution et compte parmi les premières victimes du changement climatique. Il est dès lors indispensable que des politiques publiques soutiennent les agriculteurs face aux aléas climatiques et les accompagnent dans la transition vers des systèmes de production plus durables. Cela implique notamment une meilleure cohérence entre notre politique commerciale et nos exigences environnementales.

En tant que ministre de l'Environnement, je regrette l'abstention de la Belgique et je tiens à exprimer très clairement mon opposition à l'accord entre l'Union européenne et le Mercosur en l'état. Cet accord soulève en effet de nombreuses préoccupations quant à ses impacts environnementaux et climatiques. Les accords commerciaux ne peuvent aller à l'encontre de nos objectifs environnementaux ni fragiliser nos agriculteurs qui respectent des normes de production parmi les plus élevées au monde. L'Union européenne doit mener une politique commerciale pleinement alignée avec ses valeurs et ses ambitions climatiques, tout en protégeant ses producteurs de la concurrence déloyale de pays qui ne respectent pas les mêmes exigences environnementales. Si cet accord est parfois présenté comme une opportunité économique, les conditions de libre-échange qu'il prévoit ne sont, en l'état, pas acceptables.

Pour que nos standards puissent réellement contribuer à une amélioration des pratiques à l'échelle internationale, la réciprocité des normes doit être garantie tant dans le texte que dans la mise en œuvre. À ce stade, l'accord expose nos producteurs à une concurrence déloyale, affaiblit notre autonomie stratégique et exerce une pression accrue sur nos normes sociales, environnementales et sanitaires.

Bien qu'un chapitre de l'accord soit consacré au commerce et au développement durable, précisant les normes sociales et environnementales à respecter, il est regrettable qu'aucun mécanisme de sanctions commerciales ni de suspension ne soit prévu en cas de non-respect de ces engagements.

Au-delà de l'injustice qu'il représente pour le monde agricole européen, cet accord constitue également une aberration sur le plan climatique. Les flux commerciaux qu'il encouragerait entraîneraient une augmentation des émissions de gaz à effets de serre, notamment en raison de l'allongement des chaînes d'approvisionnement pour des produits importés pour des motifs essentiellement économiques, alors qu'ils peuvent être produits sur le continent européen. Cette dynamique affaiblirait le commerce local et plus résilient et mettrait à terme sous pression une souveraineté alimentaire.

En outre, les effets potentiels de cet accord sur la déforestation des forêts tropicales demeurent difficilement maîtrisables, alors même que ces écosystèmes jouent un rôle essentiel dans la régulation du climat mondial et la préservation de la biodiversité.

Ces éléments ne constituent qu'un aperçu des impacts négatifs de cet accord sur l'environnement et le climat.

Enfin, la position belge dans ce dossier relève davantage des compétences de mon collègue David Clarinval, qui est compétent pour les questions agricoles. Dès lors, je vous invite évidemment et très cordialement à le contacter à ce sujet.

J'ajouterai qu'en ce domaine, il existe des différences de sensibilité entre le Nord et le Sud du pays. Moi qui suis toujours optimiste, ce que j'ai lu dans la presse de ce matin en ce qui concerne le revirement de position de l'Italie ne me rassure pas plus que la réponse que je vous ai apportée aujourd'hui.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, je vous remercie de votre réponse.

J'entends votre positionnement personnel dans ce dossier. Néanmoins, alors que Les Engagés sont au pouvoir aussi bien à l'échelon régional que fédéral, je constate une abstention. Autrement dit, il s'agit d'un laissez-passer pour suivre cet accord qui, au regard du contexte actuel, n'a ni queue ni tête. Nous pouvons essayer d'installer tous les garde-fous et toutes les conditions miroirs que nous voudrons, les effets négatifs se manifesteront pour nos agriculteurs et l'environnement. C'est un accélérateur de la crise climatique et de précarisation de nos agriculteurs. Au nom de qui et de quoi? Nous n'avons pas besoin de ces produits ici, et ils n'en ont pas besoin là-bas. Nous marchons sur la tête!

Nous avons besoin de résilience, d'autonomie, de consommation locale et, surtout, d'une lutte efficace contre la crise climatique pour aujourd'hui, demain et après-demain. C'est cela dont nous avons besoin urgemment. Nous savons bien que le mouvement actuel part dans l'autre sens avec le détricotage à tous les niveaux des mesures vertes. Cependant, chaque grain de sable que vous pouvez glisser dans les rouages de ce mécanisme est essentiel. Ce n'est pas en adoucissant les conséquences de ce traité que nous parviendrons à relever les grands défis de ce siècle.

Voorzitter:

Vraag nr. 56011840C van mevrouw Meunier wordt omgezet in een schriftelijke vraag. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 15.57 uur. La réunion publique de commission est levée à 15 h 57.

De boerenbetoging
Het boerenprotest en de voedselsoevereiniteit van België
Het boerenprotest tegen het Mercosur-akkoord
De boerenbetoging
De boerenbetoging
Het boerenprotest
Boerenprotesten en voedselsoevereiniteit in België

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 18 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Boerenprotesten in Brussel richten zich tegen het Mercosur-akkoord en strengere EU-regels (Green Deal, stikstof, PAC-bezuinigingen), die volgens hen oneerlijke concurrentie en financiële ondergang veroorzaken door goedkope import met lagere normen en dalende subsidies. Minister Clarinval (Landbouw) benadrukt weliswaar beperkte beschermingsmaatregelen in het akkoord (zoals snelle invoerbeperkingen bij prijsdalingen), maar kritiek blijft dat België zich onthoudt in plaats van actief tegenstemt—wat partijen als VB, CD&V en MR een verraad noemen, terwijl anderen (o.a. Open VLD) kansen in handel zien mits strenge controles. Kernpunt: de sector eist eerlijke handel, minder regeldruk en behoud van voedselautonomie, maar voelt zich genegeerd door zowel EU-beleid als de Belgische onthouding, ondanks ministeriële "garanties". Polarisatie tussen handelsvoorstanders (met voorwaarden) en fel tegenstanders (vrezend dumping en sectorineenstorting) domineert.

Dieter Keuten:

Collega’s, we hebben de betogers allemaal gehoord en gezien. Het Vlaams Belang is tussen hen gaan staan. Opnieuw zijn er tienduizenden radeloze landbouwers uit heel Europa hier in Brussel. Opnieuw. Vorig jaar waren er twee grote boerenprotesten. Toen al was de maat meer dan vol. Dat was echter voor de verkiezingen en dus werden er toen beloftes gemaakt. Vandaag moeten we vaststellen dat die beloftes niet zijn waargemaakt. Onze boeren worden nog steeds verder gewurgd, onder andere door uw regels, mijnheer de minister van Landbouw.

Er zijn de Green Deal, de natuurherstelwetten, de stikstofwetten, de mestbeperkingen en de verplichte labels. En nu wordt ook nog eens de deur opengezet voor goedkope import uit Zuid-Amerika, want de EU wil in allerijl de Mercosurdeal afsluiten, waardoor landbouwproducten geproduceerd volgens normen die ver onder onze standaarden liggen, massaal op onze markt zullen terechtkomen.

Voor de Vlaamse boer is de impact het zwaarst, want rundvee, gevogelte en suiker zijn voor ons zeer belangrijke sectoren, met hoge kosten en lage marges. Het is dan ook onmogelijk om te concurreren tegen import uit landen zonder vergelijkbare normen. De Vlaamse boer betaalt de prijs. Dat staat letterlijk in alle sectoradviezen.

Mijnheer de minister, u zei eerder dat België zich zal onthouden. Een onthouding beschermt echter niemand. Een onthouding betekent dat we niet voor onze boeren kiezen. Mijn vraag is dan ook hoe de regering dit akkoord zelfs maar kan overwegen, terwijl de risico’s voor onze landbouw zo duidelijk en zo groot zijn.

Laat u België aansluiten bij landen die het wel opnemen voor hun boeren, zoals Frankrijk en Polen? Of blijft u vasthouden aan een onthouding waarmee u onze landbouwers in de steek laat?

Benoît Lutgen:

Monsieur le président, monsieur le ministre, chers collègues, les manifestants réclament, ce jour, deux éléments. Il y a bien sûr l'enjeu du Mercosur mais également la réforme de la politique agricole commune (PAC) prévue par la Commission européenne, avec une réduction drastique des moyens, notamment en subsides et en soutien à l'agriculture; il s'agirait en l'occurrence d'une réduction de 30 %.

La conjonction de ces deux éléments-là, combinée à toute une série d'autres décisions qui ont été prises au niveau européen, qu'elles soient liées à des enjeux du Green Deal ou à des enjeux plus globaux, notamment au travers d'autres traités de libre-échange ces dernières années, montre une chose. D'un côté, on contrôle et surréglemente l'agriculture européenne et, de l'autre, nous ouvrons nos frontières sans possibilité de réel contrôle, avec en outre un sous-financement qui serait prévu au niveau de l'agriculture. Tout ceci aura bien sûr des conséquences dramatiques pour les exploitations agricoles de notre pays, mais également pour la sécurité alimentaire et la souveraineté alimentaire européenne.

J'attire votre attention sur le fait que c'est un enjeu essentiel. On a l'impression qu'on va pouvoir vivre en Europe en ayant de la nourriture européenne jusqu'à la nuit des temps. Les projections montrent très bien que nous risquons d'être dépendants demain. La force de l'agriculture européenne, c'est aussi d'avoir des liens particuliers avec notamment une partie de l'Afrique.

Compte tenu de tous les enjeux liés à la situation en Ukraine et en Russie, compte tenu du risque que 40 % de la production des céréales appartiennent à la Russie demain, monsieur le ministre, quelle est votre mobilisation? Comment avez-vous, ces dernières semaines, mobilisé vos collègues ministres régionaux pour avoir une stratégie au niveau belge afin, d'une part, de limiter au maximum tout ce qui traverse nos frontières européennes et, d'autre part, de défendre notre modèle agricole dans le cadre de la PAC?

Natalie Eggermont:

Mijnheer de minister, de boeren hebben zich vandaag luid en duidelijk laten horen. We konden ze horen tot binnen de muren van het Parlement en ze hebben gelijk. Boeren zijn essentieel. Ze zorgen voor het eten op ons bord. Ze verdienen respect. Ze verdienen ook dat ze hun boterham verdienen met hun werk. Ze werken keihard tot 60, 70 of 80 uur in de week. Ze komen echter vaak niet rond, want ze krijgen geen eerlijke prijs voor hun producten. U betaalt 2,6 euro voor uw pakje friet, maar weet u hoeveel de boer daarvoor krijgt? Hij krijgt 1 eurocent.

De productiekosten voor de boeren zijn de laatste jaren alleen maar gestegen, onder andere door de vele regels die worden opgelegd. De prijzen aan de kassa zijn ook gestegen. Het zijn echter niet de boeren die rijk worden. Dat geld gaat naar de grote spelers van de agro-industrie en de supermarkten, die de prijzen betalen en woekerwinsten maken op de kap van de consumenten en de boeren. Dat is allemaal dankzij het beleid van de politiek.

Daarbij komt nu, de druppel die de emmer deed overlopen, het Mercosurakkoord. De EU gaat een vrijhandelsakkoord aan met Latijns-Amerikaanse landen, allemaal op vraag ook van de agrobusiness, want in die landen zijn de regels minder streng. Men werkt er met goedkope arbeidskrachten. Men kan er allerlei pesticiden en hormonen gebruiken die bij ons verboden zijn.

Die bedrijven gaan daar dus produceren, goedkoper, met verboden producten en dan brengen zij die producten hier terug op de markt. Onze boeren, die aan allerlei regels moeten voldoen, kunnen daarmee niet concurreren, terwijl het water hen nu al aan hun lippen staat.

Begrijp me niet verkeerd. De boeren zijn niet tegen handel, maar ze willen wel dat het eerlijk is. Dat is het Mercosurakkoord niet. Dat akkoord is gemaakt op maat van de agro-industrie en de multinationals. Het wurgt de kleine boeren, zowel hier als in Latijns-Amerika, want ook daar zijn er protesten. De boeren vragen om te stoppen met te rijden voor het grote geld.

Mijn vraag is eenvoudig: zult u luisteren naar de boeren of blijft u de handpop van de agro-industrie?

Leentje Grillaert:

Mijnheer de minister, wij hebben hen allemaal gehoord. Onze landbouwers zijn boos en dat is terecht. De discussies rond Mercosur zijn bekend. De lat voor de Europese boeren wordt steeds hoger gelegd, terwijl de EU producten, die onvoldoende aan onze normen voldoen, toegang wil geven tot onze markt. De consument verwacht hoge kwaliteitsnormen voor elk product, maar die worden met dit akkoord onvoldoende gegarandeerd. Bovendien stelt de Europese Commissie een begroting voor van 2.000 miljard euro, waarvan 22 % wordt beknibbeld op het landbouwbudget. Wanneer we dat allemaal samenvoegen, collega’s, mijnheer de minister, hebben we landbouwers die minder steun krijgen, meer administratie moeten verwerken en daarbovenop nog eens concurrentie krijgen van buiten Europa.

Voor cd&v is dat onaanvaardbaar. Onze landbouwers hebben onze steun nodig, want op deze manier ondergraven we onze voedselzekerheid en onze strategische autonomie. Laten we duidelijk zijn, wij zijn niet tegen handel, absoluut niet, maar handel moet eerlijk zijn. Vrijhandel zonder gelijk speelveld is geen vrijhandel. Er is grote nood aan Europees beleid dat ruimte maakt in plaats van ze dicht te zetten, beleid dat investeringen en initiatief weer mogelijk maakt. Onze jonge boeren vragen rechtszekerheid, maar zij haken massaal af. Wij moeten hun alle kansen geven.

Ik heb daarom een aantal vragen, mijnheer de minister.

Hoe zult u tegemoetkomen aan de bezorgdheden van de landbouwers, zodat we een positief signaal kunnen geven aan de volgende generatie landbouwers? Hoe zult u zich verzetten tegen de afbraak van het landbouwbudget om de competitiviteit van de sector te waarborgen? Zonder boeren is er immers geen voedsel en zonder voedsel is er geen strategische autonomie.

Dank u wel voor uw antwoord.

Charlotte Verkeyn:

Mijnheer de minister, jaar na jaar stijgen onze sociale uitgaven. De productiviteit stagneert, de bevolking veroudert en de economie kent een zwakke groei. Er is welvaart nodig. Vrije handel met andere markten die nog niet aangeboord worden, kan wel degelijk welvaart brengen. Zo kunnen we ook ontsnappen aan de toenemende druk van landen zoals China. Vrije handel kan kansen bieden, niet alleen voor onze industrie, maar ook voor zuivelproducten, varkens, aardappelen, groenten, appels en peren.

Wederkerige garanties zijn in dat vrijhandelsakkoord wel degelijk ingebouwd, maar toch willen sommigen die kansen niet grijpen. Dat is in deze uitdagende geopolitieke tijden een gemiste kans. Een nieuw vrijhandelsakkoord staat los van de terechte bezorgdheden van de boeren. De echte druppel die de emmer doet overlopen, zijn de moeilijke en voortdurend veranderende regels, de rechtsonzekerheid en de administratieve overlast.

Men zal de minister en mezelf niet kunnen betichten daar geen oor naar te hebben. We hebben zelf samen gestreden om landbouw- en visserijproducten te redden, zoals de Ardense worst en de garnalen van onze Oostendse vissers.

We zijn zelf geconfronteerd met de kafkaiaanse regels. Op dat vlak moeten stappen worden gezet en is perspectief nodig.

Andere Europese landen hebben dat, samen met pro-boerenbewegingen, begrepen. Zij hebben niet in verspreide slagorde gehandeld, maar hebben voor zichzelf vrijstellingen verkregen op andere regels. Zij zien dat vrije handel ook kansen biedt.

Mijnheer de minister, bent u het met ons eens dat we, net zoals die andere landen, de vrije handel niet kunnen negeren en niet kunnen blijven voortploegen onder onze eigen kerktoren?

Youssef Handichi:

Monsieur le ministre, aujourd’hui plusieurs milliers d’agriculteurs, avec des centaines de tracteurs, sont dans les rues de Bruxelles pour mettre la pression sur l’Europe. Ils viennent exprimer leur colère mais surtout leurs craintes. Leur inquiétude est double: la signature possible dès cette semaine du traité de libre-échange avec le Mercosur et la baisse annoncée du budget de la PAC après 2027.

En ce qui concerne le Mercosur, vous le savez, nous sommes pour le libre-échange. Nous ne voulons pas refermer nos frontières, bien au contraire. Nos entreprises, y compris agricoles, ont besoin de marchés à l’exportation. Elles en sont conscientes et nous le disent. Cependant, le libre-échange ne peut pas signifier ouvrir grand les portes, notamment à la viande bovine produite dans des conditions qui ne sont pas comparables aux nôtres, avec des normes sanitaires, sociales et environnementales bien inférieures.

Nos éleveurs font des efforts au quotidien. Ils respectent des règles strictes. Ils investissent dans la qualité. Ils ne comprennent pas pourquoi ils sont mis en concurrence avec des éleveurs qui ne jouent pas dans la même catégorie. En deux mots, ils craignent une concurrence déloyale. Et cela, je pense que dans ce Parlement, nous en sommes conscients.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous rappeler quels sont les instruments que la Belgique peut activer au sein de l’accord UE-Mercosur pour défendre réellement nos agriculteurs, notamment les éleveurs bovins? Pouvez-vous confirmer que vous soutiendrez une approche exigeante sur le dossier Mercosur afin de protéger nos agriculteurs de tout dumping social, sanitaire et environnemental?

David Clarinval:

Monsieur le président, chers collègues, la manifestation des agriculteurs européens traduit d'une manière générale un malaise profond et structurel. Ce malaise se focalise aujourd'hui plus spécifiquement sur deux sujets: d'une part, le vote relatif à l'accord de libre-échange Mercosur et, d'autre part, la future enveloppe budgétaire prévue par la Commission pour la PAC.

La décision concernant l'accord Mercosur au sein du Conseil européen devrait être prise à la majorité qualifiée. Ce vote devrait intervenir ce vendredi après-midi. Vu les positions différentes adoptées par les différentes entités en Belgique, celle-ci s'abstiendra lors du vote sur cet accord.

J'ai personnellement demandé une analyse approfondie de l'accord Mercosur au SPF é conomie. À la lecture de cette étude, il faut en effet constater qu'au sein de cet accord, il y a des éléments favorables et défavorables. En termes d'éléments favorables, je retiens que sur le plan économique, l'accord Mercosur présente des opportunités pour plusieurs secteurs industriels comme le secteur des plastiques, des machines, du textile ainsi que pour certaines filières agricoles comme les produits laitiers ou les pommes de terre. Toutefois, nous sommes conscients que cet accord comporte des éléments défavorables. En effet, d'autres secteurs comme le sucre ou la viande bovine pourraient ressentir des effets négatifs.

Pour répondre aux inquiétudes persistantes du secteur agricole, la Commission a transmis le 3 septembre aux é tats membres ses propositions officielles relatives à l'accord qui inclut un mécanisme de sauvegarde. Elle a ensuite présenté le 8 octobre une proposition de règlement visant à renforcer la protection des agriculteurs en introduisant de nouvelles mesures permettant de réagir rapidement en cas d'augmentation soudaine des importations en provenance des pays du Mercosur ou de forte baisse des prix.

Die nieuwe procedures zijn er dus op gericht de snelle en doeltreffende uitvoering van bilaterale vrijwaringsmaatregelen voor landbouwproducten te garanderen en omvatten eveneens specifieke bepalingen voor bepaalde gevoelige producten zoals rundvlees, pluimvee, rijst, honing, eieren, look, ethanol en suiker.

Voor mij is het belangrijk te beschikken over een wereldmarkt met eerlijke concurrentie voor al onze economische actoren. De naleving van de fytosanitaire regels is daarbij essentieel. Ik heb daar altijd voor geijverd.

Onze producten voldoen aan strikte eisen op het vlak van onder andere kwaliteit, productiemethodes en dierenwelzijn. Het is onaanvaardbaar dat onze markt zou worden overspoeld door producten die niet aan dezelfde strikte eisen zijn onderworpen en die dus goedkoper of onder oneerlijke sanitaire voorwaarden kunnen worden geproduceerd.

Bovendien veroorzaakt de door de Europese Commissie beoogde hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in het kader van het volgend meerjarig financieel kader 2028-2034 ongerustheid. Behalve de mogelijkheid dat de regelingen nog complexer zouden worden, zou het voorstel kunnen leiden tot een aanzienlijke verlaging van het budget dat aan het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt toegekend, momenteel geraamd op meer dan 20 %. Dat perspectief treedt naar voren op een moment waarop landbouwers worden geconfronteerd met een toenemende prijsvolatiliteit, een steeds sterkere internationale concurrentie en alsmaar strengere milieu- en gezondheidsvereisten.

In die context deel ik de ongerustheid van de landbouwwereld volledig en bevestig ik opnieuw mijn engagement voor een sterk, ambitieus en duidelijk afzonderlijk gemeenschappelijk landbouwbeleid binnen het volgend meerjarig financieel kader. De situatie in de landbouw is immers moeilijk, maar als minister van Landbouw blijf ik mij volledig inzetten om samen met de landbouwers duurzame oplossingen voor hun sector uit te werken.

Dieter Keuten:

Mijnheer de minister, wat ik vanmiddag gezien heb, was geen betoging of geen manifestatie. Het leek meer op een dodenmars, een stille wake voor de teloorgang van onze primaire economische sector. De sector is niet overtuigd van de garanties die u opnoemt, van de engagementen die u zegt te willen opnemen. De boeren zijn niet overtuigd. Anders waren ze hier niet, vanmiddag, in Brussel, en ook vanmorgen al.

Zelfs partijen uit uw meerderheid zijn niet overtuigd. Bizar, toch? Ik vraag me echt af hoe cd&v die onthouding uitlegt aan de Boerenbond, aan het Algemeen Boerensyndicaat.

Mevrouw Verkeyn heeft heel terecht vermeld dat andere landen vrijstellingen bekomen hebben. Andere landen hebben met de vuist op de tafel geklopt, maar België niet. België zal zich onthouden.

Wij vragen u luid en duidelijk: onthoud u niet. Doe iets. Stuur Mercosur terug naar de onderhandelingstafel.

Benoît Lutgen:

Monsieur le ministre, j'ai peu entendu l'essentiel: la stratégie pour préserver notre autonomie alimentaire. Dans votre engagement, il me semble important de jouer ce rôle fédérateur, de rassembler les ministres régionaux, d'élaborer une stratégie pour la PAC, de défendre un modèle de soutien aux exploitations agricoles de plus petite taille, de défendre notre diversification, de tailler à la hache dans les réglementations et les contrôles qui étouffent le monde agricole et de faire en sorte que, demain, le modèle wallon et belge puisse s'étendre sur la scène européenne et d'améliorer largement les contrôles à nos frontières. Quand on voit qu'on contrôle 0,086 % de colis chinois à l'échelle européenne, poursuivre ces exercices de libre-échange sans contrôle strict à nos frontières n'a strictement aucun sens.

Je vous remercie.

Natalie Eggermont:

Collega's, de tijd is rijp om ons een aantal fundamentele vragen te stellen. Landbouw is vandaag een mondiale business geworden, waarbij een handvol multinationals de plak zwaait en zich verrijkt op kap van de boeren en de consumenten. Dit is geen strijd van onze boeren tegen de boeren in Latijns-Amerika, maar het is een gezamenlijke strijd van iedereen die eerlijke, duurzame handel wil, die kleinschalige landbouw wil verdedigen tegen de macht van de agrobusiness. Ook in Latijns-Amerika komen de boeren immers op straat en verzetten zij zich, want de ravage daar is enorm. Bossen worden gekapt, mensen worden uit hun huis verdreven, huizen worden in brand gestoken en landbouwpercelen worden overgenomen en vervangen door grote sojaplantages.

Het is tijd om fundamenteel van koers te wijzigen, om te kiezen voor samenwerking en eerlijke handel, met respect voor de boeren aan beide kanten.

Mijnheer de minister, dat betekent niet u gewoon onthouden, maar tegenstemmen voor een echte koerswijziging.

Leentje Grillaert:

Collega's, en vooral collega Verkeyn, er moet mij toch iets van het hart. U bent een gewaardeerd collega, zoals u weet. Twee weken geleden hield u hier een vurig pleidooi voor de landbouw. Ik geloof oprecht in uw goede intenties, maar ik stel toch voor dat u de straat oversteekt en naar het Vlaams Parlement gaat, want daar kan mijn partij wel wat meer steun van de andere partijen gebruiken om de landbouwsector echt te steunen.

Voor het overige hoor ik hier veel enerzijds en anderzijds. Ik ben duidelijk: cd&v is tegen Mercosur! (Applaus op verschillende banken)

Mijnheer de minister, ik geloof ook in uw goede intenties, maar het is tijd om de hand aan de ploeg te slaan en te tonen dat u die goede intenties ook echt in de praktijk wil omzetten. Wij rekenen op u, maar vooral de sector rekent op u.

Voorzitter:

Mevrouw Grillaert werd onderbroken door applaus. Mocht dat applaus enkel van haar eigen fractie zijn, dan zou ik dat meerekenen in haar spreektijd, want de fractie kiest wat er gebeurt met de toegekende minuten, maar applaus van andere fracties kan ik haar moeilijk ten kwade duiden.

Charlotte Verkeyn:

Toen ik daarnet naar beneden kwam, echt vlak voor ik moest beginnen, ontving ik een e-mail. Daarin werd mij gevraagd of ik als lokaal bestuurder mijn lokale boeren wilde verwittigen dat er tegen 31 december opnieuw nieuwe Europese regels van kracht zullen zijn waaraan zij moeten voldoen.

Al die regels zijn het probleem. We reguleren ons kapot. Een vrijhandelsakkoord dat gericht is op welvaart vormt niet de kern van het probleem.

Mevrouw Grillaert, ik heb hier zes partijen gehoord die in wezen dezelfde mening delen. Laat dat de enige positieve boodschap zijn die we aan de boeren kunnen meegeven: boeren, u wordt eindelijk gehoord door de politiek.

Youssef Handichi:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Effectivement, il y a du positif, et nous allons le soutenir. Il y a quelques points qui sont à améliorer dans les secteurs du sucre et de la viande bovine. Je sais que vous y êtes attentif. Améliorer ce qui doit l'être, vous l'avez dit, c'est réagir rapidement. Nous vous connaissons et savons que vous êtes au boulot. Nous vous faisons donc confiance pour réagir rapidement.

De vogelgriep in Limburg
Het verhoogde risico op vogelgriep
De vogelgriep bij katten en andere zoogdieren in België
De vogelgriep
De vogelgriep
Vogelgriep in België en risico's voor dieren

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 17 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De urgente vogelgriepcrisis in Limburg (met >200.000 geruimde kippen in november 2025) domineert de discussie, waarbij Funda Oru (Limburg) de machtsloosheid van pluimveehouders benadrukt tegenover luchtverspreiding van het virus en economische schade door leegstand, terwijl ze betere compensatie en steun voor hobbyhouders eist. Minister Clarinval bevestigt verscherpte maatregelen (o.a. afschermplicht, zones), een tekort in het crisisreservefonds (€10 miljoen ontoereikend, extra €1,4 miljoen nodig) en onderzoekt vaccinatie (met logistieke, handelstechnische en monitoringuitdagingen), maar Katleen Bury en Jeroen Van Lysebettens (Groen) bekritiseren respectievelijk vage communicatie over zoogdierbesmettingen (katten, vossen) en het structurele gebrek aan preventiebeleid, waarbij Van Lysebettens het subsidiesysteem dat stallen, mestverspreiding en crisisbeheer financiert, paradoxaal noemt. Patrick Prévot en Anne Pirson (MR) waarderen de monitoring maar hameren op samenwerking tussen overheden en langetermijnoplossingen.

Funda Oru:

Minister, collega’s, ik ben zelf geen expert in vogelgriep, maar je hoeft dat ook niet te zijn om te begrijpen dat de situatie vandaag bijzonder zorgwekkend is en dat het virus zeer zware gevolgen heeft. Dat geldt zeker voor mijn provincie, Limburg, waar de voorbije weken alarmerende signalen uit het veld kwamen.

Ik heb mijn vraag ingediend naar aanleiding van de eerste verontrustende melding in Limburg, een kraanvogel die positief testte op vogelgriep. Het Natuurhulpcentrum meldt ook een duidelijke toename van het aantal zieke en dode wilde vogels. In amper een week tijd werden alleen al in Limburg 17 besmette vogels binnengebracht. Het ging vooral om trekvogels, zoals ganzen en kraanvogels, die bekendstaan als belangrijke dragers van het virus.

Sindsdien is de situatie alleen maar verergerd. Op 20 november werd in Dilsen-Stokkem vogelgriep vastgesteld in een legkippenbedrijf met meer dan 100.000 kippen. Alle dieren moesten worden geruimd. Kort daarna doken nieuwe haarden op in Kinrooi en Pelt. In totaal werden in enkele dagen tijd meer dan 200.000 kippen geruimd in Limburg.

Rond de getroffen bedrijven werden voorzorgsmaatregelen genomen en beschermings- en bewakingszones ingesteld. Er kwamen bijkomende verplichtingen voor zowel professionele pluimveehouders als hobbyhouders. Dat alles zorgt vanzelfsprekend voor een grote ongerustheid op het terrein. Pluimveehouders doen alles wat binnen hun mogelijkheden ligt op het vlak van bioveiligheid, maar ze staan machteloos tegenover een virus dat via luchtstromen van buitenaf de stallen kan binnendringen. Voor hen betekent een uitbraak niet alleen het verlies van dieren, maar ook maandenlange stilstand, vaste kosten zonder inkomsten en economische schade die niet volledig wordt gecompenseerd.

Ook bij hobbyhouders en bij de brede bevolking heerst veel onzekerheid. Niet iedereen beseft hoe snel dit virus zich verspreidt, hoe gevaarlijk contact met zieke of dode dieren kan zijn en welke verantwoordelijkheid ieder van ons in dit verband draagt. Tegelijkertijd stellen we vast dat het Natuurhulpcentrum tegen zijn limieten aanloopt, met in Limburg tot tien interventies per dag.

Gelet op de recente evoluties in Limburg zijn mijn vragen alleen maar urgenter geworden.

Minister, hoe vertaalt u de aangekondigde prioriteit rond diergezondheid concreet, rekening houdend met de recente opeenvolgende uitbraken van vogelgriep bij wilde vogels en pluimvee in Limburg? Welke bijkomende inspanningen worden er geleverd om hobbyhouders beter te informeren, te bereiken en te ondersteunen bij de toepassing van de afschermplicht en andere bioveiligheidsmaatregelen?

De Europese cofinanciering voor dierziektebestrijding is de voorbije jaren gedaald. Hoe zal België die terugval opvangen? Blijft het Sanitair Fonds van de FOD Volksgezondheid voldoende sterk om pluimveehouders te beschermen als dit soort crisissen zich blijven herhalen? Overweegt u bijkomende steunmaatregelen om pluimveehouders beter te beschermen tegen inkomensverlies tijdens ruimingen en lange periodes van verplichte leegstand?

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, sinds oktober van dit jaar doken er enkele besmettingen met de vogelgriep op, onder meer in Weelde en Houthulst. Op 23 oktober werden daarom de maatregelen in heel België aangescherpt en sinds 15 november bevinden we ons in een periode van verhoogd risico.

U gaf tijdens de vorige commissievergadering aan dat de maatregelen regelmatig worden aangepast, op basis van een risicobeoordeling waarbij verschillende elementen in aanmerking worden genomen, zoals de kenmerken van de circulerende stammen, de epidemiologische situatie, de evolutie van de migratie van wilde vogels evenals de betrokken inrichtingen en activiteiten.

In de voorbije weken waren er tal van nieuwe uitbraken, onder meer in Dilsen-Stokkem, Kinrooi, Pelt en in twee bedrijven in Gembloux.

Op de website van het Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen (FAVV) lijkt de situatie vandaag opnieuw wat rustiger te zijn. Op een uitbraak bij een hobbyhouder in Oudenaarde begin deze maand na, zijn er geen recente meldingen. Hopelijk blijft dat zo.

In de plenaire vergadering stelde ik hierover twee weken geleden al een actuele vraag, waarbij ik enkele antwoorden kreeg over de genomen maatregelen, waarvoor dank. In de vorige commissievergadering sprak u echter ook over uw overtuiging dat vaccinatie prioritair zou moeten worden. Er zouden daarvoor al initiatieven genomen zijn. Kunt u toelichten over welke initiatieven het precies gaat?

Ook kreeg ik graag een stand van zaken omtrent het virus op dit moment.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, de inleiding is al uitgebreid gegeven. In mijn vraag had ik het specifiek over het feit dat in Nederland meerdere kittens besmet zijn geraakt met vogelgriep. Meerdere dieren van het nest zijn overleden. Vandaar dat ik graag recente gegevens van u wil vernemen inzake andere zoogdieren in België.

Is er ook informatie beschikbaar uit de wildmonitoring door de universiteiten?

Worden katteneigenaars en dierenartsen actief geïnformeerd over mogelijke symptomen bij andere zoogdieren?

Hoe beoordeelt u het blootstellingsrisico voor beroepsgroepen als jagers, poeliers, vogelopvangcentra, dierenambulances, dierenartsen en pluimveehouders?

Hoe beoordeelt u de bijkomende voorzorgsmaatregelen in Nederland?

Hoe wordt de samenwerking en gegevensuitwisseling met Nederlandse diensten en Europese agentschappen op dit moment georganiseerd?

Jeroen Van Lysebettens:

Mijnheer de minister, ik meen dat de collega’s de urgentie al goed geschetst hebben. Ik wil er echter op wijzen dat dit geen nieuw probleem is. Dit is zelfs in de ministerraad al veel vroeger besproken, want we lezen in het verslag dat de ministerraad al op 16 mei beslist heeft dat het FAVV toestemming krijgt om de resterende 3.300.000 euro van de crisisreserve te gebruiken voor de bestrijding van de vogelgriep in 2025.

Mijn eerste vraag is dan ook wat de stand van zaken van deze reserve is. Zitten daar nog middelen in die we nu kunnen gebruiken voor deze crisissituatie of moet die aangevuld worden? Is dat dan meegenomen in de begrotingsoefening die we in de plenaire vergadering aan het bespreken zijn?

Ik meen dat we ook verder moeten kijken dan onze neus lang is. We worden steeds vaker geconfronteerd met uitbraken van de vogelgriep. Dat is natuurlijk gelinkt aan de steeds intensievere pluimveehouderij in heel de wereld, ook in België. We zullen moeten bekijken hoe we met de situatie omgaan, zowel met het oog op de gezondheid van de dieren zelf als voor de gezondheid van de mens.

Vandaar mijn andere vragen. Welke preventieve maatregelen bespreekt u met uw regionale collega’s om binnen de landbouwbedrijven meer actie te ondernemen?

Overweegt u om de middelen die in het reservefonds zitten ook in te zetten om maatregelen te nemen die de pluimveehouderij structureel verduurzamen en dus de uitbraak van toekomstige vogelgriepcrisissen kunnen voorkomen?

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, depuis le mois de septembre, plusieurs foyers de grippe aviaire ont été détectés dans des élevages professionnels et amateurs. Des dizaines d'infections ont aussi été constatées par les autorités régionales parmi les oiseaux sauvages.

S'agissant d'une zoonose, le virus peut franchir la barrière des espèces. En France, quatre renards et une loutre ont été trouvés infectés récemment et nos voisins ont renforcé leurs mesures de surveillance en santé humaine.

Chez nous, on sent que le SPF Santé anticipe un hiver difficile. Dans le cadre des douzièmes provisoires, une dérogation a été demandée pour « les indemnités d'abattage ». Concrètement, le fonds animaux demande à disposer de 12/12ème de son budget pour affronter ces 3 mois.

Monsieur le ministre, pouvez-vous faire le point sur la situation?

Les dispositifs actuels de surveillance dans les élevages et chez les oiseaux sauvages ont-ils été renforcés?

Dispose-t-on d'un suivi consolidé avec les Régions pour éviter des retards de notification?

Comment l'AFSCA accompagne-t-elle aujourd'hui les éleveurs pour garantir l'application des mesures d'abri, de confinement, et de séparation d'avec les oiseaux sauvages?

En cas de multiplication rapide des foyers, l'AFSCA dispose-t-elle des ressources nécessaires pour maintenir des interventions rapides sans risque de saturation?

Quelle est l'évaluation du risque et quelles sont les mesures de surveillance en santé humaine?

Je vous remercie.

David Clarinval:

Collega's, gelet op de ongunstige evolutie van de epidemiologische situatie door de vogelgriep in het najaar van 2025, zowel in België als in de buurlanden, heb ik op 23 oktober 2025 beslist om de preventiemaatregelen te versterken. Deze maatregelen zijn erop gericht de overdracht van het virus van wilde vogels naar pluimvee en in gevangenschap levende vogels te beperken en het aantal nieuwe haarden te verminderen. De situatie wordt voortdurend geëvalueerd. In functie van de evolutie ervan zouden er indien nodig bijkomende aanpassingen van de zones kunnen worden doorgevoerd en aanvullende maatregelen kunnen worden genomen.

De infectie met het H5N1-virus bij zoogdieren in België blijft beperkt en sporadisch. Er werden enkele gevallen vastgesteld bij katten, fretten en een vos, waarschijnlijk door het eten van karkassen of besmette producten. Na de detectie bij de katten werden specifieke boodschappen uitgestuurd, in samenwerking met Sciensano en de FOD Volksgezondheid.

Het risico voor de algemene bevolking wordt als laag ingeschat en als gematigd voor blootgestelde beroepsgroepen, waarvoor beschermingsaanbevelingen beschikbaar zijn. De situatie wordt voortdurend van nabij opgevolgd. België volgt bovendien de werkzaamheden met betrekking tot de vaccinatie van pluimvee aandachtig op.

Een werkgroep, gecoördineerd door de FOD Volksgezondheid, onderzoekt de haalbaarheid van een vaccinatiestrategie. Er blijven meerdere grote uitdagingen bestaan, met name inzake de beschikbaarheid van doeltreffende vaccins, de logistieke uitvoeringscapaciteit, de aanvaarding door internationale handelspartners en de strikte vereisten inzake monitoring en toezicht op gevaccineerde bedrijven. Deze elementen worden grondig geanalyseerd op nationaal en Europees niveau.

Op financieel vlak neemt het FAVV de operationele kosten ten laste die verband houden met het beheer van de haarden, met inbegrip van euthanasie, de vernietiging van besmette dieren, producten en materialen, evenals de reiniging en desinfectie. De vergoeding van de dieren en producten wordt verzekerd door het Sanitair Fonds, gefinancierd door de landbouwers en gedeeltelijk door een Europese cofinanciering. De economische compensaties die verband houden met het verlies aan inkomsten tijdens de sanitaire leegstand en de termijn voor herbezetting vallen onder de bevoegdheid van de gewesten.

Entre 2022 et 2024, l'Agence a mobilisé la réserve de crise pour un montant total de 6,689 millions d'euros. Les nouvelles épidémies, survenues à l'automne 2024 et au début de l'année 2025, ont porté les dépenses à 8,7 millions d'euros. Il est en outre estimé qu'au moins 1,4 million d'euros supplémentaire sera nécessaire pour continuer à gérer les épidémies en cours.

Dès lors, la réserve de crise prévue, fixée à 10 millions d'euros, s'avère insuffisante. Un dossier est en cours de préparation afin de solliciter un budget auprès du Conseil des ministres. L'AFSCA reconstituera ses réserves dès que possible, notamment grâce au cofinancement prévu par l'Union européenne dans le cadre de la lutte contre la grippe aviaire.

Enfin, l'information et la sensibilisation des détenteurs d'oiseaux, tant professionnels qu'amateurs, ainsi que des vétérinaires, demeurent une priorité. L'Agence communique systématiquement à l'occasion de chaque foyer ou adaptation des mesures. Une vigilance accrue et le respect strict des mesures de biosécurité restent essentiels afin de permettre une détection rapide de toute suspicion et d'éviter la propagation du virus.

Funda Oru:

Mijnheer de minister, ik wil toch benadrukken dat de onrust en angst bij de pluimveehouders in Limburg zeer groot zijn. Ze voelen zich vaak machteloos.

Ik wil u bedanken voor uw inspanningen. We moeten de burgers ook blijven oproepen om geen zieke of verzwakte vogels aan te raken, om het risico op verspreiding niet te vergroten.

Tot slot wil ik ook het Natuurhulpcentrum en de medewerkers op het terrein uitdrukkelijk bedanken en steunen. Zij draaien momenteel immers op volle capaciteit en spelen een sleutelrol om verdere verspreiding in te dijken.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, heel wat collega’s hebben het zonet ook al aangehaald, we mogen niet te lichtzinnig omgaan met deze situatie. Uit uw antwoord blijkt echter dat u ze nauwgezet opvolgt. Het is goed dat te vernemen.

De vogelgriep heeft inderdaad zware gevolgen voor onze economie en mogelijk ook voor onze volksgezondheid. Goede communicatie en grondige opvolging zijn en blijven dus essentieel. We zullen dat samen met u verder blijven opvolgen.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, ik heb de indruk dat ik geen volledig antwoord heb gekregen op al mijn vragen.

Wat u zegt over de andere zoogdieren, namelijk dat het om sporadische gevallen gaat waarvan er enkele zijn gedetecteerd, klopt, maar het is natuurlijk ook gewoon geluk dat die gevallen zijn vastgesteld. Mogelijk zijn er ook veel meer gevallen.

U zei ook dat berichten werden uitgestuurd door het FAVV, maar u zei ook niet meer dan dat. Naar wie die berichten zijn gestuurd, wat de inhoud ervan was en hoe dat precies is verlopen, blijft onduidelijk. U zegt enkel dat het risico laag wordt ingeschat en dat er beschermingsmiddelen beschikbaar zijn.

Ik zal uw antwoord dus nalezen en bekijken waar ik met mijn bijkomende vragen voor bijkomende verscherping terechtkan, in de hoop dat u daar alsnog een meer gedetailleerd antwoord op geeft, want ik ben niet zo gerustgesteld.

Jeroen Van Lysebettens:

Mevrouw Bury, het is terecht dat u niet gerustgesteld bent, want de minister heeft aangegeven dat er onvoldoende middelen in het fonds aanwezig zijn om de compensatie te financieren en dat daarvoor dus bijkomende middelen zullen moeten worden voorzien.

Dat is symptomatisch voor het beleid dat al jaren wordt gevoerd. We subsidiëren de stallen waar het virus ontstaat. We verspreiden het via de mest die wordt uitgereden. Vervolgens subsidiëren we de leegstand en het niet verkopen van de dieren. Daarna subsidiëren we ook nog het afslachten van de dieren en de vernietiging ervan. Het geheel wordt dan verkocht als economische winst.

Ik denk dat we daar structureel naar moeten kijken, mijnheer de minister, en moeten nagaan welke maatregelen hier nodig zijn om die subsidiekraan zo veel mogelijk dicht te draaien en tegelijkertijd uiteraard de volksgezondheid en de economie te vrijwaren.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, je vous remercie d'avoir fait le point sur la situation et d'avoir rappelé que, dès le 23 octobre, vous avez renforcé de manière préventive les mesures afin d'éviter la propagation des oiseaux sauvages vers les volailles. Je vous remercie aussi d'avoir rappelé également les autres mesures préventives déjà existantes et celles qui seront prises.

Le bémol, c'est effectivement toujours ces questions de moyens dont vous disposez. Mais, si je veux rester quand même sur une note positive, c'est que j'ai quand même, à travers la réponse qui est la vôtre, le sentiment que la situation est monitorée sérieusement. C'est évidemment un élément essentiel quand on est face à de telles propagations.

Enfin, comme je l'ai déjà fait auparavant et comme vous vous en doutez, je ne manquerai pas de revenir vers vous en fonction de l'évolution de cette grippe aviaire.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour ces éclaircissements bien utiles pour nos éleveurs ainsi que pour le grand public. On est convaincu qu'il est vraiment nécessaire de renforcer les mesures. Je vous ai entendu par rapport aux défis des vaccins pour justement pouvoir à terme anticiper les nouveaux foyers d'infection. Par ailleurs, le gouvernement a pris, voici quelques jours ou quelques semaines, la décision d'augmenter le plafond des dépenses pour l'indemnisation des animaux abattus, pour les secteurs bovin et des volailles. Tout cela va dans le bon sens. On veut vraiment anticiper et soutenir les membres d'un secteur particulièrement exposé aux crises sanitaires (grippe aviaire, langue bleue, IBR). On sait que la vigilance doit rester de mise en permanence. Une surveillance renforcée, une coordination efficace entre les niveaux de pouvoir et un accompagnement constant des professionnels de terrain peuvent faire la différence pour éviter de nouvelles perturbations majeures pour les filières agricoles. On compte donc vraiment sur vous, monsieur le ministre, pour continuer à soutenir les éleveurs dans l'application des mesures de prévention et pour avoir une réponse vraiment proportionnée face à l'évolution de la situation qui, on l'a bien entendu, est monitorée, ce qui nous rassure aussi. Nous continuerons à être attentifs.

De strategie voor generatievernieuwing in de landbouw van de Europese Commissie

Gesteld door

PS Patrick Prévot

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 17 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Patrick Prévot (socialist) vraagt hoe België de EU-strategie om het aandeel jonge landbouwers tegen 2040 te verdubbelen zal uitvoeren, met focus op toegang tot grond, financiering en een leefbaar inkomen, en bekritiseert de oneerlijke mondiale concurrentie (bv. Mercosur) en regionale versnippering die een ambitieuze aanpak blokkeert. Minister Clarinval (liberaal) onthaalt het plan positief, benadrukt de regionale bevoegdheid maar belooft coördinatie via de DGE en prioriteiten zoals gelijke kansen voor vrouwen, eerlijke beloning en koppeling aan de nieuwe GLB. Hij erkent dat boerenprotesten andere signalen afgeven dan het EU-beleid. Prévot bekritiseert de historische gebrekkige samenwerking tussen gewesten, noemt eerdere beleidskeuzes "laf" en dringt aan op een concrete, ambitieuze strategie (vs. "halfslachtige compromissen") om niet-landbouwkinderen kansen te bieden, met een duidelijke deadline (2027).

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, fin octobre, la Commission européenne a présenté une nouvelle stratégie pour inciter les jeunes à se lancer dans l'agriculture. Son objectif est clair: doubler la part de jeunes agriculteurs d'ici 2040.

C'est un projet ambitieux mais nécessaire. Comme vous le savez, le métier d'agriculteur est loin d'être attractif aux yeux des jeunes tant les contraintes sont nombreuses et ont été démontré ces dernières années. La concurrence à l'échelle globale – une concurrence que notre groupe socialiste juge comme déloyale – contribue à une précarisation du métier (le Mercosur en est un exemple).

La pyramide des âges parle d'elle-même: à l'heure actuelle, l'âge moyen d'un agriculteur dans l'UE est de 57 ans. Seuls 12 % d'entre eux ont moins de 40 ans. En Belgique, plus de la moitié des agricultrices et agriculteurs ont plus de 55 ans (55 % en 2023). Le nombre de jeunes agriculteurs, lui, est très faible: seulement environ 6 % des chefs d'exploitation ont moins de 35 ans.

La stratégie de la Commission européenne repose sur cinq piliers: 1) l'accès à la terre; 2) l'accès au financement; 3) l'accès aux compétences; 4) l'accès à un niveau de vie équitable dans les zones rurales; et 5) un soutien à la succession.

La Commission soutiendra les États membres sous forme de partage des connaissances, de coordination et de conseils, afin d'intégrer une stratégie de renouvellement générationnel dans les plans nationaux. Elle recommande également aux États membres d'investir au moins 6 % de leur budget agricole dans des mesures de soutien aux jeunes agriculteurs.

Monsieur le ministre, pourrions-nous avoir votre retour sur ce plan stratégique de la Commission européenne? Comment la Belgique compte-t-elle mettre en œuvre les cinq piliers précités dans l'élaboration et la concrétisation de cette stratégie? Comment ces points stratégiques seront-ils partagés et coordonnés entre les différents niveaux de pouvoir? Le gouvernement fédéral compte-t-il investir au moins 6 % de leur budget agricole dans des mesures de soutien aux jeunes agriculteurs comme le recommande la Commission européenne?

David Clarinval:

Monsieur le député, j'accueille favorablement cette nouvelle stratégie européenne de renouvellement générationnel dans l'agriculture. Ce renouveau est essentiel pour assurer la pérennité du secteur agricole. Il faut encourager l'installation de nouveaux agriculteurs capables de valoriser durablement nos terres, tout en intégrant les innovations nécessaires à la modernisation du secteur.

La mise en œuvre de cette stratégie sera principalement pilotée au niveau des régions. Comme toute prise de position belge au niveau européen, les points stratégiques nécessitant une position commune feront l'objet de discussions entre toutes les autorités concernées, fédérales et régionales, dans le cadre de la Direction générale Affaires européennes et Coordination (DGE) au sein du SPF Affaires étrangères.

Les États membres devront présenter leur propre stratégie nationale de renouvellement générationnel d'ici 2028, intégrée dans leurs plans de partenariats nationaux et régionaux. Les aspects budgétaires devront faire l'objet de concertations et négociations avec les collègues régionaux. La stratégie présentée le 21 octobre dernier est en cours de discussion au sein du CSA, le groupe de travail du Conseil dans lequel siègent les représentants des régions.

De manière générale, la Belgique se positionne favorablement envers cette stratégie et souhaite qu'un lien clair et cohérent soit établi avec la nouvelle politique agricole commune (PAC), afin de garantir la complémentarité et l'efficacité des mesures mises en œuvre. La Belgique entend en particulier mettre l'accent sur plusieurs priorités: l'amélioration de l'accès à la terre, le renforcement de l'accès des femmes à la profession agricole, ainsi que la garantie d'une rémunération juste pour les agriculteurs.

Soyez assuré que je défendrai activement les intérêts de nos jeunes agriculteurs et que je veillerai à ce que les mesures futures répondent pleinement aux besoins du terrain, même si les agriculteurs sont en train de faire passer un autre message dans les rues de Bruxelles.

Patrick Prévot:

Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse. Je pense que, chez nous comme ailleurs, cette stratégie de renouvellement générationnel est vraiment un enjeu majeur.

Vous savez que je suis très proche des syndicats agricoles, singulièrement au niveau de la Fédération des Jeunes Agriculteurs, et c'est un combat qu'ils mènent depuis de nombreuses années maintenant. Comment favoriser l'accès à la terre, comment permettre une meilleure transmission des exploitations agricoles? Comment permettre à un jeune de se lancer demain et comment permettre à un jeune qui pourrait être considéré comme un fou parce qu'il n'est pas issu d'une famille d'agriculteurs de tenter l'aventure, belle mais difficile, de l'agriculture?

Monsieur le ministre, il s'agit vraiment d'un défi majeur. En tant qu'État membre, notre pays ne peut pas louper le coche et doit proposer une stratégie ambitieuse pour favoriser ce renouvellement générationnel.

Nous avons été trop longtemps tiraillés entre les régions. Il est arrivé que l'une – peut-être celle que je connais le mieux – se montrait plus volontariste tandis qu'une autre, plus au nord, l'était beaucoup moins, empêchant ainsi que notre pays puisse développer une politique ambitieuse. Dès lors, j'y insiste: nous avons besoin d'une telle politique. J'espère que la note qui sera rendue, si j'ai bien compris, en 2027 par notre pays le sera en effet et que nous n'adopterons pas encore une fois une position chèvre-choutiste ou très tiédasse, comme on le fait malheureusement trop souvent dans les dossiers agricoles.

Voorzitter:

De vragen nrs. 56010437C en 56010438C van mevrouw Verkeyn worden op haar verzoek omgezet in schriftelijke vragen.

Het mentale leed van landbouwers

Gesteld door

PS Patrick Prévot

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 17 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Patrick Prévot wijst op een alarmerende universitaire studie waaruit blijkt dat drie kwart van de landbouwers psychologische nood ervaart en de helft depressief is, met zelfmoord als reëel risico door overwerk, financiële onzekerheid en klimaatstress – hij bekritiseert het gebrek aan concrete federale actie en dringt aan op analyse van de studie en preventieve maatregelen. Minister David Clarinval bevestigt de crisis (dierziektes, regelgeving, marktonzekerheid, geopolitiek) en verwijst naar bestaande steun (Boeren op een Kruispunt, Agricall Wallonie) en een task force tegen oneerlijke handelspraktijken, maar geeft toe de studieauteurs niet ontmoet te hebben – hij belooft dialoog en juridische aanpassingen "indien nodig". Prévot betwist de effectiviteit van huidige initiatieven, benadrukt de structurele uitbuiting (7/7-werkdruk, inkomenstonzekerheid) en stelt voor gezamenlijk de studie te bespreken om suïcidepreventie te versterken, met nadruk op systemische oplossingen in plaats van louter luisterhulp. Beide spreken urgentie uit, maar Prévot eist sture maatregelen, Clarinval blijft vaag over concrete plannen.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, une étude universitaire a mis en évidence que plus de trois quart des agriculteurs sont actuellement en détresse psychologique et un sur deux est en état de dépression. Ces chiffres sont évidemment alarmants. Les longues heures de travail, l'isolement, l'insécurité financière, les aléas climatiques et l'incertitude des marchés entraînent des exigences professionnelles élevées. Lorsque ces exigences deviennent trop lourdes à porter, elles peuvent conduire à l'épuisement professionnel et à un risque accru de pensées et de comportements suicidaires. Ces dernières années, des cas malheureux nous ont été régulièrement rapporté d'agriculteurs ou d'agricultrices qui, parfois après une dépression ou une dépression cachée, ont commis l'irréparable. Ces constats se passent de commentaire.

Monsieur le ministre, avez-vous rencontré les auteurs de l'étude? Avez-vous analysé les résultats de celle-ci en profondeur? Enfin, parce que, tout comme nous, vous êtes législateur, quelles actions comptez-vous initier au niveau fédéral pour répondre à la détresse psychologique de ces agriculteurs?

David Clarinval:

Monsieur Prévot, je suis pleinement conscient des inquiétudes profondes et des difficultés, notamment psychologiques, auxquelles de nombreux agriculteurs sont aujourd'hui confrontés. Ces réalités me touchent d'autant plus que je suis en contact régulier avec des agriculteurs et avec leurs représentants, tant dans le cadre de mes fonctions que dans ma vie personnelle.

En effet, le secteur agricole fait face à une accumulation de défis majeurs. Aux maladies animales qui touchent ou menacent notre pays – nous voyons l'inquiétude monter avec la dermatose nodulaire en France, par exemple, et je peux également citer la grippe aviaire, l'IBR ou la fièvre catarrhale – s'ajoutent des maladies des plantes, un contexte géopolitique instable, une réglementation toujours plus complexe, des tensions persistantes au sein de la chaîne alimentaire, ainsi qu'une charge de travail élevée et un avenir souvent perçu comme incertain.

Cette combinaison de facteurs exerce une pression considérable sur les agriculteurs et explique les préoccupations exprimées.

En ce qui concerne vos questions, je n'ai pas encore eu l'occasion de rencontrer les auteurs à ce stade. Cela étant, je m'efforce, dans le traitement des dossiers dont j'ai la responsabilité, de maintenir un dialogue ouvert, transparent et respectueux avec les agriculteurs, d'être à l'écoute de leurs préoccupations, de tenir compte de leurs revendications et de chercher, que ce soit dans le cadre juridique existant ou en le faisant évoluer lorsque cela s'avère nécessaire, les solutions bénéficiant du soutien le plus large possible. Cela demeure ma priorité.

Ensuite, la task force agroalimentaire mise en place en marge du conflit entre la Russie et l'Ukraine a permis d'aboutir à un certain nombre de réalisations concrètes, qu'il s'agisse de la lutte contre les pratiques commerciales déloyales ou du renforcement de la position de l'agriculteur au sein de la chaîne.

Je tiens aussi à rappeler l'existence de deux dispositifs de soutien essentiels, l'un en Flandre, l'association Boeren op een Kruispunt, l'autre en Wallonie, Agricall Wallonie. Ces structures interdisciplinaires offrent aux agriculteurs un accompagnement précieux face à leurs défis quotidiens.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, le métier d'agriculteur est, en tout cas sur papier, très certainement un métier merveilleux. Malheureusement, la réalité est bien différente et les difficultés sont nombreuses. J'en ai rappelé tout à l'heure dans ma question. Vous en avez ajouté dans votre réponse. C'est évidemment multifactoriel. On l'a dit, l'incertitude des marchés, l'incertitude de savoir combien on touchera à la fin du mois. Un travail particulièrement pénible où les dimanches ressemblent à des lundis et inversement. Une activité au quotidien, très peu de repos et une charge mentale qui explose. On se retrouve avec des agricultrices et des agriculteurs parfois dans une profonde détresse, qui en arrivent dans certains cas à commettre l'irréparable. Si je vous ai demandé si vous aviez rencontré les auteurs de cette étude universitaire, c'est parce que je pense très sincèrement qu'elle est documentée, qu'elle est sérieuse et qu'elle met vraiment le doigt sur des difficultés criantes du monde agricole. Premièrement, je pense que ce serait intéressant de pouvoir les rencontrer. À titre personnel, je vais essayer d'avoir au moins un contact avec eux. Si vous le souhaitez, on peut le faire ensemble avec le plus grand des plaisirs. Deuxièmement, il faut tirer les conclusions de cette étude pour voir comment on peut, en plus de l'expérience de terrain qui est la vôtre – je sais que vous avez de très nombreux contacts –, essayer de mettre en place des mécanismes pour éviter ce taux de suicide important parmi les femmes et les hommes qui nous nourrissent.

De vaccinatie tegen blauwtong

Gesteld door

PS Patrick Prévot

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 17 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Clarinval verdedigt de succesvolle verplichte vaccinatiecampagne 2025 tegen bluetongue (95,8% runderen, 102,1% schapen), die volgens hem de virusverspreiding effectief indamde, maar schaft de verplichting en 40-miljoen-subsidie voor 2026 op omdat het budget (51 miljoen uiteindelijke kost) enkel voor één jaar was voorzien – een miljoen blijft beschikbaar voor restdossiers. Hij beveelt sterk aan vrijwillige vaccinatie voort te zetten, vooral voor jongvee, maar Prévot uitte eerder kritiek op het "verlaten" van veehouders en het risico van herhaling door wegvallende steun, ondanks de waarschuwing dat buurlanden nog steeds risico’s kennen. Beide benadrukken partij-overstijgende samenwerking als sleutel tot het succes, met Prévot die de actualisering van veestapels als nevenwinst noemt.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, il y a un an et un mois, j'avais mis au vote, en commission Santé, une résolution sur la stratégie de lutte contre la fièvre catarrhale.

La situation était alors particulière: une épidémie qui s'était considérablement développée durant l'été 2024; sans doute un défaut de prévoyance dans le chef de l' É tat, alors que le premier cas en Flandre remonte à 2023. Beaucoup d'éleveurs se sont sentis abandonnés. Le préjudice était élevé; mais surtout, vous annonciez une vaccination obligatoire pour 2025 alors qu'aucun budget n'était disponible, donc le tout à la charge des éleveurs. Après débat, la Chambre a voté la prise en charge par l' É tat des frais de vaccination et la mise en place d'une véritable stratégie de vaccination.

Celle-ci a pu être déployée durant l'année 2025 mais on a appris, avec les douzièmes provisoires: que vous supprimiez pour 2026, l'enveloppe de 40 millions prévue pour la vaccination; celle-ci cesse d'être obligatoire. Elle redevient volontaire, avec le message envoyé aux éleveurs de poursuivre les efforts en 2026.

Mes questions sont les suivantes: Quel est le bilan de la stratégie vaccinale pour 2025? Quelle est l'analyse de risque pour 2026? Comment justifiez-vous la suppression de l'enveloppe pour la vaccination? Ne risque-t-on pas de se retrouver, après l'été, à nouveau, dans une situation compliqué, d'autant que vous communiquez que "la situation dans les pays voisins reste préoccupante".

David Clarinval:

Monsieur le député, vous auriez dû relire le début de votre question puisque vous évoquez le fait qu'il y a un an et un mois, nous débattions ici de la résolution sur la stratégie de lutte contre la fièvre catarrhale. Par la suite, nous avions avancé sur la question de la vaccination. Prenons donc le temps aujourd'hui d'évaluer cette année écoulée.

Je suis ravi de vous annoncer que la campagne de vaccination obligatoire contre la maladie de la langue bleue et la maladie hémorragique épizootique menée en 2025 se clôture sur un bilan très positif. Les taux de vaccination atteints sont particulièrement élevés, garantissant ainsi une protection collective des troupeaux. Ces taux s'élèvent respectivement à 95,8 % pour les bovins et à 102,12 % – oui, il est possible d'aller au-delà de 100 % – pour la vaccination des moutons.

Concernant le sérotype 3 de la maladie de la langue bleue, la majorité des troupeaux sont protégés, soit par une immunité naturelle acquise après infection, soit par une immunité vaccinale. Ce très haut niveau de protection immunitaire devrait bloquer la circulation du virus. S'agissant du sérotype 8 détecté en Belgique en août 2025, son impact est resté très limité grâce à la vaccination. Quant au virus de la maladie hémorragique, il n'a pas encore franchi les frontières belges. La couverture vaccinale atteinte limitera son impact sur les troupeaux s'il devait apparaître en Belgique.

Même si la vaccination ne sera pas rendue obligatoire en 2026, la vigilance reste essentielle face à ces maladies vectorielles. Le maintien d'une couverture vaccinale élevée est fortement recommandé, en particulier via la vaccination des jeunes animaux qui seront nés en 2026 et via les rappels de vaccination des animaux vaccinés avant la mise en pâture. Je conseille donc fortement de recommander le plus rapidement possible les vaccins auprès des vétérinaires, sachant que les firmes pharmaceutiques attendent ces commandes pour établir leur planning de livraison pour la Belgique.

Les détenteurs et les vétérinaires ont été informés et sont pleinement conscients des enjeux, au regard notamment des conséquences de l'épidémie de 2024. Une communication dans la presse spécialisée a été également envoyée début décembre.

L'enveloppe de 40 millions, prévue pour la campagne de vaccination obligatoire, a été entièrement utilisée. Cette enveloppe avait été prévue uniquement pour une année de vaccination obligatoire.

En raison du grand succès de la campagne de vaccination – nous avions pensé qu'on aurait plutôt un taux de vaccination de 80 % et on est arrivé à 102 % pour les moutons, parce qu'on a constaté qu'il y avait en fait beaucoup de moutons qui n'existaient pas sur papier et qui sont subitement apparus –, nous avons dû trouver 10 millions en plus en 2025 pour vacciner les moutons. En 2026, un budget d'un million d'euros est prévu pour les derniers dossiers qu'il faudra traiter. Cette campagne aura finalement coûté 51 millions en tout.

Patrick Prévot:

Merci, monsieur le ministre, d'avoir pris le temps d'évaluer ce dossier un an après. Effectivement, comme vous l'avez rappelé, cette campagne se clôture sur un bilan positif, avec un taux de 95,8 % pour les bovins – on ne s'attendait pas à cela lorsque nous avions discuté longuement de ce dossier – et de 102 % pour les moutons. Comme vous l'avez dit, il y avait des moutons qui n'existaient pas sur papier. Cette campagne de vaccination aura également permis d'actualiser et de procéder à un recomptage plus précis des cheptels. Pour terminer sur une note positive, puisque c'est la dernière question de cette réunion, je dirai que c'est un dossier qui nous a occupés quelques journées et quelques commissions. Nous avons eu également quelques coups de téléphone et quelques échanges à titre personnel. Je suis content de voir que ce dossier a été mené à bien. Comme quoi, on peut parfois venir d'horizons ou de partis différents et mener des combats communs, qui peuvent se révéler des succès ensuite. Je pense que cela doit nous rassurer, en tant que femmes et hommes politiques, de se dire qu'il y a encore des combats "trans-partis" qui peuvent être menés de front. Et c'est évidemment ce qu'attendent de nous les personnes qui nous ont élus. La réunion publique de commission est levée à 15 h 33. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 15.33 uur.

De stand van zaken betreffende de energieaudits

Gesteld door

N-VA Lieve Truyman

Gesteld aan

Vanessa Matz (Minster van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)

op 16 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Volgens minister Vanessa Matz zijn er 67 van de 440 geplande energieaudits afgerond (2023–2024), met als belangrijkste bevindingen slechte isolatie en verouderde verwarmings- en ventilatiesystemen, terwijl ingrijpende renovaties nodig zijn voor significante verbeteringen. Ze bevestigt dat 17 relightingprojecten, 12 van 28 laadpaalprojecten (174 palen) en 9 van 16 zonnepaneelprojecten zijn afgerond, maar waarschuwt dat het onrealistisch is alle 800 federale gebouwen tegen 2030 te auditen met de huidige middelen, waardoor de strategie wordt herzien en een nieuwe raamovereenkomst in 2026 komt. Lieve Truyman (parlementslid) prijsde het ambitieuze beleid (relighting, laadpalen, zonnepanelen) en noemde de aanpassingen "een stap in de goede richting", ondanks de vertragingen. Concreet ontbreken nog systematische vervangingscampagnes voor verwarmingssystemen, en loopt de uitvoering van audits en renovaties achter op het Nationaal Energie- en Klimaatplan.

Lieve Truyman:

Mevrouw de minister, in uw beleidsnota over het gebouwenbeheer van de Staat vermeldt u dat de Regie der Gebouwen in mei 2023 een overheidsopdracht heeft gegund voor de uitvoering van grondige energieaudits van de federale gebouwen, die zij beheert. Op basis van de resultaten van de audits zullen de behoeften en de prioritaire acties worden bepaald om de doelstellingen van het Nationaal Energie- en Klimaatplan te behalen.

In 2026, bijna morgen dus, start de tweede fase van de energieaudits. Hoeveel audits zijn er tot op heden in totaal afgerond en wat zijn daarvan de resultaten? Hoeveel audits zijn er in 2025 uitgevoerd? Hoeveel audits staan er gepland voor volgend jaar? Zal de tweede fase op dezelfde manier verlopen als de eerste, of wordt het proces bijgestuurd? Acht u het haalbaar om binnen de vooropgestelde termijn de energieaudits van alle 800 gebouwen af te ronden? Zijn er op basis van de audits al prioritaire acties opgestart, zoals de vervanging van verwarmingsinstallaties? Zo ja, om welke acties gaat het concreet?

In dezelfde beleidsnota lezen we dat de Regie der Gebouwen deze acties in 2025 wil realiseren, met onder meer 14 relightingprojecten, 194 laadpalen op 28 locaties en 16 projecten voor de installatie van zonnepanelen. Zijn die projecten intussen afgerond? Is het mogelijk om de bijhorende gegevens te ontvangen? U kunt die desgevallend ook schriftelijk meedelen, aangezien het om vrij gedetailleerde informatie gaat.

Vanessa Matz:

Tot nu toe heeft de Regie der Gebouwen 67 energieaudits van de geplande 440 uitgevoerd, waarvan er 53 gebeuren via de raamovereenkomst en 14 daarbuiten. Hoewel de resultaten per gebouw verschillen, zien we over het algemeen een tekort aan isolatie en een duidelijke nood aan investeringen in moderne verwarmings- en ventilatiesystemen, evenals in hernieuwbare energie. Voor bestaande gebouwen is het nu eenmaal moeilijker om dezelfde energieprestatie te halen als bij nieuwe gebouwen, tenzij er zeer ingrijpende renovaties gebeuren.

In 2025 zijn 14 audits besteld. De planning voor 2026 wordt nu opgesteld. Het doel blijft om tegen 2030 alle gebouwen in eigendom te auditen, maar met de huidige middelen waarover de regie beschikt, lijkt het niet realistisch om alle audits op tijd uit te voeren. Daarom wordt de strategie herzien en komt er in 2026 een nieuwe raamovereenkomst, omdat twee van de zeven percelen in de huidige overeenkomst niet gegund zijn.

Wat de prioritaire acties betreft, verwarmings- en ventilatiesystemen worden vervangen bij grote renovaties, maar er is nog geen specifieke campagne om alle instellingen systematisch te vernieuwen. Wat de acties uit de beleidsnota 2025 betreft, kan ik melden dat 17 relightingprojecten zijn afgerond. Daarnaast zijn 12 projecten voor laadpalen volledig klaar en lopen er nog 9, samen goed voor 174 laadpalen. Wat de zonnepanelen betreft, zijn er 9 projecten afgerond en nog 6 projecten aan de gang.

Lieve Truyman:

Het is goed dat er inderdaad wordt ingezet op onder andere relightingprojecten, de laadpalen en zonnepanelen. Dat beleid is inderdaad bijzonder ambitieus. We kijken uit naar het nieuwe plan, waarbij er hier en daar wat bijgestuurd wordt. Finaal gaat het wel de goede richting uit.

De nood aan een maatschappelijk afwegingskader voor het prioriteren van netaansluitingen
Het interfederale energiepact en de stroomnetten
Maatschappelijk afwegingskader en energiepact voor netaansluitingsprioritering

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 11 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Samenvatting: Phaedra Van Keymolen (cd&v) kaart aan dat 181 Vlaamse bedrijven zonder stroomaansluiting zitten door verzadigde netten, terwijl datacenters voorrang krijgen via "first come, first served", wat economische groei en energietransitie blokkeert. Minister Mathieu Bihet erkent het probleem, belooft een interministeriële conferentie voor prioritering (eind aan "wie eerst komt, eerst maalt") en netversterking (bv. Boucle du Hainaut), maar Brusseleerdeelname ontbreekt nog. Luc Frank (Les Engagés) benadrukt dringend interfederaal overleg om gefragmenteerde plannen (Vlaamse EnergieGRIP, Waalse Plan Puissance) te bundelen, terwijl Van Keymolen onmiddellijke actie eist om Nederlandse wachttijden (10 jaar) te vermijden. Kernpunt: zonder prioriteringskader en samenwerking blijft de energietransitie stagneren.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, stel u voor, u bent ondernemer in Vlaanderen. U doet elke dag uw best. U doet onze economie draaien. U bouwt een nieuw bedrijfsgebouw en u investeert daarvoor in isolatie, in zonnepanelen of in warmtepompen. Kortom, u doet exact wat de overheid van u verwacht.

Als beloning krijgt u plots een mail met de mededeling: 'geen aansluiting mogelijk'. Niet vandaag, niet volgende maand, misschien zelfs niet over enkele jaren. Dit is helaas geen theoretisch voorbeeld. Vandaag lazen we in de krant de getuigenis van een bedrijf in Nazareth dat 5.000 liter mazout per dag moet verstoken omdat het maar niet aangesloten raakt op het elektriciteitsnetwerk.

Dit bedrijf is niet alleen. 181 Vlaamse ondernemingen zitten nu in deze situatie. Wie meent dat het niet erger kan, moet maar eens naar Nederland kijken. Daar staan duizenden bedrijven en zelfs scholen en ziekenhuizen op de wachtlijst, met wachttijden tot wel 10 jaar.

Vandaag geldt hier nog steeds het principe: first come, first served. Wie eerst een aanvraag doet, krijgt een aansluiting. Een datacenter, een bedrijf, een school, een ziekenhuis, iedereen komt in dezelfde rij, in dezelfde file, terecht. Zonder enige logica.

Dat is niet werkbaar. We hebben dringend nood aan een kader met duidelijke prioriteiten. Als het aan cd&v ligt, kan het niet dat grote datacenters van multinationals onze netcapaciteit komen opslorpen terwijl onze eigen bedrijven, die hier investeren en hun best doen, die zorgen voor jobs en voor groei, geen of onvoldoende stroom kunnen krijgen.

Ik stel u dan ook de vraag die steeds meer ondernemers zich stellen. Mijnheer de minister, hoe wil u voorkomen dat onze bedrijven ook tot 10 jaar moeten wachten op hun aansluiting?

Luc Frank:

Sehr geehrter Herr Präsident, sehr geehrter Herr Minister , chers collègues, ma réplique lors de la question que j'ai posée en commission de l' é nergie a peut-être incité ou invité L' E cho à écrire l'article paru ce matin. Il révèle que des centaines d'entreprises se trouvent aujourd'hui bloquées aux portes du réseau électrique wallon.

La récente prise de parole d'ORES confirme malheureusement une réalité que nous connaissons bien. Premièrement, un réseau saturé. Deuxièmement, des entreprises en attente. Troisièmement, des projets qui s'accumulent faute de capacité. Cela démontre, une fois de plus, l'urgence d'une vision cohérente, partagée et maîtrisée à l'échelle du pays.

C'est pour cela que Les Engagés ont tenu à ce que soit intégré dans l'accord de gouvernement le pacte énergétique interfédéral. Celui-ci a pour but de garantir une co-construction entre les différents niveaux de pouvoir (fédéral et entités fédérés). En effet, trop souvent encore, les différents acteurs travaillent seuls au lieu de travailler ensemble. En Flandre, l'initiative EnergieGRIP avance. En Wallonie, le Plan Puissance a réalisé un état des lieux approfondi. Ces démarches existent, mais restent parallèles et déconnectées.

Nous avons besoin d'une coordination renforcée. Notre accord de gouvernement est clair: "Nous développons avec les régions une vision et une stratégie à long terme avec le pragmatisme et l'ambition nécessaires que nous ancrons dans un pacte énergétique interfédéral dans lequel chacun assume la responsabilité de le mettre en œuvre."

Il est temps, monsieur le ministre, de traduire cet engagement dans des actes. J'ai donc deux questions. Quand comptez-vous prendre contact avec les régions afin d'initialiser concrètement ce pacte énergétique interfédéral? Quel plan de travail ou calendrier envisagez-vous pour mettre sur pied cette coordination indispensable entre les différents niveaux de pouvoir?

Mathieu Bihet:

Chère collègue, lieber Kollege Frank, merci pour vos questions.

La Belgique entre dans une nouvelle ère, celle de l'électrification massive des usages. Entre le développement des zones économiques, la multiplication des voitures électriques, l'essor des data centers ou encore la transition énergétique de nos industries, jamais notre pays n'a eu besoin d'autant de puissance électrique.

Cette tendance va s'amplifier pour se doubler à l'horizon 2050. Mais, déjà aujourd'hui, l'absence d'anticipation et les errements stratégiques du passé coûtent cher et particulièrement à nos entreprises et à nos entrepreneurs. Cette dynamique se reflète dans l'actualité de ces derniers jours; nous en avons d'ailleurs parlé mardi en commission.

Partout dans le pays, les gestionnaires de réseau sont confrontés à une explosion des demandes de raccordement. Tous les niveaux de tension sont concernés: la distribution pour les plus petites structures et le transport pour les acteurs industriels importants. Nous ne pouvons pas nous résoudre à accepter que certains projets et certaines entreprises ne puissent se développer faute de puissance disponible.

Mesdames et messieurs, comme je l'ai déjà indiqué, permettez-moi de rappeler les trois leviers indispensables pour libérer rapidement de la capacité. Premièrement, il faut flexibiliser les raccordements; deuxièmement, clarifier le principe de la file d'attente; troisièmement, réserver la priorité aux projets parvenus à maturité en mettant fin à la règle du "premier arrivé, premier servi".

Collega’s, ik heb dit al herhaaldelijk besproken met zowel Elia als met mijn collega-ministers van de deelstaten. De huidige situatie is onaanvaardbaar. Daarom wordt op mijn vraag binnenkort een interministeriële conferentie opgestart met als doel de strategische krachtlijnen vast te leggen en een kader te creëren om zowel op korte als lange termijn structurele oplossingen uit te werken. Het centraal vraagstuk blijft namelijk de noodzakelijke versterking van het netwerk.

À cet égard, par exemple, je pourrais citer des projets importants et structurants, notamment en Wallonie avec la Boucle du Hainaut. Elle est nécessaire pour accompagner l'électrification et pour soutenir le développement des énergies renouvelables en mer comme sur terre. Le pays ne peut plus accumuler de retard sur ces chantiers et ce n'est qu'en combinant toutes ces mesures à court, à moyen et à long terme, que nous serons efficaces. La capacité du réseau, c'est le premier pilier de l'électrification et de la transition énergétique.

Mes chers collègues, vous le savez, le second pilier qui est tout aussi important, ce sont les capacités de production. Monsieur Frank, sur le pacte interfédéral pour l'énergie, j'ai écrit à l'ensemble des ministres régionaux pour me concerter avec eux dans le cadre de l'élaboration du plan fédéral de développement, le nouveau plan visant les infrastructures électriques de notre pays. Je rencontrerai les ministres régionaux encore dans les prochains jours pour établir ce plan. Mais il manquera toujours un élève à l'appel, c'est le gouvernement régional bruxellois, malgré les tentatives, encore ce matin, de la mise sur pied d'une majorité good move .

U mag erop vertrouwen dat ik samen met mijn regionale collega's alles in het werk stel om de netcapaciteit te versterken, onze bedrijven te ondersteunen en de koopkracht van onze burgers te beschermen.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord, maar ik moet vaststellen dat ondernemers het op dit moment moeten doen met intenties. De realiteit is dat 181 bedrijven nu geen aansluiting krijgen en dat ze op dieselgeneratoren moeten draaien, omdat ze anders geen stroom hebben. Zonder maatschappelijk afwegingskader blijven we dweilen met de kraan open. U verwijst naar een kader en oplossingen op middellange en korte termijn, maar zolang er geen prioritering gebeurt, blijven onze bedrijven, scholen en ziekenhuizen in dezelfde rij staan als de datacentra, die gigantische hoeveelheden netcapaciteit opslorpen.

Laat ons er dus werk van maken, mijnheer de minister. Verhoog de netcapaciteit en maak ondertussen werk van het afwegingskader. Alleen zo kunnen we Nederlandse toestanden vermijden.

Luc Frank:

Sehr geehrter Herr Minister, vielen Dank für Ihre Antwort.

Vous savez très bien qu’il y a des acteurs tout à fait différents à d’autres niveaux de pouvoir. Il faut donc collaborer, collaborer, collaborer, collaborer, pour essayer de faire diminuer ce retard à l’avenir.

Comme vous l’avez dit, un acteur nécessaire n’est pas à la table. Cela ne va pas! C’est honteux. Il faut également, de ce côté-là, trouver un accord pour avancer dans cette démarche très importante pour la transition énergétique.

Je terminerai avec un proverbe allemand: " Viele Köche verderben den Brei ." Autrement dit, trop de cuisiniers gâtent la sauce. C’est aussi quelque chose qu’il faut avoir à l’esprit. En l'occurrence, il y a énormément d’acteurs. C’est pour cela que je répète qu’il faut collaborer et faire le nécessaire.

Je suis confiant, monsieur Bihet, que vous allez y arriver.

Voorzitter:

Hiermee sluiten we de vragensessie af.

De ingebrekestelling door VSOA-Defensie
Het sociale klimaat bij Defensie
Het sociale klimaat bij Defensie
Het sociaal overleg bij Defensie
De sociale dialoog bij Defensie
Sociale aspecten en overleg binnen Defensie

Gesteld aan

Theo Francken (Minister van Defensie)

op 10 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Francken (N-VA) weigert het sociaal akkoord voor Defensie verder aan te passen, ondanks ingebrekestellingen van vakbonden (o.a. VSOA-Defensie) die eisen dat elk gewerkt uur vergoed wordt, pensioenrechten gerespecteerd (kritiek op 11 jaar langer werken door hervorming Jambon) en betere arbeidsvoorwaarden komen voor militairen in politie-ondersteunende taken (nu zonder bevoegdheid/opleiding). Hij verdedigt het akkoord als "de grootste personeelsinvestering in 30 jaar" en wijst budgettaire beperkingen (o.a. STAR-plan) als reden voor weigering van extra eisen, zoals inkanteling van premies in pensioen (geblokkeerd door Jambon om precedenten te vermijden). Kritiek van oppositie (Ponthier, Lacroix): het akkoord is ondermijnd door de pensioenhervorming, oneerlijk (slechts 20/24u vergoed, nachtarbeid niet erkend) en miskent het militaire beroep (fysieke/mentale offers, lagere verloning vs. politie/brandweer). Zij eisen heronderhandelingen en garanties op uitvoering, maar Francken sluit verdere gesprekken uit en ontkent structurele tekortkomingen, met als argument dat "de meeste militairen tevreden zijn" en ACMP (grootste bond) akkoord ging. Territoriale reserve (operationeel vanaf eind 2026) en wettelijk kader voor binnenlandse inzet (via Defensiecodex) zijn in voorbereiding, maar concrete antwoorden op vergoedingen/opleidingen voor straatpatrouilles blijven vaag.

Annick Ponthier:

Mijnheer de minister, mijn vraag gaat niet zozeer over het sociaal overleg als dusdanig, maar wel over de ingebrekestelling door de eigen militairen, althans door hun vertegenwoordigers, met name legervakbond VSOA-Defensie. Mijnheer de minister, u bent niet snel onder de indruk, maar dat is toch wel merkwaardig te noemen. De vakbond stelt u in gebreke, omdat men waardig werk en een vergoeding voor elk uur dat militairen in dienst zijn – dat stemt niet overeen met de in het voorstel tot sociaal akkoord opgenomen aantal uren -, eist. Dat lijkt niet meer dan logisch. We vragen tenslotte heel veel van onze militairen, vooral in de sterk veranderende veiligheidscontext van vandaag. Denken we maar aan het feit dat militairen op straat moeten patrouilleren om in Brussel bijvoorbeeld de politie bij te staan in haar strijd tegen het drugsgeweld, terwijl dat overigens tot nader order nog altijd zonder enige bevoegdheid, zonder aangepaste opleiding en zonder correcte vergoeding gebeurt.

Bovendien wordt er volgens VSOA-Defensie door de nakende pensioenhervorming contractbreuk gepleegd. Jarenlang heeft men militairen de vroege pensioenleeftijd voorgehouden als compensatie en erkenning voor de unieke fysieke en mentale offers die ze brengen. In het voorstel tot sociaal akkoord wordt een en ander nu volgens VSOA-Defensie uit balans getrokken.

Hoe reageert u op de ingebrekestelling door de militaire vakbond VSOA? Heroverweegt u op dit moment nog de invulling van het sociaal akkoord? Vorige week vond een hoorzitting in onze commissie plaats. Er werd van u verlangd om een en ander te herbekijken en opnieuw met hen in gesprek te gaan. Wanneer ziet u dat gebeuren en wanneer ziet u de onderhandelingen over het sociaal akkoord definitief landen?

Voorziet u op dit moment in opleidingen en vergoedingen voor militairen die u wilt inzetten in gemengde patrouilles met de politie? Op basis van welke wettelijke bepaling kunnen zij dat soort taken uitvoeren? U bent bezig met een plan daaromtrent of met een wetsontwerp. Wanneer kunnen we dat verwachten?

Wanneer wordt de eerder aangekondigde territoriale reservemacht daadwerkelijk operationeel? Bent u op dit moment bereid te overwegen om geen reguliere militairen meer in te zetten voor binnenlandse politietaken, maar om eventueel werk te maken van een aangepaste, gespecialiseerde structuur, bijvoorbeeld de territoriale reserve of, zoals het Vlaams Belang voorstelt, een Vlaams veiligheidskorps?

Christophe Lacroix:

Monsieur le président, je renvoie à la version écrite de ma question.

Monsieur le Ministre,

Le moindre que l'on puisse dire est que le climat social à la Défense est explosif.

Votre plan social « à prendre ou à laisser » laisse perplexe les partenaires sociaux : aucune garantie de la part du gouvernement, un Ministre des Pensions qui remet en cause vos dires sur l'âge effectif de départ à la retraite et des missions militaires toujours plus dévoyées. Vous ne les verrez plus avant mi-octobre alors que la situation sociale au sein de votre département est catastrophique et laisse des milliers de militaires dans l'inconnue.

Dans un courrier adressé aux députés fédéraux, CSC, CGSP et SLFP ont dénoncé que votre plan social ne prévoyait rien en matière de pension. Ils nous disent être face à un « mur » et réclament un volet complémentaire sur les pensions ainsi que des mesures transitoires et d'atténuation pour les militaires concernés. « Des milliards supplémentaires sont investis dans le département de la Défense, mais tout est consacré au matériel. Le personnel est oublié, il n'y a pas d'équilibre » peut-on ainsi lire.

Cela confirme que vous êtes plus le Ministre de l'armement que de l'armée.

Dernière évolution, le SLFP vous a adressé une mise en demeure au sujet des rémunérations des militaires.

Monsieur le Ministre,

Comment réagissez-vous aux demandes des syndicats militaires ?

Quelles initiatives concrètes et selon quel agenda allez-vous prendre pour répondre à leurs revendications ? Selon quel agenda ?

Quand allez-vous faire toute la lumière sur l'allongement de plus de dix ans de la carrière des militaires alors que votre collègue Jambon ne répond pas à nos questions ni à celles des syndicats ?

Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Axel Weydts:

Mijnheer de minister, we hebben nog niet zo lang geleden inderdaad heel boeiende hoorzittingen gehad met de vakorganisaties. Die waren op veel vlakken een eyeopener, als ik dat naast de gesprekken leg die ik vaak voer met militairen. Ik zal niet te veel in detail treden.

Ik vraag mij echter af hoe het nu verder moet. Wat is de volgende stap? Ziet u een mogelijkheid voor nog meer aanpassingen aan wat nu voorligt? Voor alle duidelijkheid, ik vind wat nu voorligt, een enorme verbetering. Dat hebben alle vakorganisaties ook moeten erkennen. Voor de ene vakorganisatie was het nog niet voldoende en de anderen gingen ervan uit dat het voorgelegde voorstel op dit moment het meest haalbare was.

Laat dat ook mijn boodschap aan de vakorganisaties en de militairen zijn. Wie zegt dat het een eindpunt is of hoeft te zijn wat de verbetering van het statuut van onze militairen betreft? In de vorige legislatuur hebben de plannen van minister De Donder ervoor gezorgd dat de reguliere verloning van onze militairen eindelijk op een waardig niveau is gebracht. We hebben nu een sociaal akkoord dat ervoor zorgt dat de vele uren waar onze militairen ingezet worden, worden gecompenseerd. Wie zegt dat er in een volgende legislatuur of in volgende akkoorden niet nog een verbetering kan komen?

Mijnheer de minister, kortom, wat is het vervolg? Zit hier nog iets in dat de andere vakorganisaties ervan kan overtuigen om mee te tekenen? Of denkt u dat het bij het voorgestelde akkoord moet blijven en dat u straks met uw plan zult komen? Dat plan is weliswaar slechts door een van de vakorganisaties ondertekend, maar het gaat wel om de grootste met de meeste leden, zoals de heer Huwart van de militaire vakbond ACMP hier heeft gezegd. Hoe ziet u het?

Stéphane Lasseaux:

Monsieur le ministre, la semaine dernière, nous avons auditionné les syndicats de la Défense au sein de cette commission, c'est-à-dire le syndicat qui a accepté votre proposition d'accord de juillet et ceux qui ne l'ont pas accepté – du moins pas encore.

On peut retenir que tous reconnaissent des avancées importantes dans ce que vous proposez et mon groupe politique le reconnaît également et vous soutient. C'est pour cela que l'important syndicat CGMP l'a signé.

Néanmoins, il faut pouvoir entendre les demandes et les inquiétudes des autres syndicats. Ainsi, dans l'accord, il y a au moins deux points où vous vous engagez à plaider une amélioration de la situation au sein du gouvernement.

En effet, les mesures portant sur la bonification et celles portant sur la revalorisation de la rémunération liée à la fin de la péréquation demandent l'accord du ministre des Pensions. Monsieur le ministre, chez les Engagés nous ne doutons pas de votre ferme volonté d'améliorer la situation des militaires. Néanmoins, nous sommes inquiets car il ne semble pas que votre plaidoyer auprès du ministre des Pensions semble suivi d'effets positifs.

Dès lors, pourriez-vous nous dire où en est ce plaidoyer? En cas d'échec, quelles autres mesures compensatoires pourraient être envisagées? Allez-vous vous réunir à nouveau avec les syndicats pour en discuter? Que proposez-vous comme autres mesures pour tenter de faire signer le projet d'accord par les autres organisations syndicales?

Theo Francken:

Ik zal aan dat sociaal akkoord niets meer wijzigen. No way. De vakbonden zullen hun ei moeten leggen.

Ik heb hen gevraagd, op 25 juli, of ze wilden ondertekenen. Dat was na een hele lange sessie. Het Parlement was toen al in reces. Ik wou op vakantie vertrekken, zoals iedereen, want het was een heel zwaar jaar geweest. Ik wilde absoluut nog dat sociaal akkoord onderhandelen. We hebben daar ongelooflijk veel tijd en energie in gestoken. Heel mijn kabinet trouwens, en ook de vakorganisaties. We hebben daar gedurende uren bilaterale vergaderingen gehouden. We hebben gepraat en geluisterd. Ik dacht dat we er eigenlijk wel waren. Er is toen gezegd dat de vakbonden statutair nog geen groen licht mochten geven, dat ze echt hun achterban nog moesten raadplegen. Toen ze zeiden dat ze niet akkoord konden gaan, kwam dat wel binnen. De ACMP heeft zich wel akkoord verklaard.

Ik meen dat er op dat moment heel veel onduidelijkheid was en er waren heel veel vragen. Begin september zijn ze begonnen met een tool waarmee elke militair individueel kan berekenen wat de facto zijn pensioenleeftijd zal zijn en wat dat de facto betekent voor zijn loon, voor de opspremies enzovoort. We hebben toen informatiesessies georganiseerd in een tiental militaire kwartieren. Daar kwam altijd heel veel volk naartoe. Die hebben enorm veel van de wrevel, de onzekerheid en de stress weggenomen bij onze militairen. Nu is het relatief kalm. Ik meen dat het redelijk goed verlopen is.

In de jongste versie van de pensioenteksten was er nog één discussiepunt.

Un des points, monsieur Lasseaux, concernait le "plus un".

Het contingent van 1971 moest twee jaar langer werken, maar dat wordt één jaar. Jan Jambon heeft dit willen overnemen. Zij zullen dus niet onmiddellijk twee jaar langer moeten werken. Voor de mensen van 1971 - ik moet dit nog dubbelchecken - gaat het dus om één jaar langer werken. Voor de mensen van 1972 is dat twee jaar. Zo wordt dit dus toegepast: De mensen van 1971 moeten dus niet meteen twee jaar langer werken.

We bekijken nog heel wat modaliteiten. Maandagavond had ik nog een lange briefing over hoe de uithuispremie exact moet worden berekend en hoe we dat gaan aanpakken. Dit zijn concrete en belangrijke punten voor het personeel, maar ook vrij technisch.

Dan hadden we op 19 oktober ook nog een vergadering. Ik vroeg me af of men nu zou tekenen of niet, maar het was eigenlijk een heel vreemde vergadering, waarbij zij gewoon nog een aantal eisen hebben gesteld, maar er werd geen duidelijke conclusie bereikt. Ik had verwacht dat men finaal zou zeggen dat men niet mee doet. Dat is echter niet uitgesproken. Ze zijn niet vertrokken, ze bleven gewoon zitten, wat de vergadering nog constructief maakte.

Zij hebben nog wel grote vragen, bijvoorbeeld over de premie van mevrouw Dedonder. Dat is eigenlijk een loonsverhoging, die in het kader van een premie werd toegekend. De vraag is of deze premie in het pensioen wordt meegerekend. Jan Jambon heeft hier niet aan beantwoord, ondanks dat ik en mijn kabinetschef en mijn mensen dit herhaaldelijk hebben bepleit. Uiteindelijk heeft Jan Jambon dit niet overgenomen in het finale pensioenvoorstel, uit vrees voor precedenten. Hij zei dat als deze premie in het loon wordt opgenomen, ook andere diensten zoals politie en brandweer dit zouden vragen, wat niet helemaal onterecht is. In die zin is dit een moeilijk punt voor de minister van Pensioenen.

Het blijft een vakbondseis en het wordt door iedereen gevraagd. Men vraagt ook om de premie voor hogere officieren volledig in de wedde en het pensioen op te nemen. Er zijn nog verkiezingen in 2029. We zullen nog veel memoranda van vakbonden ontvangen, die aangeven dat dit hun belangrijkste vraag voor de volgende legislatuur is.

Dit akkoord is de grootste personeelsinspanning van de afgelopen 30 jaar op het vlak van defensie, zonder discussie. Als dit akkoord niet wordt goedgekeurd, dan moet dat maar zo zijn. Ik heb er alles aan gedaan.

Valt het akkoord goed bij de militairen? Ja, absoluut. Er zullen altijd enkele mensen zijn die niet tevreden zijn. De algemene pensioenverhoging wordt door velen niet gewaardeerd. Velen zouden de leeftijd liever op 56 jaar houden, anderen zelfs op 50 of 48 jaar. Dat is echter de keuze die we hebben gemaakt. Dat is nu eenmaal een feitelijkheid en de pensioenleeftijd zal dus stelselmatig omhooggaan. De Zweedse regering heeft daarover indertijd enkele beslissingen genomen. Daarvoor zijn er nog beslissingen genomen. Nu volgen de militairen.

Zullen zij allemaal tien jaar langer moeten werken? No way. We hebben veel modaliteiten uitgewerkt. De meeste militairen zullen twee of drie jaar langer moeten werken. Er zijn er ook al heel veel die gewoon blijven werken na hun 56ste. Het is dus niet zo dat iedereen op 56 stopt.

Ik denk, eerlijk gezegd, dat we er wel zijn. Wat nu finaal moet gebeuren, is een goede vraag. De finale teksten van het pensioenakkoord zijn bijna volledig. Op basis daarvan verwacht ik een antwoord van de vakorganisaties: ondertekenen ze mee of niet?

Er was nog een vraag over de maaltijdcheques. Als men nu een continue dienst van 24 uur doet, ontvangt men maar één maaltijdcheque, wat niet volledig eerlijk is. Dat wordt aangepast. Daar ga ik op in. Dat was een vraag van de vakorganisaties.

Dat geldt ook voor het plus-één systeem. Daar gaat minister Jambon op in.

Tot slot was er een vraag naar de inkanteling van premies in het loon en volledig in het pensioen. Daar wordt niet op ingegaan. Er blijft dus eigenlijk nog één openstaand punt. Het is een belangrijke eis, maar leg het memorandum van de vakorganisaties dat we voor de verkiezingen ontvingen hiernaast. Het is indrukwekkend wat ze hebben binnengehaald.

Dan blokkeren ze het vanwege één punt dat ze niet hebben binnengehaald, om vervolgens te zeggen dat het op niets trekt. Ik vind persoonlijk dat sommigen het defensieberoep op een heel negatieve manier afschilderen. Het lijkt alsof het de ergste job ter wereld is. Ik heb het vanochtend al gezegd, militair zijn is blijkbaar bijna traumatisch. Ik denk niet dat dit helemaal correct is, maar goed, iedereen moet vooral doen wat hij denkt te moeten doen en we zullen zien.

Dus neen, ik ga de tekst niet nog eens grondig aanpassen. Dit is het. Dat sociaal akkoord wordt ook nog naar wetteksten vertaald en gaat nog naar Conego. De technische details worden allemaal nog besproken. We zijn dus nog niet thuis.

Annick Ponthier:

Ik dank de minister voor zijn antwoord.

Ik moet zeggen dat de hoorzittingen vorige week met de sociale vakorganisaties in de commissie heel erg to the point waren, de ogen op veel vlakken hebben geopend en heel eerlijk waren. Dat was niet verrassend voor ons als commissieleden, omdat wij die hoorzittingen al hadden bijgewoond en wisten wat er schortte of nog kon worden verbeterd aan het militair statuut. Ook voor de mensen op het terrein zal dit wellicht niet verrassend zijn geweest, maar het was wel ongemakkelijk om te aanhoren. U kunt mij er niet snel van verdenken een syndicalist te zijn, maar in deze situatie vind ik dat de vakorganisaties alle recht van spreken hebben.

Er werd gesteld dat een uur een uur is, maar dat is het niet. Welzijn op het werk wordt miskend. Loopbaantoelagen in de wedde berekenen gebeurt niet, gelijkschakeling van de verloning met andere veiligheidsberoepen wordt niet gerespecteerd. Er bestaat nog veel onduidelijkheid over de opspremie. Ook heerst er nog heel wat onduidelijkheid over de specifieke voorwaarden voor bepaalde oppensioenstellingen en zijn er vragen inzake vergoedingen. De afgelopen week werd er zo nog meer opgemerkt.

Uw reactie hierop is dat u aan dit sociaal akkoord niets meer zult wijzigen. U hebt ook niet geantwoord op de vraag om opnieuw in gesprek te gaan. Ik heb begrepen dat u niet in gesprek wilt gaan.

Wat ik nog erger vind, is dat u het wel wat op flessen trekt door te zeggen dat er altijd wel enkelingen zullen zijn die het niet genoeg vinden en die al op 48-jarige leeftijd met willen pensioen willen gaan, en blokkeren op één ding. Het gaat echter niet om één ding, maar om meerdere dingen. Vorige week konden we dat heel concreet horen. Ik betreur dit ten zeerste en vind dit ook een miskenning van respect voor onze militairen.

Nochtans stond er in uw regeerakkoord dat langer werken moest lonen, dat operationaliteit moest worden beloond en dat de specificiteit van het militaire beroep moest worden gerespecteerd, gewaardeerd en beloond. Het sociaal akkoord was oorspronkelijk een manier om het militair statuut te verbeteren. Er zijn heel wat verbeteringen, laat dat duidelijk zijn. Het sociaal akkoord werd echter onderuitgehaald door de pensioenhervorming die er doorheen kwam gefietst. Dit plaatste een en ander voor militairen in een ander daglicht. Elf jaar langer werken vergt in de praktijk meer bijsturing dan wat er nu gebeurt.

Nu gebeurt er een inhaalbeweging. U schudt het hoofd, maar het is wel zo. Nu gebeurt er een inhaalbeweging richting het normale, maar niet tot op het normale niveau.

De slotsom van heel dit verhaal, er is op dit moment geen enkele garantie over het hele akkoord. De vorige sociale akkoorden werden allemaal voorgesteld als mooie bijsturingen, maar in de praktijk kwam daar weinig van terecht omdat er geen budgettaire buffer was, omdat de voorziening of de situatie in de praktijk niet navenant was. Toen er daarover achteraf werd geklaagd, zou u tegen de vakorganisaties hebben gezegd – en u moet dat desgevallend maar tegenspreken – dat ze dan maar niet zo naïef hadden moeten zijn.

Ik vraag mij af wat er op dit moment gebeurt. Vindt u echt dat de vakorganisaties nu wel moeten tekenen en opnieuw naïef moeten zijn, om uw eigen woorden te gebruiken? Ik vind van niet en ik meen dat u de militairen het respect moet geven dat zij verdienen.

Ik rond af met te zeggen dat u op al mijn specifieke vragen met betrekking tot de territoriale reserve, de militairen op straat en het wettelijk kader daarrond geen enkel antwoord hebt gekregen.

Christophe Lacroix:

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Elles ne m'ont évidemment pas satisfait mais ce n'est pas trop grave s'agissant de moi: elles ne satisfont pas trois syndicats sur quatre. Ces trois syndicats ne doivent pas être méprisés et mis de côté parce qu'un seul syndicat représentant un grand nombre de militaires aurait, lui, marqué un accord. C'est là le premier élément: quand on veut mener une concertation, on respecte tout le monde et tous les partenaires, y compris les plus petits. À eux trois, ils représentent du reste également une grande partie des militaires.

Le deuxième élément est que, selon les chiffres qui nous ont été fournis par la Direction Générale des ressources humaines de la Défense nationale – ce ne sont donc pas les chiffres des syndicats – seuls 48 % des militaires pourront demander leur pension après avoir travaillé sept années de plus. L'impact est donc énorme pour ces militaires, en particulier pour ceux qui sont déjà en place. En effet, les nouvelles conditions mises sur la table valent pour les nouveaux, qui intègrent la Défense en connaissance de cause, tandis que les autres avaient un accord social et des acquis qui leur sont aujourd'hui rabotés. Chaque heure serait compensée? Seules 20 heures sur 24 sont compensées, et on ne valorise pas le travail de nuit. Une compensation équitable? Seulement 1,81 € brut de l'heure en plus pour un sergent comptant 9 ans d'ancienneté. Quatorze mois de prime d'opération? C'est 45 € par mois pour les volontaires. Travailler les jours fériés sera mieux rémunéré? On gagne trois fois plus via un flexi-job. Ces chiffres sont véridiques.

Vous évoquez l'accord social du siècle. Non, ce n'est pas l'accord social du siècle. On pourra parler d'accord social lorsque le gouvernement l'aura accepté, ce qui ne m'apparaît pas certain.

Par ailleurs, j'admets que vous avez fait des efforts, mais ces efforts sont insuffisants en l'occurrence. Vous disposez en effet de moyens supérieurs à ceux de la ministre Dedonder. Cette dernière est passée de 1,1 à 1,3 % du PIB, alors que vous êtes passé de 1,3 à 2 % du PIB. En valeur proportionnelle, vous auriez donc pu au moins obtenir plus de 600 millions d'euros pour un accord social. Malheureusement, vous avez aussi été victime de la vision très dogmatique et très idéologique du ministre des Pensions, votre coreligionnaire N-VA, M. Jambon.

Je terminerai en disant que, au vu des tableaux qui nous ont été fournis sur les traitements, revenus, compensations, etc., dans les services de sécurité – les militaires, les pompiers, les policiers, les gardiens de prison – ce sont finalement les militaires qui gagnent le moins. Et ça, ce n'est pas normal.

Stéphane Lasseaux:

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Nous sommes évidemment bien conscients que des améliorations ont été apportées. Toutefois, des accords ont été passés, c'est exact, mais pas avec l'ensemble des syndicats. Nous comprenons bien entendu que lorsque le plus grand syndicat propose un accord, cela permet d'avancer.

Toutefois, je souligne que le métier de militaire présente une spécificité particulière, de sorte que je ne peux que vous inviter à y être sensible et à continuer à rechercher des solutions et des améliorations, dans la mesure du possible.

Theo Francken:

Ik wil nog even kort reageren.

Er wordt hier gesteld dat men geen syndicalist is, maar laat dat volgen door beweringen die geen steek houden. U verwijst naar wat ik in het verleden heb gezegd, maar aangezien u daar niet bij was, herhaal ik beter zelf wat ik eerder heb verklaard. Ik heb gesteld dat men vroeger niet zo naïef moest zijn.

Wanneer men onderhandelt en weet dat de bevoegde minister nul euro extra heeft of zelfs moet besparen, dan is het enigszins goedgelovig te denken dat de afspraken zomaar zullen worden ingevoerd.

Bovendien blijft een aantal mensen rond de tafel herhalen dat het akkoord er niet zal komen. Ook sommige syndicaten blijven dat opperen. Het budget is evenwel voorzien; dat staat vast.

Wanneer wordt beweerd dat het allemaal veel te weinig is en dat minstens 600 miljoen euro moet worden uitgetrokken, is dat naar mijn mening buiten proportie. Er zijn veel andere noden. Het gat van 5 miljard euro in het STAR-plan, om maar iets te noemen, moest worden gevuld.

Ook moeten nog veel andere capaciteiten worden aangekocht, is er infrastructuur nodig en moet extra personeel worden aangeworven om onze organisatie te versterken. Het blijft telkens een keuze en ik meen dat wij de juiste keuze hebben gemaakt.

Ik wil nog even kort het volgende meegeven. De ingebrekestelling van begin oktober heeft volgens mijn laatste informatie ondanks het ruim verstrijken van de gestelde termijn vooralsnog niet geleid tot de erin aangekondigde gerechtelijke procedure. Desgevallend zal een verweer voor de rechter worden gevoerd. Ik ben dus wel in gebreke gesteld, maar vervolgens is er niets mee gebeurd en is er evenmin een zaak aanhangig gemaakt. Misschien komt die zaak er nog. Dat weet ik niet. Volgens mij maakt die zaak niet veel kans. Mijn juristen fluisteren mij alleszins in dat die zaak geen schijn van kans maakt.

Mevrouw Ponthier, over de inzet van militairen op straat merk ik op dat momenteel een nieuw en verbeterd wettelijk kader dat de inzet van militairen voor binnenlandse opdrachten regelt, wordt uitgewerkt op de werf van de Defensiecodex, die binnenkort met de vakorganisaties zal worden besproken. In afwachting van de invoering van de Defensiecodex vindt dergelijke inzet in België, wanneer noodzakelijk, uiteraard plaats onder het bestaand wettelijk kader. De militairen zullen voor een dergelijke inzet de correcte informatie en opleiding moeten krijgen. De vergoedingen en toelagen verbonden aan die vorm van inzet, zullen worden toegepast.

De territoriale reserve zal vanaf eind 2026, begin 2027, stelselmatig worden op- en uitgebouwd. Het concept alsook het operationele en juridische kader wordt momenteel door de Defensiestaf uitgewerkt.

De mogelijkheid van een gespecialiseerde veiligheidsstructuur wordt niet a priori uitgesloten, maar vergt een grondige analyse en politieke consensus op zowel federaal als gewestelijk niveau.

Voorzitter:

Mevrouw Ponthier, kunnen we het daarbij laten, of wenst u nog te repliceren?

Annick Ponthier:

Mijnheer de minister, bedankt voor de aanvulling van uw antwoord op mijn vragen. Wat het sociaal akkoord betreft, een sociaal akkoord ondertekenen met nul euro budgettaire dekking is uiteraard naïef. U hebt gelijk wanneer u daarvoor waarschuwt en wanneer u stelt dat daarin destijds onjuist werd gehandeld. U geeft aan dat er nu wel middelen zijn voorzien. Volgens wat wij hebben vernomen, en ik heb geen enkel criterium om daaraan te twijfelen, zijn er weliswaar middelen voorzien, maar te weinig om te realiseren wat u wenst. Bovendien is er vooralsnog geen dekking door de regering. Dat lijkt me geen detail in het geheel. Voor de vakorganisaties is er daardoor geen enkele garantie dat zal worden uitgevoerd wat u wilt realiseren. Ik herhaal dan ook wat ik eerder heb gezegd, alles in overweging genomen lijkt het me bijzonder naïef om dat sociaal akkoord nu te ondertekenen. Voorzitter: Christophe Lacroix. Président: Christophe Lacroix.

De verzwaring van het antibioticaregistratiesysteem voor dierenartsen
De onuitvoerbaarheid van het nieuwe systeem voor de registratie van antibiotica
Strengere antibioticaregistratie en uitvoeringsproblemen in diergeneeskunde

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid), David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 10 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Vlaamse en Waalse dierenartsen stapten collectief op tijdens een federale infosessie, kritiserend dat het nieuwe antibioticaregistratiesysteem – strenger dan Europa eist en zonder sectoroverleg ontwikkeld – hun werkbaarheid ondermijnt, ondanks hun topprestaties (60% antibiotica-reductie sinds 2011) en onevenredige administratieve last. Volgens Katleen Bury dreigt de zorgcontinuïteit door onbetaalde overwerkdruk en subsidie-ongelijkheid (€650.000 voor overkoepelende structuren, niets voor praktijkdierenartsen), terwijl een beloofde "encodagepremie" onvoldoende zou zijn. Minister Vandenbroucke belooft constructief overleg met de sector op 26 november, maar ontwijkt concrete antwoorden op de vraag naar opschorting, evaluatie of structurele betrokkenheid. Bury benadrukt dat de collectieve opstap een noodkreet is, wijst op hoge zelfmoordcijfers in de sector en hoopt op herziening van de verzwaringen en volwaardige inspraak.

Katleen Bury:

Op 26 november zijn de Vlaamse en de Waalse beroepsverenigingen collectief opgestapt tijdens een infosessie van de federale overheid. Dat is ongezien. Het is niet zo dat zij tegen digitalisering zijn, maar het nieuwe, zwaardere antibioticaregistratiesysteem is een breekpunt voor hen. Ze wijzen erop dat ze al tien jaar uitzonderlijke resultaten boeken in de strijd tegen antimicrobiële resistentie en dat het gebruik van antibiotica in de dierengeneeskunde met meer dan 60 % is gedaald sinds 2011. Dat is top in Europa en dat werd bovendien gerealiseerd zonder extra middelen, maar wel met een groeiende administratieve belasting.

In de praktijk betekent dat heel lange werkdagen waarbij men de gegevens 's avond laat nog in de computer dient in te voeren in systemen die het vaak laten afweten. De dierenartsen zien zichzelf zo eerder als administratieve krachten in dienst van de overheid in plaats van als zorgverstrekkers.

Daarbovenop komt nu een systeem dat verder gaat dan Europa vraagt en dat werd ontwikkeld zonder co-creatie met de sector. Alsof dat nog niet genoeg is, blijkt de overkoepelende structuur achter de antibioticaregistratie jaarlijks meer dan 650.000 euro aan subsidies krijgt, terwijl de dierenartsen op het terrein daarvan geen cent krijgen.

Mogelijk komt er in 2019 een 'encodagepremie', maar die is sowieso totaal onvoldoende. Dat voelt voor veel dierenartsen als een kaakslag.

Waarom wordt een zwaarder systeem doorgedrukt dat verder gaat dan de Europese verplichtingen en ontwikkeld werd zonder gedragen overleg?

Erkent u dat dit de werkbaarheid van de praktijkdierenartsen zwaar ondermijnt en de zorgcontinuïteit bedreigt?

Bent u bereid de invoering op te schorten, een onafhankelijke evaluatie uit te voeren en de dierenartsensyndicaten eindelijk structureel te betrekken bij een herwerking?

Hoe verantwoordt u dat de overkoepelende structuren honderdduizenden euro's subsidies ontvangen, terwijl de praktijkdierenartsen – die de lasten dragen – niets krijgen?

Frank Vandenbroucke:

Ik ontvang vrijdag samen met minister Clarinval de beroepsorganisaties van de dierenartsen om het over die problemen te hebben. We zullen samen de materie in alle sereniteit constructief bespreken en op zoek gaan naar strategieën om een antwoord te bieden op de aangekaarte problemen.

Om het overleg alle kansen te geven, ga ik vandaag niet in op de specifieke vragen die u hebt gesteld.

Katleen Bury:

Het doet me veel plezier dat u de organisaties vrijdag ontvangt. Ik wijs erop dat het echt wel om een noodkreet gaat, als de dierenartsenverenigingen collectief de zaal verlaten. Er moet zeker rekening worden gehouden met het menselijke aspect, de werkbaarheid en de mentale belasting. De sector staat bekend om de heel hoge zelfmoordcijfers. Ik ben dus blij dat de verenigingen vrijdag mogen langskomen en hoop dat de verzwaringen worden herbekeken, dat er misschien een onafhankelijke evaluatie volgt en dat u hen volwaardig betrekt en niet alleen maar eventjes luistert. Dankuwel.

De Einstein Telescope

Gesteld door

VB Dieter Keuten

Gesteld aan

Bart De Wever (Eerste minister)

op 10 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Samenvatting: Dieter Keuten (parlementslid) vraagt premier De Wever naar het Duitse standpunt over de Einstein Telescope (zwaartekrachtgolvendetector), na diens gesprek met bondskanselier Merz, en bekritiseert dat het dossier niet aan bod kwam. De Wever stelt dat Duitsland (met twee interne kandidaturen: Noordrijn-Westfalen en Saksen) de beslissing blokkeert, terwijl de drielandenkandidatuur (BE/NL/DE) technisch en economisch sterker is dan Italië; hij wijst op gereedheid, financiering (o.a. Vlaamse steun) en diplomatieke lobby (o.a. bij Frankrijk en Luxemburg), maar benadrukt: "Time is of the essence". Keuten waarschuwt dat Italië (met steun van Duitsland) strategischer lobbyt, wetenschappers naar Saksen stuurt en twijfel zaait over het driehoekontwerp (vs. twee L-vormen), en pleit voor meerdere scenario’s in het bidbook; hij verwelkomt extra federale middelen uit het regeerakkoord. De Wever blijft vasthouden aan het enkele driehoekscenario als optimale keuze.

Dieter Keuten:

Dank u, mijnheer de voorzitter. Mijnheer de premier, naar aanleiding van uw bezoek aan de Duitse bondskanselier Merz op 26 augustus 2025 heb ik een vraag over de Einstein Telescope. Voorafgaand aan dat bezoek stond het dossier van de Einstein Telescope uitgebreid in de pers. Het is positief dat dat dossier de nodige aandacht krijgt.

U zou het thema op de agenda zetten tijdens uw overleg met de Duitse bondskanselier. Helaas moest ik vaststellen dat er na afloop van dat gesprek tijdens de persconferentie, zelfs niet in het beste Duits, met geen woord over is gerept.

Ik verneem daarom graag wat het standpunt is van de Duitse regering. Wat hebt u gehoord van de heer Merz over de drie kandidaten die momenteel strijden om de bouw van deze detector van zwaartekrachtgolven? Hoe schat u onze slaagkansen in? Welke bijkomende diplomatieke inspanningen plant u om onze kandidatuur verder te ondersteunen?

Bart De Wever:

Het was duidelijk niet de pers, maar de parlementsleden die ik had moeten uitdagen om te blijven zitten voor de rest van de vragen. Ik excuseer mij tegenover de leden van de vierde macht.

Het knelpunt met de Einstein Telescope ligt vooral in Duitsland, mijnheer Keuten. Daar zijn niet één, maar twee Duitse kandidaturen: Noordrijn-Westfalen en Saksen. De Duitsers moeten een keuze maken, maar tot op heden hebben ze geen standpunt ingenomen. Ik zal mijn collega vragen wanneer hij die knoop denkt door te hakken. Zij moeten dat doen; wij zijn klaar. Dat zou de zaak in een stroomversnelling kunnen brengen.

Wij hebben een drielandenkandidatuur, die wetenschappelijk en economisch zeer sterk is. We hebben een aanzienlijk voordeel ten opzichte van de voor de hand liggende concurrent, Italië. In Italië zou in zogenaamde twee L-vorm op twee aparte locaties moeten worden gebouwd, waardoor de schaalvoordelen aanzienlijk afnemen. Wij daarentegen hebben een driehoekig bouwproject, wat technisch beter is en economisch bijzonder sterk.

Rond het drielandenpunt bestaat een groot industrieel en wetenschappelijk ecosysteem in de Euregio Maas-Rijn, wat het evident maakt om de Einstein Telescope daar te bouwen. Bovendien is de financiering in orde, zowel in Nederland als in België en dan vooral dankzij de Vlaamse deelstaat, die al ruim middelen heeft gereserveerd. Het ligt dus niet bij ons.

Het doorhakken van de knoop voor Noordrijn-Westfalen – naar mijn inschatting, maar wie ben ik want ik ben geen Duitser – blijkt bijzonder moeilijk. De kandidatuur van Saksen is een zeer zwakke, efemere kandidatuur, maar binnen een federaal systeem is het politiek vaak complex om met deelstaten om te gaan. Dat blijkt niet alleen bij ons het geval te zijn, ook daar is die knoop nog niet doorgehakt. Van zodra dat gebeurt – en ik spreek niet namens de heer Merz – hopen ze dat dit onverwijld plaatsvindt. Het is niet aan ons om die timing te bepalen, maar zodra die beslissing valt, kunnen we doorzetten en dat dossier op dat moment binnenhalen. Naarmate de tijd verstrijkt, bestaat het risico echter dat uw tegenkandidaat zich sterker bewapent, actiever lobbyt en zijn dossier verder versterkt. Dus time is of the essence .

Ik denk dat daarmee de essentie van de vraag is beantwoord. We zijn er klaar voor, de Nederlanders zijn er klaar voor en we hebben ons ook verzekerd van alle mogelijke steun die nodig is. Ik heb een bilaterale ronde gemaakt langs alle buurlanden. Ook Luxemburg mogen we daarbij niet vergeten, want dat ligt eveneens in de onmiddellijke nabijheid. Ik ben bij de Fransen geweest en heb toegelicht waarom onze kandidatuur ook voor Frankrijk interessant kan zijn. Tijdens het laatste Benelux-overleg heb ik er gebruik van gemaakt om de minister-president van Noordrijn-Westfalen uit te nodigen, de heer Wüst, die uiteraard aan onze kant staat. Ook de vertegenwoordiger van Hauts-de-France – het dichtstbijzijnde Franse departement – was aanwezig. Ik heb hem uitgebreid ingelicht en ook zijn sympathie voor het dossier verkregen.

Ik denk dus dat we onze taak hebben vervuld. Het is nu aan de Duitsers om te beslissen en wat mij betreft liever morgen dan overmorgen.

Dieter Keuten:

Dank u, mijnheer de eerste minister, voor uw antwoord. Het stemt me tevreden te horen dat u uw ronde bij de buurlanden hebt gemaakt. Het lot ligt inderdaad grotendeels in Duitse handen. De Duitsers zijn echter slim genoeg om op twee paarden te wedden. Men zou dus kunnen zeggen dat op het einde van de voetbalwedstrijd Duitsland wint. Ik speel hier de advocaat van de duivel, begrijp me niet verkeerd. We steunen uiteraard onze drielandenkandidatuur, maar we hebben er bewust voor gekozen om volledig voor die ene piste te gaan.

Mijnheer de eerste minister, we hebben gekozen om all-in te gaan voor één scenario, namelijk dat van de driehoek op ons drielandenpunt, voornamelijk in Wallonië of onder de Voerstreek. U zegt dat dit technisch beter is en dat het duidelijk voordelen oplevert om één driehoek te bouwen, met schaalvoordelen als gevolg. Dat klopt, maar ik moet als advocaat van de duivel ook wijzen op mogelijke negatieve gevolgen. Er bestaat namelijk geen wetenschappelijke consensus dat een driehoek beter is dan twee L’en. Sommige wetenschappers zijn ervan overtuigd dat het bouwen van twee L’en op duizenden kilometers afstand efficiënter is. Bovendien zijn er elders in de wereld al L’en gebouwd, waardoor de kennis daarvoor reeds aanwezig is, terwijl de kennis om een driehoek te bouwen pionierswerk vergt. De Duitsers spreiden dus hun risico terwijl wij meteen all-in gaan.

De Italianen spelen het spel heel slim en niet alleen op diplomatiek vlak. Met alle respect voor u, maar mevrouw Meloni opereert diplomatiek op een hoger niveau. De Italianen hangen hun karretje aan dat van de Duitsers. Zij hebben al wetenschappers naar Saksen gestuurd om daar mee onderzoek te voeren naar de ondergrond. Tussen de lijnen ben ik er dus van overtuigd dat de Duitsers en de Italianen, met name de Saksen en de Sardiniërs, een gemeenschappelijke kandidatuur voorbereiden. Dat zou natuurlijk een groot risico inhouden voor onze kandidatuur.

Ik ben dan ook blij dat ik in uw regeerakkoord heb gelezen dat extra federale middelen zullen worden vrijgemaakt. Ik hoop dat wij daar binnenkort meer details over krijgen en dat die extra middelen het projectbureau dat onze kandidatuur voorbereidt, in staat zullen stellen om meer dan één scenario te onderzoeken. Tot op heden bereidt het zijn bidbook immers uitsluitend voor op basis van het driehoekscenario. Mogelijk is het met het oog op risicospreiding en het maximaal benutten van opportuniteiten interessant om meerdere scenario’s te bekijken.

Ik dank u alvast voor uw aandacht.

Voorzitter:

Vraag nr. 56007882C van mevrouw Maouane wordt uitgesteld.

De energienorm
De begrotingstabel en de bijdrage van Fluxys
De uitzonderlijke heffing op Fluxys
De energienorm als ondersteuning van het concurrentievermogen van energie-intensieve bedrijven
De stand van zaken met betrekking tot de energienorm
Energiebeleid, heffingen en concurrentievermogen voor bedrijven

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 9 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de operationalisering van de energienorm om de competitiviteit van energie-intensieve bedrijven te behouden, met kritiek op het gebrek aan concrete vooruitgang en timing. Minister Bihet bevestigt 300 miljoen euro extra middelen (via Fluxys) voor 2026-2029 en wijst op lopende onderhandelingen met de Europese Commissie (CISAF-kader), maar Van der Straeten (oppositie) en Coenegrachts bekritiseren dat er geen enkel besluit is genomen, terwijl buurlanden zoals Duitsland wel actie ondernemen. Wollants uit zorgen over de haalbaarheid van de CISAF-optie (risico op exclusie van meest noodlijdende bedrijven) en pleit voor versnelde uitwerking van alternatieven, terwijl Cornillie (meerderheid) benadrukt dat haastige, slecht afgestemde maatregelen contraproductief zouden zijn. Van Keymolen vraagt dringend juridische duidelijkheid over de inzet van Fluxys-gelden en een tijdlijn voor wetswijzigingen, maar de minister blijft vaag over concrete stappen en juridische grondslagen.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, in het kader van het begrotingsakkoord worden er extra middelen voor de energienorm vrijgemaakt. Dat betekent dat verdere stappen moeten worden gezet om dit te operationaliseren. U hebt een aantal pistes naar voren geschoven; wellicht blijven dit dezelfde mogelijkheden om mee aan de slag te gaan. De vraag is uiteraard welke knopen op dit vlak ondertussen werden doorgehakt of ontward, en of we de verschillende pistes al konden verfijnen zodat we ermee aan de slag kunnen.

Ik heb daarbij enkele vragen.

Welke bedragen wilt u in de komende jaren verdelen? Werd er al een verdere keuze gemaakt tussen de verschillende pistes die u naar voren schoof? In welke mate is er bijkomende afstemming met de Europese Commissie gebeurd? Wanneer plant u dit dossier op de ministerraad voor te leggen? Dank u wel.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, ook ik heb een vraag over de energienorm en specifiek over de begrotingslijn die werd opgenomen in de tabel die is uitgedeeld naar aanleiding van de regeerverklaring.

Wat daarbij opviel, is dat de lijn die bestond in de begrotingstabel die werd ingediend bij het aantreden van Arizona verdwenen is. Die is herleid tot nul. Er wordt nu verwezen naar het ophalen van die middelen via een bijdrage van Fluxys. Met andere woorden, het gaat over het aanspreken van de opbrengsten – als ik het zo mag omschrijven – van de tarieven die op de (…) wachten. Die middelen staan daar in afwachting van gebruik, normaal gezien voor het verlagen van de tarieven voor eindgebruikers of voor investeringen in het netwerk, al dan niet in het waterstofnetwerk.

Dat betekent uiteraard dat we ons bevinden in een voorbehouden bevoegdheid van de CREG. Ik weet wat uw antwoord zal zijn, dus ik anticipeer al: dit is in 2022 ook gebeurd in het kader van de overwinsten. Toen was dat echter een totaal andere situatie, namelijk tijdens de energiecrisis, waarbij winsten werden gegenereerd die niet verwacht waren en op aansturen van de CREG, die zelf stelde dat die middelen konden worden opgehaald. Er was toen wel enige creativiteit nodig om dat te realiseren.

Bestaat er een Europese basis of een wettelijke grondslag om dit te realiseren, met name in de gasrichtlijn en de gasverordening? Gaan die hiertegen in? Hoe zult u dat oplossen?

Wat is de mening van de regulator hierover, aangezien de tarieven een voorbehouden bevoegdheid zijn van de regulator?

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de voorzitter, ik sluit me graag aan bij dit debat. We hebben het hier reeds over gehad tijdens het debat over de State of the Union.

Mijnheer de minister, ik wil graag weten over welk bedrag we precies spreken; daarmee sluit ik aan bij de vraag van de heer Wollans. Mevrouw Van der Straeten zei dat de lijn naar nul gaat en dat er 300 miljoen euro van Fluxys komt. Vorige keer had ik begrepen dat die 300 miljoen er ook nog eens bovenop zou komen. Het lijkt mij daarom nuttig om dat expliciet te verduidelijken en aan te geven over welk totaalbedrag we spreken. Het zou dan over drie jaar gaan, normaal gezien, indien gekozen wordt voor de CISAF-optie, want veel langer kan die optie niet worden toegepast. De vraag is dan wat u na die drie jaar zult doen om de energieprijzen voor bedrijven te drukken.

Ik voeg mij ook bij de vragen die mijn collega's reeds hebben gesteld over de gesprekken met Fluxys en de CREG over die optie. Is er overleg geweest, en wat was hun reactie? Ik neem aan dat Fluxys geen confetti heeft gespoten toen u kwam melden dat u hen 300 miljoen euro lichter zou maken, maar misschien is er toch een compromis gevonden of is er bij de CREG bereidheid om hierin mee te gaan.

Hervé Cornillie:

Monsieur le ministre, l'acc è s des industries à l'énergie, et singuli è rement celles qui sont fortement consommatrices d'énergie, est une question fondamentale, puisqu'il en va de leur compétitivité et de l'emploi de nos concitoyens.

Je crois qu'il est important de prendre du temps pour traiter de la norme énergétique qui vise, justement, à soutenir la compétitivité de ces entreprises. Vous avez voulu, ce faisant, accélérer la transition vers une économie bas carbone, conformément aux orientations déjà présentées au Parlement et dans la presse. Plusieurs pistes sont actuellement examinées dont une s'inscrit dans le cadre du nouveau dispositif européen "Clean Industrial Deal State Aid Framework" (CISAF), un cadre d'aides d'État instauré par la Commission européenne pour faciliter et accélérer le soutien public aux industries, aux projets énergétiques et technologiques liés à la transition écologique. Les modalités finales seront arrêtées en concertation avec les acteurs concernés, en cohérence avec les objectifs climatiques européens à l'horizon 2030 et 2050.

Monsieur le ministre pouvez-vous, à ce stade, nous préciser l'état d'avancement de ce dossier de la norme énergétique, car il est fondamental pour nos entreprises et notre bien-être socio-économique à tous? Comment ce mécanisme est-il appelé à s'appliquer pour, d'une part, alléger durablement la facture d'électricité des entreprises intensives en énergie – c'est la mission première, bien entendu, d'une telle norme – et, d'autre part, renforcer les engagements en matière de décarbonation en ligne avec les objectifs climatiques européens et fédéraux?

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, in de commissie van 21 oktober 2025 verklaarde u dat de operationalisering van de energienorm niet mogelijk is zonder een wijziging van de elektriciteitswet, met name de vervanging van artikel 12 quinquies door een machtiging aan de Koning, een koninklijk besluit en een voorafgaande staatssteunaanmelding en goedkeuring door de Europese Commissie. U gaf toen ook aan dat u nog wacht op opmerkingen van de Commissie over elementen die de vorige regering niet had voorgelegd.

Ik heb daarover drie korte vragen.

Wat is vandaag de concrete stand van zaken en wat is de beoogde timing voor die wetswijziging? Wanneer verwacht u die aan het Parlement te kunnen voorleggen?

Welke feedback hebt u intussen van de Europese Commissie ontvangen over de contouren van de energienorm binnen het CISAF-kader, en tot welke inhoudelijke of technische aanpassingen heeft dat geleid?

Kunt u bovendien verduidelijken op welke juridische basis de middelen die bij Fluxys werden opgebouwd tijdens de energiecrisis kunnen worden ingezet voor de financiering van de energienorm?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, comme vous le savez, le gouvernement vise à introduire une norme énergétique destinée à soutenir la compétitivité des entreprises énergivores, tout en accélérant leur transition vers une économie bas carbone. L'esprit de l'accord de gouvernement privilégiant le maintien conjoint de la compétitivité et du pouvoir d'achat sera respecté.

Pour la période 2026-2029, les moyens prévus dans l'accord de gouvernement seront et restent mobilisés, complétés par trois fois 100 millions d'euros de ressources chez Fluxys. Les modalités précises quant à ces dernières sommes sont en cours d'examen.

Ik ben altijd uitermate duidelijk geweest over mijn ambitie om de competitiviteit te behouden. Met versterkte middelen zal ook de steun worden versterkt. Competitieve bedrijven zijn absoluut noodzakelijk voor een welvarender België.

Comme vous le savez, plusieurs pistes sont actuellement étudiées au sein du gouvernement, conformément aux échanges – qui ont d'ailleurs été relevés par Mme Van Keymolen. Les discussions politiques sont en cours.

Le soutien à nos entreprises, et en particulier celles qui sont grandes consommatrices, ne nécessite pas une seule mesure, mais un paquet de mesures. Des solutions à court terme doivent être mises en place. De plus, des solutions structurelles doivent être envisagées pour permettre de la prédictibilité à nos entreprises. Enfin, je ne vous apprends rien en vous rappelant que des investissements dans le réseau et dans des nouvelles capacités sont primordiaux.

Bovendien, zoals eerder vermeld, hebben we al contact opgenomen met de Europese Commissie om onze benadering af te stemmen.

Conformément aux règles européennes en matière d'aides d'État, le projet détaillé de la norme énergétique sera formellement soumis à la Commission dès qu'un accord complet aura été trouvé. Ma détermination et celle du gouvernement restent sans faille et nous œuvrons en ce sens.

Bert Wollants:

Dank u wel, mijnheer de minister. Het is natuurlijk goed dat de discussies worden voortgezet, zodat uiteindelijk een oplossing kan worden gevonden. De vraag is of, in afwachting van de definitieve beslissing, de twee pistes al niet verder moeten worden uitgewerkt, onder andere door de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG) wat betreft de betrokkenheid van de CREG in een van die pistes. Dat zou een tussenoplossing kunnen zijn om op die manier al vooruitgang te boeken, zodat we op het moment dat de keuze wordt gemaakt, daadwerkelijk een stap verder kunnen zetten.

Over een van die pistes maak ik me overigens zorgen. Het gaat om de piste Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF), waarbij het plafond op de maximale bijdrage en de cumul met de tussenkomst voor de indirecte emissies mogelijk een hinderpaal vormen. Daardoor zouden de bedrijven die het het meest nodig hebben in het kader van CISAF misschien niet op extra middelen kunnen rekenen, of niet op zoveel middelen als waarop ze hopen. Ook daar zou sneller een stap kunnen worden gezet.

Ik heb de indruk dat we de pistes aan het vernauwen zijn en dat we in de geest al vergevorderd zijn. Ik hoop dat het politieke overleg binnenkort zal volgen.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, u kunt niet enerzijds stellen dat het voor u en voor de regering als een paal boven water staat dat de competitiviteit van de bedrijven van groot belang is en anderzijds beweren dat er meerdere pistes nodig zijn, die allemaal worden onderzocht, maar dat er niets concreets voorligt. De eerste minister verklaarde echter op het spreekgestoelte in dit Parlement in februari en de maanden nadien dat het nog dit jaar in orde zou komen. Voor dit jaar komt er evenwel niets meer in orde. Het hele jaar is tijd verloren.

Er is geen enkele stap vooruitgezet, behalve dat alternatieve pistes naar voren zijn gebracht, die evenmin verder worden uitgewerkt. We hinken dus achterop, terwijl onze buurlanden wel blijven doorgaan. Duitsland heeft zich voorgenomen opnieuw in te grijpen voor zijn energie-intensieve industrie en daarvoor de prijzen verder te verlagen. Iedereen weet dat dat leidt tot industriële lekken tussen Duitsland en België. Eerlijk gezegd, begrijp ik dat niet meer.

Als u in dit Parlement een piste voorstelt waarbij het geld bij Fluxys zou worden gehaald, moet u een ontwerp indienen om dat mogelijk te maken. Op één vraag hebt u echter niet geantwoord, namelijk of dat wel mogelijk is op basis van de Europese regelgeving. Volgens mij is dat niet mogelijk en hebt u daarom niet geantwoord en staat u vandaag geen enkele stap verder.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ten eerste, u stelt dat u het vooropgestelde budget niet te buiten gaat en dat u elk jaar nog drie keer 100 miljoen euro erbij doet. Als het uiteindelijke bedrag gewoon de optelsom is van drie jaar, dan is het toch niet moeilijk om dat bedrag te noemen? Ik kom zelf op twee of drie verschillende bedragen uit. Ik zou nu wel eens willen weten wat het wordt.

Ten tweede, ik heb ook geen duidelijkheid over de vraag of het zal lukken met de Fluxysmiddelen.

Ik ben, ten derde, ontgoocheld over het gebrek aan daadkracht en aan snelheid waarmee de regering beslissingen neemt rond de energienorm. De premier snauwde mij in commissie na de totstandkoming van het zomerakkoord van 21 juli af dat de energienorm van de vorige regering broddelwerk was en dat hij dat nu snel zou oplossen. Ook al gaat het om een relatief en subjectief gegeven, een snelle oplossing zie ik toch niet. Het is nu bijna kerstvakantie en pas in 2026 zullen we weten wat de energienorm wordt. Als het dan de CISAF-optie wordt met de nadelen daaraan verbonden, gebeurt er ten minste iets voor de bedrijven. Vandaag gebeurt er niets; iets is altijd beter.

Ik maan u aan tot heel bekwame spoed voor die maatregelen, waarvan u zegt dat ze op korte termijn nodig zijn. Op lange termijn zullen er structurelere ingrepen nodig zijn maar ik hoor u niet aangeven welke dat dan worden behalve dat wij het net moeten versterken, wat geen nieuwe vaststelling is.

Ik vraag mij dan ook af wanneer u knopen zult doorhakken, effectief beslissingen neemt en energie-intensieve bedrijven van een korting zullen kunnen genieten en hun competitiviteit zullen kunnen handhaven.

Hervé Cornillie:

Monsieur le ministre, tout qui connaît un peu le niveau européen sait qu’un paquet de mesures qui serait mal calibré préalablement au niveau de l’Europe serait désastreux, a posteriori , pour les entreprises et leur compétitivité – celles-là mêmes que l’on veut soutenir à travers ce paquet de mesures.

Les moyens mis sur la table sont importants, colossaux, de nature à faire penser que nous allons pouvoir relever ce défi urgent. Nous comprenons donc très bien que ce dossier est encore en cours de développement, mais il est dans l'intérêt des entreprises que soit présenté, au mieux et au plus vite, ce paquet de mesures de court terme et structurelles, notamment pour la prédictibilité. Elles s’en porteront mieux, et à travers elles, nos emplois.

Vous avez raison de souligner qu’une énergie abordable est inconcevable si on ne peut pas l'acheminer. Les travaux en matière de réseau doivent eux aussi être accélérés. Certains dossiers nous préoccupent d'ailleurs dans cette Assemblée. Je vous remercie, monsieur le ministre.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, ik denk dat we allemaal op dezelfde golflengte zitten wanneer u zegt dat er maatregelen op korte termijn nodig zijn, maar ook structurele maatregelen op langere termijn om de competitiviteit van onze bedrijven te garanderen. Ik hoor u zeggen dat er vastberadenheid is. Dat is zeer goed. Wij hopen, of beter, rekenen op een snelle voortgang. De collega’s hebben het hier ook al gezegd: the time is now . Wij volgen het traject dus zeker verder op samen met u.

De sluiting van Doel 2, de ontmanteling van Tihange 1 en de nucleaire toekomst
Een toekomstplan voor nucleaire energie
De definitieve stillegging van Tihange 1
De sluiting van Doel 2
Nucleaire energieafbouw en toekomstplannen in België

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 9 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Bihet benadrukt dat de sluiting van Doel 2 en Tihange 1 (ingezet door vorige regering) niet onomkeerbaar hoeft te zijn, nu juridische hindernissen zijn weggenomen, en dat onderhandelingen met Engie/EDF over levensduurverlenging constructief verlopen—zonder concrete afspraken of tijdlijn te noemen. Wollants en Coenegrachts (N-VA) uiten kritiek op het gebrek aan transparantie en vrees dat Engie’s definitie van "onomkeerbaar" (bv. reactorvat-herbouw) te ruim is, terwijl Meunier (Ecolo) bewerert dat de minister na 1,5 jaar nog steeds geen zichtbare strategie heeft voor de beloofde 4 GW nucleair of netwerkuitdagingen, ondanks herhaalde beloftes in het regeerakkoord. Bihet wijst op prioriteit voor veilige verlenging en nieuwe projecten, maar geen van de oppositieleiders aanvaardt zijn vage garanties als voldoende.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, Doel 2 is intussen stilgelegd en de voorbereidende ontmantelingswerken van Tihange 1 zijn aangekondigd. In het verleden pleitte u ervoor om die werkzaamheden niet uit te voeren en om rond de tafel te gaan zitten met Engie om het alsnog te hebben over een potentiële verlenging van de levensduur. De vraag is alleen of u ondertussen een realistische piste ziet om hiermee aan de slag te gaan.

Ten eerste, hoe kijkt u naar de sluiting en het onklaar maken van Doel 2 en Tihange 1?

Ten tweede, ligt er een onderhandelingskalender op tafel met Engie of is dat denkspoor door een totaal gebrek aan voorbereiding door de vorige regering helemaal gesloten?

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, het geduld van collega Wollants is op. Dat bleek niet zo duidelijk uit zijn vraag, maar dat was het wel in de krantenartikels van vorige week. Hij heeft het helemaal gehad met het feit dat u nog altijd geen nucleaire strategie hebt uitgewerkt en het wordt hoog tijd dat u daar werk van maakt. Ik ben het daarmee eens, maar van uw vrienden moet u het hebben, mijnheer de minister. Hij was hier vriendelijker, maar zo gaat dat dan. Men is wat scherper in de pers en als men dan face to face zit, moet men dat wat afzwakken.

De heer Wollants had alvast goed nieuws. Hij zei dat er wel een strategie is, maar dat die een goed bewaard geheim is. Dat is al meer dan wat we twee weken geleden dachten, namelijk dat er geen nucleaire strategie is.

Mijnheer de minister, mijn vraag is bedoeld om u de kans te geven om dat hardop te zeggen. Het is niet nodig om de nucleaire strategie geheim te houden; u mag die gewoon in de openbaarheid gooien. Zeg het maar gewoon, leg het ons uit, dan zijn we allemaal gerustgesteld dat er is nagedacht, dat er stappen komen, dat er een timing en een tabel is en dat de ambitie er is. Ik kijk dus uit naar de openbaarmaking van uw geheime strategie.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, après 50 ans de production d'électricité, le réacteur nucléaire de Tihange 1 a été arrêté il y a plusieurs semaines. Le démantèlement sera long et découpé en plusieurs phases. Le calendrier des opérations de fin de vie avait d'ailleurs été approuvé par l'AFCN. Les étapes qui supprimeront toute possibilité d'utiliser le réacteur pour produire de l'énergie vont toutefois rapidement survenir.Depuis plusieurs mois, vous avez laissé planer le doute sur la volonté de prolonger de quelques années la durée de vie de ce réacteur.

Concernant Tihange 1, que comptez-vous faire pour prolonger sa vie? Comment comptez-vous mettre Tihange 1 en conformité avec les normes internationales de sûreté? Comment comptez-vous le reconnecter potentiellement avec le réseau, étant donné les déclarations, notamment du CEO d'Elia, relatives aux difficultés? Que vous répond ENGIE sur sa prolongation, puisque que vous êtes censé négocier avec cette entreprise? Enfin, quand présenterez-vous dans cette commission votre stratégie de redéveloppement du nucléaire pour réaliser les objectifs fixés dans votre accord de gouvernement?

Après Tihange 1, Doel 3, Tihange 2, Doel 1, Doel 2 est maintenant le cinquième réacteur belge à être définitivement déconnecté du réseau. Vous vous proclamiez ministre du nucléaire – Atomic Boy! – mais jusqu'à présent, vous avez passé votre temps à valider les suppressions de réacteurs sans nous présenter de stratégie. Confirmez-vous que Doel 2, après Tihange 1, sera donc bien démantelé? Votre accord de gouvernement annonçait une part d'énergie nucléaire de 4 gigawatts dans notre mix électrique. Où en sommes-nous?

Votre accord de gouvernement soulignait également que "à très court terme, le gouvernement prendra toutes les mesures nécessaires à la prolongation des unités existantes répondant aux normes de sûreté et entamera des discussions avec l'exploitant nucléaire et les propriétaires à cet effet". On est en décembre 2025 et il semble que nous avons dépassé le "à très court terme". Pouvez-vous dès lors nous présenter vos résultats, monsieur le ministre?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, vous ne serez pas surpris que je déplore toute fermeture et tout démantèlement rapide de réacteurs dont la durée de vie pourrait être prolongée. Il s'agit de décisions prises il y a un certain nombre d'années, accordées dans le cadre de l'accord Phoenix adopté par le gouvernement précédent. Elles ne relèvent donc pas du choix du gouvernement en place. Dans le contexte énergétique actuel, mais surtout futur, chaque kWh de production fiable et bas carbone compte. C'est précisément en cela que cette fermeture montre à quel point la réorientation fondamentale de notre politique énergétique est nécessaire.

Avec la modification législative du 17 mai 2025, le Parlement a levé tous les obstacles juridiques à une exploitation ultérieure. Le gouvernement n'exclut aucune option qui respecte les normes de sûreté, et notre priorité demeure de préserver et de renforcer notre capacité nucléaire, tant par la prolongation de centrales existantes que par le développement de nouveaux projets nucléaires. Dans un contexte où la demande en électricité augmentera fortement, nous aurons bien besoin de toutes ces sources d'énergie bas carbone.

De uitwisselingen en contacten met de eigenaars en de exploitanten van de kerncentrales, evenals met andere potentiële investeerders verlopen constructief. De ondernemingen ENGIE en EDF zijn allebei uiteraard gesprekspartners met betrekking tot Tihange 1, aangezien ze elk voor 50 % mede-eigenaar zijn en allebei kunnen bogen op een lange traditie in de exploitatie van kerncentrales.

Le renforcement du réseau à haute tension dont vous parliez, madame Meunier, ou les alternatives permettant d'éviter une éventuelle congestion impliqueront une autre décision qui, si elle est confirmée, devra être étudiée, évaluée puis discutée avec les partenaires. Le site de la centrale de Tihange présente des caractéristiques uniques – j'en suis d'ailleurs le voisin, comme vous le savez – tant par la présence d'installations nucléaires et de connexions au réseau haute tension que par la présence d'une source froide et la proximité d'une ville ayant d'importants besoins de chauffage.

Le site de la centrale nucléaire de Doel présente, quant à lui, l'intérêt de sa proximité avec le premier pôle industriel du pays.

Wat de werkzaamheden met het oog op de definitieve sluiting van de kerncentrales betreft, heb ik al aan ENGIE en EDF gevraagd om voorlopig geen onomkeerbare stappen te zetten.

Enfin, afin de préserver leur sérénité, nous ne communiquons pas davantage de détails sur cette discussion, mais il est clair que la politique actuelle, avec la prolongation de Doel 4 et Tihange 3, l'abrogation de la sortie du nucléaire et les avancées vers de nouvelles capacités à recréer les conditions nécessaires pour investir de manière crédible dans l'avenir du nucléaire en Belgique, ce n'est pas de la politique spectaculaire, mais de la responsabilité.

Il s'agit en effet de sécuriser notre approvisionnement énergétique, protéger la facture des ménages et des entreprises et maintenir la compétitivité de notre industrie aujourd'hui, mais surtout à l'avenir.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, het is positief dat de gesprekken met ENGIE en EDF constructief verlopen. We moeten echter opletten waar die uiteindelijk naartoe leiden en daar maak ik me enige zorgen over. Hetzelfde geldt voor het niet nemen van onomkeerbare maatregelen. In het verleden is gebleken dat ENGIE een heel andere visie heeft op wat onomkeerbaar is dan de meeste parlementsleden. Zo ziet ENGIE het herbouwen van een reactorvat als een volkomen mogelijke oplossing om iets omkeerbaar te maken. Daarom maak ik me hierover zorgen en hoop ik dat we hierover op dezelfde lijn zitten.

Wij moedigen u aan stappen te zetten om hierover duidelijkheid te verkrijgen, zodat we hiermee verder kunnen en zodat u uw naam als Atomic Boy volledig waar kunt maken.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, zolang u maar niet Radiation Boy wordt, is alles oke.

Alle gekheid op een stokje, u engageert zich er duidelijk toe om de verlenging van de levensduur van de betreffende centrales voor elkaar te krijgen, ten bewijze uw vraag aan de exploitanten om geen onomkeerbare ingrepen te doen. U hebt echter niet vermeld wat het antwoord daarop was en of zij daartoe bereid zijn en zich daaraan zullen houden.

Dat de gesprekken constructief verlopen, is alvast een teken dat de vorige regering geen verwijt treft. Als de vorige regering ede zaken volledig had laten liggen en er niets meer mogelijk was, zoals hier zopas werd gesuggereerd, dan zouden er nu geen constructieve gesprekken kunnen plaatsvinden. Het zal dus niet aan de vorige regering gelegen hebben. Overigens, het is vooralsnog de enige regering die er de jongste vijftien jaar in is geslaagd om de levensduur van twee kerncentrales te laten verlengen. Mijnheer Wollants en Atomic Boy, ik duim ervoor dat u hetzelfde kunt verwezenlijken.

Marie Meunier:

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour votre réponse. Je suis heureuse d'entendre que le nucléaire n'est pas de la politique spectaculaire. Je partage d'ailleurs totalement votre analyse. D'ailleurs, comme vous le savez, je lis avec grande attention vos nombreuses sorties presse, en espérant systématiquement qu'un jour nous pourrions enfin apprendre quelque chose de nouveau. Il n'en est rien. Votre réponse d'aujourd'hui étant à nouveau la même, je me demande où est votre stratégie de redéveloppement du nucléaire. Nous sommes en décembre 2025. Où est votre plan? En tout cas, vous vous doutez bien que nous l'attendons impatiemment en commission pour pouvoir en discuter avec vous.

De congestie door gebrek aan vernieuwing van transformatorstations door Elia
Netcongestie in België
Het Federaal Ontwikkelingsplan
Netcongestie en infrastructuuruitdagingen in België

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 9 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Samenvatting: Bert Wollants en Luc Frank kritiseren Elia voor trage capaciteitsuitbreiding van transformatorstations, vooral in Vlaanderen, en beweren dat het wafelijzermodel (50/50-verdeling noord/zuid) niet aansluit bij de regionale elektrificatienoden, met risico’s op aansluitingsweigeringen. Minister Bihet bevestigt dat er geen structurele congestie is op het hoogspanningsnet, maar erkent lokale knelpunten bij distributie-overgangen en verwijst naar lopende planningsprocessen (2028-2038) met input van CREG, gewesten en industrie—geen concrete oplossingen voor acute capaciteitstekorten. Oskar Seuntjens dringt aan op strengere budgetcontroles in het ontwikkelingsplan om kostendervingen (cf. energie-eiland) te vermijden, terwijl Wollants en Frank vragen om versnelde coördinatie tussen federale en regionale netbeheerders om elektrificatie niet te blokkeren.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, van de distributienetbeheerders komen er alsmaar meer klachten over een tekort aan capaciteit op de transformatorstations van Elia. Alsmaar meer van die stations worden momenteel in overbelasting gebruikt, waardoor de dreiging toeneemt dat er geen aanvullende capaciteit meer beschikbaar zal zijn voor eventuele afnemers.

De distributienetbeheerders wijzen vooral naar Elia, die zijn transformatorstations te traag zou aanpassen om in extra capaciteit te voorzien. Bovendien wordt geklaagd dat Elia wafelijzergewijs de beperkte inspanningen 50/50 verdeelt over het noorden en het zuiden van het land. Dat is enigszins merkwaardig, omdat Vlaanderen verder staat op het vlak van elektrificatie dan Wallonië.

In het licht van het volgende federale ontwikkelingsplan moet de vraag worden beantwoord hoe daarmee kan worden omgegaan. Dat leidt tot een aantal vragen.

Ten eerste, bevestigt u dat er onvrede is bij de distributienetbeheerders over de capaciteit die ter beschikking wordt gesteld in de transformatorstations en over de beperkte investeringssnelheid van Elia?

Ten tweede, welke aanpak stelt u voor om de investeringen van Elia op een niveau te brengen dat aansluit bij de verwachtingen van Elia op het gebied van de toename van het stroomgebruik door elektrificatie?

Ten derde, klopt het dat Elia het wafelijzermodel gebruikt om beschikbare nieuwe transformatoren over de regio's te verdelen? Wat is uw standpunt daarover en zou het niet beter zijn rekening te houden met de werkelijke noden op dat vlak?

Luc Frank:

Monsieur le ministre, ces derniers mois, plusieurs gestionnaires de réseaux, tant pour le transport que pour la distribution, ont mis en évidence une saturation accrue de leur infrastructure. Les demandes de raccordement de nouveaux projets renouvelables, les besoins industriels liés à l'électrification ainsi que l'essor de la mobilité électrique exercent une pression importante sur la capacité du réseau, qui ne suit pas.

Dans certaines zones du pays, des files d'attente se constituent déjà, retardant des investissements essentiels pour la transition énergétique. Face à cette situation, de nombreuses voix plaident pour une utilisation plus systémique des solutions de flexibilité, qu'il s'agisse de pilotage, de consommation, de stockage, d'agréation, de flexibilité industrielle ou encore de contrats dynamiques, afin de réduire ou d'étaler les consommations et ainsi optimiser l'utilisation des infrastructures existantes.

Monsieur le ministre, disposez-vous d'une évaluation actualisée de la saturation du réseau, tant sur la haute tension que sur les réseaux de distribution? Quelles zones du pays sont les plus concernées? Étant donné que la distribution relève des régions, quels mécanismes de coordination fédérale sont mis en place pour traiter le problème à l'échelle du système énergétique dans son ensemble? Comment le gouvernement entend-il remédier à la saturation du réseau et éviter ainsi de freiner des projets industriels stratégiques ainsi que le déploiement de technologies bas carbone dans les ménages – pompes à chaleur, bornes de recharge, etc.?

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, het federaal ontwikkelingsplan voor het transmissienet van elektriciteit is uiterst belangrijk om de integratie van grote, nieuwe energiebronnen en de versterking van ons net mogelijk te maken. Dit plan, dat werd opgesteld door netbeheerder Elia, schetst de noodzakelijke investeringen in ons hoogspanningsnet voor de komende 10 jaar. Met de ambitieuze doelstellingen van de energietransitie en de recente ervaringen met de kostenevolutie van grootschalige infrastructuurprojecten, zoals het energie-eiland, is het cruciaal dat dit ontwikkelingsplan tijdig wordt vastgesteld en op een kostenefficiënte manier wordt uitgevoerd.

Vanuit dat oogpunt heb ik de volgende vragen voor u. In welke fase bevindt het ontwerp van het volgende federaal ontwikkelingsplan 'hoogspanning' zich momenteel? Welke consultaties hebben er tot nog toe plaatsgevonden met relevante actoren, zoals de industrie, milieuorganisaties en de gewesten? Wat is de verdere tijdslijn voor de definitieve goedkeuring van de publicatie van dit plan? Tot slot, hebt u maatregelen overgenomen uit het CREG-rapport met betrekking tot de bevordering van de budgetopvolging in het kader van infrastructuurprojecten vastgelegd in het federaal ontwikkelingsplan?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Seuntjens, gezien de sterke elektrificatie van bepaalde categorieën van netgebruikers, wordt Elia geconfronteerd met een groot aantal aanvragen voor extra netaansluitingen of aansluitingswijzigingen.

De façon globale, le réseau de transport fédéral – 110 kV à 380 kV – n'a pas connu de zones structurellement congestionnées ces dernières années. Pour les réseaux de transport locaux – 30 kV à 70 kV –, il existe des zones où, dans certaines circonstances, la production doit être limitée temporairement. Des travaux de renforcement sont généralement prévus pour limiter, à terme, ces situations.

Depuis le début de cette année, Elia a entamé des travaux préparatoires pour l'élaboration du plan de développement du réseau pour la période 2028-2038. Ce plan de développement est élaboré en collaboration avec la DG Énergie et le Bureau fédéral du Plan, via un comité de collaboration. La Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG) y est systématiquement invitée. Dans les prochaines étapes, il sera également examiné comment mieux organiser le suivi, notamment du budget des différents projets, comme le mentionne d'ailleurs le rapport de la CREG. Bien entendu, cela s'inscrit dans les limites des compétences de l'entité fédérale en la matière, à savoir toutes les tensions supérieures à 70 kV.

Dans ce cadre, Elia et Fluxys ont remis leur proposition de scenario le 5 novembre dernier, après avoir consulté les parties prenantes. Ces scénarios incluent notamment une estimation de l'augmentation de la consommation d'électricité par différents utilisateurs du réseau. Des réponses ont notamment été soumises par les représentants de l'industrie, des producteurs, des acteurs du stockage, des organisations environnementales, la CREG, le régulateur flamand et les gouvernements wallon et flamand. Le 5 décembre dernier, la DG Énergie et le Bureau fédéral du Plan ont remis leur avis sur la proposition faite par les gestionnaires de réseau. Selon l'arrêté royal du 12 mai 2024, sur la base de ces avis et d'une consultation avec les gestionnaires de réseau, j'ai 20 jours pour demander d'éventuelles analyses complémentaires et/ou l'inclusion de scénarios additionnels.

Op dit moment is de methodiek van first come, first served binnen verschillende categorieën van netgebruikers van toepassing in geval van aanvragen door specifieke netgebruikers van het transmissienet.

En ce qui concerne le développement du réseau lui-même, le besoin est le principal moteur. Pour ce qui est des investissements dans les points de couplage entre le réseau de transport et le réseau de distribution, Elia dépend évidemment des informations fournies par les gestionnaires de réseau de distribution.

Comme indiqué, il existe en Flandre l'initiative EnergieGRIP, tandis qu'en Wallonie, une enquête a été menée par les autorités et les gestionnaires de réseau via ce qu'on a appelé en Wallonie le Plan Puissance.

Uiteindelijk wordt al die informatie verzameld en verwerkt voor de netontwikkelingsplannen op elk niveau en worden dan op basis daarvan de behoeften geïdentificeerd.

Pour ce qui est du calendrier du prochain plan de développement du réseau, un projet de plan de développement du réseau sera attendu en mai 2026. En juin 2026, des avis de la CREG et de la ministre de la Mer du Nord seront rendus sur ce projet de plan. En août-septembre 2026, le projet de plan sera mis à jour sur la base de ces avis et de l'étude Strategic Environmental Assessment (SEA) pour débuter. Et, en octobre-novembre 2026, une consultation publique sera organisée sur le projet de plan mis à jour sur la base des résultats de cette consultation. Enfin, après avis du Bureau fédéral du Plan et de la DG Énergie, le plan fédéral de développement sera approuvé en mai 2027.

Bert Wollants:

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik begrijp dat er geen structurele tekorten zijn op het net van Elia zelf, maar het probleem situeert zich natuurlijk op de overgang van het ene naar het andere net. Daarom maak ik mij zorgen over het feit dat structureel een aantal transformatiestations momenteel in overbelasting wordt gebruikt, terwijl de golf van elektrificatie nog grotendeels moet komen.

Het is belangrijk dat er voldoende capaciteit is op het Elia-net, maar ook dat de transformatiestations voldoende capaciteit hebben. Ik begrijp dat bij Elia hierover alarm wordt geslagen, maar dat daar geen gehoor aan wordt gegeven. Dat vind ik problematisch. We weten dat veel initiatieven op het gebied van elektrificatie ook op het distributienet zullen plaatsvinden. Niet alles wordt op het transmissienet georganiseerd. Ik kan u alleen maar aansporen om dat met Elia te bespreken, zodat dat aspect in ieder geval wordt meegenomen in het volgende ontwikkelingsplan.

Mijn grootste zorg is immers dat we op een bepaald moment moeten vaststellen dat een aantal aansluitingen niet meer mogelijk is. Er kan capaciteit zijn op het Elia-net, maar als de transformatiestations overbelast zijn, is die capaciteit op het hoger gelegen net nauwelijks bruikbaar. Dat is iets waar we aandacht aan moeten besteden.

Luc Frank:

Danke. Ich würde am liebsten auf Deutsch antworten.

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Je vois que c’est un challenge, pas seulement chez nous, mais aussi dans d’autres pays.

Je rejoins le collègue Wollants. Le plus important pour l'électricité est que d’un côté, il faut produire, et de l’autre côté, il faut qu’elle arrive. Nous avons encore pas mal de pain sur la planche pour cela, du côté des régions, ce qui n’est pas de votre responsabilité, mais aussi des communes, qui doivent installer les câbles.

Quand je parle d'électrification et des voitures électriques, c'est un problème concret dans les communes. Le plan, c'est bien, mais à partir du moment où on a un plan, il faut aussi le mettre en œuvre. Il faut avoir un comité de monitoring qui surveille que le plan soit exécuté pour qu'à la fin, on réussisse l'électrification.

Oskar Seuntjens:

Dank u wel, mijnheer de minister. Mijn vraag ging vooral over het federaal ontwikkelingsplan. Ik ben blij dat u al een aantal spelers, waaronder de CREG, hebt uitgenodigd. Ik zou bij dezen echter nog eens een oproep willen doen om echt te luisteren naar de aanbevelingen van de CREG, omdat we later in deze legislatuur of verder in de toekomst geen tweede case als het energie-eiland mogen meemaken. Het zou echt nuttig zijn om een aantal handvatten of grendels in het ontwikkelingsplan in te schrijven, zodat we daar altijd op kunnen terugvallen en we ervoor kunnen zorgen dat iedereen daarin zijn verantwoordelijkheid neemt.

De stand van zaken met betrekking tot het energie-eiland en Nautilus
De stand van zaken met betrekking tot het energie-eiland
De stavaza betreffende het geplande Prinses Elisabethenergie-eiland
Voortgang Prinses Elisabeth- en Nautilus-energie-eilanden

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 9 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Samenvatting: Bert Wollants en Oskar Seuntjens vragen om opheldering over de terugschaling van het energie-eilandproject, met name de afschaffing van het gelijkstroomgedeelte (beïnvloedt UK-verbinding en derde kabel) en de vermindering van biodiversiteitsmaatregelen (o.a. richels voor drieteenmeeuwen), die Elia volgens minister Bihet unilateraal besloot omwille van kosten (€8jard ipv €2,2jard) en technische haalbaarheid. Bihet bevestigt dat 11 van 23 caissons geplaatst zijn (deadline augustus 2026) en 5 biodiversiteitsmaatregelen behouden blijven dankzij een federale subsidie van €10 miljoen, maar dat alternatieven voor de UK-verbinding (Nautilus) en de derde kabel nog politiek moeten worden beslist. Kritiek blijft bestaan over gebrek aan transparantie en onduidelijke volgende stappen, terwijl Cornillie de voortgang relatief positief noemt.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, eigenlijk was de repliek van de heer Seuntjes de perfecte inleiding voor mijn vraag.

Voor de zomer schrapte de regering de tweede fase van het energie-eiland, namelijk het gelijkstroomgedeelte. Dat lijkt mij een meer dan terechte keuze. Dat wil echter wel zeggen dat de derde kabel van de Prinses Elisabethzone niet kan worden aangesloten en dat ook de geplande gelijkstroomverbinding met het Verenigd Koninkrijk niet kan worden aangetakt. Die elementen zouden verder worden onderzocht.

We zijn nu enkele maanden verder en het is niet duidelijk welke stappen er ondertussen zijn gezet om het dossier verder te ontwikkelen. Daarbij rijst de vraag welke stappen er met Britse partners in dit dossier zijn ondernomen. Ik heb hierover de volgende vragen, mijnheer de minister.

Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot het energie-eiland? Is er nog een verdere prijsevolutie voor het eiland en het wisselstroomgedeelte?

Welke stappen zijn er gezet inzake de Nautilusverbinding? Werd er verder gesproken met Ofgem en de andere Britse partners? Welke oplossingspistes werden naar voren geschoven met betrekking tot de virtuele hybride interconnector of andere alternatieven?

Welke stappen zijn ondertussen gezet met betrekking tot het al dan niet bouwen van een derde kabel offshore? Wordt overwogen om de capaciteit terug te schroeven en de densiteit van het park te reduceren? Of wordt overwogen om in extra wisselstroomcapaciteit te voorzien? Of volgt u nog een andere piste in dat kader?

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, ook ik heb een vraag over het energie-eiland dat, zoals iedereen weet, een cruciaal project is voor de energietransitie van ons land. Het zou niet alleen een energiehub zijn, maar ook het toonbeeld van natuurinclusief bouwen op zee.

Uit recente berichtgeving blijkt echter dat de netbeheerder Elia de ambitieuze plannen voor het nature-inclusive design drastisch heeft moeten terugschroeven. Dit heeft bij milieuorganisaties tot grote teleurstelling geleid. Zo komen de richels voor de bedreigde drieteenmeeuw er niet en worden de reliëfpanelen slechts gedeeltelijk uitgevoerd, onder andere door de oplopende kosten en de technische complexiteit daarvan.

Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot de bouw van het Prinses Elisabetheiland? Welke biodiversiteitsmaatregelen uit het oorspronkelijke nature-inclusive design worden na deze herziening volledig of gedeeltelijk uitgevoerd? Welke specifieke Belgische maatregelen vallen onder de behouden federale subsidie van 10 miljoen euro?

Kunt u bevestigen of de beslissing om de biodiversiteitsmaatregelen terug te schroeven volledig door Elia zelf is genomen of is dat in overleg met andere instanties gebeurd?

Hervé Cornillie:

Monsieur le ministre, le projet d'île énergétique représente un pilier stratégique de notre transition énergétique et un élément clé pour accueillir la production de la future zone Princesse É lisabeth dont il a déjà souvent été question et dont il sera encore question à n'en pas douter. Vous avez indiqué avoir dû revoir le projet en raison d'une explosion des coûts passant de 2,2 milliards à plus de 8 milliards d'euros – à côté de ça la gare de Mons, c'est de la roupie de sansonnet – tout en maintenant des volets prioritaires afin de garantir la mise en service dans les délais.

Monsieur le ministre, pouvez-vous faire le point sur l'état d'avancement actuel du projet d'île énergétique et sur les étapes concrètes prévues dans les prochains mois?

Mathieu Bihet:

De ontwikkeling van de kavels 2 en 3 in de Prinses Elisabethzone is gelinkt aan de optimalisering van het potentieel van de Noordzee. Deze werkzaamheden worden gerealiseerd door minister Verlinden. In de werkgroep, samengesteld uit mijn kabinet, de Algemene Directie Energie, Elia en de CREG, worden verschillende opties voor de realisatie van Nautilus voorgesteld en onderzocht. De politieke beslissing zal rekening moeten houden met de omvang, de kalender en de kost van het project.

Pour ce qui concerne la construction de l'île à ce jour, 11 des 23 caissons ont été installés en mer par Elia. Selon Elia, son sous-traitant sera en mesure de poser l'ensemble des caissons d'ici la date butoir du RRF, c'est-à-dire en août 2026.

Cinq mesures liées à la biodiversité reprises dans la convention entre Elia et l'État fédéral pour un montant de 10 millions d'euros seront intégralement maintenues. Au vu des défis techniques importants, du coût et de l'incertitude quant à l'attraction d'un si grand nombre d'oiseaux sur l'île et la manière dont cela peut être combiné avec les interventions techniques sur l'île, Elia a pris une décision unilatérale.

Elia heeft unilateraal beslist om geen richels meer te installeren voor de drieteenmeeuwenpopulatie rond het eiland en de middelen verder toe te wijzen aan de andere NID-maatregelen.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, ik begrijp dat mijn vragen over de verdere aanpak nog enigszins vroegtijdig zijn. Wij moeten echter wel goed bekijken op welke manier wij een en ander verder zullen aanpakken. Voor een aantal punten is het immers belangrijk om ter zake verklaringen te hebben, zoals over hoe wij zullen omgaan met Buitenlust en met de prinses Elisabethzone. Dat lijken mij een aantal punten te zijn die wij best kunnen proberen uit te klaren. Ik tracht echter geduldig te zijn. Op dat vlak kijk ik dus uit naar de verdere stappen.

Hervé Cornillie:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour ces éléments de réponse. Gouverner, c'est prévoir. Merci de nous avoir indiqué le sens dans lequel on évolue correctement, vu le nombre de caissons installés à terme et les étapes que vous venez de citer. Nul doute que nous reviendrons sur le sujet vu son importance et son interconnexion avec d'autres dossiers chers à cette Assemblée.

De offshore tender
De terugval van de investeringen in groene energie
De tender voor de Prinses Elisabethzone
Duurzame energie-investeringen en offshore tenders

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 9 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Volgens Mathieu Bihet (minister) loopt de herlancering van de Prinses Elisabethzone-tender vertraging door EU-notificatieplichten (CISAF/NZIA-regels) en lopende overleg met de Europese Commissie, met een geplande publicatie in voorjaar 2026—ondanks politieke consensus. Greenpeace (via Seuntjens) bekritiseert dat dalende investeringen in groene energie (–51%) door vergunningsknelpunten en lokaal protest de energietransitie bedreigen, terwijl kandidaten volgens Bihet wel interesse tonen. Wollants en Cornillie benadrukken de nood aan heldere EU-kaders en snelle stappen, met name voor de eerste kavel en toekomstige projecten zoals de Boucle du Hainaut.

Bert Wollants:

Mijnheer minister, na de stopgezette tender zou u werken aan de herlancering van de eerste kavel. Daarbij is er de vraag of u het nieuwe Europese kader op dat vlak dient te hanteren om dit te kunnen doen. Tegelijkertijd is er ook de vraag of de andere elementen van de tender ondertussen voldoende helder zijn om alles op een goede manier te kunnen voorbereiden. Eenvoudig gesteld, kunt u een stand van zaken geven en toelichten welke elementen nog moeten worden uitgeklaard om de tender opnieuw te lanceren? De CREG heeft intussen de opdracht gekregen om bepaalde onderdelen hiervan concreet uit te werken voor de lancering.

Oskar Seuntjens:

Uit een recente analyse van de klimaatorganisatie Greenpeace blijkt dat de investeringen van energieleveranciers in nieuwe groene energie in ons land op vijf jaar tijd drastisch zijn gedaald, met maar liefst 51 %. Volgens Greenpeace ligt een belangrijk deel van de oorzaak van deze terugval in de moeilijke vergunningsprocedures en het lokale protest tegen windenergieprojecten. Deze trend wijst op een significant probleem in het investeringsklimaat voor hernieuwbare energie, wat de doelstellingen van de energietransitie onder druk zet. Aangezien de Prinses Elisabethzone cruciaal is voor de verdere uitbouw van offshore windenergie in België, is het van cruciaal belang dat de markt tijdig duidelijkheid krijgt over de volgende stappen.

De geplande tender voor de concessie in de Prinses Elisabethzone staat, voor zover bekend, gepland voor begin volgend jaar. Kunt u de exacte timing van deze tender bevestigen? Wanneer zal de federale overheid de details en voorwaarden van deze tender bekendmaken aan de markt? Ziet u, in het licht van de gerapporteerde halvering van groene energie-investeringen, een risico dat deze terugval de interesse voor de tender in de Prinses Elisabethzone zou kunnen beïnvloeden?

Hervé Cornillie:

Monsieur le ministre, pouvez-vous indiquer où en est l'appel d'offres pour la zone Princesse Élisabeth et quelles sont les prochaines étapes?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, un régime d'aide impliquant la section 4.1.2 du CISAF, concernant les régimes de soutien visant à accélérer le déploiement des énergies renouvelables, nécessite en effet une notification préalable dans le cadre des règles européennes en matière d'aides d' É tat.

Par ailleurs, il convient de souligner que l'article 26 du règlement 2024/1735 du Parlement européen et du Conseil européen du 13 juin 2024 établissant un cadre de mesures pour renforcer l'écosystème européen de production de technologies zéro émission net et modifiant le Net-Zero Industry Act (NZIA) entrera en vigueur le 30 décembre 2025. Les services compétents sont en train d'examiner la manière dont le NZIA peut s'appliquer dans le cadre de l'appel d'offres pour le lot 1 de la zone Princesse É lisabeth. Des discussions avec les services de la Commission européenne sont, à ce titre, en cours.

Er bestaat een politieke consensus over de offshoredossiers. Bepaalde punten vereisen echter bijkomende besprekingen. Een publicatie in het voorjaar van 2026 wordt dus nog steeds vooropgesteld.

Lors de la consultation des acteurs en été dernier, les différents candidats au tender ont renouvelé leur intérêt pour un investissement dans l'éolien offshore.

Bert Wollants:

We kijken uit naar het resultaat van het onderzoek en de besprekingen

Oskar Seuntjens:

Idem.

Hervé Cornillie:

J'évoquais tantôt l'importance du paramétrage et de la confrontation d'un dispositif d'aide avec le droit européen, et je ne me dédirai pas en l'occurrence. Je suis donc heureux de voir cet intérêt renouvelé mais j'attends aussi avec impatience les prochaines étapes dans ce dossier important, tout comme le sera ensuite celui de la Boucle du Hainaut.

Het G-rijbewijs
De Nederlandse regels voor het besturen van landbouwvoertuigen
Regels voor het G-rijbewijs en landbouwvoertuigen in Nederland

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 9 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Jean-Luc Crucke bevestigt dat Belgische landbouwers geboren voor 1 oktober 1982 (met rijbewijs B) vanaf 1 januari 2026 een G-rijbewijs zonder examen kunnen aanvragen, na overleg met Vlaams minister Annick De Ridder en garanties van Nederland over erkenning. Dorien Cuylaerts (parlementslid) benadrukt de dringendheid voor grenslandbouwers in Baarle-Hertog, die anders hun akkers niet konden bereiken, en prijst de snelle oplossing als essentieel voor hun beroepscontinuïteit. De regeling moet voor 2026 via koninklijk besluit worden vastgelegd, na instemming van de gewesten (verwacht op 9 december). Volgens Crucke is het probleem daardoor "opgelost", hoewel Cuylaerts de vorige onzekerheid onder landbouwers bekritiseert.

Voorzitter:

Mevrouw Grillaert is niet aanwezig.

Dorien Cuylaerts:

Mijnheer de minister, vanaf 1 januari 2026 verandert in Nederland de regelgeving voor het besturen van landbouwvoertuigen. Vanaf dan mogen Belgische bestuurders alleen nog met een G-rijbewijs met een tractor op de Nederlandse openbare weg rijden. Dat betekent dat de overgangsregeling, die sinds 2015 van kracht was, binnenkort afloopt. Tot nu toe mocht men met een Belgisch B-rijbewijs met een landbouwvoertuig in Nederland rijden.

De erkenning van het Belgische G-rijbewijs door Nederland is op zich een zeer positieve stap, maar de nieuwe regels zorgen wel voor een aantal problemen bij een specifieke groep Belgische landbouwers, namelijk degenen die volgens de wetgeving nog zonder rijbewijs met een landbouwvoertuig mogen rijden. Het gaat dan om bestuurders geboren voor 1 oktober 1982.

De burgemeester van grensgemeente Baarle-Hertog, waar nog veel landbouwers actief zijn, heeft daarover zijn bezorgdheid geuit en heeft me daarom gevraagd om daarover een vraag aan u te richten. Door de wijziging mogen landbouwers vanaf 1 januari immers niet langer over Nederlands grondgebied rijden zonder G-rijbewijs, waardoor zij hun eigen akkers niet zouden kunnen bereiken.

Wat is uw standpunt over die situatie, waarbij een aanzienlijke groep Belgische landbouwers, die volgens onze wetgeving legaal met een landbouwvoertuig rijden, vanaf 1 januari niet langer over de grens mogen?

In de commissie voor Mobiliteit en Openbare Werken van het Vlaams Parlement op 16 oktober jongstleden verklaarde Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder dat haar kabinet daarover al contact had opgenomen met uw kabinet en dat men een en ander technisch aan het bekijken is of was. Kunt u toelichten waarover dat overleg concreet ging en wat de stand van zaken is?

In Nederland kunnen bestuurders die hun B-rijbewijs voor 1 juli 2015 hebben behaald, een T-rijbewijs laten toevoegen, zonder bijkomend examen. Voor Belgische bestuurders bestaat die mogelijkheid evenwel niet. Kunt u toelichten waarom dat niet mogelijk is en of u daarover overleg hebt gehad met uw Nederlandse collega, om te onderzoeken of een gelijkaardige oplossing voor Belgische bestuurders kan worden ingevoerd?

Hoe garandeert u dat Belgische bestuurders hun akkers in grensgemeenten zoals Baarle-Hertog kunnen blijven bewerken zonder al te veel problemen?

Jean-Luc Crucke:

Geachte collega, in Nederland werd pas in 2015 een rijbewijscategorie voor landbouwvoertuigen en trage voertuigen ingevoerd. In België gebeurde dat al in 1998. De overgangsmaatregelen die toen werden voorzien, zijn nog steeds van kracht. De oplossing die nu wordt beoogd, sluit daar perfect bij aan.

Het gaat om het toekennen van categorie G aan personen die overgangsmaatregelen genieten, die voor 1 oktober 1982 zijn geboren en die houder zijn van een rijbewijs B. Na overleg met de Vlaamse minister van Mobiliteit, Annick De Ridder, werd de mogelijkheid onderzocht om bestuurders die vóór 1 oktober 1982 zijn geboren en die in het bezit zijn van een B-rijbewijs, toe te staan een G-rijbewijs aan te vragen zonder aanvullend examen. Daarom heb ik de Nederlandse regering geraadpleegd om zeker te zijn dat die oplossing, die geschikt is voor de betrokken landbouwers, geen afbreuk doet aan de erkenning van Belgische G-rijbewijzen in Nederland.

Nadat ik onlangs garanties in die zin had gekregen van de Nederlandse autoriteit, heb ik de FOD Mobiliteit en Vervoer gevraagd om met spoed de nodige ontwerpen van koninklijke besluiten voor te bereiden, zodat de betrokken landbouwers vanaf 1 januari 2026 met een G-rijbewijs in Nederland kunnen rijden. Dat ontwerp werd zopas ter advies voorgelegd aan de gewesten. We verwachten op 9 december positieve antwoorden te ontvangen. Zodra we alle antwoorden officieel hebben ontvangen, kunnen de koninklijke besluiten met hoogdringendheid worden doorgevoerd, opdat de betrokken bestuurders voor 1 januari 2026 een G-rijbewijs kunnen verkrijgen. Het probleem is dus opgelost.

Dorien Cuylaerts:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw positieve antwoord. De voorbije weken heb ik bijzonder veel bezorgde landbouwers uit de Noorderkempen gesproken en 1 januari komt er erg snel aan. Voor landbouwers die aan de grens wonen in gemeenten als Baarle-Hertog, was het duidelijk vijf v óó r twaalf. Zij doen dagelijks grensoverschrijdend werk. De voorbije weken leefden er veel vragen en onzekerheden. Ik ben daarom des te meer tevreden dat u een positief antwoord kon bieden en dat er op uw initiatief een oplossing is gevonden, waarvoor mijn oprechte dank. De snelle duidelijkheid die nu werd geboden, was echt noodzakelijk voor de landbouwers. Zo kunnen zij op zijn minst met een gerust hart hun beroepsactiviteiten over de grens voortzetten.

De vogelgriep

Gesteld door

N-VA Lotte Peeters

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 4 december 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Lotte Peeters wijst op de hernieuwde opflakkering van vogelgriep in België en Europa (ook bij wilde dieren en huisdieren) en de groeiende bezorgdheid over mogelijke dier-mens-overdracht, dringend om scherpere maatregelen en betere communicatie naar hobbyhouders. Minister Clarinval bevestigt 9 uitbraken bij professionele bedrijven en 2 bij hobbyhouders, benadrukt strikte zones, ophokplicht en ruimen/desinfectie (kosten gedekt door FAVV), en erkent het risico op zoönose—hoewel menselijke besmetting nog uitblijft. Peeters hamert op betere voorlichting voor particuliere pluimveehouders en samenwerking met Volksgezondheid om een eventuele menselijke overdracht voor te zijn. Clarinval signaleert hoge insleepkans via wilde vogels maar gaat niet in op concrete aanscherping of interdepartementaal overleg.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, in mei mocht ik u feliciteren met het behalen van de vogelgriepvrije status in ons land. We hadden het eindelijk even onder controle. Die euforie was jammer genoeg van korte duur.

Weelde, Houthulst, Dilsen-Stokkem, Kinrooi, Pelt, Gembloux. In oktober en november werden bijna dagelijks pluimveebedrijven getroffen door de vogelgriep. Het bleef daar ook niet bij. Er zijn tal van besmette wilde vogels, in Limburg was er een vos met symptomen en in Nederland stierven zelfs acht kittens aan de ziekte.

Het Europees Gezondheidsinstituut kondigde vandaag in een rapport aan dat het bezorgd is over een mogelijke overdracht van het virus van dier op mens. Dit alles heeft ertoe geleid dat de maatregelen in België werden aangescherpt en dat een periode van verhoogd risico van kracht is. Blinde paniek is nergens voor nodig, collega's. Ons grondig voorbereiden blijft echter van cruciaal belang, zowel voor onze economie als voor onze volksgezondheid. Ik heb hierover de volgende vragen.

Zult u de bestaande maatregelen verder aanscherpen? Zo ja, zal dit duidelijk worden gecommuniceerd op de overheidswebsite, vooral naar mensen die kippen of ander pluimvee in de tuin houden? Staat u daarnaast al in overleg met uw collega-minister bevoegd voor Volksgezondheid, voor het geval er toch een overdracht van het virus op de mens zou plaatsvinden?

David Clarinval:

Mijnheer de voorzitter, mevrouw Peeters, u hebt gelijk. Er zijn momenteel heel veel uitbraken van hoogpathogene vogelgriep. Voor de professionele bedrijven zijn er sinds de eerste uitbraak dit najaar in Otegem op 22 oktober 2025 negen uitbraken vastgesteld, zowel in Vlaanderen als in Wallonië. Er zijn ook twee besmettingen vastgesteld net over de grens met Nederland. Bij de hobbyhouders zijn er tot nu toe, sinds het najaar van 2025, twee gevallen vastgesteld.

Bij het vaststellen van een haard bij een professioneel bedrijf bakent het FAVV de besmettings- en beschermingszone af in een straal van drie kilometer en een bewakingszone in een straal van tien kilometer. In beide zones gelden specifieke maatregelen, waarvan de belangrijkste de ophokplicht, de verplichting om de dieren binnen te voeren en te drenken samen met een transportverbod zijn. In geval van besmetting dienen de stallen te worden geruimd en moeten reiniging en desinfectie worden uitgevoerd. De kosten daarvan worden gedragen door de crisisreserve van het FAVV. De vergoeding voor de geruimde dieren wordt betaald vanuit het Sanitair Fonds op basis van de recente waardetabellen.

Het virus circuleert bij wilde vogels en wordt op die manier verspreid. Er is een heel hoog risico op insleep van vogelgriep uit de omgeving. Vogelgriep is een zoönose en kan dus worden overgedragen op de mens. Dat is nog niet gebeurd, maar wordt zorgvuldig opgevolgd. Ook huisdieren kunnen worden besmet. In 2024 werd een besmetting vastgesteld bij twee katten die in nauw contact leefden met een besmet bedrijf.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het is goed dat u maatregelen neemt en de situatie van nabij opvolgt. Vooral communicatie is belangrijk. Er worden maatregelen genomen, maar ik zie vooral dat mensen die kippen houden in de tuin niet goed weten hoe ze zichzelf en hun dieren voldoende kunnen beschermen. Zoals u zelf ook aangaf, is er in Europa gelukkig nog geen overdracht naar de mens, maar het is toch belangrijk dat ons land zich daarop voorbereidt. Vandaar ook mijn expliciete vraag om daarvoor samen met de minister van Volksgezondheid de nodige voorbereidingen te treffen.

De COP30
De COP30
De COP30
De balans van de COP30
De COP30
De verklaring uit de COP30 over 'de juiste klimaatinformatie'
Klimaatconferentie COP30 en uitkomsten

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 25 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België bevestigde op COP30 zijn ambitie voor klimaatadaptatie en een *juste transition*, ondanks teleurstellende globale afspraken (geen bindende doelen voor fossiele brandstoffen of ontbossing). Minister Crucke verdedigde een multilaterale aanpak, benadrukte België’s rol in de *coalition of the willing* (met Benelux) en kondigde een project met QuotaClimat aan om klimaatmisinformatie in media te monitoren – *zonder overheidscontrole* maar met analyses en aanbevelingen, wat kritiek uitlokte op censuurvrees en wetenschappelijke dogma’s. De Belgische delegatie (30 overheidsleden, 50 middenveld) kostte minder dan vorig jaar; financieel werd een verdrievoudiging van adaptatiefinanciering voor ontwikkelingslanden bevestigd, maar concrete uitvoering blijft vaag. Critici (o.a. Van Rooy) hekelden de focus op CO₂-reductie als "tiranniek" en pleitten voor adaptatie, terwijl anderen (Meunier, Lejeune) loofden dat België ondanks EU-abstentie 2040 zijn internationale gelofte herstelde.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, nu ook Bill Gates de bocht inzet en het klimaatalarmisme en de fetisj met fanatieke CO 2 -reductie en beperking van temperatuurstijging eindelijk achter zich laat en de focus wil leggen op klimaatadaptatie en het welzijn van mensen, dringt de vraag zich op wat u namens België hebt verklaard op de COP30, de recente VN-klimaattop in Brazilië. Kunt u toelichten wat u daar hebt gezegd? Uit welke personen bestond de Belgische delegatie? Hoelang is die delegatie daar geweest? Wat is de totale kostprijs van de reis naar de VN-klimaattop in Brazilië?

Enkele dagen geleden vernamen wij dat u in Belém een verklaring hebt ondertekend waarin België zich engageert om de berichtgeving op radio, televisie en sociale media te controleren op de juiste klimaatinformatie. U wilt daarmee de strijd aanbinden met klimaatdes- en misinformatie en gaat daarvoor in zee met de Franse ngo QuotaClimat. Dat is toch wel een tirannieke organisatie die kritische berichtgeving over klimaatverandering, fakenieuws volgens die organisatie, in wezen strafbaar zou willen maken.

Mijnheer de minister, wat zal er in de praktijk precies gebeuren? Wie zal precies bepalen wat klimaatdes- en misinformatie is? Hoe zullen journalisten – en geldt dat ook voor burgers? – worden gewezen op de waarheid met een grote W? Wat is voor hen het gevolg als ze iets publiceren of zeggen dat niet voldoet aan die zogenaamde klimaatwaarheid? Over hoeveel jaar loopt dat project? Wat is de kostprijs ervan?

Ik wijs er toch op – u weet dat vast nog – dat ik u bij het begin van deze legislatuur heb gezegd dat u in uw beleidsverklaring zelf desinformatie hebt geschreven. In uw beleidsverklaring staat namelijk, ik citeer, "dat alle wetenschappelijke literatuur en internationale rapporten het erover eens zijn," waarmee bedoeld wordt over de klimaatwetenschap, de toestand van het klimaat, de toekomst, enzovoort.

Die bewering is uiteraard niet waar. Het wetenschappelijke debat over zo'n complexe en vrij jonge wetenschap als de klimaatwetenschap wordt nog altijd volop gevoerd, maar, zoals ook geldt voor andere disciplines, het is voor bepaalde wetenschappers met bepaalde inzichten moeilijk, om niet te zeggen onmogelijk, om tractie te krijgen in de media en in de politiek.

Mijnheer de minister, vindt u het werkelijk de taak van de overheid om informatie te controleren en te proberen sturen? Ik wijs u erop – u hebt het misschien gezien – dat de reacties van journalisten, zoals éminence grise Rik Van Cauwelaert, en van heel wat andere mensen niet mals zijn. Hij postte op X over uw nieuw project: “Zijn we nu helemaal zot geworden?” Wat is uw reactie daarop?

Begrijpt u – dat zal u misschien toch een beetje kunnen overtuigen – dat u daarmee allicht het tegenovergestelde effect zult bereiken van wat u beoogt?

Voorzitter:

Dank u wel, collega Van Rooy, om op gepaste wijze de spits af te bijten.

Van PVDA is geen collega aanwezig, dus geef ik het woord aan mevrouw Meunier.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, vous êtes de retour de la COP30 à Belém: un rendez-vous symbolique, dix ans après l’Accord de Paris. Cette conférence devait combler le fossé entre promesses et actions, relancer la dynamique internationale et, comme vous l’avez dit, redonner un avenir au multilatéralisme.

Or cette COP est intervenue dans un contexte marqué par un manque criant d’ambition de la Belgique, au regard de son abstention à l’Europe concernant l’objectif de réduction pour 2040. Notre pays s’est ainsi décrédibilisé en rejoignant la Pologne et la Hongrie.

Ce sommet a également abordé des thèmes majeurs comme la transition juste, le financement climatique, la désinformation, la solidarité internationale, le tout dans un contexte où votre gouvernement décide de réduire sa contribution à la coopération au développement, alors que les pays du Sud appellent à l’aide.

Monsieur le ministre, quel bilan tirez-vous de cette COP30? Quelles avancées concrètes ont été obtenues pour accélérer la mise en œuvre de la transition juste? Comment, de manière précise et chiffrée, la Belgique a-t-elle contribué aux discussions sur le financement climatique? Quelle position notre pays a-t-il défendue sur la lutte contre la désinformation climatique et sur l’éducation aux enjeux environnementaux? Enfin, et surtout, comment la Belgique entend-elle désormais regagner sa crédibilité internationale en matière de climat après notre récente abstention européenne? Je vous remercie pour vos réponses.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, j’ai entendu ici que beaucoup de personnes étaient très heureuses de vous retrouver après cette COP30. Soyez certain que cela nous fait également plaisir de vous retrouver ici.

Vous revenez donc de la COP30 à Belém – on vient d’en parler –, un rendez-vous particulièrement important, 10 ans après l’Accord de Paris, dont l’objectif était de maintenir le réchauffement climatique sous la barre des 1,5°C, mais aussi de renforcer la coopération internationale et d’accélérer la mise en œuvre des engagements climatiques. Vous soulignez d’ailleurs régulièrement l’importance de maintenir l’ambition collective et multilatérale face aux défis climatiques.

La COP30 de Belém a abordé des thématiques majeures – je viens de l’entendre ici –, comme le financement climatique, la transition juste, mais aussi le renforcement de la lutte contre la désinformation climatique, ainsi que les efforts en matière de réduction des émissions de gaz à effet de serre et la sortie des énergies fossiles. Cela fait beaucoup d’enjeux. Ces priorités sont essentielles pour assurer la cohérence entre les actions nationales et les engagements internationaux.

Comme vous l’avez dit, la transition est en marche, elle est irréversible et elle doit être juste. Dès lors, quels principaux enseignements retenez-vous de cette COP30 et quelles perspectives ouvre-t-elle pour notre pays? Quelle a été la participation de notre pays lors des discussions sur le financement climatique, ainsi que les engagements qui en découlent? Enfin, quelles avancées concrètes ont été enregistrées en faveur d’une transition juste, et comment la Belgique peut-elle y contribuer davantage? Merci déjà pour vos réponses.

François De Smet:

Merci pour votre flexibilité, monsieur le président. Monsieur le ministre, je suis également très heureux de vous voir en bonne forme – meilleure, d’ailleurs, que notre politique climatique.

Vous revenez en effet d’une COP 30 qui représentait une opportunité historique de nous remettre sur les rails et qui se tenait en pleine forêt amazonienne, symbole même de l’urgence climatique. Pourtant, nous nous retrouvons avec un texte faible, sans mention des énergies fossiles, sans feuille de route crédible et avec une Europe paralysée.

Il y a toutefois quelques avancées positives: un appel à tripler, voire davantage, les financements d’adaptation pour les pays vulnérables. Mais il s’agit d’engagements flous, fondés sur des calendriers lointains, qui nous projettent vers 2035 sans précision ni sur les montants ni sur les contributeurs. Et pendant que l’on parle financement, l’essentiel – la réduction des émissions et la sortie des énergies fossiles – est presque absent. L’un sans l’autre ne permet pourtant pas un combat crédible contre le changement climatique.

Mais le plus préoccupant, c’est que nous nous retrouvons avec une Belgique faible dans une Europe elle-même faible. Une Belgique – on y reviendra – qui a été contrainte – je sais que ce n’était pas votre choix fondamental – de s’abstenir sur les enjeux européens, et une Europe qui n’est pas parvenue, à Belem, à prendre le leadership en matière climatique, y compris en son propre sein.

Quel bilan tirez-vous de cette COP? Partagez-vous, vous aussi, un sentiment d’échec? Et comment faire, à l’avenir, pour que notre pays retrouve une forme de leadership dans la lutte contre le changement climatique, ne serait-ce qu’au niveau de nos partenaires européens?

Jean-Luc Crucke:

Geachte collega’s, ik ben sinds gisteren terug uit Belém, waar de COP30 heeft plaatsgevonden. Ik denk dat vrijwel iedereen onder u mij vragen over het thema heeft gesteld. Ik wil die graag beantwoorden.

U hebt intussen de kranten kunnen lezen en de journaals gezien. De afgelopen top heeft niet opgeleverd – we moeten daarin eerlijk blijven – waarop we hadden gehoopt. We trokken naar Belém met de hoop om actieplannen of routekaarten te kunnen vastleggen voor de verdere concretisering en uitwerking van de doelstellingen die we in Dubai hadden afgesproken rond hernieuwbare energie, de afbouw van fossiele brandstoffen en ontbossing. Het concrete resultaat is echter vager. Het Braziliaanse voorzitterschap zal zeker initiatieven opzetten om routekaarten uit te werken voor ontbossing en de uitfasering van fossiele brandstoffen. Die initiatieven blijven echter vrijwillig en zullen dus moeten uitgaan van een coalition of the willing .

Het is duidelijk dat de wereld de afgelopen jaren drastisch is veranderd. De terugtrekking van de Verenigde Staten uit de overeenkomst van Parijs en de vorming van een echte coalitie van minder ambitieuze landen – waarin de Europese landen zich niet bevinden – met onder meer de golfstaten en de BRICS-landen aan het hoofd, maken dat de coalitie van ambitieuze landen, met de Europese landen, de progressieve Latijns-Amerikaanse landen en de kleine eilandstaten, haar slag niet thuis kon halen.

Hoewel ik teleurgesteld ben in het eindresultaat, heeft de COP te Belém mijn geloof in de strategische keuze die wij als Europese landen hebben gemaakt op het vlak van vergroening, enkel versterkt. De COP is immers al lang niet meer uitsluitend een klimaatconferentie. Zij raakt aan de kern van ons sociaal en economisch beleid. Het is op de COP dat wij de belangen van onze Europese economieën verdedigen. We moeten af van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en evolueren naar een koolstofneutrale economie die op eigen benen kan staan.

Ik ben trots dat België op COP30 deel uitmaakte van de groep van ambitieuze landen. België vertrok naar COP30 met een duidelijke positie, overeengekomen tussen de vier klimaatministers van het land en gezamenlijk uitgedragen door minister Neven, die België vertegenwoordigde in de EU-coördinatie aan het begin van de tweede week en door mijzelf als hoofd van de Belgische delegatie.

Onmiddellijk bij mijn aankomst op COP30 nam ik deel aan een eerste vergadering van ambitieuze landen die, onder leiding van Colombia, opriepen tot een routekaart voor de transitie weg van fossiele brandstoffen. België was een van de eerste aanwezige landen. Die transitie voltrekt zich niet van vandaag op morgen. We moeten ze met pragmatisme en realisme benaderen, opdat ze in dialoog met ondernemingen en burgers rechtvaardig is, met een duidelijk einddoel voor ogen, de klimaatneutrale samenleving. Ik ben trots dat België als lid van de Benelux samen met mijn collega's Hermans en Wilmes bij de eerste landen was, die zich bij de initiatieven van Colombia hebben aangesloten. In april vindt een eerste conferentie plaats in Santa Marta, in Colombia. Nederland organiseert de conferentie en ik zal daar uiteraard aanwezig zijn om het federaal beleid inzake de uitfasering van fossiele brandstoffen te verdedigen en om dat beleid internationaal te coördineren.

Dat brengt mij tot een tweede conclusie van de COP. Ik blijf er rotsvast van overtuigd dat multilateralisme de enige weg vooruit is. De COP heeft onze verwachtingen niet ingelost, maar heeft de collectieve ambitie wél bevestigd en is niet teruggekomen op eerder gemaakte afspraken. De COP heeft de kiemen gezaaid voor een ambitieus internationaal klimaatbeleid in de toekomst. De transitie weg van fossiele brandstoffen en naar hernieuwbare energie is immers de toekomst.

Er waren enkele vragen over bepaalde initiatieven rond desinformatie. Enerzijds heeft België op COP30 het Global Initiative for Information Integrity on Climate Change ondersteund.

Les pays membres s'y engagent à promouvoir l'intégrité des informations relatives aux changements climatiques aux niveaux international, national et local, conformément aux Principes mondiaux des Nations Unies pour l’intégrité de l’information en phase avec les droits humains et les principes de la Convention-cadre des Nations Unies sur les changements climatiques (CCNUCC) et l'accord de Paris.

Anderzijds heb ik er een nieuw project van het DG Leefmilieu (DG5) van de FOD Volksgezondheid aangekondigd.

Il s'agit bien d'une initiative qui sera menée par l'organisation Quota Climat. Dans un premier temps, et à l'image de l'Observatoire des Médias sur l' é cologie déployé en France, un premier projet sera lancé. Il aura pour objectif de quantifier et de qualifier la couverture médiatique des enjeux environnementaux dans les médias francophones et néerlandophones du pays.

Dans un second temps, il s'agira de développer des outils de détection des informations climatiques dans les médias belges francophones et néerlandophones du pays. L'objectif sera d'identifier les contenus problématiques, d'en analyser les caractéristiques et de publier les résultats des analyses réalisées, notamment en ce qui concerne la prévalence des cas détectés dans les principaux secteurs ou thématiques concernés, ainsi que les formats ou canaux de diffusion les plus exposés.

Dans un troisième temps, sur la base des enseignements issus des deux premières étapes, il conviendra d'identifier des messages clés ainsi que des recommandations concrètes visant à améliorer le traitement médiatique des enjeux environnementaux et à renforcer la lutte contre la mésinformation et la désinformation climatiques. Des consultations avec les secteurs seront organisées afin de leur présenter les résultats et de réfléchir avec eux aux mesures à prendre afin de renforcer l'intégrité de l'information.

Laat mij twee zaken verduidelijken. Ten eerste, het zal hier niet gaan om overheidscontrole van de media-actoren. Dat is de taak van de regulatoren. Met dit project zullen we die rol ook niet overnemen.

Ten tweede, ik sta erop te verduidelijken dat het hier niet gaat om het installeren van een dictatuur van de wetenschap. Het is evident dat iedereen in het klimaatdebat zijn stem moet kunnen laten horen: burgers, ondernemingen, wetenschappers en politici.

Er waren ook nog drie kleine vragen. De Belgische overheidsdelegatie bestond uit 30 personen. De delegatie van het Belgische middenveld en het bedrijfsleven bestond uit 50 personen. Dat is 40 % minder dan op COP29.

Wat de internationale klimaatfinanciering betreft bevestigt het slotakkoord de afspraken die vorig jaar in Bakoe op de COP29 zijn gemaakt. Het akkoord over 300 miljard dollar voor ontwikkelingslanden werd niet heropend. Binnen dat totale bedrag zal een verschuiving plaatsvinden, met een verdrievoudiging van het deel dat naar adaptatie gaat, wat onze bedoeling was.

Met betrekking tot de rechtvaardige transitie is een akkoord bereikt over het principe van de oprichting van het Just Transition Mechanism. De concrete uitwerking is echter pas voor volgend jaar, op COP31.

Je vais ajouter quelques éléments car, souvent, certains veulent voient le vase à moitié vide et d'autres à moitié plein. Il faut reconnaître que le résultat obtenu n'est pas celui qui correspond aux ambitions européennes. Cependant, ces ambitions sont particulièrement élevées. Je l’ai clairement constaté sur la scène internationale.

Ce n'est pas par hasard que seules les îles les plus menacées au monde nous rejoignent. Ce n'est pas non plus par hasard que certains pays d'Amérique du Sud l'ont également fait. Je dis bien "certains", car ce n'est pas le cas de l'entièreté de l'Amérique du Sud. Vous savez qu'il existe des régimes bien plus autoritaires que d'autres, même dans cette région.

Cette coalition a toutefois clairement démontré que nous avions notre place. Que nous appartenions ou non au groupe des pays les plus ambitieux, l’essentiel est que le multilatéralisme a prouvé à celui qui espérait tant qu’il échoue qu’il fonctionne bel et bien. Certes, pas à pas, cela demande du temps. La direction optimale n’est pas atteinte immédiatement, ni le niveau d’ambition de certains. Mais tous ces pays – à l’exception d’un seul qui avait signalé son absence – ont affirmé ensemble leur volonté de respecter les accords de Paris, 10 ans après leur adoption.

Il s’agit de ma quatrième COP, et j’étais déjà présent à Paris. C’est un élément qu’il ne faut pas négliger. J’ai ressenti, même dans des pays parfois les plus frileux, cette volonté affirmée de prouver que nous sommes capables de nous parler, de nous entendre. Non pas de nous entendre sur tout, mais de nous respecter. Cela me semble fondamental.

Comme je l'ai dit, nous avons le triplement de l’adaptation. Cette proposition a d'ailleurs été défendue par la Belgique, notamment au sein de l’Europe, et qui a recueilli un consensus. Il est désormais affirmé qu’entre la mitigation et l’adaptation, nous devons aujourd’hui concentrer nos efforts sur l’adaptation. C’est l’une des conséquences que nous retrouvons dans l’accord.

Certes, le texte ne comporte pas d’expression explicite sur la sortie des énergies fossiles ni sur la déforestation. Cela relève, à mes yeux, d’une incompréhension. En Amazonie, chacun sait ce qu’est la déforestation et quelles sont les conséquences du réchauffement climatique. Les habitants le vivent au quotidien. Mais il faut reconnaître que le pays hôte, le Brésil, n’a pas pu obtenir ce résultat et ne l’a sans doute pas recherché non plus.

Ceci dit, le président de la COP, lors de sa déclaration finale, a clairement affirmé que, durant son année de présidence, il travaillerait sur ces deux dossiers, qu’il les inscrirait à l’agenda et que nous disposerions ensemble non seulement de réunions, mais aussi des programmations, afin que ces paragraphes ne soient pas relégués dans l’oubli à l’avenir. Sa déclaration revêt donc une importance capitale et je peux vous assurer que cela a été applaudi par tous, y compris par les pays parfois les plus frileux.

Je voudrais également ajouter quelque chose concernant la mise en œuvre des promesses évoquées lors des précédentes COP – car les COP, finalement, donnent souvent lieu à de nouvelles promesses. Ici, il n’y a pas de nouvelles promesses, à l’exception de l’une ou l'autre. Or, un agenda est prévu pour concrétiser celles qui ont été faites précédemment. C’est ce que l’on appelle … (?) of (?) , et c’était le leitmotiv du président. Je l’avais d’ailleurs rencontré précédemment à Genève où il me l’avait expliqué. Je pense qu’il a vraiment réussi.

Avons-nous conservé notre crédibilité sur le plan international ? Je peux répondre oui, et même deux fois oui.

Certes, certains d’entre vous l’ont rappelé: nous ne partions pas avec un a priori favorable après l’abstention qui a été la nôtre sur 2040, il faut appeler un chat un chat. Mais oui, parce que l’alliance que j’ai évoquée tout à l’heure, nous étions parmi les premiers à la soutenir – et pas seulement à la soutenir, mais à la soutenir avec l’accord du gouvernement. Je ne signe rien si le gouvernement n’est pas d’accord; il y avait donc un consensus.

Nous le faisons en outre avec le Benelux, le Luxembourg et les Pays-Bas. Les trois pays ont décidé de travailler de concert à l’avenir. Nous verrons avec mes collègues luxembourgeois et hollandais comment parvenir à une traduction commune et à une volonté commune, qui se refléteront également dans ce que nous représentons à l’extérieur, que ce soit en Europe ou à l’international. Je ne pense pas que le Luxembourg et les Pays-Bas accepteraient de travailler avec un pays qui ne partagerait pas leurs ambitions. Je peux donc dire: oui, la Belgique is back .

Quant aux autres avancées, qui me paraissent loin d’être négligeables, elles sont parfois passées au second plan, mais elles sont pour moi de grande importance. Dans le texte – que je vous invite à le relire – vous verrez qu'on insiste sur le rôle des femmes. Les femmes sont les premières touchées par le réchauffement climatique, mais aussi les premières à porter ce message. Je veux faire référence à ma collègue hollandaise, mais aussi à ma collègue colombienne. L’énergie qu’elles ont déployée sur place a permis de faire passer l’alliance de 30 pays au départ à 80 pays à l’arrivée, soit quasiment la moitié des nations présentes, pour défendre cette initiative. Je crois que si des femmes n’avaient pas été à la tête de cette alliance, nous n’en serions pas là aujourd’hui.

La transition juste: nous disposons désormais d’un programme pour la transition juste. Combien de fois n’ai-je pas été interpellé ici – à juste titre – sur la transition juste? Aujourd’hui, un programme existe: ce n’est plus une idée, c’est un programme.

La taxation des jets privés constitue un détail pour certains. Cela figure dedans. Je sais que certaines compagnies travaillent au développement d'un jet électrique. J'en ai visité. Cela arrivera dans les cinq ans. D'accord, je pense que c'est possible, mais j'attends de voir, car ce n'est pas encore le cas pour l'instant. Tout cela se retrouve dedans.

En dehors de la question de la crédibilité, j'estime qu'il faudrait revoir les modes de gouvernance des COP. Comme je l'ai dit, celle-ci se voulait également sociale et économique. Ce n'est pas qu'une COP sur le climat. C'est fini, cela. Nous devons pouvoir revoir ce mode de gouvernance qui est lourd. De plus, il est à ce point pénalisant que, si un seul pays, dit non, il n'y a pas d'accord. Jusqu'à présent, si un seul pays sur les 190 présents ne se rallie pas à un consensus, il n'y a pas d'accord. Les modalités de fonctionnement doivent donc s'assouplir tout en restant respectueuses des points de vue des uns et des autres.

Je n'ai absolument pas l'impression d'avoir perdu mon temps sur place. Nous pouvons être fiers d'être européens. J'ai dit à un journaliste qui m'interrogeait à mon retour: "Je reviens en Europe en étant encore plus convaincu d'être européen". C'est en effet à ce niveau-là que, s'agissant du climat, nous pouvons être solides. Ce n'est pas en nous cantonnant à une région ou à une commune. Je ne dis pas que ce n'est pas important, mais le level playing field , pour nous, est l'Europe, dans l'Europe et avec l'Europe.

Sam Van Rooy:

Minister, nu wij van premier De Wever te horen hebben gekregen dat de regering voor miljoenen hardwerkende burgers in dit land verwarmen met gas, rijden met brandstof en reizen met het vliegtuig duurder maakt, is het extra zuur te moeten vernemen dat u als klimaatminister met een hele hofhouding op kosten van de belastingbetaler net naar Brazilië bent gevlogen voor het klimaatcircus van de Verenigde Naties.

Nog zuurder voor de hardwerkende burger is dat u daar vervolgens nog meer geld hebt uitgegeven, ten eerste, aan verre landen in andere continenten, zelfs drie keer zoveel als voordien, en ten tweede, aan een project om mensen te stigmatiseren die klimaatsceptisch zijn en die op andere gedachten te brengen. U brandmerkt dat als klimaatdesinformatie en u zei daarover: "Desinformatie is als CO 2 , je ziet het niet maar het verpest alles. "

Minister, dat is fake news. CO 2 verpest helemaal niet alles. Integendeel, CO 2 is levensnoodzakelijk. Indien de concentratie van CO 2 in de lucht onder 150 ppm daalt, dan eindigt het leven op land. De CO 2 -concentratie is dan immers te laag voor planten om aan fotosynthese te doen.

Mijnheer Crucke, u verspreidt dus zelf klimaatdesinformatie, en dat als minister van Klimaat.

Minister, zelfs Bill Gates heeft nu de bocht ingezet door de tirannieke, fanatieke CO 2 -reductie achter zich te laten en de focus te leggen op klimaatadaptatie en het welzijn van de mensen. Ik stel voor dat u dat nu eindelijk ook doet.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, quand je vous entends, j'ai encore un peu d'espoir. Il y a des choses encourageantes, malgré l'abstention au niveau européen dont nous avons parlé il y a quelques minutes. Nous avons l'impression, à entendre vos explications, que la Belgique a quand même pu jouer un rôle au niveau international. C’est satisfaisant par rapport à l’image qui avait été renvoyée précédemment.

Nous ne pouvons que vous encourager à ne plus vous retrouver, à l’avenir, dans la situation dans laquelle vous vous êtes retrouvé, à savoir à voter la même chose, au niveau européen, que les pays les moins ambitieux sur le climat, voire climatosceptiques. Par ailleurs, nous estimons que vous avez été utile à cette COP30.

Comme vous nous l'avez dit, un engagement a été pris. Il n’y a pas de nouvelles promesses, mais un agenda clair et toute une série d'objectifs ont été mis en place. Nous ne manquerons pas d'y être attentifs et de vous revenir par la suite, avec potentiellement des questions sur l'état d'avancement de ce dossier. Je vous remercie.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour les principes et les valeurs fortes que vous avez défendus – on vient encore de l'entendre dans vos réponses –, mais surtout pour le rôle ambitieux que vous avez défendu pour notre pays. C'est peut-être cela qui est le plus important pour nous, ce rôle que vous jouez à merveille, parce que vous y croyez, parce qu'on sent chez vous un engagement pour la lutte contre le changement climatique qui est enraciné dans des valeurs. Comme vous l'avez dit, on y arrivera pas à pas. Vous n'êtes pas un défaitiste, vous êtes un optimiste, et c'est communicatif.

Certes, le résultat est peut-être maigre, mais cela est dû au fait que nos ambitions sont très élevées au niveau européen.

Par ailleurs, vous investissez dans une transition pragmatique tant avec les entreprises qu'avec les concitoyens; c'est un point très important pour nous. En outre, ce qui nous rend fiers, c'est que vous investissez dans une transition juste. C'est ce que nous attendons tous, parce que si on laisse des gens sur le bord de la route, la transition n'aboutira pas. Merci pour ce combat que vous menez, avec justesse.

Vous êtes convaincu que seul le multilatéralisme permet de mener fructueusement ce combat, cette lutte contre le changement climatique. Cela vous distingue résolument par rapport à ceux qui s'isolent. Vous vous affirmez pour le multilatéralisme et la coopération, car c'est la seule voie pour l'avenir de notre planète.

Les décisions contenues dans l'accord intervenu au cours de la nuit derni è re sont en cohérence avec ces orientations. Il est très important de savoir que ce gouvernement s'engage. Il baisse le prix de l'électricité au détriment des énergies fossiles. Vous avez également parlé des billets d'avion. Je pense donc qu'à vos paroles, vous joignez les actes.

Merci, monsieur le ministre, pour ce combat qui vous honore.

Hervé Cornillie:

Monsieur le ministre, au-delà de vous dire que je suis content de vous voir, loin de moi l'idée que votre bateau ait coulé ou que votre avion se soit craché, franchement, je pense qu'on a besoin de vous pour faire avancer la cause climatique, malgré les contingences dans lesquelles vous agissez.

Je pense qu'on ne peut pas vous faire un procès d'intention sur votre profil en matière de défenseur de la cause du climat. Vous le faites dans le cadre de la Belgique, de réalités institutionnelles qui sont plus compliquées que d'autres. Vous avez d'ailleurs fait référence à d'autres réalités institutionnelles, à savoir que, dans un accord comme celui sur le climat, il faut que tout le monde avance ensemble et qu'il faut peut-être un plus petit dénominateur commun. C'est la condition pour avancer.

Je ne pense pas qu'on puisse vous faire ce procès-là, le coup de la bouteille à moitié vide ou à moitié pleine. Quel que soit votre résultat, il y aura toujours des gens qui feront votre procès d'intention. Je voudrais juste rappeler au nom de mon groupe que nous sommes bien évidemment toujours d'accord pour qu'il y ait une transition vers une économie sans émissions. Nous le faisons et nous le ferons toujours à vos côtés, avec une volonté de responsabilité, de pragmatisme, non sans ambition, parce qu'évidemment, il faut de l'ambition pour avancer sur la voie de la lutte contre le réchauffement climatique.

Par ailleurs, comme vous l'avez dit, une COP aujourd'hui n'est plus simplement une conférence sur le climat, c'est aussi une conférence socioéconomique. Je crois qu'il était bon de le rappeler et c'est dans cet esprit-là qu'il faut aller dans les COP et revenir avec des résultats.

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. C'est toujours un peu compliqué de vous répondre puisque, quand on vous entend, on est fan, en fait. Vous faites ça bien, vous avez un bon discours. Malheureusement, il y a un gap entre le bon discours et l'ambition et les actes gouvernementaux. Il est de plus en plus flagrant qu'il y a une différence, raison pour laquelle c'est un peu compliqué.

J'ai plusieurs choses à dire sur vos réponses, mais je voudrais revenir principalement sur deux éléments. D'abord, on regrette évidemment – cela ne vous étonnera pas – l'abstention de la Belgique pour l'objectif 2040 et la réduction de 90 %. On regrette également le manque de mention des énergies fossiles dans l'accord final, ce qui est un vrai recul. Et on regrette justement d'avoir laissé cette victoire au lobby fossile. Mais surtout, j'espère qu'on va pouvoir mettre les bouchées doubles et avancer au niveau national pour atteindre les objectifs climatiques de manière plus structurelle, plutôt qu'avancer et reculer au bon gré des différents gouvernements, ce qui est assez frustrant.

Certaines communications de votre part ou de votre collègue, la ministre Neven, disaient que l'Union européenne ne représentait que 6 % des émissions mondiales. Je trouve ces propos quand même un peu graves. C'est vraiment un déni de responsabilité. Cela ne venait pas de vous, monsieur le ministre. Il s'agit alors de la ministre Neven. Mes excuses! C'est vraiment un déni de responsabilité historique de notre continent.

Je trouve que c'est grave de tenir de tels propos.

Deuxième élément, j'ai attendu longtemps, mais vous l'avez fait heureusement. Vous évoquez le volet du genre et le rôle des femmes et des minorités de genre dans ce processus. Heureusement que vous l'avez fait, parce que malheureusement, il n'y a pas suffisamment d'ambition sur cette question. On n'en parle pas souvent. Les femmes et les minorités de genre se trouvent justement au cœur de l'adaptation climatique, partout dans le monde, et notamment dans des sociétés parfois plus précaires. Trop souvent, on a l'impression que l'égalité de genre n'est qu'un à-côté un peu facultatif, alors que ce sont précisément les femmes et les filles qui paient le prix le plus élevé du dérèglement climatique: moins de ressources, moins de pouvoir politique, une charge de soins accrue. On sait que ce sont elles qui portent les réponses climatiques locales les plus efficaces. C'est un regret structurel qu'elles ne soient pas suffisamment dans les espaces où tout se décide.

Pour conclure, nous redemanderons à ce qu'on puisse entendre dans cette commission le chef de la délégation, peut-être quelqu'un de l'administration, des entreprises et des ONG. En effet, votre retour est intéressant, mais il serait quand même pertinent qu'on puisse entendre de manière plus large le retour de cette COP30. Cela apporterait une plus-value à nos débats. Merci à vous.

Voorzitter:

Vraag nr. 56009028C van de heer Hervé Cornillie wordt omgezet in een schriftelijke vraag.

Het Climate City Contract als lokale hefboom voor de klimaattransitie

Gesteld door

MR Hervé Cornillie

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 25 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Climate City Contract (CCC) is een EU-gestuurd instrument om steden (zoals Leuven, Brussel, Antwerpen en La Louvière) via samenwerking tussen overheden, bedrijven en burgers klimaatneutraliteit tegen 2030 te laten bereiken, met focus op mobiliteit, energie, circulariteit en natuur. Leuven loopt voor met 80 projecten, 30+ partners en een CO₂-reductie van 80%, terwijl het federale niveau ondersteuning belooft maar de regie bij gemeenten en gewesten ligt. Kleinere steden, zoals die van Cornillie, zetten in op lokale acties (bv. duurzaamheidsindicators voor gemeentebeslissingen) en vragen federale stimulansen, benadrukkend dat ook kleine initiatieven bijdragen aan grotere doelen.

Hervé Cornillie:

Monsieur le Ministre, le Contrat de Ville pour le Climat (Climate City Contract – CCC) est un outil d'innovation en matière de gouvernance développé à l'échelle européenne par NetZeroCities, un programme de l'Union européenne.

NetZeroCities soutient les villes européennes dans leurs efforts pour réduire drastiquement les émissions de gaz à effet de serre grâce à des actions climatiques concrètes, afin d'atteindre la neutralité climatique, l'un des plus grands défis auxquels nos sociétés sont confrontées aujourd'hui.

L'objectif est d'aider les villes à surmonter, de manière collaborative, les obstacles qui freinent leur action climatique, afin d'accélérer la transition et d'atteindre la neutralité carbone d'ici 2030.

Le CCC repose sur un processus collaboratif et itératif d'apprentissage, piloté par les villes elles-mêmes, tout en impliquant de multiples parties prenantes – pouvoirs publics, entreprises, universités, associations, citoyens – à différents niveaux de gouvernance. Il revêt une importance particulière en rassemblant l'ensemble des acteurs autour de l'identification des voies les plus efficaces pour atteindre la neutralité climatique à l'horizon 2030, et en fédérant les efforts autour d'un agenda commun pour y parvenir.

Les communes et leurs citoyens sont, à bien des égards, les véritables artisans de la transformation de nos territoires vers plus de durabilité et de résilience.

Dans ce contexte, Monsieur le Ministre, pourriez-vous expliquer plus en détail ce que recouvre le concept de "Climate City Contract" en Belgique et en quoi il constitue, selon vous, un outil efficace pour renforcer l'action locale en faveur du climat? Quelles villes y adhèrent actuellement, et pour quel résultat?

Je vous remercie pour les précisions .

Jean-Luc Crucke:

Monsieur Cornillie, les villes jouent en effet un rôle central dans la transition climatique. En votre qualité de bourgmestre, je pense que vous le percevez également.

Environ 75 % des citoyens européens vivent en milieu urbain. Les villes sont responsables de près de 70 % des émissions de CO ₂ . J'aime bien mettre ces deux aspects en parallèle: 75 % y vivent, et cela ne représente "que" 70 % des émissions. Cela signifie que beaucoup sont quand même produites en dehors des villes, même si un effort particulier doit être fourni de leur côté. C'est dans ce cadre que l'Union européenne a lancé le programme NetZeroCities (NZC): cent villes climatiquement neutres et intelligentes d'ici 2030. La Commission vise à accélérer la transition climatique des villes en mobilisant toutes les parties prenantes autour d'un plan d'action concret et fondé sur un engagement formel, dans un cadre financier structuré. Ce contrat couvre cinq domaines clefs: la mobilité durable, la performance énergétique des bâtiments, les systèmes énergétiques renouvelables, la circularité et, enfin, les solutions fondées sur la nature.

Actuellement, quatre villes belges ont été sélectionnées par la Commission européenne pour élaborer un Climate City Contract (CCC): Louvain, Bruxelles-Capitale, Anvers et La Louvière. Ce contrat mobilise une coalition locale d'acteurs publics et privés et de citoyens et intègre des mécanismes budgétaires pour financer les actions. Parmi elles, Louvain est particulièrement avancée. Du reste, j'ai dit à son bourgmestre que j'irais me rendre compte des acquis. Ce contrat inclut plus de 80 projets, une coalition de plus de 30 acteurs engagés et un plan financier détaillé. Les projets visent une réduction de 80 % des émissions de CO ₂ , avec des principes directeurs intégrés dans toutes les initiatives futures. Un engagement fort permet de contribuer activement aux ambitions mobilisant une expertise aussi bien en ce qui concerne la réduction des émissions que l'adaptation.

J'espère donc sincèrement que l'acronyme "CCC" sera, cette fois, durablement associé au Climate City Contract , lequel constitue un cadre prometteur pour structurer l'action locale, mobiliser les parties prenantes et accélérer la mise en œuvre des solutions concrètes. Pour en avoir parlé avec la ministre Neven, je puis vous indiquer qu'elle m'a dit que, dans ses compétences – et c'est certainement plus du ressort régional, étant donné la granularité de l'action –, elle entendait également travailler avec les communes. Je ne doute pas qu'il en aille de même pour mon homologue flamande, bien que je n'aie pas eu l'occasion d'échanger avec elle à ce propos.

Hervé Cornillie:

Merci, monsieur le ministre, pour vos éléments de réponse. Fort heureusement, nous n'allons pas œuvrer au retour des CCC. C’est notre point commun. Vous avez souligné, par votre réponse, l'importance des communes et des villes dans le cadre de la lutte contre le changement climatique et pour l'atteinte de la neutralité, avec le poids des émissions des villes. Je ne suis qu'à la tête d'une petite ville. Néanmoins, nous avons l'ambition d'essayer d’y contribuer, en nous inspirant de ce que vous connaissez, le fameux effet colibri. Les petites rivières font les grands cours d'eau. En tout cas, les petites actions ici ou là contribuent à un objectif plus important. J’entends bien que c'est un dossier pour les pouvoirs locaux et les régions, mais tout ce qui pourra, au niveau fédéral, concourir à encourager les communes à s'engager dans cette voie est bienvenu, également au niveau de votre département. N'hésitez pas à mettre en place des actions pour aider les communes qui s'engagent dans cette démarche de lutte contre le réchauffement climatique et contribuent au développement durable, au sens large du terme. Notre intention, localement, est de développer, pour chaque grande décision du Conseil communal, un indicateur de développement durable (IDD). Des citoyens élaboreront l'indicateur idéal pour valider des décisions du Conseil communal ou, au regard du résultat IDD, ne pas les valider. C'est un des moyens que nous, pouvoir communal, avons choisis pour contribuer aux objectifs généraux, derrière lesquels tous, petits ou grands, nous devons nous ranger.

HVO-mazout als huishoudbrandstof en de impact op de klimaatdoelstellingen en energieprijzen

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 25 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om blauwe mazout (HVO) als duurzaam alternatief voor stookolie in huishoudens, vooral in Wallonië waar veel nog op mazout verwarmt. Minister Crucke bevestigt dat erkenning als huishoudbrandstof federaal is (minister van Energie) en benadrukt dat warmtepompen prioriteit hebben, maar erkent HVO als beperkt overgangsalternatief voor moeilijk te elektrificeren gevallen. Coenegrachts pleit voor HVO als praktische, betaalbare oplossing waar warmtepompen technisch of financieel onhaalbaar zijn, ondanks de efficiëntere inzet ervan in transport/industrie. Kernpunt: HVO kan een tijdelijke rol spelen, maar beleid focust eerst op warmtepompen en sectoren waar elektrificatie moeilijk is.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik wil het vandaag hebben over blauwe mazout, mijn favoriete mazout, zoals u wel begrijpt. Blauwe mazout is een synthetische, vloeibare brandstof op basis van HVO en zou tot 90 % minder CO 2 uitstoten in vergelijking met klassieke stookolie.

In het kader van de Europese klimaatambities met de doelstelling om klimaatneutraliteit te bereiken, wat we al meermaals hebben besproken, wordt op Europees niveau ook naar HVO gekeken als een essentieel element, erkend om de energietransitie te ondersteunen, zeker bijvoorbeeld in huishoudens waar het moeilijk is om de stookolietank snel te vervangen. We weten sinds gisteren, op basis van de recentste cijfers, dat vooral in Wallonië nog met stookolie verwarmd wordt.

Wanneer ETS2 wordt ingevoerd en de accijnsverhoging van de federale regering erbij komt, wordt mazout een stuk duurder. Het zou dus goed zijn dat er een alternatief beschikbaar is, vandaar enkele vragen.

Waarom is blauwe mazout vandaag nog niet erkend als huishoudbrandstof? Ziet u er mogelijkheden in als duurzaam alternatief, ook in voorbereiding op de koolstoftaks ETS2, al is die intussen uitgesteld? Zult u op korte termijn initiatieven nemen met uw bevoegde collega-ministers om blauwe mazout juridisch gelijk te stellen aan stookolie, zodat huishoudens een alternatief krijgen zonder dat daar onmiddellijk grote investeringskosten tegenover staan?

Voorzitter:

Collega Coenegrachts, ik denk dat we veel meer frieten zullen moeten eten, maar het is wel een zeer interessante vraag.

Mijnheer de minister, u hebt het woord.

Jean-Luc Crucke:

Mijnheer Coenegrachts, het is niet omdat het blauw is, dat alles federaal is. Met betrekking tot uw vraag over de erkenning van verwarmingsbrandstoffen moet ik opmerken dat dat onder de bevoegdheid van de federale minister van Energie valt. Die erkenning gebeurt immers op basis van federale regelgeving inzake energieproducten en markttoegang. De minister van Energie bepaalt de voorwaarden waaronder bepaalde brandstoffen als verwarmingsbrandstoffen kunnen worden erkend, met het oog op veiligheid, duurzaamheid en transparantie.

Met betrekking tot uw vraag over het Europese emissiehandelssysteem, ETS2, moet ik u doorverwijzen naar de gewestelijke ministers, aangezien de implementatie van de uitvoering van ETS2 een bevoegdheid van de gewesten is. ETS2 is van toepassing op fossiele brandstoffen. Ik erken dus dat HVO een milderend effect zou kunnen hebben.

Wel wil ik, in mijn hoedanigheid van minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie, dieper ingaan op de wenselijkheid van het gebruik van HVO als substituut voor stookolie.

In het kader van de transitie naar een duurzaam energieverbruik wordt voor gebouwverwarming warmtepomptechnologie naar voren geschoven als voorkeurstechnologie. Warmtepompen hebben immers een hoge energie-efficiëntie en het potentieel om volledig op hernieuwbare elektriciteit te functioneren. In tegenstelling tot brandstofgebaseerde verwarmingssystemen dragen warmtepompen bij tot een structurele reductie van broeikasgasemissies in de gebouwensector.

Hoewel hernieuwbare vloeibare brandstoffen zoals HVO een rol kunnen spelen in de duurzame energietransitie – dat moet duidelijk worden gezegd – is het aanbod aan duurzame grondstoffen voor HVO beperkt. Om die reden wordt HVO bij voorkeur ingezet voor de decarbonisatie van sectoren die moeilijk te elektrificeren zijn, zoals bepaalde industriële processen of zwaar transport. Het gebruik van HVO voor gebouwverwarming is daarom beperkter, vanuit het oogpunt van efficiënt grondstoffengebruik en klimaatimpact.

De volledige inzet op warmtepompen blijft evenwel een lastige opgave, vooral om technische redenen, en er moeten nog steeds beperkte alternatieven zoals HVO worden overwogen.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik heb de vraag ook gesteld aan de minister van Financiën, maar hij wist enkel te vertellen dat hij niet bevoegd was. Ik heb ze gesteld aan de minister van Economie, die op zijn beurt wist dat hij niet bevoegd was. U bent de eerste die weet wie wel bevoegd is. Ik zal de vraag dan ook stellen aan de minister van Energie. Ik ben blij dat u ook inhoudelijk ingaat op de vraag. U hebt gelijk, in een ideale wereld zetten we in elk gebouw een warmtepomp en leggen we zonnepanelen op elk dak, maar dat is, ten eerste, niet voor iedereen een haalbare investering op korte termijn en, ten tweede, het is ook niet voor elk bestaand gebouw technisch haalbaar om die dingen te installeren. In een overgangsfase zijn wel degelijk alternatieven nodig. Ik begrijp uw overweging dat HVO misschien efficiënter ingezet kan worden in andere sectoren, in de luchtvaart bijvoorbeeld. Het doel is dat we minder uitstoten, het doel is niet dat we zoveel mogelijk warmtepompen installeren. We zullen dus ook moeten kijken naar HVO waar die nodig is en waar die kan dienen om mensen alleszins een duurzamer alternatief aan te bieden, ook als de huishoudens de investering technisch of financieel gezien op de korte termijn, of naar ik vrees op de middellange termijn voor veel huishoudens, niet meer aankunnen. Ik zal me tot de minister van Energie wenden om daar zijn mening over te kennen.

De steun voor de plasticrecyclingbedrijven en de verkleining van de koolstofvoetafdruk

Gesteld door

MR Anthony Dufrane

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 25 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Belgische plasticrecyclagesector wordt bedreigd door goedkope Aziatische import en lage prijzen van nieuwe kunststoffen, ondanks de klimaat- en circulaire-economievoordelen van lokaal recyclage. Minister Crucke bevestigt dat de EU (via quota voor gerecycleerd plastic in verpakkingen en "clausulespiegels" voor importnormen) en België (via een federaal circulaire-economieplan in 2026, strengere inspecties en marktprikkels zoals differentiatie in producentenheffingen) de sector willen beschermen, maar benadrukt dat afvalbeheer regionaal blijft en Europese afdwinging van sancties op buitenlandse acteurs ontbreekt. Dufrane onderstreept de nood aan samenwerking tussen federale en regionale overheden en kijkt uit naar concrete stappen, met name het 2026-plan en de EU-*Circular Economy Act* om de vraag naar gerecycleerd plastic te versterken. Kernpunt blijft het creëren van een gelijk speelveld via strengere importnormen, lokale marktstimulansen en betere handhaving.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, la filière belge du recyclage des plastiques est aujourd'hui menée par l'afflux de plastiques recyclés asiatiques à bas prix et par la baisse du coût des plastiques neufs liée à la chute des cours du pétrole. Cette situation, aggravée par des coûts énergétiques et salariaux élevés en Belgique, risque de compromettre les objectifs climatiques européens et la transition vers une économie circulaire. Pourtant, le recyclage local permet de réduire significativement l'empreinte carbone par rapport à l'utilisation de plastiques neufs ou importés d'Asie, où les normes environnementales sont souvent beaucoup moins strictes.

Alors que l'Union européenne a fixé des objectifs ambitieux en matière d'économie circulaire, il est essentiel de protéger, de développer les capacités de recyclage en Belgique afin d'éviter une dépendance accrue aux importations et de maintenir une industrie durable et créatrice d'emplois.

Monsieur le ministre, j'en viens à mes questions. Premièrement, quelles mesures votre administration met-elle en œuvre pour soutenir les filières belges de recyclage des plastiques? Ensuite, comment comptez-vous renforcer les incitations à l'utilisation de plastiques recyclés dans les emballages et les produits manufacturés? Envisagez-vous de proposer des mécanismes pour internaliser le coût carbone des plastiques importés d'Asie ou produits à partir de pétrole afin de rééquilibrer la concurrence en faveur des recycleurs belges et européens? Ensuite, quelles initiatives sont prévues pour intégrer davantage de plastiques recyclés dans les marchés publics et encourager les entreprises à privilégier les matières premières locales? Et pour conclure, monsieur le ministre, comment collaborez-vous avec les acteurs européens pour défendre une régulation beaucoup plus protectrice des industries du recyclage, notamment via des normes environnementales plus strictes pour les importations? Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Jean-Luc Crucke:

Au niveau belge, la gestion des déchets relève entièrement de la compétence des régions, mais les normes environnementales des produits relèvent en effet de ma compétence.

Mon administration assure l’implémentation des initiatives européennes à cet effet et prend également des initiatives complémentaires. Ainsi, un nouveau plan fédéral pour l’économie circulaire est en cours d’élaboration et sera publié en 2026. Il est encore un peu tôt pour communiquer sur son contenu, mais il contiendra plusieurs mesures visant notamment à promouvoir le réemploi, le recyclage et à limiter les produits à usage unique.

À travers la législation européenne, en particulier la directive sur les plastiques à usage unique et le règlement sur les emballages et déchets d’emballage – mais pas seulement, comme dans le règlement sur les véhicules en fin de vie –, nous avons fixé des objectifs en termes de pourcentages de plastiques recyclés dans différents produits. Citons par exemple: 25 % de contenu recyclé dans les bouteilles pour boissons PET en 2025; 30 % dans les bouteilles pour boissons en plastique à usage unique en 2030, etc. Ces mesures stimuleront la demande de plastique recyclé. Cependant, il est clair que l’industrie européenne du recyclage subit, comme vous l’avez précisé, la concurrence étrangère qui ne respecte pas les mêmes normes que notre industrie.

Pour contrer cela, nous avons récemment signé une lettre conjointe avec plusieurs États membres – la France, l’Espagne, les Pays-Bas, l’Autriche et d’autres encore – afin de demander à la Commission européenne d’avancer le travail sur l’établissement des actes d’exécution qui préciseront la méthode d’évaluation, de vérification et de certification de l’équivalence des règles appliquées lorsque le contenu recyclé est collecté et recyclé dans un pays tiers. Cette mesure est déjà prévue par l’article 7.10 du règlement sur les emballages et déchets d’emballage. Cette évaluation tient compte des normes en matière de protection de l’environnement et de la santé humaine, y compris des normes visant à garantir que le recyclage est effectué de manière écologiquement rationnelle.

Cette mesure, qui met en place une clause miroir ambitieuse, permettra de créer un terrain de jeu équitable et contribuera à notre souveraineté industrielle. La législation européenne sur les emballages vise également à promouvoir des emballages conçus pour être davantage recyclables, ce qui facilitera le travail du secteur, fournira une matière première plus sûre et réduira les coûts de traitement. Des incitations sont également prévues pour soutenir cette mesure, notamment une différenciation des frais à charge des producteurs en fonction de la recyclabilité des déchets.

En outre, vu le taux important de non-conformité environnementale des produits importés, nous avons souhaité, depuis mon entrée en fonction, renforcer nos inspections et les sanctions y afférentes, via un plan d’inspection annoncé le 28 octobre dernier. Nous voulons, par ce levier, garantir un meilleur level playing field à nos entreprises et mieux protéger nos citoyens.

C'est dans ce cadre que nous nous sommes également rendu compte qu'il n'était pas possible juridiquement de poursuivre les acteurs hors Union européenne pour non-paiement d'amendes administratives suite à une non-conformité, ce qui nous semble, reconnaissons-le quand même, assez scandaleux. C'est pourquoi nous avons pris les devants et écrit un non-paper à ce sujet que nous comptons présenter en point A ou B et après le soutien de plusieurs É tats membres au prochain Conseil Environnement.

Toujours au niveau européen, mes experts participent aussi activement à des groupes de travail techniques où ils défendent notre position pour des normes plus strictes. Nous sommes en contact constant avec nos partenaires européens, les régions et notre industrie du recyclage à travers des discussions bilatérales et des visites sur le terrain.

En outre, le Circular Economy Act , dont l'adoption est prévue fin 2026, participera à cet effort à travers la création d'un marché unique pour les matières premières secondaires et en augmentant l'offre et la demande pour le plastique recyclé européen. Nous l'attendons, convenons-en, avec une certaine impatience.

Au niveau belge, je dois à nouveau faire référence au plan fédéral de l'économie circulaire dans lequel nous avons prévu d'établir des critères circulaires dans les marchés publics. Cette mesure sera bien évidemment réfléchie dans un cadre plus vaste de durabilité. De concert avec la ministre Matz et le premier ministre, cette réflexion est déjà en cours et a commencé par une politique d'achat en discussion à l'heure actuelle.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, je tiens à vous remercier pour cette réponse détaillée et les différentes initiatives que vous avez lancées en la matière. Je rappelle que l'économie du plastique recyclé est complexe mais tout aussi importante pour valoriser et réutiliser nos déchets. Je ne doute pas que vous agirez dans l'intérêt de nos entreprises et soutiendrez l'utilisation des plastiques recyclés. La gestion des déchets, comme vous le rappeliez, est certes une compétence régionale. Ici, en matière de transition environnementale, votre administration doit travailler de concert avec les ministres régionaux pour maximiser l'usage et la valorisation des déchets européens. En résumé, j'ai hâte d'être en 2026 pour découvrir votre plan; je suis persuadé que vous consacrerez toute votre énergie et votre expérience à le rendre le plus efficace possible.

Het duurder worden van autorijden en verwarmen met gas door de EU-koolstoftaks

Gesteld door

VB Sam Van Rooy

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 25 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België steunt geen uitstel van de koolstoftaks (ETS2) maar dringt aan op prijsstabilisatie (45-55 €/ton CO₂) en snelle herinvestering van opbrengsten in steun voor kwetsbare gezinnen en klimaatmaatregelen, om de transitie sociaal draaglijk te maken. Critici zoals Van Rooy betwisten de klimaateffectiviteit van de maatregel, wijzen op honderden euro’s meerkost voor burgers en onevenredige lasten voor lage inkomens, terwijl landen als China de Belgische CO₂-besparingen in dagen tenietdoen. De minister benadrukt dat gedragsverandering en alternatieven (elektrificatie, isolatie) de kern zijn, maar erkent dat verouderde data en onzekere prijzen de exacte impact vervagen. De spanning draait om klimaatambitie versus sociale rechtvaardigheid, met als twistpunt of ETS2 een dure, symbolische maatregel is zonder wereldwijd effect.

Sam Van Rooy:

Minister, door de koolstoftaks, die kennelijk koste wat het kost moet worden doorgedrukt, zullen autorijden met brandstof, verwarmen met gas en vliegtuigreizen steeds duurder worden. Volgens een impactstudie van het Federaal Planbureau zou aardgas 16 % duurder worden, stookolie 21 % en benzine en diesel ongeveer 10 %. Dat kan gezinnen die fossiele brandstoffen blijven gebruiken, omdat ze dat willen of omdat ze niet anders kunnen, 250 tot 400 euro extra per jaar kosten. Huishoudens met een laag inkomen, alleenstaanden en eenoudergezinnen zouden de impact het hardst voelen. Een studie van het VITO kwam zelfs uit op een mogelijk meerkost tot 650 euro voor wie niet overschakelt of kan overschakelen.

Een aantal Europese landen - Cyprus, Hongarije, Slovakije en Polen - vraagt dan ook om de start van de nieuwe zogenoemde koolstoftaks - officieel ETS2 - met minstens drie jaar uit te stellen, tot 2030. Dat is geen afstel zoals ik zou willen, maar een uitstel van drie jaar is toch al iets.

Sluit België zich aan bij deze landen die om uitstel vragen en misschien zelfs zullen evolueren naar afstel? Zo neen, waarom niet?

Hoe zult u ervoor zorgen dat mensen niet in de problemen komen of zelfs in armoede geraken omdat ze significant meer zullen moeten betalen voor autorijden met brandstof en om te verwarmen met gas? Alvast bedankt.

Jean-Luc Crucke:

Mijnheer Van Rooy, u stelde ten eerste de vraag of België zich aansluit bij de landen die uitstel of zelfs afstel vragen en zo niet, waarom het dat niet doet.

Ik heb inderdaad te horen gekregen dat een aantal landen voor uitstel wil pleiten. België heeft hier echter niet toe opgeroepen, maar heeft wel samen met 18 andere lidstaten het initiatief genomen om een brief te sturen met het verzoek maatregelen te treffen om de prijs van ETS2 te stabiliseren.

Zoals u zelf aangeeft door het aanhalen van beide studies, is de onzekerheid over de prijszetting in ETS2 nog steeds vrij groot en lopen de schattingen naargelang de bron sterk uiteen. Zo stelt VITO bijvoorbeeld dat hoewel de exacte ETS2-prijs onzeker blijft, een doortastend klimaatbeleid de stijging ervan beperkt. Zonder aanvullende maatregelen kan de prijs in 2030 oplopen tot 200 euro per ton CO 2 of meer, terwijl het ETS-richtlijn het prijsstabiliteitsmechanisme voorziet vanaf 45 euro per ton CO 2 .

Het is dus van groot belang om die stabiliteit te verzekeren. Om de marktonzekerheid tegen te gaan en het draagvlak voor de invoering van ETS2 te vrijwaren, heeft Belgi ë dan ook met succes bij de Europese Commissie gepleit om ervoor te zorgen dat de markt zo snel mogelijk een duidelijker zicht krijgt op de prijs van ETS2.

De Europese Commissie heeft daar positief op gereageerd en intussen nieuwe maatregelen aangekondigd die meer liquiditeit in de markt zullen brengen en de prijzen zullen stabiliseren, zodat een soepelere start van ETS2 mogelijk wordt. Het voorstel zal ongecontroleerde ETS2-prijzen voorkomen en ze naar verwachting dichter bij 45 à 55 euro per ton CO 2 houden, wat in lijn ligt met de koolstofprijs die nu al bestaat in Duitsland en Frankrijk. Daarnaast zouden de opbrengsten ook sneller beschikbaar zijn, zodat wij ze onmiddellijk kunnen investeren in klimaatbeleid en de ondersteuning van gezinnen met een laag of gemiddeld inkomen en kmo’s, zodat zij beter voorbereid zijn op de koolstofprijs.

Zoals u weet, heeft de Milieuraad in het kader van zijn besluit rond de doelstelling 2040 akte genomen van de wens om de inwerkingtreding van ETS2 met een jaar uit te stellen. We kunnen besluiten dat we geen voorstander zijn van een verder uitstel van het mechanisme, maar pleiten voor een mechanisme dat aansluit bij de doelstelling ervan, met name door het aanvaardbaar te maken voor consumenten.

Hoe zal de regering ervoor zorgen dat de mensen geen cent meer zullen moeten betalen om met de auto te rijden en te verwarmen met gas? Het ETS2-systeem is geen taks om de begroting te voeden, maar een emissiehandelssysteem dat erop gericht is de onwenselijke consumptie van fossiele brandstoffen te ontmoedigen. Het is net de opzet om autorijden of verwarmen met fossiele brandstoffen minder interessant te maken en zo alternatieven aan te moedigen. Elke euro die de gezinnen en de bedrijven via de koolstofprijzen betalen, moet ingezet worden om de klimaattransitie te financieren en kan uitdrukkelijk ingezet worden om gezinnen en bedrijven, in het bijzonder de meeste kwetsbaren, te ondersteunen.

Investeringen in de klimaattransitie zijn hoe dan ook noodzakelijk. Het grote voordeel van het invoeren van een koolstofprijs in plaats van enkel in te zetten op directe regulering, is dat dit instrument alle opties voor het verminderen van de broeikasgasuitstoot – investeringen, maar ook gedragsveranderingen – op een evenredige wijze stimuleert. Niet de koolstofprijs op zich, maar de keuze inzake het recycleren van de inkomsten is bepalend voor de uiteindelijke sociale impact van dit beleidsinstrument.

De cijfers van het Federaal Planbureau werden hier eerder al besproken. Studies zoals deze vormen een interessante bijdrage aan het debat over het ETS2-systeem en de bijhorende flankerende maatregelen. Ze helpen om te identificeren welke types huishoudens het meest gevoelig zijn voor het prijssignaal vanuit het ETS2-systeem en om richting te geven aan de aard van de maatregelen die nodig zijn om de transitie van deze huishoudens te vergemakkelijken.

Toch kunnen er verschillende nuances worden aangebracht bij de resultaten van deze specifieke studie. Ten eerste, de koolstofprijs is momenteel nog niet gekend, waardoor het uiteraard onmogelijk is om de werkelijke impact op de huishoudens nauwkeurig te berekenen. De studies gaan uit van een prijs van 60 euro per ton, terwijl de autoriteiten streven naar een prijs van ongeveer 45 euro.

Ten tweede is de studie gebaseerd op verouderde energieverbruiksgegevens uit 2015, wat leidt tot een overschatting van de impact van ETS2, aangezien het huidige verbruik van fossiele brandstof al aanzienlijk is gedaald dankzij inspanningen op het vlak van energie-efficiëntie en elektrificatie. Er wordt bovendien verwacht dat dit verbruik verder zal dalen tegen 2030. Deze elementen zorgen ervoor dat de werkelijke impact van het ETS2 op de energiefactuur van huishoudens bij een gegeven ETS2-prijs waarschijnlijk lager zal liggen dan de raming van het Federaal Planbureau.

Wat de studie van het VITO betreft, citeert u de bedragen voor het hoogste inkomensdeciel, wat neerkomt op een bijkomende jaarlijkse uitgave van 0,6 % van het totale huishoudbudget voor deze gezinnen. Deze inschattingen zijn gebaseerd op dezelfde data als de studie van het Federaal Planbureau. Op basis van een andere methodologie schat het VITO de bijkomende kosten voor een gezin met een op gas verwarmde, slecht geïsoleerde woning en een wagen met verbrandingsmotor op 375 euro.

Ten slotte is het belangrijk op te merken dat ook deze inschattingen rekening houden met de inzet van ETS2-middelen via de federale en gewestelijke maatregelen in het Sociaal Klimaatplan en de rechtstreekse inzet van de overige ETS2-middelen. Deze maatregelen zijn er net op gericht om de financiële impact van ETS2 voor kwetsbare huishoudens aanzienlijk te verzachten of om middelen te geven aan huishoudens om hen vrij te stellen van fossiele brandstoffen, met alternatieve oplossingen en hen tegelijk in staat te stellen om actief deel te nemen aan de energietransitie.

Sam Van Rooy:

Minister, dank u voor uw antwoord. U stelt mij echter helemaal niet gerust dat de regering met die zogenaamde koolstoftaks het leven van hardwerkende burgers in dit land niet duurder zal maken, tot wel honderden euro’s. Dat is evident en al erg genoeg, maar nog erger is dat de impact van die koolstoftaks precies 0 graden Celsius bedraagt en dat de taks dus geen enkel verschil zal maken voor het klimaat. Dat is werkelijk wraakroepend. Wat België op een heel jaar uitstoot, wordt door een land als China op iets meer dan twee dagen uitgestoten. Terwijl de wereldwijde CO ₂ -uitstoot blijft stijgen, maakt deze regering het leven van burgers en bedrijven steeds lastiger en duurder en wordt onze industrie uiteindelijk kapotgemaakt.

De Klimaattransitiebarometer
Het feit dat België niet op schema is voor het bereiken van koolstofneutraliteit tegen 2050
België's uitdagingen in klimaatneutraliteit en voortgangsmeting

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 25 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België dreigt de klimaatneutraliteit tegen 2050 te missen door stijgende CO₂-uitstoot in 2024 (vooral transport +18% op 40 jaar, raffinage +5%, trage elektrificatie auto’s en gebouwen) en onvoldoende natuurlijke CO₂-opname door urbanisatie en landbouwveranderingen. De minister kondigt kortetermijnmaatregelen aan: een belastingverschifting om elektriciteit goedkoper te maken dan gas (stimulans voor warmtepompen, TVA-verlaging naar 6% in 2026), strengere regels voor diesel en bedrijfswagens, en investeringen in spoorvervoer (+30% reizigers). Voor importgerelateerde emissies zet België in op EU-mechanismen (CBAM), circulaire economie en strengere importcontroles. Regionale samenwerking is cruciaal voor gebouwen (verbod fossiele ketels) en koolstofopslag (landbouw-klimaatalliantie in voorbereiding), terwijl real-time emissiemonitoring tegen 2026 moet verbeteren. Critici wijzen op gebrek aan ambitie en coherentie in het huidige beleid, ondanks federale plannen.

François De Smet:

Selon le "Baromètre de la transition" publié tout récemment par l’administration fédérale, la Belgique n’est pas actuellement sur une trajectoire permettant d’atteindre la neutralité climatique d’ici 2050.

Bien que certains secteurs aient enregistré une baisse des émissions, le rythme global de la transition reste insuffisant et, selon la base de données Edgar citée par la Commission européenne, les émissions de CO ₂ auraient m ê me augment é de 1 % en 2024.

Plusieurs points préoccupants ressortent de ce constat: une hausse significative des émissions dans le secteur du raffinage (+5 % en 2024) liée notamment au traitement de produits fossiles plus complexes, une augmentation persistante des émissions dans le secteur du transport (+18 % sur 40 ans, +2 % en 2024), une progression très lente de l’électrification du parc automobile et une recrudescence des ventes de chaudières fossiles, un déploiement encore limité des pompes à chaleur (moins de 5 % des bâtiments), la diminution des capacités naturelles de captation du carbone, en raison notamment de la conversion des prairies et de l’urbanisation.

En conséquence, monsieur le ministre, quelles mesures nouvelles le gouvernement entend-il prendre, à court terme, afin d’accélérer la trajectoire vers la neutralité climatique, notamment dans les secteurs du transport et du bâtiment, dont les indicateurs sont particulièrement préoccupants, et plus particulièrement en ce qui concerne le déploiement plus significatif des pompes à chaleur? Comment le gouvernement compte-t-il soutenir davantage l’électrification, tant du parc automobile que des usages résidentiels et industriels, et corriger la tendance récente à la hausse des chaudières fossiles? Si un plan spécifique est prévu pour encadrer et réduire l’empreinte carbone liée aux importations, étant donné la part croissante des émissions générées hors du territoire pour satisfaire la consommation belge? Quelles actions immédiates sont prévues pour restaurer et renforcer les puits de carbone naturels, notamment dans les zones agricoles et urbaines? Comment son administration compte améliorer le suivi et la prévision des émissions, afin de disposer d’indicateurs plus réactifs et permettant des ajustements politiques en temps utile?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, le dernier Baromètre de la transition du SPF Santé publique est sans appel : la Belgique n'est pas sur la trajectoire de la neutralité climatique pour 2050. Pire encore, nos émissions de CO ₂ ont augment é en 2024.

Les raffineries, les transports, l'énergie… les secteurs les plus émetteurs ne réduisent pas leurs émissions, voire les augmentent. L'électrification du parc automobile stagne, la vente de chaudières fossiles repart à la hausse, et nos sols absorbent de moins en moins de carbone.

Autrement dit, à 25 ans de l'échéance, la Belgique ne tient pas le cap. Pendant que nos voisins accélèrent, nous reculons. Pendant ce temps, nos décisions politiques de continuent à manquer de cohérence, de vision, et de courage.

Monsieur le ministre, avez-vous pris connaissance des résultats de ce baromètre et quelles en sont vos conclusions? En tant que Ministre du Climat, quelles mesures comptez-vous prendre à court terme pour remettre notre pays sur les rails de la neutralité climatique en 2050?

Jean-Luc Crucke:

Merci pour vos questions et votre intérêt pour ce rapport. Vu l'importance du sujet, mon administration se tient bien évidemment à disposition pour présenter ses travaux et pour répondre aux questions concernant les chiffres et la méthodologie.

Je vais répondre malgré tout aux questions qui m'ont été posées. Ai-je pris connaissance des résultats de ce Baromètre et quelles en sont les conclusions? Tout comme vous, je suis préoccupé par les résultats et les messages du rapport.

Nous devons conclure que les efforts ne sont pas suffisants malgré les politiques menées à tous les niveaux. En tant que ministre compétent pour la Mobilité, je suis particulièrement préoccupé par les constats dans les secteurs du transport intérieur et extérieur, où les émissions augmentent. Nous devons accroître notre capacité d'action. Pour cela, tous les efforts doivent être déployés, y compris en matière de coordination des politiques entre le niveau fédéral et les régions. Les progrès dans le bâtiment me semblent également faibles, alors qu' a contrario , il semble que l'industrie a réalisé d'importants efforts.

D'autre part, il serait utile de compléter le Baromètre en incluant les projections officielles des émissions de gaz à effet de serre qui estiment l'impact des politiques et mesures prévues dans le Plan national Énergie-Climat.

Je ne peux que souligner l'importance d'améliorer la modélisation et le calcul de l'impact des mesures du Plan au niveau national. Il importe à cet effet aussi d'accroître la cohérence du scénario de décarbonation belge.

Quelles mesures nouvelles le gouvernement va-t-il prendre à court terme afin d'accélérer la trajectoire vers la neutralité climatique, notamment dans les secteurs du transport et du bâtiment, dont les indicateurs sont préoccupants, et en ce qui concerne un déploiement plus significatif des pompes à chaleur? En tant que ministre du Climat, quelles mesures vais-je prendre à court terme pour remettre notre pays sur les rails de la neutralité climatique? Le rapport adresse un état des lieux des émissions belges au niveau national. Comme vous le savez, le climat est une matière transversale et le niveau fédéral ne dispose pas à lui seul de tous les leviers. Le gouvernement fédéral a l'intention de tenir, dans le cadre de ses compétences, les engagements pris dans la contribution fédérale au Plan national Énergie-Climat. Ce plan prévoit une série de mesures qui devraient permettre d'améliorer la situation, notamment concernant le transport et les bâtiments.

Il prévoit entre autres d'examiner l'impact et les modalités d'un tax shift sur les produits énergétiques et d'ensuite le mettre en œuvre. Un tel tax shift , s'il est mis en œuvre de manière ambitieuse, permettra de réduire le ratio prix de l'électricité/prix du gaz et permettra ainsi d'améliorer l'attractivité des solutions bas carbone comme les pompes à chaleur. Il s'agit d'une priorité pour moi.

Deuxièmement, la réforme de la TVA sur les systèmes de chauffage va aussi dans ce sens, comme la réforme des accises sur le diesel professionnel.

Troisièmement, concernant le transport, le gouvernement a réaffirmé sa volonté de mener à bien les projets envisagés dans les programmes d'investissement pluriannuels de la SNCB et d'Infrabel. Nous visons à améliorer considérablement le transport ferroviaire de marchandises. À terme, nous visons aussi une augmentation de 30 % des voyageurs sur le rail grâce à une amélioration des services.

La réforme de verdissement du parc de voitures de société est quant à elle bien maintenue. Le renforcement de ces mesures ainsi que la mise en place progressive de nouvelles dispositions sont certainement nécessaires pour accélérer cette transition. C’est pourquoi nous poursuivrons la discussion avec nos partenaires du gouvernement afin d’aller plus loin sur ce sujet. Vous pourrez continuer à suivre nos progrès à travers des rapports tels que le Baromètre de transition. Je compte bien entendu sur les régions pour agir de même et envisager de nouvelles mesures au-delà de ce qui est prévu dans le Plan national Énergie-Climat.

En ce qui concerne plus spécifiquement l’électrification, un tax shift , comme mentionné précédemment, constituerait un levier important. Nous espérons donc parvenir à un accord ambitieux sur ce point. La norme énergétique pour les secteurs électro-intensifs est également cruciale. Par ailleurs, la TVA sur les pompes à chaleur sera ramenée à 6 % en 2026. Nous nous en réjouissons, car cela envoie un excellent signal aux citoyens et aux professionnels.

Pour soutenir cette électrification, des investissements dans les réseaux, dans les solutions de flexibilité ainsi que des efforts supplémentaires en matière de production d’énergie renouvelable sont absolument indispensables. Sur ce point, je vous invite à vous adresser à mon collègue en charge de l’Énergie, le ministre Bihet. Les régions mettent également en place une série de mesures, notamment certaines interdictions d’installation de nouvelles chaudières fossiles.

Concernant l’empreinte carbone, deux principaux leviers permettent de réduire nos émissions importées: premièrement, limiter ou réduire la consommation de biens et services les plus émetteurs lorsque cela est possible – par exemple en augmentant leur durée de vie, en favorisant la réparation, la réutilisation ou le partage des biens existants – et deuxièmement, réduire le contenu carbone des biens et services consommés – par exemple en diminuant la quantité de matériaux utilisés ou en recourant à des matériaux recyclés, biosourcés ou neutres en carbone. C’est évidemment davantage l’Union européenne qui est compétente sur ces deux leviers.

Le mécanisme d’ajustement carbone aux frontières (CBAM) vise notamment à compléter le système d’échange de quotas d’émissions en ce qui concerne les émissions importées des pays tiers. Ce mécanisme joue donc un rôle essentiel pour encourager la réduction du contenu carbone de certains biens importés. La Belgique soutient auprès de la Commission européenne l’exploration d’éventuelles extensions du champ d’application de ce mécanisme.

Le développement de l’économie circulaire est également un aspect important pour limiter l’empreinte carbone des importations, notamment à travers la réutilisation, la réparation, le reconditionnement et le recyclage des produits et matériaux. Le nouveau plan fédéral pour l’économie circulaire est en cours de finalisation. Il est donc encore un peu tôt pour communiquer sur son contenu, mais il comprendra plusieurs mesures visant, entre autres, à prolonger la durée de vie des produits, à promouvoir la réparation et le réemploi et à limiter les produits à usage unique. Chacune de ces mesures contribue à réduire la demande de nouveaux produits et, par conséquent, les importations.

Nous pouvons également agir au niveau du contrôle des importations. Aujourd’hui, jusqu’à 50 % des importations par e-commerce sont non conformes aux normes environnementales. C’est pourquoi j’ai annoncé le 28 octobre dernier le lancement d’un plan d’inspection incluant notamment le renforcement de nos inspections environnementales et un durcissement des sanctions afin qu’elles soient plus proportionnées et dissuasives.

Il est également possible d’agir via la sensibilisation. Nous agirons par exemple sur l’ ultra-fast fashion via une campagne de communication en 2026, menée avec l’IFDD (l'Institut fédéral pour le développement durable) . Nous étudions comment sensibiliser à la sous-consommation et à la consommation durable, comme le prévoit l’accord de gouvernement.

Les compétences pertinentes pour renforcer nos puits de carbone se situent au niveau des régions. Nous avons peu de leviers à ce sujet au niveau fédéral. Nous restons toutefois à l’écoute des régions si elles identifient une synergie à mettre en place. Par ailleurs, j’ai émis le souhait de travailler sur une alliance agriculture-climat-environnement afin de co-construire, avec les secteurs agricole et économique mais également avec les régions, une feuille de route de transition environnementale du secteur incluant sa participation au captage du carbone. Nous clôturons pour l’instant un premier tour de consultations et entamerons bientôt les discussions relatives à la fixation d’objectifs.

La prévision des émissions constitue en effet un point pertinent afin de disposer d’indicateurs plus réactifs, permettant des ajustements politiques en temps utile. Le baromètre se base sur les données de l’année 2023, qui sont les dernières données complètes disponibles; il existe donc un décalage d’un an et demi entre les données et la situation actuelle. L’administration et moi-même avons identifié ce point comme un élément d’amélioration. L’administration entamera très prochainement une analyse afin de déterminer si un sous-ensemble d’indicateurs, plus proches du temps réel, peut être développé sur la base des données mises à jour plus régulièrement. Nous espérons pouvoir intégrer cet aspect au baromètre 2026, tout en tenant compte de la complexité institutionnelle et administrative, qui n’est pas à sous-estimer.

François De Smet:

Monsieur le ministre, je vous remercie de votre réponse exhaustive. Nous ne manquerons pas d'analyser en détail avant de revenir vous interroger.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, je me joins aux remerciements de mon collègue et j'en ferai de même.

De Belgische onthouding in de EU inzake de broeikasgasuitstoot en de waarschuwing van de minister
De onthouding van België op het vlak van de klimaatdoelstellingen
De Belgische onthouding op de vergadering van de Raad Milieu inzake de doelstelling 2040
België's terughoudendheid bij EU-klimaatdoelstellingen en -besluiten

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 25 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België onthield zich bij de EU-stemming over 90% CO₂-reductie tegen 2040, wat een gebrek aan gecoördineerd klimaatbeleid blootlegde door blokkades van Vlaanderen en klimaatsceptische ministers (o.a. Clarinval) binnen de federale regering. Minister Crucke betreurde de gemiste kans om Belgische belangen te verdedigen en benadrukte dat de EU ondanks de Belgische afwezigheid ambitieus bleef, maar waarschuwde voor groeiend klimaatscepticisme dat economische voordelen van transitie ontkent. Kritiek richtte zich op de institutionele verdeeldheid en het ontbreken van een eenduidige visie, terwijl Crucke beloofde voor 2025 (volgend EU-voorstel) een gedragen Belgische positie af te dwingen. Sam Van Rooy (klimaatsceptisch) verwierp CO₂-neutraliteit als "onzin" en pleitte voor enkel klimaatadaptatie, wat de polarisatie binnen de regering illustreert.

Sam Van Rooy:

De Europese ministers van Klimaat zijn overeengekomen om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2040 met 90 % te reduceren. België heeft zich bij die stemming onthouden. U noemde dat "een betreurenswaardig resultaat". U waarschuwde ook voor "de opkomst van een klimaatsceptisch discours binnen de federale regering". Als dat klopt, klinkt mij dat natuurlijk als muziek in de oren; dat begrijpt u wel.

Kunt u uw kritiek op de federale regering toelichten? Over wie of wat hebt u het precies? Ik weet natuurlijk wat uw visie is en die is allesbehalve klimaatsceptisch. Zult u dus actie ondernemen in de regering om het klimaatsceptische discours tegen te gaan en het tij te keren? Hoe zult u dat dan doen?

François De Smet:

Monsieur le ministre, nous avons pris connaissance, avec une certaine consternation, de l’abstention adoptée par la Belgique lors des récentes discussions européennes sur les objectifs climatiques. Cette abstention, au moment même où l’urgence de la crise climatique se fait plus forte que jamais, révèle ce que nous pressentions déjà depuis que l’Arizona est aux affaires: il n’y a plus réellement de politique climatique coordonnée dans ce pays. En s’abstenant, la Belgique envoie un signal clair: l’objectif de neutralité carbone, la réduction rapide des émissions et l’ambition d’un futur sobre en carbone ne constituent pas pour elle des lignes rouges.

Or, à l’heure où les scientifiques appellent à une action immédiate, ferme et collective, un tel choix apparaît comme une forme de recul politique, un renoncement tacite à jouer un rôle moteur. Au-delà de l’abstention, c’est la faiblesse de l’objectif qui est difficilement acceptable. Les engagements actuels ne reflètent ni la gravité de la situation, ni la responsabilité historique de notre pays et des autres pays européens.

La trajectoire fixée reste largement insuffisante pour répondre à l’objectif de limitation du réchauffement à 1,5°C des accords de Paris, désormais bien éloignés. En persistant dans cette logique, la Belgique risque de devenir un point d’ancrage de l’inaction européenne. Vous avez fustigé, je cite, "le blocage de la Flandre", mais aussi, je cite encore, la montée d’un discours climatosceptique au sein du gouvernement fédéral", niant les bénéfices économiques et technologiques de la transition.

Vous ajoutez même que cet épisode illustre les limites de la gouvernance climatique interfédérale. En conséquence, pouvez-vous nous faire savoir ce qui explique précisément cette abstention de notre pays dans le cadre de ces discussions d’importance au niveau européen? Quelles réponses allons-nous donner aux jeunes générations, qui restent nombreuses à espérer un sursaut et qui constatent que, plus que jamais, notre pays apparaît peu lisible sur le plan climatique dès qu’il s’agit de prendre une position coordonnée au niveau européen?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, lors du dernier Conseil des ministres européens de l'Environnement, la Belgique s'est une nouvelle fois illustrée, mais cette fois-ci pas dans le bon sens du terme, malheureusement. Elle s'est illustrée par son incapacité à se mettre d'accord.

Alors que les 27 devaient adopter un objectif commun de réduction des émissions de gaz à effet de serre pour 2040, notre pays s'est abstenu. Une abstention incomprise, regrettée et surtout très négative pour notre crédibilité internationale. Tout cela parce que certains membres de votre gouvernement, dont le ministre climatosceptique Clarinval, ont bloqué la position belge. Nous avons déjà eu l'occasion d'en discuter lors de cette commission.

Le résultat est désastreux puisque la Belgique est perçue comme divisée, peu fiable et incapable de défendre une position ambitieuse sur le climat.

Monsieur le ministre, comment en sommes-nous arrivés là? Comment la Belgique peut-elle encore prétendre jouer un rôle moteur en Europe si elle est incapable de parler d'une seule et même voix en son sein? Comment expliquez-vous qu'un pays comme le nôtre fasse partie des rares à s'abstenir sur un enjeu pourtant aussi crucial que celui-là?

Comment comptez-vous, au sein du gouvernement, éviter que la Belgique se ridiculise à nouveau sur la scène européenne? Comment restaurerez-vous la crédibilité internationale de la Belgique en matière de politique climatique?

Jean-Luc Crucke:

Mijn antwoord op uw vragen kan eigenlijk bijzonder kort zijn. Doordat België geen positie heeft ingenomen, hebben wij niet kunnen wegen op het debat. We hebben onze belangen dus niet kunnen verdedigen of laten doorwegen in het uiteindelijke compromis.

Comme vous l'avez certainement appris par la presse, certains partenaires de majorité, ainsi que la Flandre, ont délibérément choisi de ne pas conclure d'accord sur l'objectif 2040, malgré les intérêts évidents de nos entreprises et de notre industrie. Cette abstention a donné l'image d'un pays divisé, peu fiable, incapable de parler d'une seule voix sur un enjeu aussi fondamental que l'objectif climatique pour 2040.

Het Deense voorzitterschap heeft nochtans tot diep in de nacht amendementen voorgesteld die tegemoetkwamen aan de Belgische prioriteiten, maar zelfs dat bleek voor sommige partners niet voldoende om een constructieve houding aan te nemen.

C'est précisément l à que le probl è me se situe. La présidence danoise était prête à intégrer la plupart de nos demandes. D'autres É tats membres ont ensuite occupé l'espace laissé vacant par la Belgique. Ils ont défendu nos intérêts et le compromis final s'est orienté dans leur direction. La Belgique, faute de volonté d'ouverture, n'a pas pu peser dans la balance, ce que je déplore vivement.

Het gevolg is duidelijk: geen positie betekent geen invloed. Andere lidstaten hebben nationale prioriteiten ingebracht, waardoor het compromis in hun richting opschoof. Het is een gemiste kans voor België. Als men mee aan tafel zit maar niet meedoet, beslissen anderen in uw plaats. Dat betreur ik.

Par contre, je me réjouis, nonobstant les adaptations de dernière minute qui auraient pu être évitées comme le report de l'OTS2, que l'Union européenne ait malgré tout pu adopter à la fois au Conseil et au Parlement un objectif 2040 qui reste ambitieux.

La COP l'a encore montré, l'Europe conserve son leadership climatique et n'abaisse pas ses ambitions. J'ai toutefois déjà mis en garde contre la montée d'un discours effectivement climatosceptique, un discours qui minimise l'urgence climatique, qui sème le doute et qui nie les bénéfices économiques, technologiques et industriels de la transition. Ce type de discours affaiblit notre crédibilité et heurte de plein fouet les attentes des entreprises qui demandent surtout de la stabilité, de la cohérence et de la prévisibilité.

Aan de jongeren die terecht bezorgd en soms moedeloos toekijken, wil ik duidelijk zeggen: ik blijf me in de regering inzetten voor een ambitieus, betrouwbaar en voorspelbaar klimaatbeleid, zoals dat ook in het regeerakkoord werd vastgelegd.

Je comprends bien évidemment l'inquiétude des jeunes. Leur avenir ne peut pas être l'otage d'hésitations politiques ou de querelles institutionnelles. Nous avons la responsabilité de garantir une trajectoire claire, ambitieuse et crédible.

Tot slot is het essentieel dat we in de federale regering opnieuw tot een gedragen lijn komen. Volgend jaar presenteert de Europese Commissie het voorstel voor de uitvoering van de 2040-doelstellingen.

Ce sera le moment de prouver que la Belgique peut à nouveau parler d'une seule voix, défendre ses intérêts et contribuer de manière constructive au projet européen.

Ik zal er alles aan doen opdat België tegen dan wel een eensgezinde positie inneemt en we onze plaats aan de Europese tafel opnieuw waardig invullen.

Je crois aussi vous avoir démontré tout à l'heure que, lors de la COP30, cela a été le cas. J'espère donc que le vote d'abstention qui est intervenu, que je ne considère certes pas glorieux, est un mauvais passage et que, réellement, dans l'intérêt de la population et des entreprises aussi, nous pourrons dorénavant retenir plutôt l'image présentée au Brésil, à Belém, que ce qui s'est passé lors du dernier Conseil européen.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, u hoeft helaas niet te vrezen voor een klimaatsceptisch discours in de federale regering. De u welbekende Anuna De Wever is natuurlijk van mening dat het allemaal nog niet snel genoeg gaat, hoewel haar naamgenoot, premier Bart De Wever, in feite hetzelfde dwaze CO 2 -dogma aanhangt, namelijk dat wij zogenaamd klimaatneutraal moeten worden.

Dit land heeft echter nood aan een premier en aan een klimaatminister die eindelijk stoppen met de onzin van fanatieke CO 2 -reductie. Dit land heeft nood aan een premier en een klimaatminister die eindelijk aangeven dat wij uitsluitend nog aan klimaatadaptatie doen. Wij passen ons dus aan een veranderend klimaat aan, wat de mens trouwens altijd al met succes heeft gedaan.

Als dat eindelijk werkelijkheid zou worden, kunnen onze burgers en bedrijven opnieuw ademhalen en worden zij niet langer opgezadeld met alsmaar meer klimaatregelneverij en klimaattaksen.

François De Smet:

Merci pour votre réponse, monsieur le ministre. Je voudrais évoquer deux choses par rapport à celle-ci. D’abord une réflexion: je suppose que ces Conseils européens se préparent de longue date entre entités fédérales et fédérées, ainsi qu’au sein du gouvernement fédéral. J’entends bien, et je mesure les vents contraires que vous devez affronter. Mais est-ce qu'il ne vous revient pas à vous, peut-être fortement en amont, de créer les conditions nécessaires pour que des chances de consensus se dégagent? Ne faut-il pas s’y prendre encore beaucoup plus tôt? Vous me direz que vous n’êtes pas là depuis si longtemps, mais maintenant que vous êtes bien installé dans le poste et que vous avez obtenu quelques garanties que ce gouvernement allait encore durer quelque peu, ne pourrait-on pas faire en sorte que ces convergences soient recherchées et tentées bien en amont des échéances?

Ensuite, même si vous l’exprimez diplomatiquement, vous reconnaissez que certains partenaires de votre majorité ont bel et bien rendu impossible une position unie de la Belgique et adoptent une posture teintée de climatoscepticisme. Oui, c’est vrai, mais tel est le gouvernement dans lequel vous avez accepté d’entrer, tels sont les partenaires que vous avez choisis, et cela relève donc aussi, in fine , en partie, de votre responsabilité.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, merci pour votre réponse. Je dois vraiment vous dire que, parfois, quand je vous entends ici en commission, j’éprouve réellement de la peine pour vous, car je me dis que dans cet océan de misère et de drame, vous êtes bien seul.

Mais effectivement, comme le collègue vient de l’indiquer, votre parti a aussi décidé de participer à ce gouvernement. Et donc, même si j’ai, encore une fois, beaucoup d’empathie pour ce que vous représentez et pour la personne que vous êtes, il n’en reste pas moins qu’il existe toute une série de responsabilités à assumer, des positions qui relèvent d’enjeux essentiels encore aujourd’hui, dont certains, autour de la table, ne semblent pas vraiment très au fait.

Nous serons évidemment attentifs à la suite. Nous ne manquerons pas de revenir vers vous, comme nous le faisons depuis près d’un an, et nous vous encourageons à poursuivre votre combat au sein de votre gouvernement.

Voorzitter:

La question n° 56010300C de Mme Marie Meunier est transformée en question écrite.

De studie van CLIMACT en IDEA Consult over de klimaattransitie en de werkgelegenheid

Gesteld door

PS Marie Meunier

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 25 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De overgang naar klimaatneutraliteit tegen 2050 zal 45% van de arbeidsmarkt en 58% van de toegevoegde waarde ingrijpend veranderen, met 130.000 nieuwe banen in bouw en 50.000-100.000 in duurzame landbouw, maar dreigt sociale en regionale ongelijkheid te verergeren zonder gerichte actie. Minister Crucke benadrukt dringende samenwerking tussen federale, regionale en sociale partners om omscholingsprogramma’s, levenslang leren en waardige arbeidsvoorwaarden in transitie-sectoren (bouw, landbouw) te organiseren, gestuurd door adviezen van CCE en CFDD en Europese initiatieven zoals het *Fair Transition Observatory*. Hij erkent dat hoogopgeleiden kortetermijnvoordeel hebben, maar streeft via toegankelijke opleidingen naar inclusie van laag- en middelbaaropgeleiden op langere termijn, met Denemarken als voorbeeld voor beleidscoördinatie ondanks Belgische complexe bestuurslagen. Concrete plannen volgen na overleg met de minister van Werkgelegenheid, maar tijdsdruk (Europese semesteraanbevelingen) en vaardigheidstekorten blijven kritieke uitdagingen.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, l'étude commandée par le SPF Santé Publique à CLIMACT et IDEA Consult confirme que la neutralité carbone transformera profondément notre économie. D'ici 2050, près de 45 % du marché du travail et 58 % de la valeur ajoutée s'en trouveront modifiés.

Les changements seront massifs, certains métiers disparaîtront, d'autres émergeront. Dans la construction, jusqu'à 130 000 emplois pourraient être créés; dans l'agriculture durable, entre 50 000 et 100 000. Toutefois, cela ne se produira qu'à une condition: que nous anticipions, que nous formions et que nous accompagnions. Or, pour l'instant, les politiques publiques de formation et d'adaptation du marché du travail semblent très en retard. Pourtant, les besoins sont connus et les chiffres sont clairs, mais il faut agir maintenant.

Monsieur le ministre, comment votre gouvernement compte-t-il articuler transition climatique et politique de l'emploi? Avez-vous eu des échanges à ce sujet avec votre collègue ministre de l'Emploi et quelles en sont les conclusions?

Comment éviter que la transition ne génère de nouvelles inégalités, entre les régions ou entre les catégories sociales? Que comptez-vous faire à ce sujet?​

Jean-Luc Crucke:

Chère collègue, la transition climatique offre d'importantes opportunités pour développer des emplois de qualité – ce qui est rassurant – mais elle nécessite également des investissements considérables dans la formation et une réforme en profondeur de la politique de l'emploi. En ce qui concerne la politique climatique, une transition juste doit être prioritaire en tenant compte des aspects sociaux et de l'emploi, avec une attention particulière pour les travailleurs les plus durement touchés par la transition. Je place la coopération avec mes collègues fédéraux et régionaux en tête de mes priorités.

Cette coopération est d'autant plus nécessaire pour les compétences étroitement imbriquées telles que le marché du travail, l'économie et le climat. Il n'y a pas de temps à perdre dans le cadre du Semestre européen. L'Europe a déjà recommandé à plusieurs reprises à la Belgique de remédier aux pénuries de main-d'œuvre dans les secteurs en transition, dans un contexte de discordance entre les compétences demandées et celles qui sont offertes.

Dans mon exposé d'orientation politique, j'ai clairement indiqué que nous nous attaquerons aux pénuries de main-d'œuvre et aux problèmes de compétences avec les régions et les partenaires sociaux, que nous organiserons la reconversion et la formation continue et que nous accorderons une attention particulière à des conditions de travail dignes dans les emplois essentiels à la transition. C'est pourquoi je tends la main aux ministres de l'Emploi fédéral et régionaux afin de mettre en place ces partenariats.

J'ai par ailleurs récemment sollicité l'avis du Conseil Central de l'Économie (CCE) et du Conseil Fédéral du Développement Durable (CFDD) sur cette étude, que je considère comme un excellent point de départ pour concevoir un plan d'action adéquat avec mes collègues. Je partagerai donc prochainement les résultats de cette étude, accompagnés de l'avis du CCE et du CFDD avec le ministre de l'Emploi et les autres acteurs concernés, afin qu'un plan d'action puisse être élaboré.

Comment éviter que la transition ne génère de nouvelles inégalités entre régions, entre catégories sociales?

Tout d'abord, afin d'éviter que la transition génère de nouvelles inégalités, il est nécessaire qu'elle bénéficie aux travailleurs de tous les niveaux de compétence. L'étude précédente du SPF Santé publique sur le sujet a montré qu'à court terme, la transition favorisera davantage la main-d'œuvre hautement qualifiée, tandis qu'à moyen et long terme, elle créera aussi des emplois pour les travailleurs peu et moyennement qualifiés.

Nous nous attendons donc à ce que la transition nécessite l'implication de travailleurs de tous les niveaux de compétence. En même temps, en investissant suffisamment dans l'apprentissage tout au long de la vie et dans des formations accessibles, nous veillons à ce que les travailleurs maintiennent des compétences pertinentes sur un marché en mutation et à ce qu'ils puissent récolter, eux aussi, les bénéfices de la transition.

Ensuite, s'agissant des conditions de travail, comme vous le mentionniez à juste titre, nous nous attendons à une augmentation de la demande de travailleurs dans certains secteurs, comme la construction et l'agriculture, sous l'effet de la transition. Pour attirer suffisamment de main-d'œuvre dans ces secteurs cruciaux, il faudra veiller à de bonnes conditions de travail et d'emploi. Ces compétences sont principalement du ressort de mes collègues, que ce soit du fédéral, des régions ou des communautés. Une collaboration interfédérale étroite à ce sujet me semble donc nécessaire.

D'un autre côté, nous collaborons actuellement au niveau européen à la mise en place d'un Fair Transition Observatory et d'un European Skills Intelligence Observatory afin de mieux cartographier les transitions sur le marché du travail, mais aussi de collecter les données et les bonnes pratiques au sein de l'Union pour soutenir l'élaboration des politiques dans les États membres. Je me suis laissé dire que le Danemark était une référence en la matière, ce qui ne m'étonne d'ailleurs pas. Ils n'ont pas un système aussi régionalisé que le nôtre, et il paraît que c'est parfois une simplification. Leurs travaux peuvent également alimenter les actions nécessaires en Belgique.

Nous œuvrons également au niveau international pour que la transition juste soit bien intégrée dans les politiques thématiques de tous les pays.

Marie Meunier:

Merci monsieur le ministre pour votre réponse.

Het windmolenpark bij Duinkerke

Gesteld door

N-VA Charlotte Verkeyn

Gesteld aan

Annelies Verlinden (Minister van Justitie)

op 19 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België voert juridische (drie beroepen bij de Franse Raad van State, inclusief aanvullende *mémoires* op 3 oktober) en diplomatieke acties (samenwerking met Buitenlandse Zaken en de eerste minister) om het omstreden windmolenpark in Duinkerke tegen te houden, maar de Franse procedures schorten de bouw niet op, terwijl diplomatie moeizaam verloopt door de Franse politieke context. Minister Verlinden benadrukt dat tijdsdruk cruciaal is om een *fait accompli* te vermijden, terwijl parlementslid Verkeyn vreest voor snelle uitvoering en hoopt op succes via onderhandelingen.

Charlotte Verkeyn:

Mevrouw de minister, de problematiek inzake het windmolenpark in Duinkerke is uiteraard bekend. Ik zou graag een stand van zaken krijgen. Wat is er recent nog gebeurd en is er licht aan het einde van de tunnel of helemaal niet?

Voorzitter:

Mevrouw de minister, is er al licht?

Annelies Verlinden:

Er is altijd licht voor wie het wil zien.

In het dossier van het windmolenpark in Duinkerke moeten we de ontwikkelingen met de diensten nauwgezet opvolgen. We hebben de Belgische bezwaren onder de aandacht gebracht met alle middelen die ik in het kader van mijn bevoegdheden ter beschikking heb. Tegen drie beslissingen zijn bij de préfet du Nord zogenaamde recours gracieux of bezwaren ingediend: ten eerste, tegen de milieuvergunning voor de elektrische aansluiting van het windmolenpark van 24 december vorig jaar, ten tweede, tegen de milieuvergunning voor het windmolenpark zelf van 14 februari van dit jaar, en, ten derde, tegen de concessieovereenkomst voor het gebruik van het maritiem openbaar domein voor het windmolenpark.

Aangezien de préfet du Nord zich niet uitsprak over de ingestelde beroepen binnen de daarvoor vastgestelde termijn van twee maanden, werd binnen de daaropvolgende termijn van twee maanden op 4 juli tegen elk van de drie beslissingen afzonderlijk een beroep in de vorm van recours sommaires bij de Franse Raad van State ingediend. Dergelijke recours sommaires kunnen binnen een termijn van drie maanden worden aangevuld met zogenaamde mémoires complémentaires , wat ook op 3 oktober jongstleden is gebeurd voor elk van de drie procedures bij de Franse Raad van State.

Noteer ook in het kader van het verdrag inzake milieueffectenrapportage in grensoverschrijdend verband, het Espooverdrag, het contact in mei van dit jaar tussen Frankrijk en België met betrekking tot de gedeeltelijke herziening van de Franse maritieme planningsdocumenten, met name het gedeelte Stratégie Manche Est – Mer du Nord . Als reactie daarop werden de Belgische bezwaren ten opzichte van het windmolenpark opnieuw in herinnering gebracht. Hoewel de procedures voor de Franse Raad van State geen schorsende werking hebben, zouden ze een aanzienlijke impact kunnen hebben op de geplande bouwwerken, gelet op de mogelijke uitkomst van die procedures.

Er worden bovendien nog steeds inspanningen geleverd om via diplomatieke contacten toch tot een onderhandelde oplossing te komen, maar de Franse politieke situatie van de voorbije maanden heeft die contacten niet eenvoudiger gemaakt. We zijn daarover uiteraard in nauw contact met de eerste minister en de minister van Buitenlandse Zaken, die de kwestie ook op diplomatiek vlak kunnen aanbrengen. Vanzelfsprekend maken al die diplomatieke acties en bijkomende juridische pistes om het dossier alsnog tot een gunstige afloop te brengen, het onderwerp uit van coördinatie met de eerste minister en de minister van Buitenlandse Zaken. We hebben daarover regelmatig overleg, ook deze week nog.

Het is immers belangrijk dat wij op verschillende manieren de druk blijven opvoeren. Hoe meer tijd verloopt, hoe meer de realisatie van het Franse windmolenpark een fait accompli wordt.

Charlotte Verkeyn:

Mevrouw de minister, ik kan u alleen maar veel succes wensen met uw inspanningen om Frankrijk het licht te doen zien of te willen doen zien. Het beroep bij de Franse Raad van State werkt inderdaad niet opschortend. Wij zijn echt bevreesd dat de palen binnen de kortste keren in de grond zullen zijn geheid. Wij hopen dat het diplomatieke overleg slaagt, wat nog altijd de beste weg is. Zo niet kunt u nog andere wegen bewandelen; we brengen ze graag nog eens in herinnering. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 13.43 uur. La réunion publique de commission est levée à 13 h 43.

De gevolgen van de klimaatopwarming

Gesteld door

PS Frédéric Daerden

Gesteld aan

Vincent Van Peteghem (Minister van Begroting)

op 19 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De klimaatramp dreigt het Belgische BBP tegen 2050 met 2,8% tot 5% te krimpen en de schuld met 15% te doen stijgen, waarschuwt een studie, maar minister Van Peteghem belooft enkel gerichte investeringen (infrastructuur, innovatie) en een review van fossiele subsidies—zonder concrete cijfers of een Europese lobby voor soepelere klimaatinvesteringsregels. Daerden kaart aan dat het ontbreken van een krachtig financieel plan en strategische urgentie onverantwoord is, gezien niet-handelen duurder is dan actie, en eist structurele EU-budgethervormingen om de transitie te versnellen. De minister blijft vasthouden aan beheersbare lastenverdeling en het afwachten van het nieuwe EU-kader, zonder harde toezeggingen.

Frédéric Daerden:

Monsieur le ministre, l'étude publiée le 22 septembre dernier par le Bureau fédéral du Plan et le Centre d'analyse des risques climatiques montre de façon chiffrée ce que les inondations de 2021, à Liège notamment, nous ont déjà douloureusement rappelé. Le réchauffement climatique n'est pas seulement un enjeu environnemental, mais aussi un choc budgétaire et macroéconomique majeur pour notre pays.

Selon cette analyse, à politique inchangée, le changement climatique pourrait amputer notre PIB de 2,8 % à l'horizon de 2050 si le réchauffement mondial reste limité à 2 %. Pire encore, la perte atteindrait 5 % avec un scénario à trois degrés, faisant gripper la dette publique de 15 % avec un ajustement budgétaire supplémentaire de 0,7 % à 1,4 % du PIB.

Monsieur le ministre, vous êtes à la base du processus budgétaire. Comment le gouvernement compte-t-il investir dans les prochaines années pour favoriser une véritable transition climatique et comment, en tant que ministre du Budget, encouragez-vous vos collègues à y consacrer des moyens et à prendre en compte les effets du réchauffement sur notre budget? Comment l'enjeu de la transition climatique sera-t-il pris en compte dans la revue des dépenses à venir sur les aides aux entreprises? Comment comptez-vous plaider au niveau européen pour un véritable budget, à même de prendre en charge des investissements massifs dans la transition climatique? Enfin, allez-vous plaider pour une évolution des règles budgétaires européennes afin de favoriser les investissements en la matière?

Vincent Van Peteghem:

Notre déficit fédéral est alimenté par plusieurs facteurs connus qui ont été trop peu pris en considération ces dernières années.

C'est une attitude qui nous confronte aujourd'hui à d'immenses défis. Il est donc logique que les conséquences à long terme du changement climatique soient prises en compte dans nos exercices budgétaires. Au cours de cette législature, nous prenons donc à cœur les risques liés au changement climatique en tant que gouvernement.

Nous faisons le nécessaire pour relever ces défis sans imposer des contraintes impossibles à nos ménages ni freiner la croissance indispensable de nos entreprises. Nous suivons pour cela trois pistes conformément aux nouvelles règles budgétaires de l'Union européenne. Nous réalisons désormais systématiquement des analyses à long terme des risques climatiques.

Nous renforçons la résilience grâce à des investissements ciblés dans les infrastructures, l'innovation et l'adaptation. Nous travaillons également à une répartition équitable des charges afin que les coûts de la transition climatique ne soient pas répercutés sur la classe moyenne.

Le gouvernement opte ainsi résolument pour une politique climatique ambitieuse qui va de pair avec une politique de croissance économique et industrielle raisonnable, répartissant équitablement les charges.

Une première mesure concrète dans ce sens est la spending review sur les subventions aux énergies fossiles, que le gouvernement mènera l'année prochaine.

En ce qui concerne vos questions relatives aux adaptations au niveau européen, monsieur Daerden, je suis convaincu nous allons justement réaliser ce que vous demandez avec le nouveau cadre budgétaire européen, qui vise les réformes structurelles et les investissements. Mettons d'abord ce cadre en œuvre, puis évaluons-le avant d'en envisager un nouveau.

Frédéric Daerden:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos éléments de réponse. Permettez-moi toutefois de souligner que votre réponse me laisse une impression de décalage entre l’ampleur du défi climatique et les moyens que votre gouvernement semble réellement prêt à engager. L’étude du Bureau du Plan est pourtant sans ambiguïté: ne pas agir coûte de plus en plus cher et revient plus cher que d’investir. Chaque euro différé aujourd’hui se traduit par de la croissance perdue demain, de la dette supplémentaire et une facture laissée aux générations futures. Or, pour l’instant, je n’entends ni stratégie claire – même si vous la qualifiez d’ambitieuse –, ni engagement financier solide, ni volonté de défendre au niveau européen un cadre budgétaire qui permette enfin d’investir massivement dans la transition. Monsieur le ministre, la question n’est pas de savoir si l’on peut se permettre d’investir, mais bien de savoir si l’on peut encore se permettre de ne pas le faire.

De strijd tegen de drugshandel
Het Lemmensplein in Anderlecht, de drugsbendes en het straatgeweld
De bedreiging van magistraten en hun bescherming tegen het drugsmilieu
De war on drugs
De federale reserve en het drugsgeweld in Brussel
De war on drugs in de Antwerpse haven
De inzet van het leger in de strijd tegen het geweld
De strijd tegen de door drugshandel veroorzaakte onveiligheid
De crisis bij de versterkingsreserve van de federale politie in Brussel-Zuid
Drugsgerelateerd geweld en criminaliteit in België

Gesteld aan

Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)

op 19 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de escalerende dreiging van georganiseerde drugscriminaliteit en narcoterrorisme in België, met name in Brussel en Antwerpen, waar sprake is van corruptie, geweld en een dreigende "narco-staat". Parlementsleden kritiseren het gebrek aan middelen, coördinatie en concrete actie ondanks beloftes zoals het *Plan Grandes Villes*, een *taskforce* en een drugsfonds (nog in opbouw), terwijl magistraten en politieagenten bedreigd, onderbemand en gedemotiveerd zijn door onvoldoende operationele steun (bv. gebrek aan toegang tot FOCUS, slechte patrouille-afspraken). Minister Quintin benadrukt versterkte politie-inzet (gemengde patrouilles met defensie tegen eind 2025), technologische investeringen (cameranetwerk, ANPR, MonFin) en internationale samenwerking (MAOC, Panama), maar erkent dat structurele oplossingen (zoals conteneurscans in Antwerpen, waar 96% van de cocaïne binnenkomt) vertraging oplopen door budgettaire en logistieke knelpunten. Kritiek blijft op de traagheid, gebrek aan transparantie en de nood aan een integrale aanpak (preventie, repressie, gezondheidszorg) om het vertrouwen in de overheid te herstellen.

Éric Thiébaut:

Monsieur le ministre, à de très nombreuses reprises, je vous ai interrogés, vous et votre prédécesseuse, face à un mal qui ronge tout notre pays: le narcotrafic et ses conséquences sur notre État de droit et notre société. Je vous ai notamment interpellés sur les besoins de renforts urgents à la police judiciaire de Charleroi et, plus globalement, à la police fédérale, où l'on compte par milliers le manque d'enquêteurs.

"Nous sommes confrontés à une menace organisée qui sape nos institutions" a dernièrement écrit une juge d'instruction anversoise, dans une lettre publiée, anonymement, sur le site des cours et tribunaux de Belgique. Elle dénonce la montée en puissance des narcotrafiquants, en particulier à Anvers. La magistrate a, elle-même, déjà dû vivre quatre mois sous surveillance après avoir reçu des menaces de trafiquants de drogue. Pour cette juge d'instruction anversoise, les caractéristiques d'un narco-État sont désormais présentes chez nous: économie illégale, corruption et violence.

À l'heure où certains aimeraient pointer uniquement la capitale du doigt, l'État doit s'attaquer à cette évolution inquiétante de la criminalité organisée à l'échelle nationale, en renforçant réellement la police fédérale et la justice, mais aussi la santé publique. Le budget de l'Arizona ne le permet cependant pas. Pas encore, en tout cas.

Monsieur le ministre, avec votre collègue chargée de la Justice, comment réagissez-vous à cette lettre ouverte? Quelles actions concrètes comptez-vous prendre pour renforcer les appareils policiers et judiciaires dans notre pays? Que prévoyez-vous face aux risques liés à la corruption?

Le budget 2026 de l'Arizona patine. Qu'avez-vous demandé comme budget pour renforcer votre SPF dans ce cadre? Qu'en est-il d'un fonds "CrimOrg", proposé via une proposition de loi par mon groupe depuis des années?

Ortwin Depoortere:

Mijnheer de minister, wij moeten niet enkel in Brussel, maar ook op andere plaatsen strijd tegen drugs voeren. Vandaar mijn drie vragen.

Ten eerste, drugsbendes zijn de baas op het Alphonse Lemmensplein in Anderlecht, een plein dat u wellicht niet onbekend is, met straatgeweld tot gevolg. Controles door bijvoorbeeld Parking.Brussels blijven achterwege wegens intimidatie en agressie. Er is sprake van structurele drugshandel, vernieling van infrastructuur en gerichte sabotage van de verlichting. Kortom, het is een place not to be . Daarom moeten wij daar iets tegenover durven te stellen. Het mag geen zone worden zonder wetten of regels. Dat wordt ook bevestigd door uw partijgenote en schepen in Anderlecht. Hebt u kennis kunnen nemen van de schrijnende onveiligheidsproblematiek?

Welke bijkomende maatregelen kunt u nemen om het Alphonse Lemmensplein en de rest van de gemeente te stabiliseren? Kan een hotspotplan worden opgelegd in samenwerking met andere diensten en overheden? Werden er reeds afspraken gemaakt met de politie en het parket met het oog op een lik-op-stukbeleid?

Er zou sprake zijn van een structurele onderbezetting bij interventie en recherche ter plaatse. Kan ter zake soelaas worden geboden door detacheringen of bijkomende budgetten? Hoelang duurt het nog – dit is een politieke vraag – vooraleer er een eengemaakte politiezone in Brussel komt? Ik weet dat u daarmee bezig bent, maar het is mij niet altijd duidelijk hoe snel we die eengemaakte zone mogen verwachten.

Ten tweede – deze vragen sluiten daarop aan –, magistraten worden alsmaar vaker door georganiseerde criminelen bedreigd; zij moeten onderduiken, krijgen politiebescherming en moeten soms vanuit safehouses hun werk doen. De Antwerpse magistratuur trok reeds in een open brief aan de alarmbel en vroeg om snel uitvoerbare maatregelen.

Het kan uiteraard niet de bedoeling zijn dat magistraten in angst hun werk moeten doen of daar zelfs niet toe komen. Kunt u een vast operationeel aanspreekpunt bij de FOD Binnenlandse Zaken of de federale politie voor bedreigingen van magistraten oprichten?

Hoe verloopt een en ander, indien een magistraat zich bedreigd voelt? Bij wie moet hij aankloppen? Kan hij daar op een adequate en snelle manier geholpen worden?

Het is wellicht ook nuttig om te weten of het een wijdverbreid fenomeen is. Met andere woorden, waren de voorbije jaren wel meer magistraten het slachtoffer dan wel of het een recent verschijnsel is? Mijn buikgevoel zegt dat de bedreigingen alleen maar toenemen, maar ik beschik niet over concrete cijfers.

Hoe wordt informatie bij het OCAD, de politie en het parket gedeeld om de georganiseerde drugscriminaliteit en het narcoterrorisme gezamenlijk aan te pakken?

Ik heb, ten slotte, nog een politiek geïnspireerde vraag. Hoe staat het nu met het plan om het leger in te zetten in de strijd tegen georganiseerde criminaliteit? Minister Francken kondigde aan dat hij tegen april 2026 een wettelijke regeling zou uitwerken om militairen in de straten van Brussel en op andere hotspots in ons land in te zetten. Volgens de heer Vandemaele zou minister Francken naar eigen zeggen vandaag dat al voor het einde van het jaar in orde willen brengen. Hoe moeten we die inzet van militairen zien? Worden er gemengde patrouilles ingezet? Of blijft het bij afzonderlijke bevoegdheden waarbij de militairen statische bewakingsopdrachten krijgen, zodat er meer capaciteit vrijkomt voor politieagenten? Voor mij is dat allemaal niet meer duidelijk.

Als het politiek voor de parlementsleden al niet duidelijk is, hoe kan het dan duidelijk zijn op het terrein, voor onze politieagenten en onze burgers? Het is van het grootste belang dat wij als beleidsmakers, mijnheer de minister, duidelijkheid scheppen. Ik verwacht dan ook een helder antwoord daarop vandaag.

Ridouane Chahid:

Monsieur le ministre, depuis quelques mois, nous sommes plusieurs à vous interroger sur la question du trafic de drogue, ce cancer qui se propage dans nos quartiers, dans les grandes villes de Belgique. Depuis des mois, nous vous posons des questions quant aux moyens nécessaires à allouer aux services de police pour démanteler les réseaux. Si je vous interroge aujourd'hui, c'est parce que, jour après jour, les étapes sont franchies. On va encore un peu plus loin.

J'ai rédigé ma question lorsque j'ai vu – comme moi, vous l'avez vu –ce qui s'est passé à Anderlecht et lorsque j'ai vu, ce qui fait froid dans le dos, un enfant de 11 ans blessé par des tirs. Imaginons un seul instant que cet enfant ait été le nôtre! Je sais que, comme à moi, cette problématique vous tient à cœur, mais je sais aussi que, pour pouvoir résoudre le problème et trouver une solution, il faut des moyens. Il faut donner des capacités à nos services de police pour qu'ils puissent réagir.

Vous savez, comme moi, ce qui se passe aujourd'hui en Europe et en France car vous suivez l'actualité, et notamment à Marseille, où ces trafiquants et criminels sont maintenant arrivés à des méthodes d'intimidation où ils tuent les proches de militants qui combattent le trafic de drogue dans les quartiers. Vous avez suivi, comme moi, la mort de Mehdi, un innocent, dont le frère était un militant contre les trafiquants de drogue et qui cherchait une solution. Eh bien pour l'intimider, on a tué son frère.

Monsieur le ministre, en février dernier, j'avais interpellé le premier ministre avec deux questions: premièrement, qu'en est-il d'une task force pour réunir l'ensemble des forces vives de notre pays et trouver une solution pour éradiquer ce problème? Et deuxièmement, quand un Conseil des ministres européens se réunira-t-il sur la question pour s'exprimer d'une seule voix contre ces criminels et ne plus leur laisser de place dans nos quartiers?

Matti Vandemaele:

Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Op 12/11/2025 verscheen opnieuw een opmerkelijk artikel in de krant met getuigenissen van de agenten van de federale reserve die nu ingezet worden rond Brussel Zuid om mee te helpen met de bestrijding van de drugscriminaliteit. De kritieken die zij uiten zijn bijzonder stevig. Daarom volgende vragen:

Net zoals de kritiek die er is gekomen vanuit de agenten die het waterkanon bedienen nemen ook deze agenten hun toevlucht tot de pers. We horen dat deze agenten hun grieven altijd eerst herhaaldelijk intern hebben geuit maar niet gehoord worden. De vraag is dan ook: wat loopt er mank in de interne organisaties dat de betrokken agenten niet gehoord worden en geen andere uitweg zien dan verklaringen afleggen in de pers?

Klopt het dat er binnen de federale reserve zeer veel afwezigheid door ziekte is en dat er bij momenten tot 40 agenten in deze groep ziek zijn door afwezigheid? Wat is er gebeurd met deze vaststellingen?

De agenten geven aan dat ze de opdracht krijgen maar dat ze geen controles mogen/moeten uitvoeren, enkel patrouilleren. Ze worden uitgelachen door de dealers ter plekke, geven ze aan. Welke orders hebben deze agenten gekregen? Klopt het dat ze gevraagd werden om geen actie te nemen want dat men nu al niet meer kan volgen met PV's en verdere afhandeling?

De betrokken agenten geven ook aan dat de lokale politie sinds hun aanwezigheid verdwenen is en 'rustig zit te wachten op hun bureau tot er een incident is'. Klopt dat? Zijn er nu meer agenten of zijn de lokale agenten gewoon elders aan het werk?

De agenten verklaren dat ze zonder duidelijke briefing de straat worden opgestuurd en dat ze vanuit de zone Brussel Zuid ook geen toegang krijgen tot FOCUS, waar ze alle relevante informatie zouden kunnen vinden. Kloppen deze beweringen? En als de agenten geen toegang hebben tot FOCUS, waar halen ze de zelfde informatie dan wel?

De agenten van de Federale reserve stellen voor om met gemengde teams te werken. De agenten van de Federale reserve kunnen dan de lokale agenten beschermen tijdens hun interventies. Hoe kijkt u naar dat idee?

François De Smet:

Monsieur le ministre, en ce qui concerne le narcotrafic, je ne vous cache pas que je suis, comme certains de mes collègues, de plus en plus inquiet. En effet, pendant que les fusillades se succèdent, que notre procureur du Roi est menacé de mort, ou que la France a, en plus de son parquet national financier, décidé de se doter prochainement d'un parquet national anticriminalité organisée pour faire face à cette menace, j'ai parfois l'impression qu'une partie de nos politiques sous-estiment cette menace et tentent de cantonner cette question à des quartiers – tels que le Peterbos, Clemenceau, ou ailleurs – ou à des sujets comme la fusion des zones de police, et qu'ils ne perçoivent pas toujours la gravité de la menace.

J'avais envie de vous interroger sur un aspect précis, que je voulais vous soumettre déjà la semaine dernière, et auquel votre collègue Clarinval a répondu en séance plénière, à savoir cette déclaration du procureur général Frédéric Van Leeuw: "Lutter contre la criminalité organisée, c'est aussi toucher à la liberté d'entreprendre, parce qu'on va devoir faire plus de contrôles. Voyez le port d'Anvers, il n'y a que 0,5 % des conteneurs qui sont contrôlés, et on nous dit clairement que si on contrôle 15 % des conteneurs, Anvers va perdre des parts de marché. Si on veut vraiment lutter contre la criminalité organisée, il faudra aussi accepter de perdre des points de PIB".

J'avais pourtant espéré que le ministre Clarinval m'apporte une réponse liée à ses compétences en É conomie, mais il s'est contenté d'une réponse assez classique sur ce qui est déjà fait. Toutefois, je voudrais bien de votre part des engagements et des chiffres sur le scanning que nous pouvons attendre au port d'Anvers et le scanning réel aujourd'hui. Je voudrais dire et répéter que tant que la drogue passera dans les ports, nous aurons des tirs de kalachnikov à Bruxelles et ailleurs, avec, le cas échéant, des vies d'enfants qui seront menacées.

Quels sont les détails du Plan Grandes Villes? Où en est la task force ? Allez-vous vous concerter avec le ministre des Finances sur l'historique de scanning des conteneurs?

Enfin, ne pourrions-nous pas nous inspirer de la France, qui investit dans un nouveau parquet consacré à la lutte contre la grande criminalité? Je vous remercie.

Xavier Dubois:

Monsieur le ministre, je ne vais pas refaire l'inventaire des nombreux faits de violence qu'on a connus cet été, depuis plusieurs mois maintenant, à Bruxelles et ailleurs également. Les risques se multiplient, les incidents se multiplient encore. Mon collègue a évoqué un cas malheureux. Récemment, une école a été touchée par un impact de balle.

Monsieur le ministre, étant donné la situation, pourriez-vous faire un état des lieux de l'ensemble des mesures que vous avez déjà évoquées et annoncées à de nombreuses reprises lorsqu'on vous a interpellé, notamment en séance plénière également.

Et, de manière plus précise, mes questions portent sur la task force que vous avez décidé de mettre en place avec les compétences Justice, Finance, Santé et Intérieur, bien entendu. Quelle est la fréquence des réunions de cette task force ? Quels sont les objectifs, les moyens? Et surtout, quelles sont les actions concrètes qui en ressortent?

Quant au fonds drogue, des travaux budgétaires sont en cours. D'ici 35 jours au plus tard, nous aurons un budget pour notre pays et j'espère que, dans ce budget, il y aura les réponses à nos questions concernant le fonds drogue. Quelles seront les recettes qui y seront affectées? Comment seront-elles utilisées? Il est temps de pouvoir répondre à ces questions précises. Monsieur le ministre, que pouvez-vous nous dire actuellement des travaux budgétaires concernant ce fonds de manière spécifique?

Enfin, comme mes collègues l'ont évoqué, il faut clarifier la question des équipes mixtes avec l'armée. Cette idée se mettra-t-elle en œuvre? À partir de quand?

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, la presse a récemment relayé les témoignages de policiers fédéraux de la FERES, réserve fédérale d'intervention, envoyés en renfort depuis plus d’un an dans la zone Bruxelles Midi. Ils décrivent une situation alarmante et révélatrice d’un grave dysfonctionnement. Ces policiers expliquent qu’ils patrouillent la nuit à Anderlecht, Saint-Gilles et Forest sans briefing, sans consignes opérationnelles, sans accès à l’application FOCUS, pourtant indispensable pour évaluer la dangerosité des situations, et pratiquement sans communication avec les équipes locales, qui n’interviendraient qu’en cas d’incident majeur.

Ils affirment que leur présence est devenue "de la figuration", que la zone locale leur demande de limiter les contrôles faute de capacité de suivi, et que les trafiquants le savent parfaitement.

Aussi, la FERES est trop souvent en sous-effectif pour des shifts de nuit, car un peloton entier serait en maladie. Ils expliquent ne pas comprendre pourquoi aucune patrouille mixte locale-fédérale n’est mise en place.

Enfin, la FERES formule deux propositions : Interdire l’usage des trottinettes dans certains quartiers et à certaines heures, car elles seraient utilisées par les trafiquants pour fuir, ce qui empêche toute poursuite sécurisée ; et investir dans des caméras de surveillance réellement performantes, alors que la dernière fusillade sur la place Bethléem, avec 28 coups de feu tirés, n’a fourni que des images floues.

Monsieur le ministre, au regard de l’ensemble de ces éléments rapportés par les policiers de terrain, comment justifiez-vous que des renforts fédéraux soient maintenus dans un dispositif qui semble dépourvu d’efficacité et de coordination? Avez-vous connaissance du refus de la zone Bruxelles Midi d’organiser des patrouilles mixtes avec la FERES? Quelles mesures comptez-vous prendre pour garantir que les policiers fédéraux disposent d’un cadre de travail coordonné avec les équipes locales? Comment expliquez-vous que la police fédérale ne dispose pas d’un accès à l’application FOCUS alors qu’elle est engagée dans des missions de terrain critiques? Envisagez-vous d’examiner les propositions formulées par la FERES? Le gouvernement pourrait-il envisager de conditionner les renforts fédéraux à une obligation pour la zone locale de mener une action cohérente et transparente, afin d’éviter que l’État fédéral ne serve de façade alors que le travail opérationnel ne suit pas? Le gouvernement a-t-il évalué l’impact de cette situation sur la sécurité des citoyens?

Bernard Quintin:

Mesdames et messieurs les députés, je vous remercie pour vos questions concernant la lutte contre le trafic de drogue et la criminalité organisée.

Ces questions récurrentes – comme il se doit – touchent au cœur des défis sécuritaires auxquels notre pays est confronté et méritent une réponse approfondie et détaillée, ce qui revient à dire que je serai un peu long dans ma réponse.

La lutte contre le phénomène complexe que constitue la criminalité organisée liée à la drogue nécessite une approche holistique globale et innovante, avec l'implication de tous les acteurs de la prévention, du répressif, de l'accompagnement et des soins. C'est dans cette optique globale que les moyens supplémentaires octroyés en 2024 et 2025 pour la lutte contre la drogue ont permis de financer non seulement des projets visant à améliorer l'approche répressive, mais également des projets portés par la santé publique tels que, notamment, la mise en place d'équipes de crise mobiles réunissant les acteurs policiers et le monde médical.

Mes collègues des départements de la Justice, de la Santé publique et des Finances et moi-même continuons à travailler ensemble dans ce cadre. Le Commissariat national drogue compte d'ailleurs parmi ses membres des représentants des départements de l'Intérieur, de la Justice et des Finances. Un représentant du département de la Santé publique les rejoindra également très bientôt.

Comme prévu dans l'accord de gouvernement et dans ma note de politique générale 2025, j'ai lancé le plan Grandes Villes, qui constitue l'évolution du plan Canal. Ce plan fédéral, renforcé, doit garantir une lutte active contre la criminalité organisée, plus particulièrement à Bruxelles et Anvers, les deux villes les plus affectées, mais aussi dans les autres grandes villes du pays dans lesquelles la situation tend à se dégrader.

En raison de l'augmentation des incidents liés à la drogue à Bruxelles et à Anvers, un groupe de pilotage avec une task force sur la criminalité organisée a été créé par le premier ministre début avril 2025, sur ma proposition et dans le cadre d'une approche globale.

L'exécution du plan Grandes Villes est en cours. Vous comprendrez qu'il est encore un peu tôt pour en tirer un bilan exhaustif. Néanmoins, de nombreuses opérations ont déjà été organisées avec l'objectif d'accroître la présence policière sur le terrain.

Le plan Grandes Villes s'appuie sur la méthode Clear, Hold, Build , qui comprend trois phases menées en parallèle. Clear : occuper le terrain et reprendre le contrôle des rues, des places et des parcs. Une présence forte et visible des services de sécurité est au cœur de cette approche. Hold : les services de police renforcés sont complétés par d'autres partenaires de sécurité tels que les gardiens de la paix et les travailleurs sociaux. L'objectif est de permettre à la vie sociale et économique normale de reprendre son cours. Build : la police reprend ses activités normales et des efforts sont déployés pour renforcer la résilience afin de prévenir de nouveaux actes de violence et phénomènes criminels.

Il s'agit d'une politique visant à normaliser la vie dans le quartier par l'aménagement de l'espace public, la rénovation urbaine, le soutien aux initiatives citoyennes, etc.

We kunnen slechts succes boeken via een integrale en geïntegreerde aanpak. In het plan ligt, zoals meermaals aangegeven, de nadruk op onder meer preventie, partnerschap en samenwerking, bestuurlijke handhaving, gerechtelijke aanpak, de aanwending van technologische middelen, zichtbaarheid en verschillende soorten politieacties. Kortom, het betreft een heel scala aan maatregelen. De zichtbaarste zijn uiteraard repetitieve politieacties, groot en kleinere, waarbij de federale en lokale politie samenwerken. Het Lemmensplein is een zogenaamde hotspot en is het onderwerp van de geïntegreerde en methodologische aanpak.

In verband met de aanpak van de hotspots kan ik bevestigen drie soorten repetitieve acties zijn uitgevoerd sinds september en dat die ook volgend jaar plaats zullen blijven vinden. Het betreft repetitieve full integrated police actions , FIPA. Die acties hebben een grote omvang en werken volgens het klassieke FIPA-concept, wat de inzet van de volledige lokale en federale politie betekent.

Daarnaast zijn er repetitieve kleinere acties, volgens het concept van very irritating police , zowel op het eigen terrein van de federale politie, de verbindingswegen, als in samenwerking met de lokale politie op hun actieterrein. Zo blijven we druk opvoeren op het criminele milieu.

Bovendien zijn er geïntegreerde controleacties en acties van de arrondissementele inspectiecellen gericht op het aanpakken van de illegale economie, fraude en het malafide gebruik van vennootschappen in de grote steden, acties van onder andere het type flex of BELFI, gelet op de scharnierrol van de federale politie in de strijd tegen criminele organisaties en ondermijnende criminaliteit.

Ces actions sur le terrain sont également soutenues par des investissements technologiques majeurs qui permettent une meilleure efficacité opérationnelle.

À Bruxelles, la connexion de plus de 500 caméras ANPR à la plateforme nationale sera assurée avant la fin de cette année. Depuis cet été, les quelque 10 000 caméras de la SNCB sont accessibles aux forces de l'ordre, locales comme fédérales, permettant d'intervenir dans les gares avec une meilleure connaissance de la situation.

D'ici la fin de cette année 2025, tous les systèmes de traitement de la police locale (Police Search) seront interconnectés, permettant un échange d'informations en temps réel, ce qui n'est pas encore possible aujourd'hui. L'outil MonFin, développé par la PJF du Limbourg, offrira à l'ensemble de la police intégrée une capacité centralisée et proactive de détection des entreprises potentiellement frauduleuses.

Conformément à l'accord de gouvernement, la PJF de Bruxelles a été significativement renforcée ces derniers mois. Concrètement, entre janvier et septembre 2025, les effectifs opérationnels ont été augmentés de 46 collaborateurs. Il subsiste un déficit de 46 équivalents temps plein pour atteindre la norme fixée à 762 collaborateurs, mais 56 engagements supplémentaires sont déjà réalisés ou programmés entre octobre 2025 et début 2026. Une trentaine de détachements temporaires d'enquêteurs expérimentés provenant d'autres unités déconcentrées de la police judiciaire fédérale ont également été mis en place. Il faut évidemment tenir compte du départ naturel de certains membres du personnel, mais la tendance générale est clairement positive.

Parallèlement, la capacité de la PJF d'Anvers est également en cours de renforcement. Je n'en oublie pas pour autant les autres PJF, que ce soit Charleroi ou les autres arrondissements. Toutes les polices judiciaires doivent trouver à être renforcées dans un métier qui est particulier au sein de la police.

Nous devons attaquer les organisations criminelles au niveau de leur centre de gravité, à savoir l'argent, et réinvestir une partie de l'argent criminel dans la lutte contre la narco-criminalité et plus généralement le fléau de la drogue. Ce principe est une évidence pour l'ensemble des partenaires et autorités concernées.

À cette fin, comme je vous l'avais déjà annoncé, nous allons mettre en place un fonds drogue. Un projet de cadre juridique à cette fin est déjà en cours d'élaboration par le Commissariat national drogue. Ce fonds constitue un pilier essentiel du renforcement de la lutte contre les organisations criminelles.

Afin d'assurer son efficacité, il faut tout d'abord renforcer les points critiques de la chaine, de la détection à la saisie et confiscation. Ce travail est mené par mes collègues ministres des Finances et de la Justice sous la coordination de la Commissaire nationale aux drogues.

S'agissant de la question relative à la réserve fédérale d'intervention (FERES), ses renforts nocturnes vers la zone de police Bruxelles-Midi ont été décidés au moment où des incidents par armes à feu se produisaient quasiment chaque jour sur le territoire de la zone. Ils répondent donc à un besoin sécuritaire objectif.

Premièrement, loin d'être laissée en roue libre, cette mission fait l'objet d'une évaluation mensuelle structurée, présidée par le directeur-coordinateur de la police fédérale, en présence de tous les services concernés. Les difficultés soulevées par les membres de la FERES y sont systématiquement examinées. Lorsque c'est possible, des solutions sont apportées avec un feed-back à destination desdites équipes. J'admets toutefois que certains problèmes n'ont pas encore trouvé de solution définitive; ce qui justifie de poursuivre ce travail d'ajustement.

Deuxièmement, concernant les patrouilles mixtes et le refus allégué de la zone, il n'existe aucune interdiction d'organiser des patrouilles mixtes entre la FERES et les équipes locales. Au contraire, les équipes mixtes sont expressément mentionnées comme une option opérationnelle possible, à condition qu'elles restent compatibles avec la mission de base de la FERES: notamment, la capacité d'être redéployée pour des interventions urgentes. La manière concrète de déployer les équipes FERES relève de la responsabilité de la zone de police bénéficiaire. Si des réticences locales existent quant à certains modes opératoires, elles doivent être discutées et arbitrées lors des réunions d'évaluation et des contacts entre le directeur-coordinateur et le chef de corps concerné.

S'agissant du cadre de travail coordonné avec les équipes locales, je puis vous communiquer les informations suivantes. Afin de garantir un cadre de travail coordonné, les équipes FERES reçoivent systématiquement un briefing par l'officier responsable sur place. Elles disposent à présent d'appareils Focus qui leur donnent accès à l'application de briefing de la zone. Les modalités de contrôle et de verbalisation sont définies par le bénéficiaire du soutien, conformément à la pratique, afin d'assurer notamment un équilibre entre le travail de contrôle accompli par la FERES et la charge de travail générée pour la zone. Pour l'accès aux applications Focus ou Incident, contrairement à ce qui a été suggéré, les équipes FERES disposent bien des terminaux Focus et ont accès, via ceux-ci, à l'application de briefing de la zone. En revanche, ce qui n'était pas encore le cas jusqu'à présent, c'est l'accès à l'application Incident de la zone par les équipes FERES. La zone de police Midi s'était abstenue de livrer cet accès, mais il a été convenu que ce point serait réglé à court terme.

Quant à la prise en compte des propositions émises par la FERES, celles-ci sont chaque fois discutées dans le cadre de la réunion mensuelle d'évaluation que j'ai déjà mentionnée. Certaines ont déjà conduit à des adaptations concrètes, d'autres restent soumises à la discussion.

Par ailleurs, la direction a décidé de participer activement au projet "absentéisme" de la police fédérale, s'inscrivant ainsi dans une démarche de prévention des risques psychosociaux et d'amélioration du bien-être des équipes, notamment pour une unité fortement sollicitée comme la FERES.

Le rôle de la police fédérale n'est pas d'assurer à la place des communes la détection précoce de la criminalité locale ni de compenser des lacunes structurelles dans l'organisation du travail d'information. Le rôle de la police fédérale est d'apporter un soutien ciblé et proportionné lorsque la situation l'exige, pas de se substituer aux missions de base des zones. La dimension internationale de la lutte contre le narcotrafic est essentielle à ce titre. Plusieurs initiatives concrètes ont été mises en œuvre.

Concernant le MAOC, Maritime Analysis and Operations Centre, l'agent de liaison de la police fédérale est entré en fonction en son sein le 1 er octobre 2025, ce qui implique bien entendu une période d'adaptation. Je peux vous dire, pour avoir été au Portugal pour une mission il y a quelques jours, que cette période d'adaptation aura été très courte. Il est déjà très bien intégré et le MAOC est une structure qui fonctionne assez bien. C'est vraiment très intéressant.

La mission du MAOC porte sur l'ensemble des navires, à l'exception des porte-conteneurs, et, à la différence de notre carrefour d'informations maritimes (MIC), il intègre également une surveillance des mouvements de l'aviation légère. L'objectif est de pouvoir détecter, entre l'Amérique du Sud, l'Afrique et l'Europe, les navires ou avions à risque et de transmettre l'information à nos partenaires en Belgique et, le cas échéant, à des pays tiers. Ces informations permettent notamment à des navires de marines partenaires d'intervenir en haute mer et de prévenir le déplacement des flux vers l'Afrique de l'Ouest. Cet investissement représente un bon exemple de renforcement de la coopération internationale qui est nécessaire face à ce fléau.

Comme annoncé précédemment, j'ai également ouvert des postes d'officier de liaison de la police fédérale aux Émirats arabes unis et au Panama, qui est un point de départ connu du trafic de drogue venant d'Amérique latine.

La question de la protection des magistrats menacés est une priorité absolue. En Belgique, un protocole établi existe pour assurer la protection des magistrats qui font l'objet de menaces dans l'exercice de leurs fonctions.

Ik zal niet te veel in details treden.

Lorsqu'une menace est signalée, elle est analysée par l'Organe de coordination pour l'analyse de la menace (OCAM) et la police fédérale. Sur la base de cette évaluation, le Centre de crise national détermine les mesures de protection spécifiques adaptées à chaque situation.

De coördinatie in dat soort dossiers loopt goed. Samen met de minister van Justitie zal ik het kader over bedreigingen tegen ambtenaren, magistraten, journalisten of politici actualiseren en de mogelijke beschermingsmaatregelen aanscherpen.

Quant au recours à la Défense, la situation sécuritaire nécessite la prise de mesures supplémentaires en matière de surveillance et d'occupation du terrain. Comme prévu dans l'accord de gouvernement, le déploiement de la Défense se fait déjà par étapes pour la sécurisation des sites nucléaires et sera étendu à court terme aux sites sensibles tels que les ambassades.

En outre, le travail se poursuit à un rythme soutenu pour déployer les militaires en appui de la police à Bruxelles. Il s'agira dans un premier temps de patrouilles mixtes, qui permettront d'en doubler le nombre par un effet mathématique évident, tout en atteignant un autre objectif qui est celui du message politique clair. L'État est prêt à mettre en œuvre toute sa puissance contre le crime organisé et à assurer ainsi la sécurité de nos concitoyens. Mon objectif reste un premier déploiement avant la fin de l'année.

En pré-conclusion, la lutte contre la criminalité organisée et le narcotrafic demeure ma priorité absolue. Le plan stratégique de la police fédérale que j'ai récemment validé fait d'ailleurs de ces thèmes une priorité.

Le plan grandes villes que j'ai lancé représente une réponse globale, coordonnée et ambitieuse face à ce défi. Il s'appuie sur une approche multidisciplinaire impliquant tous les acteurs concernés. Je suis conscient que cette lutte nécessite de la persévérance, des moyens importants et une coordination sans faille. C'est précisément ce que nous mettons en œuvre au quotidien.

De taskforce is samengesteld uit drie ministers: de eerste minister, de minister van Justitie en ikzelf, als core . Andere ministers kunnen ook deelnemen.

Nous sommes occupés à peaufiner non seulement la méthode de travail, mais aussi tous les tableaux nécessaires pour avoir une bonne coordination entre les différents ministres du fédéral pour que toute la chaîne impliquée dans la lutte contre le crime organisé lié au trafic de drogue puisse trouver à se déployer convenablement et que chacun prenne ses responsabilités dans cette approche en chaîne.

J'ai coutume de dire que mon maillon est celui de l'ordre et de la tranquillité publique, tel que défini par la Constitution. Les maillons précédents sont ceux de l'organisation de la société: logement, emploi, santé publique, etc. Ensuite viennent les maillons de la justice qui doivent aussi trouver à être renforcés.

Concernant les conteneurs à Anvers, je serais le ministre de l'Intérieur le plus heureux si le seul point d'entrée de la drogue était cette ville. Je ne néglige pas ce point, car il est le point d'entrée principal, mais il me paraît limité de dire que c'est le seul. Il y a d'autres portes d'entrée, des aéroports, des routes. Nous sommes un pays qui a l'avantage d'être au cœur d'un continent, sans être au centre, un pays de passage.

On parle souvent du scanning des conteneurs. Je vous invite à poser la question au ministre des Finances, puisque le scanning dépend des douanes. Faut-il augmenter le scanning? Certainement. Je laisserai au procureur général la détermination du pourcentage, mais il faut toujours trouver, ici comme ailleurs, l'équilibre entre les différents intérêts. Vous pensez bien qu'en tant que ministre de la Sécurité de l'Intérieur, mon intérêt principal, c'est la sécurité et donc de faire en sorte qu'il n'y ait plus de drogue – dans un monde idéal – et certainement que le moins de drogues possible entrent via Anvers ou autres points d'entrée.

J'en profite pour dire, sur base d'expériences antérieures, que le scanning est une chose, mais qu'il est aussi très important de continuer à investir dans le screening, c'est-à-dire l'analyse, avant même que les conteneurs arrivent, afin de mieux cibler les contrôles.

Je terminerai par un feedback sur l'image que M. Chahid a utilisée, celle du cancer. C'est la bonne image. Pour combattre le cancer, surtout celui-là qui est déjà en phase de métastases, il faut s'attaquer bien sûr au cancer primaire mais aussi aux métastases. Il faut être prêt à utiliser toutes les méthodes thérapeutiques qui existent, comme on le fait dans la lutte contre le cancer, de la chirurgie à la chimiothérapie, à l'immunothérapie, etc. C'est pour cela que la task force est importante. Tout le monde doit être impliqué dans la lutte contre ce cancer.

Il faut vraiment que tout le monde se retrousse les manches, tant au fédéral que dans les entités fédérées, et tant les autorités publiques que le monde associatif. Croyez bien que je partage votre crainte qu'un jour une victime innocente soit touchée par ces fusillades, et je n'épargne pas une seconde de mon temps pour prendre toutes les mesures pour lutter de manière résolue dans ce qui est un combat difficile, que nous devons mener et dont nous devons accepter qu'il prenne encore du temps.

Éric Thiébaut:

Merci monsieur le ministre pour ces réponses très détaillées. Je me réjouis de l'annonce de la création d'un fonds drogue, que nous portions aussi depuis un certain temps. J'espère qu'il sera alimenté par les prises que l'on fait grâce aux résultats des enquêtes depuis des années, prises qui constituent des millions d'euros d'après ce que les magistrats nous avaient expliqué lors des auditions en commission Justice-Intérieur il y a quelques années.

Pour le reste, il est nécessaire d'avoir davantage de moyens pour faire face à cette crise et à ce risque de narco-État, dénoncé par une série de magistrats.

Ortwin Depoortere:

Mijnheer de minister, dank voor uw omstandig antwoord. De strijd tegen drugs moet op alle fronten worden gevoerd. Ik zal uw antwoord nog eens nalezen.

Laat ik er wel enkele elementen uithalen, die mij zorgen baren. U stelt terecht dat de veiligheidsdiensten zichtbaarder moeten zijn in het straatbeeld en ik sta daar volledig achter. Tegelijkertijd verwijst u ook naar een cameranetwerk dat men over het hele land wil uitrollen. Daar ben ik dan weer een koele minnaar van. Ik pleit veel meer voor een doortastende, maar menselijke aanpak van onze veiligheidsdiensten en dat ontbreekt momenteel. Ik hoor u graag zeggen dat veiligheidsdiensten zichtbaar moeten zijn. Waarom worden die inspanningen niet volgehouden? Ik verwijs naar de razzia's van afgelopen zomer. Dergelijke acties moeten consistent worden uitgevoerd, anders is het slechts een doekje tegen het bloeden. De problematiek verschuift dan naar andere hotspots in onze hoofdstad. Het is nodig om wekelijks dergelijke razzia's te houden.

U sprak ook over de oprichting van een drugsfonds, waar ik volledig achter sta. Ook de nationale drugscommissaris vraagt daar al sinds de vorige legislatuur om en het duurt te lang, voor daar schot in de zaak komt. We hadden allang werk moeten maken van zo'n drugsfonds om het systeem van follow the money in de praktijk te brengen.

Op mijn vraag over de bedreiging van magistraten hebt u niet uitgebreid geantwoord. Dat hangt waarschijnlijk samen met de beveiligingstoestand en de opgelegde vertrouwelijkheid van politie- en beveiligingsdiensten daaromtrent. Uit uw antwoord leid ik wel af dat de beschermingsmaatregelen zullen worden aangescherpt, omdat het fenomeen aan kracht wint. Ik hoop vooral dat er geen slachtoffers vallen, vooraleer men hier de urgentie van inziet. Niet alleen magistraten verdienen bescherming, maar ook personen die andere openbare functies vervullen, zoals journalisten en advocaten.

Wat de inzet van het leger betreft, u maakt zich sterk dat het gaat om gemengde patrouilles. Heb ik dat correct begrepen, mijnheer de minister? Ik betwijfel, samen met heel wat politiemensen, of dat in de praktijk wel goed zal werken. Militairen genieten een andere opleiding dan onze politiemensen. Politiemensen staan in voor de openbare orde. Ik vind het wel een goede zaak, onze partij heeft dat ook altijd gesteund, dat militairen in het straatbeeld aanwezig zijn. Wij moeten inderdaad dat politiek signaal geven, om aan te geven dat het ons menens is. Naar aanleiding van de terrorismeaanslagen, jaren geleden, hebben we ook militairen door de straten laten patrouilleren. Dat had inderdaad een effect, want de criminaliteitscijfers zakten zienderogen. Ik hoop dat dat ook nu het effect zal zijn.

Om nu onmiddellijk dezelfde bevoegdheden van politieagenten ook aan militairen te geven, of omgekeerd, lijkt mij echter een moeilijke, praktische zaak, zeker om zo'n strategie op het terrein uit te rollen. Ik hoor nogal wat vragen rijzen over de coördinatie. Wie stuurt aan? Wie is leidinggevend? Is er een commandocentrum? Is het de lokale korpschef, die bepaalt hoe de gemengde patrouilles worden ingezet? Zo ja, waar worden die ingezet? Wat zijn de opdrachten van die gemengde patrouilles?

Terwijl we nog aan het wachten zijn op de eengemaakte politiezone in Brussel, zijn we precies al aan het lopen met de gemengde patrouilles. Ik heb daar misschien niet zoveel vertrouwen in als u. Ik hoor ook op het terrein, zeker in politiekringen, nog veel vragen daarrond. Ik hoop dat u daarin alleszins duidelijkheid kunt brengen.

Tot slot, ik hoor het u graag zeggen dat de taskforce duidelijk zijn, dat iedereen de mouwen moet opstropen en dat de strijd tegen drugs er eens is van iedereen. Dat is allemaal waar, mijnheer de minister, maar ik zie de taskforce in de praktijk niet. Ik zie geen concrete maatregelen. Het blijft wachten op resultaten. De drugsstrijd is terug van nooit weg geweest. Het wordt alleen maar erger in onze straten. Ik had gehoopt op een sense of urgency bij de taskforce. Ik had gehoopt dat de premier en u en andere ministers daar wel concretere maatregelen tegenover zouden zetten. Ik zie dat momenteel niet gebeuren. Ik hoop dat daarin alleszins verbetering komt.

Ridouane Chahid:

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Elles sont beaucoup plus précises et concrètes que ce que j'ai pu avoir jeudi dernier en séance plénière. Je vous en remercie.

Je tiens aussi à saluer les réponses en matière de renforts pour la police judiciaire fédérale, et ce qui va arriver. On sent bien que vous êtes bien impliqué dans votre fonction et que ce combat vous tient à cœur tout comme à nous.

Puisque j'ai enfin la réponse sur la task force – sur la mise en place de laquelle je n'avais pas encore reçu d'éléments nouveaux – j'ose espérer que l'ensemble du gouvernement est maintenant sur la même longueur d'onde que vous, et que vos collègues vous appuieront dans vos demandes budgétaires pour ce combat, qui doit être le nôtre.

Comme j'ai déjà pu le dire dans cette commission, je pense vraiment que dans le combat contre les trafiquants de drogues, contre le narcotrafic, il n'y a pas de majorité ni d'opposition. C'est un combat commun que nous devons mener, quel que soit le niveau de pouvoir ou la place qu'on occupe, pour défendre notre démocratie, défendre la place de l'État en Belgique; un État fort, face à ces voyous qui sont avant tout là pour tuer nos enfants, point à la ligne. Il ne faut pas chercher midi à 14 heures. Je pense vraiment qu'il faut y mettre les moyens.

Je vous remercie pour les réponses apportées. Nous continuerons évidemment à suivre avec un grand intérêt l'évolution de la mise en œuvre des différentes mesures qui seront prises. J’espère des moyens importants dans le budget 2026. Merci.

François De Smet:

Merci, monsieur le ministre. Nous ne doutons pas de vos engagements, et je vous sais sincère. Merci pour vos réponses sur le renforcement des effectifs sur le terrain. Je n'ai pas d'inquiétudes avec ce gouvernement sur l'aspect "rue". Je sens votre ambition.

Je reste inquiet sur la recherche de l'argent. Vous avez décrit ce qui a été fait. Nous allons voir. Je suivrai cela avec attention.

Tout de même, vous avez parfois un certain discours de relativisation sur le port d'Anvers. Vous m'avez repris en disant: "Attention, toute la cocaïne n'entre pas à Anvers." Je voudrais relever juste un chiffre: en 2023, la douane belge a saisi 121 tonnes de cocaïne dans l'ensemble du pays. Sur ces 121 tonnes, 116 ont été saisies au port d'Anvers. Ce n'est "que" 96 %. C’est quand même… Je ne fais pas de fixette sur Anvers par plaisir, mais il n'y a pas photo, entre cette voie d'entrée – malheureusement – et le reste.

Alors, oui, on saisit de la drogue ailleurs. Par exemple, en 2024, on a saisi 120 kilos de drogue à l'aéroport de Zaventem dans des colis postaux.

On saisit quelques kilos d'un côté, des tonnes de l'autre. Voilà pourquoi j'interrogerai également M. Jambon, jusqu'à ce qu'un membre du gouvernement veuille bien me répondre sur le scan actuel, le pourcentage, le résultat que vous voulez atteindre et avec quels moyens. Néanmoins, je crains quelque peu que ce renvoi de balles ne soit pas toujours à la hauteur du combat, pour lequel nous avons en effet besoin d'une union non seulement de la majorité et de l'opposition, mais surtout de tous les départements régaliens en même temps.

Je vous le répète, et ce n'est pas moi qui avais pointé le problème mais bien le procureur général, Frédéric Van Leeuw: tant que le taux de détection restera aussi faible dans cette principale voie d'entrée, nous n'arrêterons pas les tirs et les fusillades à Bruxelles. Là est le nœud du problème.

Xavier Dubois:

Merci, monsieur le ministre, pour cette réponse très détaillée. J'entends que beaucoup de choses bougent, et c'est une bonne chose, même s'il reste énormément de travail à réaliser. Pour répondre à l'interpellation du collègue De Smet concernant la nécessité de garantir une coordination et une implication de tous les membres, je citerai cet objectif de task force , et je pense qu'il est vraiment primordial que tous les départements concernés s'inscrivent dans cette dynamique. J'entends ici que la méthodologie a été définie et finalisée, de sorte qu'il faut à présent se mettre au travail et garantir cette vision, cette coordination sur l'ensemble des thématiques concernées.

Sur le fonds Drogues, je me réjouis qu'un cadre légal ait été préparé. Il me semble assez urgent de le rendre opérationnel le plus rapidement possible, d'abord en raison des besoins, mais aussi en raison des enjeux budgétaires actuels. Je pense que le moment est idéal pour proposer ce texte dès que possible, afin que nous sachions quelles sont les recettes affectées, comment seront utilisés ces moyens et comment ils seront répartis. Fixer des règles peut paraître simple, mais en l'occurrence, il s'agit de règles complexes, qui doivent faire en sorte que le département soit le mieux alimenté possible.

Concernant les patrouilles mixtes avec la Défense, j'entends votre objectif de disposer d'une première patrouille d'ici la fin de l'année, et je m'en réjouis. Cela dit, que pourra-t-elle faire? C'est une autre question. Quelles seront ses compétences? Il y aura bien entendu des effets en matière de visibilité des uniformes dans la rue, c'est une chose, mais au-delà de cela, que feront ces patrouilles?

Enfin, j'ai une suggestion à vous faire, pour éviter que la même question soit posée à de multiples reprises. Il serait peut-être intéressant de disposer d'une sorte de tableau de bord de l'ensemble des actions et projets qui figurent dans l'accord du gouvernement, et que ce tableau puisse nous être transmis régulièrement. Cela nous permettrait d'assurer un suivi régulier et concret de l'ensemble des actions.

Pour le reste, je vous remercie et je vous souhaite une excellente soirée à Saint-Gilles.

Rajae Maouane:

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Comme vous l'avez dit, le rôle de la police fédérale n'est pas de se substituer aux communes, mais justement de répondre aux lacunes qui sont parfois structurelles, et d'apporter un renforcement là où c'est nécessaire.

Malheureusement, on voit souvent l'inverse aujourd'hui. On voit que l'on déploie des forces fédérales pour combler des manques sans cadre stratégique réellement réfléchi, sans stratégie commune, sans cohérence opérationnelle et sans que cela ne change réellement la situation sur le terrain. C'est ce que nous rapportent les acteurs de terrain, les habitants et habitantes, ainsi que les associations présentes sur le terrain. C'est une approche qui a un impact direct sur la sécurité des citoyens.

Je crains que l'on n'entretienne l'illusion d'une action tout en laissant les habitants continuer à en subir les conséquences. Ce que veulent les habitants et habitantes – et c'est légitime – c'est être en sécurité chez eux.

On voit aussi que des dysfonctionnements de cette nature minent la crédibilité de l'action publique. J'attends des forces de l'ordre qu'elles soient exemplaires mais il faut aussi que les autorités le soient. Il faut une action coordonnée et réfléchie, sous peine d'accumuler les frustrations tant chez les habitants que chez les policiers, ce dont rien de bon ne pourrait ressortir.

J'insiste vraiment sur le fait que, pour nous en tant qu'écologistes c'est précisément cela le plus important: garantir la sécurité des habitants et des citoyens et citoyennes et garantir aussi l'efficacité et la cohérence de l'action publique. C'est là une condition indispensable à nos yeux: restaurer la confiance entre les citoyens et les forces de l'ordre, agir dans le respect des droits et protéger la population à ce niveau-là.

Bernard Quintin:

Je vous remercie, parce qu'il s'agit d'un débat important. Je voudrais apporter quelques précisions. Je ne reviendrai pas sur Anvers – les chiffres sont là et l'on contrôle peut-être moins ailleurs. Je ne peux pas vous dire que, demain, l'aéroport de Liège concurrencera le port d'Anvers dans ce triste palmarès. Je ne me débine pas, je veux bien répondre pour la douane mais la douane n'est pas encore sous mon autorité. J'espère du reste qu'elle ne le sera pas parce que mes nuits sont déjà suffisamment courtes.

Permettez-moi un clin d'œil: j'avais noté "TF" au bout de mon papier, et j'ai repris sur la task force mais en fait je voulais parler du "tribunal financier". Je sais que c'était l'idée d'un de vos coreligionnaires, qui a de nombreuses idées qu'il n'a pas mises en œuvre quand il était à la manœuvre. Le tribunal financier français a été mis en œuvre parce qu'il n'avait pas, justement, toutes ces capacités d'enquête financière que nous avons déjà dans notre propre système.

C'est toujours une bonne chose de s'inspirer de ce qui se fait ailleurs. Je rappelle que j'ai été diplomate pendant 25 ans. Mais il faut aussi porter notre modèle quand il fonctionne bien. Nous devons renforcer ce que nous avons, plutôt que de venir chaque fois avec de nouvelles choses. Je suis bien d'accord avec vous, monsieur De Smet, quant au fait qu'il faut renforcer nos capacités. C'est l'intérêt du Commissariat national drogue, de Follow the value et de tout ce que nous mettons en œuvre.

Concernant les patrouilles mixtes – dommage que M. Dubois soit parti –, si l'on revenait sur l'économie budgétaire de 30 % sur les cabinets, je pourrais engager trois ou quatre personnes pour faire tous les tableaux qu'on me demande chaque jour, comme si j'avais besoin de tableaux pour accomplir mon travail.

Il y a beaucoup de choses à faire et, je suis d'accord avec vous, madame Maouane, c'est une question d'efficacité. Je n'habite pas à Anderlecht ou à Molenbeek, mais je n'habite pas loin et j'y vais souvent. Je n'ai qu'un seul intérêt, avec les collègues de mon cabinet et du gouvernement et la police tant locale que fédérale, c'est d'assurer la sécurité de nos concitoyens. Je pense que personne n'a de doute à ce sujet.

Il faut trouver les bonnes méthodes. Je suis de ceux qui pensent que, pour que ça marche, il faut qu'on prenne le temps de construire un système qui soit le plus structuré et le plus efficace possible. C'est la combinaison du temps très court, qui est celui de la sécurité, et du temps plutôt long d'une expérience que j'ai accumulée dans les relations internationales. J'essaie de combiner ces deux éléments, de répondre à des choses très concrètes aujourd'hui, mais, si on ne prend que des mesures de court terme, on finira par tourner en rond et on aura exactement l'effet contraire.

Quand on fait des choses qui ne fonctionnent pas et puis qu'on en essaie d'autres, si rien ne fonctionne, on ajoute finalement de la misère à la misère. C'est extrêmement dur.

Vous savez que vous pouvez compter sur moi, et je compte aussi tant sur la majorité que sur l'opposition pour que chacun joue son rôle et qu'on puisse vraiment y arriver. Je sais que ce n'est pas un message politiquement facile à porter, c'est un combat de longue durée, qui va demander des moyens. J'ai déjà reçu des moyens supplémentaires et je n'hésiterai pas à en redemander au fur et à mesure du développement des différents plans que j'ai mis sur la table, pour être certain qu'ils puissent avoir des résultats à tous les niveaux de la chaîne et dans tout le pays.

J'ai parlé du plan Grandes Villes, qui est évidemment important pour Bruxelles et Anvers, ainsi que pour les autres grandes villes. C'est aussi une manière de mettre en place un maillage pour le reste du pays. Nous ne pouvons pas négliger le fait que la Belgique est non seulement le réceptacle, à Anvers et ailleurs, de beaucoup de drogues, mais qu'elle est aussi devenue, par le biais des drogues de synthèse, singulièrement, un pays producteur et exportateur de drogue. Il convient donc d'en tenir compte. Je vous remercie de votre attention.

François De Smet:

Monsieur le ministre, je vais brièvement répondre à votre clin d'œil. Vous n'allez quand même pas reprocher à mon ancien collègue Michel Claise, puisque c'est à lui que vous faites allusion, de ne pas avoir créé tout seul, de ses blanches mains, lorsqu'il était juge d'instruction, un parquet national financier alors qu'à l'évidence, il incombait à l'exécutif ou au législateur de le faire. Si nous l'avons proposé avec lui, c'est par le fruit de son expérience. Encore une fois, il ne s'agit pas d'installer un nouveau bidule; mais de rassembler des compétences que l'on trouve dans les parquets Ecofin et dans d'autres instances et qui mériteraient simplement d'être réunis et de jouir d'une indépendance qui n'est pas toujours présente au sein des structures qui, pour l'instant, poursuivent le crime organisé. Voilà la simple précision que je tenais à apporter.

Klimaatadaptatie in de gezondheidszorg

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 19 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om klimaatadaptatie in de gezondheidszorg, met focus op tropische ziekten (malaria, dengue, chikungunya), hitterisico’s en exotische steekmuggen. Minister Vandenbroucke bevestigt lopende studies naar oversterfte (2020) en hitte-effecten, maar concrete resultaten en timing blijven vaag, terwijl mentale gezondheid en medicatie-impact enkel binnen bestaande waarschuwingsplannen worden meegenomen. Voor muggenmonitoring is een tijdelijk protocolakkoord (tot 2029) afgesloten, maar een duurzaam systeem ontbreekt nog—de werkgroep onderzoekt hoe dit tegen 2029 kan worden gerealiseerd. Van Lysebettens dringt aan op snellere transparantie over timing en garanties voor effectieve monitoring.

Jeroen Van Lysebettens:

Mijnheer de minister, vorige week hebben wij het kort gehad over de klimaatadaptatie van de gezondheidszorg zelf. Nu wil ik meer inzoomen op een aantal acties op het terrein. De aanleiding daarvoor is de jaarlijkse balans die het Instituut voor Tropische Geneeskunde opmaakt van tropische infecties bij terugkerende reizigers.

Daaruit blijkt dat malaria opnieuw bovenaan staat, maar ook dat het aantal gevallen van dengue en chikungunya merkbaar stijgt. In België is er nog geen lokale overdracht van die virussen vastgesteld, maar door de klimaatopwarming wordt vermoed dat dat slechts een kwestie van tijd is. Het ITG meldt dat de malariamug er ondertussen in geslaagd is om in minstens drie Belgische gemeenten te overwinteren.

De klimaatopwarming brengt niet alleen tropische ziekten met zich mee, maar ook andere gezondheidsrisico’s, zoals hittesterfte en natuurrampen. De Vesdervallei en de hittegolven van de voorbije zomers staan ons nog goed voor de geest. Daarom wil ik een aantal concrete maatregelen van het NEHAP bevragen en nagaan hoe het staat met de voortgang daarvan.

Volgens actiefiche 1 zouden vanaf 2025 geleidelijk concrete acties worden uitgevoerd, afhankelijk van de beschikbare middelen. Welke maatregelen inzake adaptatie zijn intussen genomen of gepland? Hoe zit het met de middelen, in het licht van de lopende begrotingsbesprekingen? Zult u daarin meer investeren?

Actiefiche 3 voorziet in studies naar de oorzaken van de oversterfte tijdens de hittegolf van augustus 2020, alsook naar de effecten van hitte op de mentale gezondheid en op de werking van medicatie op het zenuwstelsel. Lopen die studies nog? Kunnen wij binnenkort de resultaten daarvan verwachten? Zoniet, zult u die opstarten of op welke manier zult u evidence verzamelen?

Ten slotte, België beschikt nog niet over een duurzaam monitoringssysteem voor exotische steekmuggen. Zoals ik daarnet al opmerkte, slaagt de malariamug er ondertussen wel in te overwinteren in België. De monitoring is nu ad hoc en passief en wordt beperkt door budgetten en aanbestedingsprocedures. Er is daarom gepleit voor het installeren van een permanent systeem, onder meer via Sciensano. Sciensano heeft het voorstel ook begroot.

Wat is de status daarvan? Zullen wij dat systeem effectief opzetten? Zoniet, hoe zullen wij omgaan met de schadelijke gevolgen van de introductie van exotische muggen en de impact daarvan op onze volksgezondheid?

Frank Vandenbroucke:

De veerkracht van ons gezondheidssysteem is inderdaad een belangrijk thema. Het is ook een zeer breed beleidsthema. Binnen de NEHAP-werkgroep Resilient Healthcare Systems bekijken we welke focus binnen dat brede thema noodzakelijk is voor de interfederale acties, rekening houdend met de vele bestaande initiatieven waar de beleidsniveaus vandaag al afzonderlijk aan werken.

Tijdens de gemengde interministeriële conferentie Leefmilieu-Gezondheid van 22 september hebben we beslist om overstromingen prioritair te behandelen binnen de interfederale werkgroep, en verder te onderzoeken welke andere thema’s nog prioritair moeten worden behandeld.

Wat uw tweede vraag betreft, zoals vermeld in NEHAP3 wordt de oversterfte van 2020 momenteel onderzocht in een aparte studie, waarvan de resultaten later worden gecommuniceerd. Die studie wordt uitgevoerd door het departement Zorg. De twee andere thema’s worden niet afzonderlijk bestudeerd, maar vallen onder de werking van de werkgroep zelf. Dat is ook zo opgenomen in NEHAP3.

Wat de mentale gezondheid betreft, zal de werkgroep de komende jaren de beschikbare Belgische gegevens over hitte-effecten analyseren. De inzichten die daaruit voortkomen, kunnen aanleiding geven tot bijkomende maatregelen tijdens de waarschuwingsfase – gecoördineerd door de gemeenschappen – of tijdens de alarmfase, die door de federale overheid wordt gecoördineerd, of tot adviezen van de Risk Assessment Group.

Wat betreft de impact van hitte op medicatie die het zenuwstelsel beïnvloedt, de gemeenschappen hebben al initiatieven ontwikkeld die worden ingezet tijdens de waarschuwingsfase van het Ozon- en Hitteplan. Die omvatten onder meer sensibiliseringscampagnes, richtlijnen en adviezen gericht op kwetsbare groepen, zoals ouderen, chronisch zieken en gebruikers van psychotrope medicatie. Huisartsen, apothekers en lokale besturen worden actief betrokken bij de uitvoering van die initiatieven. De NEHAP-werkgroep Ozon en Hitte fungeert daarbij als platform voor informatie-uitwisseling tussen de verschillende gemeenschappen.

Ik kom tot uw derde vraag. De NEHAP-werkgroep Exotische Muggen en Andere Vectoren zal inderdaad werken aan de totstandkoming van een samenwerkingsakkoord Monitoring van Exotische Steekmuggen. Zo’n akkoord is een langdurig traject. Daarom heeft de werkgroep intussen een protocolakkoord opgesteld. Dat is geldig tot 2029 en kan indien nodig worden verlengd.

Jeroen Van Lysebettens:

Dank u wel voor uw antwoorden, minister, en voor de vooruitgang die ondertussen gemaakt is.

Twee elementen uit uw antwoord zijn mij nog onvoldoende duidelijk. Met betrekking tot mijn tweede vraag zei u dat de studie opgestart is en dat de resultaten later worden verwacht. “Later” kan natuurlijk veel later zijn, maar ook volgend jaar of volgende week. Mocht u ons daarover nog enige extra info kunnen bezorgen, dan zou dat geapprecieerd worden.

Betekent het protocolakkoord tussen Sciensano en de werkgroep van het NEHAP dat de kwalitatieve monitoring gegarandeerd is tot 2029 of dat men in de marge van het protocolakkoord zal onderzoeken hoe men zo’n monitoringsysteem kan opzetten tegen 2029?

Frank Vandenbroucke:

(…)

Jeroen Van Lysebettens:

Enige feedback op dat vlak wordt ook geapprecieerd, mijnheer de minister. La présidente : Les questions n os 56008782C et 56008963C de M. Dufrane et Mme Ramlot sont reportées.

De Internationale Dag van de Biodiversiteit en de landbouw

Gesteld door

Les Engagés Marc Lejeune

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België kampt met een alarmant biodiversiteitsverlies (slechts 4% gezonde habitats, 60% daling van akkervogels), waar minister Clarinval op reageert met een derde federale bijenplan (in openbare raadpleging) en een taskforce voor pollinatoren, gericht op holistische samenwerking tussen beleidsniveaus en sectoren. Lejeune (Les Engagés) juicht de aanpak toe maar wacht concrete resultaten af, terwijl Prévot en de commissie kritiek uiten op Clarinvals afwezigheid (sinds mei slechts 2x aanwezig) en maandelijkse deelname afdwingen—wat de minister bevestigt voor december. De coördinatie tussen overheden en integratie van biodiversiteit in voedselbeleid blijven cruciale knelpunten.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, à chaque grande époque à ses rebondissements, chaque siècle à ses enjeux et ses défis. Et les défis qui me préoccupent aujourd’hui, moi, et Les Engagés, ce sont les 3 grandes crises qui risquent de bouleverser les vies de chaque être humain dans les années à venir: la pollution, le changement climatique, et la perte de biodiversité.

Ce 22 mai 2025, c’est la journée internationale de la biodiversité. Et à cette occasion monsieur le ministre, j’aimerais vous poser une question. Je ne vais pas ici m’étendre car nos concitoyens sont bien conscient de l’importance de la biodiversité. C’est la pierre angulaire de la vie sur Terre, ses conséquences dépassent de loin les volets environnementaux mais s’étendent aux domaines économiques, sociaux et sanitaires. Je vais donc juste mettre le doigt sur un élément: en Belgique, seuls 4 % des habitats naturels sont en bon état écologique, et près d’un tiers des espèces indigènes sont désormais rares, vulnérables, menacées ou éteintes. Dans les zones agricoles, qui couvrent 44 % du territoire, les populations d’oiseaux ont chuté de 60,9 % en moyenne. 88 % de Belges pensent que la perte de biodiversité affectera leur quotidien à l’avenir.

Mes questions sont les suivantes:

- Votre NPG promet d’assurer la prospérité des pollinisateurs comme quelles mesures concrètes comptez-vous mettre en œuvre pour contrer cette perte sèche de diversité d’espèces essentielles? Quelles mesures supplémentaire comptez-vous mettre en oeuvre pour protéger la biodiversité dans vos compétences?

- Comment comptez-vous renforcer la coordination entre les niveaux de pouvoir ainsi qu’avec le ministre Crucke et mobiliser les ressources nécessaires pour inverser la tendance actuelle?

David Clarinval:

Monsieur le député, le déclin des populations de pollinisateurs constitue un enjeu important. La pollinisation joue en effet un rôle essentiel non seulement pour le bon fonctionnement des écosystèmes, mais aussi pour garantir la sécurité de notre approvisionnement alimentaire. Ce déclin résulte de causes multiples et entraîne des conséquences complexes. Il appelle donc une approche pluridisciplinaire et holistique, combinant santé animale, sécurité de la chaîne alimentaire, environnement et recherche.

Pour y faire face, une task force fédérale a été créée afin d'assurer la gouvernance fédérale de la question des abeilles et des pollinisateurs. Elle est dirigée par mon administration en étroite collaboration avec l'administration fédérale de l'Environnement. Un troisième plan fédéral pour pollinisateurs est maintenant au point et est soumis à la consultation du public. La mise en œuvre de ce troisième plan offrira également l'occasion de renforcer l'échange d'informations et la collaboration entre les entités concernées. Dans ce contexte, mon administration veille à assurer une transition fluide et transparente des informations afin de favoriser les discussions ouvertes et constructives avec toutes les parties prenantes.

Nous travaillons également à intégrer pleinement la dimension de la biodiversité des dossiers relevant de notre compétence, notamment en articulant les enjeux de sécurité alimentaire avec la transition vers des systèmes alimentaires plus durables.

Voilà, monsieur le député, l'état des lieux des travaux relatifs à ce sujet.

Marc Lejeune:

Merci, monsieur le ministre. Je suis très heureux d'entendre qu'une task force a été créée pour traiter ce sujet important, dont vous avez du reste saisi toute la gravité puisque vous avez vous-même évoqué l'importance du déclin, tout comme celle de la pollinisation. Vous nous avez parlé du troisième plan fédéral pour pollinisateurs et de la transmission des informations. Nous attendrons donc ces informations. Je vous remercie d'ores et déjà d'avoir pris ce dossier à bras-le-corps et de traiter la problématique à la hauteur de son importance.

La présidente : Je donne la parole à M. Prévot pour la question suivante.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, je vais vous faire gagner du temps. Nous ne vous avons plus vu au sein de cette commission depuis le mois de mai. Vous savez, je suis particulièrement attaché aux matières qui découlent directement de l'AFSCA, comme la sécurité alimentaire. Ce sont vraiment des dossiers importants.

Aujourd'hui, j'avais 26 questions en commission, dont toute une partie sont maintenant devenues complètement obsolètes. À mon corps défendant, je vais vous faire économiser du temps. Cela vous en laissera peut-être pour boucler un budget. C'est ce que je vous souhaite.

Je voudrais vous rappeler aussi que, dans les attributions qui sont les vôtres, vous avez la tutelle de l'AFSCA et la sécurité alimentaire. Si vous pouviez, à l'avenir, si tant est qu'il y ait un avenir après Noël, venir plus régulièrement au sein de cette commission, cela permettrait d'avoir des échanges actualisés.

Madame la présidente, ma question datant du mois de mai, je la transforme en question écrite. Je n'ai pas besoin de la réponse maintenant, puisqu'elle sera obsolète. Cela ferait perdre du temps à tout le monde.

La présidente : Monsieur le ministre, plusieurs membres m'ont fait part de cette même remarque, à savoir que vous n'êtes venu dans cette commission que deux fois, en avril et en mai. De nombreuses questions ont été déposées au mois de mai. Je pense pouvoir vous demander, au nom de tous les membres de la commission, de venir plus souvent dans cette commission pour répondre aux questions; une fois par mois, ce serait bien.

Le ministre de la Santé vient toutes les semaines dans cette commission. Mais au vu des questions, il me semblerait raisonnable que vous puissiez vous libérer quelques heures une fois par mois pour répondre aux questions des membres. Je vous laisse vous exprimer à ce sujet.

David Clarinval:

Madame la présidente, comme dans les commissions de l'Économie et des Affaires sociales, il est dorénavant prévu que je vienne une fois par mois pour répondre aux questions. La prochaine réunion est déjà programmée pour le mois de décembre. Il est vrai qu'au mois de juin, nous n'avions pas pu organiser de commission. Ensuite, nous avons pris un peu de retard, mais dorénavant, nous reviendrons tous les mois.

La présidente : La question n° 6005107C de M. Patrick Prévot est transformée en question écrite. Qu'en est-il de la question n° 56005108C?

Patrick Prévot:

Je prends bonne note de l'engagement du ministre et je le remercie. J'espère que nous pourrons avoir des débats plus réguliers. Cette question est aussi obsolète. Dès lors, je la transforme en question écrite. J'en fais de même pour les deux questions suivantes. La présidente : Les questions n° s 56005108C, 56005109C et 56005110C sont donc transformées en questions écrites.

De ziektevrije status voor vogelgriep
De vogelgriepepidemie in Duitsland
De stavaza betreffende de vogelgriep in België
Vogelgriepstatus en -epidemieën in Duitsland en België

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België herwon zijn vogelgriepvrije status (H5N1), maar blijft verhoogde waakzaamheid handhaven via preventieve maatregelen zoals verplicht confinement (sinds 23/10/2025), biosveiligheid en gerichte preventieve slachtingen (Ravels, Houthulst). Minister Clarinval bevestigt dat vaccinatie de meest beloftevolle oplossing is op lange termijn—ondanks Europese weerstand (exportbelemmeringen, logistieke uitdagingen)—en pleit voor een gecoördineerde EU-aanpak, geïnspireerd door het Franse voorbeeld waar massavaccinatie van eenden de verspreiding remde. Economische risico’s (exportblokkades, sectorverliezen) en dierwelzijn blijven kritiek, terwijl het FAVV en gewesten samenwerken voor actieve surveillance (wilde/vogels pluimvee) en snelle inperkingszones bij uitbraken.

Lotte Peeters:

Wij namen akte van het goede nieuws dat België de ziektevrije status voor vogelgriep behaalde. De Wereldorganisatie voor diergezondheid heeft de Belgische zelfverklaring van de ziektevrije status voor de besmettelijke dierziekte bij pluimvee een tijdje geleden goedgekeurd. Ik dank u voor de inspanningen die u als bevoegd minister hebt geleverd om die status te kunnen bereiken.

Ik heb nog een korte vraag daarover. Ik neem aan dat ondanks het wegvallen van de afschermplicht, verhoogde waakzaamheid nog steeds belangrijk blijft. Welk standpunt neemt het FAVV daarover in, zowel voor hobbyhouders als voor pluimveehouders? Volgt u als bevoegd minister dat standpunt?

Anthony Dufrane:

Madame la présidente, afin de faire gagner du temps à la commission, je vais laisser de côté mon introduction et en venir directement à mes questions.

Monsieur le ministre, de quelle manière votre administration et les régions collaborent-elles pour surveiller et prévenir la propagation du virus H5N1 en Belgique? Quelles sont les mesures spécifiques prévues pour renforcer cette coordination? Des abattages préventifs ou des mesures de confinement ont-ils été envisagés ou mis en œuvre?

Le virus H5N1 a-t-il déjà été identifié dans de nouveaux élevages belges?

Quelles mesures appliquez-vous pour ralentir la propagation du virus, comme l'interdiction de sortie des volailles ou le renforcement des contrôles sanitaires?

Quid des vaccins disponibles pour la souche H5N1?

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, cela fait maintenant quelques années que nous occupons respectivement les mêmes postes, vous ministre, moi député. Certains diront que nos carrières stagnent. Aujourd'hui, nous abordons une énième fois la situation de la grippe aviaire en Belgique.

Que cette maladie revienne dans le débat public et devienne un dossier annuel au sein même de cette commission, vous l'aviez admis lors d'une réponse à l'une de mes nombreuses questions. En mars 2023, vous faisiez part d'une réflexion personnelle et hors balises sur le long terme, disiez-vous: "Nous nous dirigeons vers une impasse. Ce virus va probablement devenir endogène, et nous devrons débattre à l'échelle européenne de la vaccination de nos volailles."

Au moment du dépôt de cette question, plusieurs foyers de la maladie avaient été détectés sur notre territoire. Le risque de contamination étant important, l'AFSCA s'était dite inquiète pour les exploitations avicoles belges, alors que des mesures de confinement drastiques étaient mises en place chez nos voisins français et allemands.

Monsieur le ministre, le temps s'étant écoulé entre le dépôt de cette question et aujourd'hui, pourriez-vous nous faire le point sur la situation de la grippe aviaire en Belgique?

Force est de constater que le virus est visiblement endogène. Une réponse coordonnée à l'échelle européenne semble indispensable. Maintenez-vous toujours les propos que vous m'aviez tenus voici plus de deux ans? Cet impératif est-il prononcé hors balises, ou maintenant au nom du gouvernement fédéral? Si tel est le cas, comptez-vous aborder cette stratégie avec les entités fédérées et vos homologues européens?

David Clarinval:

Europa wordt sinds het najaar van 2020 geconfronteerd met besmettingen door hoogpathogene vogelgriepvirussen van het type H5. Anders dan in de voorafgaande jaren blijven die virussen het hele jaar door circuleren bij wilde vogels, die pluimvee en andere gehouden vogels kunnen besmetten.

Ik heb vanaf het begin van de epidemie, op advies van het FAVV, een reeks preventieve maatregelen ingevoerd om besmettingen bij pluimvee en andere vogels te voorkomen en snel op te sporen. Sommige maatregelen zijn enkel van toepassing op pluimveehouders, andere hebben ook betrekking op hobbyhouders. De afgelopen jaren hebben aangetoond dat die maatregelen doeltreffend zijn. Het FAVV en de gewestelijke autoriteiten werken actief samen aan het toezicht op hoogpathogene vogelgriep bij wilde en gehouden vogels.

Sinds 15 november 2021 is in België een periode van verhoogd risico van kracht. Die geldt nog steeds en de maatregelen worden regelmatig aangepast op basis van een risicobeoordeling die verschillende elementen in aanmerking neemt, zoals de kenmerken van de circulerende stammen, de epidemiologische situatie, de evolutie van de migratie van wilde vogels, evenals de betrokken inrichting en activiteiten.

Le 23 octobre 2025, les mesures ont été renforcées dans toute la Belgique. Depuis ce jour, le confinement des oiseaux et des volailles des élevages commerciaux et des élevages enregistrés auprès de Sanitel est obligatoire. Les volailles et les oiseaux captifs doivent toujours être nourris et abreuvés à l'intérieur ou au moins à l'abri des oiseaux sauvages, et il est interdit d'utiliser de l'eau de surface non traitée ou de l'eau de pluie pour les abreuver.

Des abattages préventifs ont été effectués dans deux exploitations de volailles situées en face des exploitations infectées à Ravels et à Houthulst, fin octobre, en raison d'un risque élevé de transmission. Aucun autre foyer n'a été détecté depuis celui de Ravels.

La grippe aviaire est une maladie à notification obligatoire et, dans toutes les exploitations avicoles, une surveillance passive est assurée. Les cas de maladies anormales ou de mortalité chez les volailles et tous les cas de baisse significative de la ponte ou de forte diminution de la consommation d'aliments et d'eau doivent être examinés par le vétérinaire de l'exploitation. Si le vétérinaire ne peut exclure une infection par la grippe aviaire, aucun traitement thérapeutique ne peut être entrepris avant que des échantillons ou des carcasses aient été envoyés pour autopsie et examen complémentaire afin d'exclure une infection par la grippe aviaire.

De plus, une surveillance active est assurée dans les exploitations de canards, d'oies, de perdrix et de faisans, via des analyses de sang une fois par an. Dès la suspicion d'un foyer de grippe aviaire, des mesures appropriées sont mises en place afin d'éviter toute propagation du virus: confinement des animaux, restrictions sur les contacts et les mouvements, application de mesures de biosécurité stricte.

Les foyers de grippe aviaire causent d'importantes conséquences économiques pour le secteur. En cas de foyer, des mesures de contrôle spécifiques sont appliquées tant au niveau du foyer que dans une zone de protection s'étendant sur 3 km, et dans une zone de surveillance s'étendant sur 10 km, autour de ce foyer. Ces mesures impliquent des restrictions de mouvements pour le secteur avicole, y compris les abattoirs, les couvoirs et les centres d'emballage d'œufs. S'y ajoutent les conséquences liées à la perte de notre statut indemne auprès de l'Organisation mondiale de la santé animale (OMSA), ce qui limite fortement les exportations vers les pays tiers qui imposent des embargos en cas de foyer de grippe aviaire.

L'AFSCA prend en charge les frais d'abattage et de restriction des volailles ainsi que les frais liés au nettoyage et à la désinfection dans le foyer. L'indemnisation pour les volailles et leurs produits ainsi que pour les aliments présents sur le site sont assurés par le Fonds sanitaire.

La Belgique suit de près les recherches menées actuellement sur la vaccination des volailles contre la grippe aviaire, mais des obstacles majeurs, à savoir la disponibilité de vaccins appropriés et efficaces, la faisabilité de la vaccination en termes de capacité de mise en œuvre, la réticence des pays tiers à importer des animaux et des produits ayant fait l'objet d'une vaccination doivent encore être surmontés pour envisager de recourir à une vaccination à grande échelle. Ces défis sont examinés et évalués sur les différents fronts, aussi bien au niveau européen qu'au niveau national.

Et toujours hors balises, monsieur Prévot, j'ajouterai que l'année dernière, nous avions été assez épargnés par la grippe aviaire et j'ose dire que c'était sans doute aussi dû au fait que les Français avaient massivement vacciné leurs canards, principalement, et que cela a eu un impact par phénomène de contagion, si je puis dire. Cette année, ce n'est plus le cas et on voit le retour de la grippe – même si cela reste encore assez ciblé pour le moment, croisons les doigts. Donc cela me conforte dans mes convictions que la vaccination doit être une piste privilégiée. Nous avons déjà pris des initiatives et nous travaillons en parallèle au niveau européen pour essayer d'obtenir cette décision, mais ce n'est pas évident car nous ne sommes pas tous alignés sur cette politique. Je reste toutefois convaincu que c'est la meilleure voie à suivre pour nous épargner cette maladie à l'avenir.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, het is inderdaad belangrijk om op preventieve maatregelen te blijven inzetten, zodat uitbraken zo snel mogelijk kunnen worden opgespoord en de verspreiding ervan kan worden voorkomen. De ziektevrije status is nu eenmaal heel belangrijk gelet op het economische belang ervan voor onze pluimveehouders. Wij zijn heel verheugd te vernemen dat u daarop blijvend zult inzetten.

Tevens dank ik u voor de toelichting over een mogelijke vaccinatie. Ook die beleidsoptie zullen wij samen met u verder opvolgen.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, merci d'avoir répondu à nos questions et d'avoir rapidement pris les mesures afin d'endiguer cette grippe, notamment en travaillant avec vos homologues régionaux, afin de réduire et d'empêcher la propagation de cette maladie. Il est également appréciable de noter que les mesures mises en place permettent aujourd'hui de limiter l'épidémie aux deux seules installations identifiées. La propagation de cette souche peut s'avérer catastrophique pour les éleveurs et pour tout le secteur, mais aussi et surtout pour les animaux. Je note qu'à l'approche des fêtes de fin d'année, au moment où la demande de volailles est beaucoup plus élevée, ces nouvelles sont assez rassurantes pour le consommateur. Je vous remercie pour votre implication dans ce dossier.

Patrick Prévot:

Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse. Malheureusement, cette problématique est devenue récurrente. Cela fait des années que nous l'abordons au sein même de cette commission. J'ai entendu votre réponse. Depuis le 23 octobre, des mesures plus strictes ont été prises, comme le confinement des volailles, et aucun autre foyer n'a été détecté depuis les deux foyers qui avaient été cités fin octobre. C'est de nature à nous rassurer, mais la vigilance doit plus que jamais rester de mise, et les mesures devront être adaptées si d'autres foyers venaient à être détectés. Par ailleurs, vous avez rappelé les risques économiques d'une contamination généralisée.

Je suis aligné avec vous sur la vaccination. Elle fait face aujourd'hui à certaines volontés d'adhésion, et à certaines autres velléités. D'autres ne souhaitent pas s'exprimer. Elle fait face à des obstacles, à des défis, à des réticences que nous devrons surmonter à l'avenir. La France est un exemple, et je partage le sentiment qui est le vôtre. Je pense que la campagne massive de vaccination nous avait prémunis. Elle est la preuve que cela fonctionne. J'espère que les mentalités et les avis sur la question évolueront, dans le sens qui est le vôtre, puisque je le partage.

La présidente : Je donne la parole à M. Prévot pour la question suivante.

Patrick Prévot:

Je transforme cette question ainsi que la suivante en questions écrites. La présidente : Les questions n° s 56005609C et 56005611C de M. Prévot sont donc transformées en questions écrites.

De stand van zaken met betrekking tot de vaccinatiecampagne tegen blauwtong en EHD
De verplichte vaccinatiecampagne tegen blauwtong
De verplichte vaccinatie tegen het blauwtongvirus
Blauwtong serotype 8
De cijfers met betrekking tot de vaccinaties tegen EHDV, BTV-3 en BTV-8 bij runderen en schapen
De verplichting voor eigenaars van rundvee en schapen om hun dieren te laten inenten tegen blauwtong
Het FAVV en de opflakkering van blauwtong
Verplichte vaccinatiecampagne tegen blauwtong en EHD bij runderen en schapen

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Belgische vaccinatiecampagne tegen bluetongue (BTV3/BTV8) en EHDV haalde een dekkingsgraad van >94% bij runderen en schapen, dankzij verplichte vaccinatie (verlengd tot 1 september 2025), een budget van 40 miljoen euro (overschreden door hoog opname) en intensieve sensibilisering door AFSCA, ARSIA en DGZ. Ondanks spooradische BTV8-besmettingen (Liège/Namur) beperkte de vaccinatie virale verspreiding en economische schade, hoewel exportbeperkingen en extra testkosten (gedeeld tussen overheid, AFSCA en veehouders) blijven knellen. Sancties voor niet-vaccinatie (boetes, blokkering bedrijf) worden selectief toegepast, maar de focus ligt op collectieve immuniteit (70-80% volstaat). Voor 2026 is nog geen verplichting besloten, maar vaccinatie blijft prioriteit om heropflakkering te voorkomen, met extra budgettaire middelen vrijgemaakt door het succes van de campagne.

Julie Taton:

Monsieur le ministre, alors qu'en France, on voit une explosion des cas de fièvre catarrhale ovine, avec plus de 2 000 foyers en un mois, la Belgique, elle, ne connaît pas pour l'instant une situation similaire.

Si la situation sanitaire reste stable chez nous, c'est en grande partie grâce à vous, monsieur le ministre, ainsi qu'à M. Piedboeuf et à moi-même, puisque notre proposition de loi a rendu possible la vaccination obligatoire l'année dernière en collaboration avec l'AFSCA, le SPF Santé publique, DGZ, ARSIA, les vétérinaires et les éleveurs.

Avec un financement exceptionnel de 40 millions d'euros, le gouvernement fédéral a pu offrir une grande campagne de vaccination préventive contre les sérotypes 3 et 8 de la langue bleue, lancée à l'automne 2024, ce qui a permis une couverture vaccinale rapide et accessible. À l'automne de la même année et à la demande des éleveurs, vous avez décidé de rendre la vaccination obligatoire contre d'autres types pour les bovins ainsi que pour les ovins.

La fin de la campagne de vaccination était initialement fixée au 1 er juin, mais vous l'avez prolongée afin d'obtenir une couverture maximale, notamment en raison de la livraison tardive de certains vaccins.

Au moment où je vous pose ces questions, 92,38 % des bovins et 100 % des ovins soumis à l'obligation vaccinale ont déjà été vaccinés. Entre 50 % et 60 % des animaux ont aussi reçu leur vaccin contre le BTV8 et, pour les bovins, contre l'EHDV.

Monsieur le ministre, la campagne étant bien avancée, quels sont les derniers chiffres de vaccination contre l'EHDV, le BTV3 et le BTV8 chez les ovins et chez les bovins? Par quels voies et moyens allez-vous éviter à la Belgique la recrudescence des cas qui secoue l'agriculture française?

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, alors que vous étiez à la fois ministre en affaires courantes de la Vivaldi et future ministre de l'Arizona, peut-être vous rappelez-vous ma résolution en faveur d'un remboursement de la vaccination contre la fièvre catarrhale auprès de nos agricultrices et agriculteurs; elle était passée à une voix près et avait permis de débloquer une enveloppe de 40 millions d'euros afin que cette charge ne pèse plus sur les épaules de ces acteurs et actrices indispensables à notre économie.

En mai dernier, vous avez décidé de prolonger la campagne de vaccination obligatoire jusqu'au 1 er septembre 2025. Cette prolongation devait permettre aux éleveurs de disposer de plus de temps pour protéger leurs troupeaux.

Monsieur le ministre, l'échéance est aujourd'hui terminée. Si je vous demanderais par voie écrite des chiffres ventilés par province et autres détails, pouvez-vous ici en commission nous communiquer la couverture vaccinale totale des bovins et ovins contre la fièvre catarrhale? Entre le 1er juin 2025 (date initiale de l'obligation vaccinale) et le 1er septembre 2025, combien de vaccinations peut-on observer? Des éleveurs sont-ils en infraction? Si tel est le cas, comptez-vous prendre des sanctions?

Je vous remercie pour vos réponses.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, l'Agence fédérale pour la sécurité de la chaîne alimentaire a confirmé la présence du virus de la fièvre catarrhale ovine de sérotype 8 (FCO8) dans plusieurs exploitations agricoles des provinces de Liège et de Namur. Ces cas ont été détectés dans le cadre des procédures d'exportation et de la surveillance de routine, alors même que les animaux concernés ne présentaient pas de symptômes cliniques.

La Belgique est désormais considérée comme une zone contaminée pour ce sérotype, ce qui entraîne de nouvelles restrictions commerciales, notamment en matière d'exportation, d'où l'importance de vacciner les animaux.

Parallèlement, la campagne de vaccination obligatoire mise en place contre trois virus soit les sérotypes 3 et 8 de la FCO ainsi que la maladie hémorragique épizootique (MHE) semble porter ses fruits, puisqu'elle réduit significativement les risques cliniques pour les animaux infectés. Toutefois, cette stratégie soulève des questions sur les coûts associés aux tests de dépistage et de surveillance, sur la répartition de ces charges entre l'AFSCA, l'État fédéral et les éleveurs, ainsi que sur la priorisation des sérotypes ciblés.

Monsieur le ministre, quels sont les coûts estimés des tests de dépistage liés à la FCO (par sérotype) et à la MHE pour le reste de l'année? Comment ces coûts sont répartis entre l'AFSCA, l'État fédéral et les éleveurs? Allez-vous travailler conjointement avec la Région si la crise de la FCO reprend? Des budgets seraient-ils débloqués si une nouvelle crise devait survenir? Quels sont les sérotypes considérés comme prioritaires dans les campagnes de surveillance et de vaccination et selon quels critères cette priorisation est-elle fixée? Comment se porte le marché de la viande bovine en Belgique et comment ont été affectées les exportations durant l'année 2025?

David Clarinval:

Au 1 er octobre 2025, les données transmises par les associations régionales de santé indiquaient une couverture vaccinale très élevée du cheptel belge. Pour l'ensemble de la Belgique, 94,19 % des bovins et 93,67 % des ovins soumis à l'obligation sont entièrement vaccinés.

Sur le plan financier, au 6 octobre 2025, un montant total de 33 513 630 euros a été liquidé pour couvrir les avances aux vétérinaires et les interventions aux détenteurs. Au vu du nombre de vaccinations enregistrées en cette fin de campagne, le budget initial de 40 millions d'euros a été dépassé de 6 426 753 euros. Si la vaccination devait atteindre 100 % du cheptel, un supplément de 11 millions d'euros serait nécessaire pour couvrir l'ensemble des subventions et le travail des associations régionales de santé.

Pendant l’été, en juillet et août, les associations de santé animale ARSIA et DGZ ont recontacté les personnes qui n’avaient pas encore enregistré la vaccination de leurs animaux. Fin juillet, elles ont diffusé un communiqué de presse rappelant cette obligation, en s’adressant surtout aux propriétaires amateurs de moutons, souvent moins réactifs que les éleveurs professionnels.

Parallèlement, l'Agence a poursuivi ses actions d’information sur les risques d’introduction de maladies liées aux déplacements d’animaux, notamment concernant la maladie hémorragique épizootique (MHE).

Des publications sur les réseaux sociaux et des communiqués de presse ont encouragé la poursuite de la vaccination, au ‑ del à de la p é riode obligatoire, notamment pour les jeunes animaux ou les rappels. La disponibilit é des vaccins BTV8 s’est améliorée au fil de la campagne, malgré, il est vrai, des retards de production imprévus, ce qui m’a amené à devoir prolonger la campagne de vaccination jusqu’au 1 er septembre. Toutes les doses nécessaires à la vaccination complète ont été livrées pour la mi-août.

Enfin, des sanctions peuvent être appliquées aux détenteurs n'ayant pas respecté l'obligation vaccinale, allant de l'amende au blocage de l'exploitation, voire à la vaccination forcée à leurs frais. Cependant, une recherche systématique de ces détenteurs n'est pas jugée pertinente, les taux de vaccination dépassant largement les 70 à 80 % considérés comme suffisants pour assurer une immunité collective.

Les contrôles de vaccination figurent néanmoins parmi les points vérifiés lors des inspections de routine de l'Agence.

Les détenteurs en infraction ne bénéficieront pas des subventions et devront assumer les conséquences sanitaires et économiques d'une éventuelle contamination de leurs animaux.

Pour l'instant, aucune décision n'a été prise concernant une éventuelle obligation de vaccination pour 2026. Cependant, l'apparition des cas de fièvre catarrhale ovine de sérotype 8 en septembre 2025 confirme l'efficacité de la campagne de vaccination mise en œuvre cette année. La couverture vaccinale élevée du cheptel a permis de limiter considérablement la circulation du virus et d'éviter des pertes économiques majeures. Il est donc essentiel de continuer à privilégier la vaccination pour protéger durablement notre cheptel.

Je me permets d'ajouter en complément à cette réponse que, depuis lors, nous avons pu obtenir une décision au niveau du contrôle budgétaire pour avoir des montants budgétaires supplémentaires nécessaires pour faire face aux remboursements. En effet, le succès de cette campagne a été tel que nous avons atteint des chiffres au-dessus de nos prévisions.

Julie Taton:

Merci monsieur le ministre. Ces chiffres sont vraiment impressionnants. Plus de 94 % des bovins et des ovins sont vaccinés. C'est vraiment une réussite collective. Si le budget est dépassé, c'est parce que les éleveurs ont massivement répondu présent. Donc, c'est plutôt une bonne nouvelle. Les campagnes de rappel cet été, le travail de l'ARSIA, de la DGZ, de l'AFSCA et votre décision de prolonger la vaccination malgré les retards de livraison ont clairement fait la différence.

Les quelques cas de BTV8 détectés en septembre montrent que la menace existe toujours, mais surtout que la vaccination fonctionne. Le virus n'a pas circulé. Donc, nous vous rejoignons totalement. Nous devons rester vigilants et la vaccination reste notre meilleur outil pour protéger tous les cheptels.

Patrick Prévot:

Merci monsieur le ministre pour votre réponse. Vous vous rappellerez qu'alors que vous étiez ministre en affaires courantes de la Vivaldi et futur ministre de l'Arizona, j'avais déposé une proposition de résolution en faveur d'un remboursement de la vaccination contre la fièvre catarrhale au bénéfice de nos agricultrices et agriculteurs. Elle était passée à une voix près et avait certainement permis aussi de faire évoluer les choses et de débloquer une enveloppe de 40 millions afin que le poids de la charge ne pèse plus sur les épaules des actrices et des acteurs indispensables de notre économie. J'entends évidemment le taux important de vaccination, 94 % au 6 octobre; 33 millions d'euros ont été liquidés pour couvrir cette vaccination. Je ne peux évidemment que m'en féliciter et donc, par la même occasion, vous remercier également parce que cette somme ne pèse pas sur les épaules des éleveuses et des éleveurs. On ne peut évidemment que s'en féliciter.

David Clarinval:

C’est une réussite collective, monsieur le député.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, je vous remercie encore une fois pour vos réponses bien complètes. Je tiens aussi à vous féliciter, car vous aviez déjà débloqué les budgets nécessaires l’an passé pour les vaccins et vous continuez à suivre attentivement ce dossier afin d’endiguer la propagation de FCO et de MHE.

De verplichte invoering van de e-facturatie vanaf 1 januari 2026 en de impact op de landbouwsector
De gevolgen van de verplichte e-facturatie voor de landbouwsector
Verplichte e-facturatie en gevolgen voor de landbouwsector vanaf 2026

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Vanaf 1 januari 2026 wordt e-facturatie verplicht voor alle Belgische btw-plichtige bedrijven, inclusief landbouwers, ondanks hun historische factuurvrijstelling, wat zorgen baart over administratieve lasten en digitale kosten. Minister Clarinval (Economie) wijst op fiscale steunmaatregelen (20% investeringsaftrek, 120% aftrek voor abonnementen) en benadrukt dat niet-geregistreerde landbouwbedrijven (zonder BCE-nummer) vrijgesteld blijven, maar erkent dat aanpassing aan Peppol onvermijdelijk is voor btw-plichtigen. Concrete begeleiding ontbreekt nog: communicatie verloopt vooral via websites en sectorale overlegplatforms, terwijl Financiën (niet Landbouw) verantwoordelijk is voor eventuele sectorale afwijkingen of extra ondersteuning. Pirson kaart aan dat gerichte communicatie vanuit Landbouw effectiever zou zijn dan algemene berichten van Financiën.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, à partir du 1 er janvier de l'année prochaine, la facturation électronique deviendra obligatoire pour toutes les entreprises qui sont assujetties à la TVA en Belgique, y compris les exploitations agricoles. Cette réforme est la transposition d'une directive européenne. Elle suscite de nombreuses interrogations dans le monde agricole, surtout parce que le régime particulier prévu par l'article 57 du Code de la TVA dispense normalement les agriculteurs d'émettre des factures. Malgré cette spécificité ancestrale, les agriculteurs se retrouvent aujourd'hui confrontés à la nécessité de disposer d'outils informatiques capables de recevoir, d'accepter et parfois d'émettre des factures électroniques via le réseau Peppol, que ce soit vis-à-vis de leurs fournisseurs ou de leurs acheteurs. Beaucoup d'entre eux sont inquiets aujourd'hui, ils craignent un surcroît de charges administratives et des coûts liés à l'acquisition et à l'utilisation de logiciels spécialisés, alors qu'on sait que leur métier exige déjà une grande polyvalence et que la transition numérique n'est souvent pas évidente en milieu rural.

Dans ce contexte, je vous souhaiterais, monsieur le ministre, vous poser les questions suivantes. Quelle évaluation votre cabinet a-t-il réalisée concernant l'impact concret de la facturation électronique obligatoire sur les exploitations agricoles, et surtout sur celles de petite taille? Quels dispositifs d'information et d'accompagnement spécifiques le gouvernement prévoit-il pour sensibiliser et préparer les agriculteurs à cette transition? Envisagez-vous des aides financières, par exemple des déductions fiscales, des subsides ou une prise en charge partielle de ces logiciels pour alléger le coût de l'équipement nécessaire? Des concertations sont-elles en cours avec les organisations professionnelles agricoles pour anticiper les difficultés et construire des solutions pragmatiques? Comment le fédéral compte-t-il collaborer avec vos collègues régionaux pour assurer une mise en œuvre cohérente et adaptée aux réalités de terrain qui ne sont pas toujours simples?

David Clarinval:

Madame la présidente, je vais répondre aux deux questions jointes, bien que Mme Grillaert ne soit pas présente.

Madame Pirson, les questions relèvent principalement de la compétence du ministre des Finances. Je peux toutefois rappeler que deux incitants fiscaux sont prévus pour soutenir les PME et les indépendants dans la transition numérique. Bien que des solutions logicielles abordables, voire gratuites, existent déjà sur les marchés, ces mesures fiscales permettent de couvrir des coûts liés aux adaptations techniques. Depuis le 1 er janvier 2025, la déduction pour investissement numérique a été portée à 20 % et, au cours des périodes imposables de 2024 à 2027, les petites PME et les indépendants qui utilisent des formules d'abonnement peuvent appliquer une déduction fiscale majorée de 120 % pour des logiciels de facturation et des frais de conseil engagés pour se conformer aux nouvelles obligations. De plus, le supplément à payer pour un abonnement logiciel existant est éligible à la déduction fiscale majorée de 120 %, à condition que ce supplément soit mentionné séparément sur la facture.

Concernant plus spécifiquement le secteur agricole, deux éléments doivent être soulignés. Premièrement, il existe deux types d'entreprises dans le secteur agricole: celles enregistrées auprès de la Banque-Carrefour des Entreprises et celles qui ne sont pas enregistrées auprès de celle-ci. Ces dernières ne sont actuellement pas concernées par la facturation électronique.

Deuxièmement, l'Agence n'est pas la seule institution à envoyer des factures au secteur agricole. Pensez par exemple à la DGZ, à ARSIA, au Fonds pour les animaux, etc. Comme toutes les autres institutions, l'Agence doit mettre en œuvre le cadre légal qui prévoit qu'à partir du 1 er janvier 2026, toutes les entreprises belges assujetties à la TVA devront utiliser entre elles des factures électroniques structurées. Ce n'est pas l'Agence qui est habilitée à accorder une dérogation à un secteur, cela doit venir du département qui a rédigé le cadre légal, en l'occurrence les Finances.

En termes de communication, l'Agence a communiqué à ce sujet aux opérateurs via son site web et a fait une communication au secteur via le comité consultatif en date du 8 octobre dernier.

Anne Pirson:

Merci monsieur le ministre. J'ai bien entendu que ça ne relevait pas de votre compétence mais de celle des Finances. Il est vrai qu'au niveau communication, je ne suis pas certaine qu'elle soit toujours bien passée. Une communication de la part de l'Agriculture se révèle ainsi parfois plus adaptée que celle qui émane des Finances.

Het Belgische paviljoen op de World Nuclear Exhibition 2025 in Parijs
De ontwikkeling van small modular reactors (SMR’s) in België
De nucleaire strategie
De toekomst van de energiemix
De Belgische nucleaire sector en toekomstige energietransitie

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België presenteerde op de World Nuclear Exhibition 2025 een privaat gefinancierd paviljoen (15 bedrijven zoals SCK-CEN, Sarens, IRE Lab) zonder overheidssteun, met als doel de nucleaire expertise te promoten—de minister benadrukte bilaterale gesprekken (o.a. met Canada/OPG) en hernieuwde internationale interesse in Belgische kennis. De nucleaire strategie focust eerst op levensduurverlenging bestaande centrales (kortetermijnoplossing), gevolgd door openstelling voor zowel grote reactoren als SMR’s, maar concrete plannen (tijdlijnen, capaciteitsdoelen, financiële modellen) ontbreken—de minister erkent dat België achterloopt op landen als het VK en Polen door jarenlang uitstapbeleid, en stelt dat technologische volwassenheid (bv. conventionele SMR’s vs. 4de generatie) de haalbaarheid tegen 2035 bepaalt. Critici (oppositie) wijzen op het gebrek aan een gedetailleerd actieplan met meetbare doelen, risico op afhankelijkheid van buitenlandse spelers, en de nood aan federale coördinatie (roadmap) om Waalse, Vlaamse en wetenschappelijke initiatieven (SCK, Myrrha) te bundelen—de minister blijft vaag over overheidsinvesteringen (vs. private sector) en concrete stappen beyond studies. Kernpunt: België herpositioneert zich als nucleaire speler maar mist nog politieke verankering, tijdsgebonden commitments en een financieel kader—terwijl andere landen al bouwen, wacht België af op technologische rijpheid en marktinitiatieven.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, ten eerste, België nam met een eigen Belgisch paviljoen deel aan de World Nuclear Exhibition in Parijs van 4 tot 6 november 2025. Volgens de officiële aankondiging werd het paviljoen op 4 november plechtig ingehuldigd in uw aanwezigheid, gevolgd door een netwerkreceptie met de vertegenwoordigers van de vijftien Belgische bedrijven en instellingen die eraan deelnemen. Dergelijke initiatief biedt ongetwijfeld kansen om de Belgische nucleaire expertise internationaal in de kijker te zetten.

Mijnheer de minister, wat is de totale kostprijs van het Belgisch paviljoen op de World Nuclear Exhibition 2025? Hoe worden de kosten gefinancierd? Wordt het project volledig gedragen door de bijdragen van de deelnemende bedrijven en instellingen? Of werd er geheel of gedeeltelijk gebruikgemaakt van federale dan wel regionale overheidsmiddelen? Zo ja, onder welke begrotingspost of welk programma werd de uitgave geboekt?

Kunt u meegeven welke vijftien Belgische bedrijven en instellingen er op het Belgisch paviljoen vertegenwoordigd zijn? Hebt u tijdens uw aanwezigheid in Parijs ook bilaterale contacten of vergaderingen gehad met buitenlandse partners of industriële actoren zoals EDF, ENGIE of leden van de Franse overheid? Zo ja, met wie? Wat waren de voornaamste resultaten en thema’s van die gesprekken?

Ten tweede, wat de SMR's of small modular reactors betreft, de recente aankondiging van een locatie voor zijn eerste SMR van het Verenigd Koninkrijk die tegen 2030 stroom aan drie miljoen gezinnen moet leveren, staat in schril contrast met de situatie in ons land. Terwijl andere landen concrete realisaties op het terrein voorbereiden, lijkt België voorlopig niet verder te komen dan een intentieverklaring met het Canadese Ontario Power Generation (OPG), zonder politieke verankering en zonder zicht op een tijdslijn of investeringskader.

Kunt u toelichten welke waarde de intentieverklaring met OPG precies heeft? Heeft de samenwerking het potentieel om uit te groeien tot een daadwerkelijk bouwproject?

Hoe beoordeelt u het feit dat landen zoals het VK en Polen reeds duidelijke locaties, partnerschappen en tijdslijnen hebben vastgelegd, terwijl België zich nog in een voorbereidend stadium bevindt? Bestaat er een risico dat België achteropgeraakt in de internationale nucleaire ontwikkeling? Hoe wilt u voorkomen dat ons land opnieuw afhankelijk wordt van buitenlandse spelers zonder eigen industriële verankering?

Zullen instellingen zoals het SCK, Vlaamse en Waalse initiatieven, potentiële buitenlandse partners, worden samengebracht in één gecoördineerde federale roadmap? Indien ja, wanneer mogen we die verwachten? Indien neen, waarom niet?

Acht u het realistisch om in België tegen 2035 de eerste nieuwe eenheden in gebruik te nemen, zoals door verschillende sectorpartners werd gesuggereerd?

Voorzitter: Jeroen Soete

Président: Jeroen Soete

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik ben niet zo streng voor u als uw coalitiegenoot van cd&v, maar de vraag is wel pertinent. Is er überhaupt een nucleaire strategie? De Vlaamse minister-president heeft wel opgeroepen tot overleg over SMR's en u verklaarde dat u de levensduur van de kerncentrales probeert te verlengen, maar houdt het daarmee op? Hebt u nog andere plannen? Tegen welk jaar en voor welke hoeveelheid rekent u op nucleaire capaciteit? Zet u in op SMR's? Met welke technologie zal dat zijn? Er zijn dus veel vragen.

De vorige spreker wees erop dat Groot-Brittannië al een locatie voor de bouw van zijn eerste SMR heeft aangekondigd. Laat dat land dat vooral doen, dan weten we of SMR's werken en of de bouw ervan binnen het vooropgestelde tijdschema en budget mogelijk is. De Nederlandse regering verklaart dat de overheid daarvoor zelf een bedrijf zal moeten oprichten en daarin miljarden euro's pompen, want de privésector zal het niet oplossen. Rekent u wel op de privésector? Maakt u plannen om via overheidsmiddelen het vuur aan de lont te steken? Ik heb schriftelijk alle vragen ingediend, maar zal ze niet allemaal overlopen. Kortom, wat is de nucleaire strategie van de regering?

Mathieu Bihet:

Monsieur le président, Mme Meunier m’a annoncé qu’elle ne serait pas là pour les questions.

België nam deel aan de World Nuclear Exhibition, die van 4 tot en met 6 november plaatsvond in Parijs. Ik heb het genoegen gehad daar het Belgisch paviljoen plechtig te mogen openen, een uitstalraam voor een uitmuntende nucleaire sector, gedragen door onze bedrijven en talenten. Het gaat om een privaat initiatief van de vzw Belgisch Nucleair Forum, in samenwerking met Agoria en de vzw Belgian Nuclear Society. Daaruit volgt dat ik niet op de hoogte ben van de totale kost van deze private operatie, die de belangen van de Belgische ondernemingen en industrieën ondersteunt. Dit paviljoen heeft geen middelen of subsidies ontvangen van mijn kabinet of administratie. Volgens de informatie waarover ik beschik, heeft elke standhouder zijn plaats met eigen middelen gefinancierd. Ik werd bovendien niet geïnformeerd over, noch ben ik bevoegd voor de inzet van eventuele middelen van andere bestuursniveaus. De 15 Belgische bedrijven die vertegenwoordigd waren in het Belgische paviljoen werden vermeld in het persbericht van het Belgisch Nucleair Forum.

Je peux les citer toutes; ou vous aurez la liste: Magics, GDTech, Haquenne, Brolz, Denys, Karl Hugo, SCK-CEN, Belgoprocess, Sarens, GRAUX, GEMACO, Myrrha, Transrad, IRE Lab, The Binding Energy

Het gaat om de grootste Belgische aanwezigheid van ondernemingen tot nog toe geregistreerd op de World Nuclear Exhibition. Deze versterkte aanwezigheid getuigt van de diversiteit, dynamiek en expertise van onze bedrijven en instellingen actief in de sector. Dat verheugt mij.

Ik heb de gelegenheid gehad om de ondertekening bij te wonen van de intentieverklaring tussen de vzw Belgian Nuclear Forum en de Canadese vennootschap OPG, Ontario Power Generation, om samen te werken aan de ontwikkeling van SMR’s in België. Deze ondertekening vond plaats in aanwezigheid van de minister voor Energie van Ontario, de heer Stephen Lecce, wat de gedeelde ondersteuning benadrukt van beide landen als het gaat over de ontwikkeling van duurzame en innovatieve nucleaire technologieën.

Ik herinner eraan dat de ontwikkeling van projecten voor kerncentrales op Belgisch grondgebied mogelijk werd gemaakt door de opheffing van de wet op de kernuitstap uit 2003. Deze opheffing opent de deur voor nieuwe investeringen.

Ik heb ook de gelegenheid gehad om te praten met Europese, Amerikaanse en Canadese gesprekspartners. De gesprekken gingen over de heropleving van de Belgische nucleaire sector, ons nieuw energiebeleid en de toekomst van kernenergie, zowel in België als in Europa.

Verder lijkt het mij nuttig te vermelden dat ik tijdens mijn bezoek aan de beurs met trots heb kunnen vaststellen dat Belgische ondernemingen opnieuw een vooraanstaande plaats innemen op het wereldtoneel, wat belangstelling opwekt van veel spelers uit de sector. België beschikt immers over een nucleaire sector van uitzonderlijke kwaliteit, gedragen door bedrijven en specialisten die in staat zijn om de meest veeleisende toeleveringsketens uit te bouwen en te integreren.

Na 25 jaar onzekerheid was het tijd om deze kennis en expertise opnieuw met elkaar te verbinden, om de toekomst van de nieuwe kernenergie grondig voor te bereiden.

Het Belgische paviljoen, dat ik plechtig mocht openen, is daarvan een duidelijk bewijs. Ons land wordt weer een referentie als het gaat over de industriële relance van Europa.

Voilà pour la question de Mme Van Keymolen. Pour les trois autres questions jointes, j’avais une réponse en deux langues. Mme Meunier n’est malheureusement plus ici.

Mijn strategie voor de ontwikkeling van kerncentrales in België is niet gewijzigd.

Comme vous le savez, la priorité est d’abord donnée à la prolongation de la durée de vie des centrales existantes, car cela peut être réalisé relativement à court terme et constitue une première étape logique dans le maintien de notre capacité nucléaire en Belgique.

De regering wenst ook nieuwe nucleaire capaciteit te bouwen, zowel groot als klein, zoals de SMR’s, de small modular reactors of kleine modulaire reactoren.

Comme je l’ai déjà expliqué, je vois des possibilités tant pour les grands réacteurs conventionnels que pour les petits réacteurs modulaires. Selon les études, pour les grands réacteurs, l’infrastructure et le financement nécessaires sont beaucoup plus importants. Par contre, vous bénéficiez d’un effet d’échelle important. Les petits réacteurs pourraient être déployés de manière plus flexible, mais aussi plus rapide.

Il n’est pas évident de changer de cap après plus de 20 ans passés dans un scénario de sortie. Cela nécessite une refonte en profondeur de notre système de production d’électricité, une reconstruction et une extension des chaînes d’approvisionnement ainsi qu’un changement de mentalités de la part des producteurs d’électricité et de nos acteurs institutionnels.

Des pays tels que la Pologne, la Suède ou encore le Royaume-Uni, et plusieurs autres, sont en effet déjà plus avancés dans le processus de mise en place des nouvelles capacités nucléaires, dont les SMR. Cela n’est pas surprenant, étant donné qu’ils ont entamé ce processus il y a déjà des années.

En ce qui concerne les nouvelles unités d’ici 2035, tout dépend évidemment de la maturité des technologies envisagées. Si l’on se base sur des SMR utilisant une technologie conventionnelle, c'est-à-dire à neutrons thermiques, celles-ci sont réalisables à relativement court terme. Les projets innovants, dits de quatrième génération, par exemple à neutrons rapides ou à haute température, nécessiteront plus de temps avant de pouvoir être concrètement mis en œuvre.

Au cours des prochaines années, cela pourra principalement se faire en prolongeant des centrales existantes. C’est la solution la plus logique et la plus rentable.

Comme l’a exprimé en 2020 l’Agence de l’énergie nucléaire, que je rencontre d’ailleurs demain, il est très clair qu’il faut une combinaison des deux. Je suis convaincu que de nouvelles centrales suivront. La technologie n’est pour moi pas la question principale. Les futurs développeurs, opérateurs et investisseurs auront, eux, à se positionner, mais toutes les pistes sont ouvertes.

Voor de uitbouw van een nieuw nucleair programma is het belangrijk dat we uitgaan van onze eigen sterktes, maar ik sta open voor samenwerking met andere landen, Europese of andere. Op die manier kunnen we sneller vooruitgaan en elkaar versterken.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Collega, u zegt dat ik streng ben, maar ik noem het eerder gezonde nieuwsgierigheid naar de nucleaire strategie. We horen en lezen veel, maar we moeten toch ook kunnen vragen hoe het daar concreet mee staat.

Ik begrijp uit uw antwoord dat we moeten blijven inzetten op verschillende pistes. Zo heeft het verlengen van de levensduur van de huidige centrales prioriteit en is de bouw van SMR's tegen 2035 afhankelijk van de maturiteit van de technologie. We volgen dit zeker verder op.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, de strategie wat betreft de verlenging van de bestaande centrales begrijp ik, maar voor de rest kan ik uit uw antwoord niet echt opmaken of er een strategie is. U praat met veel ondernemers die voorstander zijn of die actief zijn in de sector, maar ik mis een plan waaruit blijkt dat u in jaar X zoveel gigawatt nucleaire energie in de energiemix wilt en wat de concrete stappen zijn die u onderneemt om daar te geraken. Dat mis ik vandaag. Ik hoor alleen dat er een studie is gemaakt die zegt dat grote kerncentrales duurder zijn dan kleine kerncentrales en dat kleine kerncentrales flexibeler zijn dan grote kerncentrales. Daar had ik in alle eerlijkheid weinig studie voor nodig. De vraag blijft dus of er een strategie is. Als het elektriciteitverbruik op een bepaald moment omhooggaat en we bijkomende capaciteit nodig hebben, maar we geen strategie hebben om voor extra nucleaire capaciteit te zorgen, dan moeten we dat opvangen. Dat kan door interconnectie met het buitenland, door groene, duurzame energie of door – stel u voor – gascentrales, maar we zullen het moeten opvangen. Als dat eenmaal opgevangen is, dan is de vraag wat het nut is van nog een kerncentrale extra in de mix te steken. Het is dus tijd dat we een horizon krijgen en dat er een strategie komt om die horizon te bereiken, iets wat ik vandaag nog altijd mis, maar we zullen daar in de komende weken, maanden en jaren nog op terugkomen, mijnheer de minister. Daar ben ik zeker van.

Energiearmoede
Energiearmoede
Energieonzekerheid en toegankelijkheid

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de energiearmoede in België (20% van de huishoudens in 2024), waar de PTB prijscontrole voorstelt als oplossing, terwijl de minister bestaande maatregelen (tariefsociale energie, fondsen voor verwarming en schulden) benadrukt en wijst op nuancering van risicocijfers (14,8-19,7% risicogroep vs. werkelijke armoede). D’Amico kaart aan dat Frankrijk met prijscontrole de armoede daalde (van 13,7% naar 10,8%) en eist nieuwe structurele actie, maar de minister belooft enkel verfijning van huidige steun en gerichte analyses zonder concrete prijsmaatregelen.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, j'ai lu tout comme vous le rapport du SPF Économie concernant la précarité énergétique, où l'on apprend qu’un ménage sur cinq est exposé au risque de précarité énergétique en 2024. Cela concerne des familles qui peinent à payer leurs factures et à chauffer suffisamment leur logement ou qui consomment moins que leurs besoins essentiels. Pour être plus précis, ce sont 20 % des familles qui sont en précarité énergétique.

Ce chiffre, tout simplement inacceptable dans un pays aussi riche que la Belgique, s’explique notamment par le caractère bien trop élevé des prix de l’énergie et démontre la nécessité du contrôle des prix, que nous proposons avec le PTB.

Monsieur le ministre, quelles mesures structurelles envisagez-vous pour faire baisser les prix de l’énergie et pour lutter contre la précarité énergétique?

Mathieu Bihet:

Monsieur D'Amico, et madame Meunier, une transition énergétique durable et équitable nécessite une attention particulière à la question de la précarité énergétique dont nous avons déjà parlé un certain nombre de fois. Afin de pouvoir élaborer une politique ciblée, il est nécessaire d'identifier les ménages exposés à ce risque accru de précarité énergétique. Nous le faisons sur la base d'indicateurs fixés dans l'arrêté royal du 19 avril 2024. Depuis début 2025, la méthodologie qui sous-tend ces indicateurs est discutée au sein d'un groupe de travail créé par l'Institut interfédéral de Statistique dans le cadre du suivi des sustainable development goals. Il est important de souligner que la publication du SPF Économie porte sur des indicateurs qui mesurent le risque de précarité énergétique et non sur le nombre réel de ménages en situation de précarité énergétique. Il faut le préciser. Parmi ce groupe à risque, on trouve également des personnes qui déclarent ne pas rencontrer de difficultés financières pour joindre les deux bouts. Il convient donc de replacer ce risque dans son contexte. Cela vaut en particulier pour l'indicateur présentant la part la plus élevée, à savoir le groupe de ménages exposés à un risque de précarité énergétique mesuré, qui représente 14,8 % des familles.

Trois indicateurs sont élaborés pour refléter les différents types de risque de précarité énergétique. Tout d'abord, des factures énergétiques très élevées par rapport au revenu disponible indiquent un risque de précarité énergétique mesuré. Deuxièmement, des factures énergétiques très faibles par rapport à des ménages comparables indiquent un risque de précarité énergétique caché. Troisièmement, les difficultés financières pour se chauffer suffisamment, indiquent une pauvreté énergétique subjective.

Différentes analyses sont réalisées sur la profondeur de la pauvreté énergétique et sur le lien entre les indicateurs de pauvreté énergétique et d'autres indicateurs de pauvreté, afin de pouvoir identifier les principales causes du risque de pauvreté énergétique. Ces analyses visent à mieux comprendre les causes sous-jacentes de la précarité énergétique afin de pouvoir élaborer des mesures politiques ciblées et une vision holistique.

Dans le cadre des compétences fédérales, il existe déjà des instruments structurels pour soutenir les consommateurs vulnérables comme, notamment, le tarif social pour l'énergie et le fonds social pour le chauffage qui garantissent l'accessibilité financière de l'énergie aux ménages vulnérables; le fonds social pour l'énergie qui permet aux CPAS d'apporter un soutien financier en cas d'endettement lié au coût énergétique et de mener une politique énergétique préventive en soutenant les investissements qui réduisent la consommation énergétique.

Ces mesures offrent une protection importante à ceux qui peuvent en bénéficier. Le gouvernement vise à créer un marché de l'énergie transparent où les consommateurs sont protégés, peuvent faire des choix éclairés et ont un accès facile au soutien. Le gouvernement fédéral continue de s'engager à renforcer et à affiner ces instruments dans le but de réduire la précarité énergétique structurelle, de rendre la transition énergétique socialement équitable et de ne laisser personne dans la transition vers une société faible en intensité carbone.

Roberto D'Amico:

Merci, monsieur le ministre. J'ai bien compris que vous avez tenté de dissocier les risques de précarité. Vous nous les avez même énoncés. Or moi, je vous parlais de nouvelles mesures structurelles alors que vous parlez de l'existant. Je n'ai donc rien entendu de neuf. Pour vous donner des chiffres, un baromètre de la précarité énergétique établi en 2015 évaluait la précarité énergétique à 18,5 %. Aujourd'hui, ce taux a augmenté jusqu'à 19,7 %. Par contre, en France, là où une forme de contrôle des prix est appliquée, ces niveaux sont plus bas et ont même diminué en dix ans. De 13,7 % en 2012, c'est descendu à 10,8 % en 2022. On comprend aisément qu'avec une forme de contrôle des prix, on parvient à faire baisser le taux de précarité énergétique. Je vous demande donc de vous inspirer de cette initiative.

Het uitstel van het klimaatproject 'Green Primary' van ArcelorMittal

Gesteld door

N-VA Lieve Truyman

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

ArcelorMittal’s €2 miljard klimaatinvestering in Gent (elektrische ovens en waterstof-DRI) wordt uitgesteld door hoge energie-, personeels- en EU-CO₂-kosten, terwijl niet-EU-staal via omwegen de markt overspoelt. De minister bevestigt lopend overleg met de EU over staatssteun binnen nieuwe regels, met twee concrete pistes: subsidies voor lagere elektriciteitsprijzen (in ruil voor decarbonisatie) en verlaging transmissietarieven voor grootverbruikers (met compensatie voor anderen), maar doorverwijst CBAM (2026) en ETS-herinvestering naar andere ministers. Concrete plannen ontbreken nog, maar urgentie voor een eerlijk speelveld en snelle oplossingen wordt benadrukt.

Lieve Truyman:

Mijnheer de minister, in 2021 kondigde ArcelorMittal het ambitieuze klimaatplan Green Primary aan. Daarbij zou het bedrijf ongeveer 2 miljard euro investeren op de site in Gent om de koolstofintensieve staalproductie duurzamer te maken door een van zijn ovens te vervangen door elektrische vlamhoogovens en een DRI-installatie (Direct Reduced Iron). Die werkt op aardgas en later op waterstof.

Helaas wordt die investering voor onbepaalde tijd uitgesteld. Daarvoor zijn drie redenen: ten eerste – niet verbazingwekkend – hoge energiekosten, ten tweede de zware personeelskosten en ten derde de Europese CO 2 -heffingen. Dit creëert een ongelijk speelveld met staalbedrijven buiten Europa, die die lasten niet hebben. Tegelijkertijd zorgen die niet-Europese bedrijven ervoor dat hun goedkoop staal via Afrika de Europese Unie binnenkomt.

Hoe verloopt het overleg met de Europese Commissie om onze bedrijven te beschermen tegen niet-Europese concurrenten?

Is er een zekerheid dat de CBAM-bijdragen (Carbon Border Ajustment Mechanism) vanaf 1 januari 2026 eerlijk zullen worden toegepast?

ArcelorMittal is zelf vragende partij om de ETS-inkomsten (Emissions Trading System) opnieuw te investeren in decarbonisatieprojecten. Is dat een haalbare piste? Zo ja, bestaan er al concrete plannen?

Mathieu Bihet:

Mevrouw Truyman, we hebben met de Europese Commissie grondig overlegd over de energienorm. Dankzij deze gesprekken hebben wij vermeden dat we het mechanisme moesten toepassen voorzien in de rechtsgrond geërfd van de vorige regering. Dat mechanisme was nooit aan de Commissie gemeld. Als het ongewijzigd geactiveerd was, hadden sommige bedrijven het reële risico gelopen de ontvangen steun te moeten terugbetalen.

Er vind nieuw overleg plaats over de mogelijkheden geboden door het nieuwe staatssteunkader dat afgelopen zomer werd gepubliceerd, om zeker te zijn dat de mogelijke toepassing ervan de Europese regels respecteert.

Voor uw vraag over het CBAM moet ik u doorverwijzen naar de minister van Financiën.

Voor uw vraag over de inkomsten uit het ETS moet ik doorverwijzen naar de minister van Klimaat.

De federale regering overweegt momenteel twee pistes. De eerste piste is toegelaten door het nieuwe staatssteunkader voor de schone industrie. De lidstaten mogen steun voor de elektriciteitsprijs toekennen aan sommige ondernemingen, in ruil voor een inspanning op het vlak van decarbonisatie. In een tweede piste zou men de transmissienettarieven voor grootverbruikers verlagen, maar dat moet gepaard gaan met compensaties voor de andere verbruikers. Er lopen momenteel technische en politieke gesprekken. Het blijft ons doel om zo snel mogelijk resultaat te boeken.

Lieve Truyman:

Ik kijk alvast uit naar de verdere resultaten die zullen worden geboekt. Blijf zeker in contact en in gesprek met de andere ministers, want samen schrijven we een verhaal en zorgen we voor een sterke economie.

De CISAF-optie
De energienorm
Duurzame energie en bouwvoorschriften

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de vertraagde uitvoering van de energienorm voor energie-intensieve bedrijven, waarbij minister Bihet drie pistes belicht: (1) het CISAF-kader (EU-subsidie voor 3 jaar, gekoppeld aan decarbonatie), (2) verlaging transmissietarieven (mits geen lastenverschuiving), en (3) een eerdere, mislukte optie door juridische tekortkomingen. Kritiek punt is de onduidelijkheid over timing (2025-compensatie onzeker, EU-goedkeuring nog uitstaand) en budgettaire druk (770 mln over 5 jaar vs. 3 jaar CISAF), terwijl Duitsland en Frankrijk al concreet steun bieden. Bedrijven en parlementariërs dringen aan op snelle EU-afstemming en transparantie om competitiviteit te behouden.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik hoorde u donderdag in de plenaire vergadering een vraag beantwoorden van coalitiegenoot Wollants over de energienorm en over de wijze waarop de vorige regering het daar verknoeid had, evenals over de problemen die u nu moet oplossen.

Op dat moment herinnerde ik me dat ik enkele weken geleden had gelezen dat u een derde piste gevonden had om de energiekorting toe te kennen aan grote energie-intensieve bedrijven – het doel van die energienorm –, namelijk: de CISAF-optie, waarbij CISAF staat voor Clean Industrial Deal State Aid Framework. Men kan de Europese Unie moeilijk verdenken van het verzinnen van gemakkelijke namen. Volgens wat u in de krant verklaarde, zou dat een werkbare en gemakkelijk hanteerbare optie zijn. Die optie is echter gebonden aan Europese regels. Ze kan slechts drie jaar gelden en moet passen binnen een budgettaire enveloppe die op nationaal niveau eigenlijk over meerdere jaren gespreid was.

Er rijzen bij die optie dus verschillende vragen.

Zullen die energie-intensieve bedrijven in 2025 nog een compensatie kunnen ontvangen? Dat is belangrijk voor de duidelijkheid. Is dat een optie die u nog dit jaar aan het Parlement kunt voorleggen en die ook nog dit jaar kan ingaan?

Is het uw intentie om het volledige bedrag dat in de meerjarenbegroting voor de energienorm was voorzien, met name 770 miljoen euro over vijf jaar, volledig uit te keren binnen de drie jaar, de kortere periode van CISAF?

Laat uw voorstel toe dat ondernemingen verschillende vormen van steun die onder CISAF vallen cumuleren tot aan de maximaal toegelaten drempels? De cumulatie is uiteraard eveneens onderworpen aan Europese regels. Wanneer denkt u daarover duidelijkheid te kunnen bieden aan de bedrijven die in aanmerking zouden komen?

Hebt u met de sector van energie-intensieve ondernemingen al overlegd over het plan? Kunt u iets zeggen over hun voorlopige beoordeling van de haalbaarheid, de omvang van de steun en de herinvesteringsverplichting die inherent is aan CISAF?

Marc Lejeune:

Ayant eu la même inquiétude et donc la même question pour le ministre que mon collègue, la réponse conviendra, je pense, à nos deux interpellations.

Monsieur le ministre, ce matin, la Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG) nous a présenté son budget et sa note de politique générale. Nous avons eu l'occasion d'évoquer une nouvelle fois la norme énergétique, qui permet de fixer un plafond au coût de l'énergie pour les entreprises électrosensibles, afin de préserver leur compétitivité. Par ailleurs, la CREG nous a informés que l'option aujourd'hui étudiée pourrait être le CISAF. Parallèlement, fin juin, la CREG avait rappelé l'urgence d'activer la norme énergétique, afin de conserver la compétitivité de nos entreprises par exemple face à la France et à l'Allemagne qui, comme le relatait la presse aujourd'hui, mettent actuellement en place des systèmes de soutien assez solides pour les entreprises, afin de faire baisser le coût de l'énergie pour ces entreprises et les rendre plus compétitives.

Où en sont les discussions avec la Commission européenne? Avez-vous abouti à une solution qui respecterait toutes les dispositions légales en vigueur?

Par ailleurs, en dehors de l'option CISAF, d’autres pistes sont-elles à l'étude? Lors de la séance plénière de la semaine dernière, vous avez évoqué deux nouvelles pistes. Pouvez-vous nous en dire plus?

Ensuite, ne devrions-nous pas nous intéresser à ce qui se fait chez nos voisins français et allemands, qui proposent des mécanismes susceptibles d'être acceptés par la Commission européenne? Avez-vous notamment pu réaliser des démarches afin d'apprécier les dispositifs bientôt mis en place en Allemagne?

Et enfin, concrètement, quelles pistes tangibles suivez-vous pour soutenir la compétitivité de nos entreprises face à nos voisins?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, j'étais assez surpris de voir deux questions aujourd'hui sur un sujet abordé jeudi fin de journée. Quand j'ai vu une question arriver le dimanche et le lundi, j'ai cru que j'avais peut-être raté une actualité dans la presse le samedi. Il n'en était rien. En tout cas, si vous avez un élément depuis samedi, je suis intéressé.

Comme vous le savez, chers collègues, la piste originelle n'a pas pu être concrétisée car la base légale n'avait pas été notifiée à cause d'une faiblesse fondamentale dans ce texte. Je crois que c'est la troisième fois que je l'explique aujourd'hui dans cette commission. Il y avait une faiblesse fondamentale dans ce texte. Une deuxième piste est actuellement sur la table, celle autorisée par le CISAF: le nouveau cadre concernant les aides d'État, qui est sorti le 25 juin dernier. En effet, les États membres sont autorisés à octroyer des aides pour le prix de l'électricité à certaines entreprises en contrepartie d'une part de décarbonation.

Een derde piste, waarbij de transmissienettarieven voor grote verbruikers worden verlaagd en die wordt gefinancierd door een verhoging van de tarieven voor andere gebruikers, ligt ook nog steeds op tafel. Die piste is alleen een optie als kan worden vermeden dat dit een impact heeft op de andere gebruikers.

Je me permets de vous rappeler que l'accord de gouvernement sur la norme énergétique prévoit que le soutien aux entreprises doit se faire sans porter préjudice aux autres utilisateurs du réseau et qu'il doit être conditionné à des efforts concrets en matière d'efficacité énergétique et de décarbonation afin de récompenser les entreprises qui interviennent et qui investissent dans cette transition.

We hebben al contact gehad met de Europese Commissie om dit met elkaar af te stemmen. Het verder uitgewerkte project met betrekking tot de energienorm zal aan de Europese Commissie worden voorgelegd in het kader van de Europese staatssteunregels zodra er in de regering overeenstemming is bereikt over alle modaliteiten ervan.

Le gouvernement allemand, que vous évoquez, monsieur Lejeune, combine différentes pistes, dont le nouvel encadrement en matière d'aide d'État et un investissement massif dans le réseau. Cependant, ces décisions pèsent lourdement sur les épaules de l'État et sur les finances publiques de notre voisin. Mais, comme vous le savez, il a les épaules un peu plus solides que les nôtres pour les supporter. Néanmoins, l'ambition de ce soutien reste intacte et notre volonté est de ne pas laisser tomber ces entreprises. Nous voulons aboutir au plus vite afin de donner de la lisibilité à nos entreprises.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Het moet nog voorgelegd worden aan de Europese Commissie. We zullen zien wanneer dat dan terugkomt. Het is niet echt duidelijk of het nog dit jaar of de komende jaren in orde zal komen. Ik hoor nog veel onduidelijkheid en ik hoop dat u daarin heel snel duidelijkheid kunt brengen. U kunt wel zeggen dat de pistes van de vorige regering niet de juiste waren, maar dan nog sleept dit probleem al aan van februari. Het is ondertussen november, en december zal er heel snel zijn, terwijl oktober in het vooruitzicht was gesteld.

Dit heeft te lang aangesleept, dus het wordt tijd voor bekwame spoed binnen de regering. Ik hoop u hier snel terug te zien met een pakket dat werd goedgekeurd door de Europese Commissie.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je note que vous avez la volonté d'aboutir pour aider nos entreprises. Quand on voit la situation aujourd'hui en Allemagne et les aides apportées, on a de quoi s'inquiéter un peu. Mais je sais, monsieur le ministre, que vous êtes attentif à la compétitivité des uns et des autres ici en Belgique. On attendra aussi, comme mon collègue vient de le dire, le retour de la Commission, en espérant une situation qui se normalise le plus tôt possible, une solution pour assurer cette compétitivité, baisser le prix de l'énergie ou le soutenir d'une quelconque façon de manière à assurer un avenir à nos entreprises.

De lessen uit de mislukte Nederlandse aanbesteding voor offshore wind

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 18 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België herziet zijn offshorewind-tenderstrategie na de mislukte Nederlandse aanbesteding door marktverstoringen (hogere rentes, grondstofprijzen, capaciteitstekorten), maar behoudt een CfD-steunmechanisme (20 jaar) en versterkt toezicht op Elia’s financiële draagkracht (via CREG en opschorting MOG2-uitbreiding). Om falen te voorkomen, past België het kader aan met risicobeperking, marktconsultatie en politieke afstemming, maar Coenegrachts waarschuwt dat overheidsgaranties onvermijdelijk zijn—zowel voor wind als kernenergie—om investeerders aan te trekken in deze onvoorspelbare markt.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, u hebt een tijd geleden de tender rond ons eigen offshorewindpark teruggetrokken. In Nederland is een recente aanbesteding faliekant mislukt wegens een gebrek aan inschrijvers.

Nu u toch nog bezig bent aan dat koninklijk besluit dat politiek nog niet is gevalideerd, zoals de CREG hier net gezegd heeft, is het misschien goed te informeren of u dat dossier in Nederland hebt gevolgd alsook of u daar een analyse van hebt gemaakt en lessen uit kan trekken, aangezien de bouw van dat soort parken een internationaal gegeven is met internationale spelers. De spelers die Nederland had moeten kunnen aantrekken, zijn dezelfde als de spelers die wij graag zouden willen aantrekken.

Welke lessen trekt u daaruit? Heeft dat gevolgen voor de manier waarop u uw eigen plan rond de aanbesteding vormgeeft? Kunt u lessen trekken wat de financiële draagkracht van Elia betreft? Nederland verwijst immers heel specifiek naar de extra kosten die door de vertraging worden verwacht bij netbeheerder TenneT.

Op welke manier wilt u vermijden dat aanbestedingen ook bij ons mislukken? Dat gunnen wij u en ons allen uiteraard niet, vooral niet omdat wij die energie snel nodig hebben en de hogere kosten kunnen missen als kiespijn.

Mathieu Bihet:

Mijnheer Coenegrachts, de uitkomst van de betreffende Nederlandse tender bevestigt wat we ook elders in Europa zien, namelijk dat de marktomstandigheden fundamenteel veranderd zijn. Hoewel offshorewindenergie een mature technologie is, wordt de markt geconfronteerd met een hogere kredietrente, volatiele grondstofprijzen en een dreigend tekort aan capaciteit in de toeleveringsketens.

Er moet op worden gewezen dat het Belgische tenderregime sterk verschilt van het Nederlandse, omdat het Belgische tenderregime wel een steunmechanisme voorziet in de vorm van een zogenaamd contract for difference (CfD), dat geldt voor een steunperiode van twintig jaar. Het Nederlandse voorbeeld toont het belang aan van een strikt toezicht op de financiële draagkracht van de netbeheerder, zeker in periodes met zware investeringsprogramma’s. Net zoals in Nederland werd ook in België beslist om de vereiste transmissie-infrastructuur voor alle toekomstige windparken in de Prinses Elisabethzone, de zogenaamde uitbreiding van het Modular Offshore Grid 2 (MOG2), door de netbeheerder te laten ontwikkelen, waarop de windparken verplicht moeten aansluiten.

In België wordt die nauwgezet bewaakt door de CREG via het reguleringskader. De federale regering volgt het beheer van de openbare financiën door de netbeheerder eveneens nauwlettend op. Met dat doel voor ogen heeft het kernkabinet op 27 juni beslist om de ontwikkeling van de gelijkstroominfrastructuur van het energie-eiland tijdelijk op te schorten, vanuit een benadering van goed bestuur.

Deze beslissing maakt het mogelijk een houdbaar en economisch evenwichtig kader te creëren dat zorgt voor bijkomende stabiliteit, zowel voor Elia als voor de toekomstige offshoreplanning.

Om te vermijden dat ook in België de beoogde tender zou mislukken, met vertragingen en hogere kosten als gevolg, hebben wij het Belgisch kader zo ontworpen dat risico's vroegtijdig worden opgespoord en beperkt. Naast de structurele maatregelen die al zijn voorzien, werden in 2025 bijkomende stappen gezet om een robuuste herlancering te verzekeren.

Na de beslissing van het kernkabinet van 27 juni werd op 16 juli een stakeholdersconferentie georganiseerd om de stopzetting van de oorspronkelijke procedure voor kavel 1 toe te lichten en de geplande herlancering te kaderen. Daarbij werd om gerichte input gevraagd aan de markt, gevolgd door een korte vertrouwelijke consultatie. De AD Energie voerde vervolgens een interne analyse uit van de mogelijke impact van de beoogde criteria op de kosten, inclusief de analyse van de NZIA-verordening en de uitvoeringsverordening 2025/1176. Op basis van deze marktinput en interne analyse zijn politieke besprekingen lopende om de noodzakelijke beleidskeuzes te maken en de regelgevende procedure op te starten.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Ondernemers trekt men aan met rechtszekerheid en voorspelbaarheid. U hebt daar wel enig risico genomen door het intrekken van de tender. De gevolgen daarvan zullen we later zien. Wat Nederlandse en buitenlandse voorbeelden laten zien, is dat investeren in energiecapaciteit op dit moment in deze markt niet kan zonder een overheidsinterventie of subsidiering. Daarmee kom ik ook terug op ons gesprek over de strategie in nucleaire energie. Ik verwijs ook naar het interview van de grote baas van DEME. Hij zegt: waar men ook produceert en welke soort technologie men ook zal installeren, er zal altijd een garantie of een tussenkomst van de overheid moeten zijn. Ik denk dus dat we de strategie van de windenergie niet volledig aan de markt kunnen overlaten. Ik vraag u dan ook nogmaals om de strategie inzake nucleaire energie door die bril te bekijken. Er zal een of andere vorm van overheidsinterventie nodig zijn. We volgen dit met veel plezier verder op.

De energieafhankelijkheid van onze bedrijven en de impact op ondernemen en innovatie

Gesteld door

N-VA Bert Wollants

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 13 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Bert Wollants dringt aan op dringende actie tegen de exploderende energiekosten (stijging netkosten +80%) die bedrijven en welvaart bedreigen, en eist concrete oplossingen voor eind 2025 in plaats van leeg beloftengoed. Minister Bihet bevestigt een driedelige aanpak (energienormen, taxshift, netinvesteringen) met Europese randvoorwaarden (geen nadeel voor andere gebruikers, koppeling aan decarbonisatie), maar benadrukt dat competitiviteit en koopkracht hand in hand moeten gaan. Wollants houdt vol dat vertraging onaanvaardbaar is en waarschuwt voor banenverlies en wegblijvende investeringen, terwijl de minister complexiteit erkent maar samenhangende stappen belooft. Urgente afstemming tussen industriebehoud, energietransitie en Europese regels blijft de kernspanning.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, de energiekosten swingen de pan uit. Dat betekent dat een groot aantal bedrijven het water aan de lippen staat. Deze regering heeft zich geëngageerd om daar iets aan te doen, om in te grijpen.

Laat ons eerlijk zijn, een stijging met 80 % van de netkosten is niet zomaar draagbaar. Daar moet dus iets aan gebeuren. Iedereen is het er eigenlijk over eens dat die kosten moeten worden aangepast en dat we absoluut moeten ingrijpen.

Mijnheer de minister, de stunt van de vorige regering om snelsnel een regeling te treffen, blijkt nu aan elkaar te hangen met spuug en paktouw. Daar moet een grondig antwoord op komen. Het kan dus niet bij woorden blijven, het moet ook over daden gaan. U moet dus ook heel erg hard aan de slag gaan om tot een oplossing te komen, want het duurt allemaal al veel te lang.

Er liggen een aantal oplossingspistes op tafel waaraan moet worden voortgewerkt. Dat mag echter niet het einde van het verhaal zijn. We moeten aan de slag met die pistes. Energiekosten die torenhoog zijn bedreigen immers onze industrie en ons maatschappelijk weefsel. Daar moet dringend iets aan gebeuren.

We moeten ter zake vooruitgang boeken. We hebben er vertrouwen in dat u er alles aan doet om dat te realiseren, maar we moeten absoluut vooruitgaan. Wij willen ook daden zien.

Daarom heb ik enkele vragen.

Hoe wilt u ervoor zorgen dat er zo snel mogelijk resultaat wordt geboekt, zodat onze bedrijven en onze welvaart worden beschermd?

Kunt u zich ertoe engageren om vóór eind 2025 duidelijkheid te scheppen voor een aantal bedrijven, zodat zij weten wat zij kunnen verwachten en hun toekomst hier kunnen verzekeren?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Wollants, zoals u weet, is de kern van het regeerakkoord de versterking van de competitiviteit van onze bedrijven, met behoud van de koopkracht van de gezinnen. Om dat te bereiken moeten we op verschillende elementen inzetten. Ten eerste, een energienorm voor onze energie-intensieve bedrijven; ten tweede, een pragmatische taxshift op energieproducten; en ten derde, massale investeringen in de capaciteit en het net.

Wat de energienorm betreft, de oorspronkelijke piste kon niet worden uitgevoerd omdat de wettelijke basis nooit bij de Europese Commissie werd aangemeld. Daarom liggen er, zoals u weet, binnen de regering twee nieuwe pistes op tafel. We mogen daarbij niet vergeten dat het regeerakkoord duidelijk bepaalt dat die steun geen nadeel mag vormen voor andere netgebruikers en dat ze gekoppeld moet worden aan inspanningen op het vlak van decarbonisatie.

De oplossing is dus geen of-of-, maar een en-enaanpak: zowel competitiviteit als koopkracht, zowel ondersteuning als investeringen en zowel rationaliteit als ambitie om onze industriële basis te versterken, de werkgelegenheid te behouden en de energietransitie te verzekeren.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, het is bijzonder belangrijk dat we nu eindelijk snelheid maken. De vorige regering heeft op dat vlak enorm veel tijd verloren en heeft ervoor gezorgd dat we in een heel nadelige positie zijn terechtgekomen. Dat moeten we nu rechttrekken. Dit is iets waarmee we aan de slag moeten gaan, maar het is dringend.

Ik begrijp dat het complex is, maar we moeten hier voortgang maken, want de industrie zit daarop te wachten. We zien dat er vandaag al jobs verloren gaan en dat het moeilijk is om investeringen aan te trekken. We moeten dat omdraaien. Onze welvaart hangt daarvan af.

Ik zal u daarom blijven aanmoedigen opdat we eindelijk een lans breken voor de industrie die de welvaart in dit land en in Vlaanderen vooruithelpt.

Voorzitter:

Hiermee sluiten we het vragenuurtje af. Collega's, er rest u nog ongeveer een kwartier om uw stem uit te brengen voor de aanduiding van een Nederlandstalig plaatsvervangend lid van het Comité I.

De verzekeringen tegen natuurrampen

Gesteld door

VB Reccino Van Lommel

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 12 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De hervorming van natuurrampenverzekeringen (zoals afgesproken in het regeerakkoord) wordt voorbereid in een interfederale werkgroep (met gewesten en verzekeraars), die in 2024 een methodologie en scope moet afronden om in 2026 de concrete hervorming uit te werken. Risicozones (nu vastgelegd via een verouderd KB uit 2005) vallen onder gewestelijke bevoegdheid, maar modernisering daarvan wordt overwogen. Premiestijgingen en verzekerbaarheid (met name in klimaatgevoelige gebieden) blijven onduidelijk, terwijl verzekeraars nu al hogere kosten of weigeringen hanteren door gebrek aan duidelijkheid. Van Lommel dringt aan op snelheid en een wetsontwerp, maar Clarinval benadrukt eerst coördinatie tussen overheden voor een structurele oplossing.

Reccino Van Lommel:

Mijnheer de minister, ik heb hierover ook een vraag gesteld in de vorige vergadering en de huidige vraag had eigenlijk daarmee samen moeten worden behandeld.

In haar meest recente jaarverslag wees de Nationale Bank op de dringende nood aan een fundamentele hervorming wat betreft de verzekering tegen natuurrampen. De wettelijke limiet voor de tussenkomst van de verzekeraars werd opgetrokken, maar het is niet altijd even duidelijk hoe de schadekosten zullen worden verdeeld tussen de verzekeraars, de federale overheid en de gewesten.

Het feit dat het wettelijk kader onduidelijk is, maakt dat verzekeraars het zekere voor het onzekere nemen en hogere premies aanrekenen aan de consumenten. We kunnen ons de vraag stellen of het voor de consument nog betaalbaar zal zijn om een dekking te hebben voor brand en natuurrampen. Het gaat soms zelfs nog verder, want bepaalde verzekeraars weigeren om bepaalde activa in klimaatgevoelige regio's te verzekeren omdat ze niet verzekerbaar of financierbaar zouden zijn.

Er rijzen dus vragen over dat wettelijk kader. Hoever staan de consultaties met de verzekeraars en de gewesten over de hervorming van de verzekeringen tegen natuurrampen? Hoe verloopt de coördinatie tussen de verzekeraars, de gewesten en de federale overheid? Zal er een wetsontwerp komen of niet? Kunt u daarover wat meer toelichting geven?

Hoe worden die risicozones en de afbakening ervan gedefinieerd? Wat is het effect daarvan op de verzekerbaarheid?

Wat is de geraamde premiestijging van de brandverzekering? Wordt er een onderscheid gemaakt tussen woningen die wel of niet in een risicozone gelegen zijn? Dat is immers ook niet onbelangrijk. Hoe zult u vermijden dat premies onbetaalbaar worden?

David Clarinval:

Mijnheer Van Lommel, de hervorming van het wettelijk kader inzake de verzekering tegen natuurrampen is voorzien in het regeerakkoord. Om uitvoering te geven aan dit engagement heb ik net voor het zomerreces een interfederale werkgroep opgericht waaraan alle gewesten deelnemen. Deze werkgroep is ondertussen twee keer samengekomen, namelijk op 2 juli en 30 september.

De verzekerings- en de herverzekeringssector hebben hun visie gepresenteerd aan de werkgroep. De gewesten en de federale overheid hebben ook informatie uitgewisseld over de maatregelen en initiatieven die elke regering reeds heeft genomen of van plan is te nemen. De eerste prioriteit van de interfederale werkgroep is het overeenkomen van een methodologie en scope waarbinnen de gewesten en de federale overheid in dit dossier zullen samenwerken. Ik zal daartoe in de komende weken een voorstel overmaken aan de gewesten. Ik hoop een akkoord te bereiken over de methodologie en de scope voor het einde van dit jaar, zodat de werkgroep zich vanaf 2026 volop kan concentreren op het uitwerken van de hervorming.

Wat betreft de risicozones kan ik u meedelen dat het de bevoegdheid van de gewesten is om deze zones af te bakenen op basis van de criteria die zijn vastgelegd in een koninklijk besluit van 2005. Bij de vaststelling van de methodologie en de scope van de werkgroep zal er effectief bekeken worden of de modernisering van dat koninklijk besluit deel moet uitmaken van de werkzaamheden.

Reccino Van Lommel:

Dank u wel, mijnheer de minister, uiteraard maakt dit deel uit van het regeerakkoord, en daarom vind ik het belangrijk om u daar op tijd en stond over te ondervragen. Het is bovendien een vrij belangrijk onderwerp. Ik stel vast dat het feit dat de interfederale werkgroep nu twee keer is samengekomen, betekent dat de eerste stappen gezet zijn. U hoopt tegen het einde van dit jaar een akkoord te bereiken en het dossier te kunnen afronden. Dat zou positief zijn, zodat 2026 kan worden gebruikt om de hervorming verder uit te werken. We hopen ook dat we zo snel mogelijk in deze commissie uw wetsontwerp mogen verwelkomen. We volgen dit graag verder op en kijken uit naar de teksten die we in deze commissie zullen behandelen.

HVO-mazout als huishoudbrandstof en de impact op de klimaatdoelstellingen en energieprijzen

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 12 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Blauwe mazout (HVO-gemengde stookolie) is technisch wel toegelaten via bestaande normen, maar economisch onrendabel door gelijke accijnzen als fossiele mazout en hogere productiekosten, terwijl ETS2 de prijsdruk op fossiele mazout verder verergert. Minister Clarinval bevestigt dat beschikbaarheid en concurrentie met andere sectoren (bv. transport) de inzet beperken, maar belooft verdere evaluatie van duurzame alternatieven—zonder concrete kortetermijnplannen. Coenegrachts hamert op mengvormen (fossiel+HVO) als potentieel prijsverlagende oplossing onder ETS2, maar blijft vastlopen in bevoegdheidsdiscussies (accijnzen liggen bij Jambon). Frankrijks beleid wordt als mogelijk voorbeeld genoemd, zonder verdere uitwerking.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, uw tijd is beperkt. Ik zal het kort houden. Naar analogie van mijnheer Van Lommel bent u de tweede aan wie ik deze vraag stel. Ik hoop dat er geen derde volgt. Deze vraag gaat over blauwe mazout, een iets duurzamere toepassing van mazout die vandaag nog niet erkend is als huishoudbrandstof.

Nochtans kan dat wel een oplossing bieden, zeker als ook de koolstoftaks wordt ingevoerd. Het mengen van HVO, blauwe mazout, met de traditionele huishoudbrandstof kan leiden tot een lagere uitstoot en dus ook tot lagere emissierechten die moeten worden betaald. Voor mensen die vandaag nog met mazout verwarmen en niet meteen een andere technische oplossing hebben, zou dat een mogelijke oplossing kunnen zijn.

Mijn eerste vraag is waarom blauwe mazout vandaag nog niet erkend is en welke obstakels daarvoor bestaan. Ten tweede, hoe wordt de inzet van duurzame alternatieven in rekening gebracht binnen het bredere kader van de Belgische voorbereiding op ETS2? Erkent u dat HVO-mazout de prijsstijging voor huishoudens enigszins kan milderen? Zullen er op korte termijn initiatieven worden genomen om blauwe mazout juridisch gelijk te stellen aan stookolie?

David Clarinval:

Het in de handel brengen van stookolie in België wordt geregeld door het koninklijk besluit van 3 juli 2018 betreffende de benamingen en de kenmerken van gasolie bestemd voor verwarming, dat de toepassing van de technische norm NBN T52-716 verplicht stelt.

Deze norm voorziet inderdaad in een stookolie die HVO kan bevatten. Bijgevolg is het op de markt brengen van blauwe mazout mogelijk. Het belangrijkste obstakel voor de ontwikkeling ervan is echter de prijs en het verschil tussen dit product en stookolie van fossiele oorsprong. Momenteel is het accijnstarief voor stookolie met HVO namelijk hetzelfde als dat voor stookolie van 100 % fossiele oorsprong.

Zoals eerder vermeld, is het momenteel niet mogelijk te garanderen dat de introductie van dit product op de markt het effect van ETS2 op de huishoudens zou kunnen verzachten, aangezien het duurder is en op dezelfde manier wordt belast als een product dat volledig uit fossiele brandstoffen bestaat. Bovendien wordt HVO steeds vaker gebruikt in andere sectoren en zal het gebruik ervan alleen maar toenemen naarmate de doelstellingen voor hernieuwbare energie in de vervoerssector worden verhoogd. Dat kan leiden tot problemen met de beschikbaarheid en een nog grotere druk op de prijs.

Er zijn momenteel praktische en economische factoren die een brede toepassing beperken. Binnen deze context blijven we echter actief de mogelijkheden voor duurzame alternatieven opvolgen en hun toegankelijkheid voor huishoudens evalueren.

Wat het accijnstarief betreft, kunt u zich wenden tot mijn collega-minister Jambon.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, u verwijst naar de minister van Financiën, aan wie ik de oorspronkelijke vraag heb gesteld, maar die mij naar u heeft doorverwezen. Zo blijven we rondjes draaien. U hebt ten minste geprobeerd een antwoord te geven, waarvoor dank. Accijnzen vallen dus volledig onder de bevoegdheid van de heer Jambon. Ik zal hem daar opnieuw vragen over stellen

Wat betreft de samenstelling hebt u gelijk: 100 % fossiel is vandaag goedkoper dan 100 % HVO. Door de invoering van de koolstoftaks zou 100 % fossiel plus ETS2 wel eens duurder kunnen worden dan HVO. Het gaat ook over de goedkeuring om mengvormen te gebruiken. Dat wil zeggen een combinatie van fossiel en HVO. In combinatie met ETS2 zou dit een prijsdrukkend effect kunnen hebben. Ik vraag u daarom niet alleen te kijken naar de volledige vormen, maar ook naar de mengvormen die impact zouden kunnen hebben. Misschien kunt u daar in de toekomst naar kijken.

David Clarinval:

In Frankrijk hebben ze een interessante beslissing genomen over die specifieke brandstof. U bent daarvan op de hoogte, toch? Zo niet, dan kunnen we daarover spreken.

De belangen van onze boeren

Gesteld door

N-VA Charlotte Verkeyn

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 6 november 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Charlotte Verkeyn kaart de uitbuiting van boeren aan via wurgcontracten, monopoliedruk en armoede (25% leeft onder de grens), met gevolgen voor drinkwater en lokale economieën, en pleit voor structurele maatregelen zoals afdwingbare gedragscodes, korte ketens en producentenorganisaties. Minister Clarinval bevestigt lopend onderzoek door Economische Inspectie naar eenzijdige contractwijzigingen en agressieve praktijken in de aardappelsector, met drie PV’s opgesteld, en wijst op aanpassingen aan de gedragscode door Belgapom. Verkeyn benadrukt dat het probleem sectorbreed is en roept op tot federaal initiatief en politieke steun voor haar voorstellen, nu klachten eindelijk zijn ingediend. De kern: systeemfalen vraagt om dringende actie tegen machtsmisbruik en voor eerlijke inkomens.

Charlotte Verkeyn:

Mijnheer de minister, collega’s, u hoort het: ik sta hier met een gebrek aan stem. Toch wil ik die gebrekkige stem graag inzetten voor een groep die effectief een gebrek aan stem heeft.

Collega's, gisteren werd in een Panoreportage een schrijnende problematiek pijnlijk duidelijk gemaakt. Vandaag, anno 2025, zijn boeren quasi lijfeigenen geworden. Met wurgcontracten, door oneerlijke concurrentie en door de druk van monopolies – wat ruikt naar machtsmisbruik –, worden zij gepusht om steeds meer te produceren voor minder geld. Van het pak friet van 2,60 euro krijgt de boer slechts 0,01 euro.

Ik zal mijn stem gebruiken voor mensen die moeilijk kunnen spreken, want er heerst een angstcultuur. Ik weet waarover ik spreek; mijn grootouders waren namelijk zelf landbouwers. Ook onze burgers in de Westhoek dreigen getroffen te worden door deze problematiek, want hun drinkwater komt in gevaar. Het is dus ernstig.

Ik heb de afgelopen maanden met boeren en landbouworganisaties gesproken. Er zijn maatregelen die wij in hun plaats kunnen nemen en ik heb daarvoor een aantal initiatieven uitgewerkt, mijnheer de minister. Ik heb u daarover ook vragen gesteld. Intussen leeft 25 % van onze boeren in armoede.

Ik denk dat we iets moeten doen, zoals oneerlijke concurrentie aanpakken, ervoor zorgen dat een producentenorganisatie kan ontstaan, de korte keten integreren in overheidsopdrachten en de afgesloten gedragscode juridisch afdwingbaar maken.

Mijn stem zal ik blijven inzetten voor onze vissers en voor onze boeren. Mijnheer de minister, hoe zet u uw stem in?

David Clarinval:

Mevrouw Verkeyn, ik werd al eerder op de hoogte gebracht van mogelijke onregelmatigheden in de Belgische aardappelsector en heb enkele weken geleden het initiatief genomen om de Economische Inspectie te interpelleren.

Ook in de Panoreportage van gisteren waren er meerdere getuigenissen over mogelijke problemen tussen de aardappeltelers en de afnemers. De Economische Inspectie onderzoekt momenteel verschillende klachten over de praktijen van Belgische spelers in de aardappelsector ten aanzien van boeren. Daarbij wordt met name gefocust op de eenzijdige wijziging van contracten, agressieve handelspraktijken en laattijdige betalingen.

Dit onderzoek is complex en impliceert het verzamelen en analyseren van talrijke stukken, het verhoren van actoren uit de sector en getuigenissen van landbouwers. Ik ben blij u te kunnen melden dat er al drie processen-verbaal werden opgesteld en verstuurd, wat de eerste stap is naar eventuele sancties.

Omdat het onderzoek nog aan de gang is, kan ik uiteraard geen concrete uitspraken doen over het dossier. Het is niet de bedoeling om de hele sector in diskrediet te brengen, maar zoals steeds moet er opgetreden worden als de goede praktijken niet worden gerespecteerd.

Ik werd op de hoogte gebracht van het feit dat Belgapom momenteel bezig is met de aanpassing van de gedragscode, om de zaken te verduidelijken op het vlak van prijsoffertes en de aanvaarding ervan, wat ik alleen kan toejuichen.

Charlotte Verkeyn:

Mijnheer de minister, ik wil hier vooral een pleidooi houden, niet enkel gericht tot u, maar ook tot de collega’s, want het gaat veel verder dan de aardappelindustrie. Het is pas nu, omdat het ABS eindelijk de moed heeft gehad om een klacht in te dienen, dat ermee aan de slag wordt gegaan. Ik vind het onze plicht – ook federaal, vanuit onze verantwoordelijkheid als volksvertegenwoordigers – om initiatieven te nemen. Het gaat hier om zelfstandigen die recht hebben op eerlijke concurrentie en op hun voortbestaan. Ik heb het al gezegd: de afgelopen maanden heb ik u daarover vragen gesteld. Ik heb ook een aantal ideeën op papier gezet die ik zal voorstellen. Ik wil aan alle collega’s vragen om die mee te onderschrijven en te steunen, want de problematiek gaat wel degelijk veel dieper dan onze aardappelindustrie. Ik dank u.

De flankerende maatregelen voor onze jonge landbouwers in het kader van het GLB

Gesteld door

Les Engagés Marc Lejeune

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 23 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de dreigende instorting van het Belgische en Europese landbouwmodel door vergrijzing, gebrek aan opvolgers (gemiddelde leeftijd 56-58 jaar) en speculatie op landbouwgrond, wat de voedselsoeveriteit bedreigt. Minister Clarinval beaamt de EU-doelstelling (verdubbeling jonge boeren tegen 2040) en benadrukt nood aan toegang tot grond, stabiele langetermijnregels en leefbaarheid op het platteland, maar concrete maatregelen ontbreken nog. Lejeune (Les Engagés) hamerde op dringend behoud van familiaal boeren via betere grondtoegang en eist krachtig EU-lobbywerk van de minister. België moet tegen 2028 een nationaal plan indienen, maar budgetverlaging van de PAC (27%) en regionale coördinatie vormen knelpunten.

Marc Lejeune:

Nous allons discuter de ceux qui nous nourrissent, c’est tellement important.

Monsieur le ministre, comme vous le savez et nous le savons tous, depuis plusieurs années, des milliers d’agricultrices et d’agriculteurs ont pris leur retraite sans être remplacés. Aujourd'hui, la tendance se poursuit. Avec eux, ce sont nos fermes – notre modèle agricole – qui disparaissent petit à petit, mais c'est surtout notre souveraineté alimentaire qui est directement menacée. Je ne vous apprends rien en affirmant que nos agricultrices et agriculteurs sont aujourd’hui pris entre le marteau et l’enclume. C'est surtout le cas pour les jeunes qui voudraient reprendre la ferme familiale, pour poursuivre l'activité.

Les agriculteurs nourrissent notre population tout en répondant à des normes toujours plus strictes. Ils font l’objet de concurrences souvent déloyales d’autres pays moins respectueux. En même temps, leurs revenus fondent, et leurs terres sont menacées par la spéculation financière et immobilière mais certainement pas agricole, malheureusement. Lorsque des terres sont mises en vente, les fermiers – les vrais, ceux qui cultivent et qui élèvent – ont de plus en plus de mal à les acheter, voire à les conserver pour poursuivre leur exploitation.

En Belgique, l’âge moyen des agriculteurs est de 58 ans. Seuls 5 % d'eux ont moins de 35 ans. Le constat est identique au niveau européen: tout notre modèle agricole s’effondre.

Face à cela, la Commission européenne propose une nouvelle stratégie, dont nous voulons parler aujourd'hui. Elle veut doubler le nombre de jeunes agriculteurs d’ici 2040. Pour ce faire, la Belgique devrait consacrer 6 % de sa part de la politique agricole commune (PAC) au renouvellement générationnel, soit le double de ce qui était initialement proposé, dans un contexte où le budget de la PAC risque d’être diminué de 27 %, ce qui est tout à fait inacceptable.

Monsieur le ministre, Belgique va-t-elle se contenter de suivre l’Europe en traînant des pieds? Avez-vous déjà concerté les ministres régionaux? Que comptez-vous faire pour protéger l’accès à la terre – tellement important pour nos jeunes et pour ceux qui nous nourrissent avec passion – contre les spéculateurs immobiliers et financiers?

David Clarinval:

Monsieur le député, la Commission européenne a en effet publié ce 21 octobre sa stratégie pour le renouvellement générationnel dans l'agriculture, qui constitue un chapitre important de la stratégie de la PAC. Le commissaire européen Christophe Hansen présentera, au demeurant, cette stratégie ce lundi au Conseil AgriFish à Luxembourg.

Comme vous le savez, l'agriculture me tient à cœur. C'est une cause que je défends avec conviction. Assurer la pérennité, c'est garantir la vitalité de nos territoires ruraux, la sécurité alimentaire de nos concitoyens et la transmission d'un savoir-faire unique aux générations futures. Cependant, l'évolution de la pyramide des âges dans l'agriculture est alarmante. L'âge moyen de nos agriculteurs s'élève à 56 ans, et plus d'un sur deux n'a pas de successeur. C'est un constat que nous ne pouvons pas ignorer. Il est de notre devoir collectif d'y apporter des réponses concrètes.

La Commission européenne fixe un cap ambitieux, puisqu'elle veut doubler la part des jeunes agriculteurs pour passer de 12 à 24 % d'ici 2040. Cet objectif, je le partage pleinement. La stratégie européenne identifie plusieurs obstacles majeurs au renouvellement générationnel: l'accès au financement, l'accès à la terre, la transmission des exploitations, le manque de soutien en compétences et accompagnements, la qualité de vie en milieu rural. J'y ajouterai personnellement deux éléments qui me paraissent essentiels et qui sont absents. Il s'agit tout d'abord de la stabilité de règles à long terme, qui est indispensable pour permettre aux jeunes de planifier leurs investissements à long terme. Ensuite, je veux parler de la qualité de vie à la campagne, qui joue un rôle déterminant dans le choix de s'installer durablement dans une ferme.

Les É tats membres devront présenter leur propre stratégie nationale d'ici 2028, intégrée dans leur plan de partenariat nationaux et régionaux. Par conséquent, je vous confirme qu'avec mes homologues régionaux, nous allons prendre part à ces négociations très attentivement et avec beaucoup de volontarisme afin que les générations agricoles soient pleinement renouvelées.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je ne doute pas de votre attention et de votre volonté. On vient du même coin. On vient du même pays. On connaît bien le monde agricole. Chez Les Engagés, nous défendons une agriculture durable et familiale. Celle-ci passe par un soutien accru aux jeunes agriculteurs qui en ont bien besoin aujourd'hui. Si nous voulons que notre modèle perdure et continue à nous nourrir avec des produits de chez nous, nous devons nous battre pour les jeunes. Pour Les Engagés, cela passe inévitablement par l'accès à la terre. L'accès à la terre, c'est l'accès au travail et à la production. Je vous demande donc, comme vous l'avez dit, monsieur le ministre, de porter cette voix, votre voix au niveau européen, de parler avec vos homologues régionaux pour porter la voix des jeunes. C'est urgent! Vous l'avez dit et nous le rappelons, un agriculteur sur deux aujourd'hui n'a pas de successeur. Soutenons la jeunesse! Je compte sur vous. Merci pour votre attention à toutes et tous. (Applaudissements)

De verbrekingsvergoedingen voor energiecontracten

Gesteld door

PTB Roberto D'Amico

Gesteld aan

Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen)

op 22 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Beenders ontkent plannen voor herinvoering van opzegvergoedingen voor vaste energiecontracten, maar werkt wel aan een nieuwe consumenten-energieovereenkomst (voorstel voor Kerst). Hij belooft dubbele kosten voor consumenten (redevances *en* boetes) te voorkomen en betere controle op vaste lasten bij tussentijds opzeggen, ook bij 1-jarige contracten. D’Amico noemt dit een positieve ontwikkeling.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, alors que les prix de l’énergie restent élevés, vous envisagez de réintroduire des indemnités de rupture pour les contrats fixes d’énergie. Les consommateurs paient déjà des frais administratifs pour le traitement de leurs contrats via la redevance fixe. Au demeurant, ces frais ont augmenté avec la fin des indemnités de rupture. Les redevances fixes sont encadrées réglementairement, mais rien n’est prévu pour les contrats à durée déterminée d’un an. Ces redevances sont alors facturées intégralement par de nombreux fournisseurs en cas de rupture anticipée du contrat fixe d’un an et s’apparentent donc, dans les faits, à des indemnités de rupture.

Monsieur le ministre, confirmez-vous votre volonté de réintroduire les indemnités de rupture pour les contrats fixes et d'augmenter les factures pour les consommateurs? Envisagez-vous de mieux contrôler les redevances réclamées par les fournisseurs, y compris pour les contrats d’un an?

Rob Beenders:

Monsieur D'Amico, comme j'ai eu l'occasion de l'indiquer au moment de la présentation de ma note de politique générale pour 2025, je travaille cette année avec mon cabinet prioritairement sur l'accord consommateur-énergie.

L'accord de gouvernement énonce les éléments suivants à ce sujet: "Nous modifions l'accord sur l'énergie pour les consommateurs en fonction des conditions modifiées du marché. Dans la mesure du possible, nous inscrivons les dispositions de cet accord dans la législation." Pour ce dossier, l'objectif est de le présenter en première lecture au Conseil des ministres avant Noël. La réintroduction des indemnités de rupture n'est donc, pour l'instant, pas un dossier sur lequel je travaille.

S'agissant de votre deuxième question, il me semble en effet qu'il sera utile de s'y pencher au moment où celle de la réintroduction des indemnités de rupture sera examinée. À mon sens, les consommateurs ne devraient, en tous les cas, pas payer deux fois.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, je vous remercie. Vous confirmez donc que vous n'allez pas réintroduire d'indemnités de rupture. C'est une bonne nouvelle. Et puis, vous m'avez répondu que vous alliez mieux contrôler. C'est une deuxième bonne nouvelle.

De versnelde invordering van schulden door de energieleveranciers

Gesteld door

PTB Roberto D'Amico

Gesteld aan

Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen)

op 22 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Roberto D’Amico waarschuwt dat een versneld invorderingsmechanisme voor energieschulden (geïnspireerd op het bestaande systeem voor onbetwiste zakelijke schulden) kwetsbare consumenten extra benadeelt, omdat ze vaak onwetend zijn over onrechtmatige kosten of clausules en door korte termijnen hun rechten verliezen, wat energiearmoede verergert. Minister Beenders bevestigt weliswaar plannen voor een verkorte gerechtelijke procedure voor consumentenconflicten, maar ontkent dat dit gekoppeld is aan de uitbreiding van buitenrechtelijke incasso (RCI) voor particulieren—waarvoor justitieminister Verlinden verantwoordelijk is—en belooft extra consumentenbescherming via betere regelgeving, handhaving en informatie. D’Amico blijft kritisch: versnelling mag niet ten koste gaan van rechtvaardigheid, vooral niet nu 1 op 5 Belgen al energiearm is. De kernspanning blijft: efficiëntie voor schuldeisers vs. bescherming van kwetsbare afnemers.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, actuellement, le recouvrement amiable des créances dues aux fournisseurs d’énergie est régi par la loi sur le recouvrement des dettes du consommateur. La procédure à l'amiable peut être suivie d'une procédure judiciaire en cas d'échec.

Votre accord de gouvernement prévoit d'introduire une procédure judiciaire raccourcie pour les litiges liés à la consommation, ce qui inclut les dettes d’énergie. Les associations de protection de consommateurs craignent que le gouvernement souhaite en réalité étendre aux dettes de consommation (incluant les dettes d’énergie) le système de recouvrement extrajudiciaire des dettes d’argent non contestées.

Cette procédure existe déjà pour des litiges entre professionnels. Si le consommateur ne conteste pas sa créance dans le mois, celle-ci est considérée comme due, et il ne sera pas possible d’avoir recours à un juge indépendant pour contester la légalité des dettes réclamées. Les associations de protection des consommateurs nous indiquent que, sur les 100 000 premiers litiges traités entre professionnels, la dette n’a été contestée que dans 1,28 % des cas.

Si des professionnels rencontrent déjà des difficultés à contester leurs dettes, qu’en sera-t-il des consommateurs, surtout les personnes précarisées et désaffiliées? Une telle réforme aurait donc pour effet d’affaiblir la protection des consommateurs au bénéfice des fournisseurs d’énergie. Les consommateurs ne sont pas toujours en position de déceler les violations au cadre réglementaire applicable, comme les clauses abusives et les frais illégaux parfois ajoutés aux factures par le fournisseur lui-même ou les sociétés de recouvrement ou huissiers de justice agissant en son nom.

Le délai pour réagir serait aussi très court. Le passage devant le juge permet donc de vérifier que soient respectés les droits et obligations de chacun, non seulement au regard des règles spécifiques et techniques comme celles du marché de l’énergie, mais aussi des règles protectrices du consommateur, du droit des contrats, de la Constitution belge et des principes généraux du droit.

Monsieur le ministre, confirmez-vous l'intention du gouvernement de mettre en place un recouvrement accéléré des créances dues aux fournisseurs d’énergie? En quoi cette mesure permettra-t-elle de lutter contre les clauses abusives des contrats d’énergie ou, les redevances, indemnités et frais illégaux?

Rob Beenders:

Je vous remercie, monsieur D'Amico, pour votre question.

Étant donné que les longues procédures judiciaires sont contraignantes et décourageantes pour les consommateurs, comme vous l’avez souligné, j’œuvre désormais à améliorer l’efficacité du règlement des litiges en matière de consommation.

Pour ce faire, je veillerai à l’harmonisation et à la simplification des règles et des procédures relatives au règlement extrajudiciaire des litiges. En collaboration avec les ministres de la Justice et de l’Économie, je travaille actuellement à l’introduction d’une procédure judiciaire raccourcie pour les litiges en matière de consommation.

Ces initiatives permettront d'éviter une incertitude prolongée et l'accumulation des coûts. L'élargissement des procédures de Recouvrement de Créances Incontestées (RCI) aux particuliers, prévu par l’accord du gouvernement, est totalement indépendant des travaux cités précédemment.

L’extension du RCI ne s’inscrit pas dans le cadre des projets précédemment cités. Je compte toutefois sur ma collègue Annelies Verlinden, lorsqu’elle entamera des travaux à ce sujet, pour qu’elle m’y associe afin que nous puissions veiller ensemble aux intérêts des consommateurs, et en particulier des plus vulnérables.

Bien entendu, les mesures envisagées s’inscrivent dans la lutte contre les clauses abusives et les redevances déraisonnables, mais on peut néanmoins les distinguer. C’est pourquoi je m’efforcerai également d’améliorer le cadre réglementaire, le cas échéant, afin de préserver les droits des consommateurs. Je m’engagerai par ailleurs à renforcer l’application de la législation ainsi que l’information des consommateurs.

Roberto D'Amico:

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je souhaiterais juste rappeler qu'en 2024, un Belge sur cinq était déjà en risque de précarité énergétique. Appliquer un recouvrement accéléré au profit des fournisseurs risque de plonger davantage des familles dans la précarité énergétique. Vos simplifications de procédures ne peuvent pas servir à jeter plus rapidement les familles dans la précarité.

Het nieuwe nationale klimaatplan (NEKP)
De verdere evolutie van en de bedenkingen over het Nationaal Energie- en Klimaatplan
De goedkeuring van een Belgisch klimaatplan
Het NEKP 2030
Het Belgische nationale energie- en klimaatplan 2030

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 22 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Nationaal Klimaatplan 2030 haalt de EU-verplichting van 47% CO₂-reductie (ten opzichte van 2005) enkel op papier door overschotten uit 2021-2024 (corona, energiecrisis) te gebruiken, maar loopt in 2030 4,3% achter (42,7%) door onvoldoende inspanningen, vooral in Wallonië en Brussel, terwijl Vlaanderen al 35% reduceerde. De verdeling van middelen (1,6 mjd € EU-Sociaal Klimaatfonds) en CO₂-lasten volgt EU-criteria (bevolking, uitstoot, inkomen), maar Vlaanderen draagt disproportioneel bij aan reductie en hernieuwbare energie (13,7% vs. 31% in Wallonië), terwijl België met 20,4% hernieuwbare energie ver onder het EU-doel (33%) blijft door vertraagde offshore-windprojecten en procedurele obstakels. Kritiekpunten: gebrek aan concrete uitvoeringsplannen, technologische innovatie (bv. CO₂-afvang) en samenwerking tussen gewesten, terwijl energiekosten en regelgeving voor burgers en bedrijven stijgen zonder duidelijke compensatie. De minister benadrukt federale maatregelen (fiscale vergroening mobiliteit, spoorgoederenvervoer) maar erkent monitorings- en coördinatietekorten.

Sam Van Rooy:

Minister, de federale regering en de deelstaten hebben een akkoord bereikt over een nieuw Nationaal Klimaatplan, waarin onder andere de klimaatdoelstellingen worden verdeeld over Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Dat plan voorziet maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met 42,7 % te verminderen ten opzichte van 2005, in de zogenaamde ESR-sectoren: bouw, mobiliteit en landbouw. De Europese Unie verplicht België echter tot een vermindering van 47 %.

In dit nieuwe klimaatplan werd ook een verdeelsleutel overeengekomen voor het Europees Sociaal Klimaatfonds. Daaruit zou België in de periode 2026 tot 2032 1,6 miljard euro toegewezen krijgen, waarvan 13,13 % naar de federale overheid gaat, 32,95 % naar Wallonië, 43,42 % naar Vlaanderen en 10,5 % naar Brussel.

Zal dit plan wel aanvaard worden door de EU. Zo ja, waarom? Vindt u dat de verdeling van de CO ₂ -reductie tussen de deelstaten billijk en rechtvaardig is, rekening houdend met het emissieprofiel en het aantal inwoners?

Ik stel u dezelfde vraag over de verdeling van het Europees Sociaal Klimaatfonds. Vindt u dat een rechtvaardige verdeling? Krijgt België voldoende in verhouding tot andere landen? Waarop zou België recht hebben in verhouding tot de afdrachten aan de Europese Unie? Ik vind dat zeer belangrijk. België draagt veel bij aan de EU en krijgt af en toe iets terug, bijvoorbeeld via het Europees Sociaal Klimaatfonds. Is dat in verhouding met elkaar? Welke impact zal dit nieuwe klimaatplan hebben op de burger, zowel wat betreft regelgeving, administratie als kostprijs? Welke impact zal dit nieuwe klimaatplan hebben op de energiefactuur?

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, de federale regering en de deelstaten hebben het nieuwe Nationaal Energie- en Klimaatplan afgeklopt. Dank u om er eindelijk in te slagen om de federale krijtlijnen en die van de deelstaten grotendeels op elkaar af te stemmen. Het plan bevat meer realistische doelstellingen tegen 2030, met aandacht voor de economische draagkracht van gezinnen en bedrijven. De transitie omvat immers niet alleen ambitie, maar ook haalbaarheid en dat hebt u begrepen.

Toch heb ik ook enkele bemerkingen. Zo blijft het NEKP vaag over de uitvoering en over de verdeling van de lasten tussen de beleidsniveaus. Daarnaast heeft Vlaanderen de voorbije jaren aantoonbaar meer vooruitgang geboekt dan de andere gewesten op het vlak van uitstootreductie. De emissies in de Vlaamse industriezones daalden tussen 2005 en 2023 met meer dan 35 %, terwijl Wallonië en Brussel nog steeds aan hun inhaalbeweging bezig zijn. Vlaanderen investeert bovendien fors meer in warmtenetten, de elektrificatie van logistiek en de energie-efficiëntie binnen zijn kmo’s.

Mijnheer de minister, kunt u concreet uw uitvoeringsplan toelichten? Kunt u aangeven welke van uw maatregelen effectief meetbare resultaten zullen opleveren? Hoe zult u vermijden dat Vlaanderen disproportioneel wordt aangesproken om de Belgische doelstellingen te behalen? Zult u garanderen dat de andere gewesten Vlaanderen bijbenen om vergelijkbare inspanningen te leveren?

Waarom zetten we niet nog sterker in op technologische innovatie, kernenergie en efficiëntie in plaats van op nieuwe lasten en subsidies? Bekijkt u uitvindingen zoals de microscopische metalen spons, bekroond met de Nobelprijs voor Chemie, om emissies verder te reduceren aan de bron, zonder de burgers te belasten?

De samenwerking tussen de gewesten is verbeterd. Zult u deze tendens voortzetten en de samenwerking verder uitdiepen? Denkt u hierbij aan een gezamenlijk monitoringsmechanisme?

Wat is uw visie op de huidige functieverdeling tussen de federale en de gewestelijke verantwoordelijkheden met betrekking tot energie en klimaat? Ziet u een herverdeling, waarbij meer autonomie doorstroomt naar de gewesten als een mogelijkheid?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, le Plan national é nergie-Climat (PNEC) a enfin été bouclé. C'est en soi une bonne nouvelle, parce que nous étions en retard. Mais qu'en est-il du contenu? C'est tout autre chose. Je suis vraiment désolée de vous dire qu'il n'est pas à la hauteur des attentes. Nous attendons davantage de vous. Nous vous savons d'ailleurs déterminé à entreprendre une action climatique ambitieuse.

J'ai plusieurs questions. La première nous vient de la Coalition Climat. Selon celle-ci, "avec un objectif de réduction de ses gaz à effet de serre de seulement 43 % à l’horizon 2030, la Belgique se détourne à la fois de ses obligations européennes (- 47 %), ainsi que des injonctions liées à l’affaire Climat". Monsieur le ministre, comment justifiez-vous ce non-respect de nos obligations internationales?

Deuxièmement, le fait de ne pas respecter nos engagements internationaux expose la Belgique à une responsabilité juridique, comme cela a d'ailleurs été rappelé le 23 juillet 2025 par la Cour internationale de Justice (CIJ). Comment évaluez-vous ce risque juridique?

Enfin, en matière d'énergies renouvelables, le plan vise un peu plus de 20 % d'énergies renouvelables dans le mix énergétique alors que nous devrions être à 33 % pour faire notre part. Comment, dès lors, justifiez-vous ce retour en arrière? Quelles actions concrètes sont-elles mises en place pour augmenter ce pourcentage d’énergies renouvelables?

De voorzitster : De heer Cornillie en mevrouw Taton zijn niet aanwezig.

Jean-Luc Crucke:

Mevrouw de voorzitster, collega’s, de federale overheid heeft samen met de gewesten een belangrijke mijlpaal bereikt met de aktering op 6 oktober 2025 van het geactualiseerd Nationaal Energie- en Klimaatplan 2021-2030.

Het plan vormt een centraal instrument waarmee de lidstaten bijdragen aan de realisatie van de energie- en klimaatdoelstellingen. Het omvat de strategieën om invulling te geven aan de bindende nationale doelstelling in de Effort Sharing Regulation , die betrekking heeft op de gebouwensector, de transportsector en de landbouwsector, evenals aan de Europese bindende doelstellingen inzake hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. Het plan zorgt ook voor een kader met betrekking tot de energiebevoorradingszekerheid en de toepassing van de regels van de interne markt. Bovendien stimuleert het de synergiën in onderzoek en innovatie van het energiesysteem, pakt het energiearmoede aan en versterkt het de concurrentiekracht van onze bedrijven.

Concernant l'objectif ESR de réduction des émissions de gaz à effet de serre, contrairement à la lecture qui en est souvent faite, nous atteignons bien l'unique objectif contraignant, et j'insiste sur le fait qu'il s'agit de l'unique objectif contraignant, qui est un objectif cumulatif sur 2021-2030, à savoir une projection linéaire visant à réduire les émissions de 47 % en 2030 par rapport à 2005, dans les secteurs du bâtiment, du transport et de l'agriculture.

We kunnen namelijk de jaarlijkse tekorten vanaf 2025 compenseren met de opgebouwde overschotten van emissieruimte uit de periode 2021-2024. Die overschotten zijn voornamelijk te danken aan de effecten van de coronacrisis en de energieprijscrisis en niet zozeer - dit moet duidelijk zijn - aan een disproportionele inspanning van het Vlaamse Gewest.

Het is zonder meer een positieve evolutie dat het nieuw geplande beleid in het Vlaamse Energie- en Klimaatplan erin geslaagd is het tekort, dat in het NEKP 2023 nog 13,7 miljoen ton bedroeg, om te buigen tot een overschot van 0,9 miljoen ton. Het blijft evenwel een feit dat, alhoewel de rekening voor de periode 2021-2030 klopt met de bindende doelen, België als geheel, door toedoen van de lagere Vlaamse inspanning van 40 % in vergelijking met de twee andere gewesten, die min 47 % bereiken, in 2031 zal starten met een significante vertraging ten opzichte van het traject, namelijk 42,7 % in plaats van 47 % in 2030.

Cela nous place à un niveau d'émissions plus élevé en 2030, rendant la route vers 2050 plus difficile. Par contre, nous atteignons bien l'objectif contraignant du règlement de la gouvernance ESR.

Dat is natuurlijk voor wat werd gepland. In 2030 zullen we de resultaten analyseren per gewest. Al die aspecten zullen meegenomen worden in de discussie over de burden sharing .

Étant donné que nous respectons l'obligation imposée par l’Europe en matière de réduction des émissions de gaz à effet de serre ESR, nous n'encourrons pas de risque juridique.

Inzake hernieuwbare energie blinkt België ook niet echt uit met zijn aandeel van 20,4 %, terwijl we in Europa streven naar minimaal 42,5 % tegen 2030, en de Europese Commissie oordeelt dat een billijk aandeel voor ons land 33 % zou zijn.

Op federaal niveau moeten we durven toe te geven dat we een belangrijke stap terug hebben gedaan ten opzichte van de offshore ambities die geformuleerd werden door de vorige regering in het NEKP 2023. Men moest alles herberekenen.

Ce retour en arrière est dû à plusieurs facteurs: d'une part, une révision technique des facteurs de charge de l'éolien offshore, revus sur la base de données historiques et, d'autre part, la prise en compte de certaines réalités de terrain, à savoir la hausse des prix des matériaux, qui a poussé le gouvernement à réévaluer le projet de l'île énergétique, et le retard pris par certains projets à cause des procédures de permis comme le projet Ventilus et la Boucle du Hainaut.

Ook hier draagt Vlaanderen niet proportioneel bij. We zien daarentegen dat we vooral het Waals Gewest mogen bedanken, omdat 31 % van zijn finaal energiegebruik afkomstig zal zijn van hernieuwbare bronnen in 2030, terwijl men voor het Vlaams Gewest mikt op 13,7 %.

Wel wil ik ook hier benadrukken dat het VEKP een zeer belangrijke inhaalbeweging maakt in zijn hernieuwbare energieprognoses. De belangrijke mate waarin men hiervoor een beroep doet op de bijmenging van biobrandstof, een federale bevoegdheid, wordt in de komende weken verder geanalyseerd.

Par ailleurs, les travaux de transposition de la directive É nergies renouvelables ont été entamés par le ministre Bihet. Ils contiennent notamment un objectif ambitieux d'énergies renouvelables dans les transports routiers et ferroviaires ainsi que dans le transport maritime et l’aviation. Les règlements européens RefuelEU Aviation et FuelEU Maritime doivent également être appliqués en cohérence avec cet objectif d’énergies renouvelables.

Si une partie est déjà incluse dans le PNEC – par exemple, le taux d'incorporation de biocarburant en transport routier –, notre contribution en termes d'énergies renouvelables dans le transport devrait augmenter ultérieurement. Personnellement, je continuerai à plaider pour une plus grande production d’énergies renouvelables, notamment en matière d'offshore.

Ook inzake energie-efficiëntie wijzen de cijfers niet op een disproportionele Vlaamse bijdrage, met een reductie van 6,6 % in 2030 ten opzichte van 2022, in vergelijking met 13 % in het Waalse Gewest en bijna 24 % in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Zoals u wellicht weet, bestaat het Belgische Nationale Energie- en Klimaatplan uit de optelsom van de gewestelijke klimaat- en energieplannen en het federale energie- en klimaatplan. Zeker op het vlak van decarbonisatie, hernieuwbare energie en energie-efficiëntie beschikken de gewesten over ruime bevoegdheden. Het federale niveau is bevoegd voor de marktwerking, de bevoorradingszekerheid, de competitiviteit en de fiscaliteit. Sommige bevoegdheden worden gedeeld tussen de gewesten en het federale niveau, zoals mobiliteit, innovatie en energie-infrastructuur. Dat biedt het voordeel dat bepaalde kwesties op grotere schaal kunnen worden aangepakt, over de gewestgrenzen heen. Dit is overigens ook wat het bedrijfsleven en de investeerders verwachten: een klimaat- en energiebeleid dat zo coherent en kosteneffectief mogelijk wordt uitgevoerd. Een verdere versnippering van het beleid lijkt mij dan ook niet aangewezen. Een betere samenwerking lijkt mij daarentegen meer dan ooit nodig.

De federale overheid heeft tot op zekere hoogte de maatregelen gepreciseerd die zij van plan is te nemen, zodat de gewesten eigen prognoses konden maken. Op basis daarvan kregen de gewesten de mogelijkheid om hun prognoses te herzien. Omdat onze nationale prognose de optelsom is van prognoses die op gewestelijk niveau worden opgesteld, en de federale overheid slechts een gefragmenteerd zicht op die gegevens heeft, kan ik u geen verdere details geven over de mate waarin de bijdrage van federale maatregelen volgens de gewesten in de projecties doorweegt. Bovendien worden die bijdragen relatief uitgedrukt en houden ze dus rekening met emissies die verband houden met economische activiteiten en huisvesting.

De positieve dynamiek die zich momenteel aftekent, moeten we nu voortzetten om op korte termijn te komen tot een lastenverdelingsakkoord tussen de gewesten en de federale overheid. Ik hoop oprecht dat de dynamiek van onderlinge concurrentie daarbij kan worden doorbroken.

Ik wens onze politieke inspanningen verder te richten op het bereiken van een akkoord dat inzet op samenwerking, een coherent beleid en wederzijdse versterking, zodat de klimaat- en energietransitie op de meest efficiënte wijze kan worden gerealiseerd.

U vraagt welke maatregelen – ik heb het dan over de federale maatregelen - effectief resultaat zullen opleveren.Het blijft moeilijk de maatregelen te kwalificeren zonder rekening te houden met de gewestelijke maatregelen, aangezien de synergiëen tussen bijvoorbeeld fiscaliteit, federale steun en gewestelijke steun gezamenlijk een impact moeten hebben.

Een aantal maatregelen leveren een belangrijke bijdrage aan de vermindering van de uitstoot. Ik geef u drie voorbeelden van effectieve maatregelen: de fiscale vergroening van de mobiliteit, in casu bedrijfswagens, de verhoogde investeringsaftrek en de maatregelen ter promotie van het goederenvervoer via het spoor. De opvolging van die maatregelen gebeurt conform de wet houdende de organisatie van het federale klimaatbeleid in het syntheserapport dat reeds aan de Kamer werd bezorgd en openbaar werd gemaakt. Ik ben het met u eens dat we beter moeten samenwerken, synergieën moeten zoeken en elkaar moeten versterken om gezinnen en bedrijven zo goed mogelijk te begeleiden in de klimaat- en energietransitie. Een gezamenlijk monitoringsmechanisme met het oog op een betere onderbouwing en meer transparantie over de wijze waarop maatregelen bijdragen aan effectieve emissiereducties, is, mijns inziens, dan ook een onmisbaar instrument om dat doel te bereiken.

Wat uw vraag betreft waarom we niet meer inzetten op technologieontwikkeling, nodig ik u van harte uit om hoofdstukken 2.5 en 3.5 van het NEKP aandachtig door te nemen. Onze Belgische onderzoekers, universiteiten en bedrijven zetten zich mede dankzij de steun van alle overheden en van de Europese Unie dagelijks in om innovatieve oplossingen te ontwikkelen voor het klimaat- en energievraagstuk. We mogen echter niet wachten op technologische mirakels; die zijn ook niet nodig. De technologie om onze doelstellingen op middellange termijn te halen, is beschikbaar en betaalbaar. Kernenergie heeft geen rechtstreekse plaats in het NEKP. Het valt onder ETS, dat buiten de scope ervan ligt. Toch hebben we in het NEKP een belangrijk deel aan kernenergie gewijd, aangezien die een rol speelt op het vlak van elektrificatie en energiebevoorradingszekerheid. Persoonlijk wil ik nog afwachten of kernenergie betaalbaar kan blijven.

Op de microscopische metalenspons voor CO 2 -opvang zal ik in een ander antwoord terugkomen.

De impact van het NEKP op de energiefactuur hangt af van de concrete implementatie van elke maatregel. De evaluatie van de doelstellingen gebeurt conform de European Sharing Regulation (ESR) elke vijf jaar, met een finale evaluatie in 2032 voor het jaar 2030. In aansluiting op de tussentijdse evaluatie in 2027 zullen de realisaties van de eerste vijf jaar worden beoordeeld. De evaluaties zullen gebaseerd zijn op de gewestelijke emissie-inventaris.

De evaluatie ex ante van de beleidsdoelstellingen of de prognoses kan worden uitgevoerd door ofwel te vertrekken van de impact van individuele beleidslijnen en maatregelen, wat echter heel benaderend blijft, ofwel door de toekomstige evolutie van emissies op sectorniveau in te schatten. Wij gebruiken twee contrasterende scenario’s. Er is een scenario met bijkomende beleidsmaatregelen en een scenario met de bestaande maatregelen conform de Europese regels.

De prognoses geven aan dat bij ongewijzigd beleid in het WEM-scenario, dus met de bijkomende beleidsmaatregelen, de EREs-emissies een beperkte evolutie vertonen, met een reductie van 23 % tot 30 % ten opzichte van 2005. Het WAM-scenario met bijkomende beleidsmaatregelen leidt tot een reductie van 42,7 %.

Op basis van een ruwe schatting van de impact van de geplande federale maatregelen uit het regeerakkoord 2025 staan wij voor het behalen van circa 8 à 9 % van de benodigde reductie. In het recent gepubliceerde voortgangsrapport over het federaal klimaatbeleid 2025 kunt u meer details over die analyse terugvinden. De bestaande en geplande federale maatregelen zullen moeten worden meegenomen in de gewestelijke prognoses om een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van de stand van zaken.

De wijze waarop de beleidsmaatregelen van de gewesten federaal op de emissiereducties doorwerken, wordt door de Europese Commissie echter beschouwd als een van de pijnpunten van het Belgische NEKP. Voor meer details daarover kunt u terecht op de website van het Nationaal Energie- en Klimaatplan, waar u de resultaten kunt raadplegen van een studie uitgevoerd door Cambridge Econometrics. De studie die werd opgesteld in het kader van de bijstand van de Europese Commissie aan de lidstaten verduidelijkt de tekortkomingen op het vlak van gehanteerde methodologische kaders, geharmoniseerde hypotheses, parameters en coördinatie.

Ten slotte, geen enkele evaluatie die zich beperkt tot één bevoegdheidsniveau, kan inzicht bieden in de mate waarin onze nationale emissiereducties al dan niet zullen worden behaald. Aangezien onze emissies de facto afhankelijk zijn van beleidsmaatregelen op verschillende bevoegdheidsniveaus, engageer ik mij ertoe de opmaak van zowel sectorale prognoses als beleidsevaluaties van individuele maatregelen continu te verbeteren door in te zetten op een versterking van beleidsevaluatiecapaciteit en coördinatie bij de betrokken administraties, al hang ik daarvoor uiteraard af van de gewesten.

Dan kom ik aan de vragen over het sociaal klimaatplan betreft. Met betrekking tot het Belgische aandeel in het Sociaal Klimaatfonds moet in de eerste plaats in aanmerking worden genomen dat het fonds op Europees niveau, gevoed met eigen middelen, beperkt is tot ongeveer 25 % van de totale inkomsten uit het ETS 2-mechanisme. De overige 75 % gaat rechtstreeks naar de lidstaten, op basis van de geschatte emissies van de betrokken sectoren. België ontvangt dus het grootste deel van zijn aandeel in de ETS 2-inkomsten rechtstreeks. Het sociaal fonds is een instrument voor de Europese Commissie om het gebruik van de ETS 2-inkomsten voor sociale doeleinden tot op zekere hoogte te sturen. De toewijzing van middelen aan de Europese lidstaten uit het sociaal klimaatfonds wordt vastgelegd door een EU-verordening die door de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement werd goedgekeurd.

Bij de berekening ervan wordt rekening gehouden met factoren zoals de totale bevolking, de gemiddelde CO ₂ -uitstoot per huishouden in 2016 en 2018, het bruto nationaal inkomen en het percentage huishoudens met betalingsachterstand op de energiefactuur. De 2,55 % die Belgi ë aldus uit het sociaal fonds ontvangt, is bedoeld om kwetsbare huishoudens, micro-ondernemingen en vervoersgebruikers te ondersteunen in de klimaattransitie, niet om onze bijdrage aan de EU-budget terug te verdienen. Belgi ë zal tussen 2026 en 2032 in totaal ongeveer 1,659 miljard euro ontvangen uit het sociaal klimaatfonds van de EU. Daarbovenop is een nationale cofinanciering van minstens 25% vereist, wat neerkomt op ongeveer 553 miljoen euro. Dat resulteert in een totale enveloppe van ruim 2 miljard euro. De Europese betalingen zijn gekoppeld aan het vastleggen van mijlpalen en doelstellingen, die worden opgenomen in het Sociaal Klimaatplan.

Is de intra-Belgische verdeling billijk? De verdeling is gestoeld op hetzelfde principe als dat van het Sociaal Klimaatfonds zelf, namelijk dat elke euro doelgericht wordt ingezet om de sociale impact van het emissiehandelssysteem voor gebouwen en transport op kwetsbare doelgroepen in België te beperken. Natuurlijk hebben we in België eigen criteria ontwikkeld, maar die zijn gelijkaardig aan dewelke door Europa worden gehanteerd. Het Overlegcomité heeft daarover op 6 oktober 2025 een akkoord bereikt, samen met de aktering van het Nationaal Klimaatplan. De federale overheid ontvangt inderdaad 13,13% van de totale enveloppe van 1,6 miljard euro. Dat komt overeen met 218 miljoen euro, met een bijkomende cofinanciering van ongeveer 54 miljoen euro voor de periode 2026–2032. Een klein deel van het totale bedrag zal worden bestemd voor technische bijstand, onder meer voor het beheer en de controle van die middelen door de federaal bevoegde autoriteit, alsook voor audit en communicatie.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. U hebt uw best gedaan, maar zoals zo vaak blijven we achter met meer vragen dan antwoorden. Wat in dit Parlement helaas telkens opnieuw duidelijk wordt, is dat niet de verlaging van de energiefactuur van de burgers, maar wel de vermindering van de CO 2 -uitstoot centraal staat. Niet de portemonnee van de belastingbetalers staat centraal, maar wel de klimaathysterie. Niet onze economie of onze welvaart staan voorop, maar wel de apocalyptische waanbeelden van Anuna en Greta, waarop dat hele beleid gebaseerd is. Niet u of de regering regeert, maar wel het World Economic Forum en de Europese Unie.

Onze mensen – vooral de middenklasse – en onze bedrijven worden uitgeperst ten behoeve van de klimaatwaanzin. Daar zullen wij nooit of te nimmer mee akkoord gaan.

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, dank voor uw zeer exhaustief antwoord. Alle cijfers die u hebt meegegeven, zullen we nog eens moeten herbeluisteren en laten bezinken.

Ik heb een aantal termen genoteerd waarop we verder willen werken. Ik heb genoteerd dat u de biobrandstoffen verder zult analyseren. Aangezien ik u daarover al eens een vraag heb gesteld, bedank ik u daarvoor.

Ik hoor ook dat u voorstander bent van minder versnippering van het beleid en van meer samenwerking met de gewesten. Als dat kan, heel graag, maar dan moeten er ook stappen worden gezet.

De fiscale vergroening van de mobiliteit is goed op weg, zeker wat de bedrijfswagens betreft, al wordt dat in sommige gewesten fiscaal al enigszins teruggedraaid. Een volledig elektrische bedrijfswagen is altijd beter dan een hybride; daarover zijn de meeste kenners het eens.

De verhoogde aftrek voor goederenvervoer via het spoor is eveneens zeer welkom. Ik heb echter in een recent verleden geleerd dat het niet eenvoudig is om goederen via het spoor tijdig bij een bedrijf te krijgen.

U hebt ook kernenergie onderstreept. Het is zeer belangrijk dat we daarop verder ingaan.

Ik kijk ten slotte uit naar uw antwoord over de metaalsponzen.

Marie Meunier:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses dont je n'ai malheureusement pas entendu la fin parce que je suis deux commissions qui ont lieu en même temps. J'interrogeais votre collègue, Mme Matz, sur les questions de digitalisation. De ce que j'ai pu entendre, nous n'avions pas la même information concernant notre objectif de réduction des émissions de gaz à effet de serre dont nous pensions qu’il se situerait aux alentours de 43 %. Vous nous indiquez que nous arriverons en tout cas aux 47 %, qui est notre obligation européenne. Nous ne manquerons pas de suivre ce dossier de près et de revenir vers vous avec des questions complémentaires le cas échéant. De voorzitster : De heer Cornillie en mevrouw Taton zijn niet aanwezig voor hun respectievelijke vragen nr. 56009028C en nr. 56009085C.

De strijd tegen PFAS-vervuiling en de intergewestelijke coördinatie in België
Uw besmetting met eeuwige vervuilers en uw wetsontwerp op dit gebied
Het inzetten van 'microscopische sponzen' (MOF) in de strijd tegen CO2 en PFAS
Het tijdpad voor een PFAS-verbod aan de bron
PFAS-bestrijding, beleid en innovatieve oplossingen in België

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 22 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de urgente noodzaak tot actie tegen PFAS-vervuiling, waarbij de minister erkent dat hij en 23 Europese collega’s verontreinigd zijn, maar concrete maatregelen uitstelt tot mei/juni 2026 (na een externe studie en afhankelijk van Europa), ondanks oproepen tot onmiddellijke nationale verboden (zoals in Frankrijk/Denemarken). Ecologisten en oppositie kritiseren zijn traagheid, wijzen op de volksgezondheidscrisis en eisen snelle wetgeving (twee ingediende wetsvoorstellen), terwijl de minister coördinatie met Europa en regionale bevoegdheden als excuus gebruikt en inzet op innovatie (zoals MOF-sponstechnologie, nog in testfase). Kernpunt: politiek gekibbel over wie verantwoordelijk is (federaal vs. gewesten) en of preventieve maatregelen (zoals productieverboden) voorrang moeten krijgen op langdurige studies en Europese afstemming.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, début septembre, vous avez reçu les résultats des tests que vous aviez faits, avec 23 autres ministres européens, pour savoir si vous étiez contaminés aux PFAS, ces polluants éternels qui nuisent gravement à la santé et peuvent provoquer cancers, hypertension artérielle, prééclampsie, maladies thyroïdiennes, et j'en passe. Il s'avère que tous les ministres sont contaminés et que la moitié d’entre eux présentaient une contamination supérieure, qui aura un effet sur leur santé. Ces résultats ne sont pas surprenants, mais tout de même assez inquiétants. Vous me direz comment vous avez réagi à cette annonce.

À la suite de la réception de ces résultats, vous avez déclaré le 2 septembre 2025: "Je viendrai très rapidement, au plan belge, avec une proposition que je vais soumettre à mes collègues. C’est une question de jours, de semaines au maximum." Comme cela fait sept semaines que vous avez fait cette déclaration, je viens aux nouvelles, monsieur le ministre.

Les écologistes ont déjà déposé, comme vous le savez, deux propositions de loi interdisant les pesticides aux PFAS, ainsi que la mise sur le marché et l'exportation de produits de consommation contenant des polluants éternels. Nous avons passé des auditions, et avons reçu des avis. Nous estimons à présent que le Parlement est prêt pour se prononcer sur ces textes et avancer sur le plan national.

Monsieur le ministre, quelle a été votre réaction face aux résultats alarmants que vous avez reçus?

Dans quels délais allons-nous pouvoir nous prononcer sur votre projet de loi? Où en est le gouvernement sur le sujet de la réduction des PFAS dans l'environnement et, surtout, dans le corps des citoyens?

Votre parti va-t-il se prononcer favorablement sur nos deux propositions de loi, qui interdisent à la source ces polluants éternels? Les textes sont là, et il suffit d'avancer pour protéger nos concitoyens.

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, ik wil graag benadrukken dat de vragen ook betrekking hebben op CO 2 -reductie, niet enkel op PFAS.

Onlangs is de Nobelprijs voor Scheikunde toegekend aan drie onderzoekers voor hun werk aan zogenoemde Metal Organic Frameworks, moleculaire structuren met een hoge porositeit, een soort spons als het ware. Die microscopische sponzen hebben veelbelovende toepassingen op het gebied van milieu en klimaat, zoals de filtering van CO 2 uit de lucht, de zuivering van moeilijk afbreekbare verontreinigende stoffen zoals PFAS uit water en de oogst van water uit zeer droge lucht. Gezien uw ambitie op het vlak van klimaatneutraliteit, waterkwaliteit en circulaire economie, stel ik u enkele vragen over de mogelijkheid om die technologie in België te incorporeren.

Mijnheer de minister, heeft uw departement al een studie laten uitvoeren naar de technische en economische haalbaarheid van die MOF-technologie in België, met name voor het verwijderen van PFAS uit drink- of afvalwater of voor CO 2 -captatie? Zo niet, bent u bereid om dergelijke studies op te starten?

Zijn er op federaal of Europees niveau regelgevende hindernissen die de invoering van die MOF-materialen beperken, aangezien sommige daarvan zware metalen kunnen bevatten? Bent u bereid om samen met onderzoeksinstellingen en waterzuiveringsbedrijven pilootprojecten te ondersteunen waarin die sponzen worden ingezet voor PFAS-verwijdering of andere prioritaire milieuproblemen? Zo ja, welke concrete tijdlijn voorziet u? Overweegt u fiscale instrumenten in te zetten om onderzoek en innovatie met betrekking tot die toepassingen te stimuleren?

Bent u, gelet op de internationale dimensie van klimaatvervuiling, bereid om deel te nemen aan Europese onderzoeks- en innovatieprogramma’s, zoals Horizon Europe, en aan projecten die de sponstechnologie ontwikkelen? Zo ja, welke rol zal België opnemen?

Kunt u, gezien de mogelijke risico’s van die microscopische sponzen, toelichten welke stappen uw departement voorziet om te garanderen dat die materialen geen schadelijke gevolgen hebben voor ons ecosysteem of de gezondheid? Is er een plan, of zult u een plan opmaken, voor de monitoring, behandeling, veilige verwijdering of recyclage van die sponzen?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, les PFAS, ces polluants éternels, constituent un enjeu environnemental et sanitaire majeur. Leur persistance dans l'environnement et leurs effets sur la santé humaine sont largement documentés. La nécessité d'agir rapidement fait consensus tant au niveau scientifique que politique.

Vous avez récemment déclaré que, soit vous pouviez avancer rapidement avec l’Europe, soit vous prendriez des mesures au niveau fédéral en travaillant sur des normes permettant de mettre en place des alternatives là où cela est possible.

En effet, monsieur le ministre, le Danemark et la France ont déjà pris des mesures. Jusqu’à récemment, le calendrier européen de restriction des PFAS indiquait que, dans le meilleur des cas, une restriction des PFAS pourrait être adoptée en 2029 au plus tôt, avec une mise en œuvre effective assortie d’une période de transition de 5 à 12 ans, soit entre 2034 et 2041.

Mais dernier rebondissement, dans le calendrier européen, qui s’allonge encore: l’Agence européenne des produits chimiques (ECHA) a annoncé qu’elle lancerait, au printemps 2026, une consultation publique sur les conséquences socio-économiques de la restriction européenne des PFAS. Les participants seront invités à indiquer les impacts potentiels qu’une restriction de l’utilisation des PFAS pourrait avoir dans leur secteur. Cette consultation publique viendra s'ajouter à la collecte d’informations sur les risques liés aux PFAS, déjà menée par le Comité d’évaluation des risques (CER). Autrement dit, d'après ce que nous pouvons lire, une interdiction européenne sur les PFAS n'est pas pour demain.

Cette décision risque de repousser encore plus l'échéance de ce dont nous avons déjà discuté – à savoir une éventuelle restriction européenne globale des PFAS –, ce qui est problématique.

Dans ce contexte, alors que vous avez appris que vous êtes contaminé à des niveaux supérieurs aux seuils sanitaires, il semble plus que jamais nécessaire que la Belgique prenne des mesures rapides et ambitieuses.

Monsieur le ministre, ce report du processus européen confirme-t-il que nous ne pourrons pas avancer rapidement avec l'Europe? Dès lors, quelle initiative concrète envisagez-vous de prendre au niveau fédéral, conformément aux engagements que vous avez pris ici en commission?

Jean-Luc Crucke:

Mevrouw de voorzitster, collega’s, de resultaten van mijn onderzoek zijn zorgwekkend, maar niet verrassend. Er zijn in de gewesten al meerdere biomonitoringscampagnes uitgevoerd. Daaruit bleek telkens dat een aanzienlijk deel van de deelnemers PFAS-concentraties vertoonde boven de vastgelegde toetsingswaarden.

Dans mon cas, la plupart des PFAS trouvés dans mon sang sont déjà interdits. Cela prouve bien l'impact persistant de ces molécules et la nécessité de l'urgence d'agir. Je n'en disconviendrai pas.

In Vlaanderen voerde het steunpunt Milieu en Gezondheid inmiddels vier campagnes uit, elk gericht op een andere bevolkingsgroep. Aan Waalse zijde vond een gelijkaardig initiatief plaats onder de naam BMH-Wal. Voor meer details verwijs ik naar de website van deze initiatieven. De bevindingen van deze twee voorbeelden komen overeen met de resultaten van het kleinschalige bloedonderzoek dat mijn Europese collega’s en ik ondergingen.

Cela prouve aussi que c'est une matière essentiellement régionale.

Ik wil graag benadrukken dat ik alle initiatieven verwelkom die de blootstelling van de Belgische bevolking aan chemische stoffen en een mogelijke gezondheidsimpact onderzoeken. Zelf nemen wij ook initiatieven om de PFAS-vervuiling op nationaal en Europees niveau aan te kaarten. Via het relanceprogramma Belgium Builds Back Circular investeren we nu al in onderzoek naar alternatieven voor zorgwekkende stoffen, inclusief PFAS. Parallel onderzoeken we een PFAS-financieringsmechanisme volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’.

Nous le faisons en collaboration avec d'autres autorités (fédérale et entités fédérées). Un tel mécanisme de financement pourrait éventuellement servir de levier pour inciter les acteurs industriels à développer et utiliser des alternatives aux PFAS quand elles existent.

Je ne suis pas compétent pour le suivi des zones polluées spécifiques, pour la détermination des valeurs limites dans l'eau et le sol et pour les initiatives relatives à la surveillance, au traitement et à la transformation ou au recyclage de ces produits. Cette responsabilité incombe, comme vous le savez, à mes collègues des administrations régionales. Toutefois, mon administration est en contact étroit avec les collègues des administrations régionales afin d'assurer un échange d'informations sur cette problématique.

Ik laat dan ook het initiatief over aan mijn regionale collega’s om studies op te starten en mijn experts hierbij te betrekken.

Wat betreft het wetenschapsbeleid, moedigen wij alle zinvolle Belgische projecten in die context zeker aan. Voor een meer concreet antwoord moet ik u echter doorverwijzen naar mijn collega, minister Matz. Er bestaan inmiddels structuren in Vlaanderen, zoals het KIS-centrum, een netwerk van saneringsbedrijven, bodemdeskundigen, universiteiten, onderzoeksinstellingen en overheden die zich inzetten voor het ontwikkelen, testen, uitwerken en opschalen van innovatieve sanerings- en zuiveringstechnieken, met een specifieke focus op PFAS.

En termes de coopération interfédérale et internationale, il existe une collaboration entre les différentes autorités en Belgique afin de coordonner les actions législatives relatives aux PFAS.

En ce qui concerne la réglementation REACH, un accord de coopération a été conclu entre les autorités fédérales et régionales. Dans le cadre de cet accord, le Comité belge REACH (BCR) a été mis en place. C'est au sein de ce comité que la position belge sur les dossiers REACH est définie. Ainsi, la position belge sur les restrictions universelles des PFAS dans le cadre de REACH sera également coordonnée dans ce comité.

Par ailleurs, il existe également un groupe de travail PFAS au sein du Comité de coordination de la politique internationale de l'environnement, un organe de concertation qui ne prend pas de décision, mais qui se concentre sur l'échange d'informations concernant les PFAS. Ce groupe est composé d'experts issus de différentes autorités fédérales et régionales. Mon administration y contribue non seulement par la présence de membres, mais également en assurant le rôle de pilote du groupe.

En outre, mon administration est impliquée dans les travaux de la Région flamande concernant les substances préoccupantes. Grâce à ces travaux, un bon échange d'informations est assuré entre mon administration et les autres autorités belges sur les PFAS.

Enfin, le gouvernement fédéral est activement impliqué dans les développements au niveau européen concernant la sortie progressive des PFAS. Ainsi, l'interdiction européenne de l'utilisation des PFAS dans les mousses extinctrices est récemment entrée en vigueur. Cette interdiction a été négociée avec la participation de mon administration. De plus, la Belgique a déjà, à plusieurs reprises dans le passé, plaidé en faveur d'une action ambitieuse sur les PFAS au niveau européen. Dès 2019, la Belgique, avec plusieurs autres États membres, a demandé l'élaboration d'un plan d'action européen sur les PFAS. Depuis lors, la Belgique a continué à insister sur la nécessité d'actions européennes concernant les PFAS, notamment lors des Conseils européens de l'Environnement et dans les conclusions du Conseil pendant la présidence belge en 2024. Nous suivrons de près le calendrier européen.

Concernant la prise de mesures fédérales, laissez-moi vous réexpliquer ce que j'avais énoncé lors de la commission précédente, à savoir qu'en cas de lenteur du calendrier européen, je souhaitais être en capacité de proposer des mesures nationales. Nous devons en effet préparer notre propre transition vers des usages sans PFAS. C'est donc le sens du mandat que j'ai confié à mon administration et c'est la décision que j'ai prise: examiner de manière structurée l'éventail des options nationales.

Cette analyse recensera les principales catégories de produits concernés, appréciera la disponibilité des alternatives et estimera les impacts potentiels, à la fois économiques mais également sanitaires et environnementaux. Je le redis clairement, je reste un partisan d'une interdiction européenne uniformisée qui a l'avantage de garantir les conditions de concurrence équitables.

Au-delà d'une première analyse effectuée par notre administration, nous avons émis le souhait de disposer d'une analyse externe, précise et détaillée sur chaque catégorie de produits, tant en termes d'impact environnemental, d'alternatives que d'impact socio-économique.

Le marché public sera lancé sous peu et nous espérons disposer des résultats en mai ou juin 2026. Ce n'est qu'alors et en fonction de l'évolution du calendrier européen que nous pourrons nous positionner sur le sujet. J'ai déjà ouvert en parallèle un dialogue régulier avec l'industrie, les assureurs, le monde académique et la société civile pour coconstruire une trajectoire sûre et durable dans la conception sans PFAS.

Quant aux propositions de loi du PS et d'Ecolo, bien que je salue leur engagement envers un environnement plus sûr et plus sain pour nos citoyens, vous conviendrez que je ne peux décemment, en tant que ministre d'un gouvernement, me prononcer au nom d'un parti et de députés.

Wat betreft uw vraag over MOF’s wil ik u geruststellen dat ik onmiddellijk na de bekendmaking van de Nobelprijs mijn administratie om meer informatie over dat onderwerp heb gevraagd, omdat ik een overzicht wil krijgen van de stand van zaken met betrekking tot dat nieuwe materiaal. Mijn experten volgen wetenschappelijke en innovatieve ontwikkelingen steeds nauwgezet op.

Het betreft hier een veelbelovende, maar nog premature technologie waar zeker verder onderzoek naar nodig is en die zich voornamelijk in de test- en pilootfase bevindt. Tot op heden heeft mijn administratie daarover nog geen studies uitgevoerd. Ik kan u alvast verwijzen naar een studie van de VUB, waarin MOF wordt genoemd als een mogelijke technologie voor CO ₂ -captatie, maar de studie gaat niet in detail. MOF wordt momenteel gebruikt voor de captatie van industriële uitstoot met een efficiëntie van 95%, maar de regeneratie blijft duur. In verband met de ontwikkeling van waterstof en zijn derivaten vormt de kostprijs van direct air capture een van de belangrijkste obstakels. Daarover is nog verder onderzoek nodig. MOF zou daarin een rol kunnen spelen.

De verwijdering van PFAS en andere chemische stoffen valt voornamelijk onder regionale bevoegdheden, zoals het zuiveren van drink- of afvalwater. Ik laat dan ook het initiatief aan mijn regionale collega’s om daarover studies op te starten en mijn experten daarbij te betrekken. In Vlaanderen zal het KIS ongetwijfeld geïnteresseerd zijn in verder onderzoek naar die techniek.

MOF’s brengen inderdaad risico’s voor het leefmilieu met zich mee en bij afbraak kunnen metalen en organische stoffen vrijkomen die schadelijk zijn voor het ecosysteem. Omdat het gaat om chemische materialen met mogelijke toxische componenten, moeten ze voldoen aan de bestaande chemie- en milieuregelgevingen. De problematiek situeert zich eerder bij het gebruik van de stoffen dan bij hun verspreiding in het milieu.

Momenteel wordt toezicht gehouden op de technologie. Dat gebeurt binnen een Belgisch-Europees internationaal kader via de werkzaamheden binnen het ECHA, waaronder het Nano Observatorium en de OESO, rond geavanceerde materialen. Daarnaast vallen die stoffen ook onder REACH, het Waste Framework en de EU Drinking Water Directive. Nieuwe innovaties van chemische stoffen en materialen moeten steeds het principe van Safe and Sustainable Design volgen. Horizon Europe is een belangrijk programma en wij moedigen zinvolle Belgische projecten in die context zeker aan.

Voor een meer concreet antwoord verwijs ik u door naar mijn collega, minister Matz, bevoegd voor Wetenschapsbeleid. Initiatieven rond monitoring, behandeling en verwerking of recyclage van die producten vallen niet onder mijn bevoegdheid. Hiervoor nodig ik u uit contact op te nemen met mijn gewestelijke collega’s. Wij verwachten tegelijkertijd initiatieven vanuit de industrie om de technologie verder te onderzoeken en de impact ervan te evalueren. Mijn diensten zijn wel betrokken bij risicobeoordelingen van chemische stoffen. De recente ontwikkelingen rond geavanceerde nanomaterialen, waartoe die MOF's behoren, worden dan ook opgevolgd binnen mijn administratie.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, je ne sais par où commencer après cette avalanche d'informations qui, selon moi, vise surtout à vous dédouaner d'une avancée rapide sur le dossier. Pourquoi faudrait-il soudain lancer des cadastres, des consultations, des études et demander à l'industrie chimique d'évaluer les alternatives?

Il y a le feu, monsieur le ministre. Quand une maison brûle, les pompiers organisent-ils des consultations de riverains et 36 réunions avant de s'y attaquer? Nous sommes ici face à un désastre environnemental qui impactera les générations futures. Nos finances publiques en sont impactées dès aujourd'hui, avec la contamination des eaux souterraines. Il est temps de mettre sur pause, dès maintenant, la diffusion des PFAS, ces polluants éternels. Nous réfléchirons éventuellement par la suite à la façon dont on s'adaptera. Mais c'est maintenant qu'il faut agir, monsieur le ministre.

Je lisais dans la presse ce matin un article concernant votre collègue en charge de la Migration, Mme Van Bossuyt, et ses dossiers tout à fait charmants – qui relèvent en réalité d'une pure provocation –, qu'il s'agisse des visites domiciliaires ou de la mise à la rue de familles entières pour des questions de principe alors que des places sont disponibles dans les centres. L'article vantait que c'était une "femme qui avance", ayant déjà engrangé 11 mesures en huit mois.

De votre côté, qu'avez-vous engrangé depuis le début de la législature? En neuf mois, qu'avez-vous engrangé, monsieur le ministre? Vous êtes responsable de matières capitales, pour l'environnement et pour le climat, mais rien ne bouge. Ce ne sont que paroles. Lorsque Les Engagés étaient dans l'opposition, ils clamaient pourtant qu'il fallait avancer immédiatement, que c'était de l'irresponsabilité, que l'on était en train de tuer les gens, de les empoisonner. On ne les entend plus aujourd'hui.

La consultation que vous évoquiez, c'est sur les pensions que nous la voulons. Là, les citoyens aimeraient être entendus. Mais vous avancez sans écouter qui que ce soit. Les 140 000 personnes qui étaient dans la rue ont été tout bonnement ignorées.

En l'occurrence, va-t-on vraiment consulter la terre entière et attendre d'être bien coordonné avec l'Europe avant d'enfin se mettre à avancer? C'est du délire! Vous êtes confronté à un problème, et c'est vous, le ministre compétent, qui devez agir. Cessez de vous reposer sur les autres!

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, bedankt om dit zeker ook na te kijken. Ik besef ook wel dat deze technologie vrij prematuur is, maar toch veelbelovend, zoals u zegt.

Er zijn natuurlijk nog geen studies lopende, behalve een, maar ik wilde wel vragen of die afkomstig is van de VUB? Ja, dus. CO ₂ -captatie zou een zeer positieve en welkome technologie zijn. Voor waterstof is het op dit moment nog te duur en wat PFAS betreft, zal ik dit opnemen voor Vlaanderen via mijn Vlaamse collega’s en voor Wallonië via uw Waalse collega’s.

Voor de rest zal ik de vraag stellen aan minister Matz, bevoegd voor Wetenschapsbeleid, om meer concrete informatie te verkrijgen. Ik denk dat we dit zeer nauwlettend moeten opvolgen.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, merci pour votre réponse. Sur le fond, je dois reconnaître partager le commentaire de ma collègue Ecolo: analyser, c'est bien et c'est même nécessaire, mais il y a urgence. Il faut agir. Vous étiez, semble-t-il, déterminé à agir vite. Or j'entends aujourd'hui que vous allez suivre le calendrier européen. Je trouve cette réponse décevante au regard de cet enjeu fondamental. Il en va de la sécurité des citoyens. C'est aujourd'hui qu'il faut prendre des décisions, car on ne peut plus reporter ce problème aux calendes grecques. De plus, les calendriers européens ont la fâcheuse habitude de laisser l'action prendre énormément de temps. Or, en l'occurrence, nous n'avons plus le temps. Vous êtes ministre, et je comprends votre prudence devant les propositions qui vous sont soumises au sein de ce Parlement. Néanmoins, vu l'enjeu, j'espère que nos collègues des Engagés les soutiendront, puisqu'elles rejoignent les inquiétudes qui sont les vôtres, vous le ministre du Climat.

De voorbereiding van de COP30 in Belém
De COP30 in Belém
De delegatie voor de COP30
De vertegenwoordiging op de COP
De vertegenwoordiging op de COP
Voorbereiding, uitvoering en vertegenwoordiging van COP30 in Belém

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 22 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België bereidt zich voor op COP30 met twee kerndoelen: het dichten van de kloof tussen klimaatambities (1,5°C-doel) en concrete uitvoering (o.a. verdrievoudiging hernieuwbare energie, stoppen ontbossing) en het versterken van multilateraal klimaatbeleid, met name via EU-samenwerking. De EU-positie (goedgekeurd op 21 oktober) wacht nog op een akkoord over de EU-NDC (2035/2040-doelstellingen), verwacht op 4 november, waarbij België pleit voor ambitie conform het 2040-kader. De Belgische delegatie wordt met 40% inkrimpt (quota per categorie), met meer ruimte voor jongeren (+50%) en behoud van NGO-zitjes, terwijl bedrijven (relevant voor energietransitie) proportioneel vertegenwoordigd blijven; Crucke (federaal) en Neven (Waals minister) leiden de delegatie. Toegang voor maatschappelijke actoren (wetenschappers, activisten) blijft gegarandeerd via het CFDD, met evaluatie na COP30 voor toekomstige edities.

Marie Meunier:

Concernant la COP 30, la Marche Climat du 5 octobre dernier a rassemblé 30 000 personnes, citoyens de tout âge et de tous horizons, qui ont rappelé que l'État doit d'urgence et réellement investir dans une politique climatique durable et socialement équitable.

Très bientôt se tiendra au Brésil la COP 30. Il s'agit comme chaque année d'un moment crucial, où la Belgique devra démontrer comment elle contribue concrètement à la lutte mondiale contre la crise climatique.

Tout cela est en cours de préparation au niveau européen. Le 21 octobre a eu lieu le Conseil "Environnement", où les ministres de l'Environnement préparent la position générale de négociation de l'Union européenne. Les ministres passeront ensuite la main aux chefs d'État. Le premier ministre devrait être présent au Conseil européen des 23 et 24 octobre – j'espère que ce sera bien le cas compte tenu des discussions actuelles, en admettant donc qu'il aura pu atterrir au niveau fédéral – pour engager la Belgique en matière d'atténuation climatique, d'adaptation et de financement. Je regrette d'ailleurs que le premier ministre ne soit pas venu ce matin répondre aux questions sur la COP 30, probablement en raison des discussions budgétaires fédérales d'hier soir.

Il est évident que, si l'Europe veut être crédible sur la scène internationale à Belém, elle doit commencer par se déterminer elle-même. En préalable à la COP, nous devons avoir un objectif 2040 ambitieux ainsi qu'un objectif 2035 ambitieux, et ce pour pouvoir faire bouger les autres États. Il serait inacceptable que l'Europe n'ait pas encore déterminé son propre niveau d'ambition à ce stade.

Dès lors, monsieur le ministre, concernant la COP30, quels sont les résultats du dernier Conseil "Environnement"? Vous m’y avez partiellement répondu tout à l’heure, donc je comprendrais que vous ne souhaitiez pas revenir sur ce point. Il s'agissait toutefois de déforestation, donc vous pourriez malgré tout vous étendre un peu plus au sujet de la COP30. Avec quel objectif le gouvernement se présentera-t-il au Conseil européen des 23 et 24 octobre? En avez-vous une idée, du moins s’il se présente? Quel sera l’objectif 2035 et 2040 de l’Union européenne? Quel sera le mandat de négociation de l’Europe pour la prochaine COP au Brésil?

Ma deuxième question concerne les victimes de la crise climatique, les défenseurs de l’environnement, les scientifiques et les activistes pour le climat, qui disposent, via la COP30, d’une opportunité unique d’avoir accès à des négociations qui les concernent directement. Il nous semble primordial que ces différents acteurs puissent accéder à ces tribunes et s’y exprimer librement, sans aucune crainte d’aucune sorte.

Vous vous êtes fixé l’objectif de réduire la taille de la délégation belge à la COP30, ainsi qu’aux prochaines conférences sur le climat. D’un côté, il est pertinent – vu la répartition des compétences en Belgique – de faire en sorte que la Belgique parle d’une seule voix. Là-dessus, nous sommes d’accord. Espérons d’ailleurs que cette voix soit forte et ambitieuse. Nous sommes donc entièrement d'accord de réduire le nombre de ministres présents de ce point de vue.

Cependant, d’un autre côté, il est également important de veiller à ce que les représentants de la société civile – les jeunes, les syndicats et les ONG – puissent continuer à être présents à l’avenir. Pour ma part, je n’ai pas entendu de plaintes spécifiques concernant leur participation à la COP30, mais j’entends une inquiétude pour l'avenir. L’ensemble de la société civile est préoccupé et souhaite continuer à participer au débat climatique. Et cela, c’est vraiment une demande qui nous revient du terrain.

Dès lors, comment sera constituée la délégation belge à la COP30? Quel(s) ministre(s) représentera ou représenteront la Belgique? Comment la société civile sera-t-elle représentée? Quels principes comptez-vous mettre en place pour l’avenir? Comment allez-vous continuer à garantir la représentation de l’ensemble de la société civile lors des futures COP? Pouvez-vous déjà nous en dire quelque chose, compte tenu de cette volonté de restreindre les délégations?

Je vous remercie pour vos différentes réponses.

Jean-Luc Crucke:

Mevrouw de voorzitster, vooreerst sluit ik mij aan bij uw woorden over de aanwezigheid van mevrouw Meunier.

Je voudrais moi aussi saluer votre présence, madame Meunier, ainsi que le travail qui est le vôtre. Nous ne faisons pas partie de la même formation politique et nous ne sommes pas toujours d'accord, mais j'apprécie les échanges que nous avons ensemble.

Zoals het er nu uitziet, zullen op de COP 30 de volgende onderwerpen prioritair aan bod komen: het ambitieniveau van de klimaatplannen en manieren om op koers te blijven voor de 1,5°C-doelstelling van de Overeenkomst van Parijs, de opvolging van de klimaatfinancieringsdoelstelling, de NCQG, de goedkeuring van een indicatorenset voor de mondiale doelstelling voor adaptatie en het werkprogramma inzake Just Transition. Ook de bescherming van tropische bossen zal een belangrijke plaats innemen.

We ronden momenteel samen met de gewesten de bespreking met het oog op de bepaling van de Belgische positie voor COP 30 af, in aanvulling op de Europese positie, die gisteren tijdens de Raad Leefmilieu werd aangenomen.

Voor mij zijn er twee grote prioriteiten.

Premièrement, combler les écarts entre l'ambition et la mise en œuvre et, deuxièmement, mettre en œuvre les objectifs de la transition énergétique et l'arrêt de la déforestation décidés lors de la COP28 à Dubaï.

La semaine prochaine, l'ONU publiera un rapport de synthèse contenant l'analyse des plans climat nationaux de tous les pays. La conclusion sera très probablement qu'il faut plus d'ambition. L'Union européenne est ambitieuse dans sa politique climatique, mais tous les pays et acteurs doivent apporter une contribution équitable à la politique climatique mondiale, en particulier les grandes économies et les pays qui produisent des combustibles fossiles. À titre d'exemple, je rappelle toujours que les émissions de CO 2 en Europe représentent 6 %, en Afrique 4 % et en Chine 30 %.

C'est essentiel à la fois pour atteindre l'ambition de l'accord de Paris, renforcer la position de concurrence chez les entreprises et préserver le pouvoir d'achat de nos concitoyens. Il est important que ce rapport de synthèse serve de base à un signal négocié lors de la COP30 sous la forme d'un plan d'action visant à combler le fossé entre l'ambition et la mise en œuvre. Cela passe également par la mise en œuvre des objectifs globaux tels qu'ils ont été décidés lors de la COP28 à Dubaï dans le cadre de la Global Stocktake (GST) et suivis depuis dans le cadre du UAE Dialogue , en particulier en ce qui concerne la transition énergétique: tripler les énergies renouvelables, doubler l'efficacité énergétique et arrêter la déforestation.

D'un côté, il est pertinent, vu la répartition des compétences en Belgique, de faire en sorte que la Belgique parle d'une seule voix. Mais espérons que cette parole soit forte et ambitieuse. Le suivi de la mise en œuvre des objectifs cités plus haut doit être formalisé dans les négociations de la COP.

Tegelijk kan ik bevestigen dat de bescherming van de tropische bossen, zeker die van het Congobekken, mijn bijzondere aandacht zal krijgen. Andere prioriteiten zijn uiteraard de Global Goal on Adaption en Just Transition.

De EU-positie werd gisteren goedgekeurd, maar op één punt moet nog worden gewacht, namelijk de Europese NDC. Op 4 november vindt een buitengewone vergadering van de Milieuraad plaats. Het is de ambitie van het Deense EU-voorzitterschap om daar een akkoord te vinden over de EU-NDC. Ik zal daar aanwezig zijn. Het Belgische standpunt over de EU-NDC is duidelijk: een en ander moet conform het akkoord met betrekking tot de doelstelling voor 2040 zijn.

Chère collègue, vous m'avez aussi interrogé à propos de la délégation belge. Comme vous le savez, l'accord de gouvernement prévoit d'étudier, en collaboration avec les Régions, les moyens de limiter l'impact climatique des conférences internationales annuelles ainsi que celui de la délégation qui y participe. C'est ce que nous avons tenté de faire à la suite de discussions politiques et sur la base de la participation des différents types de délégués aux COP précédentes. Nous avons introduit des quotas par type de délégué, débouchant sur une réduction de 40 % de la délégation pour la COP30 en comparaison avec la COP précédente. Il y a lieu de distinguer les représentants gouvernementaux – en particulier, les ministres et leurs cabinets, parlementaires, diplomates, administrations et agences publiques – et les représentants de la société civile, les stakeholders comme les chercheurs, les jeunes, les ONG, les entreprises, etc.

Pour la première catégorie, une première question se posait en particulier au sujet de la délégation ministérielle. Elle sera composée de moi-même, étant chef de la délégation belge, ainsi que de la ministre wallonne du Climat Cécile Neven, qui représente la Belgique au sein de la coordination européenne. Il y a donc un tour de rôle entre les ministres régionaux. Une autre question se posait relativement à la délégation de la société civile, qui représente la moitié de la délégation belge. La désignation de ses représentants a été confiée au Conseil Fédéral du Développement durable (CFDD), qui a reçu de notre part et sur la base des consultations menées avec les Régions une proposition de quotas par catégorie de délégués, qu'il a été chargé de respecter scrupuleusement. Les quotas pour les stakeholders prévoyaient un taux de réduction relativement similaire entre les différentes catégories, aussi entre 40 et 50 %, à deux exceptions près. Ainsi, la catégorie des ONG environnementales n'a été que très faiblement réduite, avec un seul représentant de moins cette année par rapport à l'année dernière. Ensuite, considérant l'importance des générations futures dans le débat sur le changement climatique, les ONG représentant les jeunes et les enfants constituent la seule catégorie pour laquelle nous ayons augmenté le quota disponible à hauteur de 50 %. De la sorte, nous avons collectivement veillé à une représentation équilibrée des catégories de stakeholders et, surtout, nous avons permis aux plus jeunes d'être davantage représentés.

En ce qui concerne les entreprises, elles représentent en effet un peu moins de 50 % par rapport aux autres sous-catégories de la société civile, mais le rapport relatif entre la présence des entreprises et celui des autres stakeholders est similaire cette année par rapport aux COP précédentes. Il est même en deçà de leur représentation relative au rapport de la COP29, où il s'élevait à environ 55 % des stakeholders totaux.

Conformément à notre accord de gouvernement, nous estimons important d'impliquer les entreprises dans le cadre de la Conférence internationale sur le climat. Elles sont en effet des partenaires essentiels de la transition et des acteurs nécessaires pour relever les défis et les opportunités du changement climatique.

Il importe de noter que les entreprises qui participent sont celles qui sont actives et pertinentes pour la question climatique, par exemple dans le cas de la transition énergétique. Il est fondamental de leur donner la possibilité d'exposer leurs activités et de construire des partenariats fructueux pour la transition, dans d'autres pays également, ce qui est aussi l'une des opportunités que représentent les sommets climatiques.

Pour le reste, nous vous invitons à contacter le CFDD directement si vous souhaitez obtenir des informations plus précises sur les critères de choix qu'ils ont appliqués. Cela relève de leur compétence. Ensemble avec les Régions et en prenant en compte le feedback transmis par le CFDD, nous évaluerons l'approche retenue pour établir la délégation belge de la COP30 et la revoir si nécessaire afin d'assurer une représentation qualitative et équilibrée de la Belgique aux futures COP. Une évaluation sera faite après la COP sur le sujet.

Madame la présidente, je tiens à dire un dernier petit mot. J'ai parlé des ambitions climatiques de cette COP. Il est tout à fait normal que nous en ayons, qu'elles soient climatiques ou énergétiques d'ailleurs. Mais je pense, à titre personnel – c'est ce que j'ai encore dit hier au Conseil Environnement à Luxembourg –, qu'il ne faut pas du tout se leurrer. Il y a pour moi un autre rendez-vous important, c'est celui de la survie du multilatéralisme.

On voit bien que dans la situation actuelle, avec des prises de décision de certains pays, parfois d'ailleurs les plus grands, et je cite les États-Unis, il est important que des entités comme l'Europe puissent montrer qu'avec d'autres entités comme l'Afrique et l'Amérique du Sud, il est réellement possible, sur la base de ce multilatéralisme, apporter des progrès, et pas seulement des intentions, dans la manière de gérer la transition climatique. C'est vraiment avec cet espoir-là que j’y vais aussi.

Marie Meunier:

Je n'ai pas grand-chose à ajouter, si ce n’est que je souhaite vous remercier, monsieur le ministre, pour vos apaisements. Cependant, j'aurais aimé obtenir plus d'informations sur l'avenir, mais j'entends que cela doit se concrétiser, que les délégations s'effectueront progressivement et qu'on essaiera d'y voir plus clair au fur et à mesure. Nous serons donc ici aussi attentifs et nous reviendrons avec des questions si des inquiétudes du terrain nous remontent, comme ce fut le cas en l’occurrence.

De adaptatie van Belgische grote steden (zoals Bergen) aan de klimaatopwarming

Gesteld door

PS Marie Meunier

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 22 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Marie Meunier waarschuwt voor extreme klimaatrisico’s in steden zoals Bergen (hitte, overstromingen, droogte) en vraagt om federale preventie- en aanpassingsplannen. Minister Crucke wijst op het aankomende Belgian Climate Risk Assessment-rapport (toprisico’s: hitte en overstromingen) en benadrukt dat regio’s verantwoordelijk zijn voor ruimtelijke planning, maar dat de federale overheid infrastructuur aanpast (bv. vergroening) en interfederale actieplannen (hitte, branden) coördineert, waaronder toegang tot koelgebouwen tijdens hittegolven. Meunier pleit voor betere afstemming tussen gewesten en federaal niveau om één Belgische stem in Europa te vormen, ondanks de versnipperde bevoegdheden.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, une étude a récemment tiré la sonnette d'alarme: d'ici 2100, Mons, ma ville, pourrait connaître des étés avec 5,6°C de plus qu'aujourd'hui, des vagues de chaleur intense, des hivers plus pluvieux et des étés deux fois plus secs. Les conséquences seraient considérables: risques d'inondations massives, stress hydrique, menaces sur l'agriculture et l'industrie locale.

Ces constats ne concernent évidemment pas seulement Mons. Ils nous interpellent pour l'ensemble des centres urbains de notre pays, car la prévention et l'adaptation seront très importantes pour limiter les risques, que ce soit des risques économiques, sociaux ou environnementaux.

Dès lors, monsieur le ministre, comment envisagez-vous la planification climatique et territoriale des grandes villes en matière d'adaptation et de prévention? Quelles mesures concrètes d'adaptation le gouvernement fédéral soutient-il actuellement?

Jean-Luc Crucke:

Madame Meunier, le changement climatique pose en effet, comme vous l'avez bien rappelé, un défi majeur à notre société. Le 6 novembre, le Centre d'analyse des risques du changement climatique (Cerac) présentera son Belgian Climate Risk Assessment . Ce rapport dévoilera les 28 plus grands risques climatiques et environnementaux de notre pays.

Les risques de chaleur extrême pour la santé humaine et d'inondation y figurent par ailleurs au premier rang, parmi les défis qui s'appliquent principalement à nos villes. Je vous invite, même si je sais que je n'ai pas besoin de le faire, à être attentifs par rapport à la lecture de ce rapport.

La réponse à votre question est double. Premièrement, en ce qui concerne la planification territoriale et l'adaptation dans les grandes villes, cette compétence relève principalement des Régions et des autorités locales. Toutefois, les actions du niveau fédéral renforcent cette dynamique régionale, notamment en matière de gestion de crise de santé, tel que défini dans le plan fédéral d'adaptation 2023-2026. Dans ce cadre, par exemple, les infrastructures fédérales seront progressivement adaptées et végétalisées, y compris dans les grandes villes, afin de renforcer la résilience face au changement climatique. Mais cela ne relève pas de ma compétence comme ministre.

Deuxièmement, l'accord de gouvernement prévoit l'élaboration de plans d'action interfédéraux sur les phénomènes météorologiques extrêmes. Je rappelle que j'organiserai dans ce cadre une conférence interministérielle sur les feux de végétation dans les prochains mois et que je compte élargir le mandat par la suite aux autres phénomènes météorologiques extrêmes.

Dans ce cadre, je compte également demander au groupe de travail interfédéral "forte chaleur et pics d'ozone" de prendre connaissance du rapport du Cerac afin de vérifier si plus d'actions sont nécessaires. L'accord de gouvernement prévoit également l'ouverture de bâtiments fédéraux lors de vagues de chaleur, afin d'ouvrir un accès à des espaces rafraîchissants pour les personnes vulnérables. Cela concerne évidemment essentiellement les grandes villes, Mons notamment.

Marie Meunier:

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour vos réponses. J’ai bien entendu qu’une CIM devrait se réunir dans les prochains mois autour d’un sujet bien précis. Il serait effectivement intéressant que vous puissiez la développer sur plusieurs enjeux environnementaux. En effet les compétences sont souvent éclatées entre le niveau fédéral et les différentes Régions. C’est aussi ce qui fait la richesse de notre pays. Quoi qu’il en soit, à un moment donné, notre pays ne doit parler que d'une seule voix au niveau européen. Il est donc évidemment préférable que nous parlions tous la même langue, ou du moins que nous allions tous dans le même sens. Le terme était bien choisi! Je vous remercie encore pour vos réponses. Nous resterons, encore une fois, toujours attentifs à la suite.

De tariefhervorming bij de NMBS en de bereikbaarheid met de trein vanuit de provincie Luxemburg
Het invoeren van een eengemaakt vervoersticket
De nieuwe tarieven en kortingen van de NMBS
De invoering van de nieuwe tariefstructuur door de NMBS
Het combiticket en de nieuwe tarieven
Het combiticket en de nieuwe tarieven
Het nieuwe tariefplan van de NMBS voor fietsen en dieren
De nieuwe tarieven van de NMBS
Een eengemaakt nationaal vervoerbewijs en het geïntegreerde pay-as-you-gosysteem tegen 2026
De stand van zaken met betrekking tot de invoering van een nieuw tariefsysteem bij de NMBS
De nieuwe tarieven van de NMBS
Het fietssupplement op de trein
De nieuwe tarieven van de NMBS
Het nieuwe tarievensysteem Train+
De inwerkingtreding van de nieuwe tarieven van de NMBS
NMBS-tariefhervorming, geïntegreerde vervoerbewijzen en nieuwe tariefstructuur

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 22 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De hervorming van de NMBS-tarieven (ingegaan op 15 oktober 2025) vervangt oude kortingsformules (bv. senioren- en weekendtickets) door een kilometergebaseerd systeem met dynamische prijszetting (dal-/spitsuren, groepskortingen, Train+-abonnement). Hoewel de NMBS claimt dat 70-80% van de reizigers evenveel of minder betaalt, leidt de complexiteit (cumulregels, uiteenlopende kortingen) tot kritiek op ondoorzichtigheid en stijgende kosten voor specifieke groepen: senioren (tot +76% in sommige gevallen), grote gezinnen (afschaffing familiekaart), langafstandsreizigers (bv. Limburg/Luxemburg naar kust) en flexwerkers die buiten daluren reizen. Kernpunten van weerstand: gebrek aan regionale differentiatie (geen aangepaste uren voor afgelegen provincies), te late communicatie, en technische problemen (bv. automatische toekenning goedkoopste tarief werkt niet altijd). De geïntegreerde combiticket (trein-tram-bus) blijft uitgesteld tot 2026, terwijl de dienstverlening (stiptheid, comfort) als cruciaal wordt gezien om reizigers te behouden. De minister benadrukt simplificatie en automatische kortingen, maar oppositie en belangenverenigingen (OKRA, TreinTramBus) eisen bijsturing voor gedupeerden en betere gebruiksvriendelijkheid.

Carmen Ramlot:

Monsieur le ministre, la réforme tarifaire de la SNCB prévoit la fin des formules spéciales comme le ticket senior ou le ticket week-end. Elles seront remplacées par un système de réductions globales, dont certaines resteront liées à l'heure de départ du train ou au nombre de kilomètres. Si cette réforme répond à une volonté de simplification et d'accessibilité, elle ne règle toutefois pas un problème structurel qui touche particulièrement les habitants de la province de Luxembourg: les temps de trajet relativement longs ainsi que les nombreux kilomètres vers les grandes villes du pays.

Ainsi, un départ en matinée depuis Virton, Marbehan ou Arlon vers Bruxelles, Anvers, Bruges ou Ostende implique une arrivée en fin de matinée, bien après l'heure de l'apéritif, voire en début d'après-midi, réduisant considérablement le temps de séjour sur place, ce qui le rend moins attractif et moins convivial.

Avec le système actuel, la validité d'horaire différé des tickets spéciaux (par exemple, 9 h en semaine pour le ticket senior) empêche une réelle égalité d'accès aux formules avantageuses pour les citoyens de la province de Luxembourg.

Monsieur le ministre, dans le cadre de cette réforme tarifaire, ne serait-il pas opportun de réévaluer les conditions d'utilisation des réductions, en tenant compte notamment des réalités géographiques propres aux régions les plus éloignées? Concrètement, pourrait-on envisager une différenciation horaire par province (par exemple, une validité anticipée dès 7 h ou 8 h pour ces régions éloignées des grands centres touristiques intéressants) afin de garantir aux habitants du Sud du pays de profiter des réductions et d'organiser des excursions d'une journée comparables à celles des autres citoyens?

Frank Troosters:

Collega’s, mijnheer de minister, wat mijzelf betreft, heb ik een combinatie van twee gewone vragen en een interpellatie over het onderwerp. De twee gewone vragen zal ik eerst kort toelichten, ik zal ze niet helemaal overlopen.

De eerste vraag betreft het invoeren van een eengemaakt vervoersticket. Dat was een van de ambities die ook in het regeerakkoord waren opgenomen. Nu worden de eerste stappen gezet door het dossier, wat misschien niet onlogisch is, bij de verschillende vervoersmaatschappijen te leggen met de vraag om een voorstel uit te werken. Ik heb daarover enkele vragen gesteld van uiteenlopende aard, ook van technische aard. Ik denk bijvoorbeeld aan de scanning van een eengemaakt ticket, dat uiteraard bij de verschillende vervoersmaatschappijen op dezelfde manier moet kunnen worden gebruikt. Dat vergt uiteraard heel wat voorbereiding. Mijn vragen hebben betrekking op de technische en financiële aspecten, alsook op de timing van dat eengemaakt vervoersticket.

Mijn tweede vraag gaat over het fietssupplement op de trein. Ook dat was een van de ambities die nadrukkelijk in de regeerverklaring is opgenomen. In het regeerakkoord staat dat men het fietssupplement wil herbekijken, minstens binnen de daluren. We merken dat bij de recente aanpassing van de tarieven geen sprake is van een afschaffing. Wat vroeger 4 euro was, bedraagt nu 3 euro tijdens de daluren en 5 euro tijdens de spits. Ik zou dat trouwens liever omdraaien. Het lijkt mij immers dat men pendelaars juist moet aanmoedigen om de fiets te gebruiken en dat de tarieven in die zin eerder in omgekeerde richting hadden moeten worden aangepast. Ik heb daarover enkele vragen, zowel over de achterliggende redenering als over de afstemming met de regeerverklaring en over enkele technische aspecten.

Mijn interpellatie betreft het geheel van de nieuwe tarieven. We hebben het daar al uitvoerig over gehad. Het is een onderwerp dat al in de vorige legislatuur aan bod kwam, toen de eerste voorontwerpen van de nieuwe tariefplannen bekend raakten. We hebben daar toen uitgebreid over gedebatteerd.

De nieuwe tarieven zijn op 15 oktober jongstleden in werking getreden. In haar communicatie benadrukt de NMBS vooral dat het voor het merendeel van de reizigers goedkoper zal worden. Dat kan zo zijn, maar niet voor iedereen. De NMBS rekent erop dat er in het begin mogelijk een daling van de inkomsten zal zijn, maar dat de reizigers zo enthousiast zullen zijn over de nieuwe tarieven dat ze nadien massaal opnieuw de trein zullen nemen, wat op termijn tot hogere ontvangsten uit tickets en abonnementen zou moeten leiden.

Ik durf te betwijfelen of dat inderdaad zo zal zijn. We hebben het daarover ook in het eerdere actuadebat gehad. Ik denk dat mensen best bereid zijn om een redelijke prijs te betalen voor het openbaar vervoer, maar dat ze in ruil wel verwachten dat de trein rijdt, comfortabel en stipt is, stopt waar gepland en dat men veilig kan reizen. Ik ben ervan overtuigd dat de treinreiziger daar gerust voor wil betalen in ruil voor een degelijke dienstverlening.

Dat lijkt mij veel belangrijker dan te veronderstellen dat de nieuwe tarieven automatisch zullen leiden tot een massale toename van het treinverkeer. De toekomst zal dat uitwijzen.

Wat ik vooral betreur, is dat wij zowel tijdens de vorige legislatuur als tijdens de huidige legislatuur al verschillende keren hebben gedebatteerd over de nieuwe tariefplannen van de NMBS en dat daarbij bepaalde kritieken naar voren zijn gekomen. Ze werden niet enkel door parlementsleden in dit Huis verwoord, maar ook door externe organisaties. Het ging onder meer om belangenverdedigers van de treinreizigers en bijvoorbeeld ook OKRA.

De kritiek kwam erop neer dat lange ritten in vele gevallen veel duurder zouden worden en dat het systeem bijzonder onoverzichtelijk is. Nochtans was een van de uitgangspunten van de spoorplannen destijds dat alles eenvoudiger, duidelijker en gebruiksvriendelijker moest worden.

Ik betreur dat, wanneer wij nu kijken naar de situatie sinds 15 oktober 2025 toen de nieuwe tarieven van kracht werden, er eigenlijk niets lijkt te zijn gedaan met de opmerkingen die al lang geleden, zelfs vóór de huidige legislatuur, werden geformuleerd. Er is misschien overleg geweest, maar in wezen is alles gebleven zoals het was.

De senioren klagen nu ook dat het sinds 15 oktober 2025 ingevoerde systeem onoverzichtelijk is. Wat wij destijds hebben voorspeld, gebeurt nu ook. Dat blijkt ook uit de krantenartikelen en de commentaren van de belangenverdedigers van de treinreizigers.

Er is een korting van 40 %. Wie een bepaalde kaart heeft, krijgt daar nog eens 40 % korting bovenop. De kaart kost een bepaald bedrag, maar als een reiziger ze ineens voor een volledig jaar neemt, geldt een andere prijs. Het onderscheid tussen piek- en daluren begrijp ik wel, maar voor bepaalde treinreizigers is dat bijzonder moeilijk.

Sommigen dachten aanvankelijk dat zij 40 % korting kregen en nog eens 40 % met de treinkaart bij. Wanneer zij dan met een groep van meer dan vier tot vijftien personen zouden reizen, meenden zij dat zij nog eens groepskorting zouden krijgen. Dat is drie keer 40 %, dus 120 %, en dan zouden zij zelfs worden betaald om de trein te nemen. Ik begrijp dat dat een simplistische redenering is, maar het illustreert wel hoe verwarrend en moeilijk het systeem is.

De NMBS stelt dat elke treinreiziger automatisch het voor hem meest voordelige tarief zal krijgen. Dat zou er nog maar aan ontbreken. Ik meende dat dat altijd al het geval was. Dat kan ook kaderen in een bredere discussie over dienstverlening, loketten en TreinPunten. Hoe een en ander ook wordt aangepakt, online of via automaten, het lijkt mij vanzelfsprekend dat de NMBS een klant, een treinreiziger, niet te veel laat betalen, zeker niet als de dienstverlening dan nog te wensen overlaat.

Mijnheer de minister, daarom heb ik daarover een aantal vragen.

Hebt u of heeft iemand van uw kabinet de voorbije maanden overleg gehad met de NMBS over de invoering van de nieuwe tariefplannen? Indien ja, wat was de inhoud van het overleg?

Hebt u tijdens dat overleg de bezorgdheden over de gebruiksvriendelijkheid van het nieuwe systeem en het duurder worden van treinreizen over een lange afstand kenbaar gemaakt? Zo ja, met welk resultaat? Zo neen, waarom niet?

Hoe evalueert u de nieuwe tariefstructuur van de NMBS? Komt die tegemoet aan uw beleidsdoelstelling om meer mensen ertoe aan te zetten om de trein te nemen? Deelt u de stelling van de NMBS dat de nieuwe tariefstructuur ervoor zal zorgen dat meer mensen de trein nemen?

Is de groepskorting voor groepen van 4 tot 15 personen cumuleerbaar met andere kortingen? Hoe evalueert u de afschaffing van de meerrittenkaarten? Erkent u dat een dagtrip naar zee voor senioren vanuit Limburg moeilijker en duurder wordt binnen de nieuwe tariefstructuur van de NMBS? Zult u nog actie ondernemen om in overleg te gaan met de NMBS en te bekijken hoe bepaalde zaken eenvoudiger kunnen en hoe een forse prijsstijging voor langeafstandsritten kan worden verholpen?

Ik stel die laatste vraag om de volgende reden. Ik ben Limburger, maar er zijn wellicht nog andere plaatsen waar men met hetzelfde probleem wordt geconfronteerd, bijvoorbeeld als men vanuit Luxemburg de trein naar de kust wil nemen. Als een Limburgse senior dat wil doen, betaalt hij daar nu een pak meer voor dan voorheen. Bovendien wordt hij nog met een praktisch probleem geconfronteerd. Als hij bijvoorbeeld een dagje naar Blankenberge wil gaan, dan moet hij op tijd vertrekken. Dat is immers een lange treinrit en daardoor is hij verplicht om tijdens de piekuren te vertrekken, anders komt hij pas tegen de middag aan en is de dag al half voorbij. Als hij daar iets aan wil hebben, is hij dus verplicht om vroeg te vertrekken. Praktisch en prijstechnisch is dat geen verbetering.

De stelling van de NMBS is dat de tarieven beter zijn en dat meer mensen de trein zullen nemen, maar ik denk dat dat op bepaalde plaatsen zelfs het omgekeerde effect zal hebben.

Irina De Knop:

Dank u, meneer de voorzitter. U hebt de context van de vraag al duidelijk geschetst. Het spoorwegbedrijf verwacht dat 70 à 80 % van de reizigers minder of evenveel zal betalen. Tegelijkertijd verdwijnen echter een aantal rittenkaarten en ook de korting voor grote gezinnen. Dat laatste leidt tot de kritiek dat vooral grote gezinnen nu worden benadeeld.

Ook de reizigersorganisatie TreinTramBus heeft scherpe kritiek geuit. Volgens hen is het nieuwe systeem veel ingewikkelder dan aangekondigd, onder meer door de combinatie van piek- en daluren, verschillende kortingpercentages en cumulregels, die zelfs voor frequente reizigers moeilijk te begrijpen zijn.

Ik heb deze middag zelf de proef op de som genomen, mijnheer de minister, en ook wij waren redelijk verward over de talrijke parameters die je moet ingeven en over de reden waarom bepaalde tarieven worden toegepast. Ik begrijp ook de opmerking van de voorzitter dat er onvoldoende wordt gedifferentieerd in functie van het woon-werkverkeer.

Hoe beoordeelt u de kritiek op het nieuwe tariefsysteem, met name dat het te complex zou zijn en voor verwarring zal zorgen bij reizigers? Hoe zal de NMBS ervoor zorgen dat reizigers via loketten, automaten en online automatisch het voordeligste tarief krijgen, zeker bij gecombineerde kortingen?

Hoe wordt deze hervorming geëvalueerd op het vlak van betaalbaarheid, sociale rechtvaardigheid en toegankelijkheid voor gezinnen, frequente reizigers en mensen met beperkte middelen? En hoever staat het aangekondigde overleg over een intermodaal tarief met De Lijn, de MIVB en de TEC? Pas met zo’n geïntegreerd tarief zullen reizigers immers vlotter verschillende vervoersmodi kunnen combineren via één ticket. Dit wordt allang aangekondigd en we kijken uit naar het resultaat.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, er is inderdaad net een nieuwe tariefstructuur aangekondigd. In mijn omgeving vallen veel gemengde reacties te horen. Veel mensen zijn tevreden dat ze op een goedkopere manier de trein kunnen nemen, bijvoorbeeld in de daluren is er een aanzienlijk prijsverschil in vergelijking met vroeger. Ook voor jongeren zijn er interessante opties ingevoerd.

Anderzijds is er nog ruimte voor verbetering wat de communicatie betreft. Elke hervorming vergt een aanpassing van de reizigers, waardoor dat nooit helemaal vlot verloopt. Toch moet de overheid zorgen voor een heldere communicatie.

In dat verband wil ik vragen of u al hebt nagedacht over manieren om duidelijker te communiceren, zodat klanten gemakkelijk kunnen achterhalen welke optie het goedkoopst is wanneer ze een treinticket kopen. Kan dat bijvoorbeeld via de NMBS-app of aan de automaten in de stations, met een duidelijk overzicht? Daarover moet grondig worden nagedacht.

Het andere deel van mijn vragen betreft het combiticket, dat voor onze partij al lang een strijdpunt is. Wanneer mensen bijvoorbeeld een daguitstap naar de kust willen maken, moeten ze vaak verschillende vervoersmaatschappijen gebruiken. Het zou dus bijzonder nuttig zijn als men daarvoor één enkel, eenvoudig ticket kon kopen.

Ik heb vernomen dat de NMBS samen met De Lijn, de MIVB en de TEC een voorstel in die zin heeft uitgewerkt. Volgens de berichtgeving hebben de verschillende ministers van Mobiliteit dat voorstel ook positief onthaald en zou er in maart een concreet plan worden uitgewerkt. Mijn vraag, mijnheer de minister, is of u meer informatie kunt geven over de timing en over hoe ervoor gezorgd kan worden dat het combiticket zo snel mogelijk op de markt komt.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, comme mes collègues l'ont annoncé et répété, la SNCB a récemment présenté ce qu'elle qualifie de la plus grande réforme tarifaire des 30 dernières années, laquelle entrera en vigueur le 15 octobre prochain.

Si cette nouvelle grille se veut plus transparente et avantageuse pour une majorité d’usagers, elle suscite néanmoins des interrogations quant à certains suppléments, notamment ceux appliqués au transport des vélos et des animaux. Les voyageurs accompagnés d’animaux domestiques continuent également de s’acquitter d’un supplément de trois euros, tandis que le tarif des vélos, pour sa part, évolue de différentes manières.

Alors que les pouvoirs publics encouragent activement la mobilité durable et l'intermodalité, le tarif appliqué aux bicyclettes, lui, connaît une hausse. Il passe de quatre à cinq euros en semaine, tandis que le prix sera de trois euros en heures creuses, les week-ends et jours fériés. Cette évolution contraste avec une volonté affichée de favoriser l'usage combiné du train et du vélo, pourtant essentielle à la transition écologique et à la réduction du trafic routier.

Monsieur le ministre, premièrement, quelles sont les raisons justifiant le maintien, voire l’augmentation du tarif pour le transport des vélos dans les trains, alors même que la mobilité douce est de plus en plus promue? Deuxièmement, combien de voyageurs ont-ils payé annuellement ce supplément vélo au cours des cinq dernières années? Quelle évolution observons-nous sur cette période? Qu'en est-il du tarif appliqué aux animaux domestiques? Troisièmement, quelle est la recette annuelle générée par ces suppléments, ventilée entre les vélos et les animaux domestiques ? Quatrièmement, une révision de ces tarifs est-elle envisagée dans le futur afin d’encourager davantage les combinaisons train-vélo? Pour conclure, monsieur le ministre, une taille minimale est annoncée concernant les suppléments pour animaux. Cependant, aucune mention n’est faite d’une taille maximale, qui pourrait pourtant encadrer certains excès liés notamment aux nouveaux animaux de compagnie.

Dorien Cuylaerts:

Vorige week is het nieuwe tariefsysteem van de NMBS in werking getreden. Het was de bedoeling dat dit systeem eenvoudig en voordelig zou zijn voor iedereen. In de praktijk blijkt het echter behoorlijk ingewikkeld te zijn. Ik denk dat de handleiding van een IKEA-meubel vaak eenvoudiger te begrijpen is. Wie korting wil, moet misschien een extra kaart aanschaffen. Maar dan rijst de vraag: hoe vaak neem ik de trein? Moet ik dan een maandelijkse of een jaarlijkse kaart kopen? Wordt het dan effectief goedkoper of kom ik achteraf bedrogen uit?

De doelstelling is om meer reizigers op de trein te krijgen. Een tariefsysteem kan daar zeker toe bijdragen en zal wellicht tot gevolg hebben dat meer reizigers de trein nemen. Belangrijker zijn echter de stiptheid, de kwaliteit en de betrouwbaarheid. Dat is wat de reiziger echt bezighoudt. Dat neemt niet weg dat de nieuwe tarieven zeker positieve aspecten hebben. Iets waar een treinreiziger echter wél van wakker ligt, is de communicatie. Als de NMBS slechts een week voor de inwerkingtreding van de nieuwe tarieven begint te communiceren, lijkt mij dat eigenlijk te laat. Er rijzen dan honderden vragen bij de reizigers. Ze moeten zelf uitzoeken hoe ze het goedkoopste tarief kunnen bekomen. Ik denk dat we daar toch wat meer aandacht aan moeten besteden. Die gebrekkige communicatie komt eigenlijk bij elk thema dat de NMBS aanbelangt terug.

Waarom communiceert de NMBS pas een week voor de start van de nieuwe tarieven? Het gaat hier om de grootste tariefwijziging in jaren en heel wat reizigers zitten met vragen. Hoe wordt ervoor gezorgd dat de treinreizigers binnen het nieuwe systeem steeds het goedkoopste treinticket aangeboden krijgen, zowel online, aan de loketten als aan de ticketautomaten? Zal de ticketautomaat bijvoorbeeld ook naar het geboortejaar vragen? Welke actoren waren allemaal betrokken bij deze nieuwe tariefbepaling?

Er is al geruime tijd sprake van een geïntegreerd combiticket voor trein, tram, bus en metro. Zult u hier verder werk van maken? Zo ja, tegen wanneer mogen we resultaat verwachten?

Gilles Foret:

Monsieur le ministre, les quatre ministres belges de la Mobilité ont récemment annoncé leur volonté commune de concrétiser d'ici le printemps 2026 la mise en place d'un système pay-as-you-go, permettant d'utiliser tous les modes de transports – métro, bus, train et tram – avec un seul et même titre de transport.

Ce projet, discuté lors de la dernière conférence interministérielle de la Mobilité, vise donc à rendre le réseau belge plus fluide, plus interconnecté, plus cohérent pour les usagers. Il repose sur un principe simple: le voyageur paye automatiquement le meilleur tarif, quel que soit l'opérateur emprunté. Un modèle inspiré du SwissPass a été évoqué. L'alliance SwissPass, pour rappel, fédère 250 entreprises de transport et 20 structures tarifaires en Suisse. Les bénéfices d'un tel dispositif seraient considérables: simplification des déplacements multimodaux, réduction des barrières tarifaires, gain de temps et attractivité accrue des transports publics.

Cependant, ce chantier implique aussi d'importants défis techniques et institutionnels: l'harmonisation des systèmes de billetterie, l'interopérabilité numérique, la protection des données et la répartition des recettes entre opérateurs.

Dès lors, monsieur le ministre, permettez-moi de vous poser les questions suivantes: pouvez-vous préciser le rôle exact du niveau fédéral et plus particulièrement celui de votre cabinet dans la coordination du projet entre les différentes entités? Quelle méthodologie et quel calendrier sont envisagés pour aboutir à une proposition concrète d'ici le printemps 2026? La SNCB, en tant qu'acteur clé du réseau national, participe-t-elle déjà à des projets pilotes ou à des tests techniques visant à évaluer la faisabilité du système? Enfin, comment garantir que ce ticket unique n'entraîne pas de surcoût pour les voyageurs et respecte pleinement la neutralité tarifaire entre opérateurs régionaux et fédéraux?

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour vos réponses et pour votre engagement en faveur d'une mobilité intégrée, fluide et accessible à tous, en ligne avec les objectifs européens de connectivité et de décarbonation des transports.

Farah Jacquet:

Monsieur le ministre, la nouvelle grille tarifaire pour les usagers vient d'entrer en vigueur. Je dois avouer que cette nouvelle grille est plutôt complexe, et de nombreuses associations de navetteurs sont du même avis. En outre, avec l'instauration de cette nouvelle grille, nous assistons à la disparition des billets avantageux pour les seniors, qui sont remplacés par des tickets de week-end qui sont 20 % plus chers qu'avant, par des prix variables selon l'heure de départ, par des trajets qui sont plus longs ou plus chers, ou encore par la disparition des zones.

Pensez-vous que la majorité des travailleurs choisissent leurs heures de travail? Pourquoi pénaliser ces personnes et les faire payer plus cher quand elles voyagent en heure de pointe? De façon plus générale, comment justifiez-vous la hausse du prix des tickets pour certains trajets? Confirmez-vous les dires de la SNCB selon lesquels 80 % des voyages coûteront le même prix voire moins qu'avant? Quel rôle avez-vous joué dans l'élaboration de cette nouvelle grille tarifaire?

Comment expliquez-vous l'absence de concertation avec les associations de navetteurs et des organisations telles qu'OKRA, qui défendent nos aînés? Testachats et Unia dénoncent le fait que le Flex Abonnement ne reste disponible que sur l'application de la SNCB et non plus au guichet. Que faites-vous pour mettre fin à cette discrimination? Que comptez-vous faire pour rendre le train véritablement plus accessible dans les mois et les années à venir?

Enfin, est-ce exact qu'il existe un projet suivant lequel l'accompagnateur de train ne pourrait plus vendre de tickets à l'intérieur de son train, de sorte qu'il passera son temps à faire des constatations et encourra donc davantage de risques de se faire agresser? Je vous remercie.

Dimitri Legasse:

Monsieur le ministre, le nombre d'intervenants et de questions témoigne de l'importance du problème soulevé. Moi-même, j'ai reçu une avalanche de commentaires et de questions dans ma sous-région. Pourtant, je n'habite ni à Virton, ni à Trois-Ponts, ni dans le Limbourg. Donc, en théorie, le nombre de kilomètres ne devrait pas influencer autant. Il faut donc avoir le bon âge, être situé à la bonne distance et partir aux bonnes heures – ce qui n'est guère aisé si l'on prend les trois exemples ci-dessus. Enfin, soit!

La SNCB a lancé sa nouvelle offre tarifaire, laquelle n'avait jamais été revue dans de pareilles proportions depuis trente ans. Elle fut pourtant communiquée la veille ou deux jours avant par l'opérateur au grand public. Selon la SNCB, 80 % des voyageurs paieront leur trajet en train moins cher. Toutefois, à y regarder de plus près, si j'en crois également les nombreux commentaires et questions, non seulement cette nouvelle tarification est très complexe (Mme Cuylaerts proposait de faire vendre ses tickets par une préposée Panos, mais ce n'est pas gagné au vu de la complexité…), mais de surcroît certaines catégories de voyageurs paieront davantage. Les familles nombreuses seront pénalisées avec la fin de la carte famille nombreuse. Les seniors qui ne sont pas nés la bonne année verront le prix de leur ticket augmenter pratiquement dans tous les cas. Dans certains cas, les billets week-end seront, malgré tout, plus onéreux. J'ai d'ailleurs des témoignages et des chiffres à vous soumettre à ce propos. Par ailleurs, en supprimant les offres "Youth Ticket", "Multi" ou "Local Multi", ce sont les jeunes et même certains adultes qui verront également leur facture augmenter.

Si je prends l'exemple du trajet Tubize-Bruxelles, la carte "Multi" à 32 euros permettait auparavant d'effectuer un trajet pour 3,2 euros. Avec la nouvelle offre, ce même trajet passe à 5,4 euros en heure de pointe. Les nouveaux abonnements "Flex" reviennent toujours plus cher que la carte "Local Multi". Les abonnements intégraux sont moins onéreux, mais seulement si vous voyagez cinq jours par semaine et restent très coûteux à l’achat. Avec la carte "Train +", l’offre devient intéressante… seulement le week-end. En heures creuses, cela revient toujours plus cher que la carte "Local Multi".

La SNCB se défend en affirmant que le coût de la carte "Train+" est de 4 euros par mois ou de 32 euros à 48 euros par an ou encore que la tarification au kilomètre rendra les trajets plus intéressants. Un trajet aller-retour de Nivelles à Bruxelles coûte toujours 14,4 euros sans la carte "Train +" en heures pleines. C’est seulement en heures creuses que le tarif devient plus intéressant. Je vais arrêter là mes exemples, parce que j'en ai encore des dizaines.

Monsieur le ministre, jugez-vous opportun d’augmenter les tarifs pour les seniors, les familles nombreuses, les jeunes et certaines catégories d’adultes? Pensez-vous qu’en pénalisant toute une série d’acteurs, on parviendra à l’objectif de hausse de 30 % du nombre de voyageurs d’ici 2032? Poser la question, c'est y répondre. Pourquoi acheter une carte Train+ qui n’apporte pas de réduction en heures pleines et qui a un coût? Allez-vous renforcer l’offre de trains en heures creuses, là où les offres de la SNCB seront plus intéressantes?

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, le 15 octobre dernier, la SNCB a lancé sa nouvelle grille tarifaire, accompagnée du nouveau système d’abonnement Train+. Selon la société, cette réforme vise à rendre les trajets plus avantageux pour les voyageurs réguliers et à simplifier l’offre. Mais dans les faits, les nouveaux tarifs sont globalement plus chers pour la majorité des usagers, à l’exception de ceux qui souscrivent à ce nouvel abonnement.

La SNCB prétend vouloir diminuer les coûts pour les voyageurs grâce à Train+, en proposant même une réduction de 50 % jusqu’à la fin de l’année. Cependant, derrière cette apparente promotion se cache une réalité moins flatteuse: les tarifs augmentent pour tous les autres. En d’autres termes, seuls les détenteurs du nouvel abonnement bénéficient de prix équivalents ou légèrement inférieurs à ceux d’avant, tandis que les voyageurs occasionnels ou non abonnés se retrouvent pénalisés.

Ce système, plus complexe et moins lisible, va donc à rebours de l’objectif de rendre le train plus accessible. Les trajets courts et non fréquents, comme ceux reliant les grandes villes à leurs périphéries, deviennent plus chers et donc moins attractifs. Or, ce sont précisément ces déplacements qu’il faudrait encourager pour réduire l’usage de la voiture et les émissions polluantes.

Par ailleurs, les seniors apparaissent comme les grands perdants de cette réforme. Plusieurs associations, dont Le Gang des Vieux en Colère, dénoncent une hausse des prix pouvant atteindre 76 % pour certaines catégories de voyageurs âgés. Cette augmentation injustifiée ne risque pas seulement de freiner leur mobilité, mais aussi d’accroître leur isolement — avec, à terme, un coût social et humain plus large pour la collectivité.

Monsieur le ministre,

Quelle est la position du gouvernement face à cette nouvelle grille tarifaire, qui semble contredire les ambitions fédérales en matière de mobilité durable et d’accessibilité sociale? Pouvez-vous nous indiquer combien de voyageurs ont déjà souscrit un abonnement Train+, et quelles sont les projections à moyen terme? Enfin, le gouvernement entend-il mettre en place des mécanismes de compensation ou de soutien pour les catégories de voyageurs pénalisées par ce nouveau système, en particulier les étudiants, les seniors et les usagers occasionnels?

Je vous remercie.

Serge Hiligsmann:

Monsieur le ministre, la nouvelle grille tarifaire de SNCB a supprimé les avantages liés à la carte famille nombreuse, qu'on pouvait considérer comme un acquis social soutenu depuis de nombreuses décennies par la Ligue des familles. Certes, les avantages en faveur des jeunes seront maintenus et étendus à tous les jeunes, c'est une bonne chose, mais la carte famille nombreuse s'adressait également aux parents de ces familles.

Pouvez-vous nous expliquer quelles sont les raisons qui justifient l'abandon de ce tarif, émanant de vos prédécesseurs notamment, ou quelles sont les réductions prévues pour ces familles? Je vous remercie pour votre réponse.

Jean-Luc Crucke:

Geachte collega’s, het is belangrijk dat het openbaar vervoer soepel en geïntegreerd functioneert voor de reizigers. Zij willen vooral een gemakkelijke manier om verschillende vormen van openbaar vervoer te combineren.

Dat betekent gecoördineerde uurroosters van trein, tram en bus, kwalitatieve realtime reisinformatie en de mogelijkheid om met één ticket te kunnen reizen. In dat kader neemt de NMBS actief deel aan de door de vier maatschappijen gevormde werkgroepen die zich buigen over de invoering van geïntegreerde ticketing. Deze samenwerking moet tegen het voorjaar van 2026 resulteren in een concreet voorstel dat niet enkel technische, maar ook financiële, commerciële en governanceaspecten zal omvatten. De vier operatoren zullen daarvoor een roadmap voorstellen.

Vanaf het moment dat ik minister van Mobiliteit werd, was de integratie van het vervoer een prioriteit. Ik heb een bespreking daarover opgestart met de operatoren en de gewestministers. Vervolgens hebben de vier operatoren samen een pay-as-you-go -oplossing voorgesteld, waarbij de reiziger met één ticket kan reizen, met ofwel de berekening van de correcte prijs aan het einde van de reis of een vooraf vastgelegde prijs. Dat ticket moet de reiziger in staat stellen om met één vervoerbewijs gebruik te maken van de diensten van de verschillende vervoermaatschappijen, zonder bijkomende kosten bij overstap.

Mijnheer Troosters, het is te vroeg om uw concrete vragen te beantwoorden. Alle technische, commerciële en financiële aspecten moeten nog bestudeerd worden. Ook de inkomstenverdeling tussen de operatoren vormt hierbij een belangrijk aandachtspunt dat verdere analyse vereist. Ik wil benadrukken dat de NMBS recent haar tariefbeleid betreffende de niet-gereguleerde tarieven grondig heeft herzien.

Het dubbele doel is het systeem te vereenvoudigen en het voordeliger te maken voor de meerderheid van de reizigers. Deze twee doelstellingen passen binnen het beleid om tegen 2032 30 % meer reizigers aan te trekken. De NMBS heeft mij een eerste feedback gegeven sinds de lancering op 15 oktober. Op enkele kleine kinderziekten na die erbij horen wanneer je een nieuw systeem van deze omvang opzet, zijn de aanpassingen zeer goed verlopen. Het is een mooi resultaat voor alle teams binnen de NMBS die hier hard aan hebben gewerkt.

Het trein-bustarief maakt deel uit van de niet-gereguleerde tarieven en valt dus onder de commerciële vrijheid van de NMBS.

Je résume brièvement la révision. Je rappelle qu'elle ne vaut pas pour les abonnements, parce que j'ai entendu des exemples donnés pour des abonnements. On n'a absolument pas touché aux abonnements. Il faut quand même, quand on pose des questions, vérifier un peu ses sources d'informations. On parle ici bien des tickets.

Désormais, tous les billets suivent une règle simple et transparente. Le prix dépend de la distance parcourue, sans formule complexe ni exception. Cette approche permet une meilleure lisibilité du tarif, tout en introduisant des réductions ciblées très intéressantes pour différents profils d'utilisateurs. Cela signifie aussi que, quel que soit le canal d'achat choisi, le système propose toujours automatiquement le tarif le plus avantageux pour le trajet demandé et qu'il n'y a pas de différence de prix entre les canaux d'achat. Concrètement, 70 à 80 % des voyageurs paieront moins cher, ou autant qu'aujourd'hui.

Les trajets en train seront moins chers, surtout pendant les heures creuses, le week-end et pour ceux qui voyagent régulièrement. Pour les longues distances, comme c'est souvent le cas pour les habitants de la province de Luxembourg, le prix maximal par trajet pour un billet standard en deuxième classe diminue de 20 %, parce que le plafond pour les calculs n'est plus fixé à 150 km, mais à 120 km.

Een belangrijke vernieuwing is de nieuwe Train+, die een bijkomende korting van 40% biedt tijdens bepaalde dagen, uren en weken, met een maximaal voordelig tarief van 14 euro per rit – zelfs tijdens de piekuren. Met andere woorden, hoe meer men reist, hoe groter de korting wordt. In het begin kan deze kaart misschien wat complex lijken, maar na één of twee ritten zal iedereen vertrouwd zijn met het systeem. Vaak hebben mensen het moeilijk met verandering.

Voor jongeren, senioren en personen met een verhoogde tegemoetkoming zijn de voordelen nog groter. Zij genieten een permanente korting van 40%, cumuleerbaar met een bijkomende korting van 40% tijdens de daluren en in het weekend. Dat komt neer op een totale korting tot 64%, met een maximale prijs van 5,50 euro per rit. Dit biedt ruimere mogelijkheden en meer flexibiliteit, zonder verplichting tot een heen- en terugbiljet of tijdsbeperking.

Prenons l'exemple d'une personne de plus de 65 ans qui souhaite voyager de Luxembourg vers la Côte. Grâce à la nouvelle offre, cette personne peut partir très tôt, et ce, pour seulement 5,5 euros l'aller simple. Celui ou celle qui souhaite séjourner – ce qu'il ne pouvait pas faire auparavant – celui ou celle qui souhaite séjourner un ou plusieurs jours n'a pas besoin d'acheter deux billets aller-retour et paie simplement 2 x 5,5 euros par trajet, ce qui était impossible auparavant. Pour ceux qui planifient des excursions d'un jour ou de voyages de plusieurs jours ou de longue distance, cette formule est donc souvent plus avantageuse qu'aujourd'hui.

De plus, cette nouvelle approche permettra à la SNCB de proposer des tarifs très compétitifs pour les courtes distances, ce qui est actuellement beaucoup moins le cas. On m'a encore aujourd'hui montré un calcul, en comparaison avec la France. Je pense que si vous étiez parlementaire français, vous mangeriez le ministre.

Het systeem wordt ook intuïtiever. Het voordeligste tarief wordt voortaan automatisch voorgesteld, ongeacht of men via de app, het loket of de automaat een ticket koopt. Elke reiziger kan bovendien zijn persoonlijk voordeel simuleren op de website van de NMBS.

Autres mesures accompagnant cette réforme pour encourager la mobilité durable: une réduction de 30 % le weekend pour tous, sans condition; combinée avec la carte train+, une réduction supplémentaire de 40 % est accordée, ce qui représente une réduction totale de 58 %, soit un avantage supérieur à celui en vigueur actuellement; une réduction pour groupe à partir de quatre personnes; un tarif vélo plus avantageux en dehors des heures de pointe; le voyage entièrement gratuit pour les enfants de moins de 12 ans, jusqu'à quatre enfants par adulte.

Tot slot wil ik benadrukken dat deze hervorming niet bedoeld is om een tegenstelling te creëren tussen landelijke en stedelijke gebieden, maar om de trein aantrekkelijker, eenvoudiger en eerlijker te maken, waarbij wordt gegarandeerd dat niemand meer betaalt dan de werkelijke waarde van zijn traject en dat iedereen automatisch het beste beschikbare tarief geniet.

Ik kom nu tot enkele specifieke vragen van collega’s.

Mijnheer Troosters, de groepskorting voor minigroepen is niet cumuleerbaar met andere kortingen. De korting die wordt toegekend aan een minigroep, geldt omdat men samen reist en staat dus los van bijvoorbeeld de voordeelkaart.

Monsieur Dufrane, le tarif pour le transport d'un vélo change également. Actuellement, les voyageurs payent 4 euros par trajet. Dans la nouvelle offre, ce sera 3 euros en heures creuses et le weekend et 5 euros en heures de pointe. Un vélo pliable peut toujours être transporté gratuitement quel que soit le moment. La SNCB souhaite encourager les voyageurs à emporter leur vélo, autant que possible en heures creuses, lorsque les trains sont moins fréquentés. Un tarif gratuit n'est pas envisageable, même si le nombre de places pour vélos augmente dans les trains et que notre ambition est de les augmenter encore. Ce nombre est encore, reconnaissons-le, limité.

Ook het aankoopproces van het huisdiersupplement is vernieuwd. Het supplement moet worden toegevoegd na het selecteren van de reizigers bij het boeken van het ticket. De regels zijn duidelijker gecommuniceerd en het aanbod blijft grotendeels hetzelfde, met een vaste prijs voor het supplement en gratis vervoer voor kleine dieren in een kooi of mand.

Mevrouw Cuylaerts, de verkoopautomaat vraagt inderdaad naar de geboortedatum of leeftijd van de reiziger, zodat het systeem kan bepalen of men recht heeft op bijvoorbeeld het jongeren- of seniorentarief. Dat is nodig om automatisch de juiste korting toe te passen. Ook online, via de website en de app, en aan het loket wordt gevraagd naar de relevante gegevens, zoals leeftijd, recht op verhoogde tegemoetkoming en bezit van een voordeelkaart. Op basis daarvan wordt automatisch het voordeligste tarief voorgesteld.

Het overleg en de communicatie over het nieuw tariefaanbod zijn al zeer lange tijd aan de gang. Al sinds 2023 is er intensief overleg met uiteenlopende stakeholders over de nieuwe aanpak en de impact ervan. Zowel met het RGCT als met de reizigersorganisaties en seniorenverenigingen vond herhaaldelijk overleg plaats. De NMBS heeft al meermaals gecommuniceerd over de veranderingen. In de lanceringscampagne ligt de focus op het zo breed mogelijk informeren van de reiziger via talrijke kanalen.

Nu antwoord ik op de vraag van de heer Aerts, ook al is hij afwezig. De NMBS heeft haar personeelsleden gemobiliseerd en bedankt om zich in te zetten als ambassadeurs bij de lancering van het nieuw tariefaanbod. Hun inzet is essentieel om de klanten te begeleiden en om van dat project een succes te maken.

De bijkomende tijdelijke kortingen op de Train+-kaart lijken me een zeer goede zaak en ik had niet verwacht dat de oppositie kritiek zou hebben op het feit dat we de reizigers minder laten betalen.

De aanpassingen aan de reglementering, bijvoorbeeld inzake de zones, houden verband met de noodzaak om controles op dalurentickets mogelijk te maken. Die aanpassingen gelden dan ook uitsluitend voor tickets, niet voor abonnementen.

De lancering wordt ondersteund door een grootschalige mediacampagne via televisie, radio, affiches, eigen schermen, websites, sociale media enzovoort. Op de website is ook een simulator beschikbaar waarmee men aan de slag kan met het nieuw productaanbod en de voordelige Train+-kaart, evenals verschillende tutorials en instructievideo’s.

De NMBS doet er alles aan om de reiziger optimaal te ondersteunen. De klantendienst en het callcenter worden versterkt. Sinds 15 oktober zijn er extra stewards aanwezig in de stations, ook op plaatsen waar normaal geen personeel is, om klanten te helpen bij hun aankoop. Er worden flyers verspreid met een duidelijke uitleg en voorbeelden.

In totaal zijn er 500 mensen actief in de stations om te helpen bij de lancering.

Mevrouw De Knop, het verdwijnen van het voordeel voor grote gezinnen is al eerder toegelicht. De samenleving is veranderd, en dus verandert het tariefaanbod mee. We evolueren naar een verhaal waarbij alle kinderen korting krijgen, niet enkel die van grote gezinnen.

Je passe aux questions concernant le tarif forfaitaire national. La SNCB reconnaît l'importance d'une offre de transport public fluide et intégrée pour les voyageurs.

Un tarif forfaitaire national n'est actuellement pas réalisable ou aurait un impact financier important. D'après les échanges avec la SNCB, ce n'est pas non plus ce que les voyageurs attendent. Ceux-ci souhaitent surtout une manière simple de combiner différents modes de transports publics, ce qui implique des horaires coordonnés pour les trains, trams et bus, des informations de voyage qualitatives en temps réel et la possibilité de voyager avec un seul billet. Ils souhaitent également qu'un voyageur passant d'un mode de voyage à un autre ne soit pas pénalisé financièrement. Ceci nécessite indéniablement une réintégration tarifaire au bénéfice des voyageurs.

Dans ce cadre, la SNCB participe activement, sur demande des ministres de la Mobilité des différentes entités réunis en Conférence interministérielle de la Mobilité, au groupe de travail formé par les quatre sociétés de transport public qui se penchent sur la mise en place d'un billet intégré.

Cette collaboration devrait aboutir au printemps 2026 à une proposition concrète qui inclura non seulement des aspects techniques mais aussi des aspects financiers, commerciaux et de gouvernance. Les quatre opérateurs proposeront une feuille de route qui sera soumise à l'approbation des ministres, du moins en ce qui concerne ses modalités.

Het is nog te vroeg om op uw concrete vraag te antwoorden. Het technische en financiële aspect moet, zoals gezegd, nog bestudeerd worden.

Tot slot, dames en heren, merk ik op dat bij elke hervorming de verliezers het hardst roepen, terwijl de zwijgende winnaars ruim in de meerderheid zijn. Ik hoop dat de vragenstellers enkele dagen geleden de lezersbrief van een tevreden 65-plusser hebben gelezen in Het Nieuwsblad. Hij durfde te wedden dat de meeste 65-plussers die regelmatig de trein nemen, zij die er eigenlijk voor zorgen dat er nog volk in de trein zit tijdens de daluren, ook tevreden zullen zijn.

Je rappelle que cette modification tarifaire a fait l'objet d'un accord unanime au sein du conseil d'administration. Parfois je me demande comment fonctionne la communication chez certains.

Je n'ai évidemment pas à donner de conseils aux parlementaires mais il y a visiblement, à juste titre, un intérêt pour le système intégré.

Mijnheer de voorzitter, in uw plaats zou ik een zending organiseren naar Zwitserland, ook met volksvertegenwoordigers van de gewesten. Ik raad u dat gewoon aan, ik kan niet in uw plaats beslissen. U doet met dat advies wat u wilt.

Concernant la remarque sur la majorité des travailleurs qui ne choisissent pas leurs heures de travail, vous avez tout à fait raison. Ils sont astreints à un horaire de travail, mais souvent ils disposent d'un abonnement. C'est la raison pour laquelle cette réforme n'impacte pas les abonnements. Ceux qui prennent le train souvent sont privilégiés car ils prennent un abonnement. Il n'y a pas de modification concernant les abonnements.

Carmen Ramlot:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Une fois de plus il s'agit du combat légitime pour la défense des intérêts du sud-est rural wallon, du Luxembourg et de leurs habitants. Le respect de tous les citoyens, cela ne se négocie pas. L'égalité des Belges devant la loi et devant l'État ne se négocie pas non plus. Il s'agit de respect et d'égalité. Je m'y attelle. Je ne parle pas de n'importe quelle égalité. Je parle d'une égalité différenciée, construite sur les spécificités et les différences de situation, mais remplissant l'exigence de justice pour tous au travers de solutions nuancées. Ce que nous réclamons, ce n'est ni plus ni moins que l'égalité dans la différence.

Sans mettre en cause la véracité de vos propos, je suis quand même dubitative. J'ai un doute lorsque vous parlez de 5,50 euros pour aller jusqu'à la mer au départ du Sud Luxembourg. J'ai plusieurs retours – en cette période de vacances – de personnes que je côtoie régulièrement qui me disent avoir payé 64 euros. S'y sont-elles mal pris? Logiquement, si elles s'y sont mal pris et que votre système autorise d'office la meilleure des solutions, c'est qu'il y a peut-être un problème de logiciel! C'est donc à vérifier.

Frank Troosters:

Mijnheer de minister, de antwoorden op mijn twee vragen en mijn interpellatie zal ik opnieuw beluisteren, omdat ik meen dat ik het antwoord heb gemist op mijn vragen over het fietssupplement op de trein, maar mogelijk heb ik mij onvoldoende geconcentreerd doordat ik soms met andere zaken bezig was. Als dat antwoord niet gegeven blijkt te zijn, zal ik de vraag eventueel opnieuw indienen. Ik ga daar dus niet nader op in.

Ik heb u horen spreken over het eengemaakt vervoerticket. Als ik het goed begrijp, is er al een voorstel. Er zijn echter nog een aantal zaken die moeten worden bekeken, zoals de verrekening vooraf of achteraf.

Ik begrijp dat het allemaal erg technisch is. Mogelijk ga ik in tegenstelling tot de NMBS wat te snel in de materie. Ook dat zal ik echter nader opvolgen. Het onderwerp valt in dit debat enigszins tussen de plooien, maar is wel een debat op zich waard.

Wat mijn interpellatie betreft, ben ik enigszins verbaasd over uw antwoord. Het gaat over de cumuleerbaarheid. Er moeten dus verschillende elementen worden opgeteld. Daarbij komen nog de percentages en de mogelijkheid om een kortingkaart te combineren, wat het geheel nog complexer maakt. De prijs varieert dan ook nog eens afhankelijk van de gebruikte basis. Ook de fietstarieven wisselen, afhankelijk van het tijdstip. Groepskortingen zijn dan weer niet cumuleerbaar, andere kortingen wel. Naar mijn mening voldoet dat niet aan de definitie van ‘eenvoudig.’ Wij zijn dagelijks met de materie bezig en kunnen dat nog volgen. Ik probeer mij echter te verplaatsen in het hoofd van Jan Modaal, die een uitstap wil maken en overweegt om daarvoor eens de trein te nemen en het openbaar vervoer te gebruiken. Hij wordt dan met die complexiteit geconfronteerd. Ik ben ervan overtuigd dat de tariefstructuur voor die mensen niet eenvoudig is.

Er is bovendien niet overal voldoende dienstverlening om de mensen duidelijk en goed te informeren. Sommige mensen zijn bovendien digitaal niet in staat om te doen wat vele anderen wel kunnen.

Ik ben er dan ook van overtuigd dat het systeem niet eenvoudig is. Onze partij wordt daarin bijgetreden door verschillende organisaties, onder meer OKRA en TreinTramBus. Dat zijn niet de eerste de beste. De heer Meukens, voorzitter van TreinTramBus, is bovendien behoorlijk beslagen inzake spoorwegkwesties. Ik durf dan ook te betwijfelen dat een en ander zomaar kan worden afgedaan met de stelling dat het systeem niet ingewikkeld is.

U geeft ook aan dat het niet de bedoeling is om een tegenstelling te creëren tussen landelijke en stedelijke gebieden. Nochtans gebeurt dat exact nu. In bepaalde landelijke uithoeken – ik laat in het midden of Limburg daartoe mag worden gerekend, zoals sommigen graag doen – ontstaat wel degelijk een tegenstelling in vergelijking met andere regio’s, aangezien die uithoeken te maken krijgen met prijsverhogingen voor langere afstanden. In mijn ogen wordt die tegenstelling net door het systeem gecreëerd.

Ik ben dan ook niet tevreden met het antwoord dat ik heb gekregen. Ik had gehoopt dat ter zake toch nog stappen zouden worden gezet.

In zekere zin had ik al gevreesd dat verwezen zou worden naar de midterm review in 2028, wat ik al veel te laat zou vinden. Ik zal het dossier blijven opvolgen. De eerste reacties van verschillende mensen tonen aan dat ze het systeem behoorlijk ingewikkeld vinden. Ik zal daar zeker de vinger aan de pols houden en daarover nog bij u terugkomen.

Ik neem nog twee opmerkingen mee. Ik neem akte van uw suggestie om met de commissie eventueel een bezoek te brengen aan Zwitserland. Dat ligt op tafel. Ik kan u wel zeggen dat wij dat met de trein zullen doen, niet met het vliegtuig.

Uw laatste opmerking, over de raad van bestuur van de NMBS, is zeer terecht. Die opmerking ligt in de lijn van het vorige actuadebat, waarin ik inzake de beheersovereenkomst heb gezegd dat sommige partijen hier nu oppositie voeren of verontwaardigd zijn over zaken die ze zelf mogelijk hebben gemaakt. Uw maakt een terechte opmerking over de raad van bestuur. Met Vlaams Belang maken we daarvan geen deel uit en ik voel me daardoor dus niet aangesproken, misschien andere leden wel.

Aangezien uw antwoord mij niet echt tevreden stelt, dien ik een motie van aanbeveling in.

Irina De Knop:

Het is nog altijd het recht van de oppositie om oppositie te voeren. Wanneer in het verleden mogelijkheden zijn gecreëerd, is het wel de bedoeling dat die correct worden toegepast. Mijnheer de minister, ik denk dat u mogelijkheden hebt om bijvoorbeeld rekening te houden met de key performance indicators uit het vorige punt, zowel bij de interpretatie als bij de toepassing.

Mijnheer de minister, wat het debat dat nu aan de orde is, betreft, aangezien ik geen nieuwe vraag i mijn repliek mag stellen, zal ik ze houden voor een volgende keer. Hoe dan ook ben ik heel benieuwd of de kostendekkingsgraad met het nieuwe tariefsysteem zal verbeteren. Ik veronderstel van wel. Daarmee kom ik bij de essentie van mijn repliek. Finaal zullen de tickets meestal duurder worden. Er worden verschillende mooie voorbeelden aangehaald waarin dat niet het geval is, maar als de kostendekkingsgraad stijgt, weten we wat het echte antwoord is.

Met betrekking tot de complexiteit, ik begrijp dat een modernisering nodig is en mogelijk is. Ik denk echter dat eenvoudige tarieven bijdragen aan een betere klantvriendelijkheid. Ik denk ook dat mensen bereid zijn om meer te betalen wanneer ze daarvoor kwaliteit terugkrijgen. Dat is vandaag bij de NMBS niet het geval. Daarom wordt elke nieuwe tariefstructuur sowieso met argusogen bekeken. Als we één ding moeten doen, dan is het volgens mij de dienstverlening optimaliseren.

Oskar Seuntjens:

Ik dank de minister voor zijn antwoord.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je ne manquerai pas de revenir après l’analyse de certains éléments.

Dorien Cuylaerts:

Dank u wel, meneer de minister, voor uw antwoorden. De bedoeling van het nieuwe tariefsysteem is positief. Wij kunnen het alleen maar toejuichen dat reizigers goedkoper met de trein moeten kunnen reizen. Alleen horen we gemengde signalen: de ene reiziger is goedkoper af, de andere vindt zijn weg niet meer. Anderzijds is er inderdaad altijd een zwijgende meerderheid, die wel tevreden is.

In ieder geval blijven er een aantal pijnpunten. Een ervan is – ik blijf op deze nagel kloppen - de communicatie. Als ik het goed begrepen heb, is men reeds in 2023 gestart met overleg over het tariefsysteem. We zijn nu oktober 2025 en slechts een week voordat de tarieven ingaan, begint men pas aan de reizigers te communiceren. We willen allemaal meer reizigers op de trein, maar ze moeten wel gemakkelijker de weg vinden naar het juiste ticket. Waarom is het voor de NMBS zo moeilijk om meer met communicatie bezig te zijn? Communiceren kost geen geld en het helpt een groter draagvlak bij de reizigers te creëren. Ik denk dat daar opnieuw naar gekeken moet worden. Ik zal in mijn volgende vragen ook op de communicatie blijven hameren, en dat is jammer.

Ik betreur voorts dat de commissie zo laat mee in het bad genomen is. Wij moeten informatie uit de persberichten halen en het zelf uitzoeken, terwijl de vragen bij ons binnenkomen en wij geen deftig antwoord kunnen geven.

Ik hoop dat ook mijn opmerking wordt meegenomen naar een volgende actie van de NMBS. Ik vraag daarom dat de grondige evaluatie, die er komt, ook hier tijdig in commissie besproken wordt.

Tot slot herhaal ik mijn vraag naar het eengemaakte ticket voor trein, tram, bus en metro. Zolang de reiziger voor elk deel van zijn traject een ander systeem moet gebruiken, is er geen echte eenvoud. Ik hoop dat daar snel werk van wordt gemaakt.

Gilles Foret:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse et pour les initiatives et les démarches que vous ne manquerez pas de poursuivre et de soutenir pour lever les obstacles à l'intégration tarifaire.

Le projet de ticket unique national représentera une avancée majeure pour l'intermodalité en Belgique. Simplifier l'accès aux différents modes de transport, c'est non seulement améliorer la qualité du service, mais aussi renforcer son attractivité.

Farah Jacquet:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

J'ai bien entendu votre remarque concernant les abonnements; je vais donc me corriger. Il me semblait avoir dit que le problème avec les abonnements Flex, souligné par Unia et Testachats, n'avait pas été solutionné. Il est dommage de revoir entièrement une grille tarifaire sans penser à cela. Donc oui, je prendrai mes renseignements.

J’ai bien compris qu'on ne touche pas aux abonnements. Mais il y a aussi des travailleurs qui ont des emplois qui ne permettent pas d'avoir un horaire régulier; je pense aux intérimaires et aux flexi-jobs. Je trouve également dommage que l'on n'ait pas pensé à cela.

Oui, il y a des gagnants. Cependant, il y a beaucoup de discriminations dans cette grille tarifaire. Je n'ai pas l'impression que cela va attirer du monde. C'est pourtant ce qu'on veut. On veut que les gens prennent le train.

J’en profite pour ouvrir une brève parenthèse. L’urgence climatique est là, et la Belgique n'est toujours pas dans la bonne trajectoire pour respecter ses engagements internationaux. L’idéal serait quand même de donner envie aux gens de prendre le train.

Dimitri Legasse:

Monsieur le ministre, les députés de la majorité parlent d'un problème de logiciel (64,50 euros n'est pas 5 euros), ou de communication. Moi, je ne vous parlerai pas d'un problème d'abonnement. J'ai bien compris.

Ce sont les témoignages qui me reviennent. C’est dire si c'est complexe, et si les gens ont du mal, malgré le super logiciel qui calcule le meilleur prix.

Monsieur le ministre, ce que je retiens, c'est que la carte famille nombreuse est bien supprimée. Ce sera donc plus cher pour les familles nombreuses. Les tickets seniors sont supprimés. Pour certains seniors, ce sera plus cher également. Pour les jeunes, ce sera également plus cher, comme je vous l'ai dit tout à l'heure – dans certains cas, évidemment. Tous les utilisateurs de tickets Multi n'auront plus le droit de les utiliser, alors qu’ils sont pourtant bien utiles. Ce sera donc plus cher pour eux. Quant à la réduction pour les billets week-end, elle passe de 50 % à 30 %.

Pour tous ces utilisateurs, le train coûtera plus cher et il sera donc moins attractif.

On a fait une digression dans le débat; je vais me permettre d'en faire une également. Dans une vie antérieure, j'étais manager de mobilité en Brabant wallon pour une société de transport. Et déjà, en 2006 à l'époque, avant de devenir bourgmestre, on parlait des opérateurs qui allaient travailler ensemble pour avoir un tarif et des supports communs. Nous sommes 20 ans plus tard. Si vous nous nous parlez de cela d'ici le printemps 2026, je serai le premier à vous féliciter, et vous le savez, monsieur le ministre, parce que j'ai toujours été franc et sincère avec vous.

Serge Hiligsmann:

Merci, monsieur le ministre. Merci pour la densité et la richesse de votre réponse.

Il est vrai que si la grande majorité des voyageurs bénéficient de ces mesures, ce sont, comme souvent, les mécontents qui se font le plus entendre. J'estime qu'il faut laisser le temps au temps pour évaluer, sur la durée, l'impact réel de cette réforme tarifaire sur le report modal vers le train. Je rappelle que seuls les billets à l'unité sont concernés. Le prix des abonnements reste inchangé. Cela s'inscrit dans l'objectif du contrat de service public qui vise une hausse de 30 % de la fréquentation d'ici 2032. Encourager l'abonnement est, selon moi, le meilleur levier de fidélisation.

Enfin, cette nouvelle tarification découle directement du contrat de service public conclu sous la coalition Vivaldi. Il est donc étonnant de voir certains collègues d'Ecolo ou du PS s'indigner aujourd'hui d'une réforme qu'ils ont soutenue hier.

Petit complément. Je viens de vérifier: pour les personnes de plus de 65 ans, le prix entre Virton et Blankenberge ou Ostende est bien de 5,50 euros en heures creuses.

Moties

Motions

Voorzitter:

Tot besluit van deze bespreking werden volgende moties ingediend. En conclusion de cette discussion, les motions suivantes ont été déposées. Een motie van aanbeveling werd ingediend door de heer Frank Troosters en luidt als volgt: "De Kamer, gehoord de interpellatie van de heer Frank Troosters en het antwoord van de minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie, - overwegende de ambitie van deze regering om te rationaliseren inzake vrijstellingen en kortingen bij de tarieven van de NMBS; - overwegende de ambitie om tegen 2032 het aantal treinreizigers met 30 %te doen stijgen; - overwegende de opmerkingen gemaakt in de commissie voor Mobiliteit, Overheidsbedrijven en Federale Instellingen tijdens eerdere besprekingen van de nieuwe tariefplannen bij de NMBS; - overwegende gestelde doelstellingen in het met de federale overheid afgesloten openbaredienstcontract 2023-2032; - overwegende de hogere prijzen die o.a. senioren dienen te betalen bij het maken van een reis van langere afstand; - overwegende de moeilijke praktische reisorganisatie voor dagjesreizigers vanuit Limburg of andere gebieden naar bijvoorbeeld de kust; vraagt de regering: - opnieuw overleg op te starten met de NMBS teneinde de tekortkomingen inzake de overzichtelijkheid van de nieuwe tariefstructuur van de NMBS te laten wegwerken; - opnieuw overleg op te starten met de NMBS teneinde het duurder worden voor langere afstandsreizen te laten bijsturen." Une motion de recommandation a été déposée par M. Frank Troosters et est libellée comme suit: "La Chambre, ayant entendu l’interpellation de M. Frank Troosters et la réponse du ministre de la Mobilité, du Climat et de la Transition environnementale, - considérant l'ambition du gouvernement de rationaliser les remises et les réductions prévues dans les tarifs de la SNCB; - considérant l'ambition d'augmenter le nombre de voyageurs de 30 % d'ici 2032; - considérant les observations formulées en commission de la Mobilité de la Chambre au cours de discussions précédentes sur les nouveaux projets tarifaires de la SNCB; - considérant les objectifs fixés dans le contrat de service public 2023-2032 conclu avec l'autorité fédérale; - considérant l'augmentation des prix que les seniors, entre autres, sont tenus de payer lorsqu'ils entreprennent un plus long voyage; - considérant la difficile organisation pratique pour les voyageurs d'un jour qui se déplacent du Limbourg ou d'autres régions vers la côte, par exemple; demande au gouvernement: - de relancer la concertation avec la SNCB afin de remédier au manque de clarté de la nouvelle structure tarifaire de la SNCB; - de relancer la concertation avec la SNCB afin de faire rectifier le renchérissement des plus longs déplacements." Een eenvoudige motie werd ingediend door de heer Serge Hiligsmann en mevrouw Carmen Ramlot. Une motion pure et simple a été déposée par M. Serge Hiligsmann et Mme Carmen Ramlot. Over de motie zal later worden gestemd. De bespreking is gesloten. Le vote sur la motion aura lieu ultérieurement. La discussion est close.

De bijkomende treinen naar aanleiding van de klimaatmars
De extra treinen voor de klimaatmars
Aanvullende treindiensten voor klimaatevenementen

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 22 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De NMBS legde drie extra treinen naar Brussel-Noord aan (vanuit Gent, Antwerpen en Luik) en verhoogde de capaciteit van S-treinen rond de hoofdstad voor de klimaatmars op 5 oktober, maar voegde geen extra terugtreinen toe. De treinen waren goed gevuld, maar specifieke cijfers over kosten, opbrengsten of bezetting werden niet vrijgegeven, met de melding dat de NMBS streeft naar kostendekking bij dergelijke evenementen. Minister Crucke benadrukte de duurzame en logistieke samenhang tussen mobiliteit en klimaatactie, terwijl spoorwerken elders het aanbod beperkten. Parlementsleden Cuylaerts en Troosters prezen de flexibele inzet maar kaartten regionale vervoersbehoeften (Noorderkempen, Limburg) aan voor toekomstige aandacht.

Dorien Cuylaerts:

Op 5 oktober vond in Brussel opnieuw een klimaatmars plaats. Naar aanleiding daarvan kondigde de NMBS aan een aantal extra treinen in te zullen leggen richting Brussel-Noord. Concreet ging het om bijkomende treinen vanuit Gent-Sint-Pieters, Antwerpen-Centraal, Luik-Guillemins, met extra haltes in Mechelen en Leuven. Ik heb hierover een aantal vragen.

Ging het bij deze maatregel uitsluitend om extra treinen richting Brussel of werden er ook bijkomende treinen voorzien in de omgekeerde richting, dus van Brussel naar andere grote steden?

Was de bezettingsgraad van deze treinen hoog?

Wat was de kostprijs voor de NMBS om deze extra treinen in te leggen?

Hoeveel extra inkomsten werden er gegenereerd door de ticketverkoop naar aanleiding van dit initiatief?

Ligt dit resultaat in lijn met de verwachtingen die de NMBS vooraf had?

Frank Troosters:

De NMBS heeft extra treinen ingelegd voor de deelnemers aan de klimaatmars van zondag 5 oktober in Brussel. In totaal werden er drie extra treinen ingelegd naar Brussel-Noord. Die vertrokken vanuit Gent-Sint-Pieters (11.21 uur), Antwerpen-Centraal (11.06 uur) en Luik-Guillemins (11.06 uur). De treinen maakten ook een extra stop aan de stations van Mechelen (11.26 uur) en Leuven (11.37 uur). Daarbovenop heeft de NMBS de capaciteit van de S-treinen in en rond de hoofdstad verhoogd.

Wat is de totale kostprijs (treinen, netstroom, personeel, …) voor het inzetten van deze extra treinen?

Wat is de ontvangen meeropbrengst (tickets, …) die deze extra treinen hebben opgebracht?

Welke criteria werden gehanteerd om te bepalen waar en hoeveel de treincapaciteit verhoogd werd?

Jean-Luc Crucke:

Mijnheer de voorzitter, collega’s, naar aanleiding van de klimaatmars van zondag 5 oktober 2025 heeft de NMBS verschillende maatregelen getroffen om haar treinaanbod van en naar Brussel te versterken. Duurzaamheid vormt een essentiële pijler van de strategie van de NMBS en de trein blijft een van de meest milieuvriendelijke en duurzame vervoerswijzen.

Concreet heeft de NMBS drie extra treinen naar Brussel-Noord ingelegd, met vertrek uit Antwerpen-Centraal om 11.03 uur, Luik-Guillemins om 11.06 uur en Gent-Sint-Pieters om 11.21 uur, met tussenstops in Mechelen om 11.26 uur en Leuven om 11.37 uur. Bovendien werd de capaciteit van meerdere S-treinen in en rond Brussel verhoogd om de verwachte toestroom van reizigers op te vangen.

Artikel 9, getiteld “Trein op maat van extra treinen” van het beheerscontract van de NMBS bepaalt het volgende: “Bij grote evenementen, festivals, optredens en manifestaties zal de NMBS op vraag van de organisatoren de nodige inspanningen leveren om op korte tijd een grote massa reizigers te vervoeren. In deze gevallen blijft haar beleid erop gericht om kostendekkend te zijn en een beperkte winstmarge te behalen, voor zover het gaat om louter commerciële initiatieven. De NMBS zal ook extra versterkingstreinen inleggen om occasioneel een niet-georganiseerde grote reizigersstroom alsook een structurele reizigersstroom” - bijvoorbeeld extra treinen naar de kust – “aan te kunnen. De kosten die voortvloeien uit een verhoging van het dagelijkse extra aanbod ten opzichte van het gewone aanbod kunnen worden gecompenseerd.”

Ik wens eerst en vooral de NMBS te bedanken voor haar snelle reactie. Zij is op mijn verzoek ingegaan en heeft extra treinen ingelegd, zodat de deelnemers aan de klimaatmars Brussel op een comfortabele en duurzame manier met het openbaar vervoer konden bereiken. Mobiliteit en klimaattransitie zijn uiteraard bondgenoten en dat initiatief illustreert dat perfect.

De NMBS raadde reizigers die met de trein naar de mars wilden reizen aan gebruik te maken van het weekendticket waarmee zij tegen een heel voordelig tarief, namelijk 50 % korting op het standaardtarief, konden reizen. Bovendien vroeg de NMBS de deelnemers zich over de verschillende treinen te verdelen om op die manier een goede spreiding van de reizigersstroom te verzekeren en het comfort aan boord te behouden.

Tegelijkertijd voerde Infrabel werken uit op verschillende spoorlijnen, waardoor het aanbod op sommige trajecten beperkt was en vervangbussen werden ingezet. De NMBS riep reizigers dan ook op hun reis vooraf te plannen via de website of de app, waarin de aanpassingen al waren geïntegreerd.

De NMBS deelt nooit specifieke gegevens over individuele treinen of verbindingen. Desalniettemin kan ik u verzekeren dat de treinen naar en vanuit Brussel goed gevuld waren op die zondag.

Dorien Cuylaerts:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Ik begrijp dat de NMBS zich moet voorbereiden op zulke grote evenementen om alles vlot te laten verlopen. Ik heb ook begrepen dat het op uw vraag gebeurde. Mag ik dan vragen dat u de NMBS vraagt om extra treinen in te zetten, of treinen die stipt rijden richting de Noorderkempen? Ik heb begrepen dat ze naar u luisteren. Alle gekheid op een stokje, het is goed dat de NMBS inspeelt op de vraag. We moeten er alleen op letten dat zulke zaken altijd goed onderbouwd zijn en dat de middelen op een verstandige manier worden ingezet. Uit uw antwoord heb ik begrepen dat dat zeker het geval is, waarvoor dank.

Frank Troosters:

Wat mij betreft gaat het ongeveer dezelfde richting uit. Ik was enigszins verbaasd dat het initiatief van u kwam. Het lijkt mij logisch dat de NMBS zelf anticipeert en weet wat er moet gebeuren om het treinvervoer vlot te laten verlopen. Dat u een initiatief hebt genomen waarop de NMBS is ingegaan, waardeer ik. Ik heb ook een lijstje voor Limburg met een aantal zaken. Ik zal die u per mail overmaken. Ik kijk uit naar beter openbaar vervoer in Limburg binnenkort.

De energienorm

Gesteld door

N-VA Bert Wollants

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 21 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Bihet bevestigt dat de regering het CISAF-kader wil inzetten om via een wetswijziging en KB de elektriciteitsprijs voor energie-intensieve bedrijven te verlagen, maar concrete details en financiering (o.a. via LNG-saldi) blijven onduidelijk door lopende technische en Europese goedkeuringsprocedures. Wollants dringt aan op snel handelen, wijzend op 80% hogere transmissietarieven sinds januari en het acute risico op bedrijfsfaillissementen door vertraging. Beide benadrukken de noodzaak van competitiviteit en samenwerking met de industrie, maar Wollants vreest dat zonder spoedige maatregelen welvaart en bedrijven verloren gaan. De minister belooft actie maar ontwijkt tijdspaden en financiële specificaties.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, het gaat om een zaak waarover we al meerdere keren vragen hebben gesteld en die we van nabij trachten op te volgen. We konden in de kranten lezen dat u het Clean Industrial State Aid Framework wilt gebruiken om de kostprijs van elektriciteit voor onze bedrijven te verlagen en in het bijzonder voor diegenen die zeer veel elektriciteit nodig hebben voor hun processen. De suggestie om het mechanisme van CISAF te onderzoeken en zo tot een oplossing te komen, hadden we u trouwens eerder in een schriftelijke of mondelinge vraag reeds gegeven.

Vandaag worden er in het werkveld al enkele voorstellen gedaan om een dergelijke maatregel te financieren, bijvoorbeeld via de regulatoire saldi die bestaan in de aardgassector, onder andere op het vlak van LNG. Het is echter niet duidelijk of die piste wordt gevolgd.

Op welke manier gaan we daarmee aan de slag? Welke stappen moeten concreet worden genomen om dit in praktijk te brengen? Wanneer mogen we een wetsontwerp over dit onderwerp verwachten? Wat zijn de krijtlijnen van dit voorstel en waarop mogen onze bedrijven rekenen? Wat is ten slotte de kostprijs van uw voorstel, op welke manier wilt u het financieren en welke bedragen denkt u nodig te hebben? Ik kijk uit naar uw antwoord.

Mathieu Bihet:

Mijnheer Wollants, ik heb het al vele malen gezegd, de regering zal de bedrijven niet laten vallen. De implementatie van een van de maatregelen die toegestaan zijn door het nieuwe staatssteunkader CISAF zou het mogelijk kunnen maken om onze bedrijven te steunen via de elektriciteitsprijs. De uitvoering van deze maatregelen vereist in de eerste plaats een wetswijziging, evenals de vervanging van artikel 12quinquies van de elektriciteitswet van 29 april 1999 door een machtiging gegeven aan de Koning, gevolgd door een koninklijk besluit. Dergelijke maatregelen vereisen een voorafgaande staatssteunaanmelding overeenkomstig artikelen 107 en 108 VWEU in het kader van CISAF, gevolgd door de goedkeuring van de staatssteun door de Europese Commissie.

Wat de details van de maatregelen betreft, zijn de technische en politieke discussies momenteel gaande. U wilt, net als ik, de competitiviteit van onze bedrijven ondersteunen. Daarom zult u begrijpen dat het, om de kans op een efficiënt en snel resultaat te maximaliseren, niet wenselijk is om dat hier op dit moment verder toe te lichten. Ik dank u.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Dit is een vrij dringende kwestie. We weten allemaal dat de bedrijven sinds januari ondertussen 80 % meer transmissienettarieven betalen, bovenop de huidige relatief hoge elektriciteitsprijzen. Men hoopt al heel lang dat er op het vlak van de transmissienettarieven iets zou worden gedaan. Dat is een piste die door de Europese Commissie wat moeilijk is gemaakt, wat we begrijpen, maar tegelijkertijd moeten we wel stappen zetten om te zorgen voor resultaten. Ik kan u alleen maar aanmoedigen om hier vaart mee te maken en daarover ook te overleggen met de industrie zelf, zodat we allemaal aan dezelfde kar kunnen trekken. Het is een grote uitdaging om onze industrie overeind te houden in deze crisis. De bedrijven hebben het vandaag heel moeilijk en het zou bijzonder jammer zijn als een aantal daarvan overkop zou gaan omdat we niet tijdig met een mechanisme zijn gekomen. Ik vrees dat ik u hierover nog een aantal keer vragen zal moeten stellen, want het is absoluut nodig dat er iets gebeurt ter bescherming van onze welvaart.

De energiebehoefte van de datacenters in Wallonië
De dreigende druk op het elektriciteitsnet door AI en het stijgende aantal datacenters
De impact van datacenters op de netcapaciteit
De impact van datacenters op energiebehoefte en netcapaciteit in Wallonië

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 21 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de energievraag van Google’s datacenters in Wallonië (5 miljard euro investering) en de belasting op het Belgische elektriciteitsnet, waar de verwachte groei (tot 34 TWh in 2050) risico’s vormt voor netcapaciteit en decarbonisering. De minister bevestigt dat datacenters nu 4% van het nationale verbruik innemen en dat extra capaciteit (kernenergie, wind, CRM) en netuitbreiding (plan 2028-2038) nodig zijn om tekorten te voorkomen, maar vermijdt commentaar op Google’s strategie. Kritische punten zijn de spanningsbalans met andere industrieën (first come, first served-principe) en de nood aan een beleidskader dat economische meerwaarde afweegt tegen energiedruk, zoals in Nederland waar remmen op datacenters werden ingevoerd. De deelnemers benadrukken toekomstige opvolging, met name via energiewerkgroepen en de MAKE 2025-2030-strategie voor duurzame industrie.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, Google a récemment annoncé un nouvel investissement de 5 milliards d’euros en Wallonie, notamment pour étendre son centre de données de Saint-Ghislain et pour potentiellement relancer son projet à Écaussinnes.

Ces infrastructures sont importantes pour notre économie mais elles sont également extrêmement énergivores. Google affiche la volonté de fonctionner à 100 % à l’énergie décarbonée, mais cette ambition ne pourra se concrétiser que si notre pays parvient à garantir un approvisionnement suffisant en électricité verte.

Au vu de la demande d’électricité de l’industrie numérique qui explose, ces projets posent la question stratégique de la planification énergétique.

Monsieur le ministre, quelle évaluation avez-vous menée sur les besoins supplémentaires en électricité que ces projets représenteront pour la Wallonie? Dispose-t-on aujourd’hui des capacités suffisantes en production d’électricité décarbonée pour répondre à ces nouveaux besoins? Des discussions ont-elles été engagées avec Google à ce sujet?

Phaedra Van Keymolen:

Mevrouw de voorzitster, mijnheer de minister, we hadden daarnet een interessante toelichting over AI. Dat is het nieuwe thema in de adviescommissie voor Wetenschappelijke en Technologische Vraagstukken. Het was heel interessant. We mogen het belang van innovatie niet onderschatten, maar daarover gaat het nu niet, het gaat over de datacentra en het energieverbruik.

Google kondigde onlangs een bijkomende investering van 5 miljard euro aan in zijn datacenter in Saint-Ghislain. Deze datacentra, zeker met de doorbraak van artificiële intelligentie, beginnen steeds zwaarder door te wegen op ons energiesysteem. Het Internationaal Energieagentschap verwacht dat hun elektriciteitsverbruik wereldwijd tegen 2030 zal toenemen tot 945 terawattuur, wat enorm veel is.

Elia wees in het verleden al op de toenemende netcongestie. Tegelijkertijd wordt het voor andere industriële spelers steeds moeilijker om garanties te krijgen over aansluiting, uitbreiding of toekomstige capaciteit. In Nederland is al een rem gezet op de komst van nieuwe datacenters. Dat gebeurt trouwens niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen. Als ik de pers mag geloven, doet België het tegenovergestelde. Men verwelkomt de datacentra in ons land.

Hoe beoordeelt u de snelle groei van energie-intensieve projecten zoals datacentra in ons land, in het licht van de beschikbare netcapaciteit?

Acht u het opportuun om werk te maken van een beleidsmatig kader dat datacentra niet louter als investeringen bekijkt, maar hun maatschappelijke en economische meerwaarde afweegt ten aanzien van hun impact op ons energiesysteem?

Mathieu Bihet:

Mijn antwoord omvat met name informatie over de verwachte evolutie van de vraag naar elektriciteit van datacenters in België in het kader van mijn bevoegdheden als federaal minister van Energie.

Wat de geactualiseerde verbruikscijfers betreft, hebben de Belgische datacenters in 2024 3,2 terrawattuur verbruikt of ongeveer 4 % van het nationale elektriciteitsverbruik.

En ce qui concerne les projections pour le futur, l'étude du Boston Consulting Group (BCG) propose trois scénarios pour 2030. Un scénario bas de 682 MW, un scénario qui suit les capacités annoncées de 823 MW et un scénario de fort développement de 922 MW.

Ces trois scénarios correspondent à une augmentation de la demande en électricité de respectivement – accrochez-vous! – 2,1, 3,4 et 4,6 TWh en 2030. Dans la dernière étude sur l'adéquation et la flexibilité réalisée par Elia et publiée en juin 2025, une consommation additionnelle de 2,5 TWh avait été prévue pour 2030 dans leur scénario du Current Commitments . À l'horizon 2050, en termes de consommation, la demande électrique des data centers atteindrait respectivement 10,5, 18,5 et 34 TWh selon les différents scénarios de l'étude du BCG.

Mijn teams en ik volgen aandachtig de evolutie van het verbruik van de datacenters en de globale adequatie van het systeem om de elektriciteitsbevoorrading te verzekeren en elk schadelijk tekort voor onze huishoudens en onze economie te vermijden. In dit verband herinner ik u onder andere aan de jaarlijkse kalibratie van de vraag in het kader van het CRM.

Ik herinner u tevens aan mijn voornemen om het elektriciteitsproductiepark te versterken, zoals vastgelegd in ons regeerakkoord en met name de ontwikkeling van offshore windenergie, kernenergie en thermische capaciteit in het kader van het CRM, om zo de doelstelling van koolstofneutraliteit in 2050 te halen.

Afin de limiter les périodes de tension sur le réseau consécutives à cette évolution de la consommation électrique, la prise en compte de l'évolution des centres de données sera traitée à travers le plan de développement du réseau de transport fédéral 2028-2038 qui est en cours d'élaboration. J'y veillerai tout particulièrement lors de l'approbation de ce plan.

Comme indiqué précédemment, il y a également la plateforme stratégique MAKE 2025-2030 au moyen de laquelle le fédéral et les entités fédérées entendent renforcer la compétitivité, la résilience et la durabilité de notre industrie. Je veillerai à favoriser le développement de capacités énergétiques stratégiques. Ces enjeux sont examinés en collaboration avec les différentes parties prenantes afin de dégager des pistes durables pour notre réseau en fonction des enjeux présents et, surtout, à venir. À ce propos, nous avons évidemment parlé des projets de Google et de l'investissement. Cependant, il ne m'appartient pas, et vous connaissez ma logique, de commenter la stratégie d'une entreprise privée.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse assez complète, je dois le reconnaître. Nous ne manquerons pas de revenir vous interroger à ce sujet. Vous vous doutez bien que, venant des environs de Saint-Ghislain, je considère cette infrastructure complémentaire comme importante pour notre environnement, d'autant qu'elle soulèvera plusieurs questions d'un point de vue énergétique. Je ne manquerai donc pas de revenir devant vous à ce propos.

Phaedra Van Keymolen:

Dank u wel, mijnheer de minister. In Nederland zijn er inderdaad al veel bedrijven die momenteel niet kunnen aansluiten. Dat is uiteraard een scenario dat we willen vermijden. Bij ons geldt momenteel het principe first come, first served . U gaf aan dat u het verder opvolgt. Wij zullen dat in de commissie zeker ook doen. In uw antwoord aan collega Truyman zei u dat er twee energiewerkgroepen bezig zijn met het uitwerken van diverse maatregelen. Ik veronderstel dat dit daar ook aan bod zal komen. We kijken dan ook uit naar die voorstellen. De vraag naar energie voor datacentra zal zeker nog terugkomen. Dat is naar mijn mening een van de grote uitdagingen voor de komende periode.

Het sociaal energietarief
De hervorming van het sociaal tarief
Het sociaal energietarief en de hervorming ervan

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 21 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De hervorming van het sociaal energietarief—goedgekeurd in een resolutie (april 2024) en het regeerakkoord—moet budgetneutraal, inkomensgebaseerd en automatiserend (via een federale databank) worden, maar loopt vertraging door onduidelijkheid over accijnzen, ETS2-kosten en vermogenscriteria. Lanjri dringt aan op versnelling, wijzend op oneerlijke uitsluiting van laaginkomens *zonder* sociaal statuut, terwijl Meunier kritisch staat tegenover het forfaitaire systeem (voorgesteld door de minister) en eist een impactstudie naar gevolgen voor burgers. De minister belooft overleg met stakeholders (vakbonden, armoede-organisaties, regulators) maar heeft nog geen concreet tijdpad—ondanks de deadline van 1 januari 2026—en ontwijkt of de forfaitaire aanpak behouden blijft. Kernpunt: de hervorming *moet* rechtvaardiger en flexibeler worden, maar politieke en technische blokkades vertragen uitvoering.

Nahima Lanjri:

Mijnheer de minister, op 24 april keurde zowel de meerderheid als een deel van de oppositie mijn resolutie om het sociaal tarief te hervormen en rechtvaardiger te maken, goed. We mogen immers niet alleen rekening houden met het sociaal statuut. Als we het sociaal tarief echt rechtvaardig willen maken, moeten we het ook kunnen toekennen aan personen met een beperkt inkomen maar zonder sociaal statuut. De hervorming van het sociaal energietarief staat trouwens ook in het regeerakkoord.

Op vragen van collega's hebt u onlangs geantwoord dat er momenteel nog onzekerheid is over twee factoren, namelijk de accijnsverhoging en het Emission Trading System (ETS) of het ruilsysteem van uitstoot tussen bedrijven. Ook al laat zowel de accijnsverhoging als de invoering van ETS2 nog lang op zich wachten, de impact ervan kan al vrij goed worden ingeschat, waardoor we eigenlijk niet met de hervorming van het sociaal tarief hoeven te wachten. Zo gaat men op dit ogenblik uit van een impact van ETS2 op de energiefactuur voor aardgas van ongeveer 1 cent per kilowattuur. Ik laat even opmerken dat de gasprijzen tijdens de energiecrisis een paar jaar geleden veel sterker stegen en het sociaal tarief die sterke stijging toch perfect kon opvangen en stand hield. Uiteraard moet het sociaal tarief na de hervorming even flexibel tegemoet kunnen komen aan onzekerheid zowel op het vlak van aardgasprijzen als op het vlak van de ETS2-prijs te

Met de accijnshervorming zal elektriciteit goedkoper worden dan aardgas, waardoor de kosten voor het sociaal tarief voor elektriciteit lager zullen liggen en de stijging van de kosten voor het sociaal tarief voor aardgas min of meer compenseren. Beide effecten zullen elkaar dus in evenwicht houden, waardoor de impact ervan met relatieve zekerheid kan worden ingeschat.

Mijnheer de minister, hoe ver staat u momenteel met het overleg over de hervorming met de consumentenorganisaties, de vakbonden, de sociale diensten en het Sociaal Verwarmingsfonds?

Het Parlement verzoekt de regering in de resolutie om het sociaal tarief zoveel mogelijk automatisch toe te kennen door snel werk te maken van de federale databank. Hoe ver staat u daarmee?

Hebt u een oplossing voor wie zich met stookolie of andere brandstoffen verwarmt en dus geen eigen aansluitpunt heeft?

Voorts dringt het Parlement er bij de regering in de resolutie op aan om te onderzoeken welke vermogenscriteria als referentie kunnen worden gebruikt om het sociaal tarief toe te kennen. Is er al duidelijkheid over hoe u dat zal invullen?

In de resolutie, die door alle partijen, op een na, werd goedgekeurd, ook uw partij, staat dat de hervorming rond moet zijn tegen 1 januari 2026. Hoe zult u ervoor zorgen dat die datum wordt gehaald?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, dans l’accord de gouvernement, vous annoncez envisager une réforme budgétairement neutre du tarif social ainsi que des interventions du fonds social de chauffage. Votre accord souligne la volonté d’aller vers une intervention forfaitaire, et ce malgré les avis négatifs, notamment émis par la CREG.

Allez-vous continuer à soutenir une logique d’intervention forfaitaire en remplacement du système actuellement en vigueur? Quel est votre calendrier pour cette réforme? Vous savez que j’aime beaucoup les calendriers. Je n’en ai pas encore reçu beaucoup en termes de réponses, mais j’aime savoir vers quoi nous nous dirigeons. Quand comptez-vous mettre en œuvre cette réforme? Tiendrez-vous compte des nombreux avis formulés, notamment par les régulateurs et les associations? Pouvez-vous dresser la liste des acteurs que vous allez consulter? Enfin, envisagez-vous de mener une étude afin d’évaluer les impacts de cette réforme sur le budget des citoyens concernés?

Mathieu Bihet:

Pour ce qui est du calendrier, une réponse vous a déjà été apportée le 30 septembre dernier.

Het regeerakkoord voorziet erin dat voor de budgetneutrale hervorming van het sociaal energietarief en de tussenkomsten van het Sociaal Verwarmingsfonds wordt gekeken in de richting van een transparante, inkomens- en vermogensgebaseerde en technologieneutrale forfaitaire tussenkomst. Zoals in de algemene beleidsnota staat, moet de maatregel worden aangepast aan de behoeften. De forfaitaire tussenkomst moet daarom rekening houden met de tarieven.

Een hervorming van het sociaal tarief dient goeddoordacht en met ondersteuning van alle stakeholders te worden uitgewerkt, gezien het belang van de maatregelen voor kwetsbare burgers. Daarnaast moeten de nodige procedures en IT-systemen hiervoor worden uitgewerkt.

Président: Jeroen Soete.

Voorzitter: Jeroen Soete.

La création et la gestion de la base de données fédérale contenant des informations sur les revenus et le statut relèvent de la responsabilité conjointe de la BCSS, des institutions de sécurité sociale, du SPF Sécurité sociale et du SPF Finances.

Les statuts sociaux actuels sont largement liés à des critères de revenus. Les critères eux-mêmes peuvent varier d'un statut à l'autre. Pour avoir droit au tarif social, il faut avoir droit à une allocation, par exemple une garantie de revenu pour les personnes handicapées. La reconnaissance d'un handicap en soi n'est donc pas suffisante. Sur la base d'une enquête sur les revenus de la famille, l'institution sociale compétente décide d'accorder ou non une garantie de revenu. Seule la perception de l'allocation spécifique donne droit au tarif social.

Willen we een hervorming die niet oneerlijk is, dan moeten we ons baseren op verschillende bekende parameters.

Le TS2 évoqué par Mme Lanjri, qui entrera en vigueur en 2027, augmentera les coûts, mais dans une proportion que nous ne pouvons qu'esquisser, puisque cela dépendra du prix de la tonne de CO 2 sur les marchés du carbone.

Compte tenu des nombreuses variables, il est difficile de déterminer à l'avance l'impact exact par le biais d'études, sauf en lançant des hypothèses et en faisant des fourchettes de prix. Des consultations auront donc lieu avec les différentes parties prenantes, dans le but d'élaborer la meilleure réforme possible, neutre sur le plan budgétaire, afin que les familles concernées ne soient pas affectées, ou alors de manière limitée. Une liste des parties prenantes à contacter doit encore être discutée, mais nous pensons ici aux fédérations sectorielles, aux organisations de lutte contre la pauvreté, aux institutions sociales concernées, à la Banque Carrefour de la Sécurité Sociale, aux administrations fédérales et régionales concernées, ainsi qu'aux régulateurs de l'énergie.

Nahima Lanjri:

Mijnheer de minister, we hebben in de resolutie wel degelijk rekening gehouden met de passage uit het regeerakkoord, getuige de vraag om een budgetneutrale hervorming, resolutie die iedereen in het Parlement heeft goedgekeurd, met uitzondering van de PTB die tegen heeft gestemd, en de partij van mevrouw Meunier, die zich onthouden heeft. Kortom, er is een overgrote meerderheid om de hervorming door te voeren.

Mijnheer de minister, natuurlijk zijn er een aantal onbekende factoren, maar dat was in het verleden ook het geval en toen zijn we er, ondanks de energiecrisis, in geslaagd het sociaal tarief te handhaven. Ook nu is een hervorming noodzakelijk.

Het valt enigszins te betreuren dat u nu nog bezig bent met het opstellen van de lijst van organisaties met wie u zult spreken. Ik hoop, mijnheer de minister, dat u er wat vaart achter wilt zetten, want de resolutie, die uw partij mee goedkeurde, dateert al van april.

Ik wil u dan ook vragen om voortgang te maken met het overleg, niet te talmen en zo snel mogelijk, begin volgend jaar, een voorstel ter hervorming van het sociaal tarief om dat sociaal rechtvaardiger te maken, bij het Parlement in te dienen. Vandaag worden immers personen met een zeer beperkt inkomen uitgesloten, terwijl sommigen met een sociaal statuut en een hoger inkomen wel het sociaal tarief genieten. Dat is niet eerlijk en moeten we aanpakken. Ik ben het volledig met u eens, mijnheer de minister, dat dat op een budgetneutrale manier moet gebeuren.

Ik wil u dus met aandrang vragen om conform de resolutie de nodige stappen vooruit te zetten. Ik zal u binnenkort opnieuw ondervragen en hopelijk kunt u ons dan wel wat goed nieuws brengen.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Sur la logique d’intervention actuelle, d’accord. Vous me la réexpliquez, et je la connais. Ma question, était cependant de savoir si vous alliez continuer à soutenir votre logique d’intervention forfaitaire ou si vous alliez finalement en revenir à la méthodologie actuelle. Votre réponse là-dessus n'était pas très claire. J'en profite pour repréciser à la collègue que nous nous sommes effectivement abstenus parce que nous n’avions pas, déjà à l'époque, d’apaisement concernant la méthodologie d'obtention de ce statut. Tant que nous ne serons pas rassurés là-dessus, nous continuerons à nous abstenir sur la proposition. Pour les avis, j'entends que la liste arrive, c’est bien. Pour l'étude de l'impact pour le budget des citoyens concernés, j'entends que c'est difficile à calculer, mais allez-vous étudier cet impact? J'entends que vous allez faire appel à toute une série d'experts; mais je n'entends pas concrètement si une étude va être mise en place. Or, finalement, c'est un point fondamental de votre réforme: l'impact que celle-ci aura sur les citoyens concernés. Il me semble que cette question devrait être au cœur de votre réflexion par la suite. Je vous remercie, et je reviendrai également, comme ma collègue, avec d'autres questions au fur et à mesure que le travail avancera.

De besparingen bij de Regie der Gebouwen (budgettaire aanpak)
De besparingen bij de Regie der Gebouwen (impact op de projecten)
De strategie in verband met leegstaande gebouwen
De transformatie van de Regie der Gebouwen
De vermindering van de kantooroppervlakte
De energie-audits
De geblokkeerde verkoopopdrachten en het inefficiënte gebruik van leegstaande panden
De onvolledige inventaris en de leegstaande terreinen en gebouwen
De middelen van de Regie der Gebouwen
Optimalisatie en transformatie van vastgoedbeheer bij de Regie der Gebouwen

Gesteld aan

Vincent Van Peteghem (Minister van Begroting), Vanessa Matz (Minster van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)

op 21 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Vanessa Matz bevestigt dat de Regie der Gebouwen in 2025 25 miljoen euro bespaarde door huurcontracten op te zeggen, 28 leegstaande gebouwen (52.000 m²) verkocht en 59 energiedits uitvoerde, met als doel alle federale gebouwen tegen 2030 te auditen. Ze streeft naar tijdelijke herbestemming van leegstand om waardeverlies te voorkomen en ziet verkoop, centralisatie en BDFM/DRFM-samenwerkingen als sleutels voor efficiënter beheer, maar concrete prioriteiten voor 2026 hangen af van het lopende budgetconclaaf. Kritiek van Huybrechts (vrág om gedetailleerde plannen) en Legasse (achterstallig onderhoud justitie/politie, dreigende bezuinigingen) blijft onbeantwoord: de minister belooft geen projecten te schrappen, maar wijst op structurele onderfinanciering en de nood aan budgettaire zekerheid voor urgente renovaties. De inventarisproblemen (28.000 discrepanties met Financiën) en 15%-doelstelling voor huurreductie blijven onduidelijk.

Britt Huybrechts:

In uw beleidsnota las ik het volgende: “Daarnaast zal de Regie der Gebouwen vanaf 2025 een strategie ontwikkelen om bepaalde leegstaande eigendommen tijdelijk ter beschikking te stellen, zonder afbreuk te doen aan de doelstelling om de ongebruikte activa zo snel mogelijk te verkopen."

Hieromtrent volgende vragen aan de minister:

Wat is de exacte strategie? Kunnen wij dit in detail ontvangen?

Zijn er al leegstaande eigendommen tijdelijk ter beschikking gesteld? Zo ja, hoeveel? Aan wie? Met welk doel? Betalen zij huur, waarom wel, waarom niet?

Hoeveel leegstaande gebouwen zijn er al verkocht?

​In uw beleidsnota las ik het volgende: “In 2025 zullen, zoals voorzien in het Regeerakkoord, verschillende pistes worden onderzocht om de Regie der Gebouwen te laten evolueren naar een professionelere, efficiëntere en verantwoordelijke entiteit die duurzaam de zorg, het onderhoud en de waarde van het vastgoedpatrimonium van de Belgische Staat kan verzekeren. In dit kader en om te komen tot een versterkte centralisatie van gemeenschappelijke aankopen op federaal niveau, zal in 2025 een gedetailleerde analyse worden gestart."

Hieromtrent volgende vragen aan de minister:

Is deze analyse al gestart? Waarom niet?

Wat waren de resultaten van deze analyse?

Kunnen de leden van deze commissie de analyse ontvangen?

In uw beleidsnota las ik het volgende: “Overeenkomstig het regeerakkoord zal de Regie der Gebouwen het actief beleid van rationalisering van haar vastgoedportefeuille voortzetten, met als doel een vermindering van 15 % van de gehuurde kantooroppervlakten tegen 2029." en “Op basis hiervan zal de Regie der Gebouwen vanaf 2025 beginnen met de uitvoering van dit plan?"

Hieromtrent volgende vragen aan de minister:

Wat is de status van dit plan? Kunnen wij de details van dit plan krijgen?

Zijn er al resultaten geboekt? Zo ja, hoeveel contracten zijn er al afgelopen of heronderhandeld? Wat is de totale oppervlakte aan gehuurde kantoren dat u al heeft verminderd? Op welke percentage van de 15% in totaal staan we nu?

Zijn er in 2025 nieuwe contracten huurcontracten aangegaan? Zo ja, hoeveel? Wat is de prijs per contract? Waarom heeft men beslist om dit contract aan te gaan?

Wat is de totale gehuurde kantooroppervlakte op dit moment?

Hoeveel staat hiervan leeg?

In uw beleidsnota las ik het volgende: “In 2025 zal een totaal van 20 audits worden gerealiseerd."

Hieromtrent volgende vragen aan de minister:

Zijn deze 20 audits al gerealiseerd?

Indien niet, hoeveel moeten er nog gerealiseerd worden?

Wat waren de resultaten van deze audits?

Kunnen de leden van de commissie deze krijgen?

Het Rekenhof wijst erop dat leegstaande panden van de Regie der Gebouwen vaak “tijdelijk in gebruik" worden gehouden, waardoor ze niet op de markt kunnen worden gebracht. Dit houdt het vastgoedpark nodeloos groot en inefficiënt.

Hoeveel leegstaande gebouwen worden momenteel als “tijdelijk in gebruik" geboekt, en op welke basis gebeurt dat?

Hoeveel potentiële verkoopopbrengsten zijn hierdoor de laatste drie jaar niet gerealiseerd?

Wanneer komt er eindelijk een plan om overtollig federaal vastgoed systematisch te verkopen of over te dragen aan de gewesten?

Het Rekenhof stelt vast dat de inventaris van de Regie der Gebouwen onvolledig en verouderd is. Volgens de audit (p. 32 en 69) zijn er 28.388 verschillen tussen de gegevens van de Regie der Gebouwen en die van de FOD Financiën, en wordt een groot deel van het patrimonium niet correct opgevolgd. Dit maakt een efficiënt beheer of verkoop van leegstaande gebouwen onmogelijk.

Hoe verklaart u dat de inventaris van federaal vastgoed nog steeds niet overeenstemt met de officiële databanken van Financiën?

Welke concrete stappen worden gezet om de inventaris van terreinen en gebouwen te actualiseren en te digitaliseren?

Hoeveel m² federaal vastgoed stond in 2024 leeg of onderbenut, en hoeveel daarvan bevindt zich in Vlaanderen?

Dimitri Legasse:

“Je souhaite également que ceux qui travaillent dans ou pour l'administration fédérale, se sentent plus valorisés”. Je reprends vos propres mots, si je ne m'abuse, madame la ministre. C'était notamment avec ces phrases pleines de bonne volonté que vous commenciez votre note de politique générale pour une de vos autres compétences, la Fonction publique. Force est de constater que sous l'Arizona, nous sommes loin du compte. Les acteurs de la justice sont vent debout contre leurs conditions de travail. Les prisons sont surpeuplées et tombent en ruine sans même parler de l'état des bâtiments de la police fédérale, notamment dans votre province de Liège.

L'entretien du patrimoine fédéral est également en danger alors que des projets porteurs pour l'avenir concernent notamment la politique scientifique qui relève également de votre responsabilité. Des projets portant sur le bicentenaire semblent dans les faits abandonnés. La Régie des Bâtiments est en effet sous le coup de coupes linéaires de 1,8 % auxquelles venaient s'ajouter 25 millions d'euros rien qu'en 2025 si je ne m'abuse.

Madame la ministre, vous avez fourni récemment un inventaire des bâtiments de la Régie que je salue. Alors que les négociations pour le budget 2026 semblent patiner, pourriez-vous faire le point sur vos besoins budgétaires pour réaliser les travaux urgents et structurels des bâtiments dont la Régie a la charge en 2026? Pouvez-vous faire le point sur la liste des travaux et des priorités de la Régie en 2026 à la suite des économies décidées par votre gouvernement? Quels projets planifiés vont-ils voir leur agenda reporté sous cette législature? Pouvez-vous nous dresser le bilan de l'année 2025 au regard de ces coupes?

Vanessa Matz:

Beste collega’s, de Regie der Gebouwen staat voor een belangrijke uitdaging. Enerzijds moeten de opgelegde besparingen worden gerealiseerd, die aanzienlijk zijn, en anderzijds moet blijvend worden geïnvesteerd in een performant en toekomstgericht patrimonium. In 2025 werd een besparing van 25 miljoen euro gerealiseerd.

En ce qui concerne les investissements et projets visés en 2025, il s'agit surtout de projets repris dans le Plan pluriannuel d'investissement, initialement prévus pour 2025 et reportés ou retardés, notamment à la lumière des procédures administratives de contrôle ou de décision.

Wat de prioriteiten voor volgend jaar betreft, wordt het meerjarenplan momenteel herzien en kan ik geen definitief antwoord geven op de vraag naar de prioritaire projecten.

Il est, pour moi, essentiel de continuer à assurer le service public. Il est tout aussi important que les services stratégiques aux utilisateurs, tels que la justice, la police fédérale, le Centre de crise national et la Sureté de l'État restent garantis. Avec la Régie, nous avons analysé toutes les pistes pour réaliser des économies. Nous misons sur la réduction des surfaces de bureaux loués et donc la résiliation de baux, la centralisation de services et la vente de bâtiments inutilisés. Nous avons aussi analysé des collaborations innovantes via les formules Design, Build, Finance et Maintenance (BDFM) et Design, Renovate, Finance and Maintain (DRFM).

Voor leegstaande gebouwen streef ik een beleid na dat gericht is op de tijdelijke bezetting van bepaalde gebouwen, onder duidelijke voorwaarden.

Cela permet d’assurer une sécurité supplémentaire, d’éviter la dégradation et donc de préserver la valeur du bâtiment jusqu’à ce qu’une réaffectation ou une vente définitive soit possible.

Quant aux ventes de cette année, 28 bâtiments ont déjà été vendus – représentant plus de 52 000 m 2 .

Ik heb de verkoopstrategie versterkt, met extra personeel en een gecentraliseerd inventaris, zodat we sneller en gerichter kunnen schakelen.

Nous progressons également en matière de durabilité. À ce jour, 59 audits énergétiques ont été réalisés, avec des missions supplémentaires en préparation.

Deze audits helpen ons gerichte renovaties te plannen en dragen bij aan de integratie van energiegegevens in het vastgoedkadaster.

Mon objectif est d'avoir audité tous les bâtiments fédéraux d'ici 2030. Pour toute question détaillée concernant les bâtiments, projets ou chiffres spécifiques, je vous invite évidemment à introduire des questions écrites.

Je voudrais ajouter une remarque aux propos tenus par M. Legasse concernant les bâtiments fédéraux et leur état. J'aime à rappeler, en effet, que ce n'est pas en huit mois que les bâtiments fédéraux se sont considérablement dégradés. Nous prenons les choses en main. Je visite très régulièrement tant les bâtiments de la Justice que ceux de la police. Je vais à la rencontre les acteurs pour amener des solutions temporaires lorsqu'il s'agit de travaux plus conséquents qui demandent une programmation. À ce stade, aucun travail, aucun projet de rénovation prévu n'a été scrappé ou abandonné. Dans le Plan pluriannuel 2026, examiné dans le cadre du conclave, nous maintenons également le cap sur la série de projets, mais nous attendons évidemment les résultats du conclave budgétaire, qui ne sauraient tarder.

Britt Huybrechts:

Dank u wel, mevrouw de minister. Ik ben positief verrast door uw antwoord dat er al 25 miljoen euro is bespaard dit jaar; dat vind ik zeer interessant. Ik zal nog een schriftelijke vraag indienen over de details daarvan.

Ik vind het wel jammer dat we nog geen uitgebreid zicht krijgen op het meerjarenplan. Het lijkt mij interessant om, ook al is het misschien nog niet definitief, toch al te weten waar de hoofdprioriteiten zullen liggen.

Vervolgens zal ik inderdaad nog enkele andere schriftelijke vragen indienen, over concrete cijfers en wellicht ook over de analyse van bijvoorbeeld uw beleidsnota over de transformatie van de Regie der Gebouwen en wat de voornaamste resultaten daarvan waren. Ik begrijp dat het moeilijk is om alles mondeling toe te lichten. Ik zal daarom nog een reeks schriftelijke vragen indienen daaromtrent. Mijn excuses alvast voor het werk dat dit met zich mee zal brengen.

Dimitri Legasse:

Madame la ministre, dans un mois, on dira de vous qu’"en 9 mois, elle n’a pas su" - comment dire – "rattraper tout le retard des législatures antérieures". Dans 10 mois, elle me dira qu'"elle ne"… J'espère que dans quelques années, elle saura me dire autre chose. Mais j’en suis sûr. Enfin, je veux le croire! Je l’espère pour nous tous! Plus sérieusement: certes, le plan pluriannuel est en révision. Certes, il y a un conclave budgétaire. Certes, certaines mesures ont déjà été mises en œuvre, et vous faites référence aux bâtiments vendus et aux baux qui ont été résiliés. Mais il devient maintenant important et urgent, singulièrement dans le cadre du conclave budgétaire, de nous apporter des réponses, et de défendre bec et ongles, les investissements qui sont vraiment impérieux au regard des mouvements sociaux de nos fonctionnaires publics, qu’il s’agisse de la justice, de la police et d’autres. Je vous en prie, madame la ministre, revenez-moi le mois prochain ou le mois suivant avec de vraies réponses. Je vous en remercie.

Het voortgangsrapport over het klimaatbeleid

Gesteld door

N-VA Lieve Truyman

Gesteld aan

Vanessa Matz (Minster van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)

op 21 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het vastgoedkadaster (sinds 1 oktober operationeel) wordt vanaf 2026 uitgebreid met energieverbruiksdata en helpt bij het prioriteren van renovaties (gebaseerd op rendement, grootte en kosten) en het identificeren van leegstaande panden voor verkoop, met een interministerieel plan in voorbereiding. Energieaudits (59 afgerond, 8 lopend) moeten tegen 2030 413 gebouwen analyseren om duurzaamheidsinzet te sturen, terwijl ETS2 (2027) nog niet concreet is geïmplementeerd. De personeelstekorten voor technische monitoring worden eind 2025 in kaart gebracht via een lopende analyse. De minister bevestigt versnelling en coördinatie, maar concrete ETS2-maatregelen en verkoopplannen blijven nog onduidelijk.

Lieve Truyman:

Mevrouw de minister, mijn vraag gaat over het vooruitgangsrapport van het federale klimaatbeleid, dat we vorige week hebben ontvangen en dat we ook al hebben kunnen inkijken. Laten we duidelijk zijn, er is nog veel werk met betrekking tot het patrimonium van deze overheid. Uw collega-minister Crucke stelt in zijn reactie op dat rapport dat we een tandje moeten bijsteken, moeten versnellen, beter moeten coördineren en elke ambitie moeten omzetten naar concrete acties.

Bij deze wil ik u eerst en vooral bedanken voor het vastgoedkadaster, dat sinds begin oktober beschikbaar is en dat we nu kunnen raadplegen. Er waren aanvankelijk wat problemen, maar ondertussen kan ik het kadaster raadplegen. Wordt dit instrument verder efficiënt gebruikt om prioriteiten te plannen met het oog op renovatie en verduurzaming? Welke projecten krijgen voorkeur van uitvoering? Wordt hierbij rekening gehouden met het snelste rendement, de grootte van de site en de kostprijs van de werken?

Op welke manier brengt het vastgoedkadaster duidelijkheid over de mogelijke verkoop van leegstaande panden? Is hiervoor al een plan van aanpak in opmaak? Uiteraard is er ook Europese regelgeving. Is er rekening gehouden met de opstart van de ETS2 in 2027? Welke inspanningen werden hieromtrent al gedaan?

Uit het klimaatrapport blijkt dat er een tekort is aan technische medewerkers die het verbruik kunnen monitoren. In uw beleidsnota van 2025 staat dat er een analyse zal worden gemaakt teneinde de personeelsbehoeften nauwkeuriger in kaart te brengen. We zijn ondertussen bijna aan het einde van 2025. Is die analyse al opgestart en zijn hierover gegevens beschikbaar?

Vanessa Matz:

Mevrouw Truyman, sinds 1 oktober is het vastgoedkadaster toegankelijk voor alle parlementsleden. Het kadaster biedt een overzicht van de gebouwen die door de Regie der Gebouwen worden beheerd. Bij de Regie is het nodige gedaan om uw probleem met de toegang tot het kadasterplatform op te lossen. Ik heb vernomen dat dit probleem inmiddels is verholpen.

Vanaf volgend jaar zal het kadaster worden uitgebreid met gegevens over energieverbruik. Tegelijkertijd worden energieaudits uitgevoerd. Tot nu toe zijn er 59 afgerond, 8 bijkomende opdrachten zijn lopende.

Tegen 2030 moeten minstens 413 audits worden uitgevoerd, met uitzondering van gebouwen die niet in aanmerking komen. De resultaten van deze audits zullen, samen met de EPB-certificaten en de verbruiksdata, een nauwkeuriger beeld geven van de duurzaamheid van ons vastgoedpark. Het kadaster helpt bovendien om leegstand beter in kaart te brengen.

Op basis daarvan is een analyse opgesteld waarmee gebouwen zijn geïdentificeerd die niet langer een federale functie vervullen en dus kunnen worden verkocht. Deze analyse wordt momenteel interministerieel besproken in het kader van de besparingen van de Regie en de actualisering van de meerjareninvesteringsplannen.

Ten slotte is de analyse van de personeelsbehoeften voor technische profielen lopende en zal die eind dit jaar worden afgerond.

Lieve Truyman:

Dat zijn positieve signalen. We zullen dit verder opvolgen. Succes alvast.

Voorzitter:

Daarmee komen wij aan het einde van onze vergadering. Ik dank de leden voor hun vragen. Ik dank de minister en haar ploeg voor hun beschikbaarheid. Ik dank het commissiesecretariaat, de diensten van de Kamer en de tolken voor de bijstand. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 16.17 uur. La réunion publique de commission est levée à 16 h 17.

De reactie van de regering op de roep om een doortastender klimaatbeleid
De klimaatmars en het Nationaal Energie- en Klimaatplan
Maatschappelijke druk, overheidsbeleid en actieplannen voor versnelde klimaatdoelstellingen

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 9 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Tijdens een scherpe klimaatdebat kaarten Almaci en Ribaudo de falende klimaatambitie van de regering aan: doelen voor hernieuwbare energie, uitstootreductie en renovatie worden afgebouwd, fossiele subsidies (€18 mjd) blijven ongemoeid, terwijl 30.000 betogers eisen dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt—terwijl defensie-uitgaven (€34 mjd) wel prioriteit krijgen. Minister Crucke verdedigt zich met het eindelijk bereikte (maar matige) Nationaal Energie-Klimaatplan en de afbouw van *sommige* fossiele subsidies, maar benadrukt economische haalbaarheid en interbestuurlijke samenwerking als beperkende factoren. Kernpunt: Daden ontbreken—de regering blokkeert structurele vergroening (bv. éolien, waterstof, renovatie), terwijl tijd, geld (Planbureau: €8,5 mjd/jaar verlies bij nietsdoen) en maatschappelijke druk weggesmeten worden, aldus de oppositie.

Meyrem Almaci:

Mijnheer de minister, kent u het boek Collapse van Jared Diamond? Het is een schitterend boek, dat beschrijft hoe beschavingen door foute politieke keuzes ondergaan. In veel van die beschavingen bleek klimaatverandering een van de drijvende factoren achter die ondergang.

Ik heb iets bij dat sinds 2020 op mijn kantoor hangt, namelijk de cover van Time Magazine , dat toen titelde One Last Chance, waarmee het bedoelde to save the planet . Men zou denken dat met alle zaken van de voorbije jaren, met alle rapporten en met de tienduizenden mensen die vorige zondag op straat kwamen, onze regeringen, álle regeringen, de hand aan de ploeg zouden slaan en een ambitieus beleid zouden voeren.

Toch zien we iets anders. Onze regering is vol op de rem gaan staan. De Vlaamse regering evenzeer, die heeft zelfs haar laatste schaamlapje, namelijk het renovatiebeleid, gewoon in de vuilnisbak gekieperd. Al onze doelen zijn naar beneden bijgesteld, of het nu gaat om hernieuwbare energie, de reductie van de uitstoot, internationale solidariteit of klimaatrechtvaardigheid.

Die tienduizenden mensen zijn niet zomaar op straat gekomen. Ze zijn op straat gekomen omdat ze iets vinden wat ik als politicus logisch vind, maar wat blijkbaar in deze tijden niet meer zo evident is, namelijk dat bij grote macht ook grote verantwoordelijkheid hoort. Zij vragen dat onze regeringen die verantwoordelijkheid opnemen, om te doen wat ook de VN zegt, namelijk die race van de klimaatcrisis winnen. It’s a race we can win .

Mijnheer de minister, wat zult u doen? In de ballonnetjes rond de begroting valt immers heel hard op dat al die fossiele subsidies ongemoeid blijven. Er is niet veel sprake van vergroening. Het rapport van het Planbureau is blijkbaar niet aangekomen. Blijft de regering toondoof? Wat zult u zeggen aan de mensen die op straat kwamen?

Julien Ribaudo:

Monsieur le ministre, dimanche, nous étions 30 000 dans les rues – des étudiants, des retraités, des familles –, pour rappeler que le changement climatique est une réalité avec des conséquences humaines, sociales et économiques bien concrètes. Monsieur le ministre, ce que j'adore dans les marches pour le climat, à part l'ambiance, ce sont les slogans, ces petites phrases courtes mais puissantes que l'on scande. Celle qui m'a le plus marqué ce dimanche était: "La mer monte, notre colère aussi". En effet, c'est bien de cela qu'il s'agit. Nous étions 30 000 à dénoncer l'inaction et le manque d'ambition de nos gouvernements, et de votre gouvernement. Même votre parti, Les Engagés, était là, dans la rue, monsieur le ministre, pour dénoncer la politique de son propre gouvernement. C'est dire l'ampleur du problème.

Les gens étaient là pour réclamer un vrai changement de cap, un basculement, des investissements publics, de meilleurs transports publics, des logements rénovés, de l'énergie verte et abordable, et une industrie durable tournée vers l'avenir. Mais votre gouvernement fait l'inverse. Les éoliennes sont reportées. L'île énergétique est rabotée. On fait des économies sur le réseau hydrogène. Le Plan national é nergie-Climat arrive avec plus d'un an de retard et, finalement, n'est même pas à la hauteur des enjeux.

Vous n'êtes pas seulement le gouvernement de la casse sociale, vous êtes aussi le gouvernement de la casse écologique. Pendant que vous essayez de voler nos pensions, vous expliquez qu'il n'y a pas d'argent pour le climat. Mais pour le militaire, l'armement, la guerre, là, 34 milliards apparaissent en un claquement de doigts.

Monsieur le ministre, comment justifiez-vous à ces 30 000 personnes qui étaient dans la rue ce manque d'ambition? Quelles garanties pouvez-vous donner sur la mise en œuvre d'un plan qui était déjà insuffisant, maintenant que votre gouvernement prépare de nouvelles coupes budgétaires?

Jean-Luc Crucke:

Geachte Kamerleden, mevrouw Almaci, ik kan u verzekeren dat ik het boek Collapse heb gelezen en ik raad het iedereen aan. Afgelopen zondag stapten 20.000 tot 30.000 mensen mee in de klimaatmars in Brussel. Deze keer stond het thema financiën centraal. Burgers merken terecht op dat België in 2023 ongeveer 18 miljard euro aan steun voor fossiele brandstoffen heeft uitgekeerd. Dat is een stijging van 1,5 miljard euro ten opzichte van 2021. Onder de vivaldiregering zijn die subsidies helaas toegenomen in plaats van afgebouwd. Wij willen het nu anders en beter doen.

In het regeerakkoord is vastgelegd dat de regering zal onderzoeken welke subsidies binnen welke realistische termijnen kunnen worden afgebouwd. Daarbij wordt aandacht besteed aan de economische impact, zonder negatieve gevolgen voor de koopkracht en de ondernemingskosten.

Dat werd verder uitgewerkt in onze federale energie- en klimaatplannen, waarbij ik zal waken over de implementatie van onder andere de vermindering van de subsidies voor professionele diesel en het verschuiven van de accijnzen van elektriciteit naar fossiele brandstoffen.

Monsieur Ribaudo, vous me dites que dans une marche, ce qui vous intéresse, ce sont les slogans. Vous le dites d'ailleurs avec un certain sourire, et je peux comprendre que cela fasse parfois sourire. Un beau mot n'est jamais en soi un mauvais mot. Mais moi, ce qui m'intéresse, au-delà des slogans, c'est l'action.

Vous avez signalé que certains partis politiques de la majorité comme de l'opposition étaient présents à la marche de dimanche. Si je n'y étais pas, c'est parce que je pense que le rôle d'un ministre, c'est d'abord d'agir, mais aussi de respecter ceux qui manifestent – et vous savez que je partage un certain nombre de slogans. Notre action, monsieur Ribaudo, a été d'obtenir un accord sur le Plan national é nergie-Climat entre les trois Régions et le fédéral et, dans la même foulée, d'avoir un accord sur le Plan social climat. Ça, ce sont des actes. Et ça, aucun gouvernement ne l'avait fait auparavant.

On peut me dire que des tensions existent parfois entre les entités fédérées et le fédéral. Mais moi, je veux d'abord avoir du respect pour mes collègues des entités fédérées et, en particulier, pour ma collègue Melissa Depraetere, qui a eu, je trouve, l’élégance, le talent et le dash pour trouver un accord au sein d'un gouvernement et avec les autres gouvernements. C'est cet équilibre-là, le fait de travailler ensemble, qui m'importe pour que demain on puisse aussi être plus forts.

Certains cherchent la division, moi c'est plutôt l'union. Il paraît que l'union fait la force, c'est encore quelque chose qui vaut pour moi.

Meyrem Almaci:

Mijnheer de minister, over Vlaanderen zal ik niet veel zeggen, behalve dat uw vrienden van Vooruit u compleet in de steek hebben gelaten en, vooral, het klimaatbeleid in de vuilbak hebben gekieperd. Dat is wat er is gebeurd. Er is geen klimaatbeleid meer in Vlaanderen. De meest welvarende regio in ons land laat u gewoonweg in de steek.

Het is heel duidelijk. De reden waarom ik die cover heb meegebracht, is omdat de tijd in ons nadeel speelt. Elke tiende van een graad telt, elke euro telt. Niets doen zal ons letterlijk en figuurlijk heel veel geld kosten, volgens het Planbureau maar liefst 8,5 miljard euro per jaar. Slechts 1 % op deze wereld is verantwoordelijk voor het gros van de vervuiling, maar die 1 % wordt in alle begrotingsballonnetjes ongemoeid gelaten. Dat stel ik vandaag vast. Na jaren het voortouw te hebben genomen, hinkt ons land plots achterop. Er is geen coherent plan, geen strategie en de huidige koers is onaanvaardbaar. Ik reken op u om die aan te pakken. Ik zal u daarop afrekenen.

Julien Ribaudo:

Monsieur le ministre, il ne manquerait plus que cela que l’on n’ait pas d’accord! L’Europe l’attend depuis un an. Mais avoir un accord n’est pas une fête en soi, il faut regarder ce qu’il contient. Et cet accord est plus que décevant.

La société civile a dit que c'était encore moins bon que précédemment, avec les autres gouvernements. Nous n’en sommes nulle part en termes de politique climatique. La seule réponse que vous apportez, c’est de dire que vous avez fait un choix. Ce choix, c’est acheter des F-35 plutôt que des trains qui roulent; des F-35 plutôt qu’un plan ambitieux national de rénovation à grande échelle.

En plus, votre gouvernement est d’accord pour nous faire payer des factures encore plus chères. Et votre gouvernement a pour projet de criminaliser les gens qui sortent dans la rue pour dire: "On en veut plus. On veut plus que cela." Vous allez criminaliser le mouvement écologique.

Vous tournez le dos au climat. Nous ne pouvons l’accepter, et nous serons nombreux dans la rue pour vous le rappeler.

Voorzitter:

Daarmee sluit ik deze vragensessie af.

De informele bijeenkomst van de Europese ministers van Landbouw

Gesteld door

N-VA Charlotte Verkeyn

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 8 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Clarinval (afwezig, vertegenwoordigd door Waals minister Dalcq) benadrukte op de EU-informele Landbouwraad in Warschau dat generatievernieuwing in de landbouw centraal stond, met focus op innovatie, toegang tot grond en financiering om jonge boeren te behouden—klemtonend op stabiliteit, vereenvoudigde regelgeving en anti-speculatiemaatregelen voor grondprijzen. Verkeyn beaamde dat de bijeenkomst vooral een gedachtenwisseling was zonder concrete plannen, maar drong aan op EU-brede verdediging van boerenbelangen, gezien dat veel druk voortkomt uit Europese regelgeving waar lokale overheden weinig grip op hebben. De kern: jonge boeren aantrekken via innovatie, financiële steun en grondtoegang, met nadruk op langetermijnperspectief en minder bureaucratie.

Charlotte Verkeyn:

Geachte minister, van 15 tot 17 juni 2025 vindt in Warschau de informele bijeenkomst van EU-landbouwministers plaats. Tijdens deze bijeenkomst worden onder meer innovatieve technologieën en duurzame teeltmethodes in de land- en tuinbouw voorgesteld, met een bijzondere focus op fruitteelt en de modernisering van het platteland.

Wat zijn uw verwachtingen van deze bijeenkomst?

Welke Belgische accenten of prioriteiten zal de u tijdens deze bijeenkomst onder de aandacht brengen?

David Clarinval:

Helaas kon ik de informele Raad van de Europese ministers van Landbouw in Warschau niet bijwonen. België werd daar vertegenwoordigd door Waals minister van Landbouw Anne-Catherine Dalcq.

Deze informele Raad had betrekking op een essentiële uitdaging: de generatievernieuwing in de landbouw. Daarbij stonden twee belangrijke krachtlijnen centraal, namelijk de rol van innovatie bij de vestiging van jonge landbouwers en, omgekeerd, de maatregelen die genomen moeten worden om hen aan te moedigen zich op het platteland te vestigen.

In dit opzicht tekenen zich meerdere prioriteiten af. Zo moeten we het vertrouwen van de landbouwers herstellen, aangezien zij nood hebben aan stabiliteit, aan een duidelijk juridisch kader om te kunnen investeren en duurzame projecten uit te bouwen, alsook aan een perspectief op lange termijn. We zullen stabiele, toereikende en toegankelijke financieringen moeten voorzien.

Ook inzetten op innovatie, digitalisering en nieuwe technologieën kan jongeren aantrekken tot de landbouwsector. Dat kan met name door de arbeidsomstandigheden te verbeteren en een omgeving te creëren die ondernemerschap bevordert. We zullen de uitwisseling van kennis moeten versterken en de ontwikkeling van nieuwe vaardigheden moeten aanmoedigen.

Ook de toegang tot landbouwgrond moet verbeterd worden. Speculatie en hoge prijzen remmen de vestiging van jonge landbouwers af. De regelgeving inzake koolstofarme landbouw en milieucompensatiemechanismen kan deze druk nog vergroten als ze niet goed worden omkaderd. België is van mening dat een strikte omkadering van deze praktijken noodzakelijk is om te vermijden dat ze de generatievernieuwing in de landbouw belemmeren.

Het zal van essentieel belang zijn om de toegang tot financiering en verzekeringen te vergemakkelijken om investeringen te kunnen waarborgen. De ondersteuningsmaatregelen van de Europese Investeringsbank moeten behouden blijven, vooral voor wie een kleine landbouwonderneming opstart.

Ook overnemers moeten beter worden begeleid, in het bijzonder buiten het familiale kader. Eigenaars van landbouwgronden moeten eveneens worden aangemoedigd om pachtovereenkomsten te ontwikkelen en te behouden.

Charlotte Verkeyn:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. We weten allemaal dat de landbouwsector sterk onder druk staat en het de afgelopen jaren zwaar te verduren heeft gehad. Dat komt natuurlijk ook door interne regelgeving, al kunnen de interne overheden daarvoor niet altijd als eindverantwoordelijke of veroorzaker worden beschouwd. Ik denk dan ook dat het belangrijk is om op internationaal, en zeker op Europees niveau, de belangen van onze landbouwers te verdedigen. Vaak komt de regelgeving immers van dat niveau, waarna wij ons hier lokaal moeten aanpassen of bijkomende regels moeten uitwerken. Ik heb begrepen dat deze Raad in hoofdzaak een gedachtenuitwisseling was over de manier waarop we een nieuwe generatie landbouwers kunnen versterken en behouden, maar dat er nog geen concrete voorstellen op tafel liggen, behalve het mechanisme dat de toegang tot steun moet vergemakkelijken. Ik neem aan dat dit verder intern zal worden uitgewerkt, zodat we kunnen bepalen hoe we dat in ons land kunnen waarborgen. Kort samengevat, het ging vooral om een gedachtewisseling over hoe we jonge landbouwers aan boord kunnen houden en de concrete maatregelen zullen wellicht nog volgen. Ik wil ervoor pleiten om dit thema voor onze landbouwers hoog op de agenda te houden. Zoals gezegd worden we in ons land soms afgerekend op regels waarvoor we niet altijd als uiteindelijke veroorzaker kunnen worden beschouwd.

De landbouw in het kader van de volgende zevenjarenbegroting van de EU
De toekomstplannen voor het GLB van Eurocommissaris voor Landbouw Christophe Hansen
Duurzame landbouw en GLB-hervormingen in de EU-begroting

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 8 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De EU-budgethervorming (2028-2034) dreigt met een krimpende landbouwbegroting (tot -20%) en centralisatie van fondsen via nationale plannen, wat België en haar boeren benadeelt ten voordele van Oost-Europese landen met lage hectaresubsidies. Minister Clarinval bevestigt dat de PAC-herziening (met risico’s voor inkomenssteun en duurzaamheidspijler) nog in onderhandeling is, maar waarschuwt voor budgettaire krapte en gebrek aan impactanalyses, terwijl België een sterke PAC met twee pijlers en inflatiecompensatie blijft verdedigen – al ontbreekt vooralsnog federaal-regionale eensgezindheid. Prévot dringt aan op een hardere Belgische houding tegen de bezuinigingen, vrezt voor verdere verzwakking van de landbouwsector en kritiseert het afwachtende, weinig engagée standpunt van de regering.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, selon un article du Financial Times, la Commission européenne s'apprête à réformer profondément sa méthode de distribution de 750 milliards d'euros de fonds agricoles et de développement.

Cette réforme, radicale, interviendrait dans le cadre du prochain plan pour le budget septennal de l'UE, qui doit sortir très prochainement. Concrètement, des centaines de programmes de dépenses existants – notamment les 392 milliards d'euros destinés au développement régional et les 387 milliards d'euros destinés à l'agriculture – seraient regroupés en un seul plan pour chaque nation. L'enveloppe destinée à chaque É tat serait calculée par une nouvelle formule de calcul.

La conséquence de cela, selon des projections qui circulent, est un transfert de plusieurs milliards d'euros: les pays disposant de grandes superficies agricoles et d'un paiement à l'hectare relativement faible, c'est-à-dire pratiquement tous les pays d'Europe de l'Est, bénéficieraient davantage du nouveau système. Il y a donc le risque d'un préjudice important pour la Belgique.

Monsieur le ministre, voici mes questions: Pouvez-vous faire le point sur les discussions en cours au sujet du prochain budget septennal de l'UE? Avez-vous demandé une analyse de l'impact de la réforme, en projet, de la méthode de distribution des fonds? Quelles seraient les conséquences pour la Belgique? Quelles sont les conséquences pour nos agriculteurs? Quel est l'état des discussions entre le Fédéral et les gouvernements régionaux au sujet de ce dossier? Allez-vous vous opposer à la fusion des fonds agricoles avec les autres politiques d'investissement européen? Allez-vous défendre un budget fort pour la politique agricole, qui tient compte de l'inflation? Allez-vous défendre le maintien de deux piliers pour l'agriculture, le premier pour soutenir le revenu des agriculteurs et le second destiné à une transition plus durable?

Je vous remercie.

Monsieur le ministre, Christophe Hansen, commissaire européen à l'Agriculture, a pour projet de réformer la PAC. Lors de la dernière séance plénière, vous aviez dit que les propositions du commissaire ne correspondaient pas à la vision de la Belgique en termes d'agriculture, je vous cite: "budget en baisse"; "gestion trop centralisée"; "objectifs climatiques imposés sans concertation".

Pilier historique du budget européen, la PAC bénéficie de 386 milliards d'euros pour la période 2021-2027. Les agriculteurs sont dans le flou pour l'après-2027, c'est-à-dire demain dans un métier dans lequel la vision à moyen et long terme est indispensable.

À partir de 2028, les agriculteurs pourraient subir une coupe de près de 20 %. Ce méga-fonds sera également réformé dans son architecture, ce qui provoque beaucoup de craintes auprès des actrices et acteurs du terrain: les financements ne seront plus versés directement sous forme de dotations annuelles, mais débloqués sur la base de plans nationaux ou régionaux, inspirés du modèle du plan de relance (avec des objectifs précis en matière d'investissements et de réformes, validés par la Commission européenne).

Monsieur le ministre, Où en sont les discussions au sujet de la réforme de la PAC? Quand se déroulera le Conseil des ministres européens de l'Agriculture? Quelle position précise défendra la Belgique? Cette position est-elle unanime au sein de notre État fédéral? Des visions divergent-elles entre les entités fédérées? Un prochain comité interministériel est-il à l'ordre du jour? Pourriez-vous en communiquer la date?

Je vous remercie pour vos réponses.

David Clarinval:

Monsieur le député, la Commission européenne a présenté sa proposition relative au prochain cadre financier pluriannuel (CFP) le 16 juillet dernier. Depuis cet été, les travaux préparatoires avancent de manière continue. Des réunions thématiques sont désormais organisées en DGE afin de présenter les différents axes et priorités du futur CFP. Ces réunions permettent aux administrations concernées de mieux comprendre les orientations proposées par la Commission et de préparer les positions belges.

À ce stade, la Commission n'a pas encore présenté d'analyse détaillée concernant l'impact sectoriel des propositions, notamment en ce qui concerne le volet agricole. Les premières lectures indiquent toutefois une réduction des moyens alloués à ce domaine, ce qui suscite des préoccupations quant à la capacité de la PAC à répondre durablement aux défis économiques, environnementaux et sociaux du secteur.

Dans ce contexte, la Belgique a défini une position claire, soulignant l'importance de préserver les politiques communes qui contribuent au développement équilibré du territoire européen. La délégation belge a rappelé aussi l'importance continue de la PAC. Les discussions sur le prochain cadre financier pluriannuel sont organisées par le SPF Affaires étrangères, dans le cadre du format habituel de la DGE. Une DGE MFF, Multi-Annual Financial Framework, a été mise en place dès la publication de la proposition de la Commission. Celle-ci s'est déjà réunie plusieurs fois pour prendre connaissance des grandes lignes et se réunit quand cela est nécessaire pour examiner les différents volets thématiques et déterminer la position belge. Le processus de négociation du futur cadre financier pluriannuel s'inscrit dans une temporalité longue, même si la présidence actuelle semble vouloir avancer rapidement.

Les discussions politiques à proprement parler entre États membres seront compliquées, entre les discussions sur le montant de l'enveloppe, le financement de cette enveloppe et les priorités du prochain cadre financier.

Je me réjouis par ailleurs que l'Union européenne mette en place le Fonds européen de la compétitivité, qui vise à renforcer la compétitivité de l'Union, en regroupant plusieurs programmes existants au sein d'un instrument unique et harmonisé. Il est doté de 450 milliards d'euros. Il constitue un élément central de la stratégie globale de la Commission, qui s'appelle la boussole pour la compétitivité, et qui vise à combler le retard d'innovation et à stimuler la croissance de l'économie européenne.

Patrick Prévot:

Merci, monsieur le ministre, d'avoir fait l'instantané de la situation. J'entends effectivement que, depuis cet été, les travaux avancent de manière continue, mais ce qui en ressort, évidemment, n'est pas de nature à me rassurer. Vous l'avez dit, la Commission n'a toujours pas présenté d'analyse détaillée, mais d'emblée, on apprend une diminution budgétaire et donc des difficultés supplémentaires pour les secteurs agricoles.

Vous le savez, c'est un secteur auquel je suis très sensible, très attaché également, parce qu'il est le fondement même de notre alimentation. C'est un secteur qui tire la langue depuis de très nombreuses années.

Dès lors, je vous demanderais, puisque je vous sais sensible au secteur également, de ne pas danser comme siffle la Commission et d’avoir, pour une fois, une position ferme au nom de la Belgique, et d’éviter de vous y rendre une nouvelle fois avec une position abstentionniste ménageant la chèvre et le chou, qui, in fine , ne nous engage pas, ou ne montre pas notre vraie volonté d’être derrière nos agricultrices et nos agriculteurs.

Voorzitter:

La question n°56007169C de M. Coenegrachts est transformée en question écrite, tout comme la question n°56007485C de Mme Ramlot, les questions n°56007504C et n°56007505C de M. Cornillie et la question n° 56007260C de M. Matagne. Il faudrait appeler Mme Thémont car c’est son tour de poser sa question n°56007579C sur Zalando. Elle m’a dit qu’elle était dans les couloirs. Passons à la prochaine question, de M. De Smet.

Het verbod op de verkoop van energiedranken aan minderjarigen
Het verbod op de verkoop van energiedranken aan minderjarigen
De verkoop van energiedrankjes
Energiedrankjes
De gezondheidsaanpak met betrekking tot energiedranken
Regulering en gezondheidsbeleid rond energiedranken voor jongeren

Gesteld aan

Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen), Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 7 oktober 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België overweegt geen directe leeftijdsgrens voor energiedranken, maar volgt wel het advies van de Hoge Gezondheidsraad (2010)—dat een verbod afraadt maar strenge etikettering (waarschuwingen voor kinderen/zwangeren) en doseringslimieten (max. 320 mg cafeïne/liter) beveelt—en houdt Europese initiatieven (zoals het Britse voorstel voor een verbod onder 16) nauwlettend in de gaten. 10% van de Belgische adolescenten (10-17 jaar) drinkt wekelijks energiedranken, met hogere cijfers bij jongens, hoewel de consumptie sinds 2010 daalt. Nieuw wetenschappelijk advies en reclamebeperkingen (naar analogie met tabak/alcohol) worden overwogen, maar concrete plannen ontbreken nog—sensibilisering blijft vooral een bevoegdheid van de gewesten. De sector zelf ontwijkt regulering door alternatieve stimulerende stoffen (taurine, creatine) toe te voegen, terwijl marketing gericht op jongeren (hippe verpakkingen, sponsoring van sporters) onverminderd doorgaat. Vrijwillige afspraken (zoals in het VK met supermarkten) kunnen een tussenstap zijn.

Funda Oru:

Mijnheer de minister, er bestaan vandaag 101 soorten energiedrankjes, in allerlei kleurrijke verpakkingen, in allerlei onschuldige smaakjes, zoals perzik-watermeloen. U kent die werkwijze. Ook de vape-industrie maakt gebruik van die marketingstrategieën, gericht op jongeren. Het aanbod is groot, de verleiding is groot en de drempel is heel laag. Beide zijn ook ongezond, zeker voor kinderen en jongeren.

Het advies van de Hoge Gezondheidsraad is op dat vlak ook heel duidelijk. De consumptie van energiedranken wordt afgeraden tot de leeftijd van 16 jaar. In het Verenigd Koninkrijk wil men de verkoop van energiedranken met een hoog cafeïnegehalte aan jongeren onder de 16 jaar verbieden. In België bestaat momenteel geen wettelijke leeftijdsgrens.

Mijnheer de minister, wordt ook in ons land overwogen om een leeftijdsgrens voor de verkoop van energiedranken in te voeren?

Zijn er bijkomende maatregelen mogelijk, zoals beperkingen op reclame en duidelijkere waarschuwingen op verpakkingen?

Ludivine Dedonder:

Monsieur le ministre, pour ma part aussi, je suis inquiète. Une récente enquête journalistique a mis en lumière les effets préoccupants d'une consommation excessive de boissons énergisantes. Après l'ingestion de plusieurs canettes en peu de temps, les examens médicaux pratiqués ont révélé des conséquences directes sur le rythme cardiaque et la récupération après effort.

Ces boissons sont vendues sans restriction, souvent à des prix très accessibles, et leur marketing cible clairement les jeunes. Pourtant, les risques sont connus.

Au vu de ces constats, monsieur le ministre, je souhaite vous poser quelques questions. Reconnaissez-vous que ces produits présentent un risque de santé publique, particulièrement chez les jeunes, lorsqu'ils sont consommés excessivement? Quelles sont les règles en vigueur relatives à leur vente, leur publicité ou leur étiquetage? Vous semblent-elles suffisantes ? Envisagez-vous de renforcer ce cadre, par exemple en limitant leur teneur en caféine, en en restreignant la publicité ou en en interdisant la vente aux mineurs? Disposez-vous de données nationales récentes sur la consommation et les effets de ces boissons? Des recherches supplémentaires sont-elles prévues? Enfin, quelles actions de sensibilisation envisagez-vous pour informer les parents, les enseignants et les jeunes des risques inhérents à cette consommation excessive?

Jeroen Van Lysebettens:

Mijnheer de minister, ik zal niet herhalen wat mijn collega’s reeds hebben gezegd, maar ik wil nog enkele elementen toevoegen. Na het Verenigd Koninkrijk overweegt nu ook Portugal een verbod op de verkoop van energiedranken aan jongeren. In België adviseerde de Hoge Gezondheidsraad al in 2010 om het gebruik van energiedranken te beperken bij jongeren jonger dan 16 jaar, maar bijvoorbeeld ook bij zwangere vrouwen. De Raad adviseerde om de inname van cafeïne te beperken tot een maximale dosis van 300 milligram, het equivalent van drie liter cola. Energiedranken bevatten echter veel meer werkzame stoffen dan alleen cafeïne en worden vaak gecombineerd met een hoge dosis suiker, wat bepaalde medische risico’s nog verhoogt.

Gezien de recente maatschappelijke aandacht voor de overconsumptie van energiedranken en uw terechte focus op toekomstgerichte en preventieve gezondheidszorg, heb ik twee vragen.

Het advies van de Hoge Gezondheidsraad dateert van 2010. Vindt u dat nog steeds een voldoende actueel advies om uw beleid op te baseren? Overweegt u een geüpdatet advies aan te vragen?

In welke mate zijn de acties van uw Europese collega’s in Portugal en het Verenigd Koninkrijk een voorbeeld en worden dergelijke acties besproken op Europees niveau? Overweegt u om ook in België de verkoop aan minderjarigen te beperken en/of de reclame voor energiedranken te reguleren?

Frank Vandenbroucke:

Chers collègues, il n'y a actuellement pas de travaux en cours au sein du gouvernement ou du SPF Santé publique concernant la vente de boissons énergisantes aux mineurs. Les risques pour la santé liés à ces produits restent cependant suivis et surveillés. Je suis avec beaucoup d'attention les travaux réalisés au Royaume-Uni.

L'enquête de consommation alimentaire effectuée sur la période 2022-2023 par Sciensano fournit une fréquence de consommation des boissons énergisantes dans la population belge. Selon ces données, près de 10 % des adolescents entre 10 et 17 ans consomment des boissons énergisantes au moins une fois par semaine; 9,2 % pour les filles, 13 % pour les garçons. Les données de l'enquête HBSC "Health Behaviour in School-aged Children" disponibles pour la Wallonie et Bruxelles montrent par ailleurs que la consommation de boissons énergisantes a diminué entre 2010 et 2022, en particulier chez les élèves de cinquième et de sixième primaire.

Le système de nutrivigilance mis en place au sein du SPF Santé publique prend en charge les effets indésirables liés à certaines denrées alimentaires, dont les boissons énergisantes, lorsqu'elles sont enrichies en vitamines et en minéraux, ce qui est la majorité des cas. Très peu de cas ont été déclarés et ils ne concernaient pas les enfants. Les professionnels de la santé n'ont pas contacté le SPF Santé publique concernant de potentielles dérives auprès des jeunes et des mineurs.

Ik wil verduidelijken dat het verbod in het Verenigd Koninkrijk, waarnaar een aantal leden verwezen hebben, nog niet in werking is getreden. Het bevindt zich nog in de consultatiefase tot 26 november. De FOD Volksgezondheid kan dat project grondiger bestuderen, met name wat betreft de rechtvaardiging die eraan gegeven wordt en de draagwijdte, zodra het concreter vorm krijgt. Dat is zeker interessant.

Wat betreft de vraag of een beperking of een verbod aan de orde is, de Hoge Gezondheidsraad beveelt in zijn laatste advies over energiedranken geen verbod aan, maar wel maatregelen inzake etikettering en dosering. Die zijn we in de praktijk aan het opvolgen.

Het klopt dat het advies van de Hoge Gezondheidsraad dateert van 2009, zoals mijnheer Van Lysebettens zegt, en dat de consumentenmarkt en de wetenschap inmiddels niet stilgestaan hebben. In die zin kan een nieuw advies worden overwogen, maar we hebben niet noodzakelijk een advies nodig om te handelen.

In het Verenigd Koninkrijk werd zo in 2018 een vrijwillig verkoopverbod aan min-16-jarigen afgesproken tussen alle grote supermarktketens. Ik vind dat eigenlijk echt wel interessant en ik vind dat iets wat ik eventueel in een dialoog met de sector zou kunnen bespreken.

Au niveau fédéral, nous avons des règles strictes concernant l’utilisation de la caféine dans les denrées alimentaires. Son ajout est uniquement autorisé dans les boissons aromatisées sans alcool, dans une limite maximale de 320 mg de caféine par litre. Dans les autres denrées alimentaires, l’ajout de caféine est interdit, sauf si elle est utilisée comme arôme ou dans le cadre de compléments alimentaires.

La sensibilisation et la prévention relèvent de la compétence des entités fédérées.

Er bestaan al specifieke etiketteringsregels voor dranken met een cafeïnegehalte van meer dan 150 milligram per liter. Ze moeten de vermelding dragen “afgeraden voor kinderen en voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven.” Die vermelding moet in hetzelfde gezichtsveld staan als de benaming van de drank, gevolgd door een vermelding van het cafeïnegehalte, uitgedrukt in milligram per honderd milliliter.

Bij gebrek aan advies van de Hoge Gezondheidsraad in die zin zijn nieuwe verplichtingen inzake etikettering momenteel niet aan de orde. Wat de reclame betreft, is er niet in specifieke regels voorzien voor energiedranken, noch zijn die, bij gebrek aan een advies van de Hoge Gezondheidsraad in die zin aangewezen.

Funda Oru:

Mijnheer de minister, bedankt om dat te blijven opvolgen en om verder werk te maken van een gezonde leefomgeving, zeker voor onze kinderen en onze jongeren. Vandaag zien we immers dat kinderen en jongeren zich niet bewust zijn van de risico’s die gekoppeld zijn aan de consumptie van energiedrankjes.

Ludivine Dedonder:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse.

Il est un fait que, dans les supermarchés, les boissons énergisantes font l’objet de plus en plus de marketing et de packaging. Mon fils adolescent m’a d’ailleurs dit qu’il faisait la collection des canettes, une pratique visiblement à la mode. Elles servent à décorer, mais à force d’en boire, le consommateur ne peut plus s’en passer.

Vous affirmez que les risques sont surveillés, mais, à mon sens, un nouvel avis n’est certainement pas inutile. Tenir à l’œil leur étiquetage et le rendre plus austère pour limiter l’effet du marketing pourrait être une piste également.

Comme vous, madame Oru, je pense que les jeunes ne sont pas conscients des risques liés à la consommation de ces boissons. Quelque 10 % des adolescents en consomment une fois par semaine, ce n’est pas insignifiant. Je vous remercie donc, monsieur le ministre, de surveiller ce dossier.

Jeroen Van Lysebettens:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoorden. Ik ben blij te horen dat u ook een aantal acties onderneemt aangaande een nieuw onderzoek. Dat valt te overwegen, omdat de sector wel inziet dat als reactie op een aantal strenge regulaties wordt uitgeweken naar niet-gereguleerde stoffen. In uw antwoord had u het ook over cafeïne. Wij weten echter dat wordt geprobeerd om in energiedranken ook taurine, creatine en allerlei andere activerende stoffen toe te voegen. Het vorig advies van de Hoge Gezondheidsraad is daarop nog niet diep ingegaan. De HGR stelt enkel vast dat nog onvoldoende onderzoek is gebeurd naar de samenwerking tussen die stoffen. Ik kan mij inbeelden dat dat ondertussen is veranderd. Daarnaast vind ik het de overweging waard om ook reclame in ogenschouw te nemen. Mevrouw Dedonder heeft daar ook al naar verwezen. We merken dat de sector heel hard inzet op reclame en op zaken die cool en hip zijn. Veel sporters worden gesponsord door een niet nader genoemd merk. Dat heeft een zekere invloed, waartegen de overheid met haar sensibiliserende opdracht heel moeilijk kan opboksen. In het verleden heeft de overheid wel maatregelen genomen om reclame voor andere verkrijgbare ongezonde stoffen, zoals tabaks- en alcoholproducten, aan banden te leggen voor jongeren. Misschien valt dat in deze materie ook te overwegen voor een aantal producten. La présidente : Ceci clôture notre séance. Je vous remercie toutes et tous. M. le ministre, je vous remercie aussi. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.09 uur. La réunion publique de commission est levée à 17 h 09.

De Hoge Raad voor energiebevoorrading
De stand van zaken met betrekking tot de Hoge Raad voor energiebevoorrading
De Hoge Raad voor energiebevoorrading
De Hoge Raad voor energiebevoorrading
De timing voor de oprichting van de Hoge Raad voor energiebevoorrading
De oprichting van de Hoge Raad voor energiebevoorrading
Huidige status en oprichting Hoge Raad voor energiebevoorrading

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Hoge Raad voor Energiebevoorrading, beloofd in het regeerakkoord en voorzien voor 2025, is nog steeds niet operationeel, ondanks herhaalde vragen over samenstelling, timing, middelen en onafhankelijkheid, met name voor objectieve adviezen over energietransitie, CRM-mechanismen en investeringskeuzes. Minister Bihet wijst op lopende begrotingsonderhandelingen en belooft "zo snel mogelijk" een tussentijds rapport, maar geeft geen concrete datum, budget of werkwijze, wat tot kritiek en ongeduld leidt bij oppositie en meerderheid, die vrezen voor vertraging in cruciaal energiebeleid. De urgentie—benadrukt door recent onderzoek (bv. Planbureau) en de nood aan technologische neutraliteit—botst met politiek uitstel, terwijl beslissingen (zoals CRM-veilingen) dreigen zonder de beoogde onafhankelijke sturing. Het parlement blijft oninformeerd over vorderingen, modaliteiten of betrokkenheid.

Voorzitter:

Mijnheer Seuntjens is niet aanwezig.

Kurt Ravyts:

De Hoge Raad voor Energiebevoorrading is dit jaar al meermaals ter sprake gekomen en wordt trouwens vermeld in het federale regeerakkoord en in uw beleidsverklaring en -nota. Eigenlijk zou die aangekondigde Hoge Raad nog dit jaar een rapport moeten publiceren. De Hoge Raad zou een essentieel instrument moeten zijn van uw energiebeleid, namelijk om toekomstige investeringen objectief te onderbouwen en de technologische keuzes die voor de energiebevoorrading bepalend zijn, te staven.

Het gaat daarbij om het nauwkeurig meten van de haalbaarheid van de verschillende opties en het jaarlijks verzamelen van actuele en voorspelde cijfers over verbruik, capaciteit en productie. De Hoge Raad heeft tevens een adviesfunctie inzake noodzakelijke beslissingen binnen het kader van het CRM-mechanisme.

Mijnheer de minister, ik vermoed dat u op het begrotingsakkoord wacht. Intussen zijn mijn vragen de volgende. Wat is de samenstelling van die Hoge Raad? Wanneer precies zal hij operationeel worden? Over welke middelen en personeelsinzet zal hij beschikken? Kunt u bevestigen dat de Hoge Raad er dit jaar nog komt en dat hij nog dit jaar een rapport of adviezen zal voorleggen?

Luc Frank:

Sehr geehrter Minister, monsieur le ministre, lors de notre précédent échange relatif à la mise en place du Haut Conseil de l'approvisionnement énergétique, vous aviez indiqué que son indépendance serait garantie par des critères d'incompatibilité politique. Il est essentiel pour notre politique énergétique d'avoir un Haut Conseil à la fois crédible et neutre.

Nous avons constaté à plusieurs reprises l'importance d'un avis détaillé et objectif. Les récentes auditions sur le Blueprint d'Elia et sur l'île énergétique ont par exemple montré la divergence des points de vue entre les gestionnaires de réseaux de transport et l'administration. Ce Haut Conseil a pour vocation d'objectiver les perspectives d'approvisionnement et pas d'ajouter une couche aux couches existantes. Pour Les Engagés, il apparaît évident que ce conseil doit jouer un rôle de conseil dans la transition énergétique vers la neutralité carbone.

Monsieur le ministre, une assistance technique a-t-elle déjà été attribuée pour ce Haut Conseil? Quels sont les experts actuellement consultés pour l'élaboration de ce conseil?

Une procédure de marché public a-t-elle déjà été lancée? Dans l’affirmative, combien d'offres ont-elles été introduites et sur la base de quels critères exacts le choix a-t-il porté sur ce prestataire?

Comment entendez-vous garantir le plein respect de la diversité des approches scientifiques et technologiques?

Quelles mesures concrètes mettez-vous en place pour que les scénarios produits soient perçus comme le fruit d'un exercice véritablement pluraliste et rigoureux et non orienté par une sensibilité particulière?

Enfin, quel est le calendrier de la mise en place de ce Haut Conseil? L'accord de gouvernement prévoit qu'il soit effectif pour 2025. Ce calendrier est-il tenable, à trois mois de 2026?

Bert Wollants:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, het regeerakkoord voorziet in de oprichting van de Hoge Raad voor Energiebevoorrading, met de bedoeling dat deze al in 2025 de nodige adviezen kan verstrekken en zo sturing kan geven aan het beleid. Die oprichting laat evenwel op zich wachten. De vraag is of de doelstelling om al in 2025 tot een aantal adviezen te kunnen komen, nog actueel is.

Wat is de stand van zaken in het dossier? Welke tijdslijn hanteert u momenteel?

Phaedra Van Keymolen:

Het regeerakkoord voorziet inderdaad in de oprichting van een Hoge Raad voor Energiebevoorrading, die in de loop van 2025 een eerste tussentijds rapport zou moeten publiceren. We bevinden ons inmiddels in het laatste kwartaal van 2025, maar van een operationele raad, laat staan van een dergelijk rapport, is vooralsnog geen sprake. Of misschien ligt het aan mij, maar ik meen van niet.

Welke timing voorziet u vandaag voor de effectieve oprichting en werking van de Hoge Raad? Welke stappen zijn reeds gezet? Waar loopt het proces vast?

Zal er dit jaar nog een eerste rapport verschijnen, zoals aangekondigd, of wordt dat uitgesteld? En zo ja, naar wanneer?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, dans votre accord de gouvernement et votre note d'orientation politique vous nous annonciez la création d'un Haut Conseil de l'approvisionnement énergétique autonome et indépendant du secteur. Ce conseil est censé assister les autorités en leur fournissant des chiffres objectifs. Vous avez aussi annoncé que ce Haut Conseil devra remettre un premier rapport intermédiaire au cours de l'année 2025.

Toujours selon l'accord de gouvernement, les administrations de l'énergie et du climat doivent assurer son secrétariat et accompagner le processus. Le Haut Conseil doit également compiler chaque année les données réelles et provisionnelles en matière de consommation, de capacité et de production de tous les vecteurs énergétiques, harmoniser les modèles existants et conseiller les autorités sur les volumes du CRM et sur le plan d'investissement. Il s'agit évidemment de missions clés pour assurer l'approvisionnement de notre pays mais, à ce stade, nous n'avons aucune information sur l'état d'avancement de la mise en place de ce Haut Conseil.

Mes questions sont donc très simple. Où en est la mise en place du Haut Conseil de l'approvisionnement énergétique? Est-ce que les modalités de fonctionnement et la composition de ce conseil ont déjà été arrêtées? Dans l'affirmative, pouvez-vous nous les préciser? Est-ce que vous pouvez nous confirmer que le rapport intermédiaire est toujours attendu pour 2025 comme annoncé? Enfin, comment le Parlement sera-t-il associé ou informé de manière régulière des travaux du Haut Conseil?

Mathieu Bihet:

De oprichting van de Hoge Raad voor Energiebevoorrading maakt deel uit van de lopende begrotingsbesprekingen. Aangezien de werkzaamheden in het kader van de begroting lopende zijn, wens ik op dit moment geen voorafnames te maken inzake de oprichting van deze Hoge Raad, met inbegrip van de bijhorende modaliteiten en de timing.

Monsieur Frank, l'objectif de transition vers la neutralité carbone est maintenu. Comme plusieurs de vos collègues, vous avez décrit les différentes balises reprises dans l'accord de gouvernement, et notamment l'indépendance importante que doit avoir ce Haut Conseil, mais également les principes de neutralité technologique. Ces balises sont toujours reprises et le modèle est, tel que décrit dans les notes et repris dans les questions, toujours sur la table.

Je peux vous assurer que mes équipes mettent tout en œuvre pour la mise en place de ce Haut Conseil dans les meilleurs délais conformément à l'accord de coalition, à la suite duquel un premier rapport intermédiaire sera publié dès que possible.

À ce stade-ci, madame Meunier, il est un peu tôt pour vous répondre au sujet du travail et de la collaboration avec le Parlement; il faudra poser cette question au moment de la création du Haut Conseil.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik kan heel kort zijn. Zoals ik al aangaf in mijn vraag, hangt alles blijkbaar samen met de middelen en het budget en maakt dit ook deel uit van de lopende onderhandelingen over de begroting 2026. We zullen dus moeten wachten tot de begrotingscijfers en -documenten ons bereiken.

Luc Frank:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour cette réponse. Entre les lignes, j'entends que vous nous demandez d'avoir un petit peu de patience. Je repose toutefois ma question: avez-vous une date approximative ou une échéance pour la création de ce Haut Conseil?

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord, maar had gehoopt op meer duidelijkheid. Misschien moeten we op dit onderwerp terugkomen op het moment dat we een stapje verder zijn. Het is een belangrijke uitdaging, want iedereen wilde dat we meer onafhankelijk konden zijn van een aantal grote spelers die net wat te veel hun rol spelen in het huidige kader, zodat de overheid weloverwogen keuzes kon en kan maken. Dat is nog altijd een behoefte die hier speelt. We moeten een stap zetten om ervoor te zorgen dat we het beleid in de juiste richting kunnen bijsturen.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, dank u wel, uw antwoord is kort en duidelijk. We wachten nog even af.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, je vous remercie, mais nous n'avons eu aucune réponse sur les modalités ni sur le timing. Je rappelle quand même que c'est vous qui avez annoncé la création de ce Haut Conseil cette année et la fourniture d'un rapport en 2025. Demain, ce sera le 1 er octobre. J'entends que nous allons encore devoir attendre. Pas de Haut Conseil, pas de stratégie! Et vous dites cela comme si c'était normal!

Voici quelques mois, c'était urgent. Et, aujourd'hui, on peut attendre. Il ne reste que trois mois, les gars! Même la majorité a l'air de se demander ce qui se passe. J'entends les collègues ne pas trop savoir quoi dire dans leur réplique. C'est quand même assez interpellant, non? Enfin, je ne sais pas. C'est bon ainsi? D'accord.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, ik begrijp dat u niet kunt vooruitlopen op een beslissing die nog moet worden genomen, maar er zijn in deze regering heel wat ministers die wel transparantie bieden over dossiers die zij aan de ministerraad voorleggen. Zo zegt bijvoorbeeld minister Prévot wat hij over bepaalde zaken vindt en wat hij zal voorstellen. Minister Vandenbroucke doet dat ook. Hij heeft vorige donderdag in de plenaire vergadering gezegd dat hij zijn voorstel de volgende dag zou voorleggen aan de ministerraad. Dan wordt er in de ministerraad beraadslaagd en daarover beslist en worden eventueel aanpassingen aangebracht. Dat u niet kunt vooruitlopen op beslissingen die nog moeten worden genomen, dat begrijp ik, maar dat u zelfs niet kunt of niet wilt zeggen met welk dossier u naar de ministerraad gaat, dat begrijp ik niet. In die zin was uw antwoord dus een absoluut non-antwoord, terwijl de urgentie wel degelijk bestaat. De heer Wollants heeft ernaar verwezen, maar we kunnen ook verwijzen naar het rapport van het Planbureau dat vorige week werd voorgesteld. Dat rapport biedt inzichten over hoe ons energiesysteem zou kunnen evolueren en maakt daarvoor gebruik van het PRIMES-model. Dat is een kostendispatchmodel, wat misschien niet de geschikte methode is om naar de toekomst te kijken. Dat is net iets waarover die Hoge Raad zich zou kunnen buigen. Welke methode zullen we gebruiken of opleggen aan degenen die die verschillende modellen uitwerken en welke parameters nemen we daarvoor in aanmerking? Ik meen te hebben begrepen uit het regeerakkoord, maar ook uit de toelichting bij uw beleidsnota, dat u geen beslissingen zou nemen, bijvoorbeeld in het kader van het CRM, zolang die Hoge Raad er niet is. Hij zal er niet zijn, dus eigenlijk is de vraag of u dan ook geen beslissingen zult nemen in het kader van het CRM als bijvoorbeeld het volume voor de volgende veilingen moet worden bepaald.

Het huidige wettelijke kader en de voorbereiding voor een nieuwe tender
Burgerparticipatie in offshore windenergieprojecten
Het vervolg van het offshore windenergieproject Prinses Elisabethzone
De aanbesteding voor zone 1 en de burgerparticipatie
De stand van zaken met betrekking tot de tender wind op zee
Offshore windenergie: wetgeving, tenders, burgerparticipatie en projectvoortgang

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De herlancering van de aanbesteding voor de Prinses Elisabethzone (eerste kavel offshore windenergie) is uitgesteld tot Q1 2026 na annulering van de vorige tender wegens juridische risico’s, onduidelijk financieel kader en concurrentiebelemmerende criteria, met name rond burgerparticipatie (1-4%). Minister Bihet benadrukt dat transparantie, gelijke kansen en kostenefficiëntie centraal staan, maar dat het directe burgerparticipatie-criterium (omwille van juridische onzekerheden en onevenwichtige risico’s voor burgers) mogelijk wordt herwerkt of beperkt, tot ontevredenheid van coöperaties zoals SeaCoop. De voorbereiding loopt vertraging: het nieuwe KB-tender moet nog worden opgesteld (start volgende week), gevolgd door Raad van State-advies, gewestoverleg en Europese staatssteungoedkeuring—wat de haalbaarheid van de maart 2026-deadline onwaarschijnlijk maakt, temeer omdat ansluiting op het energieneiland (augustus 2026) in gevaar komt. Ex-minister Van der Straeten wijst op onrealistische timing en politieke keuzes achter de annulering, ondanks eerdere Europese goedkeuring.

Kurt Ravyts:

Voor dit derde actualiteitsdebat geldt misschien derde keer goede keer, maar mogelijk is het opnieuw te vroeg.

Mijnheer de minister, dit debat gaat over de opvolging van de beslissing van de ministerraad van 27 juni, een beslissing die alweer drie maanden achter ons ligt. U wilt met de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone een nieuwe start nemen in een gestabiliseerd kader, zoals dat heet. U vond dat de vorige aanbesteding onder de curatele van toenmalig minister Van der Straeten ernstige risico’s inhield, meer bepaald grote rechtsonzekerheden, een onrealistische kalender en een vaag financieel kader. Het behoud van de procedure zou hebben betekend dat de staat zou worden blootgesteld aan zware juridische risico’s en zelfs aan een aanzienlijke budgettaire ontsporing. Uiterlijk tegen het einde van het eerste kwartaal van 2026 zou een nieuwe aanbesteding worden gelanceerd.

U zei dat er geen probleem was. U kondigde een grondige analyse van de juridische onzekerheden aan en bij een nieuwe tender zou sowieso rekening worden houden met de Europese richtlijnen, zoals de Net Zero Industry Act en het Europese Clean Industrial Deal State Aid Framework. Dan gaat het uiteraard over staatssteun.

Mijnheer de minister, hoever staat het met de analyse van de juridische onzekerheden? Heeft de AD Energie daarvoor externe deskundigen gecontracteerd? Wat was de inbreng van die externe partner? Is het voor u nu al duidelijk welke wijzigingen moeten worden aangebracht?

Wat is de stand van zaken van de nieuwe KB-tender? Hebt u, omdat het ook over staatssteun gaat, al gesprekken gevoerd met de Europese Commissie?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, au mois de juin dernier, vous avez suspendu l'appel d'offres pour la première parcelle de la zone Princesse Élisabeth. Vous l'avez justifié en évoquant des incertitudes juridiques et financières. L'appel d'offres est donc prévu pour la fin du premier trimestre 2026 mais à ce stade aucune décision définitive n'a encore été prise quant au maintien du critère de participation citoyenne, ce qui pose de sérieuses questions et mérite que l'on connaisse vos intentions.

Depuis 20 ans, les coopératives citoyennes ont démontré leur valeur ajoutée en investissant plus de 150 millions d'euros dans des projets renouvelables, sur terre comme en mer d'ailleurs. Leur modèle a prouvé sa résilience notamment durant la crise énergétique. Ce critère était présent dans l'appel d'offres initial avec une ouverture de 1 à 4 % de participation citoyenne. Les coopératives qui ont été regroupées au sein de la plate-forme SeaCoop représentent aujourd'hui 34 structures et 125 000 coopérateurs. Elles affirment pouvoir mobiliser entre 50 et 75 millions d'euros pour le futur parc et viennent de démontrer leur capacité en investissant 13 millions d'euros dans le parc North Wind. Aujourd'hui, nous nous inquiétons au même titre que ces coopératives quant au maintien du critère dans l'appel d'offres.

Mes questions sont donc simples. Monsieur le ministre, pouvez-vous confirmer que le futur appel pour la zone Princesse Élisabeth comprendra bien un critère de participation citoyenne comme prévu initialement? Si oui, confirmez-vous que le poids de ce critère dans l'appel d'offre restera inchangé? Je vous remercie pour vos réponses.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, de zwakke voorbereiding van het traject voor de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone onder de vorige regering maakt dat u wellicht niet anders kon dan de tender daartoe stop te zetten. Dat betekent wel dat er inhaalwerk nodig is om ervoor te zorgen dat er vooruitgang in dat dossier kan worden geboekt. Er moet sowieso worden gekeken naar een nieuwe tijdlijn met het oog op de herlancering van de tender volgend jaar. Het lijkt mij aangewezen om daarin voldoende druk op de ketel te houden, om zo tot een effectieve uitvoering te komen.

Mijnheer de minister, welk traject wenst u te volgen om de tender te evalueren, bij te sturen en te herlanceren?

Welke nieuwe krachtlijnen wenst u daarvoor te volgen?

Wanneer kunnen wij daarover beslissingen verwachten teneinde alsnog tot het aangewezen resultaat te komen?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, dernièrement, vous avez pris de bonnes décisions – que nous avons soutenues – concernant l'île énergétique qui tendent vers davantage de sobriété et un coût moindre pour tous nos concitoyens. Aujourd'hui, j'ai quelques questions dont certaines sont d'ailleurs en écho de celles posées par mes collègues ici.

Vous avez reporté au mois de juin l'appel d'offres pour la zone 1 du futur parc éolien Princesse É lisabeth en mer du Nord. Or, dans le précédent appel d'offres, nos concitoyens avaient l'occasion de pouvoir investir dans le projet à hauteur de 1 à 4 %. Je pense que c'est vraiment un projet historique pour la Belgique et pour laquelle la participation citoyenne aurait tout son sens. Aujourd'hui, avec la réévaluation des conditions, la participation citoyenne semble remise en question. Or, la coopérative Seacoop a lancé une pétition qui a recueilli 17 000 signatures. Impliquer nos concitoyens dans des projets comme celui-là peut participer à la diminution des coûts, au renforcement de sa sécurité, et contribuer à garder des bénéfices du projet dans notre pays.

J'ai deux questions. Comment comptez-vous maintenir la participation citoyenne dans les conditions de l'appel d'offres? Avec quel poids? Si oui, de quelle manière comptez-vous le faire? Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, u hebt de lopende tender op het allerlaatste moment stopgezet, argumenterend dat die onder uw verantwoordelijkheid valt. Het gaat nochtans, zoals u goed weet, om een tender die volledig was goedgekeurd door de Europese Commissie. Dat heb ik hier vorige week in het kader van een andere commissievergadering al aangegeven. Een dergelijke staatssteungoedkeuring wordt niet lichtvaardig verleend. Daarvoor moeten heel wat zaken worden aangeleverd, zowel juridisch als financieel.

Mijnheer Wollants, uw bewering klopt niet dat een en ander juridisch niet robuust was, niet veel voorstelde en zwak was voorbereid. De voorbereiding was al twee à drie jaar bezig. Ze begon met adviezen van de regulatoren en is het voorwerp geweest van overleg met de gewesten.

U had ook gewoon kunnen stellen dat u het tenderontwerp niet goed vond en het op een andere manier wilde aanpakken, waarbij u dan abstractie zou maken van de voorbereidingen die de sector al heeft gedaan en opnieuw zou beginnen.

Mijnheer de minister, u hebt verklaard dat u opnieuw zou beginnen en dat de herlancering uiterlijk in maart 2026 zou plaatsvinden.

Wat is de stand van zaken? Wat is de concrete timing tussen nu en maart 2026? Als u in maart 2026 een en ander wilt lanceren, moet u nu immers klaar zijn.

Hoe staat het met het nieuwe koninklijk besluit inzake de tender? Is dat klaar? Wat zijn de verschillen met het vorige koninklijk besluit?

Hoe verloopt het overleg met de Europese Commissie over de goedkeuring van de staatssteun, aangezien dat proces opnieuw moet worden doorlopen? Is de beslissing al genomen? Als u in maart 2026 wilt lanceren, zou dat nu toch in de finale fase moeten zitten.

De Raad van State heeft over het eerste koninklijk besluit inzake de tender geoordeeld dat overleg met de gewesten aan de orde was. Wanneer vindt het overleg met de gewesten over het nieuwe koninklijk besluit inzake de tender plaats?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, suite à la décision du Conseil des ministres restreint du 27 juin 25, une conférence des parties prenantes s'est tenue le 16 juillet afin d'encadrer la décision d'interrompre la procédure d'appel d'offres pour le lot 1 vis-à-vis des participants au marché intéressés, ainsi que pour clarifier le projet de relance du lot 1. Il s'agissait notamment de solliciter l'avis des acteurs du marché intéressés, à la suite de quoi une consultation sommaire des acteurs du marché avec des réponses confidentielles a été organisée.

Une analyse d'impact a été réalisée par la Direction générale de l'Énergie concernant des critères et des conditions proposés sur le résultat de la procédure d'appel d'offres, notamment les effets d'augmentation ou de réduction des coûts. Ceci a été fait en y intégrant également l'analyse du NZIA ( the Net-Zero Industry Act ) ainsi que du règlement d'application. En effet, comme vous le soulignez à juste titre, cet appel d'offres devra également se conformer à ces nouvelles dispositions. Cette analyse d'impact a été livrée à la fin du mois d'août. Aucune assistance externe n'a été utilisée pour cette analyse, étant donné que l'administration dispose d'une expertise suffisante sur le plan juridique.

Op basis van zowel de input van de marktdeelnemers als de impactanalyse werden de eerste politieke besprekingen aangevat, om zo snel mogelijk, namelijk komende week, de nodige beleidskeuzes te kunnen maken en de regelgevende procedure te kunnen opstarten. Pas daarna kunnen we met de gewesten beginnen te overleggen.

Tegelijkertijd werden ook de eerste besprekingen met de Europese Commissie in het licht van de Europese staatssteunregels aangevat en werden de verwachtingen met betrekking tot de NZIA besproken.

U vraagt ook naar mijn visie met betrekking tot de tender.

Mes lignes directrices sont claires. En tant que ministre, ma tâche consiste à maintenir les coûts de l'énergie aussi bas que possible pour l'ensemble des Belges, ménages et industries. Comment? En favorisant autant que possible la concurrence. Plus il y a d'entreprises et d'acteurs intéressés à construire le parc éolien, meilleur sera le prix que nous pourrons garantir aux consommateurs.

Pour cela, un cadre juridique clair est nécessaire, dans lequel toutes les conditions sont objectives et ne prêtent pas à interprétation. La transparence et l'égalité des chances sont également essentielles, ce qui n'était pas toujours le cas dans la procédure précédente. Chaque entreprise doit disposer de toutes les informations, mais surtout des mêmes informations, afin de pouvoir proposer le prix le plus compétitif possible.

Cela m'amène à la question sur la burgerparticipatie, la participation citoyenne, sur laquelle plusieurs collègues m'ont interpellé. Permettez-moi d'abord de préciser, que ce soit clair une fois pour toutes, que je n'ai rien contre la participation citoyenne, ni contre les coopératives dans le secteur énergétique. Elles jouent un rôle précieux dans la transition énergétique. Mais il est vrai qu'il y avait des risques juridiques majeurs dans l'appel d'offres précédents, notamment sur la participation citoyenne. C'est pour cela que le Conseil des ministres restreint a décidé d'arrêter l'appel d'offres qui avait été lancé.

En outre, il ne me semble pas justifié d'accorder à la participation directe des citoyens un poids plus important qu'à la participation indirecte, dans la mesure où les citoyens se verraient imposer des revenus et une participation limités, tout en assumant un risque important.

Ten slotte is het ook belangrijk om te vermelden dat het criterium, zoals het werd aangeleverd, de concurrentie tegengaat en juridische betwistingen in de hand werkt door de ex-postevaluatie van beloftes, die nooit onderbouwd zijn geweest.

Les analyses nécessaires ont été effectuées et nous discutons au sein du gouvernement afin de donner le plus rapidement possible de la clarté au marché concernant le nouvel appel d'offres. Il est important que le marché reçoive de la clarté sur l'ensemble du nouveau paquet de conditions, y compris celles relatives à la participation citoyenne.

Enfin, je réaffirme l'ambition de relancer l'appel d'offres d'ici le premier trimestre 2026 dans un cadre juridique plus clair, mais surtout sécurisé. Le marché sera informé en temps utile de chaque étape afin qu'il soit en mesure de soumettre la meilleure offre possible. Je vous remercie.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik dank u voor de stand van zaken met betrekking tot het nieuwe koninklijke besluit rond de tender. U hebt enkele elementen van antwoord gegeven. Volgende week zou het wetgevend werk en de regelgevende procedure effectief worden aangevat.

Ik moet mevrouw Vander Straeten toch een beetje gelijk geven. U had in uw persbericht van 27 juni, waaruit ik rijkelijk heb geciteerd, ook kunnen zeggen dat u een probleem zag met het gedeelte over de burgercoöperaties. Dat stond daar niet in en nu wordt hier duidelijk gezegd dat die passage voor u, zoals die toen was geformuleerd, een probleem vormde. Ik betreur dat dat pas nu hier naar voren wordt gebracht.

Marie Meunier:

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Les coopérations citoyennes redoutaient d'être écartées de tout cela et vos modifications ne sont pas de nature à nous rassurer.

Je vous entends quand vous dites que vous ne trouvez pas normal qu'il y ait une participation citoyenne qui soit supérieure à toute autre participation. Or 1 à 4 % de participation citoyenne ne me semble pas être une majorité de participation à l'action. Partant de là, diminuer cette participation-là me semble quand même inadéquat.

On ne manquera évidemment pas, vous vous en doutez, de suivre le dossier et de vous interroger à nouveau.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. U moet ervoor zorgen dat de nieuwe tender juridisch robuust is en dat we de meest gunstige prijs in het dossier kunnen verkrijgen. Aangezien de passage over de burgerparticipatie ernstige juridische risico’s inhield, zo heb ik begrepen, hebt u terecht ingegrepen.

Beweringen als zou de regering stoppen met windmolens op zee, zijn nogal kort door de bocht. Ik noteer dat de regering nog steeds van plan is om met het dossier van de windmolens op de Noordzee verder te gaan.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Tout ce qu'on souhaite c'est que ce projet avance. Dans le cadre de la transition énergétique, on a bien entendu que tous les risques juridiques doivent être levés, notamment dans le cadre de la participation citoyenne, mais je vous ai aussi entendu dire que la participation citoyenne joue à vos yeux un rôle précieux dans la transition. Nous verrons bien les conclusions des différents Conseils au niveau de ces difficultés juridiques. Seront-elles levées ou pas? On vous suivra en tout cas pour que ce projet d'envergure historique pour notre pays avance et nous souhaitons que tous ces risques soient levés afin de pouvoir avancer dans la transition et avec la participation citoyenne. Nous vous suivrons de toute manière et on compte sur vous pour communiquer en toute clarté sur toutes vos décisions, comme à votre habitude.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, als er deze week wordt begonnen met het schrijven van het KB-tender, dan lijkt het mij moeilijk om de tender in maart te kunnen lanceren. Uw diensten schrijven het KB met betrekking tot de tender immers niet alleen. Een aantal onderdelen ervan moeten door de CREG worden opgesteld. Zij werkt dat niet af op twee dagen tijd; hoe dan ook moeten er termijnen worden gerespecteerd. Ook uw diensten stellen zo’n tekst niet op twee dagen op, denk ik. Dat neemt dus sowieso tijd in beslag. Nadien moet een advies van de Raad van State worden gevraagd. Het Overlegcomité moet worden samengeroepen. U kunt pas de formele goedkeuring vragen aan de Europese Commissie, op het moment dat alles finaal is. Dat neemt niet weg dat u ondertussen al informeel met de Europese Commissie kunt spreken, maar ze kan haar formele procedure pas starten wanneer alle teksten finaal zijn. Dat allemaal rondkrijgen op vijf maanden tijd, is onmogelijk.

Eigenlijk staat u dus nog bijna nergens. Er is ook geen concreet plan voor het eerste lot om ervoor te zorgen dat de windmolens effectief aanwezig zullen zijn op het moment dat het eiland wordt opgeleverd, wat toch niet veel later zal zijn dan augustus 2026.

Wat de burgerparticipatie betreft, spreek ik tegen dat aan directe burgerparticipatie een veel groter gewicht zou zijn toegekend. Het was perfect mogelijk om ook via indirecte burgerparticipatie voor burgerparticipatie de volledige punten te behalen. Dat was wel degelijk voorzien in de criteria van de tender. Er waren bovendien verschillende spelers op de markt die zich op verschillende manieren hadden georiënteerd: bepaalde spelers kozen voor de ene aanpak, andere voor een andere aanpak.

Voorzitter:

Vragen nrs. 56006568C en 56006719C van mevrouw Meunier worden omgezet in schriftelijke vragen. Voorzitter: de heer Jeroen Soete. Président: M. Jeroen Soete.

De Belgisch-Franse intentieverklaring van 23/07/25 m.b.t. samenwerking op het vlak van kernenergie

Gesteld door

VB Kurt Ravyts

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België en Frankrijk ondertekenden op 23 juli een intentieverklaring om hun kernenergiesamenwerking te versterken, met focus op levensduurverlenging reactoren, SMR-ontwikkeling, innovatie, bevoorradingsketens en opleidingen, binnen een breder kader van 15 thema’s en Europese strategische soevereiniteit. Minister Bihet benadrukte dat de concrete uitwerking nog loopt, met tweejaarlijkse evaluaties en als doel wederzijdse versterking van beide landen hun kernenergie-expertise. Ravyts drong aan op transparantie over thematische werkgroepen en tijdspaden, maar erkende dat de vraag te vroeg kwam voor gedetailleerde antwoorden. Bihet bevestigde dat de meerwaarde voor beide landen centraal staat, zonder al specifieke projecten of data te noemen.

Kurt Ravyts:

Minister Bihet, in volle zomer, op 23 juli, werd in Parijs een intentieverklaring ondertekend tussen de Belgische en Franse minister van Energie, waarmee een nieuwe stap wordt gezet in de samenwerking tussen België en Frankrijk op het vlak van kernenergie. Ik meen dat na de wijziging van de wet van 2003 inderdaad concreet moet worden samengewerkt.

Het intentieprotocol is erop gericht de uitwisseling tussen beide regeringen te versterken op een aantal sleuteldomeinen zoals de verlenging van de levensduur van de reactoren, de ontwikkeling van nieuwe projecten, waaronder de Franse SMR's, onderzoek en innovatie, strategische bevoorradingsketens en opleiding en vaardigheden.

Kernenergie – en voor ons is dit een open deur intrappen – mag niet alleen een transitie-instrument worden, maar moet een industriële en wetenschappelijke pijler blijven en worden voor de toekomstige generaties.

Kunt u aan de commissie toelichting geven bij de thematische werkgroepen, die hopelijk al geïnstalleerd zijn, inzake de door mij geschetste vijf thematische samenwerkingen? Hebt u informatie over de beoogde periodiciteit van de samenkomsten? Wat zijn de concrete beoogde projecten van de vijf thema's en wat is het tijdspad?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Ravyts, de intentieverklaring die ik op 23 juli jongstleden samen met mijn Franse ambtgenoot heb ondertekend, legt een breed samenwerkingskader vast dat 15 thema’s omvat. Het gemeenschappelijke engagement betekent ook een belangrijke politieke stap op het kruispunt van twee realiteiten: een paradigmaverschuiving op het vlak van energie in België en een Europese dynamiek die gericht is op de herbevestiging van de strategische soevereiniteit in de context van geopolitieke instabiliteit. Het is daarom van groot belang dat die samenwerking zorgvuldig en nauwgezet wordt uitgewerkt, zodat de gezamenlijke meerwaarde maximaal kan worden benut.

De praktische modaliteiten voor de uitvoering van het intentieprotocol worden momenteel uitgewerkt. Een evaluatie van de vooruitgang is om de twee jaar gepland conform de intentieverklaring. Dat engagement moet resulteren in een duidelijke meerwaarde voor beide landen, die elk beschikken over een sterke traditie en expertise op het gebied van kernenergie en elkaar in dat domein wederzijds kunnen versterken.

Kurt Ravyts:

Mijn vraag komt inderdaad misschien wat te vroeg om een heel concreet antwoord van u te kunnen krijgen. Ik heb begrepen dat de uitvoering van de overeenkomst tweejaarlijks wordt geëvalueerd. Ik zal uiteraard bijvoorbeeld volgend jaar toch even bij u naar de concrete resultaten polsen.

De verlenging van de levensduur van Doel 4 en Tihange 3 met 20 jaar
De rol van EDF in het eigenaarschap en de uitbating van nucleaire productie-eenheden in België
De onderhandelingen met EDF over de kerncentrales
Duurzaam beheer en verlenging van Belgische kerncentrales met EDF

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De MR vraagt duidelijkheid over het toekomstige eigenaarschap van Belgische kerncentrales, met twijfels bij de huidige *Phoenixdeal* (met EDF/ENGIE) en de wenselijkheid van staats- of private eigendom, vooral gezien geruchten over een volledige overname door schuldenbelaste EDF. Minister Bihet bevestigt het regeerakkoord (4 GW nucleair in 2025), benadrukt Belgische verankering (kennisbehoud, werkgelegenheid, bevoorradingszekerheid) en ontwijkt concrete onderhandelingen, verwijzend naar lopende gesprekken die niet publiek worden gemaakt. Ravyts dringt aan op overheidsbetrokkenheid als eigenaar (zoals in Frankrijk), maar de minister houdt vast aan stapsgewijze besluitvorming zonder media-commentaar. De kernvraag—of de persberichten over EDF-overeenkomsten kloppen—blijft onbeantwoord.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, uw antwoord zal wellicht ook weer heel kort zijn. Dat begrijp ik wel. Als we de pers mogen geloven, zou er een package deal met EDF de maak zijn waarbij de Fransen niet alleen Tihange 1 maar ook het resterende nucleaire park in België volledig zouden overnemen. Weer anderen spreken dat in de media tegen, aangezien EDF volgens Franse instanties heel veel schulden heeft en zo’n aankoop niet aan zou kunnen.

Los van het concrete dossier, hoe ziet de MR het eigenaarschap van de kerncentrales? Is het uw mening dat de Phoenixdeal, die u van een vorige regering hebt geërfd, misschien voor u niet de ideale constellatie is? EDF is een staatsbedrijf, wat een ander verhaal is. Wilt u dat anderen dan de Belgische overheid eigenaar worden van het nucleaire park, bestaande en toekomstige centrales inbegrepen, en dat de exploitatie dus uiteraard niet voor de Belgische Staat is? Is dat al dan niet uw ideale model?

Daarover zouden wij heel graag duidelijkheid krijgen. Stel immers dat de pers gelijk heeft en dat EDF ter zake een rol zou spelen, dan zouden we ons uiteraard in een heel ander scenario bevinden dan met de vivaldiregering.

Oskar Seuntjens:

Door het feit dat u moest lachen bij het begin van de vraag, mijnheer de minister, kan ik al raden wat uw antwoord zal zijn. Ik heb eigenlijk niet veel toe te voegen aan wat de vorige spreker gevraagd heeft.

Er zijn berichten verschenen in de media dat er meerdere kerncentrales overgenomen zouden worden. Ik heb de volgende praktische vragen. Is er onderhandeld? Hoe vaak was ENGIE daarbij betrokken? Wat is de impact op de Phoenixdeal? Speelt BeNuc een rol in het verhaal?

Wat is – dit is de kernvraag - de waarachtigheid van de persberichten?

Voorzitter:

Mijnheer de minister, kunnen we de pers nog geloven of niet?

Mathieu Bihet:

U verwijst naar verklaringen in de pers, onder meer toegeschreven aan de CEO van ENGIE, betreffende een mogelijke levensduurverlenging met 20 jaar van Doel 4 en Tihange 3. U verwijst ook naar een uitspraak van de directeur van EDF waarin interesse voor Doel 4 en Tihange 3 werd vermeld.

Ik herinner er vooreerst aan dat het regeerakkoord van 3 februari 2025 een duidelijk traject vastlegt: het verzekeren van een nucleaire capaciteit van ongeveer 4 gigawatt in onze elektriciteitsmix, in overeenstemming met de wet van 17 mei 2025, die een einde maakt aan het algemeen verbod op de exploitatie van nieuwe nucleaire capaciteit of bestaande nucleaire centrales.

Mijnheer Ravyts, ik waardeer uw verwijzing naar het belang van Belgische verankering, in het bijzonder in handen van de Belgische Staat. Bij de ontwikkeling van kernenergie lijkt ons het behoud van een Belgische verankering met het oog op de compensaties noodzakelijk.

En matière de recherche et de développement, je pense, par exemple, au SCK CEN et à son projet de SMR-LFR et au consortium Eagles. Dans nos compétences en matière d'ingénierie et d'exploitation, nos talents ne sont plus à négliger. Enfin, l'énergie nucléaire, ce n'est pas que des centrales ou des réacteurs, mais cela recouvre également tout le cycle du combustible nucléaire, tant l'approvisionnement en matière en amont que la gestion du combustible usé en aval, là où nous avons aussi conservé du know-how .

De centrale elementen blijven de bevoorradingszekerheid van het land, wat een uitdaging zal vormen voor de komende 25 jaar in het licht van de jongste studie van het Planbureau, de bijdrage van kernenergie aan onze klimaatdoelstellingen, de herindustrialisatie, de werkgelegenheid en het behoud van de competitiviteit van de ondernemingen en van de koopkracht van de huishoudens. De federale regering neemt hierin haar verantwoordelijkheid volledig op. We gaan stap voor stap vooruit en zullen onze verbintenissen waarmaken.

Vous l’aurez compris, tant sur ce sujet que sur le précédent, et au regard des discussions que nous menons actuellement, nous souhaitons leur laisser toutes les chances d’aboutir. C’est pourquoi nous évitons les commentaires surabondants et parfois inutiles, d’une part, concernant les fuites parues dans la presse à propos d’entreprises cotées ou non cotées et, d'autre part, par rapport à des stratégies industrielles qu’elles pourraient développer. Il s’agit de propos qui engagent directement l’entreprise cotée ainsi que le directeur d’EDF. Nous ne les commenterons donc pas.

Comme je l’ai déjà indiqué – et comme je l’ai répété à de nombreux journalistes –, des discussions sont en cours. Nous ne commenterons pas leur contenu, mais je me suis permis de vous rappeler ces quelques éléments tout de même.

Voorzitter:

Mijnheer Ravyts, ik onthoud dat discretie de moeder van de vooruitgang is, maar misschien denkt u er anders over.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik denk daar niet anders over, maar los van wat er in de pers is verschenen, als het de arizonaregering menens is met een nucleaire renaissance en het aantrekken van nieuwe industriële projecten op het vlak van kernenergie, dan is de vraag pertinent of de overheid nog geïnteresseerd is om gedeeltelijk ook in het eigenaarschap te stappen. In sommige landen is dat het geval, kijk maar naar onze zuiderburen, om nog maar te zwijgen van bijvoorbeeld pensioenspaarfondsen. Dus zo denkbeeldig is zo’n maatregel niet. Dat is geen sciencefiction. Ik kan natuurlijk al vermoeden welke richting de regering zal uitgaan. Daarover kan in de plenaire vergadering nog worden gediscussieerd.

De studie van het Federaal Planbureau om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken
Het rapport van het Federaal Planbureau
De studie van het Federaal Planbureau
De studie van het Federaal Planbureau over de stroomvoorziening
Analyse van het Federaal Planbureau over klimaatneutraliteit en energievoorziening

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De studie van het Federaal Planbureau toont aan dat een kostenoptimale energiemix tegen 2050 bestaat uit 8 GW kernenergie + 8 GW offshore wind, met de laagste gemiddelde stroomprijs (115 €/MWh) maar *zonder* inbegrip van bergings- en ontmantelingskosten, en sterk afhankelijk van kapitaalkostenaannames. 100% hernieuwbare energie is onhaalbaar, waardoor de keuze draait om importafhankelijkheid (duurder en minder veilig) of nieuwe kerncentrales (meer autonomie, maar met uraniumafhankelijkheid en onzekere kostprijs). De minister bevestigt dat zonder nieuwe kernreactoren massale stroomimport onvermijdbaar wordt, maar benadrukt dat kostprijsramingen (7.500 €/kW voor EPR2, 7,5% kapitaalkost) en realistische bouwplanning cruciaal zijn, naast een transparante weging van levenscycluskosten (inclusief afvalberging). Concrete plannen voor nieuwe centrales of een leidende Europese nucleaire rol ontbreken nog; de Hoge Raad voor Energiebevoorrading moet scenario’s verder uitwerken.

Kurt Ravyts:

De drie scenario’s van het Federaal Planbureau hoef ik hier niet allemaal meer op te sommen. In het derde scenario worden de nucleaire en offshore capaciteit bepaald door kostenoptimalisatie: een maximale capaciteit van 8 GW kernenergie en 8 GW offshorewind wordt volledig geïnstalleerd tegen 2050. De kostenoptimale mix zou dus gediversifieerd zijn. Dat is in overeenstemming met het regeerakkoord en lijkt mij eigenlijk een open deur intrappen.

Er wordt gesteld dat de gemiddelde kosten het laagst zijn in het scenario met ruimte voor nieuwe kernreactoren, namelijk ongeveer 115 euro per MWh. Daarbij is echter geen rekening gehouden met de bergings- en ontmantelingskosten. De resultaten hangen sterk af van aannames over de kosten van kapitaalintensieve technologieën. Nucleaire energie hoort daar uiteraard ook bij.

De studie bevestigt in ieder geval dat het onmogelijk is onze volledige stroomvraag te dekken met uitsluitend eigen hernieuwbare energie. Honderd procent hernieuwbare energie in 2050 – het zogenaamde Rijk Gods – is dus een utopie. De keuze tussen stroomimport en nieuwe nucleaire capaciteit wordt daarmee op scherp gesteld.

U kunt natuurlijk raden, mijnheer de minister, wat onze partij daarover zegt. Wij zijn realisten. Import zal er altijd zijn, maar we hopen dat die tot een minimum beperkt kan blijven. Afhankelijkheid zal er in elk scenario bestaan – bijvoorbeeld inzake uranium als brandstof. Ook bij hernieuwbare energie is er afhankelijkheid, onder meer van landen zoals China.

Hoe reageert de minister op die studie? Welke conclusies trekt hij hieruit voor het federale energiebeleid van deze regering? Zal de in oprichting zijnde Hoge Raad voor de Energiebevoorrading verschillende scenario’s tegelijk voorbereiden, zoals sommige experten in hun reactie op dit onderzoek naar voren schuiven?

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, le Bureau fédéral du Plan a récemment publié une étude qui trace plusieurs scénarios pour l'approvisionnement énergétique de la Belgique à l'horizon 2050. Dans son scénario le plus optimisé, il estime que le développement combiné de l'éolien en mer et du nucléaire permettrait de répondre à une demande électrique qui pourrait plus que doubler, tout en réduisant drastiquement les importations et les coûts pour les ménages et les entreprises.

Ce scénario préconise la construction de 8 gigawatts de nouvelles centrales nucléaires, soit l'équivalent de huit grands réacteurs comme Doel 4. Les experts rappellent que ce mix serait le moins coûteux pour la collectivité et offrirait une plus grande sécurité d'approvisionnement, contrairement aux scénarios sans nucléaire, qui entraîneraient une dépendance accrue vis-à-vis de l'étranger et une facture bien plus élevée pour le consommateur.

Dans l'état actuel des relations internationales, il importe de pouvoir répondre de manière autarcique à une partie des besoins en électricité. Cependant, il convient également de s'assurer que les relations avec les pays fournissant du combustible nucléaire soient optimales.

Monsieur le ministre, comment analysez-vous le rapport du Bureau fédéral du Plan et ses conclusions favorables à un développement accru de l'énergie nucléaire? Confirmez-vous que, sans nouveaux réacteurs, la Belgique devra importer massivement de l'électricité d'ici 2050? Quelles mesures concrètes envisagez-vous pour planifier la construction de nouvelles centrales nucléaires? Comment garantir que ces investissements resteront compétitifs, tout en maîtrisant les coûts de construction? Pour conclure, dans quelle mesure la Belgique compte-t-elle se positionner en leader européen du nucléaire, en complément du développement de l'éolien offshore et du solaire, afin de concilier sécurité énergétique, durabilité et compétitivité économique?

Oskar Seuntjens:

Ik denk dat de studie heel wat waardevolle inzichten biedt waar we zeker over kunnen discussiëren, maar er zijn ook een aantal aannames gemaakt in de studie en ik heb vooral daar enkele vragen over.

Hoe evalueert u de aannames in de studie, specifiek wat betreft de kapitaalkosten voor nieuwe kerncentrales? Welke kostprijs per gigawatt hanteert de regering in haar eigen toekomstprojecties? Deelt u de analyse dat een sterke afhankelijkheid van import per definitie zal leiden tot significant hogere energiekosten, of ziet u ook een potentieel voor goedkope import van overschatten van hernieuwbare energie? Hoe garandeert de regering dat de volledige levenscycluskosten van energietechnologieën, inclusief de maatschappelijke kosten voor de berging van nucleair afval, correct en transparant zullen worden meegewogen in haar beslissingen? Welke concrete stappen onderneemt u om ervoor te zorgen dat de toekomstige energiemix de juiste richting uitgaat en de koopkracht van de burgers maximaal beschermt? Ik heb het debat over de Hoge Raad voor Energiebevoorrading daarnet helaas niet kunnen bijwonen, maar ik vermoed dat een deel van het antwoord daar gegeven werd.

Mathieu Bihet:

Monsieur Dufrane, bienvenue dans notre commission pour cette première question qui n'est pas dénuée d'intérêt. J'avais aussi la réponse à la question de M. De Smet mais il n'est pas là. Évidemment, j'accueille positivement les travaux réalisés par le Bureau fédéral du Plan sur la question du futur mix énergétique, et du mix électrique plus particulièrement.

Quelques points m'interpellent par ailleurs et nécessiteront des entretiens plus approfondis avec le Bureau fédéral du Plan, notamment pour éclairer le niveau de demande considérée de 202 térawattsheures, un niveau supérieur à celui communiqué par Elia dans son étude blueprin t. Il en confirme néanmoins la tendance. Ils seront nécessaires aussi pour préciser le lieu d'installation du potentiel envisagé de 8 gigawatts d'éolien offshore, pour expliciter les interconnexions offshore considérées dans le scénario RES, à savoir un potentiel de 17,4 gigawatts au regard de la longueur actuelle des projets de développement, processus d'autorisation, processus de financement et processus de construction effective, dont nous avons déjà parlé tout à l'heure. Ils serviront aussi à donner des détails sur les périodes de construction envisagées, sur le coût de la dette éventuelle considérée et l'évolution du coût au fil des années. Enfin, il conviendra de présenter les niveaux de potentiel des batteries et de DSM considérés et les coûts associés.

Desondanks kunnen een aantal zaken in overweging worden genomen voor het federaal beleid. Volgens het onderzoek van het FPB leidt het bouwen van nieuwe capaciteiten en het uitsluitend vertrouwen op de verhoging van de import tot de hoogste systeemkosten en het verlies van soevereiniteit en energieautonomie. Zonder nieuwe capaciteiten, naast de projecten waartoe reeds besloten is, is het meer waarschijnlijk dat, zoals zowel de studie van Elia als die van het FPB aantonen, de beschikbare capaciteit onvoldoende zal zijn om de toekomstige behoeften te dekken die voortvloeien uit de toenemende elektrificatie van het gebruik, in samenhang met de decarbonisatie die als onderdeel van de energietransitie wordt verwacht.

Deze situatie zal leiden tot een structurele afhankelijkheid van de invoer van elektriciteit, met name uit landen met een sterk potentieel van hernieuwbare energie.

Il est utile d'estimer avec davantage de précision le coût futur des technologies. Plus spécifiquement pour les coûts d'investissement dans la capacité nucléaire, les hypothèses du Bureau fédéral du Plan concernant le coût du nucléaire correspondent aux estimations des futurs EPR2 ( evolutionary power reactor) en France, c'est-à-dire aux alentours de 7 500 euros par kilowatt. Cette estimation est plus élevée que, par exemple, le World Energy Outlook qui donne des estimations de 5 100 dollars en 2030 et de 4 500 dollars en 2050 par kilowatt pour l'Union européenne.

L'autre hypothèse importante prise par le Bureau fédéral du Plan est le coût moyen pondéré du capital qui est de 7,5 %, ce qui est assez élevé, surtout si des interventions publiques doivent être mises en place pour le financement ou la réalisation de tels projets.

Andere studies zullen ongetwijfeld de tendens van de studie van het Planbureau bevestigen.

En référence à la question concernant le Haut Conseil, évoqué plus tôt, je tiens à souligner que je ne souhaite pas préjuger des activités et des scénarios que le Haut Conseil viendrait à prendre, entreprendre et réaliser dans l'objectif d'indépendance que j'ai rappelé déjà à l'occasion d'autres questions.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw preciseringen en commentaren bij deze studie. U zei in het begin van uw antwoord dat u een aantal zaken verder wilt bespreken met het Planbureau. Ik zal uw antwoord aandachtig nalezen.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre mot de bienvenue, et surtout je vous remercie pour la qualité de vos réponses.

Aujourd'hui, la fermeture d’un réacteur à Tihange fait l’actualité. Cela nous rappelle à quel point l’énergie est importante.

Je n’ai aucun doute concernant vos choix. Je sais que vous allez œuvrer pour développer un mix énergétique. Le nucléaire représente une sécurité et une souveraineté énergétique à côté de laquelle nous ne pouvons pas passer pour nos concitoyens, tant en termes de qualité de service que de coût pour ces derniers.

Oskar Seuntjens:

Dank u voor uw technische antwoord, mijnheer de minister. Ik zal uw antwoord nog eens herbeluisteren om ermee aan de slag te kunnen. Ik doe nog een oproep voor een holistische aanpak waarbij alle factoren in aanmerking worden genomen, zoals goede beleidsmakers doen of zoals dat van hen wordt verwacht.

De daling van de olie- en gasprijzen
De rationalisering van ons energieverbruik
Duurzame energie en efficiënt verbruik

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De minister bevestigt dat de tijdelijke daling van olie- en gasprijzen (door geopolitieke factoren en LNG-capaciteit) geen structurele oplossing biedt, gezien de blijvende afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en stijgende mondiale vraag. Hij benadrukt dat energiebeleid vooral gewestelijk is, maar dat de federale regering inzet op koolstofarme energie, efficiëntie (bv. CRM voor betere technologieën) en prijsstabiliteit via langetermijncontracten en maximumprijzen voor aardolieproducten. Fiscale maatregelen (zoals lagere BTW op warmtepompen) moeten de transitie versnellen zonder competitiviteit of koopkracht te schaden. Seuntjens erkent het antwoord, maar vreest een vals gevoel van veiligheid door de prijsdaling.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, onlangs las ik voor de verandering nog eens positief nieuws in de kranten, want er wordt een daling van de olie- en gasprijzen verwacht. Dat schrijft het IEA, het Internationaal Energieagentschap. Ik dacht eerst dat de prijsdaling te wijten was aan een schitterende maatregel die u had genomen, maar experten verduidelijkten meteen dat de daling het gevolg is van een aantal geopolitieke en internationale spelletjes. Dat is misschien niet het juiste woord, maar de prijsdaling zou het gevolg zijn van een aantal strategische beslissingen in de wereldpolitiek en de energiepolitiek.

De experten wezen echter meteen ook op het risico, want die prijsdaling kan ons verblinden voor nog steeds bestaande gevaren. We zijn immers nog altijd afhankelijk van fossiele brandstoffen. Net vanwege dat altijd bestaand risico, moeten we daaraan verder werken. U knikt, dus u bent het met mij eens. Dat is geweldig.

Mijnheer de minister, hoe analyseert en evalueert u de voorspelde daling van de energieprijzen? Erkent u dat, zonder bijkomende maatregelen, deze periode misschien een vals gevoel van zekerheid creëert? Volgens experten is die prijsdaling immers toch maar tijdelijk. Tot slot, welke strategie – u hebt daarop daarnet al gedeeltelijk geantwoord – zal de regering volgen om zo snel mogelijk komaf te maken met fossiele brandstoffen?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Seuntjens, ik vestig de aandacht van de commissie op het feit dat rationeel energiegebruik bijna volledig een gewestelijke bevoegdheid is. Het zijn immers de gewesten die beschikken over de bevoegdheden inzake onderzoek en innovatie, renovatie van gebouwen, energie-efficiëntie in transport en industrie.

De wereldwijde energievraag vertoont al geruime tijd een stijgende trend en dat in alle modellen van internationale instellingen. Het kernpunt om te onthouden is dat de meeste landen nog in ontwikkeling zijn en dat die ontwikkeling een enorme energieconsumptie met zich meebrengt. De uitdaging is om die stijging op te vangen met een maximaal aandeel koolstofarme energie, zodat we binnen de krijtlijnen van het klimaatakkoord van Parijs blijven.

(…) merken we dat het grootste deel van onze energiemix nog steeds op olie en gas is gebaseerd. Daarom geeft de regering de voorkeur aan een energiebeleid dat steunt op een maximaal aandeel koolstofarme energie, terwijl we tegelijk de optimalisatie van het energiesysteem vergroten, onder meer via de optimalisatie van het energieverbruik en het net.

We zijn niet immuun voor gebeurtenissen of verstoringen die de prijs van aardgas beïnvloeden. Er bestaan echter instrumenten waarmee ons gassysteem de gevolgen van deze verstoringen kan beperken.

M. Lejeune m'avait aussi posé une question, même s'il n'est plus là.

À l'échelle mondiale, les nouvelles capacités de production GNL contribuent à la diminution attendue du prix du gaz et améliorent les alternatives en cas d'interruption d'une source d'approvisionnement. Au plan national, le prix des produits pétroliers est régulé par un système de prix maximum, fixé dans un contrat-programme entre l' É tat belge et la Fédération Energia. Ce dispositif tient compte des fluctuations des prix des produits sur les marchés internationaux et permet donc d'atténuer les effets d'une hausse brutale des prix sur ces derniers. Le marché du gaz naturel étant libéralisé, ce sont des acteurs privés du marché qui développent leur propre stratégie d'approvisionnement, y compris la conclusion de contrats à long ou court terme.

Wat de bevoorradingszekerheid en prijsstabiliteit betreft, hebben langetermijncontracten in feite een positief effect omdat ze het mogelijk maken afstand te nemen van de groothandelsmarkt die onderhevig is aan dagelijkse schommelingen van beschikbare volumes en prijzen. Er dient in dezen een optimum te worden gevonden.

Enfin, à notre niveau et malgré les leviers institutionnels très réduits dont nous disposons, nous avons déjà pris des mesures afin de favoriser l'efficacité énergétique.

Par exemple, les mesures fiscales visant à augmenter la TVA sur le charbon et diminuer celle sur les pompes à chaleur vont dans le sens de la transition énergétique. Nous continuons en ce sens, en veillant à ne pas entamer la compétitivité des entreprises ni le pouvoir d'achat des ménages. Un autre exemple, encore: dans le cadre du CRM, des technologies plus efficientes sont contractées plutôt que des vieilles technologies avec un mauvais rendement énergétique.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, aanvankelijk vreesde ik dat u alleen naar een andere bevoegdheid zou verwijzen, maar ik bedank u voor uw omstandig antwoord.

Het sociaal tarief
De hervorming van het sociaal energietarief
De stand van zaken met betrekking tot de hervorming van het sociaal tarief
Het sociaal energietarief en de hervorming ervan

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De hervorming van het sociaal energietarief – gebaseerd op inkomen in plaats van statuut – wordt voorbereid, maar loopt vertraging door complexe factoren zoals de ETS2-kosten (CO₂-prijzen vanaf 2027), een nog uitstaande accijshervorming en bevoegdheidsverdeling met de gewesten. Minister Bihet bevestigt dat de doelstelling van 1 januari 2026 onhaalbaar is en dat de reform moet budgetneutraal, inkomensgebaseerd en technologieneutraal zijn, met overleg met sociale partners, maar zonder garantie dat alle huidige begunstigden behouden blijven. Kritiek punt is dat de energieprijs voor kwetsbare groepen onvoldoende daalt, terwijl de energietransitie (bv. overschakelen van mazout) extra druk legt op huishoudens. De oproep blijft om snel een eerlijker systeem te realiseren, maar concrete stappen ontbreken nog.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, op 24 april keurde de Kamer een resolutie goed die pleit voor een hervorming van het sociaal energietarief. De kern van de vraag is eenvoudig: het tarief moet rechtvaardiger worden. Daarbij moet men niet alleen naar het statuut kijken, maar effectief naar het inkomen van iemand, ongeacht of dat voortkomt uit loon of uit vermogen.

Meneer de minister, hoe ver staat het met de voorbereidingen van die hervorming? Wat is er gebeurd sinds de goedkeuring van de resolutie? Kunt u bevestigen dat de vooropgestelde timing van 1 januari 2026 nog altijd haalbaar is?

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, dans l'accord de gouvernement, vous indiquez vouloir mettre en place une reforme budgétairement neutre du tarif social de l'énergie. Vous indiquez aussi vouloir remplacer ce tarif régulé par une prime forfaitaire qui serait basée sur les revenus et non sur le statut. Il faut préciser que ce n'est pas parce que la réforme est neutre pour le budget de l'État qu'elle le sera pour celui des familles en risque de précarité énergétique, à savoir plus d'une famille sur cinq actuellement en Belgique.

Nous sommes favorables au fait que le tarif social soit octroyé sur base d'un revenu, et pas seulement sur base du statut. Toutefois, si une réforme du tarif social revient à exclure une part des bénéficiaires actuels, il s'agirait clairement d'un recul social. Par ailleurs, cela ne règlerait rien au fait que l'énergie reste chère pour l'ensemble de la population et n'assurerait pas non plus l'avenir de notre industrie en Belgique.

Monsieur le ministre, avez-vous avancé dans votre projet de réforme du tarif social? À quelle échéance envisagez-vous de déposer un projet de loi? Confirmez-vous vouloir remplacer le tarif régulé par une prime forfaitaire malgré les critiques émises par la Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG)? Confirmez-vous que vous souhaitez remplacer le tarif social par un tarif qui serait basé sur les revenus et non pas sur le statut? Dans le cas d'un nouveau tarif social basé sur le revenu, quel serait le niveau de revenu pris en compte pour y avoir accès?

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, er zijn al veel zaken gezegd. Er is een resolutie van de Kamer die een aantal zaken vraagt: een hervorming die budgetneutraal is, die technologieneutraal is en die kijkt naar de tariefpremie in plaats van naar de huidige tarieven.

Enerzijds is er niet zoveel duidelijkheid of de timing wel gehaald wordt en anderzijds wordt er wel eens gezegd dat de bevoegdheidsverdeling maakt dat er beperkingen zijn die een impact kunnen hebben op de mogelijkheid die hervorming uit te voeren.

Mijn vragen zijn de volgende. Wat is de stand van zaken van de hervorming van het sociaal tarief? Hebt u er al met uw gewestelijke compagnons over gesproken?

Mathieu Bihet:

Op 24 april 2025 werd een resolutie aangenomen over de hervorming van het sociaal energietarief. Ze vraagt een hervorming voor te stellen aan de Kamer van volksvertegenwoordigers, met het oog op de uitvoering van de nieuwe maatregelen op 1 januari 2026.

Le même jour a été déposée la note de politique générale pour l’année 2025, qui ne reprend pas le délai du 1 er janvier 2026. Je m’en tiens donc pour le délai à la note de politique générale, qui a d’ailleurs été approuvée par cette noble commission.

Deze beleidsnota omvat de argumenten van de regering ter zake en wijst op het volgende.

"Nous examinons une réforme budgétairement neutre du tarif social de l'énergie et des interventions du Fonds Social Chauffage visant à établir une intervention forfaitaire plus transparente basée sur le revenu et le patrimoine, et technologiquement neutre. Cette réforme veillera à éviter des effets secondaires indésirables, notamment en ce qui concerne la distinction entre travailleurs et non-travailleurs."

Elle précise aussi que la réforme devra veiller à ce que les mesures soient adaptées aux besoins.

Dat betekent dat het bedrag van het forfait rekening zal moeten houden met de tarieven. De hervorming van de sociale tarieven vereist overleg, met name met organisaties voor consumentenbescherming, de vakbonden, de sociale diensten en het Sociaal Verwarmingsfonds, zoals vermeld in mijn antwoord op 1 juli op de vraag van de heer Wollants.

La Direction générale de l' é nergie qui gère le tarif social dit "classique", à savoir celui dont les personnes raccordées au réseau électrique et gaz bénéficient, a apporté ses réflexions. Je profite des questions qui me sont à nouveau posées pour corriger une erreur. Il s'agit de quelque chose qui a été mal dit, ou mal traduit lors de la commission du 1 er juillet. Le tarif social étant financé par les accises, ce dossier est lié au tax shift sur l'énergie. Pourquoi? Il est nécessaire de connaître de nombreux paramètres avant d'entamer une réforme, sinon celle-ci risque d'être injuste. La taxation de l'énergie est un élément. Le ministre des Finances doit encore mettre au point ce tax shift au profit de l'énergie décarbonée et au détriment de l'énergie plus carbonée. Dans le même temps, l'ETS2, le système d'échange de quotas d'émission qui entrera en vigueur en 2027, impactant les coûts de chauffage des bâtiments et le transport routier, est un élément à prendre en considération également. Son coût réel n'est pas encore fixé, mais les estimations indiquent que le prix du CO 2 pourrait atteindre 45 euros la tonne au lancement, au minimum. Cela se traduira par une hausse des prix des carburants et du gaz pour les ménages. Il ne convient pas de mettre en place une réforme du tarif social pour qu'ensuite les taxes environnementales viennent reprendre d'une main ce que l'on a donné de l'autre. Il faut chercher de la cohérence dans cette réforme.

In het kader van de energietransitie is het van belang het sociaal tarief voor energie te behouden.

Je le dis aussi en français: il est important de maintenir le tarif social de l'énergie. Il n'y a pas de doute là-dessus.

Wanneer de kwetsbare burgers op regionaal niveau geholpen kunnen worden de transitie te maken, van bijvoorbeeld mazout naar elektriciteit, en bij die omschakeling nadien kunnen genieten van het sociaal tarief voor dit product, dan gaan de federale en regionale maatregelen hand in hand. De hervorming moet holistisch aangepakt worden, pour reprendre les propos de M. Seuntjens.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Wij zijn het volledig eens dat de zaak ernstig moet worden aangepakt. Ik hoor dat er nog een paar obstakels op de hervormingsweg liggen.

Wij moeten in ieder geval de mensen perspectief bieden, des te meer aangezien de koude wintermaanden stilaan dichterbij komen. Er is een sterk sociaal tarief, dat reeds werd hervormd door de vorige regering, van toepassing. De arizonaregering moet nu de volgende stap zetten om het systeem nog eerlijker te maken en ervoor te zorgen dat het sociaal tarief terechtkomt bij wie het echt nodig heeft. Daarbij moet worden gekeken naar het inkomen, ongeacht de bron. Dat doet er uiteindelijk niet toe. Het geld moet terechtkomen bij de meest kwetsbaren in onze samenleving.

Met de begrotingsbesprekingen in het achterhoofd, waarbij wij moeilijke maar moedige keuzes zullen moeten maken, is het ook heel erg belangrijk dat wij snel werk maken van een eerlijk sociaal energietarief, zodat de mensen zich de komende moeilijke en duurdere wintermaanden door de overheid gesteund weten. Ik doe een oproep om samen met alle partners, die er van ver of dichtbij bij betrokken zijn, er daadwerkelijk werk van te maken en de mensen perspectief op een eerlijke en betaalbare energiefactuur te geven.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, si je comprends bien, vous avez l'intention d'instaurer la taxe carbone avec l'ETS 2, de réformer les accises et, après seulement, de réformer le tarif social. Ce ne sera pas avant 2027 si c'est fait dans cet ordre-là. Le cd&v avait pourtant prévu tout cela pour janvier 2026!

Le prix de l'énergie reste trop élevé pour l'ensemble des travailleurs. La solution toute simple serait de bloquer les prix. Mais ça n'arrivera pas! Je crains que ce soit le plan de votre gouvernement. Il faudrait plutôt prévoir un contrôle et un blocage des prix pour garantir des prix accessibles à toutes les familles et garantir l'avenir de l'industrie.

Monsieur le président, j'avais quatre questions jointes au dernier point de notre ordre du jour. M. le Ministre m'a dit qu'elles étaient transmises au ministre Benders.

Mathieu Bihet:

Non, ce n'est pas exactement cela! Il m'a été confirmé que ces questions ne relevaient pas de mes compétences. Elles sont à l'ordre du jour car elles sont parvenues hier, juste avant l'échéance de 11 heures, mais trop tard pour être transférées.

Selon l'administration, ces question relèvent du ministre en charge de la Protection des consommateurs. Il faut donc les lui envoyer, ce qui n'a pu se faire parce que les questions sont arrivées juste avant l'échéance.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, il n'y a vraiment pas de souci Il faut que ce soit inscrit dans le rapport, tout simplement. Ainsi, on saura qu'elles pourront être transférées au ministre Beenders.

Mathieu Bihet:

Je suivrai la procédure pour confirmer qu'elles ne relèvent pas de mes compétences.

Les quatre réponses sont prêtes et je peux vous les transmettre par écrit, ce qui confirmera que ces questions ne doivent pas m'être adressées.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, de hervorming van het sociaal tarief wordt zo natuurlijk een zeer complexe aangelegenheid. Ik ben het met u eens dat de aangehaalde elementen een effect hebben en dat er moet worden bekeken op welke manier het sociaal tarief zijn plaats in het geheel heeft. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat het sociaal tarief zoals het vandaag bestaat, een rem is op de energietransitie en dat is geen goede zaak. Wie het sociaal tarief geniet en vervolgens de terugverdientijd van bepaalde energiebesparende maatregelen berekent, komt tot de vaststelling dat die terugverdientijden vaak zeer lang zijn. Ik kijk uit naar de werkzaamheden rond het sociaal tarief; ik vrees in ieder geval dat de weg langer is dan we denken.

Het intergouvernementele samenwerkingsakkoord over energie

Gesteld door

Les Engagés Luc Frank

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De coördinatie tussen federale en regionale energiestrategieën blijft problematisch door gebrek aan synchronisatie (Wallonië loopt vooruit, Vlaanderen hinkt achter, federaal PNEC werd zonder input vastgelegd). Minister Bihet bevestigt dat het Haut Conseil pas advies kan geven *na* de vorming van de Brusselse regering (blokkerende factor) en dat een interfederaal energiepact dan pas concreet wordt voorbereid, met een *prognosestudie* (eerste versie begin 2026) als basis voor langetermijnstrategie en toekomstige PNEC-updates. De minister belooft wel strategische afstemming tussen regionale plannen en federaal beleid, maar concrete deadlines of invloedsmechanismen voor het Haut Conseil ontbreken. Kernpunt: politiek stilstand (Brussel) vertraagt essentiële afspraken, terwijl de Europese gelofwaardigheid en transparantie voor burgers en bedrijven onder druk staan.

Luc Frank:

Monsieur le ministre, l'accord de gouvernement a annoncé la conclusion d'un accord de coopération entre le fédéral et les Régions afin d'assurer une cohérence dans la stratégie énergétique et climatique de notre pays. Or, à ce jour, force est de constater que l'articulation entre les niveaux de pouvoir reste encore incertaine. La Wallonie avance avec son plan intervectoriel, la Flandre semble rester en retrait et le fédéral a adopté le Plan national Énergie-Climat (PNEC) en juin, sans attendre l’input de votre Haut Conseil. Ce manque de synchronisation fragilise à la fois notre crédibilité européenne et la lisibilité de la transition énergétique pour les citoyens comme pour les acteurs économiques.

Monsieur le ministre, comment le Haut Conseil pour l’approvisionnement énergétique s'associera-t-il à la préparation du prochain accord de coopération intergouvernemental, essentiel pour notre pays? Quelle a été votre action pour voir cet accord de coopération intergouvernemental concrétisé? Quel est l'état de la situation? Quelles compétences précises de votre département seront-elles mises à contribution pour assurer l'articulation entre le rapport attendu du Haut Conseil, les plans régionaux et la contribution du PNEC? Quel calendrier concret fixez-vous pour que le Haut Conseil puisse réellement influencer la stratégie énergétique fédérale plutôt que d'arriver une fois les décisions déjà prises? Quels sont les échéanciers prévus en la matière?

Mathieu Bihet:

Monsieur Frank, pour répondre à votre première question, suivant le calendrier de mise sur pied du Haut Conseil, ce dernier pourra remettre un avis et des recommandations sur les mesures à inclure dans l'accord de coopération.

Pour répondre à la deuxième, dès que le gouvernement bruxellois sera formé, les travaux relatifs à un pacte énergétique interfédéral et à l'accord de coopération correspondant débuteront. On ne peut conclure un accord avec un gouvernement qui, à ce stade-ci, n'a plus la légitimité démocratique d’un gouvernement de plein exercice.

Pour votre troisième question, mon administration développe à ce stade un projet d'étude prospective multivectorielle qui sera publiée prochainement. Cette étude, dont une première version est attendue début 2026, et ses mises à jour seront des contributions utiles pour le Haut Conseil. Elles nous aideront à définir la stratégie énergétique à long terme et à revoir au mieux les prochaines mises à jour du PNEC. Mon administration, et le Haut Conseil en particulier, m'aideront également dans les discussions utiles d'articulation des visions stratégiques des plans des Régions et le PNEC.

Enfin, sur la quatrième question relative au Haut Conseil, j’y ai répondu tout à l’heure. Je vous remercie.

Luc Frank:

Je suis content de la réponse. Nous attendons de voir. Merci.

De energienorm en de verlaging van de transmissienettarieven
De stand van zaken met betrekking tot de energienorm
De energienorm
De energienorm en transmissienettarieven

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 30 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De transmissienettarieven voor energie-intensieve industrie stegen met 80%, ondermijnend hun competitiviteit, terwijl een eerdere wetswijziging zonder EU-overleg (staatssteuncheck) nu blokkeert door juridische bezwaren van de Europese Commissie. Minister Bihet bevestigt dat de huidige aanpak (via staatsbudget in plaats van energiefactuur) onhaalbaar is en werkt aan een nieuwe legale oplossing via het EU-kader voor schone industrie (Clean Industrial Deal), met lopende coördinatie met Brussel, maar concrete timing ontbreekt. Critici hekelen het slechte beleid van de vorige regering (geïmproviseerd amendement) en dringen aan op snelle, juridisch waterdichte alternatieven, zoals accijnsaanpassingen—al zijn die voor de doelgroep minder haalbaar. De 126 miljoen euro aan toegewezen compensatiebudget (stijgend naar 165 miljoen in 2029) blijft onbenut zolang geen koninklijk besluit wordt goedgekeurd.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, er wordt al een geruime tijd gesproken over een potentiële verlaging van de transmissienettarieven om de competitiviteit van de energie-intensieve industrie te kunnen verzekeren, nadat de transmissienettarieven als gevolg van het beleid van de afgelopen jaren met 80 % stegen.

Tegelijkertijd bereiken signalen de markt dat de Europese Commissie daarvoor op de rem staat, onder andere omdat de vorige minister wel een amendement liet goedkeuren om de wet te wijzigen, maar totaal naliet om ook het nodige traject met de Europese Commissie op het vlak van staatssteun op te starten.

Het gevolg lijkt nu te zijn dat het zeer moeilijk is om een doorbraak te realiseren, omdat de Europese Commissie aanstoot neemt aan het feit dat men wel de wet heeft gewijzigd, maar niet heeft gevraagd om de kwestie van de staatssteun op te lossen.

Daar staat tegenover dat men ook naar andere methodieken zou kunnen kijken om de broodnodige verlaging van de energiekosten voor die doelgroep te realiseren, bijvoorbeeld het Clean Industrial Deal State Aid Framework. Andere suggesties die de ronde doen zijn het gebruik van accijnzen om dat doel te bereiken, al is dat voor de betrokken doelgroep wellicht onmogelijk, omdat zij al het minimum van de voor hen geldende accijnzen betalen.

Mijnheer de minister, het is dus dringend tijd om een stand van zaken op te maken. Ten eerste, wat is de stand van zaken van het project inzake de energienorm en de gesprekken daarover met de Europese Commissie? Ten tweede, klopt het dat er problemen zijn gerezen door de onoordeelkundige manier waarop de vorige regering in dat dossier te werk is gegaan? Ten derde, welke alternatieve pistes worden momenteel bewandeld? Wat zijn daarvan de krachtlijnen?

Luc Frank:

Monsieur le ministre, la compétitivité de l’industrie belge est aujourd’hui mise à mal par la flambée des tarifs de transition, qui ont presque doublé en un an, et par le fait que les prix de l’électricité en France restent nettement plus bas. Cette thématique est bien connue.

La CREG a d’ailleurs, dans un avis du 27 juin, rappelé l’urgence d’activer la norme énergétique, un mécanisme permettant de compenser partiellement les surcoûts pour les grands consommateurs industriels, à condition qu’ils s’engagent à réduire leurs émissions de CO ₂ . Un budget a m ê me é t é pr é vu et s'élève à 126 millions d ’ euros cette année, montant qui doit atteindre environ 165 millions d’euros d’ici 2029.

Pourtant, à ce jour, aucun arrêté royal n’a été pris pour rendre ce mécanisme effectif. Les fédérations patronales espéraient que cette mesure fasse partie des accords d’été du gouvernement, mais cela n’a pas été le cas. Vous avez indiqué avoir soumis le projet à la Commission européenne afin de sécuriser sa légalité. C'est une bonne chose car toute erreur pourrait, rappelons-le, exposer les entreprises à un risque de remboursement si l’aide était jugée incompatible avec les règles européennes.

Cependant, la Commission européenne a exprimé certaines réserves, notamment sur le fait que la compensation se ferait via le budget de l’État et non via la facture d’énergie, ce que le gouvernement voulait justement éviter pour ne pas faire peser ce coût sur les ménages et les PME.

Vous avez également mentionné que le nouveau cadre européen de juin dernier, qui autorise certaines formes de soutien aux industries fortement électro-intensives à condition qu’elles investissent dans la décarbonation, pourrait ouvrir une fenêtre d’opportunités. Mais, jusqu’ici, aucune échéance concrète n’a été donnée.

Monsieur le ministre, quand le gouvernement compte-t-il concrètement adopter un arrêté royal afin d’activer la compensation tarifaire ou tout autre type de mécanisme pour atténuer le prix final de l'électricité de notre industrie?

Quelles garanties pouvez-vous offrir quant au respect du calendrier et à la mise en place rapide de ce mécanisme?

Mathieu Bihet:

Geachte Kamerleden, in eerste instantie wil ik u bedanken voor uw vragen over dit zeer belangrijke onderwerp.

Mijn wil, en die van de regering, is altijd duidelijk geweest. Onze elektro-intensieve industrie lijdt onder hoge energiekosten, en haar competitiviteit staat onder druk.

Comme vous l'avez très justement mentionné, monsieur Frank, la stabilité juridique de ce dossier est essentielle, car ni vous, ni moi, ni les entreprises, ni encore aucun membre de cette commission ne voulons prendre le risque de devoir rembourser l'aide qui a été fournie. C'est principalement cette piste que la CREG examine dans son avis du 27 juin en ce qui concerne la sauvegarde de la compétitivité des entreprises. Par conséquent, nous avons en effet présenté ce dossier à la Commission, qui a été très surprise de découvrir la modification de la base légale opérée par le précédent gouvernement, à savoir l'article 12 quinquies . Comme vous l'avez très justement expliqué, celle-ci présente des difficultés majeures en vertu des règles européennes.

Enerzijds vallen de transmissienettarieven onder de exclusieve bevoegdheid van de onafhankelijke regulator. Overeenkomstig de recente rechtspraak van het Europees Hof van Justitie valt de bepaling van de nettarieven onder de exclusieve bevoegdheid van de nationale onafhankelijke regulator, de CREG, en voldoet een ingreep via het koninklijk besluit voor die compensatie, zelfs met de goedkeuring van de CREG, niet aan die vereiste. Anderzijds is de financiering via de begroting van de staat ook problematisch.

Mais, comme j’ai tendance à le dire, il ne sert à rien de pleurer sur le lait renversé. Nous ne laisserons pas tomber nos entreprises. Nous travaillons actuellement à une nouvelle modification légale qui soutiendrait nos entreprises tout en garantissant la sécurité juridique.

Le nouvel encadrement en matière d’aides d’État en faveur d’une industrie propre permet des nouvelles possibilités mais nécessite néanmoins une coordination avec les services de la Commission européenne pour sa mise en œuvre. Sa coordination est en cours. Je vous remercie.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, het is jammer dat de vorige minister niets beter heeft gevonden dan twintig minuten voor aanvang van de commissievergadering een amendementje op tafel te leggen dat niet was doorgesproken met de Europese Commissie, dat niet doordacht was en dat nu ook geen resultaat oplevert.

Wij moeten verder. We moeten een manier vinden om de transmissienettarieven te verlagen, want al sinds januari betalen onze industriëlen een tarief dat 80 % hoger ligt dan het jaar voordien. Geen wonder dat onze industrie in de problemen komt op dat vlak. We kijken dus heel erg uit naar de wetswijziging die u voorstelt om daarop een antwoord te bieden. Ik hoop dat er tegen de volgende vergadering al wat meer details bekend zijn over de vorm die dat aanneemt en ik hoop dat, zoals u aangeeft, de coördinatie met de Europese Commissie op een goede manier gebeurt, zodat we het broddelwerk van uw voorgangster niet herhalen.

Luc Frank:

Je ne vais pas répéter les propos de mon collègue Bert Wollants, mais je suis à 200 % d'accord avec lui.

De impact van het gebrek aan klimaatbeleid op de schuld volgens het rapport van het Planbureau
Het rapport van het Planbureau over de gevolgen van de klimaatverandering voor de overheidsfinanciën
Financiële risico's van onvoldoende klimaatbeleid voor overheidsfinanciën volgens Planbureau-rapport

Gesteld aan

Vincent Van Peteghem (Minister van Begroting)

op 25 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Planbureaurapport waarschuwt dat klimaatinactie (opwarming tot 3°C) tegen 2050 4-8 miljard euro zal kosten, met zware druk op overheidsfinanciën, terwijl de regering juist wil bezuinigen. Van Peteghem belooft klimaatrisico’s te integreren in de begroting via langetermijnanalyses, weerbare infrastructuur en eerlijke lastenverdeling (bv. afschaffen fossiele subsidies), maar Van der Straeten wijst op concrete terugdraaiingen (windmolens, elektrificatie bedrijfswagens) en noemt het beleid "nietsdoen". Seuntjens (Vooruit) verdedigt de regering als "hervormingsmoedig", mits sociale rechtvaardigheid (grote vervuilers betalen, betaalbare energie).

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, de arizonaregering heeft als mantra dat ze de begroting op orde wil. Zij wil dat in alle domeinen, zowel op korte, middellange als lange termijn. In die zin is het rapport dat het Planbureau vanmorgen publiceerde, heel relevant. In het rapport berekent het Planbureau welke kosten verbonden zijn aan het ontbreken van klimaatbeleid. Indien de klimaatopwarming doorzet tot 3° C, zal dat tegen 2050 leiden tot enorme kosten, geraamd op 4 tot 8 miljard. Dat veroorzaakt een enorme druk op de overheidsfinanciën en onze schuldgraad

Het rapport is gepubliceerd op een heel goed moment, namelijk vlak voor de start van het begrotingsconclaaf. In die zin belangt het rapport u als minister van Begroting heel erg aan. De vraag hier is wat u met dat rapport zult aanvangen. Straks komen alle ministers met hun vragen voor extra uitgaven, voor nieuwe initiatieven en voor nieuw beleid. Het lijkt mij absoluut aan de orde dat daarbij ook wordt gekeken naar de klimaateffecten van dat beleid.

Tegelijkertijd wordt aangekondigd dat er veel bespaard moet worden. Het is dan ook evident dat er nu eerst en vooral zal moeten bespaard worden op de uitgaven die vandaag al het klimaat extra belasten. Ik denk bijvoorbeeld aan de vele miljoenen die nog steeds naar fossiele brandstoffen gaan. Ik noem het dossier van de professionele diesel, een dossier dat dan traditioneel naar voren komt.

Mijnheer de minister, hoe zult u in het kader van het komende begrotingsconclaaf aan de slag gaan met het rapport van het Planbureau?

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, u staat voor een ongelooflijk grote uitdaging om onze begroting opnieuw op orde te brengen, zodat we onze sterke sociale welvaartsstaat kunnen doorgeven aan de toekomstige generaties.

Eerlijk is eerlijk, het wordt u niet zo gemakkelijk gemaakt. Sterker nog, er zijn vijanden, die actief tegenwerken. Er is Trump, die de gewone werkmens aanvalt via tarieven en een handelsoorlog – het Vlaams Belang schudt het hoofd, want dat zijn de vriendjes van Trump. Er is Poetin, die een oorlog in Europa voert, met extreem hoge energieprijzen tot gevolg. Er is nog een derde vijand, ouder dan Poetin en ouder dan Trump, het klimaat.

Dat zijn drie bedreigingen voor onze economie. Dat zeg ik niet zelf, dat zegt het Federaal Planbureau. Dat heeft een studie gemaakt waaruit blijkt dat als we niets doen, we over enkele jaren 5 % van ons bbp kwijt zijn. Dat is evenveel als de NAVO van ons vraagt om te investeren in defensie.

Dat zal een rechtstreekse impact hebben op de koopkracht en de gezondheid van de mensen. Immers, wat gebeurt er wanneer extreme weersomstandigheden tot droogte leiden? Voedsel wordt duurder, de winkelkar wordt nog duurder, de economie komt onder druk te staan, lonen en jobs komen onder druk en verzekeringen, die vandaag al zo duur zijn, zullen alleen maar nog duurder worden.

Daarom, mijnheer de minister, is het voor Vooruit onaanvaardbaar dat de kosten bij de gewone mensen terechtkomen. Ik ga ervan uit dat u als minister van Begroting daar ook heel bezorgd over bent en u kunt nu al iets doen. U kunt ervoor zorgen dat grote vervuilers, zoals mevrouw Van der Straeten terecht zegt, eerlijk bijdragen. Denk bijvoorbeeld aan de fossiele subsidies, waardoor er vandaag nog altijd bijna 1 miljard euro naar buitenlandse vrachtwagens die hier komen tanken en die wij subsidiëren, gaat ten koste van de gewone mensen, die vandaag de gevolgen van de klimaatopwarming dragen.

Mijnheer de minister, bent u bereid om op te komen voor de gewone mensen en de grote vervuilers ook eerlijk te laten bijdragen?

Vincent Van Peteghem:

Beste collega's, ons federaal tekort wordt inderdaad aangedreven door enkele bekende drijvers die we de voorbije jaren te weinig in acht hebben gehouden. We zullen daarop in een volgende vraag nog terugkomen. Die houding plaatst ons vandaag voor enorme uitdagingen.

Dat moet veranderen. We moeten opnieuw een blik op de lange termijn richten, met focus op de komende decennia. Daarbij is het logisch dat we ook de gevolgen van de klimaatverandering op lange termijn in onze begrotingsoefening meenemen.

Ik hecht groot belang aan maatregelen op het vlak van klimaatbeleid, maatregelen die mijns inziens hand in hand moeten gaan met een gezond begrotingsbeleid. Dat blijkt onder meer uit de vergroening van de bedrijfswagens en uit de hervorming van de energiefiscaliteit die we samen in de vorige legislatuur hebben doorgevoerd, mevrouw Van der Straeten.

Ook deze legislatuur moeten we de risico’s van de klimaatverandering ter harte nemen. Dat doen we met de regering. We doen alles wat nodig is om de uitdagingen op dat vlak het hoofd te bieden, zonder gezinnen voor onmogelijke uitdagingen te plaatsen en zonder onze ondernemingen te remmen in hun noodzakelijke groei. Daarbij nemen we drie pistes in overweging. Ten eerste zullen we, in lijn met de nieuwe Europese begrotingsregels, voortaan systematisch een langetermijnanalyse maken van de klimaatrisico’s. Ten tweede zullen we investeren in weerbaarheid, door gerichte investeringen in infrastructuur, innovatie en adaptatie. Ten derde, mijnheer Seuntjens, maken we werk van een eerlijke lastenverdeling, zodat de kosten van de klimaattransitie niet worden afgewenteld op de middenklasse, maar iedereen een billijke bijdrage levert.

Het rapport stelt het zwart op wit: nietsdoen is geen optie. Dat hebben we natuurlijk goed begrepen. We kiezen met de arizonaregering volop voor een ambitieus klimaatbeleid dat hand in hand gaat met een verstandig economisch en industrieel groeibeleid dat de lasten op een eerlijke manier verdeelt.

Tinne Van der Straeten:

Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister. Uw woorden zijn lovenswaardig. Ik twijfel ook niet aan uw intenties. U hebt voorbeelden gegeven van dossiers waar we samen aan hebben gewerkt. Alleen zie ik vandaag een regering die wel veel maatregelen aan het afschaffen is. Windmolens op de Noordzee? Afgeschaft. Elektrificatie van de bedrijfswagens? Uitgesteld. Op het Vlaamse niveau, de verbouwpremie? Afgeschaft.

Nietsdoen is geen optie. Maar exact dat is wat de regering vandaag doet. Zij doet niets, niets en minder dan niets. Dan zal er geen sprake zijn van een eerlijke lastenverdeling, want de komende generaties zullen de factuur van 8 miljard moeten betalen.

Oskar Seuntjens:

In tegenstelling tot mevrouw Van der Straeten zie ik net zoals vele burgers vooral een regering die durft te hervormen, wat niet het geval was met vorige regeringen. Ik zie een regering die durft door te pakken op een moment dat het moeilijk is. Wat vooral het doel zal zijn, is dat te doen op een sociale manier. Dat zullen we doen, door grote vervuilers ook eerlijk te doen bijdragen, zoals de minister terecht zei. Dat zullen we ook doen door energie altijd betaalbaar te houden, ook in moeilijke tijden. Energie is een basisproduct. Het is geen luxe. Laten we verder hervormen. Dat is wat de mensen van ons verwachten.

De noodkreet van de dierenartsen

Gesteld door

Les Engagés Anne Pirson

Gesteld aan

Eléonore Simonet (Minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO’s)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De zware mentale crisis bij dierenartsen (suïciderisico 3-4× hoger dan gemiddeld, burn-out bij 20-30% starters) wordt veroorzaakt door overbelasting, financiële precariteit, isolement en online pestgedrag, terwijl hun onafhankelijke status onvoldoende bescherming biedt. De minister bevestigt uitbreiding van psychosociale steun via ziektekassen (sinds 2024), onderzoekt gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsregelingen en vereenvoudiging administratie/fiscaliteit (o.a. lagere startbijdragen, e-box), maar specifieke maatregelen voor hoogrisicogroepen zoals dierenartsen staan nog niet concreet vast. Beide benadrukken nood aan structurele oplossingen via overleg met de sector, met erkenning dat het beroep—essentieel voor volksgezondheid en landbouw—dreigt onleefbaar te worden zonder gerichte actie. De minister belooft focus op preventie en verdere evaluatie, maar concrete stappen blijven vaag.

Anne Pirson:

Madame la ministre, la profession de vétérinaire est confrontée à un grave problème de santé mentale. Le taux de suicide estimé est trois à quatre fois supérieur à celui de la population générale et il est encore plus élevé chez les femmes vétérinaires. C'est une réalité glaçante qui est nourrie par une charge de travail démesurée, une précarité économique méconnue, un isolement professionnel profond et un harcèlement sur les réseaux sociaux qui ne cesse de croître.

Des témoignages récents, relayés notamment par la presse wallonne, révèlent un quotidien fait de sacrifices, de solitude et d'effondrements physiques et mentaux. Derrière le mythe d'un métier de passion, les vétérinaires indépendants sont souvent livrés à eux-mêmes: douze heures de travail par jour ou plus, un revenu net parfois inférieur à 2 000 euros, un accès difficile aux soins psychologiques, un statut d'indépendant peu protecteur en cas de burn-out ou d'accident.

Ce phénomène touche une profession majoritairement constituée d'indépendants qui cumulent charge de travail élevée, faible reconnaissance sociale et manque d'accès à des dispositifs adaptés de soutien psychologique. La réalité est que les vétérinaires sont esseulés. Selon certains professionnels, 20 à 30 % des jeunes vétérinaires abandonnent la pratique durant les premières années. Ce constat n'est pas tenable, c'est un métier de passion et il ne doit pas briser ceux qui l'exercent avec dévouement.

Dans votre note de politique générale, vous avez mentionné le rôle crucial des caisses d'assurance sociale qui proposent depuis un an des services de soutien en santé mentale et précisé qu'un premier rapport d'évaluation était attendu avant l'été.

Dans ce contexte, je souhaiterais vous poser les questions suivantes. Une extension ou un renforcement du rôle des caisses d'assurance sociale est-il envisagé spécifiquement pour les professions à haut risque psychologique comme la médecine vétérinaire? Une meilleure couverture sociale est-elle à l'étude pour les indépendants en matière de congé de maladie ou de prise en charge psychologique? Quelles mesures sont envisagées pour alléger la pression administrative et fiscale pesant sur les vétérinaires, notamment en début de carrière? Le gouvernement entend-il ouvrir un dialogue avec les représentants de la profession vétérinaire pour améliorer leurs conditions d'exercice et réduire les facteurs de burn-out?

Eléonore Simonet:

Madame Pirson, à la lumière des données chiffrées relatives à l'évolution du nombre de personnes reconnues en invalidité par groupe de maladies, force est en effet de constater la progression du nombre de personnes atteintes par des troubles musculosquelettiques et mentaux chez les travailleurs indépendants reconnus en incapacité de travail depuis plus d'une année. Il est donc nécessaire de cibler les mesures préventives pour éviter que l'indépendant ne tombe en incapacité à cause de ces maladies.

Comme vous l'avez dit, depuis 2024, les caisses d'assurance sociales offrent un soutien psychosocial de première ligne aux indépendants. Un financement est prévu pour ces caisses afin de prendre des mesures visant à promouvoir le bien-être mental des travailleurs indépendants. Compte tenu de l'augmentation du nombre d'indépendants souffrant de burn-out et de dépression, l'accent a été mis sur la prévention et le bien-être mental. Ces services font annuellement l'objet d'une évaluation. Je suis consciente que certaines professions, tels les vétérinaires, sont particulièrement exposées.

Bien que le système actuel soit conçu de manière générale, des approches spécifiques pour les professions à haut risque, comme celles qui sont marquées par un risque accru de burn-out ou de suicide, ne sont pas exclues.

L'introduction de ce nouvel accompagnement a constitué une première étape. Je poursuis cette politique en rendant également possibles des mesures de prévention pour d'autres aspects du bien-être au travail des travailleurs indépendants. En exécution de l'accord de gouvernement, j'ai demandé au Comité général de gestion pour le statut social des travailleurs indépendants d'examiner l'extension de la politique de prévention via un soutien financier sur le plan du régime de sécurité sociale.

Une deuxième mesure concerne l'incapacité de travail partielle. J'ai demandé à un groupe de travail au sein de l'INAMI d'analyser la création d'un régime d'incapacité de travail partielle pour les indépendants. Ce mécanisme permettrait de maintenir une activité adaptée à l'état de santé afin d'éviter une cessation complète, notamment en cas de burn-out.

La simplification administrative constitue un autre volet important. Plusieurs réformes sont en cours: la déclaration électronique d'incapacité via un certificat médical, la transmission automatisée des données par les mutualités vers les caisses d'assurance sociale et l'INASTI ou encore la généralisation de l'eBox.

Parallèlement, l'Institut national d'assurances sociales pour travailleurs indépendants (INASTI) développe une base de données unique et une plateforme interactive dans le cadre de la stratégie eGov 3.0. Ces outils visent à réduire les charges administratives pesant sur les indépendants selon le principe du o nly once .

Concernant les indépendants débutants, dont les jeunes vétérinaires, une cotisation sociale minimale réduite est prévue pour les quatre premiers trimestres d'affiliation, assortie d'une réduction supplémentaire au premier trimestre. En matière fiscale, plusieurs réformes sont également envisagées sous la responsabilité du ministre des Finances.

Enfin, je tiens à rappeler l'importance du dialogue avec les organisations professionnelles. Les signaux relatifs à la surcharge de travail, à l'isolement ou à l'insécurité économique doivent être pris en compte pour renforcer le bien-être psychosocial de professions essentielles comme celle des vétérinaires. À la foire de Libramont, j'avais rencontré le secteur des vétérinaires et ils m'avaient sensibilisée aux chiffres qui étaient effectivement affolants.

Je vous remercie donc d'avoir retapé sur le clou pour moi. Je prends bonne note de votre remarque et je porterai l'accent là-dessus. J'y travaille.

Anne Pirson:

Je vous remercie, madame la ministre, pour vos réponses. Il est effectivement essentiel de prendre vraiment pleinement conscience de la gravité de la situation vécue par les vétérinaires. Nous nous sommes rencontrées à Libramont et je me réjouis de savoir que vous avez rencontré le secteur. Aujourd'hui, les témoignages de détresse ne peuvent effectivement plus être considérés comme des cas isolés. Comme vous l'avez dit, cela révèle une tendance structurelle faite de surcharge. À cela s’ajoutent la précarité financière et l’isolement, qui aggravent encore la situation. Nous ne pouvons donc que vous féliciter d'avoir un dialogue régulier avec les représentants de la profession comme vous l'avez initié. Il ne faut pas oublier que derrière toutes ces difficultés se cache vraiment une évidence: la médecine vétérinaire est à la fois un métier essentiel et un métier de passion. C'est essentiel pour la santé publique, pour nos filières agricoles et pour le bien-être animal. C'est de la passion, parce que ceux qui l'exercent le font avec un dévouement remarquable. Notre responsabilité collective à tous est de veiller à ce que cette passion puisse continuer à s'exprimer sans briser ceux et celles qui s'y consacrent. Je vous remercie pour votre engagement et votre travail.

Het sociaal klimaat bij bpost
De stakingsaanzegging bij bpost
Arbeidsverhoudingen en conflict bij bpost

Gesteld aan

Vanessa Matz (Minster van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De hernieuwde stakingen bij bpost (Gosselies, Saint-Nicolas) bloeden uit gebrek aan echt overleg, met syndicaten die een autoritair beleid aan de kaak stellen: financiële doelen gaan voorop ten koste van werkdruk, transparantie en respectvolle dialoog, terwijl de directie dreigt met onderaannemers en eenzijdige beslissingen oplegt. Minister Matz erkent de verslechterde sociale sfeer maar blijft terughoudend, wijzend op bpost’s autonomie als openbare onderneming; ze belooft bemiddeling indien het conflict escaleert, maar concrete stappen ontbreken, wat Legasse (PS) en Jacquet (PTB) onvoldoende vinden—zij eisen dwingende interventie om collectieve onderhandelingen af te dwingen en het welzijn van werknemers te garanderen, niet enkel woorden. De kern: syndicaten willen meebeslissen over herstructureringen, maar de directie blokkeert elke invloedsfeer, terwijl de minister haar verantwoordelijkheid als toezichthouder ontwijkt—terwijl dienstverlening en arbeidsomstandigheden verder verslechteren. Dreigend risico: nieuwe postvertragingen en verder verzuurde verhoudingen, tenzij de minister bindende druk uitoefent op bpost’s top.

Dimitri Legasse:

Madame la ministre, nous pensions le calme revenu chez bpost après les mouvements de grève de l’hiver dernier. Or il n’en est visiblement rien puisque le front commun syndical a déposé un nouveau préavis de grève en raison du manque de dialogue avec la direction. Deux centres de distribution à Gosselies et Saint-Nicolas se sont d'ores et déjà mis en grève. Non seulement la charge de travail est dénoncée, mais également le climat social qui semble s'aggraver. Le front commun syndical a déposé un préavis de grève en raison d’un manque de dialogue avec la direction.

Madame la ministre, avez-vous conservé des contacts étroits avec la direction et les syndicats de bpost depuis l’accord conclu en février dernier? Comme vous le savez, il a fallu de nombreux jours, pour ne pas dire semaines, avant que l’arriéré de courrier ne soit rattrapé. Devons-nous nous attendre à de nouvelles perturbations de cet ordre dans les prochaines semaines? Entendez-vous recevoir les syndicats? Entendez-vous, surtout, dialoguer avec eux et avec la direction?

Vu de l’extérieur, vous en conviendrez, nous avons en tout cas l’impression que les deux parties éprouvent de sérieuses difficultés à trouver un terrain d’entente. Alors que bpost se heurte à une concurrence accrue, n’est-il pas de votre devoir et de votre ressort de les aider à s’accorder sur les enjeux d’un service postal de qualité au bénéfice de la population? Dois-je vous rappeler, madame la ministre, que les travailleurs de bpost doivent faire face à d’importants et incessants changements dans leur manière de travailler? Ce n’est certainement pas la meilleure voie pour s'extraire de cette situation conflictuelle. Nous ne constatons en effet aucun apaisement. É tant donné la situation de l'entreprise, allez-vous confirmer vos projets d'économie dans le contrat de gestion de bpost?

Farah Jacquet:

Madame la ministre, comme notre collègue du parti socialiste vient de le dire, la situation devient intenable chez bpost. Les organisations syndicales ont déposé un préavis de grève en front commun pour dénoncer le monologue unilatéral imposé par la direction. Ce monologue prend différentes formes: l'absence d'implication réelle des organisations syndicales dans les processus de transformation; une approche centrée uniquement sur les objectifs financiers et les économies, sans prise en compte des impacts humains; des groupes de travail qui se limitent à expliquer des décisions déjà prises sans réelles possibilités d'influence; une gestion de l'entreprise publique assimilée à celle d'une entreprise privée, avec un mode de gouvernance autoritaire, un manque de transparence concernant la structure du groupe, l'implication des filiales et les conséquences sur l'emploi, un climat de pression, de menace et de dédain.

Personnellement, j'ai l'impression que les syndicats ne demandent pas la lune. Ils appellent à un dialogue qui soit réel, transparent et respectueux avec la direction. Ils ne s'opposent pas à la transformation de l'entreprise, mais ils refusent que celle-ci se fasse au détriment du bien-être des travailleurs, ceux-là même qui travaillent jour et nuit, avec des horaires à n'en plus finir, pour maintenir cette entreprise à flot.

Mes questions à ce sujet sont les suivantes. Êtes-vous au courant du climat social assez malsain au sein de bpost? Si oui, qu'allez-vous entreprendre pour que la direction opte enfin pour le dialogue avec les syndicats? Les syndicats demandent à la direction l'ouverture immédiate de négociations en vue d'une convention collective, afin de garantir des conditions de travail dignes et respectueuses. Qu'allez-vous entreprendre auprès de la direction pour que cette négociation ait lieu? Que faites-vous concrètement pour améliorer les conditions de travail des travailleurs de bpost? Je vous remercie.

Vanessa Matz:

Merci, monsieur Legasse et madame Jacquet, pour vos questions. Comme vous l’avez rappelé, depuis ma prise de fonction, j’ai veillé à entretenir un dialogue régulier avec la direction de bpost et à maintenir un contact avec les partenaires sociaux. Chacun connaît ma disponibilité et mon attachement à un climat social apaisé. Cela étant dit – et je crois qu’il est important de le rappeler –, il n’est pas toujours simple de se situer sur la ligne de démarcation. Je respecte pleinement l’autonomie de gestion de l’entreprise, qui relève de sa responsabilité propre dans le cadre de la gouvernance des entreprises publiques autonomes. C’est évidemment là toute la difficulté: je n’ai pas à intervenir dans la gestion de l’entreprise en tant qu’entreprise publique. À l’époque, en prenant mes fonctions, j'ai suscité un dialogue de part et d’autre afin de permettre à chacun de revenir autour de la table. Cependant mon rôle doit évidemment rester extrêmement précis et mesuré. J’ai suivi la situation de près.

Comme vous le soulignez, certaines tensions sont réapparues sur le terrain, notamment dans les centres de distribution de Gosselies et de Saint-Nicolas. Comme vous l'avez rappelé, ces mouvements sociaux traduisent des inquiétudes réelles, liées aux changements organisationnels, à la charge de travail et à la perception d’un dialogue parfois difficile. Je déplore que ces tensions aient pu nuire à la relation de confiance avec les clients, mais je me réjouis qu’un retour à la concertation ait permis d’apaiser ces situations locales. Le dialogue social est un levier fondamental pour accompagner les transformations indispensables de bpost. Ces évolutions sont dictées par un environnement concurrentiel exigeant, mais elles doivent se faire dans le respect des travailleurs, de leurs conditions d’emploi et de leur bien-être.

Dans cette optique, j’encourage la direction à poursuivre une concertation approfondie à tous les niveaux de l’entreprise. Il est évident que si la situation devait perdurer et que le dialogue ne pouvait être réinstauré, je reprendrais mon rôle de médiateur, ce qui reste la seule manière légitime pour moi d’intervenir dans les difficultés sociales que connaît bpost.

Dimitri Legasse:

Madame la ministre, j'ai entendu les mots "ligne de démarcation", "médiateur", "encourager le dialogue" mais cela ne suffit pas. J'entends bien que l'entreprise est autonome mais jusqu'à quel point son autonomie va-t-elle à ce point dégrader les relations sociales? Les tenants et les aboutissants, vous les connaissez: une absence d'implication réelle des organisations syndicales, aucune marge de négociation, une approche centrée uniquement sur les objectifs financiers et sur les économies que vous leur imposez, une fausse co-construction, une gestion de l'institution publique assimilée à celle d'une PME, un manque de transparence semble-t-il important au niveau des structures du groupe et finalement un climat de pression et de dédain.

L'heure n'est plus à la médiation, madame la ministre. Il est vraiment grand temps que vous preniez plus que cela en termes d'initiative et de responsabilité pour tenter, d'une manière un peu plus pérenne, d'avoir plus qu'une médiation, de mettre un terme à ce conflit social et de faire en sorte que les uns et les autres retrouvent de la sérénité.

Je vous remercie d'avance, madame la ministre, de bien vouloir encore essayer d'en faire davantage

Farah Jacquet:

Madame la ministre, j'aurais bien voulu entendre un peu plus de proactivité de votre part. De fait, l'entreprise est autonome. Je l'ai bien compris mais ce n'est pas cette réponse-là que les travailleurs attendent. Votre réponse n'est pas à la hauteur de la situation sur le terrain. La direction se moque de la concertation sociale et, en tant que ministre de tutelle, vous pouvez agir dans ce sens. Les syndicats tirent la sonnette d'alarme depuis des mois. Comment voulez-vous que la concertation sociale fonctionne si les propositions qui visent à améliorer le bien-être des travailleurs sont à chaque fois écartées? La direction est également menaçante envers les syndicats et leur répond par exemple: "C'est comme ça!" ou "Dois-je faire appel aux sous-traitants?" Voilà ce qu'ils entendent. La direction parle aux responsables syndicaux comme à des enfants, de manière à envoyer ce message aussi à ses propres travailleurs. Ce n'est pas de cette manière que la concertation sociale doit exister ni fonctionner, encore moins dans une entreprise publique qui est censée montrer l'exemple. En tant que ministre des Entreprises publiques, vous devez écouter les revendications des syndicats, assurer le respect de la concertation et du dialogue entre interlocuteurs sociaux et garantir de bonnes conditions de travail et le maintien de l'emploi. Je vous remercie.

De Einstein Telescope
De financiering van de Einstein Telescope
Grootschalige wetenschappelijke infrastructuurprojecten en hun financiering

Gesteld aan

Vanessa Matz (Minster van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Einstein Telescope (een grensoverschrijdend project in de Euregio Maas-Rijn) krijgt sterke politieke en financiële steun van Vlaanderen (€500M), Wallonië (€200M) en Nederland/Noordrijn-Westfalen, maar de federale bijdrage en Duitse steun (die nog aarzelt tussen EMR, Saksen en Italië) blijven onzeker. Minister Matz benadrukt de sterke technische en diplomatieke kaarten van de EMR-kandidatuur, maar kostenstijgingen en concurrentie (met name Italië en Saksen) vormen risico’s, terwijl Duitsland zijn opties spreidt. Concrete resultaten van het Belgisch-Duitse overleg (o.a. het bezoek De Wever-Merz) ontbreken, en de minister belooft binnenkort een federaal financieel voorstel. Diplomatieke druk en risicospreiding (naar analogie met Duitsland) worden gevraagd om de kandidatuur te versterken.

Dieter Keuten:

Mevrouw de minister, ik heb enkele vragen over de Einstein Telescope, een project dat u als Luikse ongetwijfeld nauw aan het hart ligt.

De premier van dit koninkrijk heeft eind vorige maand een bezoek gebracht aan zijn Duitse collega, bondskanselier Merz. Vóór dat bezoek had de pers gewag gemaakt van onderhandelingen over onder meer de Einstein Telescope en een bespreking van de samenwerking tussen België en Duitsland daarvoor. Na afloop van die ontmoeting hebben we daarover echter niets officieels vernomen.

Wat is het resultaat van dat overleg met het Duitse kabinet? Hebt u als minister bevoegd voor Wetenschapsbeleid aan dat bezoek deelgenomen? Hebt u uw Duitse collega die bevoegd is voor Wetenschapsbeleid ontmoet en daarover kunnen spreken? Wat zijn hun standpunten en hoe kunnen we tot een gemeenschappelijke kandidatuur komen?

Hoe schat u vervolgens vandaag onze slaagkansen in om samen met Nederland en de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen dat bijzonder interessante project naar onze contreien te halen?

Mijn volgende vraag betreft het prijskaartje en de toewijzing van steun. De Vlaamse regering heeft gisteren aangekondigd niet 200 maar 500 miljoen euro vrij te maken. De Waalse regering had eerder al 200 miljoen euro toegezegd. Eerste minister De Wever zou enkele honderden miljoenen op tafel leggen. Hoe zit het met de federale steun?

Welke garanties zijn er dat die bedragen zullen volstaan, aangezien de kosten van het project nu al sterk oplopen? Welke garanties zult u inbouwen om de return on investment van dit project te vrijwaren?

Tot slot vraag ik me af of u nog meer diplomatieke inspanningen plant om de kandidatuur verder te ondersteunen.

Isabelle Hansez:

Madame la ministre, le projet du télescope Einstein constitue une opportunité scientifique et stratégique majeure pour l'Europe et en particulier pour la Belgique. Il s'agit d'un observatoire de troisième génération, dédié à la détection des ondes gravitationnelles, qui placerait notre pays et l'Euregio Meuse-Rhin (EMR) au cœur d'une initiative de recherche de rang mondial.

Au-delà de son importance scientifique, ce projet représente un levier exceptionnel pour le développement économique, industriel, technologique et éducatif, et en matière de rayonnement international. À ce stade, les contributions financières de la Wallonie et de la Flandre ont été actées pour ce projet. On note 500 millions pour la Flandre et 200 millions pour la Wallonie.

À mon sens, plusieurs questions subsistent et je vais vous les poser. Qu'en est-il de l'engagement financier du gouvernement fédéral? Une confirmation est-elle attendue prochainement afin de renforcer la crédibilité de la candidature de l'EMR?

Avez-vous prévu d'entamer des discussions avec d'autres pays partenaires potentiels, au-delà de ceux qui sont déjà impliqués afin de consolider la candidature et d'élargir la base de soutien financier? Je pense à la France ou au Royaume-Uni par exemple.

Le projet du télescope Einstein a été inscrit sur la liste des infrastructures de recherche prioritaires du gouvernement fédéral allemand. Celui-ci pourrait se prononcer avant la fin de l'année 2025. Disposez-vous d'informations à ce stade sur l'état d'avancement de cette décision et la possibilité d'un soutien financier à la candidature de l'EMR?

Vanessa Matz:

Madame et monsieur le député, le 9 juillet dernier, le gouvernement fédéral allemand a inscrit la phase préliminaire du télescope Einstein sur la liste des grandes infrastructures scientifiques prioritaires pour l'Allemagne.

Het proces loopt nog, maar deze eerste stap onderstreept het wetenschappelijk, economisch en maatschappelijk belang van dat project voor Duitsland. De Duitse bondsregering heeft nog niet beslist welke kandidatuur ze zal steunen.

Des discussions sont en cours entre le gouvernement fédéral allemand et les gouvernements de la Rhénanie-du-Nord-Westphalie et de la Saxe, dont l'issue devrait orienter la décision fédérale dans les semaines qui viennent.

Je suis confiante quant aux chances de succès de la candidature Euregio Meuse-Rhin pour plusieurs raisons.

De samenwerking met Nederland en de deelstaat Noordrijn-Westfalen is uitstekend. Er is ook een efficiënte intra-Belgische coördinatie met de duidelijke en vastberaden steun van onze eerste minister. De politieke steun van alle betrokken regeringen is cruciaal.

La candidature EMR repose sur des arguments techniques solides. Je peux citer, par exemple, la localisation attractive et bien connectée, l'écosystème scientifique et économique dynamique et le sous-sol adéquat.

De Italiaanse kandidatuur mag echter niet worden onderschat.

En ce qui concerne le montant que le gouvernement fédéral entend réserver pour la construction du télescope, je viendrai avec une proposition qui sera soumise au Conseil des ministres dans les prochaines semaines.

Een van de belangrijkste doelen van de lopende haalbaarheidsstudies is de onzekerheid over de bouwkosten te verminderen.

Plusieurs activités de sensibilisation internationales sont menées en collaboration avec les réseaux diplomatiques et le SPF Affaires étrangères.

Daarnaast bespreek ik, wanneer het gepast is, het Einstein Telescope-project tijdens ontmoetingen of bilaterale gesprekken met buitenlandse collega’s om ervoor te zorgen dat onze kandidatuur zoveel mogelijk interesse en steun krijgt.

Dieter Keuten:

Dank u voor de eerder summiere toelichting, mevrouw de minister.

U zei dat de kandidatuur van Sardinië zeker niet mag worden onderschat. Laten we ook de kandidatuur van de Duitse deelstaat Saksen niet uit het oog verliezen, want de Duitsers wedden op dit moment eigenlijk op drie paarden – op hun eigen kandidatuur met Saksen, op hun eigen kandidatuur met Noordrijn-Westfalen en op het voorzien van de Italianen van de nodige knowhow – terwijl wij op dit moment alles of niets spelen: ofwel komt de Einstein Telescope naar onze regio, ofwel blijven we met niets achter. Daarom wil ik er uw aandacht op vestigen dat er genoeg overleg gevoerd wordt, dat er voldoende inspanningen geleverd worden, dat het onderwerp op een zo hoog mogelijk niveau behandeld wordt en dat er misschien ook eens onderzocht wordt hoe we ons risico kunnen spreiden, net zoals de Duitsers dat doen.

Ik hoor dat u ermee bezig bent en dat het project sinds 9 juli prioritair door de Duitse bondsregering wordt behandeld, maar ik hoor geen antwoord op mijn vraag wat het overleg van 26 augustus van de heer De Wever met zijn collega Merz precies heeft opgeleverd. Op dat vlak blijven we dus eigenlijk op onze honger. De toekomst zal uitwijzen wat hiervan is gekomen.

Isabelle Hansez:

Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses et pour vos informations sur le dossier. Je vous ai entendue; vous reconnaissez l'importance scientifique du dossier et je pense que vous êtes bien consciente que ce projet est un levier exceptionnel pour notre pays. Nous ne manquerons donc pas de le suivre. Nous attendons également la réponse de l'Allemagne par rapport aux différentes candidatures.

De klimaatdoelstelling voor 2040
De Europese Milieuraad van 18 september 2025
Emissiereductie en de doelstellingen voor 2040
De klimaatdoelstelling 2040
De klimaatdoelstellingen voor 2040
De klimaatdoelstellingen voor 2040
De neerwaartse bijstelling van de emissiereductiedoelstellingen van de EU
EU-klimaatdoelstellingen en emissiereductie voor 2040

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België steunt de EU-doelstelling van 90% CO₂-reductie in 2040, maar stelt drie voorwaarden: een Europees transitie-investeringsplan, een herzien budgetkader en versnelde internationale flexibiliteit (koolstofcredieten)—ondanks kritiek op de betrouwbaarheid en ethiek daarvan. Tijdens de EU-Milieuraad (18/9) blokkeerde een minderheid een akkoord, waardoor de beslissing doorgeschoven wordt naar de Europese Raad (23/10); België eist garanties voor koopkracht, competitiviteit en rechtvaardige transitie, maar de uitvoering blijft onzeker door gebrek aan draagvlak in de regeringen. De tussentijdse 2035-doelstelling (66,25–72,5% reductie) werd vastgelegd in een intentieverklaring voor de COP30, maar kritiek luidt dat de EU verzwakt en verdeeld aantreedt door uitstel en waterige afspraken. België verkleint zijn COP30-delegatie met 39% en benadrukt partnerschappen met Afrika voor "win-win"-klimaatprojecten, maar interne tegenstrijdigheden (bv. energienorm-uitstel) ondermijnen de geloofwaardigheid.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, la Commission européenne a publié le 2 juillet dernier sa proposition législative en ce qui concerne l'objectif climatique de 2040. La Commission propose un objectif de réduction de 90 % des émissions nettes de gaz à effet de serre d'ici 2040. Pour y parvenir, elle propose d'intégrer, dès 2036, le recours aux "flexibilités", c'est-à-dire la possibilité pour les É tats d'atteindre l'objectif en achetant des crédits carbone à l'étranger.

Dans ce contexte, votre gouvernement a décidé, dans le cadre de son accord d'été, de soutenir la proposition de la Commission moyennant trois conditions: un plan européen de transition et d'investissement crédible dans l'année, destiné aux industries intensives en énergie; une révision du cadre budgétaire européen, afin de mieux accompagner les États membres qui atteignent leurs objectifs climatiques et économiques; la mise en œuvre anticipée des flexibilités internationales prévues, avant 2036.

Les flexibilités internationales font l'objet de vives critiques. Y recourir est, selon nous, une rupture par rapport au passé. Les marchés internationaux de carbone fonctionnent mal. Une tonne de CO 2 stockée dans une forêt n'est pas aussi stable qu'une tonne de CO 2 enfouie dans le sol. Les crédits carbone sont trop souvent surévalués. Ils favorisent l'accaparement des terres et la violation des droits humains. Avec ce mécanisme, on externalise l'effort climatique vers les communautés du Sud. Il vaut mieux, pour nous, tabler sur des réductions domestiques de gaz à effet de serre. Au regard de ces critiques, comment justifiez-vous votre exigence d'anticiper la mise en œuvre des flexibilités avant 2036?

Des discussions ont lieu au niveau européen en ce début de mois de septembre. Les 10 et 11 juillet, un Conseil Environnement informel s'est tenu à Aalborg; le 16 juillet, un Coreper; le 18 septembre, le Conseil Environnement extraordinaire, censé entériner la trajectoire climatique de l'UE. Pouvez-vous faire le bilan de ces discussions au niveau européen? Qu'avez-vous obtenu concernant vos trois conditions? Quelle a été au final l'attitude de la Belgique?

Kurt Ravyts:

Wie zegt dat deze regering zwak is op het vlak van klimaatambities? Ik durf dat niet te zeggen, mijnheer de minister. Op 21 juli jongstleden heeft de federale regering het voorstel van de Europese Commissie goedgekeurd dat een vermindering van minstens 90 % van de netto-uitstoot van broeikasgassen tegen 2040 tot doel heeft. Er zijn inderdaad voorwaarden, zoals mevrouw Meunier zei, namelijk concrete waarborgen op het vlak van concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en technisch-economische haalbaarheid.

De federale regering pleit voor een geloofwaardig Europees transitie- en investeringsplan, dit jaar nog, voor energie-intensieve industrieën. U pleit ook voor een herziening van het Europese budgettaire kader om de lidstaten beter te begeleiden. Daarnaast pleit u voor de vervroegde invoering van de voorziene internationale flexibiliteit vanaf 2036.

Heel wat mensen aan de linkerzijde zijn ontgoocheld over de Europese Milieuraad van 18 september, want een en ander moest uiteraard besproken worden via uw Waalse collega. Het Deense voorzitterschap heeft een compromisvoorstel op tafel gelegd, waarop een blokkeringsminderheid is ontstaan. Duitsland zou erop hebben aangedrongen dat de discussie verdergezet wordt op het niveau van de staatshoofden en regeringsleiders, die op 1 oktober informeel in Kopenhagen samenkomen en op 23 oktober naar Brussel afzakken voor een formele top. Dat is de Europese lijn.

Aan de andere kant is er de VN-lijn. Daar is er een compromisvoorstel opgesteld – een intentieverklaring, heb ik begrepen – waarbij de EU naar een indicatieve vermindering van de uitstoot zal streven, tussen 66,25 % en 72,5 % tegen 2035, binnen die vork. Daarnaast worden de ambities voor 2030 – min 55 % – bevestigd. Er zal de komende dagen op VN-niveau worden toegelicht dat Europa in 2035 een nieuwe tussentijdse klimaatambitie zal vastleggen. Ook aan het klimaatdoel voor 2040 zal verder moeten worden geschaafd.

Dat is echter allemaal niet voldoende voor mijn collega’s van de linkerzijde. Toch wil ik u vandaag bevragen.

Kunt u verslag uitbrengen over de conclusies van de Europese Milieuraad? Klopt alles wat ik hier heb gezegd? Mijn eerste vraag gaat dus over de Belgische positiebepalingen bij monde van uw collega tijdens die Raad.

Werd er al overleg gepleegd met de gewestregeringen rond de goedkeuring door de federale overheid van het voorstel van de Europese Unie om een tussendoel voor 2040 vast te leggen in de Europese klimaatwet, of is dat niet nodig? Ik denk van wel.

Ten derde, kunt u een stand van zaken geven over de aangehaalde Belgische voorwaarden, het Europese transitie- en investeringsplan, de begeleiding en de internationale flexibiliteit? Dank u wel.

Voorzitter:

Dank u wel, collega Ravyts.

U bent een beetje over de tijd gegaan, maar dat is ook omdat u zo goed geïnformeerd bent. Dat wil ik u dus vergeven.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je ne referai pas le discours de mes prédécesseurs à propos de l'objectif européen intermédiaire 2040.

En juillet, la Commission européenne annonçait une réduction intermédiaire de nos émissions de 90 % à l’horizon 2040. Afin d’y arriver, la Commission a décidé d’accorder une certaine flexibilité aux États membres, en autorisant, par exemple, le financement de projets de réduction de CO 2 à l’étranger dans le calcul final. Cependant, avec vos homologues européens, vous vous êtes accordés sur un objectif de réduction de CO 2 entre 66,25 % et 72,50 % pour 2035.

Monsieur le ministre, quelle a été la position défendue par notre gouvernement sur ces objectifs climatiques? Quelle est la position aujourd'hui sur les objectifs intermédiaires fixés pour 2040?

J'ai aussi une sous-question: l’accord du gouvernement prévoit une réflexion sur la taille des délégations internationales que nous envoyons, qu’en est-il pour la COP30?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, over de klimaatdoelstelling 2040 bestaat enige zenuwachtigheid, zowel op Europees niveau als tussen verschillende lidstaten, met bepaalde lidstaten die hun positie wijzigden kort voor de Raad plaatsvond. Die zenuwachtigheid is uiteraard ook ingegeven door het feit dat het voor het Deense voorzitterschap een heel belangrijk dossier is en de klimaatdoelstelling 2040 moet resulteren in een NDC waarmee Europa naar Belém kan trekken. In die zin vond vorige week een belangrijke raadsvergadering plaats. Ik sluit mij dan ook aan bij de eerdere sprekers, die vroegen naar het standpunt dat België daar heeft ingenomen.

Ik zou vooral ook willen weten wat de uitkomst was van de Raad. We hebben wel kunnen lezen hoe de conclusie luidde, maar ik zou graag kennis willen nemen van uw inzicht over twee aspecten. Ten eerste, hoe moeten wij de letter of intent van het Deense voorzitterschap interpreteren? Wat wordt daarmee nu verder gedaan? Wat is de verwachting? Het Deense voorzitterschap kon die discussie niet afronden en heeft een uitweg gevonden in de vorm van een intentieverklaring. Wat is echter de route van de conclusies van de Raad, die al samengezeten heeft, naar de top in Belém? Komt er een Europese doelstelling, een NDC, waarmee we naar Belém kunnen trekken?

Ten tweede, is het een zaak van de klimaatministers of wordt het een chefsache? In het verleden is het immers nog gebeurd dat op de Europese Raad met de staatshoofden en regeringsleiders ook werd gesproken over de klimaatdoelstellingen. Waar zal de knoop finaal worden doorgehakt? Zal dat in de Milieuraad gebeuren of wordt de discussie integraal overgeheveld naar de Europese Raad?

Julien Ribaudo:

Monsieur le ministre, vous vous êtes récemment réunis avec vos homologues européens pour tenter d’adopter un objectif climatique pour 2040, avant la COP30 de Belém. Cette réunion a débouché sur un compromis a minima , comme l’a relayé la presse: une simple déclaration d’intention fixant un objectif intermédiaire pour 2035, compris entre -66,25 % et -72,5 % des émissions par rapport à 1990. Cet accord a été présenté comme une manière de sauver la face. Il est jugé trop flou par de nombreux acteurs. Les ONG évoquent une non-décision, trop imprécise pour garantir la trajectoire vers la neutralité carbone en 2050. Pendant ce temps, les catastrophes climatiques en Europe s’aggravent d’année en année.

L’objectif pour 2040 de -90 % proposé par la Commission européenne, et qui était un pas en arrière, restera en suspens, et sera désormais discuté au niveau des chefs d’État et de gouvernement le 23 octobre. Selon la presse, la Belgique fait partie des pays qui ont freiné des quatre fers, réclamant une longue liste de garanties liées à la protection du pouvoir d’achat et à la compétitivité des entreprises.

Monsieur le ministre, pensez-vous qu’il sera toujours possible de parvenir à un accord sur un objectif contraignant pour 2040 avant la COP30? Ou faudra-t-il constater que l’Europe risque d’y arriver divisée et affaiblie?

Deuxièmement, pouvez-vous rendre publique la liste précise des garanties qui ont été exigées par notre pays pour soutenir l’objectif de -90 % des émissions en 2040?

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, vous le savez, la Commission européenne a présenté ses ambitions climatiques pour 2040, visant une réduction de 90 % de ses émissions de gaz à effet de serre. Je sais que vous êtes sensible à cet objectif également.

C'est un objectif qui paraît ambitieux sur le papier. Plusieurs éléments, malgré tout, suscitent notre inquiétude. L'utilisation des crédits carbone, les différences de traitement entre secteurs et l'inclusion de technologies d'élimination de carbone qui sont encore immatures, qui sont coûteuses en ressources financières et coûteuses en ressources naturelles.

La position officielle de votre gouvernement est d'approuver cette décision, qu'on ne juge pas assez ambitieuse au vu de l'urgence climatique et du coût de l'inaction. On rappelait encore, la semaine dernière, le rapport sur la Cour des comptes en France sur la transition écologique: le coût de la transition est estimé à 1,2 points de PIB contre 15 points pour l'inaction. Donc cette inaction climatique coûte plus cher que d'agir contre le dérèglement climatique. Pendant ce temps, on voit que l'Union européenne tergiverse également et on a reporté notre prise de position concernant cet objectif 2040, pourtant si stratégique.

Dans ce contexte, pourriez-vous nous expliquer quelles mesures vous allez prendre au niveau européen pour défendre le maintien d'un objectif ambitieux – on connaît votre capacité à convaincre les collègues – pour que l'Union européenne reste à la pointe du combat climatique à l'échelle mondiale et puisse continuer à être à la pointe de sa position de leader environnemental? Quel niveau d'ambition allez-vous défendre pour l'objectif intermédiaire de l'Union européenne pour 2035 qui sera défendu à la COP30? Avez-vous pris connaissance de ce rapport de la Cour des comptes en France que j'évoquais en début de question? Si oui, quels enseignements en tirez-vous? Comment le gouvernement fédéral entend veiller à ce que les technologies émergentes d'élimination du carbone soient intégrées de manière réaliste et complémentaire plutôt que de servir d'alibi pour reporter l'action climatique immédiate et dévier les capitaux?

Merci pour vos réponses.

Jean-Luc Crucke:

Chers collègues, je manquerais à toutes mes obligations en ne commençant pas par féliciter Mme Meunier pour l'heureux événement qu'elle attend. Je l'ai appris par la presse et je pense pouvoir le faire publiquement. Je me réjouis pour elle et sa famille.

Pendant le Conseil informel "Environnement", le 10 et 11 juillet, les États membres sont intervenus sur la proposition d'amendement de la loi européenne sur le climat, pour la première fois au niveau ministériel. Pendant le COREPER du 16 juillet, les États ont continué les discussions et pendant le COREPER du 12 septembre, la présidence danoise a constaté qu'il n'y avait pas suffisamment de soutien parmi les États membres pour adopter une approche générale sur la loi européenne climat, lors du Conseil "Environnement" du 18 septembre. J'étais présent avec ma collègue Neven, et il était évident que nous n'arriverions pas à dégager une majorité avant de décider de modifier l'ordre du jour et d'organiser un débat d'orientation sur la loi européenne sur le climat lors du Conseil "Environnement" afin que le Conseil puisse s'exprimer sur l'objectif 2040 fin octobre.

Het debat over de 2040-doelstelling tijdens de Milieuraad van 18 september was zonder meer constructief en geeft mij de hoop dat we goed op weg zijn naar een oplossing en een mogelijke landing in dit dossier. De focus van het debat lag ook nu weer in grote mate op de faciliterende voorwaarden die nodig zullen zijn om ervoor te zorgen dat competitiviteit, koopkracht en decarbonisatie hand in hand kunnen gaan. Dit zal de staatshoofden en regeringsleiders toelaten een constructief debat te voeren over de randvoorwaarden en factoren die zij relevant achten tijdens de Europese Raad in oktober. De uiteindelijke stemming zal moeten plaatsvinden tijdens de Milieuraad, na de Europese Raad.

Le Conseil a approuvé une déclaration d'intention, comme précisé, en vue de la présentation par l'Union européenne d'une contribution déterminée au niveau national (CDN) de l'Union européenne et de ses États membres à la Convention-cadre des Nations Unies sur les changements climatiques.

La déclaration, qui n'est pas la CDN de l'Union européenne, indique l'intention de l'Union européenne de soumettre sa CDN post-2030, avant la COP30, conformément aux obligations de l'Accord de Paris.

De definitieve NDC zal worden aangenomen zodra er een beslissing genomen is over de Europese doelstelling voor 2040. De Europese Unie moet een beslissing nemen over haar NDC voor de COP30.

En ce qui concerne la question de la délégation belge à la COP30, je peux vous informer qu'avec mes collègues flamands, wallons et bruxellois, nous nous sommes accordés pour réduire la délégation belge de 39% par rapport à la COP29 de l'an dernier, pour des raisons budgétaires et climatiques. Une décision quant à la délégation elle-même sera prise dans les prochaines semaines.

Wat het Belgische standpunt betreft, u weet dat dat steeds wordt bepaald tijdens een DGE-vergadering, waarin zowel de federale regering als de gewesten vertegenwoordigd zijn. Het Belgische standpunt is dus steeds het resultaat van een consensus, aangezien België met één stem spreekt tijdens de Europese vergadering.

Au cours des discussions européennes de juillet et septembre, la Belgique a constamment réaffirmé son engagement pour la neutralité climatique d'ici 2050. Cependant, elle n'accordera son soutien à un objectif intermédiaire de réduction de 90 % des émissions de gaz à effet de serre qu'à la condition que des garanties claires et crédibles soient mises en place.

Concrètement, la Belgique défend trois axes essentiels et a défendu ces trois axes lors du Conseil du 18 septembre. Le premier est la protection du pouvoir d'achat, de l'emploi et de la compétitivité. La transition doit rester juste et inclusive. Elle doit garantir une énergie abordable, bas carbone et compétitive, préserver l'avenir de notre agriculture et créer un environnement porteur pour nos entreprises et nos travailleurs.

Deuxièmement, nous voulons un cadre post-2030 équitable et efficace. Nous plaidons pour une architecture climatique fondée sur le principe du coût/efficacité et la neutralité technologique, tout en assurant un véritable level playing field entre États membres.

Les critères de solidarité et de coût/efficacité doivent être appliqués à parts égales afin de garantir l'équité et l'efficacité du futur cadre.

Troisièmement, nous souhaitons un plan d'accompagnement solide et prospectif. La Belgique insiste sur la nécessité d'un plan européen crédible de transition et d'investissements, en particulier pour les industries énergivores comme la chimie, le ciment et l'acier. Sans des dispositifs d'accompagnement à la hauteur des efforts demandés, l'Europe ne parviendra pas à susciter l'adhésion indispensable de ses citoyens et de ses entrepreneurs. Une flexibilité budgétaire accrue doit aussi être prévue pour les États membres respectueux de leurs objectifs.

Concernant la flexibilité liée aux crédits internationaux, l'objectif de 2040 doit avant tout porter sur les réductions d'émissions au sein de l'Union, mais cela n'exclut pas, selon moi, une certaine flexibilité limitée, sans répéter des erreurs qui ont parfois pu être commises par le passé. La flexibilité doit être comprise comme un instrument complémentaire qui stimule l'action climatique dans des pays tiers, renforce la coopération au développement et contribue à des relations durables win-win avec nos partenaires, notamment en Afrique. Je veillerai à ce que les crédits internationaux soient additionnels, de haute qualité et à ce qu'ils préservent l'intégrité environnementale tout en contribuant à la transition climatique.

Ma position est que nous devrions utiliser uniquement des crédits certifiés sous l'article 6.4 afin de garantir la qualité et l'ambition de notre action internationale. Pour avoir eu l'occasion de me rendre à la COP africaine, et notamment d'y défendre notre objectif ABC Africa Belgium Climate, je peux dire qu'il y a de réelles demandes de pays africains en la matière pour ce que j'appellerais un partenariat équitable, juste, pas seulement pour des partenariats où l'on profite des avantages que connaît l'Afrique en la matière, mais bien des collaborations qui permettent également des investissements durables, y compris en termes d'emplois, sur le sol africain. C'est en empruntant cette direction que je pense qu'un pays comme la Belgique sera la mieux placée pour à la fois être crédible mais aussi atteindre des objectifs climatiques qui ne sont pas seulement des objectifs européens mais qui sont, comme vous le savez, mondiaux.

L'Europe, 6 % d'émissions de CO2, l'Afrique 4 % d'émissions de CO2, cela fait 10 % ensemble. Si on parle le même langage, je pense qu'on sera bien plus forts et qu'on donnera des exemples qui seront parfaitement compris par d'autres continents.

Marie Meunier:

Merci monsieur le ministre pour vos explications.

J'entends ce que vous nous dites. C'est de nature à me rassurer, néanmoins j'espère que vous serez suivi. Nous serons attentifs, comme à chaque fois, à la suite et on espère vraiment sincèrement que vous puissiez mettre en œuvre tout cela et que vous receviez la capacité et le soutien nécessaires au sein des Régions.

Comme vous le dites: la Belgique ne parle que d'une seule voix. J'espère que vos différents partenaires de majorité vous soutiendront également dans votre démarche et que les différentes Régions pourront toutes aller dans le même sens. En tout cas, c'est mon souhait.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, verdergaand op wat mevrouw Meunier zei, de N-VA maakt deel uit van de regering en ging op 21 juli akkoord met het 90 %-standpunt waarmee u en uw collega, uiteraard ook met toestemming van de Vlaamse regering, op 18 september naar de Europese Raad zijn getrokken. Ik neem daarvan akte.

De faciliterende voorwaarden worden een chefsache, zoals mevrouw Van der Straeten opmerkte. Ik ben benieuwd hoe de chefs, de regeringsleiders dus, daarover zelf zullen oordelen, want er wordt nogal wat druk uitgeoefend, bijvoorbeeld door Duitsland. De automobielindustrie is er maar één voorbeeld van hoe de hele industrie – dit komt straks aan bod – met de vergroening worstelt. Er moet financieel een mogelijkheid daartoe zijn, er moet daarvoor ruimte in de businessplannen worden gemaakt, er zijn de dure energieprijzen enzovoort. We zijn dus nog niet aan het einde van de rit voor de Europese NDC's.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour la précision de vos réponses.

Nous ne doutons pas de votre volonté d'aboutir ni de votre implication dans nos objectifs climatiques que vous souhaitez atteindre, tout comme nous. Nous suivrons avec beaucoup de passion et d'attention votre travail. Nous savons que vous voulez aller jusqu'au bout et que vos paroles ne sont pas vaines. Merci beaucoup.

Tinne Van der Straeten:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw duidelijke antwoord.

Laat ik beginnen met te zeggen dat ik niet twijfel aan uw goede intentie. Die wordt echter wel begrensd door de wil van de andere federale ministers om concreet beleid uit te werken, om nog maar te zwijgen van de gewestministers. Die bereidheid zie ik momenteel namelijk niet.

Ik heb uiteraard geen bezwaar tegen de lijst van randvoorwaarden. Een klimaatbeleid moet namelijk rekening houden met de competitiviteit van bedrijven en de koopkracht van gezinnen – dat is een evidentie –, maar een en ander blijft in de praktijk zonder effect. De randvoorwaarden vormen vaak louter windowdressing om in feite niets te doen. Een concreet voorbeeld daarvan is de energienorm, die oorspronkelijk voor het einde van het jaar geïmplementeerd zou worden. Volgens mij zit dat dossier in het slop.

Ligt dat aan u? Nee, uw intentie is goed. U geeft aan dat u als minister van Klimaat wilt dat andere ministers beleid ontwikkelen dat rekening houdt met competitiviteit. De minister van Energie, die het moet uitvoeren, gooit er echter met de pet naar. In die zin worden de randvoorwaarden louter windowdressing en wordt er in feite niets gerealiseerd.

Trouwens, wat de grootte van de delegatie betreft, de intentie om de delegatie te beperken, is op zich juist – minder CO 2 -uitstoot en minder impact op de begroting –, maar dan moet er wel rekening mee gehouden worden welke kosten van de delegatie door de federale begroting worden gedragen. Ngo's en bedrijven als Fluxys en Elia dragen hun eigen kosten. Die vallen niet onder de federale begroting, maar als u aangeeft dat u de delegatie beperkt om begrotingsredenen, dan wil ik weten of dat betekent dat u het aantal onderhandelaars of klimaatdiplomaten beperkt. Beperkt u het aantal ambtenaren die meegaan? Het zou bijzonder kwalijk zijn als onze competentste medewerkers, die internationaal en Europees gewaardeerd worden, niet meer kunnen deelnemen aan een van de belangrijkste multilaterale klimaatonderhandelingen, uitsluitend omwille van snel ideologisch gewin.

Julien Ribaudo:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

Ce qui me frappe aujourd'hui, et que je constate aussi au niveau européen, c'est que l'urgence climatique semble avoir été reléguée au second plan. En 2019, nous étions des millions de jeunes à manifester dans la rue pour réclamer des mesures fortes et, aujourd'hui, j'ai l'impression que c'est plutôt la protection de la compétitivité qui domine les débats européens.

Alors, les faits sont là! Une étude a démontré qu'en 2025, l'été a coûté 43 milliards à l'économie européenne en vagues de chaleur, en sécheresses, en inondations. Selon les chercheurs, cette facture pourrait grimper à 120 milliards en 2029. Elle est là la menace pour notre économie et pour le pouvoir d'achat des citoyens. Chaque euro non investi aujourd'hui dans la transition, engendrera une dépense doublée, voire triplée demain en réparation.

On connaît vos intentions, et elles sont louables. Mais le gouvernement ne parle pas de la même voix. Et quand j'entends votre collègue David Clarinval du MR appeler à mettre l'écologie en pause, cela revient, en fait, à condamner nos entreprises à rester à la traîne. Plutôt que d'opposer sans cesse la compétitivité et le climat, n'est-il pas temps d'assumer que la meilleure garantie pour le pouvoir d'achat des familles dont vous parlez, comme pour la survie de notre industrie, c'est précisément une économie sobre en énergie et résiliente face aux chocs climatiques?

De l'argent, le nerf de la guerre, il y en a. Votre gouvernement a trouvé des milliards pour faire la guerre, mais rien pour le climat! Pour la militarisation, que ce soit en Europe ou en Belgique, tout va vite et on est dans une logique de surenchère. Pour le climat, je le regrette, c'est tout l'inverse, ça traîne, et on ne compte que des centimes.

Rajae Maouane:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je prends bonne note de votre engagement et de l'engagement de la Belgique au niveau européen, même si on voit que les ambitions sont à la baisse. Comme l'ont souligné les collègues, ce n'est pas tant votre intention ou votre ambition qui est ici questionnée, c'est celle de votre gouvernement. Nous vous évaluerons non pas seulement en fonction de vos déclarations – qui ont tendance à nous rassurer – mais surtout des actions concrètes et mesurables qui seront prises. On le sait, l'urgence climatique impose que chaque mécanisme, qu'il s'agisse de crédits carbone ou de technologies d'élimination du carbone, serve réellement la réduction des émissions immédiates et puisse aussi accompagner les gens dans le changement de paradigme que nous impose le dérèglement climatique. On a trop tendance à présenter les politiques climatiques comme des freins ou des contraintes, alors qu'elles sont en réalité également un levier extrêmement intéressant de croissance et d'innovation pour l'économie européenne. Ce que nous voulons vraiment, c'est un accompagnement au niveau social, afin que les ménages et les familles puissent elles aussi bénéficier de ces mécanismes pour faire face aux effets du dérèglement climatique, mais également que les politiques climatiques soient de vraies alliées de la politique économique car l'un et l'autre ne sont pas du tout incompatibles.

Het klimaatscepticisme

Gesteld door

PS Marie Meunier

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Belgische regering bevestigt haar onverkorte steun voor het Green Deal-beleid en de EU-klimaatdoelen (90% CO₂-reductie tegen 2040), ondanks interne verdeeldheid: minister Clarinval (climatosceptisch) pleit voor een "pause" in klimaatnormen om de industrie te redden, maar minister Crucke wijst dit af als economisch en ecologisch desastreus, gestaafd door cijfers over dodelijke hittestress (154 doden in BE) en miljardenverliezen (43 mld in 2023, 126 mld risico in 2030). Meunier (oppositie) vreest dat Crucke geïsoleerd raakt binnen de coalitie, waar partijen zoals N-VA klimaat ondergeschikt maken aan economie, en dringt aan op daadkrachtige leiderschap om de transitie prioritair en onomkeerbaar te houden.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, durant l'été, le ministre de l' É conomie et de l'Agriculture a indiqué que nous sommes allés trop loin, trop vite avec le Green Deal et que, pour sauver l'industrie, il était temps de mettre en pause certaines normes climatiques.

Cette position est-elle partagée par le gouvernement? Dans une interview que vous avez accordée à la Libre Belgique le 26 août 2025, vous avez déclaré, je vous cite: "David Clarinval est climatosceptique, c'est son droit, mais je le regrette". On définit généralement le climatosceptique comme une personne qui nie ou minimise l'origine anthropique du réchauffement climatique, voire le réchauffement lui-même.

Je n'ai donc qu'une question, monsieur le ministre. Ce gouvernement peut-il être crédible en matière d'enjeux climatiques s'il existe en son sein des ministres climatosceptiques?

Je vous remercie pour votre réponse.

Jean-Luc Crucke:

Merci madame la députée.

Chers collègues, comme vous l'avez vu, il m'arrive aussi durant l'été de me défouler pour ne pas laisser ça aux seuls présidents de parti. Merci pour votre question.

La décarbonation en Belgique et dans le monde est essentielle, non seulement pour lutter contre le changement climatique, mais aussi pour garantir à long terme la compétitivité de notre économie, la sécurité énergétique et la santé de nos citoyens.

Les chiffres parlent d'eux-mêmes, et c'est peut-être ça le plus important. Une récente étude de l'Imperial College of London nous rappelait encore il y a quelques jours que cet été, le dérèglement climatique a coûté la vie à plus de 16 500 personnes dans les villes européennes, dont 154 en Belgique – à Bruxelles, Anvers, Gand, Charleroi et Liège.

La Banque centrale européenne nous alerte également. Les inondations, les vagues de chaleur et la sécheresse cet été ont représenté 43 milliards d'euros de pertes pour notre économie. Et si nous ne changions rien, cette facture pourrait grimper à 126 milliards d'euros d'ici 2030. Cela équivaut à un quart de pourcent de la richesse totale produite par l'Union européenne.

Nier aujourd'hui la réalité du changement climatique, c'est refuser de voir que ce sont nos vies, notre santé, notre environnement et notre économie qui sont directement menacés.

Nous n'avons plus le luxe de l'inaction, il en va d'un avenir collectif. Le gouvernement reste à 100 % engagé à mettre en œuvre les objectifs climatiques européens et nationaux dans le cadre du Green Deal et de nos propres plans de transition. C'est prévu textuellement dans l'accord de gouvernement et je m'assurerai que cela continue à être le cas en pratique.

Dans le cadre de la politique climatique post-2030, le gouvernement participe de manière constructive, en concertation avec les Régions, au débat européen sur l'objectif 2040. Comme vous le savez, dans le cadre de l'accord d'été, tous les partis de la majorité ont convenu que le gouvernement serait favorable à l'objectif proposé de réduire les émissions de gaz à effet de serre de 90 % d'ici 2040 par rapport à 1990, sous réserve d'un certain nombre de conditions concernant notamment la viabilité de notre industrie, la flexibilité budgétaire et le pouvoir d'achat, en vue de soumettre une contribution nationale déterminée avant la COP2030.

Il existe certes des sensibilités différentes qui s'expriment au sein de l'Arizona – comme au sein de l'opposition d'ailleurs – quant au rythme et aux modalités de cette transition. C'est le propre des démocraties. Je ne partage pas la ligne de mon collègue Clarinval sur une éventuelle pause climatique et je la déplore. Une telle pause est non seulement dangereuse pour l'avenir de notre société, mais aussi néfaste pour la compétitivité, pour notre capacité à attirer des entreprises et l'attractivité de notre pays en ce qui concerne les opportunités d'emploi liées à la transition bas carbone.

Je peux d'ailleurs dire que ce n'est pas Jean-Luc Crucke qui vous parle, ce sont de nombreuses entreprises que je rencontre moi aussi tous les jours. Mon objectif reste donc très clair: assurer une transition juste et efficace qui protège à la fois l'environnement, les citoyens et l'économie. Je crois que les trois doivent travailler ensemble et ne pas s'opposer.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, me voilà à moitié rassurée de votre position et de votre analyse que nous connaissions déjà. Nous avons déjà eu l'occasion d'échanger de nombreuses fois sur le sujet au sein de cette commission et vous savez que notre soutien sur ces questions vous est acquis. Par contre, là où je m'inquiète, c'est que M. Clarinval a son avis et que d'autres partenaires de votre majorité ne placent pas le climat comme une priorité des priorités au sein de ce gouvernement. Un collègue parlait tout à l'heure de la N-VA qui n'est pas vraiment sur la même longueur d'onde et donc, ce qui m'inquiète, c'est qu'à un moment donné, vous soyez un peu seul au sein du gouvernement à défendre la question climatique, qui reste une question et un enjeu primordial pour l'avenir de notre planète et des citoyens qui sont dessus. Vous vous imaginez aisément mon état d'esprit quand j'ai vu les déclarations de M. Clarinval cet été, et comment j'ai été à moitié rassurée, heureusement, par les vôtres. Aujourd'hui, vos déclarations me confortent dans cette réassurance, mais je ne peux m'empêcher d'être inquiète sur le fond de la pensée de vos partenaires de majorité sur le sujet. J'espère donc sincèrement que vous mobiliserez tout votre aplomb et toutes vos convictions pour faire de ce sujet un enjeu primordial, car c'est la place qu'il doit avoir au sein du gouvernement.

Het Federaal Energie- en Klimaatplan
De indiening van een geïntegreerd Nationaal Energie- en Klimaatplan bij de Europese Commissie
Het FEKP en de impact ervan op de reductie van de broeikasgasuitstoot
Het Nationaal Energie- en Klimaatplan
Het Federaal Energie- en Klimaatplan en de impact ervan op de vermindering van broeikasgassen
Nationale en federale energie- en klimaatplannen voor broeikasgasreductie

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De federale bijdrage aan het Belgisch Klimaat- en Energieplan (PFEC 2025) wordt zwaar bekritiseerd omdat ambities drastisch zijn afgebouwd: doelstellingen voor hernieuwbare energie (o.a. wind op zee teruggebracht van 3,5 GW naar 2,2 GW), klimaatneutrale gebouwen (uitstel van 2040 naar 2050), en sociale maatregelen (precariteit, vorming) zijn verwaterd of geschrapt, terwijl concrete CO₂-reductiecijfers ontbreken. Minister Crucke verdedigt het plan als een "basis voor verdere uitbouw", wijzend op interfederale afstemmingsproblemen en het ontbreken van een eenduidige methodologie om federale impact te meten, maar erkent dat België de EU-doelen voor hernieuwbare energie (33% vs. verwachte 20,4%) niet zal halen. Kritiek van oppositie en experten (o.a. Canopea, Planbureau) noemt het plan "leeg, onvoldoende ambitieus" en vraagt hoe België zijn internationale klimaatverplichtingen (47% reductie in 2030, neutraliteit in 2050) kan nakomen zonder bindende maatregelen of budgettaire toezeggingen. Het definitieve geïntegreerde nationale plan (PNEC) moet eind september 2024 bij de EU ingediend worden, maar blijft afhankelijk van gewestelijke plannen (Vlaanderen en Wallonië herzien nog) en onopgeloste financiële verdeling van emissiekosten.

Marie Meunier:

La contribution fédérale au Plan Énergie Climat a, enfin, été approuvée par le gouvernement. C'est en soi une bonne nouvelle car nous étions en retard. Qu'en est-il du contenu? Si on compare la version Arizona du 21 juillet 2025 et la version du 17 mai 2024 sous la Vivaldi, on voit que la structure du texte est identique. Un grand nombre de développements et de mesures sont aussi repris tels quels. Par contre, le nouveau document compte 90 pages – soit un tiers de moins que le précédent. Beaucoup de mesures sont retirées: que ce soit en matière d'énergies renouvelables, de lutte contre la précarité énergétique, d'ambition pour le rail ou pour les bâtiments de la Régie. Monsieur le ministre, je ne vais pas vous mentir, j'ai énormément de questions.

Pourquoi le PFEC 2025 de l'Arizona ne parle-t-il plus des objectifs en termes d'énergie renouvelable éolienne en Mer du Nord – les 3,15 à 3,5 GW à développer d'ici 2030?

Pourquoi avoir supprimé, en matière de recherche et développement, l'objectif de 10 % de budget affecté au climat et à l'énergie?

Pourquoi la lutte contre la précarité énergétique, qui était une priorité absolue dans l'ancien document, semble-t-elle aujourd'hui remise en cause?

Pourquoi avoir supprimé, sur le plan du marché du travail, le lien entre droit à la formation des travailleurs et climat?

Pourquoi les objectifs chiffrés en matière de fret – doubler le transport ferroviaire de marchandise d'ici 2030 – ont-ils disparu du document?

Pourquoi les objectifs pour le transport de passagers en train sont-ils revus à la baisse?

Pourquoi votre gouvernement repousse-t-il de 10 ans – on passe de 2050 au lieu de 2040 – les objectifs de neutralité carbone des bâtiments fédéraux et le verdissement de la flotte de véhicules?

On a lu diverses réactions dans la presse – notamment celle de Canopea qui estime que "les ambitions climatiques sont tuées dans l'œuf". Le Pr Marek Hudon regrette aussi "une série de bullet points sans cadre global" et "des objectifs sans instrument pour les atteindre". Quelles sont vos réponses face à ces critiques?

Pourquoi l'État fédéral ne s'engage-t-il pas à un objectif chiffré pour 2030?

Pourquoi le document a-t-il été moins un travail de rédaction qu'un travail d'amputation, étant donné le résultat?

Enfin, pouvez-vous expliquer comment ce PFEC amoindri va permettre à la Belgique de rencontrer ses engagements internationaux pour 2030 et rendre notre pays climatiquement neutre d'ici 2050 avec tous ces points qui ont été retirés?

Je vous remercie pour vos différentes réponses.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, op 21 juli heeft de federale regering haar definitieve bijdrage aan het NEKP goedgekeurd. Deze federale bijdrage zou in de loop van de voorbije zomer worden samengesteld met de bijdragen van de gefedereerde entiteiten om een geïntegreerd nationaal plan 2030 op te stellen, dat dan eind september – binnenkort dus – aan de Europese Commissie zou moeten worden voorgelegd. U hebt daarover op 15 juli in de Kamer geantwoord: "Momenteel werken we aan een intra-Belgisch akkoord over de verdeling van de kosten voor de betaling van de emissierechten. Zoals hierboven uiteengezet, overleggen we met Vlaanderen over de federale maatregelen. We hebben daarentegen geen officieel zicht op de manier waarop Vlaanderen zijn doelstellingen al dan niet zal behalen. Bijgevolg zullen we pas een oordeel kunnen vellen wanneer we over de nationale projectie beschikken, namelijk in september." Dat is dus deze maand.

Wordt er nu, minister Crucke, een geïntegreerd Belgisch plan ingediend bij de Europese Commissie, of zullen opnieuw afzonderlijke klimaat- en energieplannen van elke entiteit worden ingediend, samen met een koepeltekst waarin België meldt dat de maatregelen voor de resterende emissieruimte later zullen worden bepaald, zonder dat die nu al aan een van de entiteiten worden toegewezen? Is er, daaraan gekoppeld, een intra-Belgisch akkoord over de verdeling van de kosten voor de mogelijke betaling van emissierechten? Als ik hoor dat u over de 90 %-doelstelling zonder problemen een akkoord bereikt, dan zal dat daarvoor ook wel het geval zijn, vermoed ik. Of ben ik nu een beetje stout?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, ik had ook een vraag over het Federaal Energie- en Klimaatplan dat deze zomer op 21 juli door de regering aangenomen werd.

We hebben dat gelezen. De collega heeft dat ook zeer aandachtig gelezen. Er is heel veel tekst geproduceerd, maar wat betekent dat nu concreet als men het uitdrukt in de vermindering van broeikasgassen? Dat heb ik niet gezien. Dat heb ik gemist. Met andere woorden, wat is de doorrekening in de tekst van het Federaal Energie- en Klimaatplan, wat de reductie betreft? En wat is de bijdrage van het federale aandeel aan de -47 %-doelstelling die voor België geldt? De federale overheid neemt natuurlijk maatregelen die meetellen voor de doelstellingen van de gewesten. Daarom vraag ik naar het geheel van de federale maatregelen die genomen worden. Wat is de impact daarvan op de vermindering van de broeikasgassen voor het federale beleid als geheel, ongeacht in welke doelstelling ze uiteindelijk intra-Belgisch verrekend worden?

Als u naar de volledige catalogus kijkt, welke maatregel heeft de meeste impact wat betreft CO ₂ -reductie en wat is de implementatietermijn daarvan? Voor de vivaldiregering was dat heel duidelijk, de elektrificatie van de bedrijfswagens was de maatregel met de meeste impact. Ik ben dus benieuwd welke maatregel in dit plan, in deze herziening, de grootste bijdrage levert aan de vermindering van de CO ₂ -uitstoot.

Wat mij verder is opgevallen – collega Meunier heeft dat ook aangehaald – is dat de doelstelling voor wind op zee eigenlijk verminderd is. Er is enkel nog sprake van 2,2 gigawatt die gerealiseerd zal worden. Gisteren nog maar, of eergisteren, is er een studie verschenen, deze keer van het Planbureau, die opnieuw aangeeft dat er weliswaar verschillende scenario’s zijn, maar dat een scenario met 8 gigawatt windenergie wel degelijk tot de goedkoopste kan behoren. Ik vraag me dan ook af of het Federale Klimaatplan, dat twee maanden geleden aangenomen werd, ondertussen niet gedateerd is. Heel het klimaatbeleid is immers gestoeld op het realiseren van de doelstellingen tegen zo laag mogelijke kosten. Ik begrijp wel waarom er nu voor 2,2 gigawatt is gekozen, namelijk wegens het energie-eiland dat op dít moment te duur is om te realiseren, maar dat sluit niet uit dat het op een later moment wel mogelijk wordt. Waarom wordt de piste van 8 gigawatt nu al volledig verlaten in plaats van te bekijken hoe kan worden gewerkt aan de modaliteiten van het energie-eiland?

Mijn vraag is dan ook welke gevolgen u zult verbinden aan de studie van het Planbureau en welke bijsturing u zult vragen aan de minister van Energie.

Julien Ribaudo:

Monsieur le ministre, avec l'accord de gouvernement, la contribution fédérale au Plan national É nergie-Climat (PNEC) a été validée. Certains parlent d'un plan raboté, qui a été mal reçu par le terrain. Je pense à l'association Canopea, qui s'est montrée très critique envers celui-ci, parlant d'un plan "au goût amer" et dénonce le fait qu'il nous éloigne davantage encore de l'ambition de placer la Belgique sur une trajectoire de décarbonation. D'autres voix parlent, de leur côté, d'un plan composé de " bullet points ", et j'en passe.

La Belgique aurait dû présenter ce plan dès le 30 juin 2024. Pour qu'un plan national puisse être soumis, chaque Région ainsi que le fédéral doivent d'abord approuver leur propre plan. Le 10 juillet, la Flandre a adopté un premier projet de note, mais doit encore valider son plan définitif. Quant à la Wallonie, elle disposait déjà d'un plan qui avait été approuvé, mais le nouveau gouvernement wallon a annoncé qu'il allait le réviser.

Monsieur le ministre, que répondez-vous aux critiques visant le manque d'ambition de la part fédérale du Plan national É nergie-Climat? Où en est la validation du PNEC et quand sera-t-il approuvé? Enfin, quel sera l'objectif fixé pour la Belgique?

Jean-Luc Crucke:

Chers collègues, la mise à jour du Plan fédéral a fait l'objet de discussions intensives entre les partenaires gouvernementaux afin de refléter au mieux l'accord de gouvernement et de trouver des équilibres entre l'atteinte des objectifs énergétiques et climatiques, la protection de la compétitivité des entreprises et le soutien des ménages et des PME. Ce plan constitue la première brique de la politique climatique de ce gouvernement. Il n'est pas le point final de notre action climatique, mais constitue une base solide sur laquelle il faudra en effet continuer de construire afin de nous assurer que nos objectifs soient respectés.

En plus des discussions politiques, un exercice a par ailleurs été mené afin de raccourcir le texte initial qui contenait, me semble-t-il, beaucoup de répétitions et de facilités. Même si nous reconnaissons que le travail est loin d'être parfait, il mérite que nous nous y penchions différemment pour les prochaines révisions.

En ce qui concerne les aspects spécifiques que Mme Meunier a mentionnés, j'y répondrai point par point.

S'agissant des objectifs en termes d'énergie renouvelable éolienne en mer du Nord, le PNEC est en ligne avec l'accord de gouvernement. Il a été décidé que le développement sera continué dans un premier temps avec une capacité de 2,1 gigawatts répartie sur deux parcelles, compte tenu des limitations de capacité en courant alternatif.

Le gouvernement fédéral a décidé de reporter la première adjudication de concession de 700 mégawatts, l'objectif du précédent gouvernement ne pouvant être entériné sans une analyse technico-économique poussée. À ce stade, le gouvernement avance les chiffres pour lesquels il a la certitude de pouvoir les atteindre. Pour le reste, je dois vous conseiller de vous adresser au ministre compétent, mon collègue Mathieu Bihet.

L'objectif d'allouer 10 % du budget en matière de recherche et de développement à des projets liés au climat et à l'énergie n'a pas été supprimé dans le PFEC. Il a été assoupli. Il s'agit maintenant de tendre vers 10 % au niveau national. Par contre, cet objectif n'est pas retenu pour l'instant par les Régions dans le cadre du texte coupole. Il se limite à la Belgique dans son ensemble avec ses trois Régions. Le gouvernement fédéral et les entreprises veulent s'assurer que les ressources consacrées à la recherche et au développement s'élèvent à 3 % du produit intérieur brut.

La lutte contre la précarité énergétique n'est pas remise en cause et fait l'objet de plusieurs sections du PFEC. Le texte a seulement été allégé pour des raisons de lisibilité et d'efficacité. Les mesures principales incluses dans le plan fédéral concernent la précarité énergétique et sont les suivantes: étoffer le monitoring des prix sur tous les vecteurs énergétiques au regard des impacts sur la compétitivité et sur le budget des ménages; envisager une réforme budgétairement neutre du tarif social de l'énergie et des interventions du Fonds Social Chauffage vers une intervention forfaitaire plus transparente basée sur les revenus et le patrimoine et neutre sur le plan technologique; et étudier une série de mesures pour assurer une facture d'énergie transparente.

Ensuite, la formation des travailleurs est une condition importante pour la transition climatique. Il est en effet crucial de s'assurer que chaque travailleur puisse faire évoluer ses compétences et ses connaissances afin de s'adapter aux évolutions en cours et à venir. Le plan fédéral reconnaît ce besoin et le gouvernement maintient le droit individuel à la formation, tout en le complétant par une plus grande flexibilité et une collectivisation partielle.

L'objectif en matière de fret, c'est-à-dire l'objectif de doublement du volume de transport de marchandises par voie ferroviaire d'ici 2030, n'a pas été supprimé. Le gouvernement a par ailleurs réaffirmé sa volonté de mener à bien les projets envisagés dans les programmes d'investissement pluriannuels et d'y consacrer les moyens nécessaires.

En ce qui concerne les objectifs de transport de passagers en train, le transfert modal des passagers est un vrai défi. Les statistiques disponibles ne montrent pas, actuellement, de transfert modal de la voiture vers le train. Les objectifs proposés pour le transport de passagers en train restent donc ambitieux: une augmentation de 30 % des voyageurs, une ponctualité supérieure à 90 %, 50 % de nouveaux trains, et une réduction de 30 % du nombre de trains supprimés. Ces mesures permettront de renforcer la confiance du public dans le train comme véritable solution alternative à la voiture.

Concernant les objectifs de neutralité carbone des bâtiments fédéraux et le verdissement de la flotte de véhicules, les gestionnaires des bâtiments fédéraux ont, à plusieurs reprises, indiqué que l’objectif 2040 était très difficile à atteindre sans que des budgets significatifs y soient consacrés. Le gouvernement a donc décidé de ne plus garder cet objectif, en vue des autres priorités.

Voor de federale overheid een concreet cijfermatig doel tegen 2030 vastleggen, is geen eenvoudige opdracht. Er bestaat namelijk geen duidelijk afgebakend kader dat bepaalt welke uitstoot precies aan de federale overheid moet worden toegeschreven. Elke federale maatregel heeft invloed op de uitstoot van de gewesten en die maatregelen werken bovendien samen of lopen door elkaar met de initiatieven van de gewesten, zoals collega Van der Straeten daarnet heeft gezegd. Daardoor is het moeilijk om exact vast te stellen welke maatregel welk effect heeft. Dat vraagt ook heel wat methodologische veronderstellingen waarover discussie mogelijk blijft. Daarom is het belangrijk om de capaciteit voor evaluatie en opvolging te versterken. We zullen dan beter kunnen meten wat het effect is van het huidige en het geplande beleid.

We hebben wel de bijdrage van onze federale maatregelen in kaart gebracht om onze prioriteiten te bepalen, maar exacte cijfers kunnen we niet geven, door de vele onzekerheden. De impact moet systematisch worden bekeken. Bovendien hebben de gewesten onze maatregelen meegenomen in hun eigen vooruitzichten.

J’ai bien pris connaissance des critiques à l’égard du plan fédéral, et je comprends les préoccupations autour de ce sujet important. Comme précisé au début de ma réponse, les discussions ont été intenses à ce sujet. Ma priorité était de parvenir à un plan approuvé qui pourrait servir de base à un PNEC, et pas seulement à une prise d’acte par le Conseil des ministres comme dans le passé. Ce plan n’est pas un point final, mais une pierre angulaire sur laquelle nous pourrons continuer à construire une société climatiquement neutre d’ici 2050. Un plan approuvé, plutôt qu’une simple prise d’acte comme ce fut le cas par le passé, nous permet d’avancer collectivement vers la mise en œuvre des mesures. Le plan sera validé fin de cette semaine par les quatre gouvernements, pour être remis à la Commission européenne, comme prévu, lundi ou mardi prochain.

En matière de réduction des émissions de gaz à effet de serre, nous atteignons l’objectif contraignant imposé à la Belgique, à savoir une réduction de 47 % cumulés sur la période 2021-2030.

Op het vlak van hernieuwbare energie halen we momenteel het Europese doel niet. Van ons totaal finaal energieverbruik moet 33 % uit hernieuwbare bronnen komen, terwijl we waarschijnlijk op ongeveer 20,4 % zullen uitkomen. De federale bijdrage betreft vooral biobrandstoffen en offshore windenergie. Voor biobrandstoffen heeft de minister van Energie het proces voor de omzetting van de Europese RED III-richtlijn opgestart. Daarover volgt later meer. Voor de offshore energie verwijs ik u naar de minister van Energie.

Op dit moment is het moeilijk om precieze cijfers te geven, omdat we nog geen duidelijk zicht hebben op de technische en economische haalbaarheid. Ik zal mijn partners blijven overtuigen om de federale doelstellingen in de internationale energie- en klimaatplannen aan te scherpen, zodat die beter aansluiten bij wat van ons verwacht wordt. Voor concrete antwoorden verzoek ik u de minister van Energie rechtstreeks aan te spreken, aangezien hij daarover meer details kan geven.

Enfin, je souligne l'importance de mettre en place à l'avenir un processus de travail plus efficace, basé sur une vision interfédérale belge, aujourd'hui totalement inexistante, de la transition climatique. Je plaide pour une réduction des formalités administratives et de meilleurs outils de modélisation nationaux. Je souhaite entamer des discussions à ce sujet avec les Régions, dans le cadre plus large de la gestion du climat et du développement durable. Je proposerai une nouvelle méthode de travail en vue du PNEC 2031-2040.

Marie Meunier:

Merci, monsieur le ministre.

Sans surprise, de toutes vos réponses aujourd'hui, c'est celle qui me convient le moins. Je me rends compte ici qu'énormément de choses ont été évacuées. J'ai pris note au fur et à mesure. Je pense notamment au fait de repousser de dix ans l'objectif de neutralité, qui est dû à d'autres priorités. Mais on voit également que de nombreuses autres priorités ont été sucrées.

La question légitime à se poser aujourd'hui est la suivante: comment voulez-vous atteindre les objectifs avec moins de mesures pour y arriver? Pour moi, cette démarche est à tout le moins audacieuse. Nous regrettons effectivement l'élagage de l'ensemble du plan. Nous suivrons l'efficacité de sa mise en œuvre. En effet, si j'entends bien, certaines choses ont été retirées pour permettre d'être plus efficaces sur d'autres. Nous demandons à voir.

Nous verrons pour la suite, mais ce n'est pas une réponse qui nous convient, comme nous ne convient pas non plus le plan dans sa stratégie globale.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik heb toch enkele aspecten van mijn vraag in uw antwoord niet echt goed begrepen. U hebt op 15 juli in de Kamer gezegd dat pas na de integratie van het federale plan en de gewestelijke plannen zal blijken of België de bindende doelstelling haalt om de emissies met 47 % te verminderen. Is het nu een geïntegreerd plan of is het, zoals de vorige keer, een Vlaams en een federaal plan met een koepeltekst? Moet er dus een akkoord zijn over het tekort en over de emissierechten? Ik heb dat niet goed begrepen.

Tinne Van der Straeten:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord.

Ik vermeld drie elementen in mijn repliek.

Ten eerste, de interne boekhouding van België is inderdaad een moeilijk gegeven. Zoals u zelf zegt, u voert beleid. Onder welk onderdeel van de subdoelstelling valt dat dan? Hoe wordt dat opgeteld enzovoort? Ik denk dat we daar uiteindelijk ook abstractie van moeten maken, want die interne boekhouding neemt niet weg dat elk beleid, elke federale maatregel, waarvan de impact uiteindelijk ook zijn weg vindt naar de doelstelling, effect heeft of tenminste beoogt effect te hebben. Het feit dat we hier vandaag zeggen dat we geen concrete cijfers kunnen geven, is eigenlijk onaanvaardbaar.

Ten tweede, de arizonabegroting is in het Parlement ingediend met een volledige berekening van terugverdieneffecten, maar bestaat er een afdoende methode om die terugverdieneffecten te berekenen? Het Rekenhof had veel kritiek op de methode. Die methode is ook in vraag gesteld, waarna Arizona heeft verduidelijkt hoe een en ander werd berekend. Zo kon het Parlement inschatten of er al dan niet sprake was van een grote impact. Waarschijnlijk lag de waarheid in het midden.

Als men terugverdieneffecten kan berekenen, waarom kan men dan geen klimaateffecten berekenen? Zullen de berekeningen tot na de komma juist zijn? Waarschijnlijk niet, want elke methode heeft haar beperkingen, zoals u zelf hebt gezegd. Een methode kan echter wel ter discussie worden gesteld. De verkiezingsprogramma’s worden ingediend bij het Planbureau voor doorrekening en worden ook doorgerekend op klimaateffecten. Waarom kunnen federale maatregelen in een federaal deel van een federaal klimaatplan dan niet ad hoc worden beoordeeld op hun klimaateffect, op de CO ₂ -reductie die ze daadwerkelijk realiseren? Het feit dat hier wordt gezegd dat men zaken niet weet, dat het moeilijk zou zijn enzovoort, wil eigenlijk zeggen dat dat plan een 3 Suisses-catalogus is en dat niemand ook maar een idee heeft.

Ten derde, inzake energie is voor de minister van Energie dat point taken en aanvaard, maar vraiment, c’est du n’importe quoi . Dat de huidige regering op het allerlaatste moment heeft beslist het dossier over de 700 megawatt stop te zetten met als reden dat het nog technisch en economisch moest worden bekeken, is onzin. Dat dossier heeft de goedkeuring gekregen van de Europese Commissie voor staatssteun.

Is er ook maar één lid hier in de zaal dat gelooft dat de Europese Commissie goedkeuring verleent aan een dossier als dat technisch en economisch niet is onderzocht? Neen, in een staatssteunprocedure moet voortdurend informatie worden aangeleverd. Hoeveel gaat het kosten? Hoe hebt u dat gedaan? Wat zijn uw assumpties? Wat is de impact van die parameter in dat artikel en dat subonderdeel? Dat is een dossier voor de Europese Commissie.

U beweert dat omdat dat de motivatie van de minister van Energie was. Dat weet ik ook wel. De minister van Energie stelt echter dat het dossier technisch en economisch op niets trok. Zijn bedoeling is een beetje lachen met Van der Straeten, maar in werkelijkheid geeft hij daarmee aan dat de Europese Commissie er niets van kent. Dat is werkelijk du n’importe quoi .

Julien Ribaudo:

Si je vous ai bien compris, nous devrions assister à l'épisode final de la longue saga PNEC d'ici le 29 ou 30 septembre. Nous avons hâte de voir ça. Comme le terrain, nous émettons de gros doutes quant au fait que le raccourcissement du document ait été réalisé simplement à cause des répétitions. On constate que l'ambition est en-dessous de ce qu'il devrait y avoir. On ne manquera donc pas de revenir vers vous dans les prochaines semaines et les prochains mois afin de discuter concrètement des chiffres et du plan.

De Belgische positiebepalingen op de INC-5.2-onderhandelingen (VN-plasticverdrag) in Genève
De mislukte VN-top over een verdrag tegen plasticvervuiling
De top in Genève inzake plasticvervuiling
Internationale onderhandelingen en toppen over het VN-plasticverdrag

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België en de EU bleven tijdens de mislukte VN-onderhandelingen in Genève (INC-5.2) pleiten voor een ambitieus plasticverdrag met focus op productiebeperking en gezondheidsbescherming, maar olieproducerende landen (incl. VS) blokkeerden compromis door conflicten over productielimieten, chemische stoffen en besluitvorming. Geen concrete vervolgstappen werden vastgelegd; de sessie werd geschorst, met onzekerheid over hervatting (mogelijk INC-7), terwijl België via de EU actiever wil lobbyen voor een nieuwe strategie om multilateralisme te herstellen. China en India toonden opening, maar de VS en olielanden hielden vast aan minimale recyclage-maatregelen, zonder aanpak van de bron. België overweegt geen eigen gastrol voor volgende ronde, maar ziet Zwitserland als potentiële organisator.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, u was tussen 5 en 14 augustus, wellicht niet integraal maar wel enkele dagen, aanwezig op de vijfde sessie in Genève rond de onderhandelingen die moeten leiden tot een mondiaal juridisch bindend instrument om plasticvervuiling tegen te gaan, het bekende VN-plasticverdrag.

Blijkbaar is het niet gelukt om tot een overeenkomst te komen. Uiteraard spelen de belangen van de groep van olieproducerende landen, waar ook de Verenigde Staten zich bij hebben aangesloten. Dat is niet onbelangrijk. Nu blijkt dat de verschillen te groot waren om te overbruggen en om in die beperkte tijd een oplossing te vinden. De twee tekstvoorstellen die de voorzitter publiceerde, waren blijkbaar niet in balans en riepen verzet op bij de lidstaten.

België heeft steeds gepleit voor een ambitieus plan. België steunt ook het gemeenschappelijk standpunt van de EU.

Kunt u verslag uitbrengen over uw inbreng en de Belgische positiebepalingen tijdens de onderhandelingen? Hoe ziet het verdere verloop van het onderhandelingsproces eruit?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, chers collègues, comme vous venez de le dire, les négociations de Genève – qui devaient aboutir à un traité mondial contraignant à propos de la production en plastique – se sont achevées sur un constat d'échec. Nous avons tous été assez déçus.

Cette situation est d'autant plus préoccupante que la production de plastique continue à croître à un rythme incontrôlé, ses effets nocifs sur la santé et les écosystèmes sont pourtant de mieux en mieux documentés.

Pour citer quelques chiffres, 475 millions de tonnes de plastique sont produites chaque année, engendrant un coût annuel sur la santé humaine estimé à 1 500 milliards. Selon le Parlement européen, auquel nous sommes censés accorder tout de même notre confiance, chaque année, en moyenne plus de huit millions de tonnes de plastique seraient déversées dans les océans. On parle de ce fameux septième continent qui mesure six fois la taille de la France. C’est impressionnant de voir tous ces plastiques, tous ces déchets qui se retrouvent dans nos rivières et finissent par atteindre l’océan.

Aujourd'hui, nous sommes tous d'accords qu'il ne faut pas se limiter à la seule gestion des déchets et qu'il faut s'attaquer à la source. Il est vrai que pas mal de mesures sont déjà prises pour diminuer l'utilisation de plastiques dans notre quotidien. Comme vous le dites souvent, nous savons aussi que la prévention est moins coûteuse que le traitement. Cette affirmation est aussi valable pour les déchets que pour la santé.

J'ose à peine citer les chiffres du WWF que je viens de voir. Selon eux, nous ingérons une carte de banque toutes les semaines. Je ne sais pas si tout cela est juste, mais cela représente 5 grammes de microplastiques toutes les semaines. Bref, le plastique est partout, notamment dans notre nourriture, dans l'eau et dans les bouteilles d'eau. Tout le monde est conscient qu'il faut agir et qu'il faut diminuer cette production et ces déchets de plastique.

Monsieur le ministre, comment la Belgique, en coordination avec ses partenaires européens et internationaux, peut-elle contribuer à relancer la dynamique pour maintenir la réduction de la production de plastique vierge et la protection de la santé, et éviter qu'un futur traité ne se limite à des mesures de recyclage?

Peut-on espérer que la Belgique puisse jouer un plus grand rôle dans ces négociations, en accueillant, par exemple, le prochain sommet dédié à ces matières?

Je pense que la société attend de nous qu'on fasse des efforts. J'espère que nous y arriverons et je suis convaincu que vous prendrez ce problème aussi à bras-le-corps, parce que vous êtes un convaincu de la protection de la nature.

Je vous remercie, y compris pour ce qui concerne notre santé.

Voorzitter:

Mme Sarah Schlitz étant absente pour sa question n° 56008179C, je donne la parole à monsieur le ministre.

Jean-Luc Crucke:

Mijnheer de voorzitter, geachte collega's, ik heb deelgenomen aan de INC-5.2-conferentie en heb er namens België het woord gevoerd. Samen met ambassadeur Christophe Payot heb ik verschillende bilaterale besprekingen gevoerd, met diverse delegaties. Daarbij kwamen zowel de lopende onderhandelingen als andere milieudossiers aan bod. Het betrof delegaties van onder andere Canada, Peru, Djibouti, Gabon, Micronesië en Zwitserland.

J'ai également eu l'occasion d'échanger des vues avec Mme Inger Andersen, directrice exécutive du programme des Nations unies pour l'environnement. J'ai suivi de près les évolutions, les avancées, mais aussi les déceptions des dernières heures des négociations. J'ai participé aux réunions de coordination européenne avec plusieurs ministres et États membres de l'Union européenne et la commissaire Roswall. J'ai également assisté aux sessions plénières.

Je dois d'ailleurs reconnaître le travail remarquable effectué par les experts de notre administration et une coopération fluide et efficace entre fédéral et entités fédérées.

Voorzitster: Tinne Van der Straeten.

Présidente: Tinne Van der Straeten.

In lijn met het standpunt van de Europese Unie heeft België een pragmatischere benadering aangenomen dan tijdens eerdere sessies, terwijl het een hoog ambitieniveau handhaafde, met name wat betreft de maatregelen met betrekking tot het begin van de levenscyclus van plastics en de financiële mechanismen.

Ondanks de wil om tot een akkoord te komen, hebben verschillende factoren een goed verloop van de sessie belemmerd, waaronder een gebrek aan coördinatie tussen de voorzitter, het bureau en het secretariaat van het INC, en aanhoudende meningsverschillen over het al dan niet vermelden van productie in het verdrag, de aanpak van zorgwekkende chemische stoffen, de negatieve invloed op de menselijke gezondheid en de besluitvormingswijze in toekomstige sessies.

Vous connaissez comme moi les défis que subit le multilatéralisme dans ce contexte géopolitique compliqué, la position des États-Unis ainsi que, dans ce cas-ci, celle de nombreux pays producteurs, ont empêché toute forme de compromis. Ceci dit, nous avons vu avec certains pays, comme la Chine et l'Inde, une ouverture et une volonté de collaboration. Il pourrait être, à mon sens, utile de rebondir sur cette opportunité.

Bij de afsluiting van de vergadering INC-5.2 presenteerde de voorzitter echter geen duidelijke routekaarten voor de volgende stappen. De vergadering werd eenvoudigweg geschorst. In dit kader blijft het mogelijk dat de zittingen in de vorm van een zevende vergadering worden hervat. De volgende stappen in het proces blijven tot heden onzeker, maar ik wens dat België een actievere rol opneemt in de uitwerking van de Europese strategie om uit deze impasse te geraken.

Gelet op de omvang van het probleem van plasticvervuiling en de gevolgen daarvan voor de biodiversiteit, ons ecosysteem en onze gezondheid, is het belangrijk te blijven aantonen dat multilateralisme ons belangrijkste instrument is om mondiale uitdagingen aan te pakken. Ik heb trouwens recent tijdens het Deense voorzitterschap een brief gestuurd naar EU-commissaris Roswall, met de wens om actiever deel te nemen aan de uitwerking van een nieuwe strategie. Op die manier hopen we tijdens het volgende INC tot een succesvol en concreet resultaat te komen.

Bien sûr, nous continuerons à impliquer et à écouter la société civile dans la préparation d'un prochain INC, mais il faut reconnaître que l'échec de l'INC-5.2 ne provenait certainement pas d'un manque d'ambition européenne ou de la position belge. Il nous faut donc à présent nous atteler à une stratégie bien ficelée pour assurer la réussite du suivant et ne pas répéter le même procédé. Nous restons bien évidemment à la disposition de la Commission.

Quant à l'accueil d'une nouvelle session sur le sol belge, aucune proposition n'a été formulée. L'idée est de travailler avec l'ensemble de l'Union européenne et la Suisse, qui a accueilli cette session avec tous les moyens et facilités qu'on lui connaît en termes d'organisation. Si une nouvelle devait se tenir, il n'est pas impossible que la Suisse se porte candidate pour l'accueillir, mais nous n'en sommes pas encore là.

Er is werk aan de winkel.

Voorzitter: Jeroen Soete.

Président: Jeroen Soete.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, dank u voor uw toelichting over de positiebepalingen van België in Genève. U wees zelf op de impasse, de onzekerheid en de noodzaak van een Europese strategie om die impasse te doorbreken. Ik steun u daarin. Ook wij vinden plasticvervuiling een enorme bedreiging wereldwijd.

Marc Lejeune:

Monsieur le président, je me limiterai à répéter les mots de notre ministre. Concernant notre ambition pour le prochain sommet, je ne doute pas que vous agirez, monsieur le ministre. Merci beaucoup.

De oprichting van een Klimaat-Landbouwalliantie

Gesteld door

VB Kurt Ravyts

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Klimaat-Landbouwalliantie – geïnspireerd op het Deense *"Groen Denemarken"*-model – moet landbouw en klimaatactie verzoenen door duurzame transitie (koolstofopslag, biodiversiteit, bio-economie) te koppelen aan economische kansen (bv. biosourced materialen) en inkomenszekerheid voor boeren, die kwetsbaar zijn voor klimaatimpact (jaarlijks €28 mjd EU-verlies door extremen). Het federale niveau (samen met Clarinval) wil coördineren met gewesten (bevoegd voor landbouw) en sectoren, maar staat nog in de verkenningsfase (eerste overleg met Waalse federatie, Denemarken gecontacteerd). Pragmatisme en drieledige aanpak (milieu, landbouw, economie) zijn kern, met nadruk op samenwerking om administratieve lasten en mondiale marktdruk te verzachten. Vlaanderen steunt de praktijkgerichte benadering, maar afwachten blijft hoe concreet dit wordt.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik was een beetje verrast toen u in Libramont op de Foire Agricole, de bekende landbouwbeurs, aankondigde dat uw federale collega die hier eerder aan bod kwam en net niet omschreven werd als een Trumpist, werkte aan de oprichting van een Klimaat-Landbouwalliantie om de samenwerking tussen de landbouw- en de klimaatsector te versterken en om gezamenlijk duurzame oplossingen te vinden voor de ecologische, economische en sociale uitdagingen. Men noemt de landbouwsector een belangrijke speler in de beoogde transitie en u wilt dus een dialoog.

Ik meen echter dat de klimaatmaatregelen voor de landbouwsector vooral een zaak zijn van de gewestelijke Energie- en Klimaatplannen. Op Vlaams niveau kiest men vooral voor een vorm van klimaatcatalogus waarin keuzes voor de landbouw- en tuinbouwsector worden aangeboden. Daar is wel een soort van perspectiefverandering zichtbaar.

Wat bedoelt u concreet met Klimaat-Landbouwalliantie?

Hoe kan het in omvang beperkte federale landbouwbeleid daarin een bijdrage leveren?

Hebt u al contact gehad over dat initiatief met uw collega, minister Clarinval, en met de gewestelijke landbouwministers?

Jean-Luc Crucke:

Onze landbouwers bevinden zich vandaag in een moeilijke situatie. Ze maken zich terecht zorgen over hun inkomen, de administratieve lasten, de opvolging van generatie op generatie en hun positie in een steeds mondialere markt.

Ik ben ervan overtuigd dat de beste manier om hen te ondersteunen erin bestaat hen te begeleiden in de noodzakelijke transitie. We mogen niemand achterlaten, zeker onze landbouwers niet. Integendeel, ze hebben een sleutelrol te spelen in de uitbouw van een duurzaam voedselsysteem.

Tegelijkertijd moeten we samen de uitdagingen onder ogen zien. De landbouwsector moet zijn impact op het leefmilieu verkleinen, zowel wat de uitstoot van broeikasgassen als wat de bredere effecten op biodiversiteit, waterkwaliteit en bodemgezondheid betreft.

Bovendien is de sector zelf bijzonder kwetsbaar voor de gevolgen van de klimaatverandering en het verlies aan biodiversiteit.

Een recente studie van de Europese Investeringsbank toont aan dat de landbouwsector in de EU jaarlijks gemiddeld meer dan 28 miljard euro verliest als gevolg van extreme weersomstandigheden. Die extreme weersomstandigheden zullen in de toekomst steeds vaker voorkomen. Hogere temperaturen zullen leiden tot meer en langere periodes van onder andere droogte, intense neerslag en erosie. Sinds 1990 is de uitstoot van de landbouwsector in België weliswaar met 22 % gedaald, maar de jongste tien jaar zien we opnieuw een stijgende trend. Bovendien gaat de geprojecteerde uitstoot op Belgisch en Europees niveau niet in de noodzakelijke richting. Het is duidelijk dat inspanningen nodig zullen zijn.

De landbouwsector is bovendien uniek geplaatst om bij te dragen aan klimaat- en milieuactie, aangezien die ook kan zorgen voor een toename van de opslag van koolstof in de bodem en biomassa en voor natuurherstel. Daarnaast biedt de transitie nieuwe economische kansen voor landbouwers, zoals biosourced materialen en biochemie. Daarom moeten we nadenken over een Belgische strategie rond bio-economie en die betrekken bij de discussie.

Het is belangrijk dat we de landbouw- en voedingssector begeleiden en ondersteunen in de transitie naar een duurzaam voedselsysteem en de positie van de boer in de voedselketen versterken, zodat de productie van voedsel ook sociaal-economisch haalbaar blijft. Daarvoor is een geïntegreerde, duurzame aanpak van de hele voedselketen en economie, met oog voor het klimaat, de gezondheid van mens, dier, planten en ecosystemen, en het tegengaan van vervuiling nodig.

Tijdens de informele vergadering van de Raad in juli ontdekte ik een Deens tripartiteplan, genaamd Groen Denemarken, dat samen met de sectoren was ontwikkeld om een nieuwe economie te stimuleren, de uitstoot en de vervuiling door de landbouw te verminderen en de natuur te herstellen. Dat lijkt mij meteen een interessant voorbeeld om verder te verkennen. Daarom heb ik mijn collega-minister Clarinval uitgenodigd om samen te werken om aan al die uitdagingen het hoofd te bieden. Ook de gewesten zullen nauw betrokken moeten worden. Zij dragen immers de grootste verantwoordelijkheid voor het landbouwbeleid en hebben zelf ook al initiatieven genomen.

De thematiek heeft eveneens een belangrijke Europese dimensie, denk aan het gemeenschappelijk landbouwbeleid, en een internationale dimensie, denk aan de onderhandelingen in internationaal verband.

In die bijzonder complexe context zult u begrijpen dat we ons nog in een beginfase van de denkoefening bevinden. We hebben intussen wel al contact opgenomen met onze Deense collega's. We zijn gisterenavond ook gestart met het overleg met de sector, te beginnen met de Waalse landbouwfederatie. We waren het erover eens dat er een transitie in de sector nodig is, maar dat die op een creatieve en praktische manier moet worden ingevoerd.

Daarom moeten we werken aan de drie dimensies: milieu, landbouw, en economie, die niet buiten beschouwing gelaten kunnen worden.

We zetten niet alleen het gesprek voort met de Waalse landbouwfederatie. We overleggen uiteraard ook met de andere federaties en met de industrie. Ik zal niet nalaten u op de hoogte te houden van de verdere ontwikkelingen van het project.

Kurt Ravyts:

Dank u, minister. U staat aan de beginfase van de denkoefening. Dat had ik ook verwacht. Daarover ging mijn eerste vraag. U hebt blijkbaar het idee overgenomen uit Denemarken. Dat kan. U staat voor een pragmatische aanpak. Dat zal moeten blijken. Ik hoop het alvast. Zeker de Vlaamse regering staat voor een pragmatische aanpak. Ik zal u daar in de toekomst verder over bevragen.

Het economische verlies ten gevolge van de klimaatverandering

Gesteld door

Vooruit Oskar Seuntjens

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De klimaatcrisis kost België jaarlijks 9,5 miljard euro (2% BBP), met onevenredige gevolgen voor lagere inkomens door stijgende prijzen, productieverliezen en verzekeringskosten. De minister bevestigt dat klimaatadaptatie prioriteit is, verwijst naar een aankomende studie over macrofiscale risico’s (CERAC/Federaal Planbureau) en kondigt een nieuw federaal adaptatieplan (2027) aan, maar concrete budgettaire maatregelen ontbreken nog. Seuntjens koppelt klimaat aan de begrotingsonderhandelingen en dringt aan op snel afschaffen fossiele subsidies (bv. professionele diesel), wat volgens hem koopkracht, klimaat *en* begroting ten goede komt. De minister belooft actie, maar blijft vaag over directe stappen.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, mijn vraag sluit aan op de vorige vraag. Sinds de energiecrisis zijn mensen zich ervan bewust geworden dat de klimaatcrisis niet alleen slecht is voor hun gezondheid, maar ook voor hun koopkracht.

Alsof dat nog niet genoeg is, lezen we in een artikel van 15 september dat volgens een studie van een Duitse universiteit en de Europese Centrale Bank de klimaatcrisis de Europese economie afgelopen zomer – dus vrij recent en in een relatief korte periode – 43 miljard euro heeft gekost. Dat is geen abstract cijfer, het gaat om de concrete negatieve impact op de koopkracht. Zo zullen mislukte oogsten tot hogere prijzen in de winkels leiden en zullen productieverliezen in bedrijven de lonen onder druk zetten. Ook de miljarden euro's die nodig zijn om de schade te vergoeden, worden rechtstreeks door de samenleving gedragen. Klimaatverandering is dus niet alleen een gevaar voor onze gezondheid, maar ook een rechtstreekse bedreiging voor de koopkracht van de burgers.

Ten eerste, hebt u een concrete inschatting van de economische schade die de extreme weersomstandigheden van afgelopen zomer hebben veroorzaakt voor Belgische gezinnen? Het gaat zowel om directe gevolgen, zoals mislukte oogsten en duurdere voedselprijzen, als om indirecte, zoals productieverlies en stijgende verzekeringspremies.

Ten tweede, houdt het Nationaal Adaptatieplan daar voldoende rekening mee?

Ten derde, aangezien de werkelijke kosten waarschijnlijk hoger liggen dan de rechtstreeks verzekerde schade, overweegt u een soortgelijke diepgaande studie op Belgisch niveau om de impact op onze economie te meten?

Jean-Luc Crucke:

Mijnheer Seuntjens, dank u voor uw vraag.

Net als u heb ik met bijzondere aandacht kennisgenomen van het verslag. Het bevestigt wat we al lang weten: de klimaatverandering is er nu, niet morgen. We hebben nood aan een ambitieus klimaatbeleid. We kunnen niet wegkijken, want als we niets doen, zal de klimaatverandering ons duurder te staan komen.

België werd niet rechtstreeks opgenomen in de studie waarnaar u verwijst, maar op basis van andere studies weten we dat we een keuze hebben. Ofwel verliezen we miljarden euro's en lijden we schade door de klimaatverandering, ofwel investeren we dezelfde miljarden in een rechtvaardige klimaattransitie. De SECLIM-studie over de sociaal-economische impact van de klimaatverandering in België, die in 2020 in opdracht van de Nationale Klimaatcommissie werd uitgevoerd, wees al op de omvangrijke impact van extreme weersomstandigheden in ons land. De geschatte jaarlijkse schade bedraagt ongeveer 9,5 miljard euro, zijnde 2 % van het bruto binnenlands product.

De studie bekeek de gevolgen van schade aan infrastructuur, mislukte oogsten, stijgende verzekeringskosten, evenals de effecten hiervan op de koopkracht van gezinnen. Hierbij werd onder meer vastgesteld dat lagere-inkomensgroepen onevenredig worden getroffen, omdat zij relatief een groter deel van hun inkomen aan basisvoorzieningen besteden.

Mijnheer Seuntjens, ik zal u meer zeggen, de timing van uw vraag is zeer passend. Morgen publiceert het CERAC, het Belgisch Climate and Environment Risk Assessment Center, samen met het Federaal Planbureau een studie over de macrofiscale impact van de klimaatverandering op de Belgische begroting. Ik raad u alvast aan om morgen de pers te raadplegen. De resultaten bevestigen de bevindingen van voorgaande rapporten. De klimaatverandering dreigt de Belgische begroting op termijn met miljarden euro's en een aanzienlijk percentage van het bruto binnenlands product extra te belasten. Om dat te vermijden, moeten we ons nu voorbereiden.

In antwoord op uw bijkomende vraag, kan ik bevestigen dat het klimaatadaptatiebeleid voor mij prioritair is. In dat kader verwijs ik naar mijn antwoord op de eerdere vragen van mevrouw Schlitz en de heer Lejeune met betrekking tot de voorbereiding van het interfederale actieplan rond natuurbronnen. In 2027 zal ook een nieuw federaal adaptatieplan volgen. Ik zal erop toezien dat die strategieën en plannen op een onderbouwde en rechtvaardige manier kunnen worden geactualiseerd en dat extra inspanningen inzake klimaatadaptatie gericht en effectief kunnen worden ingezet.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, de timing is misschien wat ongelukkig, maar kan ook net zeer nuttig zijn, omdat de regering binnenkort over de begroting zal onderhandelen. Dat zal een zeer grote uitdaging zijn, mogelijkerwijze de grootste tot nu toe. Een en ander toont aan dat we het klimaat niet mogen negeren, niet alleen vanwege de gezondheid of de liefde voor bomen, maar ook vanwege de duidelijke economische impact op de kosten. Ik ben benieuwd naar de studie die morgen verschijnt en zal die zeker lezen. Ik ben van mening dat het moeilijk zal zijn om de begroting gezond te maken zonder rekening te houden met het klimaat, omdat we daarmee het probleem vooruitschuiven. Daarnaast kunnen wellicht een aantal klimaatmaatregelen uit het regeerakkoord ook gunstig zijn voor de begroting, zoals het aanpakken van de fossiele subsidies voor professionele diesel. Daar gaat momenteel nog steeds aanzienlijk veel geld naartoe. Misschien kunt u zich daar als minister van Klimaat krachtig voor inzetten. Dat zou goed zijn voor de begroting, het klimaat en de koopkracht van de burgers. Er is dus werk aan de winkel.

Een koolstofvrije Belgische industrie en de rol van CCS hierbij
De rol van de federale overheid in de transitie naar een klimaatneutrale industrie
Klimaatneutrale industrie, CCS en federale beleidsrol in België

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De VUB-studie bevestigt dat 90% CO₂-reductie in de Belgische industrie tegen 2050 haalbaar is, mits snelle uitbouw van CCS-infrastructuur (pijpleidingen, opslag via Noordse projecten zoals *Northern Lights*) en elektrificatie binnen 5 jaar, maar businesscases ontbreken door hoge kosten (€100+/ton boven ETS-prijs) en energieprijsconcurrentie. De minister benadrukt internationale samenwerking (Noorwegen, VK, EU) en overheidssteun (contracts for difference, Innovation Fund), maar ziet financiële risico’s en afhankelijkheid van EU-middelen—zonder snelle actie dreigt België 50% reductiepotentieel mis te lopen en industriële achteruitgang. Kritiekpunt: België loopt achter (geen deelnemende bedrijven in *Northern Lights*), terwijl elektrificatie en regelgevend kader (samen met gewesten) prioritair moeten zijn om concurrentiepositie en klimaatdoelen te verzoenen. Conclusie: Technisch mogelijk, maar falen in uitvoering door gebrek aan financiële zekerheid, EU-cofinanciering en versneld beleid—komende 5 jaar zijn cruciaal.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, er zou kunnen worden gesteld dat mijn vraag eigenlijk een vraag voor de heer Bihet is, maar ik heb ze toch aan u gesteld. Ik doe dat omdat de studie van de VUB in opdracht van de dienst Klimaatverandering van de FOD Volksgezondheid gebeurde. Ze ging onder meer over het koolstofvrij maken van de Belgische industrie.

Volgens de onderzoekers kan dat nog altijd. Zij schuiven daarbij ook het opvangen en opslaan van CO 2 naar voren, met andere woorden de CCS-technologie.

Volgens een van de onderzoekers zullen de komende vijf jaar cruciaal zijn om de nodige infrastructuur uit te bouwen die de industrie nadien de kans moet geven om te investeren in CO 2 -reductie. Tegen 2035 zou er een netwerk van pijpleidingen moeten liggen om CO 2 naar havens en opslagplaatsen te leiden, waarna het onder de grond of onder de zeebodem kan worden opgeslagen.

In april 2025 jaar heeft België een bilateraal akkoord met Noorwegen gesloten dat het ook voor Belgische bedrijven mogelijk zou maken om in te stappen in het belangrijke project Northern Lights, dat enkele weken geleden concreet in Noorwegen is opgestart.

Wat blijkt? Northern Lights heeft contracten gesloten, wat de bedoeling is, met vijf grote uitstoters. Voor zover ik weet, zit daar geen Belgisch bedrijf bij.

Hoe beoordeelt u de krachtlijnen van het rapport van de VUB?

Welke mogelijkheden ziet u voor de uitbouw van de nodige infrastructuur in het kader van het vervoer van CO 2 en voor de Belgische participatie in CCS-projecten?

Mevrouw van Riet zal het hier straks ook aanhalen, maar ook u weet dat de ene businesscase na de andere sneuvelt. Mevrouw Van Keymolen zal dat misschien straks ook vermelden.

Beschikt de federale overheid over middelen om bij te springen? Het kan immers niet allemaal van de gewesten komen. Is het Europa dat instaat voor de cofinanciering?

Er wordt enorm veel gesproken over de vergroening van de industrie, maar wat zijn de concrete stappen? Er zijn geen businesscases, een en ander stagneert. Ik stel dat alleen maar vast. CCS is daar opnieuw een voorbeeld van.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, uit de recente studie van de Brussels School of Governance van de VUB, uitgevoerd in opdracht van de dienst Klimaatverandering, blijkt dat het mogelijk is voor onze industrie om haar uitstoot van broeikasgassen tegen 2040-2050 met tot 90 % te verminderen. Het rapport toont aan dat de nodige technologieën grotendeels beschikbaar zijn of dat ze binnen 15 jaar uitgerold kunnen worden.

Toch onderstrepen de onderzoekers dat dit alleen haalbaar is wanneer er in de komende 5 jaar duidelijke keuzes worden gemaakt en investeringen worden gedaan. Volgens de studie blijft de uitbouw van infrastructuur de sleutel tot de oplossing. Voor industriële elektrificatie moet het stroomnet aanzienlijk worden versterkt. Voor de verwerking van onvermijdelijke emissies is een CO 2 -transport- en opslagketen noodzakelijk, zodat clusters in onder meer Antwerpen en Gent hun afgevangen emissies kunnen afvoeren. Tegen 2035 zou zo'n netwerk in principe operationeel moeten zijn. Zonder die infrastructuur dreigen we de potentiële reductie te moeten beperken tot de helft.

Hoe schat u de haalbaarheid van de VUB-roadmap in?

Welke randvoorwaarden ziet u als prioritair om de industrie effectief richting een emissiereductie van 90 % te brengen?

Welke concrete initiatieven neemt u om de uitbouw van een CO 2 -netwerk en de koppeling met internationale opslagprojecten te versnellen? Hoe wordt bijvoorbeeld het project Northern Lights in de praktijk opgevolgd en wat met de pijpleiding van Fluxys en Equinor?

Hoe wilt u vermijden dat belangrijke eerstegolfinvesteringen in industriële decarbonisatie nog langer worden uitgesteld? Overweegt u instrumenten zoals staatsgaranties, contracts for difference of zelfs een federaal infrastructuurfonds om de businesscase te versterken?

Jean-Luc Crucke:

Mijnheer de voorzitter, geachte collega's, laat me beginnen met te zeggen dat deze nieuwe studie van de Brussels School of Governance van de VUB, in opdracht van de dienst Klimaatverandering, bijzonder waardevol is. Ze komt op het juiste moment. Terwijl terecht veel aandacht uitgaat naar de concurrentiepositie van onze industrie – denk aan de analyse van Draghi en Letta – hadden we nood aan een volledig overzicht van de decarbonisatieopties in België, met een duidelijk tijdpad en een evaluatie van de kosten en haalbaarheid. Dat overzicht ligt er nu.

De boodschap van het rapport is helder, een volledige decarbonisatie van de industrie tegen 2050 is haalbaar. Zelfs tegen 2040 kunnen we al heel ver komen, maar dat vereist dat we de komende 5 jaar knopen doorhakken, vooral op het vlak van infrastructuur en energieprijzen. Als we die beslissende jaren missen, dreigen we niet alleen onze klimaatdoelen te missen, maar ook een hele golf van industriële innovatie. Dan dreigt België op termijn een industriële woestijn te worden. Dat is niet mijn ambitie. Ik wil een industrie die blijft investeren, die waarde creëert en die direct en indirect jobs verzekert.

De studie bevestigt dat CCS vooral voor de chemie- en staalindustrie een noodzakelijke hefboom zal zijn om procesemissies te vermijden. Tegelijkertijd moet CCS steeds worden gezien als aanvulling, niet als alternatief voor elektrificatie en energie-efficiëntie. Elektrificatie heeft immers het grootste potentieel op korte en middellange termijn en versterkt tegelijk onze energieonafhankelijkheid.

Met betrekking tot de infrastructuur, het potentieel voor CO 2 -opslag ligt niet in ons eigen zeegebied, maar bij onze buurlanden. Daarom zetten we in op internationale samenwerking. Met Noorwegen ondertekenden we vorig jaar een memorandum dat de Belgische toegang tot projecten zoals Northern Lights voorbereidt. We werken nu met onze Noorse collega’s aan een volwaardig verdrag over de aanleg van een pijpleiding. Met het Verenigd Koninkrijk lopen de gesprekken over het London Protocol en de mogelijke koppeling van emissiesystemen. Ook met Nederland, Frankrijk en Duitsland staat overleg gepland.

In België werken de federale en gewestelijke administraties samen in de Nationale Klimaatcommissie om een coherent regelgevend kader voor CO 2 -transport te voorzien.

Dit dossier wordt geleid door mijn collega, de minister van Energie. Ik moet er wel bij zeggen dat de businesscase momenteel uiterst moeilijk is. CCS blijft vandaag een dure technologie. De kosten liggen vaak meer dan 100 euro per ton boven de ETS-prijs. Dat zien we bijvoorbeeld in Antwerpen, waar het Kairos-project, ondanks aanzienlijke Europese en Vlaamse steun, zijn finale investeringsbeslissing uitstelde. Zonder bijkomende zekerheid over de financiële voorwaarden zijn bedrijven terughoudend om zulke miljardeninvesteringen te doen. Tegelijk kampt onze chemische sector met een dalende vraag en zware concurrentie door goedkope import uit onder meer China en de Verenigde Staten.

Productievolumes in de Antwerpse haven zitten rond 65 %. In zo’n klimaat is het begrijpelijk dat bedrijven aarzelen. Daarom is elektrificatie zo belangrijk. Ze verlaagt de structurele energieafhankelijkheid, drukt op termijn de kosten en maakt onze industrie competitiever. Dan moeten we echter ook de spelregels in de Europese elektriciteitsmarkt durven te herzien, in lijn met de aanbevelingen van Draghi.

Onze rol als overheid is om de randvoorwaarden te creëren, door infrastructuurprojecten mee mogelijk te maken, door een regelgevend kader te voorzien dat internationale samenwerking rond CO 2 -transport en -opslag vergemakkelijkt en door selectieve steunmechanismen te ontwikkelen die investeringen sneller mogelijk maken. Denk daarbij aan contracts for difference of andere instrumenten die prijszekerheid bieden. Wat mijn engagement betreft, heb ik recent persoonlijk verschillende CCS-dossiers van de cementindustrie ondersteund, die zijn voorgelegd aan het Innovation Fund. Ik heb trouwens de vermoedelijke locatie bezocht van de opslag van CO 2 in Aalborg.

We moeten echter realistisch blijven. De middelen zijn beperkt en alleen in een Europese context kunnen we de nodige schaal en slagkracht opbouwen. Kortom, de studie bevestigt dat het technisch haalbaar is om onze industrie te decarboniseren, maar de komende vijf jaar zijn doorslaggevend. We moeten de juiste infrastructuur en het juiste marktkader opzetten, anders beperken we onszelf tot halve resultaten. Ik zal een beroep doen op mijn collega's, de ministers van Energie en Economie, om dit rapport te integreren in het lopende initiatief Make 2025-2030, zodat de industriële transitie een van de strategische prioriteiten blijft.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, u kent de context. Die is zeer duidelijk: de industrie vraagt een lagere energieprijs om te kunnen decarboniseren. U hebt zelf aangegeven dat dit in een louter Belgische context financieel niet mogelijk is. Dat weten we allemaal. Het zal dus ook van Europa moeten komen. Ik hoop net als u dat dat zal gebeuren. Ik ben niet fatalistisch, zoals mevrouw Van Keymolen opwierp, maar wel realistisch en in dit dossier dus ook een klein beetje pessimistisch.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, dank voor uw antwoorden. Mijnheer Ravyts, uw insteek was iets fatalistischer, of zoals u zelf zegt, pessimistischer. Mijnheer de minister, ik blijf echter net als u hoopvol. Het zal inderdaad wel in een internationale context moeten gebeuren.

De hoge kosten en het ontmoedigende investeringsklimaat

Gesteld door

N-VA Katrijn van Riet

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Europese plastrecyclagesector staat onder zware druk door hoge energie- en loonkosten, goedkope Aziatische concurrentie (zowel virgin plastics als laagwaardig recyclaat) en strikte EU-regels, wat leidt tot faillissementen en geannuleerde investeringen zoals die van ExxonMobil (€100 miljoen in chemische recycling op hold). Minister Crucke bevestigt dat federale steun (fiscaliteit, energietarieven) onder andere bevoegdheden valt (Jambon, Bihet, Diependaele) maar belooft overleg voor circulaire-economie-stimuli en contact met collega’s om de urgentie te benadrukken, terwijl Europese *mass balance*-regels (chemische recycling) nog in afwachting zijn van een definitief voorstel (najaar 2025). Concrete oplossingen voor competitiviteit (bv. een recyclage-competitiviteitsfonds zoals voor petrochemie) blijven vaag, met een doorverwijzing naar gewesten en andere ministers. Exxon’s investeringsstop wordt toegeschreven aan onzekere EU-kaders en hoge risico’s, zonder directe federale tegenmaatregelen.

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, de Europese sector voor de recyclage van plastic staat op instorten. In slechts twee jaar tijd is meer dan 1 miljoen ton mechanische recyclagecapaciteit verdwenen door faillissementen en door stopzetting. Bedrijven in ons land geven aan dat torenhoge energieprijzen, hoge loonkosten en grote administratieve onzekerheid hen steeds minder competitief maken tegenover de stroom van goedkopere, gesubsidieerde virgin plastics en zogezegd gerecycleerde grondstoffen uit Azië.

De afnemers, ook Europese bedrijven, verkiezen immers goedkope producten. De Aziatische producten zijn zo goedkoop dat onze eigen Europese recyclagemarkt door een combinatie van strikte regelgeving en hoge productiekosten daar niet het hoofd aan kan bieden. ExxonMobil stelde bovendien onlangs een geplande investering van 100 miljoen euro in chemische recyclage, dus niet mechanisch, maar chemisch, in de havens van Antwerpen en Rotterdam on hold, net omdat de randvoorwaarden in Europa te risicovol en te duur zijn. Het gevolg is dat de groene circulaire sector, die nochtans een speerpunt is in onze klimaattransitie, in een neerwaartse spiraal dreigt terecht te komen. Wie wil er nog investeren, wetende dat de kans op verlies op onze markt groter is dan de kans op winst?

Hoe wilt u op federaal niveau bijdragen aan een aantrekkelijker investeringsklimaat? Ik denk bijvoorbeeld aan fiscale stimuli, subsidies of aangepaste energietarieven voor bedrijven in de circulaire sector. Overweegt u om, zoals voor de petrochemie, ook voor de recyclagesector een competitiviteitsfonds of energievoordeel in te voeren, zodat de sector niet volledig onderuitgaat, nog voor hij zijn volle potentieel kan bereiken? Heeft uw kabinet reeds rechtstreeks gesprekken gevoerd met ExxonMobil of andere industriële spelers over de aangekondigde pauze van hun investeringsplannen? Welke concrete antwoorden hebt u hun kunnen bieden? Hoe wilt u er concreet voor zorgen dat onze bedrijven kunnen concurreren met de goedkope virgin plastics en ingevoerd recyclaat uit Azië, die op onze markt worden aangeboden, zonder dat ze onderworpen zijn aan de strikte kwaliteits- en milieucontrole van Europese recyclagestoffen?

Jean-Luc Crucke:

Mevrouw van Riet, voor uw eerste vraag over de fiscaliteit verwijs ik u graag door naar mijn collega in de federale regering, minister Jambon en voor uw vraag over de energietarieven naar mijn collega en federaal minister van Energie, Mathieu Bihet. Daarnaast herinner ik u eraan dat de steun aan bedrijven een gewestelijke bevoegdheid is. In het Vlaamse Gewest is minister Matthias Diependaele daarvoor bevoegd.

Ik werk momenteel wel samen met minister Clarinval aan de opmaak van de federale plannen voor de circulaire economie. In dat kader zullen wij in overleg met de minister van Financiën zowel fiscale als economische maatregelen bespreken om de circulaire economie te stimuleren.

Ook al is Leefmilieu niet rechtstreeks bevoegd voor de ondersteuning van bedrijven en energietarieven, ik zal alleszins heel binnenkort contact opnemen met mijn bevoegde collega's om hen duidelijk te maken wat op het spel staat.

Wat uw vragen over ExxonMobil betreft, merk ik op dat wij herhaaldelijk met de industrie hebben gesproken over chemische recycling en de komende Europese berekeningsmethode, de genoemde mass balance . Het is een complex onderwerp, zowel ecologisch als economisch, maar wij staan open voor verdere discussie met de sector. De Europese Commissie heeft een openbare raadpleging over het onderwerp gelanceerd, die eindigde op 19 augustus 2025. Na een grondige beoordeling zal de Europese Commissie het definitieve ontwerp voorleggen aan het technisch comité, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten. De stemming daarover is gepland voor het najaar van 2025. Wij moeten daarom het voorstel van de Europese Commissie afwachten.

Voor uw andere vragen verwijs ik u naar mijn antwoord op uw vorige vraag.

Katrijn van Riet:

Ik zal mijn huiswerk doen en ook de andere ministers contacteren.

De Belgische deelname aan de tweede Afrikaanse klimaattop in Ethiopië

Gesteld door

CD&V Phaedra Van Keymolen

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België, geleid door minister Crucke, presenteerde op de Afrikaanse klimaattop de ABC-strategie (*Africa Belgium Climate*), gericht op groene economische samenwerking (o.a. waterstof, koolstofmarkten), klimaatadaptatie en bescherming van het Congobekken. Concreet werden vier economische corridors (West-Afrika, DRC, Lobito, Walvisbaai-Maputo) bevestigd als hefbomen voor Belgische bedrijven en duurzame projecten, met bilaterale afspraken met landen als Namibië, Mozambique en DRC. De top benadrukte Afrika als investeringskans (hernieuwbare energie, mineralen) in plaats van enkel slachtofferrol, met nadruk op europese partnerschappen (niet China) en wederzijds voordeel voor klimaat *en* Belgische economie. Nieuwe engagementen volgden uit gesprekken, met focus op langetermijnsamenwerking en opbouw van lokale capaciteit.

Phaedra Van Keymolen:

Het gaat om een item dat vandaag nog niet aan bod kwam. Mijnheer de minister, van 8 tot 10 september vond in Addis Abeba de tweede Afrikaanse klimaattop plaats. Volgens berichtgeving van persagentschap Belga nam ons land daaraan deel met een Belgische delegatie, die door u werd geleid.

We weten dat het Afrikaanse continent een belangrijke partner is in het internationale klimaatdebat. Enerzijds wordt dat continent bijzonder zwaar getroffen door de gevolgen van de klimaatverandering en anderzijds beschikt het over een groot potentieel op het vlak van hernieuwbare energie en natuurbehoud.

Mijnheer de minister, welke positie hebt u op deze klimaattop precies ingenomen? Kunt u kort toelichten welke boodschappen en prioriteiten u namens ons land hebt uitgedragen, onder meer inzake klimaatfinanciering, energietransitie en natuurbehoud?

Zijn er tijdens of naar aanleiding van onze aanwezigheid nieuwe engagementen aangegaan door ons land? Heeft onze deelname geleid tot nieuwe bilaterale of multilaterale samenwerkingen of tot de opstart van bepaalde projecten?

Jean-Luc Crucke:

Geachte collega, dank u voor uw vraag over de Belgische deelname aan de tweede Afrikaanse klimaattop.

Afrika is een continent dat geconfronteerd wordt met grote uitdagingen door de klimaatverandering. Het is echter ook een continent met een enorm potentieel. België onderhoudt belangrijke partnerschappen met meerdere Afrikaanse landen. In dat kader past mijn deelname als hoofd van de Belgische delegatie.

Ik heb de ambitie om een nieuw partnerschap tussen Afrika en België inzake klimaat te ontwikkelen. Een strategie die ik ABC noem: Africa Belgium Climate. Daarbij onderscheid ik drie prioriteiten: ten eerste, een duurzame, groene economische ontwikkeling die zowel Belgische economische actoren als onze Afrikaanse partners ten goede komt; ten tweede, een bevestiging van de Afrikaanse prioriteiten inzake klimaatadaptatiebeleid; ten derde, de bescherming van de bossen van het Congobekken, die als cruciale longen van onze planeet fungeren.

Laat me iets dieper ingaan op de eerste prioriteit, die veel aandacht kreeg tijdens mijn deelname aan de tweede Afrikaanse klimaattop. Minister Prévot werkt aan een prioritering van de Belgische economische ontwikkelingssamenwerking in Afrika via vier strategische corridors, in overeenstemming met het EU-Global Gateway-initiatief: de West-Afrikaanse corridor, de Green Corridor in de Democratische Republiek Congo, de Lobito-corridor en de corridor Walvisbaai–Maputo.

Binnen die corridors kunnen meerdere Belgische economische actoren ook een positieve impact hebben op het klimaat. Ik denk bijvoorbeeld aan CMB.TECH, dat waardeketens voor groene waterstof opzet in Walvisbaai in Namibië, aan Belgische chocoladeproducenten die streven naar een einde aan de ontbossing en aan innovatieve start-ups en scale-ups in de groene industrie. Minister Prévot en ikzelf hebben de intentie die actoren te ondersteunen. Daarnaast wens ik, in lijn met het zomerakkoord, ook werk te maken van de voorbereiding van koolstofmarkten in Afrika, die van hoge kwaliteit zijn en een hoge milieu-integriteit verzekeren. Ook hier kunnen we opportuniteiten creëren voor Belgische bedrijven.

De tweede Africa Climate Summit stond in het teken van positieve verhalen. Afrika is een continent van opportuniteiten voor investeringen, in groene energie bijvoorbeeld. Dat ligt volledig in lijn met de prioriteit die ik zie voor de samenwerking tussen Afrika en België op het vlak van klimaat.

Tijdens de conferentie heb ik deelgenomen aan vergaderingen over de rol van mineralen voor de energietransitie, over toegang tot groene energie, over koolstofmarkten en over de bossen van het Congobekken. Tegelijkertijd had ik bilaterale gesprekken met mijn collega’s uit Namibië, Mozambique, de Democratische Republiek Congo, Burundi en de Afrikaanse Unie. Tijdens die vergaderingen en gesprekken stonden de prioriteiten die ik hierboven heb toegelicht centraal. De contacten die tijdens deze conferentie zijn opgebouwd, zullen we de komende maanden en jaren verder onderhouden, met als doel concrete resultaten te bereiken die het mondiale klimaat ten goede komen, evenals de Belgische economie en de samenlevingen van onze Afrikaanse partners.

Ik keer terug uit Afrika met veel moed en met het besef dat de Afrikaanse landen op ons rekenen, niet op China, dat overal aanwezig is, maar op Europese landen en op België, die partnerschappen kunnen uitbouwen en een duurzame samenwerking kunnen realiseren. Het gaat er niet alleen om met Afrika samen te werken, maar vooral samen iets op te bouwen. Dat is nog belangrijker dan louter samenwerking.

Phaedra Van Keymolen:

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik ben blij met uw antwoorden. Ik zit op dezelfde golflengte. Het klimaatbeleid stopt niet aan de grenzen. Ik heb internationale politiek en ontwikkelingssamenwerking gestudeerd en ben altijd enorm gefascineerd geweest door alles wat zich in ontwikkelingslanden afspeelt, ook in Afrika. Het stemt me blij en ik denk inderdaad dat er, zoals u hebt gezegd, sprake is van een win-winsituatie. Dat is niet alleen heel belangrijk voor het Afrikaanse continent, maar ook voor ons. Dank u wel dat u daarnaartoe bent gegaan en daar veel aandacht aan hebt besteed. Ik hoop dat dit in de toekomst zo blijft. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.15 uur. La réunion publique de commission est levée à 17 h 15.

Het vergelijken van energiecontracten

Gesteld aan

Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen)

op 23 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Tinne Van der Straeten kaart de onwerkbare complexiteit van energiecontractvergelijkingen aan: ontbrekende/onduidelijke tariefkaarten (700 stuks!), inconsistente gegevens tussen CREG Scan en V-test, en onvindbare productparameters, wat consumenten misleidt. Rob Beenders bevestigt de controles door CREG maar erkent dat transparantie ontbreekt; hij steunt een verplichte QR-code op contracten voor directe toegang tot tariefinformatie. Van der Straeten pleit voor drastische vereenvoudiging (minder tariefkaarten/producten) en snelle invoering van de QR-maatregel via parlementaire actie, zonder wachten op de minister. Kernpunt: het systeem is te ingewikkeld voor consumenten, ondanks regulatorische inspanningen.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik heb nu wat meer tijd en dat betekent ook dat ik mensen kan helpen die verhuizen en een controle nodig hebben van hun energiecontract, in casu mijn lief.

Ik dacht dat dat varkentje snel gewassen zou zijn. Ik had alles voorbereid. Ik wist dat ik eerst de CREG Scan moest checken en dan, afhankelijk van de uitkomst, naar de V-test moest kijken. Ik had de tariefkaarten, die zijn niet zo gemakkelijk te vinden, maar ik had ze wel, van de twee producten in kwestie, zijnde gas en elektriciteit. Ik begon eraan maar ik heb mijn computer twee keer bijna door het raam gegooid.

Alles wat in theorie heel gemakkelijk leek, bleek in de praktijk toch anders te zijn. Zo kon ik de tariefkaarten niet vinden. Voor het gasproduct ontbrak in het databestand van de CREG net die ene tariefkaart die ik nodig had. Voor elektriciteit was het nog erger. De naam van het product en de parameters kwamen totaal niet overeen met wat er op de CREG Scan stond, waardoor ik de tariefkaart uiteindelijk helemaal niet terugvond. Ik dacht aan de rule of thumb . Slapende contracten, dure contracten, of het nu de juiste tariefkaart is of niet, we slaan er een slag naar. Uit de CREG Scan kwam uiteindelijk het resultaat: vandaag van leverancier veranderen zal toch wel wat opleveren.

Vervolgens deed ik de V-test. Het was raar, de bedragen van de CREG Scan en van de V-test lagen toch wel dicht bij elkaar. Het duurde even voordat ik doorhad dat het bedrag op de CREG Scan eigenlijk alleen de commodityprijs betrof, terwijl op de V-test alle elementen samen staan. Ik ontdekte het omdat er ergens een klein item van informatie stond waarop men moet klikken. Daar stond vermeld dat de CREG Scan alleen de commodityprijs bevat, en dan ook nog zonder btw. Eigenlijk vergeleek ik dus appels met peren.

Iedereen weet hoe belangrijk vergelijken is. Onze regulator communiceert daarover ook veel: blijf vergelijken, het is absoluut belangrijk. We hebben nu ook energieregelgeving die het mogelijk maakt om elke maand zonder kosten van leverancier te veranderen. Er zijn al veel inspanningen geleverd door alle regulatoren in dit land, maar doodeenvoudig zal het, denk ik, nooit worden. Dat is het kader waarin we zullen moeten werken, maar misschien moeten we toch een en ander nog eens van op afstand bekijken. Ik heb daarbij op het eerste gezicht drie reflecties.

Ten eerste, zitten de interne controles goed bij de CREG zelf en bij de Algemene Directie Economische Inspectie? Zijn de databestanden volledig, wat de formele gegevens betreft? Er moet ook naar de werkbaarheid worden gekeken. Wat ik hier nu gedaan heb is mystery shopping en nagaan of een en ander werkt en duidelijk is. Bovendien gebeuren er ook ad-hoccontroles bij leveranciers om te verzekeren dat de klanten over de juiste informatie beschikken en dat de juiste tariefkaart in hun klantenomgeving staat.

Ten tweede, kunnen we geen bijkomende inspanningen leveren om de CREG en de regionale vergelijkende instanties beter op elkaar af te stemmen, bijvoorbeeld over de eindresultaten?

Ten derde, zouden we de energieleveranciers niet kunnen vragen, en opleggen indien ze dit weigeren, dat in de klantenomgeving, bereikbaar via de computer of met de telefoon, duidelijk de inputparameters voor de vergelijking worden weergegeven? Het gaat daarbij om de naam van het product en de datum van de tariefkaart, zodat mensen niet dertig keer moeten klikken om uit te vissen dat het contract bijvoorbeeld drie jaar geleden inging, maar de tariefkaart intussen is gewijzigd, en om welke levering het precies gaat.

Rob Beenders:

Mevrouw Van der Straeten, indien u uw vraag aan een gewone leek zou stellen, zou hij of zij helemaal niet begrijpen waarover u het hebt, laat staan dat wij de zaak op een eenvoudige manier kunnen behandelen. Ik onderschrijf uw analyse echter helemaal. Wat u als mysteryshopper zelf hebt getest, is interessant. We zouden vaker zo'n informatie moeten binnenkrijgen. Op die manier ervaart men immers pas hoe een en ander in de praktijk loopt.

Ik kom nu tot het antwoord op uw eerste vraag. De CREG ontvangt op maandelijkse basis alle prijsgegevens van de energiecomponenten voor zowel huishoudens, kmo’s als zelfstandigen. Vooraleer die in de databank van de CREG worden opgenomen, wordt een volledige controle uitgevoerd van het aantal producten ten opzichte van de vorige maand. In totaal gaat het over ongeveer 700 tariefkaarten. Bij afwijkingen in de gerapporteerde prijsgegevens worden de bijhorende tariefkaarten nagekeken alsook de beschikbaarheid ervan op de websites van de leveranciers. Tot slot is er, ook in het kader van andere dossiers, bijvoorbeeld bij de sociale tarieven, een bijkomende controle van de producten en de correctheid van de vermelde prijzen.

In alle vermelde stappen van het maandelijkse proces is de CREG in contact met de betrokken leveranciers. De CREG verfijnt waar mogelijk de controle, zodat de consument over volledige en kwalitatief correcte informatie beschikt bij het maken van keuzes op de energiemarkt. De Algemene Directie Economische Inspectie voert dat type onderzoeken eveneens uit wanneer ze meldingen ontvangt die wijzen op een gebrek aan transparantie in de simulatietools. Ze voert echter geen onderzoeken uit op eigen initiatief in dat domein.

Wat uw tweede vraag betreft, de energiecomponent is de enige component waarop de consument invloed heeft en alleen op dat deel van de energiefactuur kan hij besparen. De CREG maakt maandelijks een kwalitatieve vergelijking van de energiecomponent met de regionale simulatoren en een aantal privévergelijkingstools om een optimale vergelijkbaarheid van die component te garanderen.

Wat uw derde vraag betreft, die ik als de belangrijkste beschouw, de CREG heeft een voorstel gedaan om alle leveranciers te verplichten een QR-code op de contractuele communicatie te plaatsen, met een directe link naar de tariefkaart van het lopende contract. Ik steun dat voorstel en we zullen de komende maanden samen met mijn collega, de minister van Energie, proberen het voorstel door te voeren. Op die manier worden stappen gezet om het geheel gebruiksvriendelijker en transparanter te maken.

Tinne Van der Straeten:

Dank u voor uw antwoord.

Het is goed om nog eens te verduidelijken welke uitdagingen hierbij spelen, ook vanuit het perspectief van de CREG. Mijn eerste reactie was frustratie richting de CREG, omdat ik weet dat die elke maand alle informatie krijgt. Het was evenwel nuttig dat u vermeldde dat er 700 tariefkaarten zijn. Eerlijk gezegd is dat niet meer werkbaar. Zoals gebruikelijk zal de CREG tegen het einde van het jaar naar het Parlement komen, omdat haar begroting hier moet worden goedgekeurd. Ik zal de kwestie noteren om die dan met de CREG te bespreken.

Het lijkt me noodzakelijk ernstig te overwegen het aantal tariefkaarten te beperken, mogelijk ook het aantal producten, omdat de huidige situatie onhoudbaar is. 700 tariefkaarten, dat is uiteindelijk, als men het pricing board van de leverancier bekijkt, een manier om op het einde van de rit de producten goed te balanceren. Dat is geen verwijt naar de leverancier, maar de consument mag daar niet de dupe van worden. Dat is een fundamenteel punt waarover we een reflectie moeten opstarten.

Dan kom ik bij mijn tweede vraag over de energiecomponenten. Dat is altijd een moeilijk punt tussen de regulatoren, want ze vinden allemaal dat ze de belangrijkste en meest pertinente zijn. Misschien moeten we dat nog eens opnemen met de CREG.

Wat de QR-code betreft, denk ik – ik spreek voor mijn beurt en I stand to be corrected , zoals ze in het Engels zeggen – dat er binnen de commissie voor Energie zeker animo is en waarschijnlijk ook een meerderheid voor te vinden zal zijn. Misschien kunnen we als parlementsleden bekijken of we daar niet gewoon zelf al iets kunnen ondernemen. De minister van Energie heeft immers heel veel moeilijke dossiers te behandelen en dit zou inderdaad een heel gemakkelijk dossier kunnen zijn. Als het alleen van u zou afhangen, minister Beenders, zou het er waarschijnlijk al zijn. Ik zal dus eens overleggen met de collega’s om te zien of we daar niet al vooruitgang in kunnen boeken. Dat zou eigenlijk een heel gemakkelijke oplossing kunnen zijn.

Voorzitter:

Hiermee besluiten we de werkzaamheden van deze namiddag. Ik wens iedereen nog een fijne namiddag. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 15.24 uur. La réunion publique de commission est levée à 15 h 24.

De door de landbouwsector geduchte terugvordering van belasting voor seizoensarbeid

Gesteld door

Les Engagés Anne Pirson

Gesteld aan

Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)

op 18 september 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België’s maraîchers en fruittelers moeten 26 miljoen euro terugbetalen aan onterecht ontvangen loonkostvoordelen (2024-2025), door een retroactieve annulering van de fiscale vrijstelling door het Grondwettelijk Hof—een fout van het vorige gouvernement dat de maatregel niet bij de EU meldde. Minister Jambon kan de terugvordering niet stoppen, maar biedt uitstel tot eind 2024 en kwijtschelding van vertragingsrentes, plus een centraal aanspreekpunt voor hulp. Pirson erkent de noodzaak maar vreest faillissementen door bedragen tot €20.000 per boer, en hoopt op maximale flexibiliteit om de sector en voedselzekerheid te redden.

Anne Pirson:

Tomber dans les pommes, monsieur le ministre. Je ne sais pas si vous connaissez l'expression en français? Oui! Je peux vous dire en tout cas que c'est ce qui a failli arriver à des centaines de maraîchers qui sont en pleine récolte actuellement.

Chez nous, on dit "dans les pommes" et pas "dans les pommes de terre". En tout cas, c'est un courrier de votre administration, plutôt une demande de remboursement qui met les agriculteurs dans un pareil état. Dans les faits, depuis le 1 er juillet 2023, les agriculteurs en fruiticulture et en maraîchage y bénéficiaient d'un avantage fiscal pour engager des saisonniers, et cela par une dispense de versement de précomptes professionnels. Cette mesure compensait la hausse du coût salarial lié à ces contrats, une hausse qui était intervenue en 2022.

Cependant, en juin de cette année, la Cour constitutionnelle a annulé ce régime avec effet rétroactif au 1 er janvier 2024, avec pour résultat, cette semaine, que votre administration a réclamé à ces agriculteurs le remboursement des dispenses pour 2024 et 2025. Aujourd'hui, des centaines d'entre eux doivent donc rembourser des montants colossaux, parfois plusieurs dizaines de milliers d'euros, alors qu'ils ont respecté les règles. Or, ils n'ont rien fait de mal, et beaucoup annoncent déjà qu'ils n'ont pas les moyens de pouvoir rembourser les sommes réclamées.

Quelle solution votre gouvernement envisage-t-il pour soutenir ces agriculteurs et éviter que ces remboursements massifs mettent en péril les exploitations et leurs emplois? En effet, derrière chaque remboursement, il y a des familles, des emplois, et c'est par ailleurs notre souveraineté alimentaire qui est en jeu. Par conséquent, nous souhaiterions vraiment que vous puissiez agir avant qu'il ne soit trop tard.

Jan Jambon:

Madame Pirson, vous avez bien décrit les circonstances. Vous n'avez cependant pas dit que cette mesure, prise au 1 er janvier 2024, n'a jamais été notifiée à la Commission européenne par le précédent gouvernement. C'est donc là une erreur d'importance qui a été commise. La Cour constitutionnelle a – comme vous l'avez rappelé – annulé cette exonération et n'a pas admis dans ce cas-ci la possibilité de déroger au principe de rétroactivité.

En conséquence, le soutien octroyé depuis 2024 doit être remboursé par le secteur. Ni moi, ni l'administration fiscale n'avons la possibilité d'y déroger. Nous devons, comme tout un chacun, respecter la législation européenne et l'arrêt de la Cour constitutionnelle.

Mon administration doit donc appliquer la décision de la Cour et procéder à une demande de remboursement. Il s'agit, au total, d'environ 26 millions d'euros et 1 600 contribuables sont concernés. L'administration a désormais informé les contribuables que les montants doivent être remboursés et a précisé le délai dont ils disposent à cet effet.

Suite à plusieurs consultations menées avec le secteur, j'ai demandé à l'administration d'accorder un délai exceptionnel de paiement jusqu'à la fin de l'année. En ce qui concerne les intérêts de retard, une tolérance a également été appliquée avec un délai plus long. J'ai aussi veillé à ce qu'un point de contact central soit mis en place afin que les contribuables puissent poser toutes leurs questions.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, je vous remercie de vos réponses. En effet, je n'avais pas précisé que vous n'étiez pas comptable de cette situation, laquelle résulte d'initiatives de l'ancien gouvernement. Vous, pas plus que l'administration, n'en êtes donc responsable. Nous avons bien compris que nous n'avions pas le choix et qu'il fallait appliquer la décision de la Cour constitutionnelle. J'ai entendu qu'un délai exceptionnel pour le remboursement allait être accordé jusqu'à la fin de l'année. Nous avons noué des contacts et lu dans la presse que certaines personnes devaient rembourser jusqu'à 20 000 euros. Ce ne sont vraiment pas des sommes négligeables. Nous espérons, dès lors, que les mesures prises pourront les aider et que vous pourrez faire preuve de souplesse pour éviter que ces agriculteurs ne tombent en faillite. Je vous remercie.

De verontrustende gevolgen van de herziening van het GLB voor onze familiale landbouw

Gesteld door

Les Engagés Anne Pirson

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 17 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België en landbouwminister David Clarinval delen de bezorgdheid over het EU-budgetvoorstel 2028-2034, dat de landbouw (PAC) marginaliseert: 20% korting op directe inkomenssteun, schrapping van het tweede pilier (duurzaamheid/platteland) en nationalisering van subsidies zonder plafonds, wat oneerlijke concurrentie en budgettaire druk op lidstaten creëert. Clarinval wijst de oplossing van de PAC in een megafonds (met cohésie/klimaat) af en eist een autonoom, behouden budget, maar de onderhandelingsruimte is beperkt tot eind 2027. Anne Pirson benadrukt dat de EU juist nu—met geopolitieke crises en handelsoorlogen—voedselsoevereiniteit en familiebedrijven moet versterken, niet opofferen aan industriële landbouw of budgettaire bezuinigingen.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, il y a des décisions politiques qui marquent des tournants, et puis il y a des tournants qui ressemblent davantage à des abandons. Et ce sentiment d'abandon, c'est ce qu'éprouvent les agriculteurs après avoir entendu hier la Commission européenne, qui a dévoilé son projet de budget pour les années à venir. C'est un budget titanesque, plus de 2 milliards d'euros. Mais pour quel cap? Pour bâtir un projet industriel ambitieux, mais qui relègue l'agriculture à l'arrière-plan. Alors comment?

On veut diminuer de 20 % l'enveloppe du premier pilier, qui concerne directement les revenus des agriculteurs. En plus, elle va devoir servir à couvrir d'autres politiques.

Le deuxième pilier, qui a pour objectif de favoriser l'innovation et la vitalité des zones rurales, disparaît complètement. L'agriculture plus durable n'est plus une priorité. Vive l'agriculture industrielle finalement, au détriment de notre agriculture familiale. Est-ce vraiment ce que l'on veut?

Troisièmement, les aides seront réparties selon une volonté nationale. Donc, ce sont les États qui vont se faire concurrence. En plus, ils pourront subsidier leur agriculture, sans qu'il y ait de plafond.

Monsieur le ministre, comment comptez-vous défendre une augmentation de l'enveloppe agricole dans la négociation sur le budget? Comment notre pays va-t-il arbitrer entre les priorités agricoles et de cohésion dans la répartition des fonds? Les nouvelles règles vont imposer des cofinancements nationaux. La Belgique aura-t-elle les moyens de suivre? On connaît l'état de ses finances. Comment éviter que les politiques sociales et environnementales ne soient les variables d'ajustement d'un budget réduit?

Monsieur le ministre, on ne peut pas tourner le dos à nos agriculteurs. (…)

David Clarinval:

Madame la députée, je dois bien avouer que je partage votre analyse et vos craintes. En effet, la Commission européenne a présenté hier soir sa proposition de cadre financier pluriannuel 2028-2034. Il s'agit d'un ensemble de documents volumineux que nous sommes encore en train d'examiner dans le détail. Cela dit, une première lecture transversale suscite déjà de vives inquiétudes de notre part. Ces textes ne correspondent pas à la position défendue par la Belgique, qui a été adoptée en DGE (Direction générale Affaires européennes et Coordination) et que j'ai eu l'occasion de rappeler lors du Conseil Agriculture et Pêche du 24 mars dernier.

La position belge est que le futur cadre financier doit garantir un budget PAC spécifique, indépendant, intégré et fort, structuré en deux piliers solides. Sur le plan des montants, il ne peut pas diminuer proportionnellement. Or, dans la proposition actuelle, trois aspects m'inquiètent: la perte d'une ligne budgétaire distincte pour la PAC au profit d'une globalisation avec d'autres programmes européens pour former un méga-fonds unique incluant les fonds de cohésion et de développement rural; le risque de transfert entre enveloppes au détriment du secteur agricole; l'introduction d'objectifs climatiques et du principe "Do No Significant Harm" (DNSH) sans concertation suffisante, alors que ceux-ci doivent rester proportionnés et adaptés aux réalités de terrain.

Je m'en ferai le relais auprès de mes collègues des Finances et du Budget compétents pour ces négociations qui doivent, je le rappelle, aboutir fin 2027. Par conséquent, il nous reste encore un peu de temps, mais il nous est impératif d'agir dès à présent. La PAC ne peut pas devenir une variable d'ajustement budgétaire ou environnemental. Elle doit rester un programme stratégique, à part entière, au service de nos agriculteurs, de notre souveraineté alimentaire et doit, bien évidemment, bénéficier d'un soutien financier suffisant. Je serai extrêmement vigilant dans la suite de ces négociations. Vous pouvez compter sur moi.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. J'entends que vous partagez notre inquiétude, et cela ne me rassure pas. Face aux crises géopolitiques, à la guerre en Ukraine, aux tarifs annoncés par Donald Trump, au dumping chinois, l'Union européenne ne peut pas rester silencieuse, s'effacer ou se fragmenter. Et ce n'est certainement pas en détricotant la politique agricole commune que nous relèverons les défis qui se dressent devant nous. Vous dites que vous serez très attentif, et je l'espère. Il n'est pas trop tard pour corriger le tir; il nous reste encore quelques mois. C'est votre responsabilité, et celle du gouvernement, de défendre une vision de la PAC ambitieuse, équitable et durable. Parce que la politique ne peut pas oublier la terre. Et surtout, elle ne peut pas oublier celles et ceux qui la travaillent.

De uitspraken van Wouter Mouton over klimaatextremisme in Humo

Gesteld door

N-VA Jeroen Bergers

Gesteld aan

Annelies Verlinden (Minister van Justitie)

op 16 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Parlementslid Jeroen Bergers (N-VA) dringt aan op juridische actie tegen Code Rood en Wouter Mouton na hun oproepen tot geweld en destructieve acties (o.a. sabotage bij Cargill, Deurne), en vraagt of er strafonderzoeken lopen of sprake is van criminele organisatievorming. Minister Verlinden bevestigt dat radicale klimaatgroepen nauw worden gemonitord door politie en veiligheidsdiensten, maar kan geen details geven over lopende onderzoeken, benadrukkend dat protestrecht en ordehandhaving in evenwicht moeten blijven. Bergers blijft ontevreden over het ontbreken van concrete juridische stappen en wijst op de spanningsveld tussen vrije meningsuiting en geweld, nu activisten zich ogenschijnlijk boven de wet plaatsen. De kern: dringende vraag naar harde aanpak van klimaatextremisme botst op juridische terughoudendheid en het OCAD-rapport als bekend, maar onvoldoende gevolgd bewijs.

Jeroen Bergers:

Mevrouw de minister, we hebben in het Parlement al meerdere keren een debat over het klimaatextremisme gevoerd. Ook het OCAD heeft hiervoor gewaarschuwd in een rapport. Gisteren vond er in de commissie voor Binnenlandse Zaken nog een zeer lang actualiteitsdebat plaats. Ik meen dat het ook belangrijk is om te bekijken hoe dat gewelddadig extremisme juridisch wordt opgevolgd, zeker aangezien Code Rood zich geenszins gehinderd voelt door de aandacht die ze momenteel krijgen, negatieve aandacht als u het mij vraagt. Integendeel, bij monde van beroepsbetoger Wouter Mouton liet de organisatie in Humo weten dat vreedzaam protest niets oplevert en dat geweld nodig is.

Mevrouw de minister, ik vind dat dit absoluut niet kan. Ik weet dat ook uw partij daarvan overtuigd is. Gisteren kreeg zelfs een volksvertegenwoordiger van Groen het over de lippen dat klimaatgeweld niet kan. We lijken dus op een punt te komen waarop dit door het hele Parlement wordt veroordeeld. Onze burgers verwachten ook actie. Zij verwachten dat de overheid maatregelen neemt om de veiligheid en rechtszekerheid van iedereen te garanderen. Dat is uiteraard niet het geval als activisten voor meer dan een miljoen euro schade kunnen aanrichten, zonder dat daarop sancties volgen.

We merken, ook naar aanleiding van het interview met Wouter Mouton, dat die organisaties zich boven de wet wanen. Daarom heb ik een aantal vragen, mevrouw de minister.

Zijn er strafonderzoeken geopend naar aanleiding van eerdere acties van Wouter Mouton of naar aanleiding van zijn oproep tot geweld? Is er een strafonderzoek geopend naar aanleiding van de eerdere acties van Code Rood bij Cargill, de luchthaven van Deurne, OIP, Syensqo of andere acties?

Zijn er in het verleden al actievoerders van Code Rood verhoord? Zo ja, hoeveel en naar aanleiding van welke acties?

Is er volgens u sprake van criminele organisatievorming bij Code Rood? Is hier een onderzoek naar opgestart? Zult u, naar aanleiding van deze nieuwe oproep tot geweld, bijkomende acties ondernemen om ervoor te zorgen dat geweld vermeden wordt?

Annelies Verlinden:

Mijnheer Bergers, ik kan uiteraard niet ingaan op individuele zaken of lopende strafonderzoeken. In algemene termen kan ik wel zeggen dat de bestuurlijke politie de activiteiten van radicale klimaatactiegroepen nauwgezet opvolgt. Daarbij gaat de aandacht onder meer uit naar de mate van mobilisering, de risico’s op ontwrichting van de openbare orde, doelwitten met een verhoogd symbolisch of economisch profiel en het toenemend gebruik van tactieken gericht op sabotage en fysieke obstructie.

Er is een intensieve samenwerking met politie en veiligheidsdiensten en waar nodig worden op basis van de filosofie van het geïntegreerde beheer van de openbare ruimte beheerste en proportionele maatregelen genomen om manifestaties veilig en wettig te laten verlopen. Dat alles vraagt om een evenwichtige respons. Enerzijds is er het bewaken van het recht op vrije meningsuiting, op protest en op systeemkritiek en anderzijds is er een duidelijke begrenzing van wat toelaatbaar is binnen een democratische rechtsorde. Een en ander wordt door onze inlichtingen- en veiligheidsdiensten wel degelijk op de voet gevolgd.

Jeroen Bergers:

Dank u wel, mevrouw de minister. Ik begrijp dat het een delicate oefening is, want het merendeel van de klimaatbeweging pleegt gelukkig geen geweld en heeft zelfs het beste voor met de planeet. Uiteraard moeten we in ons land, in een liberale democratie, het recht op protest waarborgen. Alleen kan dat niet wanneer er geweld wordt gepleegd. Op dat vlak blijf ik op mijn honger, aangezien u geen uitspraken doet over juridische procedures die opgestart zijn of lopen. Ik denk dat de vraag breed genoeg gesteld was om mee te delen of er iets gaande was naar aanleiding van de verschillende acties. Dat het op de voet gevolgd wordt door de veiligheidsdiensten weten we natuurlijk al door het OCAD-rapport, dat natuurlijk gelekt is en daarom door iedereen gelezen.

De klimaat- en milieu-impact van behandelingen in de zorgsector

Gesteld door

Groen Petra De Sutter

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 15 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België engageerde zich om tegen 2050 een klimaatneutrale gezondheidszorg te realiseren, met concrete stappen zoals het recent gepubliceerde *Operation Zero*-rapport (februari 2024) dat emissiebronnen in kaart brengt en maatregelen voorstelt—waarvoor in september 2024 een interministerieel akkoord moet komen over prioriteiten, financiering (o.a. via EU-emissiehandel) en acties zoals elektrificatie van ambulances en vergroening van operatiekwartieren (afvalreductie tot 50%). Een pilootproject (2026, budget €600.000) richt zich op single-use plastics in ziekenhuizen, terwijl de EU-richtlijn voor medicatierestanten in water (omzetting tegen 2027) via vervuiler-betaalt-principe wordt gefinancierd, met een lopende werkgroep voor gecoördineerde uitvoering. Vandenbroucke benadrukt samenwerking tussen beleidsniveaus (federale routekaart voor duurzame aanbestedingen, *Critical Medicines Act* met milieucriteria) en kostenbesparende maatregelen zoals afvalsorting, maar De Sutter hamert op voldoende budgettaire garanties binnen het NEHAP ondanks besparingen.

Petra De Sutter:

Mijnheer de minister, voor de Nederlandse regering viel, startte zij in mei een proefproject op waarin men met het oog op terugbetaling van zorg ook de inzet van schaarse personeelsmiddelen en de milieu-impact meeweegt. De zorgsector daar is hard bezig met duurzaamheid. Zo werden er specifieke rekenmethoden uitgewerkt om bijvoorbeeld de personeelsinzet en de milieu-impact van bepaalde behandelingen inzichtelijk te maken.

Dat gaat verder dan wat wij op het moment in ons land doen. In uw beleidsnota schrijft u dat u vooral wilt onderzoeken hoe dat kan gebeuren aan de hand van welke indicatoren van het KCE voor het meten van milieuduurzaamheid en welke prioriteiten we moeten stellen, bijvoorbeeld in verband met de uitstoot van broeikasgassen. Natuurlijk ben ik tevreden over die passage, maar moeten we niet wat meer ambitie en daadkracht aan de dag leggen? Kunnen we bijvoorbeeld de Nederlandse aanpak enigszins navolgen?

Zult u daaraan prioriteit geven en een beleid ter zake met spoed uitwerken? Wanneer kunnen we dat verwachten, bijvoorbeeld via een pilootproject?

Zult u ook specifiek iets doen rond medicatierestanten in ons oppervlakte- en grondwater? Dat is een probleem, onder andere vanwege hormoonverstorende effecten. In uw beleidsdocumenten staat daar momenteel niets over.

U stelt ook dat u de Belgische concurrentiepositie op het vlak van geneesmiddelen wilt versterken. Dat is goed – we zijn sterk in de farmasector –, maar vormt dat ook een opportuniteit om duurzaamheidsmaatregelen in die acties te integreren?

Tot slot, bij de investeringen – dit raakt aan de begroting – merken we dat er steeds minder budgetten worden vrijgemaakt voor duurzame roerende goederen en diensten. Ook in de gezondheidszorg kan vergroening gerealiseerd worden via onder andere investeringen en aanbestedingen. Wat zijn uw ideeën daarover?

Frank Vandenbroucke:

Mevrouw De Sutter, op de Klimaatconferentie in Glasgow van 2021 is België de verbintenis aangegaan om te streven naar een nuluitstoot van ons gezondheidszorgsysteem tegen 2050.

Na die verbintenis werd in het kader van het Nationaal Actieplan Leefmilieu-Gezondheid (NEHAP) een werkgroep opgericht. In samenwerking met de gemeenschappen en de gewesten hebben we een gespecialiseerd onderzoeksbureau ingeschakeld om te berekenen wat de uitstoot is van onze gezondheidszorg en waar de grootste emissiebronnen in ons zorgsysteem zitten. Het rapport Operation Zero werd eind februari gepubliceerd. Het werd 100 % gefinancierd door de FOD Volksgezondheid en bevatte ook suggesties voor mogelijke maatregelen.

Op basis van dat rapport bereiden de verschillende Belgische administraties van Volksgezondheid en Leefmilieu momenteel een nota met voorstellen van maatregelen voor, die in september zal worden voorgelegd aan hun ministers in de gemengde Interministeriële Conferentie Leefmilieu en Gezondheid. Zo wordt de haalbaarheid van de elektrificatie van ambulances in België in kaart gebracht. Er zal dan bekeken worden welke middelen beschikbaar zijn voor welke acties en waar eventueel inkomsten uit de Europese emissiehandel kunnen worden gemobiliseerd.

De vergroening van de gezondheidszorg bevindt zich op het kruispunt van vele bevoegdheden en expertises. Het NEHAP biedt daarbij potentieel om een efficiënter middelengebruik over de administraties en beleidsdomeinen heen te realiseren. Intussen heeft de FOD Volksgezondheid met uitvoering van de federale klimaatwet een routekaart ingediend voor onder meer het vergroenen van het aankoopbeleid van de ziekenhuizen.

Een eerste stap is het maken van een analyse van het Belgisch aankoopbeleid. Inspanningen rond het aankoopbeleid moeten duurzaamheid introduceren, met aandacht voor de financiële situatie van de ziekenhuizen en de beschikbare alternatieven op de markt. We zullen ook actie ondernemen voor de vergroening van de operatiekwartieren in ziekenhuizen. De hoeveelheid afval bij een standaard chirurgische ingreep komt overeen met de hoeveelheid afval die door een gezin van vier leden gedurende één week wordt geproduceerd.

We zullen inzetten op de sensibilisering van het personeel en een beter geneesmiddelen- en materiaalmanagement, net als op een efficiënter energiegebruik. Het beter sorteren van afval kan de hoeveelheid afval in het operatiekwartier op jaarbasis met 50 % verminderen. Daarnaast zal een betere triage leiden tot een kostenbesparing, omdat de hoeveelheid afval die als gevaarlijk medisch afval wordt beschouwd, ook aanzienlijk kan verminderen.

In 2024 startte de FOD Volksgezondheid een pilootproject rond de vermindering van de plasticafvalberg in ziekenhuizen. Voor het project, met een federaal budget van 600.000 euro, wordt in het najaar een projectoproep gelanceerd gericht aan ziekenhuizen die concreet actie willen ondernemen om hun gebruik van single-use plastics te verminderen.

Het proefproject zou in 2026 in de ziekenhuizen van start gaan.

Wat specifieke acties met betrekking tot restanten van medicatie in oppervlakte- en grondwater betreft, de gewesten zijn bevoegd voor de omzetting tegen 31 juli 2027 van de nieuwe Europese richtlijn inzake stedelijk afvalwater in interne wetgeving. Nieuw daarin is de verplichting om micropolluenten uit huishoudelijk afvalwater te verwijderen, met name in farmaceutica en persoonlijke verzorgingsproducten. Dat gebeurt via zuivering met behulp van specifieke behandelingstechnieken. Om die extra zuivering te financieren, legt de Europese richtlijn een uitgebreide verantwoordelijkheid op aan de producenten, in overeenstemming met het principe van de vervuiler betaalt.

Tijdens de interministeriële conferentie Leefmilieu van 30 januari hebben we beslist om een werkgroep op te richten voor de gecoördineerde omzetting van de artikelen 9 en 10 van de richtlijn stedelijk afvalwater. Dat traject loopt.

Ik heb aan de kar getrokken voor een critical medicines act . Op mijn voorstel zijn in het voorstel van de Commissie nu ook bepalingen opgenomen die de aanbesteders opleggen om in hun openbare aanbestedingen rekening te houden met MEAT-criteria (monitoring, evaluation, assessment, treatment) , waarin onder meer milieucriteria geïntegreerd zijn. Op die manier helpen we de Europese producenten vooruit door milieuvriendelijke productie te belonen, aangezien ze vandaag al veel milieuvriendelijker produceren dan het geval is in China, India of zelfs de Verenigde Staten.

Ten slotte, minister Crucke stuurt binnenkort een uitnodiging naar onze collega-ministers van de gewesten en gemeenschappen voor de gemengde Interministeriële Conferentie Leefmilieu-Gezondheid. Nu we dankzij het rapport Operation Zero een beter zicht hebben op de koolstofvoetafdruk van de zorg in België, is het de bedoeling om op die conferentie mogelijke acties en de daaraan verbonden kosten voor de vermindering van de broeikasuitstoot af te spreken, waarbij rekening wordt gehouden met de bevoegdheidsverdeling en met de initiatieven die de gewesten al hebben genomen. Voor projecten die een gemeenschappelijke aanpak vereisen, overleggen de ambtenaren van de verschillende beleidsniveaus nu al regelmatig.

Petra De Sutter:

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw uitvoerig antwoord, dat aangeeft dat er veel acties lopen en veel maatregelen in de pijplijn zitten. Ik ben tevreden met die aandacht. Het is in ieder geval belangrijk dat er in het NEHAP, ondanks de besparingen, daar voldoende budgetten aan worden toebedeeld, opdat er op dat vlak inderdaad resultaten worden geboekt. We zullen het dossier uiteraard opvolgen.

De malaise bij de federale politie en de verantwoordelijkheid van Eric Snoeck
De hoorzitting met Eric Snoeck
De evolutie van de federale politie
De hoorzitting met de commissaris-generaal van de federale politie
Governance, werking en management van de federale politie
Een actieplan met betrekking tot de moslimbroederschap
De registratie van aanhangers van 764 en No Lives Matter in de GGB TER
Georganiseerde politieke terreur tegen het defensiebedrijf OIP in Doornik
Gemaskerde demonstranten
De toevoeging van Samidoun aan de OCAD-lijst
De oproepen tot dodelijk geweld in Brussel
Het OCAD-rapport waarin een link tussen de klimaatbeweging en extremisme wordt vastgesteld
De aanvallen op Syensqo en OIP door extreemlinkse militanten
De dreiging van extremisme bij een deel van de klimaatbeweging
De politieke islam in België
Het Collectif contre l'islamophobie en Belgique
De overheidssubsidies voor het CIIB
De analyse van de dreiging van extreemrechts
Het politieke en religieuze extremisme in België
Politiek en religieus extremisme, governance en uitdagingen binnen de federale politie

Gesteld aan

Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)

op 15 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie onthult een diepe structurele crisis binnen de federale politie, gekenmerkt door toxische werkcultuur, grensoverschrijdend gedrag, pestpraktijken en een disfunctionerend topmanagement, zoals blijkt uit het ontluisterende CORESPO-rapport en talrijke getuigenissen van agenten. Hoewel minister Quintin vertrouwen behoudt in commissaris-generaal Snoeck – ondanks diens ontwijkende houding en gebrek aan transparantie – eisen oppositie en delen van de meerderheid externe doorlichting, strenge sancties en hervorming van de leiding, met name om vertrouwen te herstellen en de parlementaire controle te waarborgen. Budgettaire tekorten (90% naar personeel) en verouderde structuren verergeren de problemen, terwijl een beloofd strategisch plan (september 2025) als cruciale test zal dienen. De kernvraag blijft of Snoeck, ondanks zijn operationele successen (bv. Sky ECC), politiek en moreel houdbaar is gelet op de cultuur van doofpot, relatiesconflicten en minachting voor slachtoffers.

Ortwin Depoortere:

Mijnheer de minister, de malaise bij de federale politie is intussen geen nieuws meer. De berichten die mijn collega's en ikzelf hebben ontvangen, maken duidelijk dat die heel verontrustende proporties aanneemt.

Het een en ander is onder de publieke aandacht gekomen, toen het CORESPO-rapport bijna stoemelings openbaar werd gemaakt, waarna de grootste politievakbond, het VSOA, de kat de bel aanbond. Dat rapport, dat het intern gedrag en de cultuur bij de federale politiediensten onder de loep nam, is ontluisterend en roept heel veel vragen op over de sfeer bij de federale politie.

De conclusie is - en ik meen dat we het daar over alle partijgrenzen heen eens kunnen zijn - dat er een structureel probleem is van een toxische werkcultuur, grensoverschrijdend gedrag, pestgedrag en een totaal gebrek aan vertrouwen in de top van de organisatie. Ik verwijs naar getuigenissen die in de pers zijn verschenen en die ik ook persoonlijk heb ontvangen. Ze tarten werkelijk alle verbeelding.

Ik zal niet alles opsommen, want dat zou ons te ver leiden, maar ik wil er toch een viertal citeren. Een getuigenis luidt als volgt: "Mijn 13-jarige carrière bij de federale politie is er vooral een van pesterijen, toxisch leiderschap, vrouwonvriendelijke opmerkingen en nul communicatie." Een andere getuigenis luidt: "Een collega had mij en anderen jarenlang heimelijk gefilmd en gefotografeerd tijdens het omkleden op de werkvloer. De dader is gewoon terug aan het werk binnen dezelfde dienst, zonder enige zichtbare gevolgen. Tot op vandaag word ik bovendien nog steeds gestalkt en belaagd door deze collega."

Ik citeer een andere klokkenluider: "De top van de federale politie steekt meldingen van grensoverschrijdend gedrag in de doofpot, een doofpotcultuur". Of nog: "Mensen vallen uit of lopen weg naar andere diensten, ze worden depressief en sommigen zelfs suïcidaal. Onderzoeken naar daders zijn er amper en de sancties zijn beperkt".

Mijnheer de minister, één klacht kunt u nog wegzetten, dat gebeurt overal wel eens. Twee klachten echter zouden toch enkele alarmbellen moeten doen afgaan. Als er tientallen klachten zijn, zoals hier het geval is, dan moet er worden ingegrepen. Dat is ook de reden waarom ik en een aantal collega’s uit de oppositie en de meerderheid u hierover ondervragen.

Er zijn niet alleen getuigenissen van de malaise, er zijn ook inhoudelijke problemen. Minder dan een op de tien agenten vertrouwt erop dat moeilijke thema’s correct worden aangepakt, zo blijkt uit het CORESPO-rapport. Een andere problematiek is de erbarmelijke staat van sommige gebouwen. Volgens de vakbond grenst de verwaarlozing van de kazerne van Etterbeek aan minachting. Het zou trouwens misschien geen slecht idee zijn om met de Commissie voor Binnenlandse Zaken een plaatsbezoek te brengen, zodat we dat met eigen ogen kunnen vaststellen. Iets lezen is immers nog iets anders dan het daadwerkelijk ervaren.

Nog hallucinanter in het hele verhaal is de houding van de leidinggevenden, in het bijzonder van commissaris-generaal Snoeck. Niet alleen blijkt uit meerdere getuigenissen dat de top de cultuurproblemen jarenlang heeft genegeerd of geminimaliseerd, terwijl de heer Snoeck zelf hoofd was van de betrokken dienst DGJ, maar bovendien weigerde de heer Snoeck in eerste instantie verantwoording af te leggen tegenover het Parlement.

Intussen hebben we de heer Snoeck in onze commissie wel kunnen horen, maar op de vele pertinente vragen van bijna alle fracties kwam er eigenlijk geen afdoend antwoord. Daarom hebben we de commissaris-generaal verzocht om schriftelijk te antwoorden. Met de commissie hebben we ook besloten om de heer Snoeck in september opnieuw voor een hoorzitting uit te nodigen.

Mijnheer de minister, wanneer parlementsleden, vertegenwoordigers van het volk, vragen stellen over ernstige wantoestanden bij een cruciale staatsinstelling als de politie, vind ik het absoluut onaanvaardbaar dat de hoogste ambtenaar van die organisatie zich ontwijkend opstelt. Ik druk mij dan nog eufemistisch uit. Dat ondermijnt de democratische controle en voedt vooral het wantrouwen van zowel de bevolking als van het personeel op het terrein.

Mijnheer de minister, tot nu toe was uw houding er een waarbij u aan de heer Snoeck de kans liet om een en ander toe te lichten. U antwoordde reeds in het Parlement, in de plenaire vergadering, dat u zelfs het vertrouwen in de heer Snoeck behoudt. Maar kunt u na al die onthullingen en na de hoorzitting met de heer Snoeck die stelling nog altijd handhaven? Ik hoop dat er vandaag ook van uw zijde enige politieke moed is om in te grijpen, waar het echt nodig is.

Waarom werden de klokkenluiders en de vele getuigenissen genegeerd? Waarom werd een deel van de top in bescherming genomen? Wie beschermt dan de politiemensen, die zich elke dag met veel moed voor onze veiligheid inzetten, terwijl zij op de werkvloer blijkbaar het slachtoffer van een dysfunctionele leiding zijn?

Niet ingrijpen, mijnheer de minister, zou volgens mij getuigen van een zekere minachting tegenover de vele politieagenten. Daarom stel ik u onomwonden de volgende zeer concrete en pertinente vragen.

Ten eerste, wat is uw reactie op de inhoud van het CORESPO-rapport? Onderschrijft u die vaststellingen, en zo ja, welke concrete maatregelen hebt u genomen sinds de publicatie of ontvangst van het rapport? Uiteraard dateert het rapport niet van deze legislatuur, het sleept al enkele jaren aan, al sinds de periode waarin minister Verlinden verantwoordelijk was voor de politie.

Ten tweede, bent u op de hoogte van de getuigenissen en signalen over grensoverschrijdend gedrag, intimidatie en pestgedrag binnen de federale politie, specifiek op topniveau? En wat werd daarmee gedaan?

Ten derde, waarom blijft de heer Snoeck in zijn functie als commissaris-generaal? Acht u het verdedigbaar dat iemand die zich structureel onttrekt aan parlementaire controle en onder wiens leiding zulke wantoestanden zijn toegenomen, in functie blijft?

Ten vierde, hebt u de heer Snoeck intussen aangesproken op zijn weigering om openheid van zaken te geven aan het Parlement? Zo ja, wat was desgevallend zijn antwoord? Ik wil daaraan toevoegen, mijnheer de minister, dat we volledige transparantie hebben gevraagd en ook alle documenten hebben opgevraagd. Tot nu toe is dat nog altijd niet gebeurd. Namens de commissie hebben we opnieuw de vraag gericht aan de commissaris-generaal om dit in orde te brengen.

Ten slotte, mijnheer de minister, bent u bereid uw vertrouwen in de commissaris-generaal te herzien? Waarom blijft u deze man de hand boven het hoofd houden?

Matti Vandemaele:

Mijnheer de minister, ik zal niet alles herhalen, maar ik was nogal verwonderd over het zeer algemeen antwoord dat de heer Snoeck gaf tijdens zijn hoorzitting in de Kamer. Op veel van de vragen die ik heb gesteld, heeft hij niet eens geantwoord. We hebben afgesproken dat hij schriftelijk antwoorden zou nasturen. Die hebben we ondertussen ontvangen, maar ook die antwoorden blinken echt uit in vaagheid. Ik kan daar heel weinig mee.

Als nieuwkomer in het Parlement loop ik daarmee een beetje vast. Dat ik nieuwkomer ben, mag ik voorlopig nog zeggen, want ik zit hier nog maar bijna een jaar, maar daarna zal ik stoppen met dat excuus. Ik vind het erg moeilijk, omdat ik het rapport heb, met daarnaast een hele reeks verklaringen van politieambtenaren die dat rapport eigenlijk bevestigen, maar daartegenover staat de uitleg van de heer Snoeck, zowel tijdens de hoorzitting als in zijn schriftelijke antwoorden. Daar zit echt een groot verschil tussen. Het lijken twee parallelle universums. Ik vind het moeilijk om in te schatten wat daarvan klopt.

In ieder geval was het antwoord van de heer Snoeck op één punt wel duidelijk. Hij gaf aan dat het bij hen toch niet erger is dan elders. Dat vond ik een merkwaardige uitleg, maar goed. Hij gaf ook aan dat ze helemaal niet in een crisis zitten en dat het is tijd om de bladzijde om te slaan. Dat vond ik een vreemde reactie.

Mijnheer de minister, bent u het eens met die lezing, namelijk dat nu het rapport er is en verbeteracties zijn uitgevaardigd, we weer kunnen overgaan tot de orde van de dag? Deelt u de analyse dat geremedieerd is aan alles wat in het rapport staat? Zo niet, wat moet er nog gebeuren?

Een specifiek punt zijn de relaties tussen de leidinggevenden. In zijn antwoord zegt de heer Snoeck dat dat allemaal privéaangelegenheden zijn en dat men daarover dus eigenlijk niets kan zeggen. Dat is best mogelijk, maar de signalen die wij uit het veld ontvangen, wijzen erop dat door de relaties binnen het leidinggevend kader een aantal procedures niet meer functioneren. Een klacht tegen een leidinggevende moet bijvoorbeeld ingediend worden bij de partner van diezelfde leidinggevende.

Het gaat niet om een of twee gevallen, maar een tiental, en in zulke gevallen is er natuurlijk wel een probleem. In dat opzicht is het immers wel fundamenteel om van die relaties op de hoogte te zijn. Kunt u daarin enige klaarheid scheppen?

Éric Thiébaut:

Effectivement, monsieur le ministre, nous avons entendu, le 17 juin dernier, le commissaire général. En fait, il avait été invité à venir exposer sa vision de la police fédérale. C'était au départ la raison pour laquelle on l'avait invité devant cette commission; Moi, j'étais content. Comme vous le savez, je siège ici depuis longtemps et c'est plutôt assez rare. J'ai connu beaucoup de commissaires généraux, hommes et femmes. Habituellement, nous rencontrons beaucoup de difficultés pour nous assurer de leur présence.

Cela dit, nous avons entendu M. Snoeck. Ce n'est pas un inconnu pour la commission de l'Intérieur. En effet, lorsqu'il était patron de la police judiciaire fédérale, il est quand même venu, à l'époque, en compagnie des plus hauts magistrats du pays, nous expliquer la problématique que le monde policier rencontrait par rapport à la montée de la criminalité, par rapport à la criminalité violente liée à la drogue qui se développait dans notre pays. Ils sont venus avec un appel à l'aide très clair auquel, je pense, nous avons répondu.

Au départ, c'est quand même la tête pensante de l'opération Sky ECC, qui est peut-être la plus grosse opération policière de ce pays, ayant livré des résultats exceptionnels. Je pense que les qualités de M. Snoeck sont apparues à ce moment-là. Je pense que ce sont les résultats qu'il a obtenus dans le cadre de cette opération très spectaculaire qui l'ont propulsé à la tête de notre police fédérale. C'est ainsi qu'il découvre une police fédérale qui faisait face à de sérieux dysfonctionnements, avec des réformes à entamer au niveau de la structure, de l'organisation.

Vous savez, quand on bouscule des habitudes, quand on change des systèmes, en interne, il y a toujours, bizarrement, des gens qui n'aiment pas cela. Pour donner un exemple, quand vous désignez une personne mais qu'un affilié d'un syndicat aurait bien voulu être désigné à cette place, parfois le syndicat réagit pour attaquer la direction. Et du coup, cela devient un dysfonctionnement général, des dizaines de personnes se plaignent du commissaire général.

Or, lorsqu'un un problème de gestion du personnel se pose, en général, les syndicats réagissent. Vous allez me dire: "Ah, il y a une réaction syndicale". Pas de la CGSP, pas de la CSC, pas non plus du syndicat national de police! On a juste eu une réaction hyper violente de l'aile flamande du SLFP, comme par hasard. Et les autres syndicats ne réagissent pas. Moi, cela m'interpelle quand même. S'il y avait une grosse catastrophe au niveau de la gestion du personnel, je pense que tous les syndicats réagiraient.

Et donc, M. Snoek est venu s'expliquer. Il a reçu des questions assez virulentes et, quelque part, je trouve personnellement qu'il est resté très calme par rapport à la virulence de certains collègues ici, notamment par rapport à la mise en doute de son intégrité. Je trouvais que c'était vraiment déplacé.

Il n'a pas répondu directement à toutes les questions, notamment du fait qu'on lui a laissé pratiquement une demi-heure de temps de parole. Nous étions pris par le temps et nous devions arrêter. J'ai, dès lors, proposé – souvenez-vous, chers collègues – qu'il nous envoie toutes ses réponses par écrit. Et nous avons reçu une note de quand même 60 pages avec tous les éclaircissements.

Il est attaqué entre autres sur le fait qu'il n'a pas pris la voiture qu'on lui suggérait au départ. Il explique qu'en sa qualité de responsable de l'opération Sky ECC, qui a impliqué des centaines de truands, dont les plus dangereux du pays, il bénéficie d'un statut de protection à respecter notamment en ce qui concerne la voiture dont il dispose, une voiture avec un niveau de protection plus important que ce qu'on lui proposait et aussi avec une puissance de moteur qui permet de s'enfuir. Je ne pense pas que M. Snoek a choisi une voiture parce qu'il a un goût du luxe démesuré. C'est mon avis.

Finalement, j'ai le sentiment que nous assistons ici à une espèce de chasse à l'homme tout à coup et que toute une série d'acteurs lui mettent des peaux de bananes, alors que M. Snoek, votre commissaire général, a surtout besoin de soutien pour mener les réformes nécessaires au niveau de la police fédérale et pour continuer la lutte tout aussi nécessaire contre le crime organisé dans ce pays, fait quand même assez interpellant depuis des années.

Je ne m'étendrai pas davantage. Je trouve quand même que toutes ces attaques sont un peu déplacées et cela me laisse un goût bizarre quand je vois d'où elles surgissent, de quels partis et de quelle partie du pays. J'espère que le plus gros problème de M. Snoek, ce n'est pas qu'il soit francophone, en l'occurrence. En effet, si on commence à avoir des soucis avec cela, alors, notre pays est vraiment dans un très, très mauvais état.

Paul Van Tigchelt:

Mijnheer de minister, de federale politie is mij dierbaar. Het is dan ook goed dat we een actualiteitsdebat organiseren, al weet ik niet of de federale politie voor iedereen in dit parlement even dierbaar is, want ik vind het vreemd dat regeringspartij N-VA in dit debat afwezig blijft.

Net omdat de federale politie mij dierbaar is, moeten we de eventuele problemen aanpakken. Dat dient te gebeuren op het niveau van de commissaris-generaal. Die moet zijn verantwoordelijkheid opnemen, samen met het DirCom en de collega’s van de lokale politie.

U, als minister van Binnenlandse Zaken, en de regering dragen daarin ook verantwoordelijkheid. Het is voor mij van belang – en ik spreek ook vanuit het verleden – dat we problemen bij de federale politie niet laten aanslepen. In alle eerlijkheid denk ik dat dat in het verleden te vaak is gebeurd.

Ten tweede vind ik het belangrijk – en daarin sluit ik mij aan bij de woorden van mijnheer Thiébaut– dat we voorzichtig zijn met intentieprocessen en niet alles op een hoop gooien. Als ik de voorzitter in zijn hoedanigheid van parlementslid hoor zeggen dat de positie van mijnheer Snoeck onhoudbaar is en vraagt of men hem nog kan verdedigen, dan moeten we toch voorzichtig zijn. Ook wij als parlementsleden dragen immers verantwoordelijkheid, en we mogen de problemen niet groter maken dan ze zijn. We moeten ze daarentegen helpen oplossen vanuit deze commissie. Nu al een proces opstarten over de houdbaarheid van de positie van mijnheer Snoeck, vind ik dan ook heel erg prematuur.

Ik ben het dus eens met collega Thiébaut dat we geen chasse à l’homme mogen organiseren, maar tegelijk moeten er wel antwoorden komen, als er gelegitimeerde vragen zijn. Ik verwijs bijvoorbeeld naar het verhaal van de BMW. We hebben het antwoord van de commissaris-generaal daarover gelezen.

Het is belangrijk, mijnheer de minister, dat we ook uw standpunt daarover horen. Hoe reageert u als minister van Binnenlandse Zaken op de hoorzitting en op de inhoud van de brief? Welke conclusies trekt u daaruit?

Mijnheer Snoeck sprak tijdens de hoorzitting over een strategisch plan, dat hij tegen de zomer – dus ongeveer nu – zou indienen. Is dat strategisch plan afgestemd op de budgettaire afspraken die werden gemaakt in het kader van het paasakkoord? Dat akkoord bepaalt dat 35 % van de voorziene 250 miljoen naar de federale politie gaat. In totaal gaat het dus om 87,5 miljoen euro via frontloading. Is het plan daarop afgestemd? Of is dat plan strategischer van niveau? Dat kan natuurlijk ook.

Ten derde, als we het hebben over budgetten, is een van de grootste structurele problemen bij de federale politie sinds haar ontstaan, dat er te veel budget naar het personeel gaat. Bijna 90 %, meer dan 85 %, gaat naar het personeel, waardoor er geen of nauwelijks middelen overblijven voor de werking, laat staan voor investeringen. Dat is volgens mij een van de kernelementen om de problemen bij de federale politie aan te pakken. Hoe bekijkt u dat, mijnheer de minister?

Catherine Delcourt:

Monsieur le ministre, le 17 juin dernier, lors de l'audition du commissaire général, de nombreuses questions, parfois très virulentes, ont été adressées quant aux pratiques existant au sein du commissariat général. Poser des questions est normal. Il importe de pouvoir le faire, et que le commissaire général et vous, monsieur le ministre, puissiez nous éclairer sur la situation.

Le format qui était proposé n'a pas permis au commissaire général de répondre à toutes les questions. Nous avons donc accepté que les réponses nous parviennent par voie écrite. Certaines nous éclairent tandis que d'autres nous interpellent encore.

Comme vous le savez, la confiance dans la direction générale, et plus particulièrement dans le commissaire général, fait l'objet de critiques. J'ignore si elles sont fondées, mais vous pourrez certainement nous fournir des éclaircissements.

Des témoignages font état d'un climat de méfiance – généralisé ou pas? –, de relations hiérarchiques parfois malsaines, de comportements transgressifs, d'une gouvernance déficiente. Ces mots sont très durs pour une haute fonction de l'État.

À côté de cela, la situation financière de la police fédérale conserve des zones de flou, malgré la mise en place d'une cellule budgétaire. Il y a des chiffres contradictoires sur l'évolution budgétaire et sur les moyens réels disponibles. Aucun tableau d'ensemble clair ne nous est présenté.

En ce qui concerne la réforme interne menée par le commissaire général, la multiplication des services et des effectifs, ainsi que l'orientation et la cohérence de cette réorganisation soulèvent encore des questions. À titre d'exemple, l'arrêté royal du 27 octobre 2015 prévoit 74 collaborateurs pour le commissaire général. Dans les faits, ce nombre est dépassé de 60 personnes, avec un effectif total de 134 personnes.

Monsieur le ministre, le commissaire général n'avait pas pu répondre à l'ensemble de nos questions. Avez-vous pris connaissance des réponses écrites? Quelle est votre opinion globale sur les réponses formulées?

Pouvez-vous nous éclairer sur la situation financière actuelle de la police fédérale? Comment le budget et les effectifs ont-ils évolué au cours des dix dernières années? Quelles décisions stratégiques ont-elles été prises sur cette base?

Comment justifiez-vous l'augmentation substantielle des effectifs au sein du commissariat général au-delà des limites prévues par l'arrêté royal? Sur quelle base budgétaire cela repose-t-il? Quelle capacité est-elle nécessaire pour chacune des missions du commissaire général?

J'imagine que vous êtes bien informé des témoignages de harcèlement, de favoritisme, de leadership toxique et de gestion RH problématique. Partagez-vous cette position ou de quelle manière pouvez-vous la nuancer ou la contredire?

Quelles leçons globales tirez-vous de la situation actuelle? Quelles mesures comptez-vous prendre pour garantir et maintenir un climat de confiance au sein de la police fédérale? Cela semble tout à fait essentiel.

Greet Daems:

Mijnheer de minister, de federale politie is een belangrijke dienst die mee waakt over de veiligheid van de burgers in ons land. Seksisme, misogynie , racisme, pesten op het werk, en machtsmisbruik door leidinggevenden horen gewoon niet thuis in zo'n dienst. Voor alle duidelijkheid, ze horen nergens thuis. Als zulke zaken voorkomen bij de politie is dat niet alleen ernstig voor de medewerkers, want zo'n werksfeer zorgt voor persoonlijke drama's, maar het is ook ernstig voor de burgers.

Uit het antwoord van de commissaris-generaal blijkt dat er ondertussen bij de federale politie wel actie wordt ondernomen om het wangedrag aan te pakken. Ik las over de implementatie van de klokkenluiderswetgeving en over de invoering van een meldkanaal, over extra capaciteit op de dienst Integriteitbevordering en -bewaking en over de uitbouw van het netwerk van vertrouwenspersonen voor psychosociale aspecten. Dat zijn allemaal noodzakelijke stappen, maar die zijn duidelijk nog lang niet genoeg, gelet op de ernst van het probleem. Ik meen dat er nog veel meer moet gebeuren.

Tegelijkertijd viel op dat er in het antwoord van de heer Snoeck wordt verwezen naar structurele tekorten. Er is te weinig personeel, er zijn te weinig middelen, er zijn te veel dossiers die tegelijkertijd aangepakt moeten worden. Kortom, de problemen worden wel erkend, maar ze worden vertraagd aangepakt, onder meer omdat de ruimte ontbreekt.

Dat roept vragen op. Als we echt een veilige en integere politie willen, voor alle medewerkers en voor de samenleving, moeten we ook durven kijken naar de financiële onderbouw. Ik ben dus heel benieuwd hoe u kijkt naar het antwoord dat ons werd bezorgd door de heer Snoeck en wat u vindt van zijn analyse dat een chronisch tekort aan middelen en personeel bij de federale politie de uitvoering van beleid, de interne werking en het personeelsbeleid ondermijnt.

Xavier Dubois:

Monsieur le ministre, je suis assez étonné, même un peu heurté, des propos qui ont été tenus en début de séance. Insinuer que le commissaire se soustrait au contrôle parlementaire m'évoque une sorte de chasse aux sorcières, Je ne peux pas l'accepter, je ne peux pas l'entendre.

On l'a entendu. S'il n'a pas effectivement répondu à toutes les questions mais nous avions convenu, sur proposition du collègue, que les réponses soient données par écrit à ces questions auxquelles il n'avait pas eu le temps de répondre. C'est le cas. Le commissaire nous a envoyé ses réponses et nous sommes en train de les analyser. Nous avons également convenu entre nous de l'entendre à nouveau à la rentrée, notamment à la suite de son dépôt de plan stratégique. Il s'agit d'un projet crucial pour la police qui nécessite une réorganisation, une vision nouvelle, en phase avec les priorités données par le nouveau gouvernement, qui, je le rappelle, est en place depuis le mois de février maintenant.

Je pense qu'on doit aussi laisser le temps aux services de pouvoir prendre connaissance des annotations, des stratégies qui sont souhaitées par le gouvernement et de pouvoir les implémenter par la suite.

En ce qui me concerne, je reste sur le schéma convenu. Nous entendrons de nouveau le commissaire, ce sera l'occasion de lui reposer des questions, d'approfondir non seulement les dossiers évoqués, mais également ce rapport, d'autres rapports, et, bien entendu, toutes les priorités importantes pour le bien-être des policiers et de la population.

Ma question, monsieur le ministre, est assez simple: quel est votre avis quant aux origines du malaise qui sont évoquées dans ce rapport? Quelles sont les politiques que vous souhaitez mener, parce que cela relève aussi, finalement, de votre responsabilité? Car le commissaire met en œuvre la politique du gouvernement, mais il y a surtout un gouvernement qui donne les orientations, qui définit les actions à mettre en place. Quelles sont donc vos propositions pour faire en sorte de retrouver un climat serein au sein de la police? Ce climat serein participe, je le rappelle, au bien-être des agents, mais aussi, bien entendu, au bien-être et à la sécurité de la population. Enfin, j'ai entendu que le commissaire était germanophone. En tout cas, il n'est pas néerlandophone.

Bernard Quintin:

Monsieur le président, malheureusement, mon niveau d'allemand étant ce qu'il est, je ne veux pas me faire attraper parce que j'écorcherais la belle langue de Goethe.

Mijnheer de voorzitter, dames en heren volksvertegenwoordigers van de natie, tijdens de hoorzitting van 17 juni hebt u een uitgebreide reeks vragen voorgelegd aan de commissaris-generaal van de federale politie. Hij kreeg de gelegenheid om tijdens de vergadering antwoorden te formuleren. Het debat kon echter niet worden afgerond. Volgens verschillende commissieleden bleven bepaalde vragen onvoldoende beantwoord. Daarom werd de commissaris-generaal verzocht om uiterlijk op 7 juli bijkomend schriftelijke antwoorden te bezorgen. Dat is inmiddels ook gebeurd, in een uitvoerig document met verschillende bijlagen.

J’ai pris connaissance, a posteriori , des réponses du commissaire général. Il n’y avait en effet pas de raison que je les valide. Vous lui avez posé des questions, il vous a répondu. J’ai bien reçu les réponses qu’il vous a transmises. Sont-elles satisfaisantes? Ce sont des réponses que le commissaire général adresse au Parlement. Il ne revient pas, vous en conviendrez, au ministre de l’Intérieur de se prononcer sur leur caractère satisfaisant ou non.

Le commissaire général reviendra vous voir courant septembre pour poursuivre ce qui doit rester, en effet, une audition dans les formes – des formes, je dirais, tant structurelles que de courtoisie – afin de répondre à vos questions.

Een aantal commissieleden hebben mij ondertussen ook een reeks vragen gesteld, waarop ik vandaag globaal zal antwoorden in de vorm van vier verschillende onderdelen. Binnen de mij toegewezen tijd kan ik niet op elke vraag in detail ingaan.

J’aborderai le bien-être des collaborateurs, la situation financière de la police fédérale, le plan stratégique pour la police fédérale ainsi que la sélection, le recrutement et la formation.

Messieurs Depoortere, Thiébaut et Vandemaele, madame Delcourt, vous avez posé des questions concernant d'éventuelles atteintes à l'intégrité, la procédure CORESPO, l’enquête IDEWE et ma confiance dans la direction de la police fédérale. Je relèverai trois thèmes en matière de bien-être.

Tout d'abord, pour parler de plusieurs atteintes à l'intégrité potentiellement graves, je condamne par principe et fermement toute forme de comportement discriminatoire et inapproprié, le harcèlement et/ou un leadership inapproprié voire toxique. Il incombe à la hiérarchie de garantir un environnement de travail sûr et intègre pour tous les collaborateurs et toutes les collaboratrices. Je ne suis pas au courant de dossiers individuels et je n'ai pas à l'être. Je reste cependant convaincu que tous les signalements effectués via les canaux prévus à cet effet doivent être traités de manière appropriée.

Le commissaire général a récemment lancé un audit interne à ce sujet. S'il s'agit d'infractions pénales, il appartient au parquet d'agir. Les dossiers disciplinaires sont soumis à la réglementation disciplinaire en vigueur. Je découvre encore ce domaine, mais je peux vous dire que les procédures sont suivies et que tous les mécanismes que l'on est en droit d'attendre de la part d'un grand corps comme celui de la police fédérale sont en place et fonctionnent.

Je tiens également à souligner l'existence de canaux de signalement formels pour les atteintes à l'intégrité, conformément à la législation relative aux lanceurs d'alerte, tant en interne qu'en externe ou par voie de publication.

Niemand kan verplicht worden om een melding te doen bij een vertrouwenspersoon, ongeacht een eventuele persoonlijke band. Integendeel, elke schijn van partijdigheid moet net worden vermeden.

Ten tweede: het lopend CORESPO-traject heeft als doel, conform het model voor Governance, Riskmanagement en Compliance, cultuur- en risicodetectie uit te voeren. CORESPO brengt mogelijke ethische risicozones in kaart, zowel op het niveau van de organisatie als van haar verschillende geledingen. Daarbij zijn zeker werkpunten vastgesteld, vooreerst met betrekking tot de geïdentificeerde integriteitsrisico’s, daarnaast wat betreft het volledige procesverloop, de interne terugkoppeling en de communicatie.

Dat gezegd zijnde, het komt er nu op aan om de vastgestelde risico’s te beheren en het ethisch handelen en de conformiteit ervan te waarborgen. Het moet gebeuren aan de hand van gerichte acties. Voor de DGJ kan ik u alvast meedelen dat het eindrapport Respect DGJ in april 2025 aan de vakorganisaties is voorgelegd en dat het concrete actieplan in juni 2025 is gepresenteerd. Ik heb er vertrouwen in dat de uitwerking en opvolging via de geijkte kanalen zal verlopen. Ik zal dat blijven opvolgen.

Ten derde: de IDEWE-onderzoeken van 2019 en 2024 hebben een heel andere finaliteit en beleidskader dan CORESPO. IDEWE opereert immers binnen het wettelijk kader inzake welzijn op het werk en hanteert een andere methodologie en doelgroep. IDEWE meet indicatoren van welzijn en psychosociale belasting, terwijl CORESPO een intern instrument is voor cultuur- en risicodetectie dat meer focust op leiderschap, conflictdynamiek, perceptie van rechtvaardigheid en interpersoonlijke dilemma’s.

De resultaten van het IDEWE-onderzoek van 2024, gevalideerd in de overlegorganen met de vakorganisaties, tonen: een algemene verbetering van de welzijnsindicatoren, een stabilisatie van ongewenst gedrag, betere interpersoonlijke relaties en een daling van signalen van psychosociaal onbehagen. Beide instrumenten, CORESPO en IDEWE, vullen elkaar dus aan, maar mogen niet met elkaar worden verward of rechtstreeks naast elkaar worden gelegd.

Vous m’avez également interrogé sur la confiance que j’ai dans la direction de la police fédérale. Un ministre de la Sécurité et de l’Intérieur doit pouvoir avoir confiance en sa police. Et je peux vous dire que j’ai cette confiance, mais elle n’est pas aveugle. Elle est fondée sur les démarches que la direction entreprend et entreprendra, sur sa volonté de dialogue et sur son engagement à améliorer structurellement le fonctionnement de l’organisation de la police fédérale. C’est une mission quotidienne, qui n’est ni simple ni facile. Des comptes doivent être rendus tant au sein de l’organisation qu’à l’extérieur de celle-ci, tout comme d’ailleurs devant ce Parlement. Nous savons qu’il existe des points sensibles et des points à améliorer. Et nous devons aussi faire confiance à la direction de la police pour s’y atteler avec la détermination nécessaire.

J’en profite pour faire une incise sur les questions de sécurité. Je vous avoue que je ne me suis pas penché sur la question de la marque de la voiture à choisir. La sécurité est un sujet important que nous devons laisser aux services de sécurité – et c’est quelqu’un qui a vécu trois ans entouré de gardes de corps au quotidien qui vous le dit.

Mme Delcourt, messieurs Van Tigchelt et Thiébaut et Mme Daems, vous m'avez posé des questions sur la situation budgétaire de la police.

Ik vertel niets nieuws als ik zeg dat de situatie bij mijn aantreden als minister toch wel verrassend was.

Près de 89 % des moyens sont absorbés par les dépenses en personnel, ce qui limite évidemment fortement les marges pour investir dans les infrastructures, les véhicules, l'équipement et les outils numériques.

Dat moet veranderen. De personeelsmiddelen terugbrengen naar 85 % is een goede ambitie.

L'utilisation de la provision "sécurité", dont on a parlé, permettra notamment d'améliorer le ratio des crédits. Ceux-ci seront utilisés aussi pour couvrir une partie des moyens nécessaires dans le cadre de la réforme en cours, menée par le commissaire général. Certains projets ont déjà retenu mon attention et feront l'objet d'une utilisation cette année, tels que l'investissement dans le matériel de la DSU, le renouvellement de la flotte de véhicules ou encore l'acquisition de matériel informatique.

Donc il y a des carences, c'est une évidence. Comme j'ai déjà eu l'occasion de le dire, dans la situation budgétaire difficile que nous connaissons et qui impose des mesures sévères mais nécessaires, j'ai la chance de pouvoir diriger deux départements, l'Intérieur, globalement exempt d'économies, et la police fédérale, totalement exempte d'économies – et même dotée d'un budget supplémentaire de 450 millions. J'ai même réussi, par une petite pirouette, à récupérer 45 millions de plus pour ce budget.

Ces moyens seront consacrés à mettre la police au goût du XXIe siècle, à la fois dans les moyens dont elle dispose mais aussi dans l'adéquation de ses moyens avec la réalité de la criminalité qui est la nôtre aujourd'hui et qui n'est pas celle d'il y a 25 ans, quand la police intégrée à deux niveaux a été créée dans le cadre de la grande réforme de la police dans notre pays. C'est une tâche qui m'occupe jour et nuit – littéralement – vu l'heure à laquelle on termine les kern pour le moment.

In mijn derde punt kom ik tot de vragen over het strategisch plan voor de federale politie. Op vraag van de minister van Justitie, mevrouw Verlinden, en mijzelf, wordt door de commissaris-generaal en het directiecomité de laatste hand gelegd aan een ontwerp van strategisch plan. Dat is een noodzakelijk initiatief voor de goede werking en coördinatie van een beter gemanagede en meer performante federale politie.

Ik verwijs opnieuw naar de begroting. U weet hoe dat werkt. Ik moet u zeggen dat ik echt verbaasd was toen ik zag dat bijna elk departement zijn eigen budget heeft. Het is bijna onmogelijk om budgetten te transfereren.

C'est vraiment une organisation archaïque, sans parler de la difficulté pour les autorités de la police fédérale de faire des transferts, parfois même de deux personnes d'un service à l'autre, sans devoir se lancer dans des concertations tout à fait impossibles. Il faut aussi pouvoir reconnaître que l'organisation qui a été mise en place au fur à mesure des années ne facilite pas la flexibilité, qui est absolument fondamentale pour un service comme celui de la police fédérale.

Je vous assure que c'est une chose à laquelle j'ai l'intention de remédier. J'insiste un peu parce que je pense que j'aurai besoin de l'appui de cette Chambre et certainement de cette commission pour pouvoir le faire.

Ik kom terug tot het plan. We rekenen erop dat plan te finaliseren en goed te keuren in september 2025.

Het doel van het plan is een duidelijke en ambitieuze visie uit te tekenen voor de ontwikkeling op middellange termijn. Vier thema's zullen aan bod komen, ten eerste, de visie van de federale politie tegen 2030, ten tweede, de uitoefening van de sleutelopdrachten met concrete doelstellingen om de kwaliteit en de impact van de diensten te verbeteren, ten derde, de verbetering van de interne werking, en ten vier, het voorzien in de nodige middelen en de nodige capaciteit.

De ontwikkeling van dat strategisch plan ligt in het verlengde van de opdracht die de commissaris-generaal kreeg bij zijn aanstelling al commissaris-generaal ad interim, met name de continuïteit verzekeren en het management versterken, en de toekomst van de federale politie voorbereiden.

Ik vertrouw erop dat een dergelijk strategisch plan de solide basis kan vormen voor een rationalisering, en vooral de veiligheid van de burger zal dienen.

Het vierde punt gaat over de selectie en de rekrutering.

Pour répondre à Mme Delcourt et à M. Thiébaut, travailler sur de nouveaux engagements est essentiel et la police doit être un employeur moderne et attractif. Et là, on touche à deux points absolument fondamentaux. Il y a un déficit global de 15 % au niveau de la police fédérale, mais avec parfois des déficits beaucoup plus importants dans un certain nombre d'unités. C'est un vrai problème.

Comme j'ai eu l'occasion de le dire à plusieurs reprises, il y a aussi le fait que la police fédérale fonctionne dans le monde d'aujourd'hui. Et dans le monde d'aujourd'hui, recruter des policiers est beaucoup plus difficile au regard de la manière dont le rapport au travail est envisagé. Je n'ai pas de jugement de valeur par rapport à cela; c'est une réalité dans laquelle nous vivons. Mais on est confronté à cette réalité par rapport à un métier de police qui a un certain nombre d'exigences.

J'accorde une grande importance à la recherche de candidats via par exemple des viviers ciblés, à la sélection de ces mêmes candidats, à l'engagement des lauréats et à leur formation. Depuis septembre 2021, une nouvelle procédure de sélection et de recrutement est mise en œuvre. Ses principaux objectifs sont notamment de réduire le délai de sélection à 90 jours – ce que je compte mettre en application extrêmement rapidement – et, compte tenu du marché du travail concurrentiel, d'attirer et fidéliser non seulement des profils généraux mais aussi des profils spécialisés, tels que des experts financiers et des spécialistes de la cybercriminalité pour n'en citer que deux, au moyen de parcours de carrière adaptés.

L'évaluation de cette procédure est toujours en cours mais certains points d'amélioration sont déjà clairs, tels que la nécessité d'une meilleure coordination entre la mobilité interne et le recrutement externe ainsi qu'un besoin d'appui numérique renforcé. Un plan d'action sera élaboré à court terme.

Le plan de personnel "flexible", c'est le mot magique, vise à introduire davantage de souplesse par rapport au tableau organique strict actuellement en vigueur, tel que fixé par l'arrêté royal du 27 octobre 2015. L'objectif est de permettre à la police fédérale d'adapter plus dynamiquement ses effectifs en fonction des besoins, des priorités et des moyens disponibles.

Grâce à un plan stratégique pluriannuel aligné sur les objectifs de l'accord de gouvernement fédéral, le plan de personnel flexible doit créer plus de marge de manœuvre en matière de gestion des ressources humaines. J'attends à cet égard les propositions concrètes de la police fédérale.

La modernisation de la formation policière est un processus de réforme stratégique qui fait partie des engagements pris dans l'accord de gouvernement fédéral. Je souhaite même aller plus loin et aborder non seulement l'enseignement policier mais aussi les formations axées sur la sécurité (protection civile, pompiers, sécurité privée) dans la globalité.

Je crois que j'ai déjà eu l'occasion de dire que je compte organiser au dernier trimestre de cette année une grande table ronde ou un pow-wow – je n'ai pas encore défini précisément le mot – sur l'attractivité de la fonction de police. On doit travailler sur le recrutement, sur la formation, sur la formation continue de notre police et sur ses plans de carrière.

Ce n'est pas simple mais je pense que c'est absolument nécessaire si on veut avoir un vivier suffisant pour pouvoir recruter dans les différents services et permettre cette flexibilité non seulement au sein de la police fédérale mais aussi entre la police fédérale et les zones de police locale.

U merkt dat er nog werk op de plank ligt. Ik ben gemotiveerd en ik hoop op jullie te kunnen blijven rekenen om de vele uitdagingen aan te gaan. Ik dank jullie.

Ortwin Depoortere:

Dank u wel, mijnheer de minister. Zoals men dat in het Frans noemt: noyer le poisson . Het ging hier over het welzijn op de werkvloer, het ging over schrijnende getuigenissen van personeelsleden binnen de federale politie, en we zijn geëindigd bij een strategisch plan en de selectie en rekrutering. Uiteraard zijn de budgetten belangrijk en uiteraard is het personeelsbestand belangrijk, maar dat was niet het onderwerp van mijn vraag – misschien wel van andere collega’s, maar niet van mij.

Mijn pertinente vragen gingen over hoe u reageert op al die aantijgingen, hoe u reageert op het verweer van de commissaris-generaal. En ik vraag niet – en dat zal ook blijken uit mijn motie, die ik straks indien, mijnheer Van Tigchelt – het ontslag van de commissaris-generaal. Ik ben niet bezig met een chasse à l’homme , zoals mijnheer Thiébaut het zegt. En tussen haakjes, mijnheer Thiébaut, u bent verwonderd over de reactie van de grootste politievakbond, het VSOA. U ontwaart zelfs communautaire spoken. Maar ik ben verwonderd dat u en uw partij het opnemen voor de top en de gewone personeelsleden, die schrijnende getuigenissen hebben afgelegd, eigenlijk in de steek laten. Dat verwondert mij alleszins van een zelfverklaarde socialistische partij.

We mogen toch niet vergeten, mijnheer de minister, dat het hier ging over de disfuncties, misschien niet alleen bij de persoon van de commissaris-generaal, maar toch zeker in het management van de federale politie, aan de top van die organisatie. Dat men dat nu probeert te ontkennen of te minimaliseren, tart werkelijk alle verbeelding.

En als u inderdaad spreekt over de personeelstekorten – en die zijn er, dat is duidelijk –, dan weet u ook dat de federale politie steeds meer begint te lijken op een Mexicaans leger: met een zeer vette, dikke top en veel te weinig gewone personeelsleden, te weinig soldaten – als ik het zo mag zeggen – op het terrein.

Het verwondert mij ook vandaag dat sommige collega's blijkbaar de voorgeschiedenis van deze hele malaise vergeten zijn, of toch alleszins – bewust of onbewust – niet vermelden. Ik wil u eraan herinneren dat het CORESPO-rapport dateert van 2023. We zijn intussen meer dan twee jaar verder en nu pas kunnen we de minister hier ter verantwoording roepen, kunnen we de commissaris-generaal ter verantwoording roepen. Meer dan twee jaar hebben we moeten wachten op een antwoord. Ik noem dat – en ik trek die woorden niet terug – een vorm van poging tot onttrekking aan de parlementaire controle, mijnheer Van Tigchelt.

Mijnheer de minister, voor het Vlaams Belang is het duidelijk dat hier ook een zware politieke verantwoordelijkheid in het spel is. Bovendien – en dat is wat we wél vragen in onze motie – kan men niet rechter en partij tegelijk zijn. De klokkenluiders, de schrijnende getuigen en getuigenissen, kunnen momenteel nergens terecht binnen de federale politie, want die is rechter en partij tegelijk. Het was daarom dat wij, als Vlaams Belang, een onafhankelijke en externe doorlichting vragen van de federale politie. Dat zou klaarheid brengen, dat zou objectivering brengen en dat zou ook de ongerustheid en de angstcultuur die er heerst bij klokkenluiders binnen de federale politie, minstens gedeeltelijk kunnen wegnemen.

En ik blijf erbij, we gaan de commissaris-generaal inderdaad in september opnieuw horen. Ik hoop dat we tegen dan ook alle documenten te zien krijgen waarop we recht hebben. Als men openbaarheid en transparantie wil, dan moet men het debat ook ten volle durven voeren, ook aan de kant van het management van de federale politie.

In uw regeerakkoord, mijnheer de minister, beloofde u een doorlichting, maar die zou intern moeten verlopen. Ik ben van mening dat deze doorlichting extern moet worden georganiseerd, gezien de situatie, de vele getuigenissen, de grote malaise en het CORESPO-rapport.

Daarom, mijnheer de minister, heb ik een motie van aanbeveling ingediend.

Matti Vandemaele:

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Ik pleit er zeker niet voor dat de heer Snoeck moet vertrekken. Wel vind ik het rapport en de verhalen waarmee wij worden geconfronteerd veraf staan van het verhaal van de heer Snoeck. Daar zit ruis op. De schriftelijk ontvangen antwoorden zijn onduidelijk. Ze zijn van dezelfde vaagheid als het antwoord dat we tijdens de hoorzitting van de heer Snoeck kregen.

Vertrouwen is toch wel het sleutelwoord, zowel binnen de politie als vanuit de politiek. Of het nu ministers, meerderheid of oppositie betreft, ook wij moeten vertrouwen kunnen hebben in de politietop. In die context blijft een en ander mij tegen de borst stuiten. Op een bepaald moment vermeldde u bijvoorbeeld dat men altijd een beroep kan doen op de procedure voor klokkenluiders. Voor veel dossiers die men bij een superieur wil aankaarten, kan men de klokkenluiderprocedure echter niet gebruiken, aangezien die procedure voor uitzonderlijke gevallen is bedoeld. Daarom blijf ik terugkomen op de kwestie van relaties tussen hiërarchische oversten. Wie een probleem heeft met een leidinggevende en niet terechtkan bij de leidinggevende van het hogere niveau omdat beide leidinggevenden een relatie hebben met elkaar, kan onmogelijk naar de klokkenluidersprocedure worden doorverwezen, want die procedure is daarvoor niet bedoeld. Wie met wie samenwoont of welke persoonlijke banden er zijn, hoef ik niet te weten, maar op zijn minst moet voor gevallen van een hiërarchisch probleem een oplossing worden geboden, zodat dergelijke problemen aangekaart kunnen worden.

U zegt dat u geen blind vertrouwen hebt en dat vind ik goed, want ook wij hebben geen blind vertrouwen. Daarom blijven we aandringen. Hopelijk zal de commissaris-generaal in september iets inschikkelijker zijn, uitvoeriger en meer to the point antwoorden. We hebben immers – en daarin zijn wij allemaal bondgenoten – nood aan een sterke politie, aan een stevige federale politie. Dat kan enkel als er voldoende openheid is.

Ik kijk dan ook uit naar de hoorzitting in september.

Éric Thiébaut:

Merci, monsieur le ministre pour vos éclaircissements, vos réponses et certaines prises de position. Je pense que vous avez été mesuré et plein de bon sens dans votre réponse. Je ne vous frotte pas la manche, mais c'était bien. Je pense que, justement, dans ce genre de dossier, il faut garder une certaine mesure. Et le collègue Van Tigchelt l'a dit, il ne faut pas jeter le bébé avec l'eau du bain, il ne faut pas exagérer.

Je reste en outre persuadé qu'il serait intéressant d'auditionner les syndicats. Je l'ai proposé, mais cela a été refusé. On ne peut pas à la fois s'appuyer sur les dires d'un candidat d'un seul syndicat, et refuser par la suite d'entendre tous les syndicats concernés. C'est quand même un peu bizarre. Je redemanderai donc officiellement au président s'il est possible d'organiser des auditions de toutes les organisations syndicales.

J'entends également parler du Comité P, mais ce dernier peut être saisi à tout moment sur simple dépôt de plainte. Dans ce cas de figure de dysfonctionnement, de harcèlement, de problématiques inacceptables, un policier peut s'adresser à l'AIG, mais on pourrait dire qu'elle est sous l'autorité de la police fédérale. Le Comité P est sous l'autorité du Parlement. Il existe quand même des possibilités pour des lanceurs d'alerte, même à la police fédérale.

Pour revenir à M. Snoeck, il s'est expliqué ici. Il nous a envoyé des explications complémentaires qui n'ont pas l'air de satisfaire à 100 % certains de mes collègues. Il reste selon eux des zones d'ombre. Je pense qu'il faut alors profiter de la prochaine audition qui aura lieu en septembre pour éclaircir les choses. Mais il ne faut pas déjà condamner quelqu'un avant même qu'il ait pu s'expliquer. Je trouve cela un peu dur.

Paul Van Tigchelt:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik kan mij vinden in veel zaken die hier tijdens de replieken zijn aangehaald.

Het gaat om transparantie. Zonder transparantie kan er geen vertrouwen zijn. Transparantie moet dus maximaal worden geboden. Als parlementsleden hebben we een beleidsmatige functie, dus die transparantie kan zonder op individuele dossiers in te gaan. We zijn hier geen rechter, geen tuchtorgaan of iets dergelijks in individuele dossiers.

Ik herhaal ook dat de federale politie uiteraard belangrijk is en zal blijven. Het voorbeeld van Sky ECC is aangehaald, en we kunnen veel andere voorbeelden opnoemen.

Waaraan we in de huidige turbulente tijden vooral nood hebben, is aan een federale politie, een overheid en veiligheidsdienst die, zoals in het Engels wordt benoemd, agile zijn, namelijk wendbaar en in staat om de vele uitdagingen op een performante manier aan te gaan. Daarin speelt het personeel een belangrijke rol. De personeelsleden van de federale politie moeten het tenslotte elke dag doen. Zij maken maken het verschil. Ook daarom zijn transparantie en vertrouwen noodzakelijk.

Alles begint naar mijn mening bij de leiding. Lead by example . De commissaris-generaal moet daarin het goede voorbeeld geven, samen met het DIRCOM.

Mijnheer de minister, we rekenen erop dat u daarop samen met ons blijft toezien in de toekomst, aangezien het te belangrijk is.

Catherine Delcourt:

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour vos réponses, mais aussi pour tous les commentaires qui les ont accompagnées.

J'aime évidemment vous entendre dire que vous êtes motivé. La police fédérale est une structure forte et elle doit le rester.

En tant que parlementaire, au vu des préoccupations persistantes concernant la gouvernance, le climat interne et les moyens alloués, je resterai attentive. Je continuerai à vous interroger

Je suis très heureuse que M. Snoeck puisse revenir en commission pour se soumettre à nouveau aux questions des parlementaires. Rares sont ceux qui viennent une première fois, répondent par écrit et reviennent ensuite. Cela témoigne d’une volonté de partager l’information.

Je suis convaincue que la tête d’une organisation doit être forte, faire preuve d’intégrité, de transparence et de rigueur, y compris sur le plan budgétaire, afin de susciter la confiance. Cette confiance est essentielle au niveau de la sécurité de notre État de droit.

Voorzitter:

Monsieur Dubois, si vous voulez répliquer, je vous donne la parole.

Xavier Dubois:

Je vous remercie, monsieur le président, de me laisser la possibilité de répliquer.

Je tiens, en tout cas, à vous remercier, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je retiens deux thèmes importants que vous avez cités.

Premièrement, vous avez évoqué le bien-être au sein de la police. Bien entendu, vous condamnez tous les risques mis en lumière ainsi que les atteintes potentielles à l’intégrité mentionnées dans ce rapport. C’est une démarche nécessaire.

J’ai également entendu qu’un audit interne a été lancé, ce qui est une bonne chose. Un plan d’action aurait déjà été établi et transmis aux syndicats. Il serait intéressant de pouvoir en prendre connaissance.

Le deuxième thème est celui de la confiance. Vous établissez cette confiance nécessaire, et vous la garantissez, mais il s’agit d’une confiance qui ne doit pas être aveugle. Il est en effet essentiel d’adopter cette posture: une confiance fondée sur les actions en cours et celles à venir.

Je crois que nous l’avons toutes et tous souligné, un point d’attention majeur sera ce fameux plan stratégique, qui est très attendu.

En conclusion, je ne partage pas l'avis selon lequel le commissaire général se soustrairait au contrôle parlementaire. Ce n'est pas le cas. Il a répondu aux questions en commission, il a répondu par écrit, et il reviendra.

Nous attendons avec grande impatience ce plan stratégique pour pouvoir évaluer la manière dont nous mettrons en œuvre la politique souhaitée par le gouvernement.

Brent Meuleman:

Bedankt, voorzitter, dat u mij de kans geeft om ook te repliceren.

Dank u, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Zoals ik in het verleden al heb gezegd, mensen die elke dag hun stinkende best doen om onze veiligheid te garanderen, verdienen het natuurlijk om ook zelf in een veilige omgeving te kunnen werken. In die zin ben ik bijzonder tevreden met uw strenge veroordeling van alles wat te maken heeft met ongepast gedrag, toxisch leiderschap, pestgedrag enzovoort.

Het is goed dat er een audit loopt. Ik denk dat we allemaal de vinger aan de pols zullen houden en dat u dat als minister ook zult doen. Wij zullen in elk geval ons werk doen. Daarom is het goed dat de commissaris-generaal in september opnieuw naar het Parlement komt om de vragen van de parlementsleden te beantwoorden.

U zult in Vooruit een partner vinden om de broodnodige hervormingen uit te voeren.

Moties

Motions

Voorzitter:

Tot besluit van deze bespreking werden volgende moties ingediend. En conclusion de cette discussion, les motions suivantes ont été déposées. Een motie van aanbeveling werd ingediend door de heer Ortwin Depoortere en luidt als volgt: "De Kamer, gehoord de interpellatie van de heer Ortwin Depoortere en het antwoord van de minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken, belast met Beliris, - overwegende dat de malaise bij de federale politie nefast is voor de veiligheid van onze burgers; - overwegende dat een werkplaats waar grensoverschrijdend gedrag welig tiert, werknemersuitval vergroot en de vele openstaande vacatures moeilijk kan invullen; - overwegende dat de strijd tegen georganiseerde misdaad en zware criminaliteit cruciaal is; - overwegende dat persoonlijke belangen van individuele functionarissen de operationele capaciteit van anderen niet mogen hinderen en de hele organisatie niet mogen schaden; vraagt de regering - het welzijn en de veiligheid van agenten, inspecteurs en personeelsleden van de federale politie in het algemeen te verzekeren; - de gebouwen van de veiligheidsdiensten naar behoren te onderhouden; - een externe doorlichting te bevelen van de federale politie; - het Comité P op te dragen de vele klachten van en getuigenissen over wangedrag te onderzoeken; - de machtsposities van betrokkenen waar nodig te herzien; - grondige interne hervormingen voor te bereiden en uit te voeren teneinde een herhaling van wanbeleid alsook wanbeheer te voorkomen. " Une motion de recommandation a été déposée par M. Ortwin Depoortere et est libellée comme suit: " La Chambre, ayant entendu l'interpellation de M. Ortwin Depoortere et la réponse du ministre de la Sécurité et de l’Intérieur, chargé de Beliris, - considérant que le malaise au sein de la police fédérale nuit à la sécurité des citoyens; - considérant qu'un lieu de travail où les comportements inappropriés sont monnaie courante entraîne une augmentation de l'absentéisme et des difficultés à pourvoir les nombreux postes vacants; - considérant qu'il est essentiel de lutter contre le crime organisé et la grande criminalité; - considérant que les intérêts personnels de fonctionnaires individuels ne peuvent pas entraver la capacité opérationnelle des autres fonctionnaires ni porter atteinte à l'organisation dans son ensemble; demande au gouvernement - de garantir le bien-être et la sécurité des agents, des inspecteurs et des membres du personnel de la police fédérale en général; - d'entretenir comme il se doit les bâtiments des services de sécurité; - d'ordonner un audit externe de la police fédérale; - de charger le comité P d'enquêter sur les nombreuses plaintes et les nombreux témoignages concernant des comportements inappropriés; - de revoir, si nécessaire, la situation des personnes concernées au sommet de la hiérarchie; - de préparer et de mettre en œuvre de profondes réformes internes afin d'éviter que des problèmes de mauvaise politique et de mauvaise gestion ne se répètent.. " Een eenvoudige motie werd ingediend door mevrouw Catherine Delcourt. Une motion pure et simple a été déposée par Mme Catherine Delcourt . Over de moties zal later worden gestemd. De bespreking is gesloten. Le vote sur les motions aura lieu ultérieurement. La discussion est close.

Het nationaal natuurherstelplan

Gesteld door

PS Marie Meunier

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 15 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Marie Meunier dringt aan op een ambitieus Belgisch natuurherstelplan naar aanleiding van een VITO-studie die aantoont dat elke geïnvesteerde euro 51 euro oplevert via klimaat-, gezondheids- en economische baten, en vraagt of dit als langetermijninvestering zal worden meegenomen. Minister Crucke bevestigt het economisch en ecologisch belang van herstel (o.a. 30% degradatie ombuigen tegen 2030), maar benadrukt dat uitvoering regionaal bevoegd is (land) en federaal (zee), terwijl zijn dienst wel coördineert via expertencomités en een nationaal biodiversiteitsfinancieringsplan. Kern: natuurherstel als winstgevende noodzaak, maar beperkte federale regie door gewestelijke bevoegdheden.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, nous disposons encore d'un an pour soumettre à la Commission européenne le plan national de restauration de la nature. Plusieurs ONG environnementales appellent à élaborer un plan ambitieux, à la hauteur des enjeux écologiques et sociaux. Cette demande est appuyée par une étude récente de VITO, qui dresse un constat assez alarmant. Elle montre que la restauration de la nature en Belgique serait synonyme de rentabilité économique et sociale: jusqu'à 51 euros de retour pour chaque euro investi, via le stockage du carbone, la protection contre les inondations, la purification de l'eau ou encore les retombées pour la santé publique.

Ces chiffres confirment que la restauration de la nature est bien plus qu'une nécessité vitale, c'est un levier économique et social majeur.

Monsieur le ministre, quelle est votre réaction face à ces conclusions et à l'appel des ONG? Pouvez-vous nous assurer que le plan national de restauration que la Belgique remettra à la Commission intégrera cette logique d'investissements à long terme? Merci pour vos réponses.

Jean-Luc Crucke:

Madame Meunier, l'étude de VITO que vous mentionnez vient confirmer de nombreuses analyses menées à différentes échelles, y compris internationales. Investir dans la nature et sa résilience n'est pas seulement indispensable, c'est aussi un choix judicieux d'un point de vue économique. La restauration des écosystèmes et les solutions fondées sur la nature offrent des réponses efficaces à de nombreux défis environnementaux et sociétaux, tout en permettant d'éviter les coûts élevés de l'inaction ou en se révélant plus avantageuses que certaines solutions traditionnelles.

La restauration de 30 % de toutes les zones naturelles dégradées d'ici à 2030 est un des objectifs majeurs du Cadre mondial pour la biodiversité. Pour y parvenir, la loi européenne sur la restauration de la nature prévoit que les États membres instaurent des mesures de restauration dans au moins 20 % des zones terrestres et 20 % des zones maritimes de l'Union d'ici 2030. Et d'ici 2050, ces mesures devraient concerner tous les écosystèmes nécessitant une restauration.

Je tiens cependant à rappeler que la mise en œuvre de cette loi en Belgique relève des compétences des Régions pour les écosystèmes terrestres et de la compétence de ma collègue Annelies Verlinden pour la mer du Nord. Cela ne m'a pas empêché d'aller à Nice, quand même – et à Rome aussi – pour négocier tout ce qu'il fallait. Mon administration participe au comité national d'experts chargé de mettre en œuvre la loi et d'élaborer un plan national coordonné de restauration de la nature. Elle y apporte son expertise de terrain, afin de contribuer aux efforts nationaux dans le cadre du programme BiodiversiScape et d'accompagner le processus.

Par ailleurs, mon administration coordonne le développement d'un plan national de financement de la biodiversité, dont les résultats devront bénéficier à la mise en œuvre du plan national de restauration de la nature. Désolé de ne pas avoir plus de compétences fonctionnelles en la matière, il faut en laisser un peu aux autres aussi.

Voorzitter:

Wij kunnen dan overgaan naar de eerste samengevoegde vraag over het sociaal klimaatplan.

Ik meen dat het antwoord van de minister zo duidelijk was dat er geen bijkomende vragen waren. Mevrouw Meunier wil echter nog repliceren.

Marie Meunier:

Merci monsieur le ministre pour votre réponse. Nous ne manquerons pas d'interpeller votre collègue la ministre chargée de la Mer du Nord sur le sujet.

Het tijdig indienen van een sociaal klimaatplan bij de Europese Commissie
Het Belgisch sociaal klimaatplan in het kader van het Europees Sociaal Klimaatfonds
De stand van zaken betreffende het sociaal klimaatplan
De stand van zaken betreffende het sociaal klimaatplan
Het Belgische sociaal klimaatplan en de Europese rapportageverplichtingen

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 15 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om ETS2 (CO₂-heffing op gebouwen en transport vanaf 2027) en het uitblijvende Belgisch Sociaal Klimaatplan (deadline 30/06/2025 gemist), dat kwetsbare huishoudens moet beschermen via Europese middelen (€1,66 mjd). Minister Crucke bevestigt dat de federale overheid de coördinatie op zich neemt, maar onderhandelingen over middelenverdeling (tussen gewesten en federaal) en cofinanciering (€600 mjd, nog niet geborgd) lopen nog—doel is indienen tegen 29/07. België steunt ETS2-principe (samen met 17 EU-lidstaten in *non-paper*), maar vraagt prijsstabiliteit en gerichte compensatie (bv. forfaitaire steun voor stookoliegebruikers, fiscale kortingen voor KMO’s), terwijl Vlaanderen al eigen maatregelen (tax cuts, renovatiepremies) trof—kritiek blijft op sociale impact (tot €548/jaar extra voor slecht geïsoleerde huishoudens).

Voorzitter:

De heer Coenegrachts is nog niet aanwezig. Wij zullen hem nog even respijt geven. De heer Ravyts mag de spits afbijten.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, iedereen ligt blijkbaar wakker van ETS2. Ook uw coalitiepartner, de heer Bouchez, ziet plots een gevaar opduiken voor de vele mensen in Wallonië die bijvoorbeeld met stookolie verwarmen. Er is zelfs een schrijven gericht aan de Europese Commissie door een aantal EU-lidstaten. Dat betekent niet dat zij het principe in vraag stellen, maar ze hebben wel vragen en suggesties bij de uitvoeringsmodaliteiten.

Normaal gezien moest u tegen 30 juni 2025 een Belgisch sociaal klimaatplan klaar hebben. U zult me ongetwijfeld een stand van zaken kunnen geven. Ik meen in de plenaire vergadering van enkele weken geleden van u te hebben gehoord dat u tegen 21 juli 2025, dus volgende week, wilde landen. Ik vermoed dat het onderwerp vannacht ook ter sprake is gekomen in de kern, die u net als de kroon wellicht niet zult ontbloten.

Ik probeer niettemin een vraag te stellen. Wat is de stand van zaken?

Mijnheer de voorzitter, ik zal mijn volledige vraag niet aflezen. Hoe zal de verdeling binnen België over de gewesten gebeuren? Is al een autoriteit aangesteld die verantwoordelijk is voor de technische bijstand en de administratieve opvolging van die Europese middelen?

Mijnheer de minister, ik zou echt een oproep aan u willen doen, niet voor mijn partij maar voor de mensen: waak erover dat de sociaal kwetsbaren niet het slachtoffer worden. Kijk naar de Vlaamse regering – ik mag ook eens iets goeds zeggen over de Vlaamse regering, nietwaar mevrouw van Riet? Die heeft niet alleen een taxshift ingevoerd, maar ook een tax cut . Zij compenseert dus ook de mensen die nog met fossiele brandstoffen verwarmen.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, ​dans votre note d'orientation politique, qui a été approuvée récemment, on peut lire que "Le gouvernement fédéral s'en tient quoi qu'il en soit aux objectifs fixés dans le cadre du Green Deal. Au cours de cette législature, je m'engagerai donc pleinement en faveur de la transposition intégrale et de la mise en œuvre équitable de la directive ETS révisée, avec la mise en œuvre du nouvel ETS2 qui débutera pleinement en 2027".

Cette mesure est aujourd'hui remise en cause par des partenaires de majorité, notre collègue vient d'ailleurs d'en citer un. Je renvoie aux échanges en séance plénière ce 10 juillet. De plus, la ministre régionale Cécile Neven a annoncé que la Belgique avait adressé avec 17 autres États membres un non-paper à l'Europe pour demander un report ou des modifications substantielles.

Et il est vrai qu'un problème se pose: c'est le coût pour le citoyen, qui a été chiffré par le Bureau fédéral du Plan. Il est estimé entre 250 et 400 euros supplémentaires en moyenne annuelle. Et, pour ceux qui se chauffent au mazout (c'est le cas de nombreux Wallons), c'est même 548 euros. Et, si le logement est mal isolé, c'est plus cher encore. Les ménages les plus modestes seront donc plus affectés que les autres.

Monsieur le ministre, tout cela démontre la nécessité d'avancer au plus vite, avec des mesures structurelles pour faire baisser la facture des ménages, pour isoler les logements et pour faciliter l'accès aux pompes à chaleur, notamment. Et tout cela démontre aussi l'urgence d'un plan social pour le climat, qui permettrait d'atténuer l'impact pour les ménages les plus vulnérables. Le Plan Social Climat (PSC) aurait dû être remis à la Commission européenne le 30 juin 2025, malheureusement l'échéance a été dépassée.

Quelle est la position du gouvernement fédéral sur la mise en œuvre et l'entrée en vigueur d'ETS2 en 2027? Quel est le contenu du non-paper envoyé à l'Europe? Le gouvernement fédéral a-t-il pris part à cette initiative? Quelle a été la teneur des discussions au sein du gouvernement sur le sujet?

Comment réagissez-vous à l'étude du Bureau fédéral du Plan concernant l'impact sur les ménages? Quelles sont vos mesures pour faire baisser la facture des ménages, en particulier les classes moyennes et les plus vulnérables? Où en est la rédaction du plan social pour le climat?

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, op 30 juni liep de deadline af voor de indiening van het nationaal sociaal klimaatplan bij de Europese Commissie, als sleutelvoorwaarde om middelen uit het Europees Sociaal Klimaatfonds te kunnen benutten. Dat plan moet duidelijk maken hoe we kwetsbare huishoudens en kleine ondernemers zullen ondersteunen in de omslag die hen te wachten staat door de invoering van het emissiehandelssysteem ETS2 vanaf 2027.

Vlaanderen had tijdig zijn luik klaar. Tegelijk bleven knopen op federaal niveau en in de interfederale afstemming onopgelost. Dat leidt tot begrijpelijke vragen op het terrein. Wie neemt de regie op? Welke middelen gaan waar naartoe? En vooral, wie garandeert dat die ondersteuning ook echt bij de mensen terechtkomt die ze het hardst nodig hebben?

Voor mij is het alvast duidelijk: het sociaal klimaatplan moet een hefboom zijn voor structurele maatregelen, zoals renovatieprojecten, duurzame verwarming en toegankelijke mobiliteit, vooral voor wie daartoe vandaag de middelen of mogelijkheden niet heeft.

Is het sociaal klimaatplan inmiddels ingediend bij de Europese Commissie? Zo niet, wanneer verwacht u dat dit alsnog zal gebeuren? Wat zijn de gevolgen van het uitstel voor het verdere traject?

Hoe zit het met de cofinanciering van ongeveer 600 miljoen euro? Kunt u meegeven hoe minstens een gedeelte ervan intussen geborgd is binnen de federale begroting?

Welke concrete maatregelen zal de federale overheid in het kader van het sociaal klimaatplan nemen ter ondersteuning van onze meest kwetsbare huishoudens en ondernemers?

Hoe verloopt de interfederale samenwerking momenteel concreet? Op welke manier bewaakt de federale overheid de samenhang en vooruitgang in dit dossier?

Is intussen duidelijk welke instantie binnen de federale administratie verantwoordelijk wordt voor de opvolging en praktische organisatie van het Sociaal Klimaatfonds?

Jean-Luc Crucke:

Monsieur le président, chers collègues, au-delà des chiffres, l'enjeu fondamental de l'ETS2 réside dans le soutien que nous souhaitons et devons apporter, comme vous l'avez précisé, aux ménages et aux entreprises les plus fragiles. Il est, en effet, important d'avoir à l'esprit que l'impact social de l'ETS2 sera notamment déterminé par l'usage qui sera fait des recettes générées par ce mécanisme. Son avantage est qu'il génère des recettes, qui peuvent ensuite être redistribuées pour accélérer la transition climatique.

De bevoegdheidsverdeling maakt dat de federale hefbomen zich vooral bevinden in de ondernemingsfiscaliteit en de voorziening van directe inkomstensteun aan kwetsbare gezinnen. De Europese Commissie verwacht dat dergelijke maatregelen tijdelijk en regressief zijn en gekoppeld aan structurele maatregelen, zoals renovatiemaatregelen of een betere toegang tot duurzame mobiliteit. Deze structurele maatregelen vallen onder de gewestelijke bevoegdheid. Om mogelijke federale maatregelen voor inkomstensteun af te stemmen op gewestelijke materie is het nodig dat het Overlegcomité eerst beslist over de verdeling van de middelen.

Dans le cadre du Fonds social climat, deux mesures sont sur la table des négociations. La première mesure consiste en une aide directe au revenu énergétique, destinée aux ménages précaires bénéficiant déjà d'un soutien via le Fonds social mazout. Pour les ménages vulnérables qui se chauffent au gasoil de chauffage, au pétrole lampant, au gaz propane en vrac, une allocation forfaitaire annuelle par ménage sera octroyée. Ces ménages seraient identifiés sur la base d'une enquête sociale. En ce qui concerne les ménages précaires utilisant le gaz naturel, généralement soutenus via le Fonds gaz et électricité, un fonds séparé serait mis en place afin de couvrir une partie des factures impayées de gaz. Seule la part de la facture imputable à l'ETS2 serait éligible à cette intervention, sur la base d'un taux fixe correspondant à la hausse induite par l'ETS2 sur la facture.

Les bénéficiaires de cette aide seraient également informés et accompagnés de manière proactive au sujet des autres mesures structurelles mises en œuvre par les Régions afin de maximiser leur accès aux solutions à long terme.

La deuxième mesure fédérale prévoit une augmentation du taux actuel de déduction fiscale thématique en faveur des micro-entreprises vulnérables; cette majoration viserait les entreprises qui relèvent de la définition de l'Union européenne, qui sont particulièrement exposées aux effets de l'ETS2. Le reste des recettes issues de l'ETS2, soit entre 5,4 et 7,6 milliards d'euros pour la Belgique sur la période 2027-2030, sera également mobilisé pour accompagner les ménages et les entreprises dans la transition climatique. L'usage de ces recettes doit encore être discuté au sein du gouvernement.

De deadline van 30 juni is verstreken, maar we doen er alles aan om zo snel mogelijk een Belgisch sociaal klimaatplan in te dienen. Nu de administratieve en technische werkzaamheden zijn afgerond, werken we parallel aan een akkoord over de verdeling van de middelen uit het Sociaal Klimaatfonds en over de beheersstructuur die moet zorgen voor de correcte implementatie, monitoring en rapportering van de geplande maatregelen en investeringen.

Deze maatregelen kunnen pas effectief worden uitgevoerd als er meer duidelijkheid is over de verdeling van de middelen tussen de gewesten en de federale overheid. Deze gesprekken zijn nog steeds aan de gang, maar ik hoop binnenkort tot een akkoord te komen. Ik heb daarover vanavond nog een vergadering. De definitieve vaststelling van het plan zou dan vrij snel moeten plaatsvinden en ik behoud dus de datum van 29 juli.

Bovenop zijn aandelen in de Europese inkomsten zal België zelf een cofinanciering moeten verzekeren die minstens 25 % van de totale kosten van het Belgisch sociaal klimaatplan vertegenwoordigt, te verdelen tussen de gefedereerde entiteiten en de federale overheid in verhouding tot hun aandeel uit het Sociaal Klimaatfonds. De voorfinanciering van de aangenomen maatregelen moet dus ook nog worden bepaald.

Nous espérons qu'un accord en CodeCo pourra être obtenu afin de pouvoir transmettre le Plan Social Climat à la Commission européenne le plus rapidement possible après l'été.

U vraagt of er al een autoriteit is aangesteld die verantwoordelijk is voor de technische bijstand en de administratieve opvolging van het fonds.

De Nationale Klimaatcommissie heeft op 22 april 2025 beslist dat het federale niveau verantwoordelijk is om de rol van bevoegde autoriteit op zich te nemen. Daardoor komt de algemene coördinatie en administratieve opvolging van het fonds, met inbegrip van het opstellen en opvolgen van betalingsaanvragen op basis van behaalde mijlpalen, het overmaken van deze aanvragen aan de Europese Commissie en het doorstorten van de middelen, bij de federale overheid te liggen. De federale overheid zou daarom aanspraak moeten kunnen maken op de middelen uit het Sociaal Klimaatfonds die beschikbaar zijn voor technische bijstand, om de kosten te dekken die gepaard gaan met deze coördinerende functie.

Een andere vraag betreft de rol van de federale overheid in de coördinatie van het plan en de samenwerking met de gewesten. De interfederale samenwerking verloopt goed en wordt binnen de administraties opgevolgd via de werkgroep Sociaal Klimaatfonds van de Nationale Klimaatcommissie. Die werkgroep stemt wekelijks of tweewekelijks af en wordt in haar werkzaamheden ondersteund door het Technical Support Instrument, aangeboden door de Europese Commissie, net als bij negen andere lidstaten. De werkgroep heeft regelmatig overleg met de stakeholders, zowel over de prijsimpact van het ETS2 op kwetsbare doelgroepen als over de impact van mogelijke maatregelen. Politiek overleg vindt plaats op het niveau van de plenaire vergadering van de Nationale Klimaatcommissie. Een sterke governancearchitectuur, met een splitsing van verantwoordelijkheden inzake implementatie, opvolging, controle en audit, zal deel uitmaken van het sociaal klimaatplan.

Er was nog een vraag over wat de mogelijke gevolgen zijn als België de deadline van 30 juni 2025 niet haalt, zowel financieel als juridisch? Er zijn geen juridische of financiële gevolgen als België het Sociaal Klimaatplan niet uiterlijk op 30 juni indient. Het voor België voorziene budget van 1,66 miljard euro blijft ongewijzigd. Het enige gevolg is een mogelijke vertraging in de inwerkingtreding en uiteraard de noodzaak voor de autoriteiten om het implementatieschema zorgvuldig op te stellen, zodat de doelstellingen kunnen worden gehaald en aan de voorwaarden voor het verkrijgen van Europese fondsen wordt voldaan. Dat is echter een kwestie van rigoureuze programmering.

Hoe zit het met de cofinanciering van ongeveer 600 miljoen euro? Kunt u aangeven hoe minstens een gedeelte ervan intussen gebruikt is binnen de federale begroting? Elke entiteit is zelf verantwoordelijk voor het pro rata voorzien van de 25 % cofinanciering van de eigen maatregelen. De grootte van de federale cofinanciering zal dus opnieuw afhangen van het deel dat het federale deel zal toekomen. Dat is nog in onderhandeling. De borging van die middelen is nog niet voorzien in de federale begroting en zal afhankelijk zijn van de uiteindelijke maatregelen. Lidstaten zijn vrij om de cofinanciering te voorzien via de veiling van de inkomsten van ETS2. Indien het federale niveau of een andere entiteit van die mogelijkheid zou gebruikmaken, kan de cofinanciering pas worden verzekerd zodra in de lopende onderhandelingen een akkoord wordt gesloten over de burden sharing .

Quelle est la position du gouvernement fédéral sur la mise en œuvre et l'entrée en vigueur de l'ETS2 en 2027? Le système d'échange des quotas d'émission est une des pierres angulaires de la politique climatique européenne. L'élargissement de ce système au secteur du bâtiment, des transports et de la petite industrie est à cet égard crucial pour atteindre les objectifs de réduction des émissions de gaz à effet de serre déjà convenus par l'Union européenne et les États membres.

Le signal pris qui sera ainsi créé soutiendra des investissements plus durables et rendra, (puisque vous l'avez cité en exemple) les pompes à chaleur, l'isolation des bâtiments ou les véhicules électriques plus attractifs par rapport à leur alternative responsable de l'émission de gaz à effet de serre. Il est, néanmoins, très important que les revenus générés par cette mesure soient redistribués aux ménages et aux entreprises belges afin que la transition se fasse équitablement pour chacun. Les recettes directes pour la Belgique provenant de l'ETS2 sont estimées entre 5,4 et 7,6 milliards d'euros pour la période 2027-2030 en fonction de plusieurs hypothèses dont le prix de la tonne de carbone.

L'accord de coalition stipule que ces ressources seront utilisées pour soutenir la transition des citoyens et des entreprises à travers des mesures et avantages fiscaux. La préparation de la mise en œuvre de l'ETS2 a déjà commencé et se déroule sans accroc. À partir de 2024, les entités réglementées, les distributeurs de carburant fournissent des rapports sur les quantités de carburant mises sur le marché, tandis qu'à partir de 2028, elles devront restituer une certaine quantité de quotas d'émissions pour compenser leur émission et générer en 2027.

En complément du prix carbone européen, nous étudierons la manière de renforcer le signal de prix en faveur des solutions décarbonées, comme mentionné dans l'accord de gouvernement. Le gouvernement favorisera donc la décarbonation de la consommation et recherchera comment concrétiser un signal de prix favorable à l'électricité et aux combustibles neutres en carbone et défavorables aux combustibles fossiles afin de rendre les alternatives bas carbone encore plus attractives.

Quel est le contenu d'un non-paper envoyé à l'Europe? Le gouvernement fédéral a-t-il pris part à cette initiative et quel est l'état des discussions au sein du gouvernement?

La Belgique a signé, avec 17 autres États membres, un non-paper adressé à la Commission européenne concernant l'incertitude liée au niveau des prix futurs et à la volatilité des prix dans le cadre de l'ETS2. Les signataires ne demandent ni de reporter ni de supprimer l'ETS2. Au contraire, ils soulignent que l'ETS2 sera un instrument essentiel pour atteindre les réductions d'émissions dans les secteurs du bâtiment et des transports en combinaison avec d'autres politiques sectorielles et mesures de soutien nécessaires à la décarbonisation de ces secteurs - ce qui fut ma plaidoirie à Copenhague cette semaine.

Par le biais de ce non-paper , les États signataires appellent à garantir les estimations de prix fiables dans le but de prévenir les fluctuations excessives et les hausses soudaines. Cela permettrait la mise en place de politiques d'accompagnement adaptées ainsi qu'un soutien social approprié. Une trajectoire des prix prévisibles et rigoureusement définie est également cruciale pour préserver la confiance du public dans ce mécanisme. Dans ce document, il est donc demandé à la Commission de publier régulièrement des informations afin d'améliorer les prévisions de prix pour l’ETS2. Ces informations, aideront les autorités nationales à mieux planifier leur politique. Les mesures de soutien aideront les consommateurs à anticiper la rentabilité des investissements en bas carbone et amélioreront de manière générale la prévisibilité et l'efficacité du signal prix du carbone.

Ce document propose également d'examiner plusieurs autres mesures complémentaires: le lancement d'enchères anticipées de quotas dès 2026 afin de réduire l'incertitude sur les prix en 2027, un assouplissement des conditions de déclenchement de la réserve de stabilité du marché afin de limiter la volatilité et d'augmenter les volumes libérés par cette réserve en cas de tension sur le marché, la prolongation de la durée de vie de la réserve au-delà de 2031 et enfin, le renforcement des mécanismes de contrôle des prix. Ces mesures sont essentielles car ce sont elles qui permettront une certaine maîtrise de l'évolution des prix du carbone.

Concernant l’étude du Bureau du Plan sur l'impact sur les ménages, j'ai pris connaissance de cette étude évaluant l’impact de l’ETS2 sur les ménages belges, pas sur les microentreprises, sur la base du modèle EUROMOT. Cette étude est une contribution intéressante au débat sur l’ETS2 et sur ses mesures d'accompagnement. Elle contribue à identifier objectivement les types de ménage qui sont susceptibles d'être touchés par ce signal-prix envoyé par l’ETS2 et nous informe, dès lors, sur le type de mesures qui doivent être mises en place afin d'éviter ou de compenser un tel impact et faciliter la transition de ces ménages.

Il s'agit d'un important rappel. Nous devons mettre en place des mesures d'accompagnement solides afin de soutenir les ménages et les entreprises les plus vulnérables à l’ETS2. Plusieurs nuances peuvent, néanmoins, être apportées vis-à-vis des résultats obtenus par le Bureau fédéral du Plan. Premièrement, le prix de l’ETS2 n'est pas encore connu, ce qui empêche évidemment de calculer avec précision son impact réel sur les ménages. Deuxièmement, l'étude se fonde sur les données de consommation énergétique de 2015 issues des enquêtes sur les budgets des ménages. Cela conduit à mon sens à une surestimation de l'impact de l’ETS2, car la consommation actuelle de combustibles fossiles est déjà nettement plus faible en raison des efforts consentis en matière d'efficacité énergétique et d'électrification.

Pour ces raisons, nous nous attendons également à ce que la consommation des ménages continue à diminuer à l’horizon 2030. Troisièmement, ces analyses reposent sur les résultats d’une enquête, laquelle ne constitue pas toujours un outil optimal pour estimer avec précision les consommations énergétiques. Ces trois éléments laissent donc à penser que l’impact d’ETS2 sur la facture énergétique des ménages sera inférieure à l’estimation du Bureau fédéral du Plan, pour un prix donné de l’ETS2.

Enfin, plus important encore, il est également essentiel de retenir que cette étude ne prend pas en considération les mesures fédérales et régionales prévues dans le Plan social pour le climat. Ces mesures ont justement pour objectif d’atténuer de manière significative l’impact financier d’ETS2 sur les ménages vulnérables, tout en leur permettant de participer activement à la transition énergétique.

Kurt Ravyts:

Dank u, mijnheer de minister, voor uw zeer uitgebreid antwoord.

Zoals u hebt herhaald, is er ook het federale luik binnen het Belgisch Sociaal Klimaatfonds, waar het Overlegcomité een belangrijke beslissing moet nemen over de middelen, met een cascade aan gevolgen voor de kwetsbare groepen. Wat doet evenwel de Vlaamse regering? De Vlaamse regering haalt ook nog middelen uit de algemene veiling om een tax cut door te voeren. Ook de middenklasse zal dus door ETS2 worden getroffen. Wij, het Vlaams Belang, zouden daarom ook een extra inspanning willen vragen van de federale regering. Dat zal ons voorstel zijn in de komende maanden.

Marie Meunier:

Merci monsieur le ministre pour cette réponse très complète. Pour notre part, nous serons attentifs aux mesures que vous prendrez pour faire baisser la facture des ménages. J'ai entendu qu'il y avait une réflexion sur les aides à l'installation de pompes à chaleur, etc. Nous ne manquerons pas de revenir avec d'autres questions si nécessaire.

Phaedra Van Keymolen:

Ik bedank de minister voor zijn uitgebreid, volledig en bovendien zeer helder antwoord. Ik hoop dat de deadline gehaald wordt en dat er spoedig een definitief plan beschikbaar is. Ik ben verheugd dat we het eens zijn over de noodzaak van structurele maatregelen. U verwees ook naar de afstemming met de gewesten, wat uiteraard van groot belang is. Uit uw antwoord heb ik begrepen dat die samenwerking vlot verloopt. Hopelijk blijft dat zo.

De aanbevelingen van de Europese Commissie met betrekking tot het Belgische milieubeleid

Gesteld door

PS Marie Meunier

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 15 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Europese Commissie kritiseert België voor onvoldoende klimaatambitie: te hoge fossiele subsidies, trage industriële decarbonisatie en een inefficiënte energiebelasting, waardoor de CO₂-reductie in 2030 (42,6%) onder de vereiste 47% blijft. Minister Crucke erkent de tekortkomingen en belooft een fiscale verschuiving (accijnzen van elektriciteit naar fossiel) en afbouw van fossiele subsidies, in overleg met Financiën, maar vermijdt concrete timing of maatregelen. Hij stelt details over het aangepaste klimaatplan (PNEC) uit tot een latere toelichting, wat bij Meunier twijfels laat over het halen van de EU-doelstellingen. De kernvraag—hoe België de klimaatkloof dicht—blijft onbeantwoord.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, dans ses recommandations annuelles émises le mercredi 4 juin, la Commission européenne s'est montrée particulièrement critique à l'égard de la politique environnementale de la Belgique, pointant plusieurs manquements: des subventions aux énergies fossiles encore trop élevées, une décarbonation industrielle trop lente et une fiscalité énergétique qui ne favorise pas le basculement vers des sources propres.

On le sait, et nous en avons déjà discuté dans cette commission, le Plan national Énergie-Climat (PNEC) de la Belgique se fait attendre depuis longtemps et vous avez annoncé qu'il devrait être prêt pour la rentrée. Mais la Commission souligne que, sur la base de la version provisoire du PNEC que vous lui avez présenté récemment, la Belgique n'atteindra qu'une réduction de 42,6 % de ses émissions de gaz à effet de serre d'ici 2030, ce qui est loin des 47 % initialement exigés.

Monsieur le ministre, quelle est votre réaction face à ces remarques de la Commission européenne et comment entendez-vous agir et au travers de quelles actions concrètes pour adapter le futur Plan national et garantir l'atteinte des objectifs climatiques d'ici 2030?

Jean-Luc Crucke:

Madame la députée, les recommandations de la Commission européenne du 4 juin, notamment ce qui concerne les subventions aux combustibles fossiles, ont retenu mon attention. La Commission a raison.

Sur le plan fiscal, la Commission, comme d'autres institutions internationales, recommande que la Belgique prenne des mesures concrètes pour supprimer les subventions aux énergies fossiles, en particulier dans le secteur du transport et des bâtiments. Elle souligne l'importance d'un transfert d'accises, comme vous l'avez précisé, sur l'électricité vers les énergies fossiles. L'accord du gouvernement prévoit bien d'examiner quelles subventions fossiles peuvent être réduites et dans quels délais réalistes un phasing-out peut avoir lieu sans impact économique négatif.

Concernant le tax shift sur les produits énergétiques, de nombreuses études ont été publiées ces dernières années, et encore très récemment. Je travaillerai avec le ministre des Finances – qui dispose de la compétence principale – pour mettre en œuvre ce tax shift , comme toutes les autres mesures fiscales qui peuvent contribuer à l'atteinte des objectifs climatiques.

Concernant vos questions sur le PNEC, sans vouloir vous offenser, je me permettrai de répondre à ces questions via un état des lieux présenté à l'occasion de la prochaine question, dans lequel vous trouverez toutes les réponses que vous cherchez.

Marie Meunier:

Merci monsieur le ministre pour vos réponses. C'est vrai que notre inquiétude était liée au fait qu'on n'atteigne pas ces 47 %. J'entends que vous y travaillerez avec votre collègue. J'espère sincèrement que ce minimum exigé sera atteint parce que c'est important. Nous y serons évidemment attentifs, et j'attendrai les réponses relatives au PNEC que vous apporterez aux collègues d'ici quelques minutes.

De voortgang van en het tijdpad voor het Nationaal Energie- en Klimaatplan
Het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP)
Het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP)
Het bij de Europese Commissie in te dienen Belgische NEKP
Het Belgische Nationaal Energie- en Klimaatplan en de implementatie ervan

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 15 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België moet tegen 21 juli een geactualiseerd Federaal Energie- en Klimaatplan indienen en het complete nationale PNEC uiterlijk eind september bij de EU inleveren om een bindende 47%-reductie van broeikasgassen tegen 2030 (vs. 2005) te halen. Vlaanderen mikt op 40% (tegen de vereiste 47%), terwijl Wallonië en Brussel dichter bij 47% zitten; de federale overheid ondersteunt met maatregelen (fiscaliteit, mobiliteit, kernenergie) maar geen eigen cijferdoel. Coördinatie tussen gewesten en verdeling van emissiekosten (ETS, CBAM) blijven knelpunten, met politieke onderhandelingen nodig na september om eventuele tekortkomingen aan te pakken. Strategische afstemming voor toekomstige plannen (2031-2040) wordt urgent geacht om de Belgische institutionele vertragingen te overwinnen.

Voorzitter:

M. Cornillie et Mme Eggermont étant absents, je donne la parole à M. Ribaudo.

Julien Ribaudo:

Bonjour, monsieur le ministre. Je suis content de vous voir. Cela faisait longtemps que je n'étais plus venu dans cette commission vous poser une question.

En novembre dernier, la Commission européenne a ouvert une procédure d’infraction contre la Belgique en raison du retard pris dans la remise de son Plan national é nergie-Climat (PNEC). Après avoir déjà manqué plusieurs échéances, vous vous êtes engagé, lors de la séance plénière du jeudi 3 juillet, à le déposer avant le 21 juillet. Ce PNEC est essentiel pour garantir notre contribution à l’objectif européen de réduction de 55 % des émissions de gaz à effet de serre d’ici 2030, notamment dans des secteurs clés tels que le transport, le bâtiment et l’agriculture.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous confirmer que cette nouvelle échéance sera bien respectée? Quels sont les engagements chiffrés en matière de réduction des gaz à effet de serre que vous vous êtes fixés, et pour quelle échéance? Comment comptez-vous concrétiser ces objectifs?

Kurt Ravyts:

Op 6 juli bereikte de Vlaamse regering een akkoord over een geactualiseerd Vlaams Energie- en Klimaatplan. Er verschuiven voor 362 miljoen euro aan Vlaamse heffingen uit de elektriciteitsfactuur naar de aardgas- en stookoliefactuur, een taxshift in feite. Echter, om te voorkomen dat mensen die op gas verwarmen, de dupe worden, komt er een extra verlichting van hun elektriciteitsfactuur, zodat de totale energiefactuur voor hen min of meer - dat zal nog moeten blijken; ik geloof er niet veel van - ongewijzigd blijft.

Vlaanderen zit daarmee aan een daling van 40 % tegen 2030. Om Europa tegemoet te komen, zou de ambitie eigenlijk op een daling van 47 % moeten liggen. Toch reageerde u, mijnheer de minister, positief. U had het over een belangrijke maatregel. Uw voorgangster, een zekere mevrouw Khattabi, stelde al in 2021 en bleef dat sindsdien herhalen dat we, als we emissierechten moeten betalen en dus niet de door Europa vastgelegde cijfers halen, we over de verdeling van de factuur zullen moeten onderhandelen.

Hoe ver staat het met de federale bijdrage in het licht van het geactualiseerde NEKP, dat tegen 21 juli rond moet zijn?

Klopt het dat het definitief plan in september bij de Europese Commissie wordt ingediend?

Hoe reageert u op de kloof tussen de doelstellingen van het Vlaamse plan en die van de plannen van Wallonië en van Brussel, die in de niet-geactualiseerde versie wel tegen -47 % aanschurken. Wordt er nu met het oog op een intra-Belgisch akkoord gewerkt aan die verdeling van de factuur van de emissierechten? Wordt er rekening gehouden met de geactualiseerde versie? Hoe stelt u zich ter zake strategisch politiek op?

Jean-Luc Crucke:

Monsieur le président, je répondrai aux questions de Mme Meunier par la même occasion.

Chers collègues, les dernières semaines, des discussions intensives et constructives ont eu lieu avec les partenaires gouvernementaux sur la mise à jour du Plan fédéral é nergie-Climat (PFEC), c'est-à-dire la partie fédérale du PNEC. Cette mise à jour est en cours de finalisation. Ceci nous permet de nous inscrire entièrement dans le rétroplanning réaliste que nous avons soumis et présenté à la Commission européenne en mai dernier et que j'ai évoqué à plusieurs reprises au Parlement. Je vous confirme que le document sera bien présenté au gouvernement le 18 juillet.

We doen dus al het mogelijke om het Federale Energie- en Klimaatplan voor 21 juli in te dienen, zodat er voldoende tijd is om tegen eind september de respectieve bijdragen te integreren in een Nationaal Energie- en Klimaatplan. Wat het nationale plan betreft – waaraan nog enkele weken werk en politieke onderhandelingen tussen de gewesten en de federale overheid voorafgaan, nadat de bijdragen van alle entiteiten zijn ontvangen – hebben we ons er dus toe verbonden om het tegen eind september in te dienen. Dat heb ik deze week nog bevestigd aan commissaris Hoekstra. Dat was overigens niet in Kopenhagen, maar in Aalborg.

En preuve de bonne foi et d’avancement de nos travaux, nous enverrons les parties distinctes, sans compilation, à la Commission durant l’été. C’est ce que j’avais également promis au commissaire Hoekstra et il l’avait parfaitement bien compris. Il était d’ailleurs satisfait que nous puissions respecter les procédures, tel qu’annoncé.

Les négociations sur le PNEC sont menées conjointement avec le ministre de l’Énergie. C’est un exercice d'équilibre parfois délicat, dans lequel le projet de plan déjà transmis à la Commission européenne en novembre 2023 est amendé au regard des politiques et mesures de l’accord de gouvernement 2025-2029, qui contribue à la réalisation des objectifs en matière d’énergie et de climat.

Dans le contexte géopolitique actuel, face à la position concurrentielle de notre économie et à l’impact croissant du changement climatique, il est essentiel de trouver les équilibres. Il convient de protéger la compétitivité des entreprises tout en mobilisant des leviers fédéraux pour réaliser les objectifs climatiques et soutenir les ménages et les PME dans cette transition. J’ai eu plusieurs échanges enrichissants avec la Commission européenne sur l’état d’avancement du dossier. J’ai également échangé avec la ministre flamande Melissa Depraetere sur les politiques et mesures fédérales supplémentaires prévues dans l’accord de gouvernement et leur mise en œuvre pour que la Belgique atteigne l’objectif – contraignant, je le rappelle – d’une réduction de 47 % d’ici 2030 par rapport à 2005.

En lien avec le PNEC, il faudra également entamer rapidement les discussions sur la répartition des revenus issus des systèmes ETS, du mécanisme d’ajustement carbone aux frontières (MACF-CBAM) et du Fonds social pour le climat, en vue d’un accord sur l’ensemble dans les meilleurs délais. Je veillerai donc, à cet égard, à l’utilisation intégrale de ces moyens pour mettre en place une politique climatique ambitieuse, en application de l’accord de gouvernement qui précise que l ’autorité fédérale se réunit avec les Régions pour discuter notamment de la répartition des bénéfices (recettes des systèmes ETS, CBAM et Fonds social pour le climat). Ces recettes seront exclusivement affectées au financement de mesures visant à la lutte contre le changement climatique et à la compensation des efforts consentis par les citoyens et les entreprises à cet égard.

En ce qui concerne le renforcement de la coordination intergouvernementale en matière d’énergie et de climat, il s’agit d’un point d’attention pour le développement du prochain PNEC 2031-2040, sur lequel je plancherai dès que possible. J’entamerai ainsi rapidement les discussions à ce sujet avec mes collègues des Régions, afin de tenter d’établir un calendrier et des objectifs clairs en la matière, de développer une nouvelle méthodologie et de rendre le processus plus efficient.

Soyez assurés que cela fait partie de mes priorités. La politique climatique ne peut continuer de souffrir du contexte institutionnel belge, j’en suis convaincu. Nous devons pouvoir être plus réactifs, plus cohérents et plus intégrés.

Wat zijn de gekwantificeerde toezeggingen in termen van broeikasgasreducties en tegen wanneer? Hoe zal ik die doelstellingen bereiken? In het algemeen kunnen we twee onderdelen onderscheiden bij de vermindering van de uitstoot om de Europese doelstelling van -55 % te behalen. Het eerste onderdeel betreft het Emissions Trading System (ETS), dat op Europees niveau wordt geregeld en waarvoor de lidstaten zelf geen specifieke reductiedoelstellingen hebben. Het tweede onderdeel betreft de niet-ETS-sectoren, waaronder ook sectoren die onder het nieuwe ETS vallen, ETS2. Hiervoor heeft elke lidstaat wel een individuele bindende doelstelling. Voor België betekent het een uitstootreductie van 47 %.

De federale regering heeft zich niet verbonden aan een cijfermatige doelstelling. Emissies zijn territoriaal en worden daarom op regionaal niveau berekend. De regering wil de gewesten echter ondersteunen bij het realiseren van die reductie door gebruik te maken van de hefbomen die op federaal niveau beschikbaar zijn. Dat zijn fiscaliteit, mobiliteit en het spoor, steunmaatregelen voor energie-efficiëntie, productnormen, het gebruik van hernieuwbare energie in het vervoer, de geleidelijke afschaffing van subsidies voor fossiele brandstoffen, alsook de invoering van faciliterende maatregelen, bijvoorbeeld de versterking van het elektriciteitsnet, het opzetten van een kader voor waterstof, en de uitwerking van een strategie voor duurzame financiering. Ook het decarboniseren van de elektriciteitsproductie, bijvoorbeeld via kernenergie, faciliteert en versnelt elektrificatie. Het plan omvat ook een reeks maatregelen die meer specifiek betrekking hebben op gebouwen, het wagenpark en federale overheidsopdrachten.

Sinds enkele weken vinden intensieve en constructieve besprekingen plaats met de regeringspartners om te bepalen hoe ver we kunnen gaan in die verschillende domeinen. Pas na de integratie van het federale plan en de gewestelijke plannen zal blijken of België de bindende doelstelling zal halen om de emissies tegen 2030 met 47% te verminderen ten opzichte van 2005.

Indien dat niet het geval is, zullen we de besprekingen moeten hervatten, niet alleen op federaal niveau, maar ook met de gewesten, om de plannen zo snel mogelijk te versterken, zelfs als we het plan, zoals gepland, eind september indienen.

U vraagt vervolgens naar mijn reactie op de kloof tussen enerzijds de doelstellingen van het Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP) en anderzijds de plannen van Wallonië en Brussel, die wel dicht in de buurt van de -47 % komen. Momenteel werken we aan een intra-Belgisch akkoord over de verdeling van de kosten voor de betaling van de emissierechten. Zoals hierboven uiteengezet, overleggen we met Vlaanderen over de federale maatregelen. We hebben daarentegen geen officieel zicht op de manier waarop Vlaanderen zijn doelstellingen zal behalen of niet. Bijgevolg zullen we pas een oordeel kunnen vellen wanneer we over de nationale projectie beschikken, namelijk in september.

Dan zullen we bekijken welke stappen nodig zijn en hoe we samen met de gewesten onze maatregelen kunnen versterken.

Julien Ribaudo:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Le rétroplanning sera respecté. C’est une très bonne nouvelle. Nous avons bien noté les prochaines échéances. Nous ne manquerons pas de revenir vers vous en septembre prochain.

Kurt Ravyts:

Ik dank u voor uw lang en uitgebreid antwoord. Het was verhelderend. Wij zullen tot september moeten wachten om te zien op welke manier een en ander in het geïntegreerde verhaal voor de dag komt. Er zal daarna nog een hartige politieke discussie moeten plaatsvinden, ook met Vlaanderen en de andere gewesten.

De nieuwe EU-koolstoftaks die gezinnen 250 tot 400 euro per jaar zal kosten
De sociale en economische haalbaarheid van ETS2
De koolstoftaks
De impact van de EU-koolstoftaks en ETS2 op gezinnen en economie

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 15 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De invoering van ETS2 (EU-koolstoftaks vanaf 2027) dreigt Belgische gezinnen 250–400 euro/jaar extra te kosten door stijgende prijzen voor brandstoffen (aardgas +16%, stookolie +21%, benzine/diesel +10-11%), met zware gevolgen voor lagere inkomens, slecht geïsoleerde woningen en kmo’s. De minister bevestigt de plannen—inkomsten (5,4–7,6 mjd euro tot 2030) moeten de transitie financieren—maar kritiek blijft: het Sociaal Klimaatfonds (1,66 mjd) is ontoereikend, alternatieven (isolatie, openbaar vervoer) ontbreken, en Europa weigert uitstel ondanks brede vraag daartoe. Oppositie eist afschaffing of volledige compensatie ("*nul euro meerkost*"), wijst op energiearmoede en economische schade, terwijl de minister herverdeling van ETS-gelden als oplossing naar voren schuift—zonder concrete maatregelen om de lasten te verzachten. De sociale en politieke weerstand groeit, met vragen bij de haalbaarheid en rechtvaardigheid van de klimaatplannen.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, u liet daarnet nog uitschijnen dat het klimaatbeleid economisch voordelig zou zijn voor onze gezinnen en voor onze bedrijven. Uit een impactanalyse van het Federaal Planbureau blijkt echter dat Belgische gezinnen 250 tot 400 euro per jaar extra zullen moeten betalen door de invoering van ETS2, de koolstoftaks van de Europese Unie, vanaf 2027.

Dat zal leiden tot duurder aardgas, tot duurdere stookolie, tot duurdere benzine en tot duurdere diesel. Vooral de verwarming van woningen zal volgens het Planbureau duurder worden. Stookolie wordt 21 % duurder, aardgas 16 % duurder, en de prijs van diesel en benzine stijgt respectievelijk 10% en 11 %.

Zoals helaas vaak het geval is, zullen huishoudens met een laag inkomen, gezinnen die verwarmen met stookolie, alleenstaanden en eenoudergezinnen het zwaarst getroffen worden. Ik geef één voorbeeld. Als een gezin woont in een slecht geïsoleerde woning die wordt verwarmd met aardgas en rijdt met een wagen op gewone brandstof, zou dat per jaar tot 375 euro extra moeten betalen.

Mijnheer de minister, mijn vraag is heel eenvoudig wat uw reactie daarop is. Welke maatregelen zult u nemen op ervoor te zorgen dat de meerkosten waarvan sprake herleid worden tot nul euro? Dat vind ik niet meer dan logisch, hoewel ik de lat in uw ogen daarmee misschien hoog leg.

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, Donald Tusk zei in het Europees Parlement dat we goed moeten nadenken over de snelle invoering van ETS2, want als de energieprijzen blijven stijgen, zal de politieke impact rampzalig zijn.

Vanaf 2027 moeten leveranciers een CO 2 -prijs betalen op huisbrandolie, aardgas, benzine en diesel, waarmee ik deels herhaal wat de collega daarnet zei. Immers, wie draait op voor de kosten? De consument, zo zegt het Federaal Planbureau, dat jaarlijkse meerkosten tot 400 euro per gezin voorspelt. Daarnaast treft ETS2 ook de economie en bedrijven en heeft ETS2 een aanzienlijke sociale impact.

Meerdere lidstaten vragen uitstel of hertekening. Het Sociaal Klimaatfonds voorziet in 1,66 miljard euro steun voor kwetsbare huishoudens, maar dat bedrag volstaat niet.

Voor bedrijven is er nauwelijks iets voorzien.

Klimaatbeleid is noodzakelijk. Onze fractie staat er ook helemaal achter. Het moet echter sociaal en economisch haalbaar blijven. De competitiviteit van onze bedrijven en van onze kmo’s is daarbij primordiaal.

Bijkomend riskeert België dure juridische stappen van de Europese Commissie wegens het niet tijdig omzetten van eerdere klimaatregels, zoals de regel van het reeds in werking getreden ETS.

Het regeerakkoord bepleit een inclusieve en rechtvaardige transitie. De overheid moet de burgers en bedrijven ondersteunen in hun vergroening en mag de energiearmoede niet verergeren.

Wordt dat alles echter niet veel te duur voor de burgers of voor de overheid? Dat roept vragen op.

Mijnheer de minister, hoe ziet u de implementatie van ETS2 in onze maatschappij verlopen?

Welke extra beleidsmaatregelen behalve het Sociaal Klimaatfonds neemt u om te zorgen voor inclusie en transitie voor alle burgers en bedrijven?

Hebt u al Europese signalen opgevangen van de massale vraag om uitstel of een hertekening? Meent u dat extra druk zetten op de Europese Commissie een oplossing kan zijn?

Het Europees Hof van Justitie klopt aan de deur. Welke stappen zet u om de klimaatrichtlijnen, zoals de ETS-richtlijn, waaraan wij al jaren niet voldoen, om te zetten? Hoe reageren we daarop?

Julien Ribaudo:

Monsieur le ministre, nous avons déjà abordé le sujet de l’ETS2 aujourd’hui, mais également lors de nos dernières discussions.

En 2027, une taxe carbone devra être introduite, conformément à la décision prise il y a deux ans par le Parlement européen dans le cadre de la réforme du système d’échange de quotas d’émission (ETS).

L’accord de majorité fédérale prévoit que le gouvernement étudiera l’impact de la mise en œuvre de ce système ETS2. Cet impact a été récemment calculé par le Bureau fédéral du Plan, qui estime que cette mesure entraînerait une forte hausse des coûts pour les ménages, comprise entre 250 et 400 euros par an.

Le ministre des Finances a indiqué que le système ETS2, qui prévoit cette taxe carbone, doit encore être discuté au sein du gouvernement fédéral. En Région wallonne, la ministre MR du Climat a évoqué la possibilité d’un report de cette taxe carbone.

Monsieur le ministre, que pensez-vous des estimations du Bureau fédéral du Plan? Confirmez-vous ces chiffres et un coût qui pourrait varier entre 250 et 400 euros? Souhaitez-vous un report, voire une annulation, de la mise en œuvre de cette taxe carbone? Quel mécanisme de soutien est-il actuellement sur la table? Compensera-t-il les surcoûts générés par cette taxe, tant pour les personnes les plus vulnérables que pour l’ensemble de la classe travailleuse?

Jean-Luc Crucke:

Chers collègues, concernant les questions relatives au rapport du Bureau fédéral du Plan et aux mesures prises, ainsi qu’au rapport et au non-paper d'ETS2, je pense avoir répondu à vos interrogations lors de mes précédentes interventions sur le Plan social pour le climat. Je vais essayer de ne pas me répéter.

Hoe ziet u de implementatie van ETS2 in onze maatschappij? De voorbereiding van de invoering van ETS2 is al begonnen en verloopt voorspoedig. Vanaf 2024 moeten de gereguleerde entiteiten, dus de brandstofdistributeurs, rapporteren over de hoeveelheden brandstof die zij op de markt brengen. Vanaf 2028 zullen zij een bepaalde hoeveelheid emissierechten moeten inleveren ter compensatie van hun uitstoot van 2027.

Welke extra beleidsmaatregelen, naast het Sociaal Klimaatfonds, neemt u om te zorgen voor inclusie en transitie van alle burgers en bedrijven met betrekking tot ETS2? De inkomsten die ETS2 genereert, zijn een essentieel instrument om de klimaattransitie in België te versnellen en sociaal rechtvaardig te maken. De rechtstreekse inkomsten voor België uit ETS2 worden geschat tussen de 5,4 en 7,6 miljard euro voor de periode 2027-2030. In het regeerakkoord staat dat de federale overheid rond de tafel gaat zitten met de gewesten over de verdeling van onder andere de lusten, de inkomsten van het ETS-systeem en het Sociaal Klimaatfonds. Die inkomsten zullen uitsluitend gebruikt worden om maatregelen te financieren om de transitie te begeleiden voor burgers en ondernemingen. De federale overheid zal de komende weken en maanden moeten beslissen hoe die inkomsten gebruikt zullen worden.

De combinatie van een koolstofprijs en een herverdeling van de inkomsten zou zorgen voor een rechtvaardige bijdrage van iedereen aan de kosten van de emissiereductie. Gezinnen en bedrijven die investeren in klimaatvriendelijke alternatieven, zoals warmtepompen, vermijden de koolstofprijs en worden ondersteund via de ETS2-inkomsten. Gezinnen en bedrijven die nog niet investeren, zullen de koolstofprijs betalen, maar ontvangen ook ondersteuning voor die extra kosten.

Door de ETS2-middelen kunnen investeringen en gedragsaanpassingen, zoals minder de wagen nemen en niet gebruikte ruimtes in huis minder verwarmen, op dezelfde manier gestimuleerd worden, in tegenstelling tot subsidies voor specifieke investeringen. Daarnaast is het van essentieel belang dat we werk maken van aanvullende maatregelen die inspelen op andere barrières die klimaatvriendelijke investeringen en gedrag in de weg staan. Het is ook bijzonder belangrijk om helder en juist te communiceren met de gezinnen en bedrijven. Mijn administratie is actief in overleg met haar federale gewestelijke tegenhangers om een dergelijke communicatie-inspanning op te zetten en te coördineren.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, de talloze mensen die jarenlang werd wijsgemaakt dat ze zich het best met gas konden verwarmen, worden daar nu financieel voor gestraft. Het beleid in dit land is werkelijk wraakroepend.

De nieuwe koolstoftaks zal de levensstandaard van talloze mensen doen dalen. Ze zal velen in armoede storten. De nieuwe koolstoftaks zal onze bedrijven en gezinnen, die het vaak nu al moeilijk hebben, failliet doen gaan of doen verhuizen, en dat allemaal, zoals ik daarnet heb gezegd, voor een temperatuurdaling van welgeteld nul graden Celsius. Mijnheer de minister, ik zal dus blijven herhalen dat u moet stoppen met die CO 2 -hysterie. Kom op voor onze gezinnen, onze bedrijven, en zorg ervoor dat die koolstoftaks wordt afgevoerd.

Katrijn van Riet:

Mijnheer de minister, ik wil u bedanken voor uw antwoord, maar bij wijze van repliek geef ik u gewoon een voorbeeld. Ik was nog niet zo lang geleden werkzaam bij een bedrijf, in een internationaal team. In januari 2024, dus nog niet zo heel lang geleden, moest elk teamlid verantwoorden welke ecologische maatregel hij in zijn privéleven had genomen. Twee van mijn toenmalige collega's, beiden wonend in de Europese Unie, verklaarden zo fier als een pauw verklaarden: “Wij hebben een gastank in onze tuin geplaatst, une citerne pour le gaz dans le jardin .” Die tank moet dan nog worden gevuld door leveringen met een vrachtwagen, maar op die manier konden ze eindelijk ophouden met het gebruik van kolen waarmee ze voordien hun huis verwarmden. Ik trok grote ogen, want in België mogen we bijna niet meer op gas verwarmen. Inwoners van de Europese Unie zijn dus blijkbaar zo fier als een pauw dat ze eindelijk een gastank in de tuin konden plaatsen.

Mijnheer de minister, ik sta absoluut achter het klimaatplan van de Europese Unie, maar soms vraag ik me echt af waarmee we bezig zijn.

Julien Ribaudo:

Monsieur le ministre, lors de la dernière salve de questions, vous nous avez dit que le rapport du Bureau fédéral du Plan est une contribution au débat. Je ne suis pas d'accord. C'est le cœur du débat. Le rapport dit clairement, à l'instar de ce que disaient déjà plusieurs études auparavant, qu’avec l'extension du marché carbone, avec cette taxe carbone, ce sont les citoyens qui vont payer la facture, et ce sera inefficace pour assurer la transition. Vous venez de confirmer que la taxe carbone arrive. Pour vous, c'est même un outil essentiel. Disons les choses très clairement: les déclarations du MR à la Région ou, ici, en séance plénière, c'est du théâtre! Il n’y aura ni report, ni suppression de cette taxe. Vous reconnaissez que cette mesure aura un impact social. Mais toutes les recettes dont vous parlez, ces milliards, d'où viendront-ils? De la poche des gens pendant que les géants de l'énergie continueront de se gaver parce qu'ils répercuteront les coûts sur nos factures. Vous dites que si nous ne nous occupons pas du climat, il s'occupera de nous. Je vous suis. Vous dites que le coût de l'inaction sera beaucoup plus élevé que celui de l'action. Je vous suis également. Mais je ne vous suis pas lorsque vous faites porter la transition sur les ménages tout en reportant les investissements dans les énergies renouvelables et en coupant dans les investissements dans les transports en commun. Selon vous, cela va pousser les gens à prendre moins la voiture, à moins se chauffer. Mais ce n'est pas parce qu'ils paieront plus pour se déplacer ou pour se chauffer, qu’ils consommeront moins. Au contraire, ils devront continuer à se chauffer et à aller travailler. Il nous faut des alternatives sociales et des investissements publics pour isoler les logements, pour des transports en commun efficaces et gratuits, et pour de l'énergie beaucoup moins chère. Il faudra protéger les plus vulnérables. Mais il ne faut pas se tromper, l’ETS2 touchera toute la population, toute la société. Et c'est la raison pour laquelle nous continuerons – nous, le PTB – à nous battre pour que cette taxe injuste soit retirée.

Het al dan niet sturen van een delegatie naar de VN-klimaattop

Gesteld door

VB Sam Van Rooy

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 15 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Vlaams Parlement boycot de COP30-klimaattop in Brazilië (2025) omwille van milieuschade en onverantwoorde kosten, maar de federale regering blijft deelnemen, ondanks kritiek op de hypocrisie en inefficiëntie van dergelijke toppen. Minister Crucke belooft wel een 40% kleinere delegatie (minder ministers, meer jongeren) en een vermindering van de ecologische voetafdruk, hoewel Brussel hierin niet meegaat. Van Rooy (kritisch) noemt de top een "klimaatcircus" dat burgers enkel extra belast zonder tastbare resultaten. De discussie eindigt onopgelost, met groeiende publieke verontwaardiging over de kosten en nut van klimaattoppen.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, misschien sluit ik af met een positieve noot. Dat zal van u afhangen.

Als het goed is, zeg ik het ook. Het Vlaams Parlement stuurt in 2025 geen delegatie naar de VN-klimaattop die in november 2025 plaatsvindt in Bélem, een Braziliaanse stad in het Amazonegebied. De top veroorzaakt zelf te veel milieuschade en de kosten zijn naar verluidt niet te verantwoorden.

Mijn vraag aan u is dan ook evident. Volgt de federale regering dat goede voorbeeld? Of zal ze toch een delegatie sturen naar de VN-klimaattop? Zo ja, kunt u dan toelichten wie daar precies aanwezig zal zijn en welke kosten daaraan zijn verbonden?

Jean-Luc Crucke:

U hebt in het regeerakkoord en in mijn beleidsnota kunnen lezen dat de federale regering zich engageert in de strijd tegen de klimaatverandering in overeenstemming met de afspraken van het Akkoord van Parijs.

De VN-klimaatconferentie COP30 speelt daarin een belangrijke rol. België kan het zich niet veroorloven om afwezig te blijven op een belangrijke multilaterale vergadering zoals de COP30. Zelfs als de Europese Unie met één stem spreekt op de COP, is het wel degelijk belangrijk dat wij de belangen van ons land kunnen verdedigen op nationaal en internationaal niveau. De federale regering zal dus inderdaad actief deelnemen aan de delegatie die ons land naar de COP30 stuurt.

Ik kan u wel melden dat ik samen met de gewestelijke collega's en op mijn initiatief bekijk op welke manier we de ecologische voetafdruk van de jaarlijkse internationale conferenties en van onze delegaties die daaraan deelnemen, aanzienlijk kunnen beperken: met minder ministers, minder medewerkers, maar meer jongeren en met een kleinere, efficiëntere COP-delegatie die opnieuw gericht is op haar primaire taak, namelijk het klimaat. Ik heb een algemene vermindering van de delegatie met bijna 40 % voorgesteld.

Zoals daarnet aangegeven, hebben mijn Vlaamse en Waalse collega's daarmee al ingestemd. Ik betreur ten stelligste dat dat niet het geval is voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en hoop dat mijn Brusselse collega's zich alsnog bij onze doelstelling zullen aansluiten.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, steeds meer mensen in dit land zijn de spilzucht van de overheid meer dan beu. De zoveelste klimaattop is, zoals we weten, een decadent en vervuilend en dus hypocriet klimaatcircus waar niets goeds uit voortkomt. Integendeel, politici en beleidsmakers worden er opgejut om burgers en bedrijven nog meer financieel uit te persen, zogenaamd om het klimaat te redden.

De belastingbetaler moet dus betalen voor een hypocriet klimaatcircus, waar nota bene wordt beslist dat diezelfde belastingbetaler nog niet genoeg betaalt voor de CO ₂ -waanzin. Mijnheer de minister, laat de zomer er overgaan en hopelijk begrijpt u dan hoe boos steeds meer mensen daarover worden.

Voorzitter:

Met die positieve noot kan ik de minister bedanken voor zijn komst, en uiteraard ook de vraagstellers. Tot een volgende vergadering. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 16.04 uur. La réunion publique de commission est levée à 16 h 04.

De accijnsverlaging voor elektriciteit
De koolstoftaks
De taxshift om elektriciteit goedkoper te maken met het oog gericht op de transitie
Belastingmaatregelen voor energie en klimaat.

Gesteld aan

Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)

op 10 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de koolstoftaks (ETS2) en de vraag of de opbrengst moet leiden tot een *taxshift* (belastingverschuiving van elektriciteit naar fossiele brandstoffen) of een *taxcut* (pure lastenverlichting op elektriciteit). Coenegrachts (N-VA) en Dubois (PS) dringen aan op snelle verlaging van accijnzen op elektriciteit via ETS2-gelden, terwijl Hedebouw (PTB) de taks als sociale straf afwijst en pleit voor publieke investeringen in renovatie. Minister Jambon (N-VA) belooft een gecontroleerde taxshift *zonder nettokosten* voor burgers, maar stelt concrete maatregelen uit tot na impactstudies en interfederale afstemming, zonder duidelijke timing.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, in Vlaanderen heeft men gisteren gedebatteerd over het klimaatplan of toch het plan dat daarvoor moet doorgaan. Een element daarin is het weghalen van taksen uit de energiefactuur, meer bepaald uit de elektriciteitsfactuur, via de Europese koolstoftaks en de middelen die zo worden verkregen.

Twee dagen geleden heeft de CREG hier in dit huis verklaard dat ook de federale overheid taksen uit de energiefactuur kan halen. De CREG stelt dat het wenselijk zou zijn om een verschuiving door te voeren van de elektriciteitsfactuur naar de gasfactuur, de stookoliefactuur, de propaangasfactuur. Mijnheer de minister, als we een koolstoftaks opgelegd krijgen vanuit Europa en de burgers moeten die betalen, dan is een taxshift volgens mij geen optie dan moet het een taxcut zijn.

Concreet, hoe kunt u de heffingen, de accijnzen op elektriciteit, verlagen? Kunt u daarvoor de middelen uit ETS2, de koolstoftaks, inzetten? De weg vooruit is immers het stimuleren van elektriciteitsverbruik, weg van fossiele brandstoffen. Dat betekent echter niet dat we alle gezinnen die met gas verwarmen extra kosten moeten opleggen. We kunnen perfect met die koolstoftaks de elektriciteitsfactuur verlagen. U kunt dat doen. U hebt daar een of ander zeer cryptisch zinnetje over opgenomen in uw regeerakkoord.

Wanneer zult u die maatregel uitvoeren? Wanneer zullen de belastingen, de accijnzen op elektriciteit, omlaag gaan voor de mensen?

Raoul Hedebouw:

Mijnheer de minister, de rechtse partijen zeiden tijdens de campagne dat er geen belastingen zouden bijkomen. Lap, wat blijkt nu, de Nationale Bank heeft berekend dat de koolstoftaks, een belasting die u wilt invoeren, 250 à 400 euro per jaar zal kosten aan een gezin. Hop, meer belastingen. Of het nu gaat over stookolie, gas, benzine of diesel, men moet gewoon bijbetalen. Een liter diesel zal 19 cent meer kosten, een liter benzine 17 cent. Belastingen, belastingen, belastingen.

Ils nous avaient pourtant promis le contraire! Le MR, en campagne, disait: "pas de taxes supplémentaires". En réalité, cela entraînera un surcoût annuel de 250 à 400 euros via la taxe carbone.

Aujourd’hui, pour convaincre le peuple, monsieur Georges-Louis Bouchez affirme que c'est l'Europe qui nous impose ces taxes. Nous avons alors vérifié ce que le MR a voté au niveau européen. Ah bien oui, nous n'allons quand même pas nous moquer de gens! Le PTB a donc fouillé et trouvé la réponse dans les archives du Parlement européen. En date du 18 avril 2023, M. Olivier Chastel, eurodéputé MR, a voté en faveur de cette taxe. Mme Frédérique Ries, eurodéputée MR, aussi.

Voilà comment les libéraux mentent au peuple! Ils viennent affirmer ici que c'est l’Europe qui en a décidé ainsi, alors qu’au niveau du Parlement européen, ils ont voté en faveur de cette taxe carbone. Non, monsieur Georges-Louis Bouchez, ces mensonges ne passeront plus!

Voorzitter:

Uw poging om een persoonlijk feit uit te lokken is jammerlijk mislukt!

Xavier Dubois:

Monsieur le ministre, je viens ici avec de vraies questions.

Hier soir, nous avons discuté durant des heures de la loi-programme, qui contient toute une série de mesures fiscales. Parmi celles-ci, certaines concernent la fiscalité environnementale. C'est le cas pour la fin de la TVA à 6 % sur les chaudières. Une baisse de la TVA sur les pompes à chaleur devrait suivre. Ce sont des premières mesures, certes, mais elles restent largement insuffisantes. Il faut aller beaucoup plus loin pour que l’électricité coûte réellement moins cher. Nous avons des marges de manœuvre.

Du côté du gouvernement flamand, une décision a été prise, il faut le souligner: un tax shift a été décidé, déplaçant près de 362 millions d’euros des factures d’électricité vers le gaz ou le mazout.

Au niveau fédéral, nous avons des marges de manœuvre: les accises et toute une série de taxes qui pèsent sur l’électricité. En termes de prix, l’électricité s’élève à 50 euros par mégawattheure, contre 10 euros pour le gaz et 2 euros pour le mazout.

La différence est énorme et il faut vraiment la réduire. Il y a également des objectifs de tax shift pour l'énergie au niveau fédéral.

Monsieur le ministre, quels sont les plans du gouvernement en la matière? Quelle est le planning? Quel est le timing? Quels outils allez-vous mettre en œuvre de manière concrète pour faire en sorte que l'énergie durable, l'électricité, soit accessible pour tout un chacun? Je pense que c'est absolument nécessaire dans le contexte dans lequel nous vivons. J'attends de vous des réponses précises, monsieur le ministre.

Voorzitter:

Mijnheer Dubois, u toont aan dat het uw eerste legislatuur is, want u hebt vragen gesteld tijdens het vragenuurtje. Er zijn oudere collega's die die gewoonte niet meer hebben.

Jan Jambon:

Collega’s, wat betreft de accijnsverlaging, citeer ik graag het regeerakkoord. Het is altijd goed om te vertrekken van het regeerakkoord: "De regering zal de impact van de invoering van ETS2 bestuderen en de modaliteiten onderzoeken van een taxshift op energieproducten – elektriciteit, gas, stookolie – zodat deze kan bijdragen aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. De regering zal deze taxshift vervolgens uitvoeren zonder de gemiddelde factuur van de gezinnen en ondernemers te verhogen. Daarnaast wordt het accijnstarief op elektriciteit voor onze ondernemingen verlaagd naar het Europese minimum."

De regering heeft besloten prioriteit te geven aan de verlaging van de btw op de sloop en heropbouw van sleutel-op-de-deurwoningen. U weet dat. We hebben daar gisteren over gedebatteerd. Dat is een maatregel van circa 250 miljoen euro op kruissnelheid en betekent een belastingverlaging van 48.000 euro voor een gemiddelde woning.

Wat betreft de verlaging van de energiekosten heeft minister Bihet al initiatieven genomen om de transmissienettarieven te verlagen.

En ce qui concerne cette réduction des accises, l’objectif est d’adopter une approche réfléchie et tournée vers l’avenir en matière de fiscalité énergétique. Avant la mise en œuvre concrète de cette réforme, une étude approfondie de l’impact et de la faisabilité est nécessaire, comme l’accord de gouvernement le demande. Cette étude a déjà été lancée, mais aucune date de fin précise n’a encore été fixée.

Cet exercice se veut équilibré, socialement juste et économiquement viable. Nous misons sur une large concertation avec toutes les parties prenantes concernées afin de parvenir à une réforme soutenue, en cohérence avec d’autres lignes de politique.

Ik zal het regeerakkoord, zoals steeds, getrouw en loyaal omzetten.

Monsieur Hedebouw, en ce qui concerne l’ETS2, ce sujet doit encore être discuté en détail au sein du gouvernement. Il est donc prématuré de tirer des conclusions ou de faire des anticipations.

Nous mettrons en œuvre l’accord de gouvernement, tant en matière de climat et d’énergie que de compétitivité et de pouvoir d'achat. Nous devons élaborer une vision et une stratégie à long terme, en collaboration avec les Régions.

Ce plan doit allier pragmatisme et ambition. Nous ancrerons ensuite ce plan dans un pacte énergie interfédéral, dans lequel chacun assumera ses responsabilités et exécutera la vision basée sur le Plan Énergie-Climat, que chacun aura adopté.

Les informations de la Banque nationale concernant l’ETS2 ainsi que les déclarations des ministres wallon et flamand de l’Énergie montrent à quel point cet exercice sera délicat.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik hoor u spreken over een taxshift en niet over een taxcut . Nochtans hoeft die koolstoftaks geen belastingverhoging te zijn. Als de opbrengst voor 100 % terugvloeit naar de burgers via een verlaging van de elektriciteitsfactuur, dan is dat geen belastingverhoging. Dan geven we dat terug aan de burger en is het een nuloperatie. U kunt dat doen.

De heer Bouchez kan dat doen. Dan hoeft men geen verband te leggen met Raoul Hedebouw van de communisten. Dan kan men gewoon op regionaal niveau – waar de MR de minister-president levert –, op Vlaams niveau – eveneens met een minister-president van de N-VA –, en op federaal niveau – waar u de accijnzen beheert – beslissen om de volledige opbrengst van de koolstoftaks onder ETS 2 rechtstreeks terug te geven aan de burger.

Dus geef het geld alstublieft terug aan de mensen die het ook hebben betaald.

Raoul Hedebouw:

Mijnheer Jambon, u zegt dat de modaliteiten nog besproken moeten worden, maar in uw tabellen hebt u de miljoenen van ETS 2 al meegerekend. Hoe komt dat? Het principe om het geld te gaan halen, staat dus al vast. De vraag is alleen nog hoe het precies zal verlopen. Neen, zo kan het niet langer, mijnheer de minister.

Het principe – en dat is het belangrijkste – …

Je ne crois pas, monsieur le ministre, dans des punitions fiscales pour changer le comportement des gens via des taxes. On a vu ce que cela a apporté en France avec le mouvement des Gilets jaunes. On a vu comment les couches populaires paient de plus en plus. Il faut plutôt investir dans les services publics, investir dans des plans de rénovation. Les 800 milliards qu'on va maintenant mettre dans la guerre au niveau de l'Europe, il faut les mettre dans des plans de transition verte. Mais il ne faut pas sanctionner les gens par des impôts parce que c'est socialement injuste et, surtout, les gens ne vont pas l'accepter, comme en France et un peu partout en Europe.

Xavier Dubois:

Monsieur le ministre, il faut effectivement sortir de l'écologie punitive qui a été menée trop longtemps par des gouvernements précédents. C'est important. Je vous remercie pour votre réponse, mais celle-ci est insuffisante. Il faut aller beaucoup plus loin. J'entends qu'une étude est en cours. Je serais très intéressé d'avoir le cahier des charges de celle-ci pour voir ce qui est demandé et, surtout, si on tiendra compte des différences sociales, des différences territoriales. Ce n'est pas la même chose si on est en zone urbaine ou en zone rurale. Il est absolument important de tenir compte de ces éléments-là. Quoi qu'il en soit, l'objectif que l'on doit poursuivre tous ensemble, c'est de réduire le prix de cette électricité pour toute la population pour avoir vraiment une énergie durable accessible à toutes et à tous.

Het rapport over gewelddadige extremisten
De infiltratie van het CIIB door de moslimbroederschap
De toenemende radicalisering
De vaststelling dat een deel van de klimaatbeweging steeds extremer en zelfs levensgevaarlijk wordt
Extremistische infiltratie, radicalisering en geweld

Gesteld aan

Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)

op 10 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om radicalisering en geweld bij klimaatactivisten (o.a. Code Rood, Anuna De Wever) en islamistische organisaties (o.a. CIIB/Frères musulmans), waarbij parlementsleden de minister dringen tot hardere maatregelen: verboden op extremistische groepen, stopzetting van overheidsfinanciering, en verscherpte wetgeving tegen radicalisering. De minister bevestigt dat hij werkt aan een juridisch kader om radicale organisaties te ontbinden en een opvolgingsmechanisme (GGB T.E.R.), maar benadrukt dat de rechtsstaat centraal blijft. Kritiek richt zich op laxisme tegenover klimaatgeweld (sabotage, levensgevaar) en subsidies aan extremistische netwerken, met name van Ecolo en N-VA. Dringendheid en partijoverschrijdende steun voor strengere aanpak worden bepleit, maar partijen als Groen/PVDA worden verweten geweld te bagatelliseren.

Jeroen Bergers:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, het OCAD heeft een rapport gepubliceerd dat een toch wel zorgwekkende evolutie van de klimaatbeweging schetst, van een positieve activistische beweging die het beste voor heeft met de planeet naar een links-extremistische beweging die geweld niet schuwt. Klimaatprinses Anuna belichaamt die radicalisering eigenlijk nog het best. Eerst wilde ze gewoon niet naar school; nu wil ze pijpleidingen opblazen. Ik vraag mij alvast af wat de volgende stap is. Ik denk dat we die stap moeten vermijden, we moeten vermijden dat er slachtoffers vallen.

Dit is geen fantasie en dat hebben we eigenlijk al gezien. De voorbije weken werd bij OIP in Doornik voor meer dan 1 miljoen euro aan schade aangericht, bij een privébedrijf. Leveringen voor het Oekraïense leger werden daarbij beschadigd, waardoor er vertraging is en dat vanwege de onwetendheid van deze activisten. Ook in Brussel en in Gent zijn levensbedreigende situaties ontstaan door de roekeloosheid van deze linkse extremisten.

Collega’s, de samenleving moet duidelijk maken dat we geweld nooit accepteren. Activisme en debat zijn prima en goed, maar bij geweld trekken we de lijn, dat accepteren we niet, uit welke hoek het ook komt.

Mijnheer de minister, wij konden uitgebreid lezen over dat rapport in de media, maar parlementsleden hebben het niet ontvangen. Het is belangrijk dat wij dat kunnen inkijken om onze job ernstig te kunnen uitvoeren. Zult u er bij het OCAD op aandringen dat dit rapport openbaar wordt? Welke maatregelen zult u nemen tegen deze radicalisering en tegen dit geweld?

Zult u ook een studie laten uitvoeren naar de financieringsstromen van deze links-extremistische bewegingen? Zeker de financieringsstromen die vanuit de overheid komen, moeten we droogleggen.

Denis Ducarme:

Monsieur le ministre, vous le sentez et vous le voyez comme moi, les gens en ont assez. Il ne se passe pas une semaine sans que je doive vous interpeller sur les Frères musulmans, l'islamisme ou le radicalisme qui continuent de prospérer dans notre pays. Les citoyens veulent que ce gouvernement, face aux ennemis de la démocratie, soit un gouvernement d'action.

Hier encore, dans la presse, on lisait que le CIIB – le Collectif pour l'inclusion et contre l'islamophobie en Belgique – sous couvert de lutte contre le racisme, serait en réalité, selon la Sûreté de l'État, un prolongement des Frères musulmans en Belgique. Et pourtant, ce collectif a été grassement subventionné pendant des années par les pouvoirs publics. M. Gilkinet l'a soutenu, probablement parce que certains fondateurs de ce mouvement étaient des proches d'Ecolo. M. Dardenne l'a subventionné, et l'Union européenne également.

Il est temps, monsieur le ministre, de faire en sorte que plus un centime d'argent public ne soit encore versé aux amis des Frères musulmans. Car oui, chez Ecolo, vous avez dans vos rangs des mandataires qui ont cofondé ce qui s'appelait à l'époque le CCIB. Oui, vous êtes donc en partie complices de la composante frériste qui, comme le rappelait déjà un rapport en 2022, fait peser une menace sur notre pays.

Monsieur le ministre, je vous demande de veiller, comme nous y veillons ici à la Chambre – et je remercie les collègues –, à ce que votre département et nos services luttent contre la tendance frériste qui continue de se développer dans notre pays.

Franky Demon:

Mijnheer de minister, ik maak me grote zorgen, want het OCAD spreekt over dreigingen. Mijnheer de minister, ik voel me liever niet bedreigd en ik zie mijn kinderen liever niet opgroeien tussen dreigingen. Ik meen dat dit voor andere gezinnen ook zo is. Het OCAD waarschuwt nu voor een zorgwekkende radicalisering binnen de klimaatbeweging. De protesten worden steeds gewelddadiger. Bij een recente actie van Code Rood in de Gentse haven werden installaties vernield en ontstond er zelfs ontploffingsgevaar.

De klimaatbetogers brachten levens in gevaar. Dat men een punt wil maken en dat men vreedzaam wil protesteren, tot daar aan toe, maar dat er sprake is van geweld en van het in gevaar brengen van mensenlevens, dat is voor ons een brug te ver. Of het nu gaat over jihadistisch extremisme, radicalisering binnen de klimaatbeweging of rechtsextremisme, voor cd&v zijn geweld en extreem gedrag gewoon geen opties, niet van rechts, niet van links, niet van geitenwollensokken, niet van religieus fanatisme. Onze rechtsstaat moet zich daar absoluut tegen verzetten.

Na de aanslagen van 2016 heeft ons land vele stappen gezet tegen dergelijke dreigingen. Wat ons betreft, versterken we die aanpak. Daarbij zijn evenwichten nodig. Bepaalde gevaarlijke radicale organisaties moeten gewoon verboden worden, mijnheer de minister, zonder het grondwettelijk recht op vereniging uit het oog te verliezen.

Ik heb dan maar ook één vraag voor u. Wat plant u te doen om deze samenleving en onze rechtsstaat te beschermen tegen (…)

Voorzitter:

Dank u wel, mijnheer Demon.

Uit de commissie is ook een vraag meegenomen van collega Van Rooy.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, wie ogen in het hoofd heeft of naar het Vlaams Belang luistert, wist het natuurlijk al langer: de klimaathysterische beweging of toch zeker een deel daarvan wordt extremer en gevaarlijker, zelfs levensgevaarlijk. Dat blijkt nu ook uit een rapport van terreurwaakhond OCAD.

In dat rapport worden onder meer Anuna De Wever en extreemlinkse groeperingen zoals Code Rood genoemd. Zij laten zich, niet het minst, inspireren door de gifgroene Greta Thunberg, die tegenwoordig ook steun betuigt aan die andere groene terreurideologie, namelijk die van Hamas en Hezbollah, die eveneens alsmaar meer voet aan de grond krijgt in ons land. Ja, dames en heren, dit land wordt steeds gezelliger.

Het OCAD-rapport wijst ook op de grote schade die klimaatactivisten aanrichten en nog zouden kunnen aanrichten, indien er geen actie wordt ondernomen. Het gaat om vandalisme aan voertuigen, kunstwerken en bedrijfsinfrastructuur, om blokkades en bezettingen van wegen, sportwedstrijden en luchthavens, evenals sabotage met zware maatschappelijke en economische gevolgen. Bij de klimaatbeweging zijn dergelijke acties al lang ingeburgerd, omdat men het klimaattuig in dit land met fluwelen handschoenen aanpakt. Wat zeg ik? Het wordt zelfs gestimuleerd en gesubsidieerd. Het gebruik van geweld en terreur wordt daardoor nu door steeds meer klimaatactivisten als aanvaardbaar beschouwd. Het OCAD waarschuwt de regering dat er zelfs al dodelijke slachtoffers hadden kunnen vallen. Mijnheer de minister, we mogen dus nog van geluk spreken, maar het valt te vrezen dat het niet zal blijven duren.

Welke maatregelen neemt u tegen die klimaatterreur?

Bernard Quintin:

Messieurs les députés, j'ai pris connaissance d'une note émanant de la Sûreté de l'État concernant les liens entre le CIIB et les Frères musulmans. Monsieur Ducarme, vous m'interrogiez déjà il y a deux semaines en séance plénière sur un sujet similaire. Je dirais que cette itération permet à tout le monde de prendre conscience de la menace que représentent ces organisations radicales, quelles que soient leur origine ou leur idéologie d'ailleurs, lorsqu'elles visent fondamentalement à séparer des parties de la population du reste de la société.

Cela me permet de rappeler ici que même si pour certaines organisations ou nébuleuses, le terrorisme n'est pas en soi un outil de leur politique, elles en créent tout de même le terreau favorable et doivent donc à ce titre être combattues. Cette note démontre, pour autant que de besoin, que nos services prennent cette menace au sérieux, et je tiens une nouvelle fois à les en remercier. J'ai également appris que la commission parlementaire de suivi du Comité R avait demandé une actualisation du rapport mené par ce même Comité en 2022, et je soutiens pleinement cette démarche.

Vous l'avez dit, l'ASBL CIIB est le pendant français du CCIF, organisation dissoute en France après l'assassinat du professeur Samuel Paty. J'ai déjà eu l'occasion de m'exprimer très clairement sur le sujet.

Mijnheer Bergers, mijnheer Demon, zoals u weet werk ik momenteel aan een ontwerptekst die een juridisch kader moet bieden om radicale organisaties te verbieden of te ontbinden.

Mijn voorstel bestaat erin om op basis van objectieve criteria de mogelijkheid te voorzien tot een administratief verbod op de ontbinding van rechtspersonen of feitelijke verenigingen. Dat lijkt mij een doeltreffende manier om te reageren op een realiteit die zich steeds nadrukkelijker manifesteert.

Het is vanzelfsprekend, en ik benadruk dat graag opnieuw, dat de fundamentele principes van de rechtstaat centraal blijven staan in die aanpak. Er moet dus steeds ruimte zijn voor tegenspraak alvorens een administratieve beslissing wordt bevestigd. Uiteraard blijven ook de gebruikelijke rechtsmiddelen van kracht.

De voorgelegde tekst wordt momenteel besproken tussen de verschillende kabinetten van deze regering. U zult dus begrijpen dat ik om die redenen nu niet verder kan ingaan op de inhoudelijke details.

Enkele weken geleden heb ik hier overigens al aangekondigd dat radicale organisaties die een gevaar vormen voor onze nationale veiligheid voortaan in de GGB T.E.R. kunnen worden opgenomen. Dat betekent dat elke vereniging die in die databank wordt geregistreerd, wordt opgevolgd binnen het kader van de T.E.R.-strategie door de lokale taskforce, waarin alle veiligheidsdiensten vertegenwoordigd zijn.

Il n'entre pas encore dans les prérogatives du gouvernement – même si j'estime que cela pourrait être le cas – de demander aux services de sécurité, sur base de leur propre rapport, une analyse approfondie sur des organisations précises.

En définitive, ce seront évidemment ces mêmes services qui prendront toujours la décision finale d'inscription ou non dans la Banque de données commune "Terrorisme, Extrémisme, Processus de Radicalisation" (BDC T.E.R.). C'est la manière dont ce système fonctionne, et je tiens à le préserver ainsi.

Je sais, par contre, que nous partageons toutes et tous un même objectif, qui est que l'autorité publique dispose des outils adéquats et efficaces pour lutter sans détour contre ceux et celles – de quelque extrême ils ou elles se revendiquent d'ailleurs – qui menacent notre sécurité, notre vivre ensemble et donc fondamentalement notre État de droit.

Je sais pouvoir compter sur tous les partenaires pour donner à l'autorité publique les outils efficaces, toujours dans le respect de l' État de droit – et pour le préserver d'ailleurs –, pour lutter sans détour contre celles et ceux qui menacent notre sécurité et notre vivre ensemble.

Il n'y a pas de place pour la haine sur notre sol!

Je vous remercie.

Jeroen Bergers:

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. Het is zeer goed dat u aan een wetsontwerp werkt om dergelijke organisaties te verbieden. Dat moet wat onze fractie betreft liever vandaag dan morgen worden goedgekeurd. Daarom werken wij ook zelf aan een tekst om organisaties zoals Samidoun, Code Rood en het CCIB te verbieden. Dat is zeer dringend.

Het frappantste aan deze hele situatie – we hebben het daarnet gezien en ook in de commissie voor Binnenlandse Zaken – is dat sommige collega's van de PVDA en van Groen gewelddadig klimaatextremisme het liefst met de mantel der liefde bedekken. Ook in de krant hebben we gelezen dat Mieke Vogels geweld liever met de mantel der liefde bedekt. Dat kan niet, collega's. Wanneer er geweld is, moet dat worden veroordeeld, ook wanneer het uit de eigen rangen komt.

Denis Ducarme:

Monsieur le ministre, nous avons pu obtenir grâce au soutien des collègues, tous partis confondus, de la commission de suivi de nos services de renseignement – monsieur le président, vous étiez présent – l'actualisation du rapport sur la menace que font peser sur notre pays les Frères musulmans. J'avais déjà obtenu le rapport de 2022.

Monsieur le ministre, ne donnez plus un euro pour les amis des Frères musulmans dans notre pays. C'est évidemment essentiel. Aujourd'hui, pour notre pays, la plus grande menace est la menace islamiste, même s'il y en a d'autres. Beaucoup d'espoirs reposent sur vos épaules et nous attendons naturellement qu'avec le gouvernement à vos côtés, vous puissiez nous doter des outils essentiels à la lutte contre les radicalismes.

Franky Demon:

Mijnheer de minister, ik heb een groot hart voor de planeet en voor ons klimaat. Iedereen wil dat de toekomstige generaties een schone planeet ter beschikking krijgen. Dat bereikt men echter niet door leidingen te saboteren en ontploffingsgevaar te veroorzaken. Stel u voor dat dat verkeerd was afgelopen.

Ik denk niet dat u hier nog zou staan, mevrouw van Ecolo. U schudt het hoofd. Ja, ik heb het tegen u.

De gevolgen zouden onvoorstelbaar en ongezien zijn. Groen fundamentalisme is ook een vorm van fundamentalisme. Het is voor mij even onaanvaardbaar als alle andere vormen van extremisme.

Blijf dit nauwgezet opvolgen, mijnheer de minister, en zorg er alstublieft voor dat er geen ongelukken gebeuren. Wij wachten alvast uw ontwerp af in de commissie.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de minister, er zijn drie grote problemen die ervoor zorgen dat klimaatactivisten in dit land steeds gevaarlijker worden. Ten eerste, als de daders van klimaatvandalisme of -geweld al worden opgepakt, komen ze er vanaf met een fopstrafje. Ten tweede, de dwaze CO ₂ -hysterie, waar ook deze regering en de facto elke politieke partij, behalve het Vlaams Belang, aan meedoen. Ten derde, de subsidies met belastinggeld die de traditionele partijen vrolijk uitdelen aan klimaattuig zoals Code Rood. Ja, mijnheer Bergers, dat geldt ook voor uw partij, de N-VA, die met de Vlaamse regering klimaatterreur sponsort met minstens 230.000 euro per jaar. Jullie zouden zich moeten schamen.

De onvrede bij de Securailpersoneelsleden over hun opleidingen en trainingen
De angstcultuur bij de Securailagenten
De persoonlijke beschermingsmiddelen van het Securailpersoneel
De ontevredenheid binnen Securail
De arbeidsomstandigheden en de toekomst van de Securailagenten
Het slechte werkklimaat bij Securail
De toestand bij Securail
De welzijnsenquête bij de NMBS
De enquête over de werkomstandigheden van het spoorwegpersoneel
De zorgwekkende situatie bij Securail
Uitdagingen en werkomstandigheden binnen Securail en NMBS-spoorwegpersoneel

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 9 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De zorgwekkende enquêteresultaten bij Securail en de NMBS tonen diepgewortelde problemen: onveilige werkomstandigheden (verouderde steekwerende vesten – volgens de minister *technisch nog veilig* tot 2027, maar door personeel betwist), toxisch management (angstcultuur, slechte communicatie, gebrek aan overleg), werkdruk (burn-outrisico’s, onvoorspelbare plannings) en structureel wantrouwen tussen leiding en vakbonden. De minister belooft kortetermijnacties (overleg voor de zomer, vierpijlersplan voor welzijn) en streng toezicht, maar parlementsleden benadrukken dat eerdere beloftes faliekant tekortschoten en eisen concrete, meetbare verbeteringen—niet enkel pr-middelen—met verantwoordelijkheid voor het management en betrokkenheid van syndicalisten bij hervormingen. Kernpunt: Het veiligheids- en welzijnsbeleid voor frontlijnpersoneel (Securail) is acut disfunctioneel, terwijl de NMBS als werkgever juridisch en moreel verantwoordelijk is—de minister moet dwingend ingrijpen om vertrouwen, transparantie en basisveiligheid (materieel, training, mentale ondersteuning) te herstellen. Dringendheid: Vertraging is geen optie—personeel en reizigersveiligheid staan op het spel.

Frank Troosters:

Mijnheer de minister, ik zal het kort houden, want ik heb u hierover vorige week al ondervraagd in de plenaire vergadering. U weet dus in grote lijnen waarover het gaat. De enquête van de spoorwegbonden bij het Securailpersoneel leverde namelijk verrassend slechte resultaten op, die ik toen kort heb samengevat.

Over de ontevredenheid bij het Securailpersoneel heb ik nog een korte vraag. Op welke wijze evalueert u de nieuwe organisatiestructuur, Securail 2.0 genoemd? Welke maatregelen zullen er genomen worden om de onvrede bij het Securailpersoneel daarover weg te nemen?

Over de angstcultuur bij het Securailpersoneel heb ik het vorige week al met u gehad. Daarvoor verwijs ik naar mijn ingediende vraag.

Een volgende belangrijke punt zijn de persoonlijke beschermingsmiddelen van het Securailpersoneel. Het gaat over de steekwerende vesten die de Securailagenten ter bescherming dragen. Van veel vesten blijkt de houdbaarheidsdatum al lang overschreden. Dat betekent dat de kwaliteit van die vesten in twijfel kan worden getrokken, dus ook de bescherming van het personeel zelf. Bovendien heerst er ontevredenheid over het feit dat ze niet over een persoonlijke zaklamp beschikken, die ze nodig hebben voor de uitoefening van hun job.

Hebt u kennis van het feit dat de houdbaarheidsdatum van de steekwerende beschermingsvesten van de Securailagenten verstreken zou zijn? Erkent u dat het laten dragen van steekwerende vesten waarvan de houdbaarheidsdatum overschreden is, afbreuk doet aan de veiligheid van het Securailpersoneel? Om welke redenen is er niet tijdig voorzien in nieuwe steekwerende vesten? Hoe is dat mogelijk? Wat is de huidige stand van zaken van dit dossier? Is men aan de slag om ervoor te zorgen dat dat probleem snel wordt opgelost en er dus snel in degelijke, nieuwe vesten wordt voorzien?

Wie zal de verantwoordelijkheid dragen wanneer vandaag een Securailagent wordt neergestoken, die een steekwerend vest draagt waarvan de houdbaarheidsdatum is overschreden?

Een volgende aspect is de onvrede bij de Securailpersoneelsleden over hun opleiding en training. Ze vinden namelijk dat ze meer praktijkgerichte trainingen moeten volgen, omdat de theorie soms heel ver verwijderd is van de praktijk op de werkvloer. Hoe zult u gevolg geven aan hun vraag?

Ten slotte heb ik nog een extra vraag over een welzijnsenquête bij de NMBS. De NMBS zelf heeft IDW, de externe dienst voor preventie en welzijn op het werk, gevraagd een personeelsenquête te houden over tevredenheid, risico's op stress, burn-out, werkdruk en ongewenst gedrag. Ook daarvan waren de resultaten niet goed, zelfs zorgwekkend. Het is een goede zaak dat de NMBS zelf zo'n enquête organiseert. Ik verwijs daarvoor naar mijn ingediende vraag. Daarin vraag ik hoe u dat evalueert en welke acties daartegen zullen worden ondernomen.

Farah Jacquet:

Je vous ai déjà interpellé jeudi dernier sur une enquête précédente, mais je vais aujourd’hui concentrer ma question sur la plus récente, tout aussi interpellante, réalisée par IDEWE. Cette enquête, menée auprès de l’ensemble du personnel de la SNCB, révèle un profond malaise puisque 43 % des agents déclarent être épuisés par leur travail, et une large part d’entre eux est en risque de burn-out. La moitié pense que les conditions de travail vont encore se détériorer.

L’enquête pointe un management déconnecté, un manque d’écoute, d’empathie, et une pression constante exercée sur les travailleurs. J’ai aussi relevé un chiffre alarmant: 16 % des agents déclarent avoir subi du harcèlement sexuel dans certaines entités. Nous sommes en 2025, monsieur le ministre. Cela ne devrait plus exister. Nulle part.

Ces chiffres doivent vous interpeller. En effet, ils décrivent un système qui use les travailleurs jusqu’à l’épuisement, qui les rend malades. Vous ne pouvez pas rester sans réagir. La semaine dernière déjà, je vous ai parlé des propositions syndicales concrètes qui visent à améliorer ces conditions de travail.

Aujourd’hui, mes questions sont simples: Avez-vous pris connaissance personnellement des résultats de cette enquête? Qu’allez-vous faire pour que les recommandations syndicales soient appliquées à l’ensemble des cheminots? Avez-vous consulté les syndicats, et quels engagements concrets avez-vous pris?

Aurore Tourneur:

Monsieur le ministre, les résultats d'une enquête récente menée par les deux principaux syndicats ferroviaires auprès de 376 agents de Securail révèlent une situation particulièrement préoccupante en matière de conditions de travail et de climat organisationnel. Les témoignages collectés font état d'un management toxique, d'une communication autoritaire et inefficace ainsi que d'une culture de la peur généralisée. Les agents ont utilisé des termes forts tels que régime de terreur, leadership toxique, chasse aux sorcières… Ils traduisent donc un profond mal-être au sein du service chargé pourtant d'assurer la sécurité du réseau ferroviaire. À cela s'ajoutent des dysfonctionnements dans la gestion des plannings, avec des horaires communiqués tardivement ou peu adaptés aux contraintes individuelles, et qui compromettent fortement l'équilibre entre vie professionnelle et vie privée.

La SNCB dit s'engager à prendre des initiatives afin de remédier à cette situation. Pourriez-vous préciser la nature concrète de ces initiatives?

La SNCB prévoit-elle de mener une enquête interne au sein de Securail pour vérifier les faits signalés? Envisage-t-elle de confier cette enquête à un organe indépendant?

Enfin, un accompagnement psychologique ou des dispositifs de soutien spécifiques pour les agents concernés sont-ils mis en place à la SNCB ou chez Securail? Je vous remercie d'avance pour vos réponses, monsieur le ministre.

Dimitri Legasse:

Monsieur le ministre, que se passe-t-il chez Securail? Nous sommes en droit de nous poser la question à la lecture des résultats de l'enquête menée par la CGSP et par la CSC Transcom auprès des agents de sécurité. Ce sont tout de même 80 % des agents interrogés qui disent être insatisfaits de la communication avec le management. Visiblement, votre vision d’un "Securail 2.0" ressemble plutôt à un "Securail 0 point t" (zéro pointé).

Comment un management peut-il ne pas se rendre compte d'un tel malaise qui règne au sein de son entreprise? La gestion des ressources humaines est essentielle dans toute organisation, et singulièrement dans une entreprise publique, me semble-t-il. Encore plus lorsqu’il s’agit d’une entreprise publique dont les agents doivent œuvrer à la sécurité des voyageurs et du personnel de la SNCB.

Est-il normal, à vos yeux, qu’un management attende le résultat d’une enquête menée par les syndicats pour se rendre compte de la situation déplorable dénoncée par les travailleurs? Non, bien sûr! Il s’agit ici d’une mauvaise gestion, de plannings flous, d’un manque de clarté concernant les congés, de la suppression de primes et de bien d’autres dérives encore.

Monsieur le ministre, comptez-vous rencontrer la direction de Securail et les syndicats afin de faire la lumière sur les dysfonctionnements mis en évidence par cette enquête? En plus de l’enquête menée à Securail, nous disposons aussi de l’enquête IDEWE – indépendante – qui révèle un climat social déplorable et des tensions croissantes. Les agents dénoncent une ambiance de travail pesante et un dialogue quasi inexistant avec leur hiérarchie. Il est question de climat tendu, voire critique et de pression croissante.

Monsieur le ministre, comment allons-nous améliorer le rail belge avec des travailleurs qui n’en peuvent plus? Cela nous ramène aux deux débats d'actualité précédents, dans lesquels l’ensemble des groupes vous ont houspillé. Certes, la SNCB est une entreprise publique autonome, mais cela ne dispense pas le ministre de s’en préoccuper activement – de préférence avec les syndicats – et sans attendre des mois pour reporter à une date ultérieure, afin de revenir à un débat précédent.

Que comptez-vous faire, monsieur le ministre, pour améliorer la situation chez Securail? Je vous remercie.

Niels Tas:

Mijnheer de minister, de resultaten van de welzijnsbevraging waren inderdaad zeer slecht en vergis u niet: een welzijnsbevraging is verplicht. Organisaties moeten dat doen. De NMBS feliciteren voor iets wat ze verplicht moet doen… Het is maar logisch dat de NMBS dat doet. Blijkbaar is het trouwens pas gebeurd na heel wat druk van de vakbonden.

Daardoor zijn de betreurenswaardige problemen bij Securail naar boven gekomen, waar mijn collega's al uitgebreid naar hebben verwezen. Ik denk dat dit eens te meer pijnlijk is, omdat het gaat over mensen die dagelijks instaan voor de veiligheid in onze stations, voor de reizigers en voor het personeel. Zij verdienen duidelijke communicatie, respect voor hun tijd en vertrouwen in hun professionaliteit. Wat ze vandaag echter krijgen, is juist het omgekeerde. Het feit dat ondertussen herstructureringen worden aangekondigd door teamleiders zonder enig sociaal overleg, is gewoonweg geen manier van werken. Integendeel, het zorgt er alleen voor dat het wantrouwen tussen het management van de organisatie en de werknemers alleen verder zal toenemen. Daarom heb ik enkele vragen voor u, mijnheer de minister.

Hoe kijkt u naar de huidige situatie bij Securail? Acht u de afspraken die tot heden al zijn gemaakt voldoende om de huidige problematiek bij te sturen? Hoe ziet u zelf de rol van de NMBS en van uzelf in het opvolgen en bijsturen van die knelpunten? Op welke manier zult u erop toezien dat hervormingen binnen Securail niet langer zonder overleg worden doorgevoerd, maar dat het personeel daarbij wordt betrokken? Tot slot, heeft deze erbarmelijke situatie ook gevolgen voor de verantwoordelijken en het management van Securail? Hoe kijkt u daarnaar?

Ik ben ervan overtuigd dat de mensen van Securail duidelijkheid en respect verdienen. Vooruit rekent op u om daarvoor te zorgen. Dank u wel.

Voorzitter:

Dank u wel, mijnheer Tas. Ik kijk rond in de zaal om te zien of er fracties zijn die niet deelnemen aan het actualiteitsdebat en wensen aan te sluiten.

Mevrouw De Knop, u hebt het woord.

Irina De Knop:

Uiteraard hebben wij ook kennisgenomen van de resultaten van de heel zorgwekkende enquête. Dat meer dan 70 % van de medewerkers aangeeft dat zij niet vrijuit kunnen spreken, moet zeker zorgen baren.

Mijnheer de minister, daarom hebben wij een aantal vragen die gelijklopend zijn met de vragen van de andere vraagstellers. Bent u op de hoogte van de resultaten van de enquête? Wat is uw reactie daarop?

Welke stappen zullen er worden ondernomen door de NMBS en specifiek door Securail om de geconstateerde problemen aan te pakken?

Hoe wordt de betrokkenheid van externe preventiediensten zoals IDW gewaarborgd in het vervolgtraject?

Ik dank u alvast voor de bijkomende antwoorden.

Voorzitter:

Wensen nog andere fracties aan te sluiten? (Neen)

Jean-Luc Crucke:

Comme je l'ai récemment dit en séance plénière, je souhaite à nouveau exprimer ma considération pour le travail essentiel accompli par les agents de Securail qui veillent à la sécurité des usagers du rail chaque jour et souvent dans des conditions exigeantes. Leur engagement mérite d'être reconnu et leurs préoccupations doivent être entendues avec sérieux et respect. J'ai encore eu l'occasion de le leur dire ce matin dans la gare de Liège-Guillemins.

Voici les mesures concernant la sécurité des agents Securail.

Securail beschikt over kogelwerende vesten die zowel steek- als snijwerend zijn. De houdbaarheidsdatum waarvan sprake, verwijst naar de garantieperiode van de fabrikant op de beschermingsplaten in de vesten. De garantie dekt een periode van 10 jaar voor het behoud van de kogelwerende eigenschappen van de platen. Het overschrijden van de garantietermijn betekent niet automatisch dat de bescherming onvoldoende wordt. Bovendien loopt de garantieperiode voor de betreffende Securailvesten tot 2027. Er is dus geen sprake van vervallen vesten, noch van afbreuk aan de veiligheid van het Securailpersoneel.

In de zomer van 2024 werd een controle uitgevoerd op de garantiedatum van elke kogelwerende vest. Alle agenten beschikken over vesten die nog onder garantie vallen, op enkele uitzonderlijke gevallen na. De uitzonderlijke gevallen werden onmiddellijk aangepakt. Na analyse bleek dat oude platen van de vorige leverancier werden gebruikt, die door de betrokken agent op eigen initiatief in een nieuwe vest waren geplaatst. Om dergelijke situaties te vermijden, werd de procedure met betrekking tot uniformen en beschermingsmiddelen aangepast, met een strengere controle op het teruggeven van het materiaal.

De huidige kogelwerende vesten hoeven momenteel niet vervangen te worden. Het huidige raamcontract en de garantieperiode voor de kogelwerende vesten lopen tot 2027 en bevatten een optie tot verlenging met twee jaar. In het najaar van 2025 zijn ballistische testen gepland om na te gaan of het gebruik van de huidige kogelwerende vesten ook na 2026 nog conform de standaard van de betrokken firma is. De Securailagenten beschikken vandaag over kogelwerende vesten waarvan de garantie niet is verlopen. De geplande ballistische testen zullen uitwijzen of de garantieperiode verlengd kan worden. Indien niet zullen de gebruikte platen worden vervangen.

Met betrekking tot de zaklampen, de Securailagenten beschikken vandaag over collectieve zaklampen, die zij aan het begin van hun shift kunnen plaatsen in hun individuele lampenhouder. Per werkzetel is het aantal zaklampen afgestemd op het aantal agenten per shift. De jongste inventaris werd opgemaakt begin 2025 en eventueel ontbrekende lampen werden aangevuld.

Begin dit jaar heeft NMBS in het kader van haar welzijnsbeleid het initiatief genomen om een nieuwe enquête te lanceren via idewe, een erkende en onafhankelijke preventiedienst, om de risico’s die het welzijn in de onderneming kunnen beïnvloeden, te identificeren.

Er wordt conform de wet regelmatig een extern onderzoek uitgevoerd.

À partir des résultats de cette enquête, tous les départements de la SNCB ont été mobilisés pour travailler sur un plan d'action concret, basé sur quatre piliers essentiels: une culture d'entreprise ouverte, des conditions et des lieux de travail inclusifs, une collaboration renforcée entre départements et davantage d'opportunités de formation et d'apprentissage pour que les compétences de chacun puissent être pleinement développées. Ce programme d'action sera suivi de près par le comité de direction en coordination avec les partenaires sociaux au sein des comités de bien-être concernés.

Suite à plusieurs problématiques soulevées auprès des organisations syndicales par des agents de Securail, les organisations syndicales ont mené également une enquête auprès de ce personnel afin d'obtenir une vision plus globale de la situation. Cette enquête portait sur cinq thématiques: la planification et l'équilibre entre vie professionnelle et vie privée, Securail 2.0, la réorganisation de 2021-2022, la gestion des incidents et la communication, la culture managériale et les équipements de protection individuelle dont j'ai déjà parlé.

De resultaten van die enqu ê te werden op maandag 2 juni voorgesteld aan en besproken met het management van de NMBS.

Les constats qui en ressortent sont préoccupants. Je répète ce qui a été dit: climat de travail dégradé, difficultés de communication avec la hiérarchie, gestion des plannings affectant l’équilibre entre vie professionnelle et vie privée, et sentiment d’un manque de soutien et d’écoute.

Het management waardeert het initiatief en gaat aan de slag met de resultaten en conclusies die werden voorgesteld. Het management zal de resultaten ook nader analyseren en vergelijken met zijn eigen analyses van de resultaten van de uitgevoerde welzijnsenqu ête.

Er is afgesproken om net vóór de vakantie een eerste vervolgoverleg te organiseren waar mogelijke acties voor de belangrijkste thema’s gezamenlijk zullen worden besproken. Daarna zullen er zeker nog andere overlegmomenten met betrekking tot de verschillende thema’s tussen het management en de vakbonden volgen. De doelstelling van het management van Securail en van de vakbonden is tot verbeteringen in de verschillende domeinen te komen.

Un travail est en train d'être mené pour essayer de résoudre les problèmes auxquels se heurtent les agents de Securail. La direction va travailler sur la base des résultats et des conclusions présentés, enrichis de ses propres analyses. L'objectif, tant de la direction de Securail que des syndicats, est d'aboutir à des améliorations dans les différents domaines.

Comme je l'ai également indiqué en séance plénière, je suis en contact étroit avec la direction générale des ressources humaines de la SNCB. Celle-ci et les syndicats m'ont confirmé que des réunions se tenaient régulièrement et que les premiers échanges ont été constructifs. Je serai particulièrement attentif à ce que ces discussions débouchent sur des mesures concrètes, visibles et durables pour le personnel.

Het belang van de geestelijke gezondheid en het welzijn van de werknemers staat niet ter discussie. Het gaat om hun veiligheid en inzet, maar ook om de kwaliteit van de openbare dienstverlening, die we aan onze burgers verschuldigd zijn. Als de dialoog vastloopt, zal ik niet aarzelen om in te grijpen. De NMBS heeft een verantwoordelijkheid als werkgever en ik zal erop toezien dat ze die ten volle opneemt.

Frank Troosters:

Mijnheer de minister, men gaat dus aan de slag en de resultaten vergelijken met die uit eigen onderzoeken. Het zou er nog aan moeten mankeren! Alleszins ben ik tevreden dat er op korte termijn, nog voor de vakantie, al een eerste overleg plaatsvindt. Misschien kunnen daar al beslissingen met het oog op quick wins worden genomen. We zullen het verdere verloop van het proces uiteraard opvolgen.

Ik ben wel enigszins verbaasd over het verhaal rond de steekwerende vesten, vesten waarvan het Securailpersoneel klaagt dat er problemen mee zijn, terwijl u hier argumenteert dat er technisch gezien, dus wat de werking en de garantie- en houdbaarheidsdatum betreft, geen vuiltje aan de lucht is. We volgen het verder op.

Het feit is dat er in het verleden al kansen gemist zijn. Al sinds de vorige legislatuur is er sprake van een toename van criminele feiten op het spoor. We hebben herhaaldelijk aangedrongen op actie daaromtrent. Er zijn meerdere noodkreten geweest. Het Securailpersoneel heeft al vaker acties gevoerd, onder andere aan het station Brussel-Zuid; er is al herhaaldelijk overleg gepleegd. Kortom, er is al heel wat water door de zee gevloeid, maar uiteindelijk zijn er nog steeds geen concrete, doorgedreven acties op het getouw gezet of het beleid hervormd, althans niet op een manier die gedragen en gesteund wordt door het personeel. Ik mag dan ook hopen dat, hoe slecht de resultaten ook zijn, de enquête de aanzet mag zijn voor een degelijk en gedragen veiligheidsbeleid en beleid onder andere inzake welzijn, rust, stress en burn-voor het NMBS-personeel.

Farah Jacquet:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

J'entends que plusieurs concertations auront lieu en interne à la SNCB. C'est bien, mais je pense qu’il serait vraiment très intéressant que vous y participiez aussi, ou, en tout cas, que vous ayez un œil là-dessus.

Les cheminots comptent encore sur vous, pour le moment. Beaucoup de promesses leur ayant été faites par le passé n'ont pas été tenues. Beaucoup de choses sont restées lettre morte. Les travailleurs ont un peu été négligés à ce niveau. Cela se ressent dans les différentes enquêtes réalisées, parmi lesquelles celle de Securail, mais aussi celle d’IDEWE, qui est une entreprise externe. Il n'est pas anodin de le souligner, parce qu'il y a une tendance à faire croire que les cheminots se plaignent facilement, alors que ce n'est pas le cas.

Ils attendent vraiment des résultats ainsi que des mesures dont vous pourriez être à la source. On sait que vous êtes partisan des concertations, etc. Je vous demande de rester particulièrement vigilant à ce que fera la SNCB à ce niveau-là, afin d'éviter qu'il s'agisse d'une opération de communication, avec la présentation de très beaux slides, qui finalement n'aboutira à rien du tout. Je vous remercie.

Aurore Tourneur:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses qui font montre d'une prise en main de la problématique. Il est en effet important de prendre soin de ceux qui prennent soin des autres.

Dimitri Legasse:

Monsieur le ministre, comme vous venez de le dire, la SNCB va déployer un vaste plan d'action pour améliorer le bien-être du personnel autour de quatre piliers. On nous annonce dans ce cadre une attention particulière pour Securail. Parfait! J'espère sincèrement que vous vous assurerez que, cette fois, des mesures concrètes seront prises de manière globale. On ne parle pas que de vestes ou de lampes, même si c'est important.

J'espère que vous vous rendez réellement compte de la situation et de la dureté du travail assumé par les cheminots et des économies, par ailleurs, qu'on leur demande de faire. Il y a là un hiatus, vraiment.

Vous voulez assumer des réformes en termes d'économies, très bien, mais mettez en balance tout ce qu'on vient d'évoquer dans les questions précédentes et celle-ci par rapport au personnel et les économies. Comme déjà évoqué lors du premier débat d'actualité relatif au préaccord social, ce n'est pas au personnel de prendre en charge et de supporter les économies. La démonstration est encore faite ici.

Monsieur le ministre, vous fixerez sans doute une date limite et un calendrier. Nous comptons sur vous pour avoir un dialogue constant avec le personnel et ses représentants. Je vous remercie.

Niels Tas:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het siert u dat u de problematiek erkent, maar dat kan duidelijk ook niet anders, want de resultaten zijn zodanig onrustwekkend dat ze ook fundamenteel moeten worden aangepakt. Ik vind het wel vreemd dat het duurde tot de resultaten van een welzijnsbevraging bekend waren, vóór de NMBS en Securail inzagen dat er iets fundamenteel fout is. Mijns inziens draagt het management een grote verantwoordelijkheid dat het zover is kunnen komen. Het is dus belangrijk dat er twee zaken gebeuren. Ten eerste, er moet een bijsturing komen van het beleid en er moet structureel overleg komen tussen het management en de werknemersorganisaties over wat er vandaag is misgelopen. Ik begrijp uit uw antwoorden dat dat momenteel aan het gebeuren is. Ik hoop dat dat goed verloopt, omdat uit de bevraging immers duidelijk blijkt dat er een zeker spanningsveld bestaat. Dat is mijn eerste bezorgdheid, die ik wil delen. Ten tweede, ik hoop ook dat u als toezichtsminister het management hierover aanspreekt en vraagt op welke manier een en ander vanuit de organisatie in de toekomst kan worden voorkomen en of het beleid inzicht heeft in hoe de situatie tot stand is gekomen. Ik zal de evolutie van de situatie blijven opvolgen en hoop dat er daar snel beterschap komt, want die personeelsleden staan in voor de veiligheid in de stations. Ze staan vaak op de eerste lijn in moeilijke omstandigheden en verdienen dus onze steun.

De transparantie van energiecontracten

Gesteld door

VB Reccino Van Lommel

Gesteld aan

Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen)

op 9 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Beenders bevestigt dat 25% van de energiecontracten onbepaalde duur heeft met ontransparante, schommelende prijzen, waarbij consumenten vaak onvoldoende geïnformeerd worden over wijzigingen. Hij erkent dat wetgevend ingrijpen nodig is voor meer transparantie en vergelijkbaarheid, en overlegt hierover met minister Bihet (Energie) en CREG. Van Lommel benadrukt dat leveranciers klanten actief sturen naar deze ondoorzichtige contracten, met onbegrijpelijke communicatie (bv. verwijzingen naar portalen met complexe formules). Beide partijen zijn het eens over de urgentie van strengere regels om consumenten beter te beschermen.

Reccino Van Lommel:

In de vorige legislatuur, in 2022 om precies te zijn, werd bepaald dat energieleveranciers verplicht zijn om te communiceren over hun contracten van bepaalde duur, wanneer die uiteindelijk aflopen. Voor contracten van onbepaalde duur ligt dat anders. Daar is communicatie alleen verplicht wanneer de prijsformule niet meer van toepassing is of wanneer de zogenaamde prijszekerheid afloopt.

We stellen vast, ook de CREG waarschuwt daarvoor, dat energieleveranciers hun klanten steeds vaker proberen te leiden naar contracten van onbepaalde duur, gekoppeld aan schommelende marktprijzen. Consumenten zijn zich daar niet altijd van bewust. De tariefformules zijn over het algemeen ook niet erg transparant. Vaak zien we dat er in het eerste jaar nog sprake is van prijszekerheid, maar dat de prijs nadien wel kan worden aangepast.

Mijnheer de minister, welke maatregelen hebt u getroffen of zult u nog treffen om consumenten beter te informeren over deze energiecontracten, zodat zij op de hoogte zijn van de bijbehorende voorwaarden. Vindt u dat de bestaande wetgeving volstaat? Of zijn bijkomende wetgevende initiatieven nodig? Hebt u hierover reeds overleg gehad?

Rob Beenders:

Dank u wel voor uw terechte vraag. We hebben bekeken over hoeveel contracten het hier precies gaat, om de omvang van het probleem beter te kunnen inschatten. De betrokken contracten maken ongeveer 25 % van het totaal uit, één op vier dus, wat een aanzienlijk aantal is.

U hebt gelijk. De CREG pleit voor looptijden van bepaalde duur bij een product. Die moeten ook in het aanbod en op de tariefkaart worden vermeld. Op dat vlak zijn contracten van onbepaalde duur inderdaad niet erg transparant.

We weten wel dat de leverancier de consument minstens twee maanden op voorhand moet inlichten, maar als die niet reageert, dan is de prijswijziging een feit. Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat die communicatie niet altijd even begrijpelijk is. Wanneer die communicatie binnenkomt, is het voor een klant vaak niet duidelijk of het om een verbetering of om een verslechtering gaat. We gaan er vanuit dat de informatiedoorstroming gebeurt zoals vastgelegd, maar dat betekent niet dat de klant die informatie ook begrijpt.

Gelet op het feit dat het om 25 % van de huidige contracten gaat en dat dat aandeel bovendien stijgt, hebben we het initiatief genomen om overleg te plegen met collega-minister Bihet, die bevoegd is voor Energie en de CREG. We willen bekijken of we geen wetgevend initiatief moeten nemen om deze problematiek aan te pakken en op te lossen.

Op dit moment zijn die gesprekken lopende. Ik ben ervan overtuigd dat wetgevend initiatief noodzakelijk is en moet bijdragen aan meer transparantie, maar ook aan de vergelijkbaarheid van contracten en prijzen voor de consument. Ik ben dus zeker geen voorstander van dit type contracten.

Samengevat zien we dus dat het aandeel stijgt en dat de consument daarvan het slachtoffer kan zijn. Een wetgevend initiatief is dus nodig om hierin orde te scheppen. Die gesprekken lopen nu dus met collega Bihet.

Reccino Van Lommel:

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik ben blij met uw antwoord, omdat het aandeel inderdaad stijgt naar 25 %. Het feit dat u dat zegt, bevestigt ook de stelling die ik naar voren heb gebracht, namelijk dat energieleveranciers hun klanten in die richting proberen te duwen.

De communicatie is inderdaad niet altijd even begrijpelijk. Wanneer een contract wordt verlengd, ontvangt men meestal een mailtje dat vaak slechts verwijst naar het portaal waar men moet inloggen. Als men dan dat contract bekijkt, kan men moeilijk zeggen dat het overzichtelijk of duidelijk is, om nog maar te zwijgen van de formule die men moet analyseren om te begrijpen wat men nu eigenlijk moet betalen.

Het is goed dat u gesprekken voert met het kabinet van minister Bihet en dat er een wetgevend initiatief zal worden genomen. Net zoals u, zijn wij immers ook van mening dat het noodzakelijk is om het probleem op te lossen. Dank u wel.

Voorzitter:

De volgende vraag nr. 56006200C van collega Handichi is zonder voorwerp. Hij is namelijk niet aanwezig en de vraag werd ook niet omgezet in een schriftelijke vraag.

De cyberrisico’s op het gebied van hernieuwbare energie

Gesteld door

VB Dieter Keuten

Gesteld aan

Bart De Wever (Eerste minister)

op 9 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België loopt ernstig cyberrisico door de dominante aanwezigheid van Chinese omvormers (85% in Vlaanderen sinds 2022, mogelijk nog meer eerder) en windturbines met potentiële *killswitches*, die sabotage van het elektriciteitsnet mogelijk maken—een strategisch systeemrisico bij grootscheepse aanvallen. De Wever erkent de geopolitieke afhankelijkheid (China’s marktdominantie, gebrek aan Europese autonomie) en de onhaalbaarheid van een direct verbod, maar benadrukt nood aan Europese regelgeving (veiligheidsnormen, beperkte netwerktoegang) op lange termijn, zonder concrete kortetermijnoplossingen. Keuten kaart aan dat de energietransitie—bedoeld om afhankelijkheid te verminderen—juist nieuwe kwetsbaarheden creëerde (digitale infrastructuur, buitenlandse controle) en pleit voor een ommekeer weg van groene energie. Kernpunt: België/Europa ontbreekt het aan middelen om cyberdreigingen in kritieke energie-infrastructuur nu afdoende te mitigeren.

Dieter Keuten:

Mijnheer de eerste minister, ik heb volgende vragen voor u, omdat u ook bevoegd bent voor het Centrum voor Cybersecurity België (CCB).

Amerikaanse onderzoekers ontdekten enige tijd geleden ongeautoriseerde communicatieapparaten in Chinese omvormers die zonnepaneelinstallaties aansturen en op afstand zelfs kunnen afzetten. Veel omvormers zijn permanent verbonden met het internet. Firewalls zouden in principe moeten beschermen tegen cyberaanvallen. Als er echter een fysiek apparaat aan een omvormer wordt toegevoegd, kunnen die firewalls omzeild worden. Vijandige hackers of landen zouden dus grote delen van ons elektriciteitsnet kunnen platleggen via dat beveiligingslek.

Eerder uitte een NAVO-expert bezorgdheid over de beveiliging van windturbines, want windturbines van Chinese makelij zouden zogenaamde killswitches kunnen bevatten, die sabotage in tijden van conflict mogelijk maken.

Hoeveel windturbines van Chinese makelij bevinden zich op Belgisch grondgebied?

Hoeveel omvormers voor zonnepanelen die in China geproduceerd zijn, zijn er momenteel actief op Belgisch grondgebied? Wat is het geschatte percentage Chinese omvormers in gebruik ten opzichte van het totale aantal actieve omvormers in België?

Overweegt u een ban op het gebruik van omvormers van het merk Huawei, naar analogie van het verbod op het gebruik van Huawei in strategische 5G-netwerkinfrastructuur, zoals dat in andere Europese lidstaten wordt ingevoerd voor omvormers?

Ten slotte, de Europese sectororganisatie SolarPower Europe publiceerde eind april twee duidelijke aanbevelingen om de zonne-energiesector beter tegen cyberaanvallen te beveiligen. De eerste aanbeveling is om standaarden te ontwikkelen en op te leggen voor de beveiliging van netwerkverbonden zonnepaneelinstallaties. De tweede aanbeveling is om de toegang van zonne-energiesystemen via de omvormer te beperken. Hoe en wanneer zult u die aanbevelingen implementeren?

Bart De Wever:

Ik zie mijn antwoord iets minder graag tegemoet. Ik had gevraagd om het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) over te dragen, nog voor u erin zou slagen mij opnieuw een vraag te stellen over een wereld die mij totaal vreemd is en dat is niet gelukt. Deze keer hebt u werkelijk de hoofdvogel afgeschoten. Na het lezen van uw vraag ben ik in mijn eigen kelder afgedaald – ik heb zonnepanelen – en tot mijn afgrijzen zag ik het logo van Huawei op een witte kast die vermoedelijk de omvormer is, waarnaar u verwijst.

Toch moeten we het positieve in alles proberen te zien. Ik beschik over de gsm-gegevens van Wang Yi, de Chinese minister van Buitenlandse Zaken. Ik weet dus dat ik hem kan appen op het moment dat de stroomprijs negatief is, zodat ik mijn zonnepanelen kan afzetten.

Alle gekheid op een stokje, u vraagt naar cijfers. Dat is voer voor een schriftelijke vraag voor de minister van Economie, aangezien de FOD Economie de bevoegde sectorale overheid is voor de energiesector. Terzijde, wind- en zonne-energie op land vallen niet onder de federale bevoegdheid, maar zijn een regionale materie.

In de pers werd gemeld dat de Vlaamse minister Depraetere wel heeft geantwoord op een vraag van een van uw partijgenoten. Ze gaf aan dat er sinds 2022 in Vlaanderen ongeveer 400.000 omvormers zijn aangemeld, waarvan er 340.000 afkomstig zijn van een merk met een hoofdzetel in China. Ik vrees dat men die cijfers moet extrapoleren. Dat zullen wel ongeveer de verhoudingen zijn. Huawei is bijzonder dominant op de markt van omvormers en China heeft in het algemeen een sterke positie op de markt van zonnepanelen. Dat is algemeen bekend. Het is een van de vele gevolgen van de globalisering, waarbij Europa zich vandaag haarkrabbend afvraagt of de globalisering niet te ver is doorgeschoten.

Dat cijfer is zonder twijfel een onderschatting. Er bestaat nog een dark number , aangezien we pas sinds 2022 bijhouden wat de oorsprong is van de omvormers. Voor de periode daarvoor is niets in kaart gebracht, maar iets zegt mij – al is dit een pure gok; u kent dat veel beter dan ik – dat het om enorme proporties gaat. Om duidelijkheid over de cijfers te krijgen, zou men in alle regio's navraag moeten doen. Dan beschikt men over gegevens vanaf 2022. Die zou men eventueel kunnen extrapoleren naar het geheel. Dat is echter niet eenvoudig.

Het CCB merkt ook op dat u naar een journalistiek onderzoek verwijst en geen wetenschappelijk rapport, wat maakt dat het moeilijk is voor het centrum om daar formeel op te reageren.

Iedereen met gezond verstand moet zich in ieder geval vragen stellen bij de grote impact die China heeft op het vlak van infrastructuur. Dat is niet alleen in ons land zo. Ik heb u al gezegd dat heel Europa op dat vlak stilaan uit zijn naïviteit ontwaakt. Dat is natuurlijk het gevolg van het feit dat we onze productiecapaciteit naar China hebben laten verplaatsen. Over de globalisering kan men lang discussiëren, maar op het vlak van strategische autonomie werden bepaalde checks-and-balances niet gerespecteerd. Daardoor zijn we blootgesteld aan risico’s die een ongemakkelijk gevoel nalaten.

Als het klopt wat de heer Wang Yi 's namiddags zegt – voor alle duidelijkheid; hij heeft dat niet tegen mij gezegd; hij heeft mij dus eigenlijk een rad voor de ogen gedraaid -, namelijk dat China eigenlijk Rusland steunt in de oorlog tegen Oekraïne en dat China wil dat die oorlog lang duurt – ik denk dat hij zich versproken heeft -, dan is China eigenlijk een onderdeel van het probleem en kan men het land moeilijk een vriendelijke partner noemen. Zelfs als men dat morgen zou zeggen, betekent het niet dat men China overmorgen uit de globale economie kan wegdenken. Daar zijn we nog ver van verwijderd. Het bannen van Chinese componenten is op korte termijn totaal onrealistisch, het is zelfs fysiek onmogelijk.

De vraag lijkt mij dus hoe wij een realistische vertaalslag kunnen maken naar regelgeving om tegemoet te komen aan de bezorgdheid die u uit. Het CCB meldt mij dat de Chinese producenten vaak de eersten zijn die formeel de technische vereisten in orde brengen, als het gaat over veiligheid. Ze zijn dus nog behoorlijk goed ook. Wanneer men rond overheidsopdrachten werkt, ontsnappen de private omvormers heel vaak aan de regelgeving, zoals men die voor ogen neemt.

In de kern betreft het dus veeleer een geopolitiek probleem waarop een antwoord moet worden geboden, maar dat zal wellicht niet op Belgisch niveau gebeuren en eigenlijk ook niet op korte termijn. Als wij onze onafhankelijkheid als Europese economie ë n en als Europese markt willen versterken, dan zullen wij een traject moeten afspreken om daar naartoe te groeien. Dat zal niet van vandaag op morgen gebeuren, u hebt de cijfers gehoord.

Ik besluit. Wij moeten daarbij antwoord bieden op enkele vragen die vooralsnog onbeantwoord blijven. Bijvoorbeeld, moeten we de Chinezen weren uit alle strategische infrastructuren; indien ja, wat is dat dan allemaal; waar begint dat en waar eindigt dat, of nog wat is de economische impact daarvan op korte en op langere termijn en wat is er realistisch? Die pertinente vragen moeten wij beantwoorden en het begint vaak in de eigen kelder.

Dieter Keuten:

Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw antwoord. U hebt de vraag wat breder getrokken. Het gaat inderdaad over het beschermen van onze strategische infrastructuur. Als er daarover gesproken wordt, gaat het over het beschermen van fysieke infrastructuur, onze kerncentrales, luchthavens, havens en de Noordzee, waar er belangrijke kabels kust liggen. Met mijn vraag wil ik aantonen dat er ook belangrijke digitale infrastructuur moet worden beschermd en dat wordt wel eens over het hoofd gezien, terwijl die infrastructuur bijzonder kwetsbaar is. Wanneer de zon schijnt, zoals dat de voorbije dagen wel vaker het geval is, wordt 50 tot zelfs 60 % van onze elektriciteit opgewekt door de zon en dat is plezant voor eigenaars van zonnepanelen, maar stel dat hackers op zo'n moment erin zouden slagen om zelfs maar een heel klein percentage van onze zonnepanelen aan te vallen en plat te leggen, dan is dat een systeemrisico en komen er black-outs. Natuurlijk heeft de kwestie te maken met globalisering, maar meer nog heeft die ten gronde volgens mij te maken met de energietransitie, die ons ongeveer 25 jaar geleden werd opgedrongen en die u nu hopelijk eindelijk zult keren. We zouden groene energie krijgen, goedkope energie, want de zon schijnt gratis en de wind waait voor niets. Energie is echter helemaal niet goedkoper geworden, integendeel. Er werd ons ook beloofd dat we niet langer afhankelijk zouden zijn van de stoute landen die fossiele brandstoffen leveren, want we zouden zelf onze energie opwekken. Wat blijkt nu? We wekken wel zelf energie op via windmolens en zonnepanelen, maar die panelen en molens worden niet hier geproduceerd. Bovendien hebben we amper controle over de software die de toestellen aanstuurt. Strategische autonomie hebben we dus ook niet gekregen. Mijnheer de eerste minister, keer dus alstublieft die energietransitie terug.

Het nieuwe kwartier van Defensie in Charleroi en de vermeende vervuiling van het terrein
De plannen voor het militaire Kwartier van de Toekomst in Charleroi
Het kwartier van de toekomst in Charleroi
Militair terrein in Charleroi: ontwikkeling en milieuaspecten

Gesteld aan

Theo Francken (Minister van Defensie)

op 9 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Quartier du Futur-Sud in Charleroi, een 550 miljoen euro-project op een voormalige industriële braakliggende site (27 ha), combineert militaire modernisering (1.500 jobs, cybercomponent, training, huisvesting) met stedenbouwkundige integratie (sport, gezondheidszorg, samenwerkingen met lokale techbedrijven) en moet vanaf 2030 gefaseerd operationeel zijn (voltooiing 2032). Dépollution (verantwoordelijkheid van de verkoper) loopt volgens Waalse regelgeving, zonder extra kosten voor Defensie, terwijl het project voldoet aan duurzaamheidsnormen (energie, GRO-referentiekader) en publiek-private partnerschappen nastreeft, met name voor medische eerste lijnszorg. De strategische doelen omvatten betere wervingscapaciteit, OTAN-conforme infrastructuurinvesteringen (5% BBP-doel) en socio-economische revitalisering van Charleroi, met nadruk op lokale betrokkenheid (Waalse bedrijven, stadsintegratie) en een pilootrol voor toekomstige kazerneprojecten—al zijn nieuwe industriële reconversies voorlopig niet gepland.

Stéphane Lasseaux:

Monsieur le ministre, j'aimerais attirer votre attention sur le projet de construction d'une nouvelle caserne à Charleroi qui, selon certaines sources, serait implanté sur un ancien site industriel désaffecté. Ces mêmes sources annoncent qu’un des éléments qui a participé au choix de ce site serait, outre une meilleure mobilité pour l’avenir, un niveau de pollution présumé plus faible, ce qui permettrait une implantation plus rapide.

Le projet a pour objectifs de permettre à la Défense d’assurer une meilleure couverture stratégique, d’accroitre son attractivité, et de permettre aux 1 000 militaires attendus sur le site de travailler plus près de leur domicile. Mais le prix à payer serait-il un risque pour la santé de ces citoyens qui donnent leur vie pour notre sécurité, compte tenu d’une éventuelle pollution?

Monsieur le ministre, étant donné les préoccupations légitimes concernant la pollution potentielle de ce terrain, pourriez-vous me préciser de quel site il s’agit exactement? Avez-vous des informations sur l'état de ce site? Est-il sain ou présente-t-il des signes de pollution? Si ce site est effectivement pollué, avez-vous prévu de procéder à des tests pour évaluer l'ampleur de cette pollution? Dans le cas où des mesures de dépollution seraient nécessaires, avez-vous une estimation des coûts supplémentaires que cela pourrait engendrer? Enfin, pourriez-vous me donner le calendrier prévu pour la réalisation de ces travaux et me confirmer que ces opérations ne retarderont pas le projet en raison d’une éventuelle dépollution?

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, le lancement du projet de quartier militaire à Charleroi, avec un investissement annoncé de plus de 550 millions d'euros, s'inscrit dans une dynamique de modernisation ambitieuse des infrastructures de la Défense. La reconversion des friches industrielles en un quartier flambant neuf répond au besoin de modernisation du patrimoine immobilier de la Défense.

Ce projet vise à accueillir 1 500 emplois directs, dont une composante cyber, et doit intégrer à la fois des infrastructures d'entraînement, de soins, de maintenance, d'hébergement et même une crèche. Ce chantier d'envergure représente un levier potentiel de développement pour la région carolo, tant en matière d'emploi que de dynamisme économique.

Comme évoqué dans l'accord de gouvernement, et pour répondre aux attentes de l'OTAN, ces investissements vont accroître la partie liée à la Défense dans le PIB. Ils répondent aussi aux objectifs d'augmentation des effectifs militaires et de rattrapage en matière d'infrastructure, tels que définis dans votre feuille de route.

Monsieur le ministre, pouvez-vous détailler les étapes et le calendrier prévu pour la mise en œuvre du projet DBM à Charleroi et les garanties en matière de délais et de transparence dans la passation des marchés publics?

Quelles dispositions concrètes sont-elles prévues pour favoriser l'implication des entreprises wallonnes, et en particulier carolos, dans les différentes phases du chantier (construction, équipement, services)?

Le cahier des charges intègre-t-il des critères en matière de durabilité environnementale, d'efficacité énergétique et de qualité de vie pour les personnels militaires et civils logés sur place? Ce projet intègre-t-il une infrastructure médicale de première ligne?

Comment ce projet pilote servira-t-il de modèle pour les autres casernes en mutation, notamment en matière de reconversion de friches industrielles? Autrement dit, quelles parties des investissements nécessaires pour atteindre les 5 % du PIB seront-ils alloués au patrimoine immobilier de la Défense?

Voorzitter:

Monsieur Bayet, je suis content de vous voir!

Hugues Bayet:

J'allais le dire, monsieur le président! Je suis très heureux de vous retrouver dans cette commission, ainsi que M. le ministre, qui en a été membre également, mais qui a bénéficié d'une solide promotion! ( Rires )

Monsieur le ministre, comme cela a été dit, il s'agit d'un projet qui avait été développé sous la précédente législature. Vous étiez alors membre de la commission de la Défense. L'objectif est de permettre le redéploiement de la Défense à travers le pays, au moyen de ce que l'on appelle les "Quartiers du Futur": un en Flandre et un en Wallonie.

Voici quelques semaines, nous avons appris que celui de Charleroi avançait à grand pas, en bonne collaboration avec les autorités communales. Il s'étalera sur 27 hectares. Ceux-ci pourront s'ouvrir dès 2027 dans une zone désaffectée.

L'avis de marché vient d'être publié. Je pense que l'objectif de la Défense est d'aller aller un peu plus loin et de créer un lieu ouvert sur la ville en y intégrant des espaces dédiés au sport et à la santé, mais tout en concluant également des partenariats avec des entreprises spécialisées dans la technologie ou la cybersécurité. Des zones seront ouvertes aux activités civiles, tandis que d'autres, réservées à la Défense, seront évidemment fermées.

Monsieur le ministre, pourriez-vous faire le point sur l'avancée de ce projet de Quartier du Futur à Charleroi, tant en termes d'agenda que de budget? Pour quand l'ouverture est-elle prévue? Quels sont vos objectifs avec ce quartier, notamment afin de répondre aux objectifs ambitieux de la Défense en matière de recrutements? Sait-on déjà combien de militaires et de civils pourront y loger?

⁠ La Défense cherche, m'a-t-on dit, à nouer des partenariats avec plusieurs infrastructures externes – par exemple, pour l'entraînement de nos militaires – et des acteurs locaux. Où en est cette partie du projet? Des collaborations sont-elles déjà nouées?

Theo Francken:

Chers collègues, le Quartier du Futur-Sud sera réalisé sur un site situé à la porte ouest de Charleroi, autrefois partiellement exploité par Duferco Wallonie. Ce site présente une pollution de sol, et le processus global d'assainissement est réalisé conformément au décret de la Région wallonne relatif à la gestion et à l'assainissement des sols.

La Défense n'intervient pas dans ce processus mais est néanmoins tenue informée de son déroulement. La dépollution relève de la responsabilité du vendeur, de sorte qu'il n'est pas prévu de faire intervenir le budget de la Défense dans ce processus. Actuellement, la Défense prépare le marché public pour l'étude et la réalisation des travaux de ce Quartier du Futur.

Selon le calendrier actuel, l'attribution de ce marché public est prévue en 2027, le début des travaux en 2028 et leur achèvement en 2032, avec une ouverture progressive du quartier par l'arrivée de premiers éléments à partir de 2030. En fonction de l'évolution de l'exécution du projet, des ajustements éventuels seront envisagés. Ce marché sera attribué conformément à la législation en vigueur relative aux marchés publics. Le projet respecte la réglementation sur la performance énergétique des bâtiments et les référentiels GRO.

Actuellement, la Défense ne prévoit pas de nouveaux quartiers basés sur la reconversion d'une friche industrielle.

Sur le plan budgétaire, la Défense veillera à maîtriser au mieux les coûts non compris dans l'estimation actuelle, tels que les éventuels coûts imprévus qui pourraient survenir en cours de réalisation, ainsi que le coût des terrains pour les zones d'entraînement qui devront être achetés séparément.

Le concept du Quartier du Futur dépasse le cadre d’une simple modernisation d'infrastructures ou de la seule implémentation d’équipements à vocation non militaire sur le site. Il constitue une approche globale et intégrée, pensée pour répondre aux défis contemporains de la Défense en matière de recrutement, de mobilité, d'infrastructures, de technologies ou encore d'ancrage sociétal. L’ambition est de faire de ce site un pôle d’attractivité moderne, capable d’accueillir à terme jusqu’à 1 500 personnes, civiles et militaires, dans un cadre de vie et de travail tourné vers l’avenir.

Au regard des infrastructures mutualisées – y compris dans le domaine médical –, des discussions sont en cours pour évaluer les possibilités de conclure des partenariats publics et privés efficaces. L’intérêt des partenaires pour collaborer avec la Défense reste bien réel.

Pour ma part, j’étais censé me rendre à Charleroi il y a quelques semaines dans le cadre d’une visite bilatérale. Cette visite a dû être reportée, notamment en raison d’un déplacement en France de mon colonel. J'espère pouvoir me rendre à Charleroi début septembre, afin de visiter le site concerné ainsi que plusieurs entreprises actives dans le domaine de la défense, le tout en compagnie des bourgmestres et des échevins.

Stéphane Lasseaux:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour les réponses apportées. Vous indiquez qu'il n'y aura pas de coûts supplémentaires de dépollution pour la Défense, puisque le propriétaire devra s'en charger. Cela me rassure qu’un terrain sain sera retrouvé, afin que les personnes qui y travailleront y soient en toute sécurité. J'entends aussi que les échéances seront respectées.

Anthony Dufrane:

Monsieur le ministre, je tiens à vous remercier pour vos réponses et pour ce calendrier précis. Ce sont de bonnes nouvelles. Attribution du marché en 2027, pose de la première pierre en 2028. J'espère que nous aurons peut-être la chance d'être à vos côtés pour cette inauguration en 2028, avec les différents collègues de la commission. J’ai entendu que vous irez prochainement à Charleroi. Nous serions vraiment ravis de fêter cet événement avec vous en 2028.

Une caserne opérationnelle en 2032, c’est une très bonne nouvelle pour notre Région wallonne, et principalement pour la redynamisation de la région de Charleroi.

Hugues Bayet:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Étant de Charleroi et ayant participé un peu aux différentes réunions avec la Défense, je voudrais souligner la qualité des équipes de la Défense autour de ce projet. La Ville de Charleroi, IGRETEC et les différents partenaires se sont évidemment occupés du terrain, qui sera prêt et dépollué, comme la législation le prévoit. Je trouve que c'est une approche globale et intégrée qui est à l'essence même de la construction de ce projet. C'est la Défense dans la ville, pour la ville, pour ses citoyens. C'est quelque chose de nouveau qu'on doit mettre en exergue. Et j'espère que vous pourrez faire la même chose du côté de la Flandre puisqu'il y a son pendant de l'autre côté aussi. Par ailleurs, je me réjouis de ce que vous venez de nous dire, notamment sur les créations de partenariats. Ce n'est pas parce que je viens de Charleroi; tout le monde sait qu'il y a un deuxième aéroport national maintenant à Charleroi depuis que Zaventem est devenu régional. Avec plus de 10 millions de passagers, et toute une série de pistes aux alentours, de terrains qui peuvent être exploités, de nombreuses entreprises aéroportuaires mais aussi en matière de défense, etc. Développer un projet qui s'intègre dans son tissu socioéconomique est essentiel. Je remercie vraiment les équipes de la Défense pour tout le travail qu'elles ont fait à ce niveau-là.

De bewaking van nucleaire sites
De inzet van militairen voor de bewaking van kerncentrales
De bewaking van de kerncentrales
Veiligheid en militaire bewaking van nucleaire installaties

Gesteld aan

Theo Francken (Minister van Defensie)

op 9 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De overdracht van nucleaire beveiliging van de gespecialiseerde politie-eenheid DAB naar Defensie (vanaf juli 2025) stuit op kritiek door gebrek aan juridisch kader, operationele bevoegdheden (geen arrestaties/fouilles) en risico’s voor motivatie en veiligheid van militairen, die als "goedkope oplossing" worden ingezet zonder passende expertise. Lokale politiezones vrezen extra werkdruk door gaten in beveiliging, terwijl Defensie de taak als tijdelijke noodoplossing presenteert, afhankelijk van een toekomstig *Defensiecodex* en een nog niet operationele territoriale reserve. Kritiekpunten zijn juridische onzekerheid bij incidenten, demotivatie bij militairen en het ontbreken van structurele alternatieven ondanks eerdere beloftes in het regeerakkoord. Politiek wordt gewaarschuwd voor herhaling van eerdere mislukte inzet (OVG), zonder duidelijke langetermijnvisie.

Christophe Lacroix:

Monsieur le ministre, depuis quelque temps, les militaires ont commencé à reprendre en charge de manière durable la sécurité statique des centrales nucléaires afin, officiellement, de libérer les policier de la DAB actuellement chargés de cette mission. Cette mission revenait pour des raisons évidentes de spécialisation à cette direction de la police fédérale. Avec mes collègues de la commission de l'Intérieur, nous vous avons interpellé à de nombreuses reprises face à cette solution qui n'en est vraiment pas une.

Sur le plan humain, pour la police, plus de 200 policiers vont se voir réaffectés vers d'autres unités partout en Belgique, en perdant plusieurs centaines d'euros, sans parler des conséquences sur les trajets domicile-travail. Sur le plan humain, pour la Défense, c'est le retour des militaires "bons à tout faire" de l'époque où votre prédécesseur Vandeput chargeait des militaires de missions qui ne sont pas les leurs et pour lesquelles aucun cadre légal n'existe.

Sur le plan qualitatif, la DAB est une unité spécialisée, contrairement à la Défense, qui ne dispose d'aucune compétence policière telle que l'arrestation, la fouille, le contrôle d'identité, l'identification de véhicules, etc. Sur le plan local, nous avons une nouvelle fois un report de charges pour les zones concernées.

Monsieur le ministre, pouvez-vous faire le point sur la reprise des missions de la DAB par la Défense? Qu'en est-il des conséquences opérationnelles pour les militaires concernés? Qu'en est-il de leur logement et du support logistique?

J'ai pu lire également dans la presse locale les inquiétudes du chef de corps de la police de Huy. D'ailleurs, Huy est près de chez moi et je sais que vous vous y êtes rendu. Quand vous passez dans la région, n'hésitez pas à me faire signe, je vous accueillerez dans ma belle commune!

(…) : (…)

Christophe Lacroix:

Oui! À Wanze. Je sais que vous avez bonne mémoire!

La zone de police de Huy a exprimé son inquiétude, car elle s’attend à une charge de travail accrue pour assurer certaines missions que les militaires ne pourront pas exercer. Ces derniers, par ailleurs, connaîtront moins bien le terrain et les spécificités locales que les agents de la DAB.

Je sais que vous avez rencontré les autorités locales. Dès lors, quelle concertation avez-vous eue avec elles, notamment avec le chef de zone – sachant que les zones qui entourent la zone de police de Huy sont également concernées par ces aspects?

Enfin, vous aviez annoncé un codex, qui devait être négocié avec le ministre de l’Intérieur. Où en est ce processus?

Kjell Vander Elst:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, u weet dat ik en mijn fractie geen voorstander zijn van het opnieuw laten uitvoeren van bewakingsopdrachten door de militairen. We hebben reeds een OVG gehad. Die heeft aangetoond dat dit zeer negatieve gevolgen had voor de militairen: demotivatie, langdurige aanwezigheid op straat zonder te mogen ingrijpen want daarvoor moesten ze naar de politie bellen. Er was geen wettelijk kader. Ik dacht dat we daaruit geleerd hadden om een dergelijke OVG niet meer op die manier te organiseren.

Dat was ook uw intentie vermoed ik na het lezen van het regeerakkoord en de beleidsverklaring. Er moest aan twee specifieke voorwaarden voldaan worden. De eerste voorwaarde betrof een duidelijk juridisch kader, de tweede een territoriale reserve. Geen van beide is gerealiseerd. Er is geen wettelijk kader en geen territoriale reserve. En dus zitten we eigenlijk met een OVG 2.0, wat een bijzonder slechte zaak is voor de militairen. Ik vrees dat dit ook een impact zal hebben - misschien beperkt, maar toch - op de operationele capaciteit van ons leger.

Mijn vragen zijn misschien wat gedateerd, maar ik stel ze toch.

Wanneer zal het wettelijk of juridisch kader klaar zijn?

Wanneer zullen militairen, wanneer ze op straat zijn en in operatie, daadwerkelijk iets kunnen doen in plaats van alleen maar toekijken?

Vindt u dat statische bewakingsopdrachten een toekomstige of vanaf nu reeds een kerntaak van de Belgische Defensie moeten worden?

Wordt dit dus onderdeel van het vaste takenpakket van de militair?

Wordt er op geregelde tijdstippen een parlementaire rapportering of een evaluatierapport voorzien?

Theo Francken:

Dans le cadre de la collaboration entre la Défense et le SPF Intérieur, la Défense s'est vu confier la mission de remplacer du personnel de la DAB sur six sites nucléaires entre le 1 er juillet 2025 et avril 2026. L'appui qu'apporte la Défense permet de transférer temporairement des effectifs de la DAB vers la mission "cours et tribunaux" afin que la police fédérale puisse libérer davantage de moyens pour lutter contre la criminalité.

L'état-major a déployé des détachements militaires sur les sites de Doel et Tihange depuis le 1 er juillet. Plusieurs reconnaissances en collaboration avec la police fédérale et ENGIE ont eu lieu en vue de coordonner le plan de transition. La préparation de la mission avec des équipes de la DAB garantit une bonne connaissance des sites. La police locale jouera son rôle en cas d'incident, conformément au cadre légal.

Les militaires concernés logent dans une caserne des environs, d'où leur appui logistique est organisé. Une deuxième phase de planification commencera ensuite pour les sites de Mol, Geel et Dessel, planifiés pour être repris par la Défense en fin d'année 2025. Le site de Fleurus sera repris en avril 2026. À ce stade, la mission est limitée aux sites déjà mentionnés.

De inzet van militairen in het kader van de beveiligingsopdracht van nucleaire sites is gebaseerd op artikel 111 van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus. Overeenkomstig die bepaling kunnen de politiediensten voor de handhaving van de openbare orde, wanneer de middelen van de federale politie ontoereikend blijken, bijstand vorderen van de krijgsmacht, wanneer die als enige over de daartoe noodzakelijke technische en menselijke middelen beschikt.

Het protocolakkoord verwijst bovendien naar artikel 7/5 van de wet op het politieambt, waarin wordt verduidelijkt dat en hoe de politie de leiding heeft over de operaties. Bij de uitvoering van die opdracht beschikt het personeel van Defensie evenwel niet over eigen politiebevoegdheden, zoals identiteitscontrole, fouillering of arrestatie.

Het is dus belangrijk om in de toekomst over een specifiek wettelijk kader te beschikken. Daarbij moet rekening worden gehouden met de tijd die nodig is om dergelijke wetgevende initiatieven concreet uit te werken.

Dans un premier temps, en attendant un cadre juridique et de déploiement adapté ainsi que l'opérationnalisation de la réserve territoriale, cette mission sera assurée par des militaires actifs réguliers, sur la base d'un système de rotation et à partir d'un statut opérationnel, comme c'était le cas à l'époque de l'OSG.

Les modalités exactes de déploiement relatives au nombre de militaires par site et à leurs équipements de préparation spécifique sont considérées comme sensibles et peuvent, si c'est souhaité, être discutées à huis clos au sein de la Commission de Suivi des opérations.

Het eerste deel van het toekomstige wetsontwerp Defensiecodex werd opgesteld door de defensiestaf en zal zo snel mogelijk bij het Parlement worden ingediend. Ik krijg daarover nog een laatste briefing, waarna het dossier naar de Kamer komt. Voor uw vraag over welke andere civiele alternatieven werden onderzocht, verwijs ik naar de minister van Binnenlandse Zaken.

Militairen mogen geweld gebruiken in het kader van wettelijke verdediging. Daarnaast kunnen zij op grond van artikel 7/5, hun vuurwapens gebruiken op instructie van de politie, overeenkomstig artikel 38, 3° van dezelfde wet, wanneer in het geval van volstrekte noodzakelijkheid, de aan hun ter bescherming toevertrouwde personen, posten, vervoer van gevaarlijke goederen of plaatsen op geen andere wijze kunnen worden verdedigd. In dat geval mogen vuurwapens enkel worden gebruikt overeenkomstig de richtlijnen en onder verantwoordelijkheid van een officier van de bestuurlijke politie.

De inzet van militair personeel voor de bewaking van nucleaire sites gebeurt binnen het kader van een specifiek protocolakkoord. Het betreft thans geen kerntaak van Defensie, maar een ondersteunende operatie ten behoeve van de politie.

Vu qu'il s'agit d'une mission opérationnelle à part entière, et conformément à la loi syndicale en vigueur à la Défense, elle n'est, à ce titre, pas soumise à la concertation.

Een aanpassing van de taken van Defensie in deze context, zoals vermeld in het regeerakkoord, is afhankelijk van een aangepast wettelijk kader en de effectieve oprichting en operationalisering van een territoriale reserve. Zoals gebruikelijk wordt de commissie voor de Opvolging van de militaire missies over deze operatie geïnformeerd, zoals intussen door kolonel Comhair gebeurd is.

Christophe Lacroix:

Monsieur le ministre, je vous remercie d'avoir fait le point sur la situation. Je reste néanmoins inquiet. Je comprends que l'accord vise à pallier l'absence de moyens suffisants de la police, de la police fédérale en particulier. Je veux bien mais qui étaient les ministres de l'Intérieur auparavant? Ils n'appartenaient pas au Parti Socialiste. Voilà, il faut un peu pointer les responsabilités des uns et des autres en la matière.

Par ailleurs, vous confirmez qu'il n'y a pas de compétence des militaires pour l'arrestation, pour toute une série de fouilles, de contrôles d'identité. Cela reste quand même problématique. En effet, en l'absence de codex, comment ces militaires sont-ils couverts si jamais il y a un incident? C'est une grande question que je me pose. Sont-ils couverts par la hiérarchie? Sont-ils couverts par leur statut? Que se passe-t-il en cas de problème?

Et puis, vous me répondez que la police locale jouera le rôle qu'elle avait précédemment, sauf que, non, la police locale avait un rôle de support le cas échéant et que la police fédérale, à travers les DAB, remplissait déjà toute une série de missions que la police locale n'avait pas à remplir. Finalement, c'est donc un sparadrap qui est collé sur une situation tout à fait improbable et qui n'est pas de la bonne gestion.

Je sais que, dans votre chef, ce n'était pas ce que vous vouliez au départ et que tout cela résulte finalement d'un compromis. Mais, moi, je vous rends attentif au fait qu'effectivement, non seulement des militaires peuvent connaître des situations particulières qui pourraient être dangereuses – je ne comprends d'ailleurs pas pourquoi on n'a pas choisi des MP pour faire ces missions, ce qui aurait été peut-être plus logique – et qu'en outre, la police locale, qui est déjà confrontée à de gros problèmes en termes de services de proximité à la population, est à nouveau mise sur le grill. On lui demande de réaliser des missions qu'elle n'avait pas l'habitude de réaliser auparavant.

Kjell Vander Elst:

Uw antwoord overtuigt mij niet. Wat collega Lacroix zegt, is correct. We hebben OVG gehad in een tijd van crisis, in uitzonderlijke omstandigheden en we hebben parallel de DAB opgericht, de directie Beveiliging, met een kader van 1.200 mensen. Volgens de cijfers die ik heb opgevraagd, zitten daar ongeveer 1.000 personeelsleden. Terwijl de DAB dus is opgericht om die statische bewakingsopdrachten uit te voeren, wil Defensie die nu opnieuw op zich nemen. We weten nochtans goed dat we OVG in uitzonderlijke omstandigheden hebben moeten ontplooien en toen al snel hebben gezien dat dat tot praktische problemen leidde, onder meer omdat militairen niet kunnen ingrijpen. Bovendien zijn zulke opdrachten demotiverend voor operationeel personeel bij Defensie. Zeker jonge mensen gaan niet bij Defensie om een statische bewakingsopdracht bij een nucleaire site uit te voeren. Een tweede punt is dat militairen als goedkope werkkracht worden gezien, als een goedkope vervanger van een beveiligingsagent. Het is een financieel voordeel voor de politie. Ik weet natuurlijk dat er een tekort aan politiecapaciteit in dit land is en dat er agenten bij moeten komen, maar we moeten af van de mentaliteit om militairen in te schakelen als de politie het niet meer kan oplossen. Defensie is altijd een laatste toevlucht geweest, ook financieel. We hebben geen geld, we zullen nog wat op Defensie beknibbelen. Die mindshift op financieel vlak is de vorige legislatuur al omgekeerd, wat een goede zaak is, maar laat ons ook de mindshift ten aanzien van het militair personeel maken. Het militair personeel verdient beter dan een goedkope bewakingsvervanger van de politie te zijn.

De defensieuitgaven, de algemene weerbaarheid en de link met energie
De strategische percelen naast militaire installaties en kritieke infrastructuur
Het meenemen van de energieweerbaarheid in onze defensie-inspanning
Defensie, energieweerbaarheid en strategische infrastructuur

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie), Theo Francken (Minister van Defensie)

op 9 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België houdt geen specifiek toezicht op buitenlandse grondankopen nabij militaire sites, maar Defensie adviseert bij bouwvergunningen en monitort kritieke infrastructuur, met aangepaste dreigingsanalyses door geopolitieke verschuivingen. Energie-investeringen (bv. kerncentrales, windparken) die de afhankelijkheid van Rusland verminderen, kunnen deels meetellen als defensie-uitgaven (1,5% BBP), maar hun precieze aandeel en structurele impact moeten nog worden uitgeklaard. Afhankelijkheid van China (bv. zonnepanelen, windturbines) wordt erkend als risico, met oproepen om kritieke componenten uit "onveilige" landen te weren. De definitie van defensie-gerelateerde uitgaven (inclusief energie) zal in 2026 aan de NAVO gerapporteerd worden, met nadruk op veerkracht en productiecapaciteit.

Koen Van den Heuvel:

Enkele maanden geleden ontstond er in de Verenigde Staten ophef over de aankoop van gronden en andere strategisch gelegen percelen door buitenlandse partijen in de nabijheid van militaire installaties en kazernes. Uit onderzoek bleek dat er wellicht een verband was met China. In Kansas heeft dat zelfs geleid tot initiatieven van de gouverneur om dergelijke praktijken tegen te gaan.

Mijn vragen hierover zijn kort. Wat is de situatie in ons land? Wordt er toezicht gehouden op het eigendom van gronden in de buurt van militaire domeinen en kritieke infrastructuur? Bestaan er concrete beleidslijnen ter zake? Als dat niet het geval is, overweegt u dan als minister van Defensie initiatieven in die richting?

Annick Ponthier:

Mijnheer de minister, tijdens een recente vergadering van de commissie voor Energie verklaarde de minister van Energie, de heer Bihet, dat alle investeringen in energieweerbaarheid en energieonafhankelijkheid ten opzichte van landen als Rusland zouden moeten meetellen in onze defensie-inspanning. Die investeringen zouden mee op het conto komen voor de berekening van de 1,5 % aan ruimere veiligheidsuitgaven, bijvoorbeeld in infrastructuur die de weerbaarheid van België versterkt.

Minister Bihet had het in dit geval niet over de beveiliging van onze energie-infrastructuur op zich, maar over geplande investeringen in productie-eenheden die onze afhankelijkheid van olie en gas moeten verminderen. Voorbeelden hiervan zijn de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3, de uitgaven voor het energie-eiland, de versterking van het hoogspanningsnet, windmolenparken op zee en batterijparken.

De redenering is logisch. Onze strategische energieafhankelijkheid van Rusland maakt ons uiteraard zeer kwetsbaar voor economische chantage en hybride oorlogsvoering. We herinneren ons allemaal hoe president Poetin in het verleden de gaskraan volledig dichtdraaide, waardoor de energieprijzen door het dak gingen. Toch roepen de uitspraken van minister Bihet enkele vragen op.

Hoe staat u tegenover die uitspraken? Deelt u de mening van minister Bihet dat niet alleen de beveiliging van, maar ook de investeringen in de genoemde energie-infrastructuur moeten meetellen als defensie-inspanning? Welke specifieke investeringen zouden hieronder kunnen vallen?

Zijn dergelijke investeringen en opbrengsten niet te afhankelijk van de evolutie van de elektriciteitsprijs, waardoor het bedrag dat de overheid kan inbrengen verschilt van jaar tot jaar?

Is dat dan wel een structurele defensie-uitgave? Kunt u al ramen hoe groot dat aandeel precies zou kunnen worden binnen die 1,5 % van het bruto binnenlands product?

Wat doet u met het grote risico dat het meetellen van energie-investeringen in groene energie met zich meebrengt? Dreigen wij ons energiebeleid daardoor onder het mom van veiligheid niet nog verder richting die onbetaalbare en wisselvallig renderende groene energie te sturen?

Wat doet u met de hoge afhankelijkheid van landen als China op het vlak van zonne- en windenergie? Valt China ook onder de noemer ‘landen zoals Rusland’ waartegen minister Bihet onze weerbaarheid wil verhogen?

Theo Francken:

Defensie wordt niet betrokken bij eigenaarswissels van vastgoed. Defensie kan wel de eigenaarsgegevens opzoeken.

A priori bestaat er momenteel geen specifieke wetgeving die buitenlandse investeringen in vastgoed rechtstreeks verbiedt of beperkt. Defensie wordt in de regel wel betrokken bij de stedenbouwkundige adviesaanvragen in het kader van omgevingsvergunningen of permis uniques en geeft dan advies over de realisatie van bouwwerken in de onmiddellijke nabijheid van militaire domeinen of kwartieren. Dat is logisch. Het gaat dan vooral over de beoordeling van de werken, bijvoorbeeld inzake onverenigbaarheid met de militaire activiteiten of de luchtverkeersleiding. Vaak wordt daarbij opgemerkt dat rechtstreekse inkijk vermeden of onmogelijk gemaakt moet worden. De eindbeslissing over het al dan niet afleveren van een vergunning ligt uiteraard niet bij Defensie maar doorgaans bij de gemeente of provincie.

Bovendien bestaat er een permanente monitoring van de kritieke infrastructuur in België door de bevoegde veiligheidsinstanties, waaronder Defensie.

Gezien de huidige geopolitieke verschuiving binnen België en Europa worden ook de dreigingsanalyses in die zin aangepast, teneinde een adequaat antwoord te kunnen bieden. Indien de context vereist dat Defensie een prominente rol zal spelen, moet er daartoe ook de bereidheid zijn.

De uitgaven die in aanmerking kunnen worden genomen voor de tweede korf, zullen voor het eerst formeel aan de NAVO worden gerapporteerd in juni 2026. Het gaat onder meer om uitgaven in het kader van NAVO- of nationale defensieplannen, ongeacht of ze civiel-militair of puur civiel van aard zijn, uitgaven voor de ontwikkeling van de defensie-industrie ter bevordering van de productiecapaciteit, uitgaven voor het vergroten van de voorraden van kritiek materieel dat essentieel is voor de productie enzovoort. Dat is een hele definitie. Ik zal ze u bezorgen. De definitie van die 1,5 % kan iedereen dan eens rustig nalezen, want anders moet ik drie bladzijden voorlezen.

De vraag of alle investeringen in energieweerbaarheid en energieonafhankelijkheid van landen als Rusland zouden moeten meetellen in onze defensie-inspanning, is direct verbonden met de bepaling van de uitgaven die voor de tweede korf in aanmerking kunnen worden genomen. Bepaalde energie-investeringen versterken de veerkracht van de defensie-infrastructuur en kunnen in die hoedanigheid worden beschouwd als een indirecte bijdrage aan de nationale veiligheid. Het gaat daarbij om ramingen van geplande investeringen in productie-eenheden die onze afhankelijkheid van olie en gas verminderen. Het precieze aandeel daarvan binnen de 1,5 % van het bbp moet verder worden geanalyseerd.

Hernieuwbare energie die deel uitmaakt van een goed gebalanceerd productiepark, kan wel degelijk bijdragen aan de energieonafhankelijkheid en de veiligheid van het land. De invoering van hernieuwbare-energietechnologieën vereist wereldwijde toeleveringsketens. Europa, en België in het bijzonder, is nog steeds deels afhankelijk van buitenlandse leveranciers. Leveranciers uit bijvoorbeeld Rusland en China moeten worden geweerd voor de toelevering van bepaalde kritieke componenten, zoals omvormers van zonne-installaties.

We zullen de nota die de 1,5 % definieert, bezorgen aan de commissie.

Koen Van den Heuvel:

Ik wil de minister bedanken voor zijn antwoord.

Annick Ponthier:

Ik wil de minister ook bedanken voor zijn antwoord en voor het bezorgen van het gedetailleerde overzicht van die 1,5 %. Ik denk dat het heel nuttig is om dat eens duidelijk uitgeklaard te zien. Ik heb in uw antwoord ook gehoord dat u inderdaad openstaat voor de bemerkingen of de uitlatingen die minister Bihet heeft gedaan in de commissie voor Energie. Het klopt dat ook energie van toepassing kan zijn als het gaat over het versterken van de weerbaarheid van onze samenleving tout court en dus ook van onze defensiecapaciteit. Over de afhankelijkheid heb ik u ook horen zeggen dat we die maximaal moeten afbouwen of toch tegenhouden. Ik dank u voor uw antwoord. Dat verhaal wordt zeker nog vervolgd in de toekomst.

De hittegolf en het klimaatplan dat op zich laat wachten
Het Belgische klimaatplan
Het treinverkeer in extreme weersomstandigheden
De hittegolf en de klimaatambities van België en Europa
De klimaatdoelstellingen 2040 en het Belgische klimaatplan
De tijdens de hittegolf afgeschafte P-treinen
Klimaatplannen, hittegolven, treinverkeer, klimaatambities, klimaatdoelstellingen.

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie), Bart De Wever (Eerste minister)

op 3 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De klimaaturgentie staat centraal in een felle kritiek op minister Crucke (Klimaat), die volgens oppositiepartijen het dossier verwaarloost door prioriteiten zoals koopkracht en defensie voorop te stellen—terwijl België achterloopt met het Nationaal Energie-Klimaatplan (PNEC) (deadline juni 2024 gemist) en hittegolven dodelijke gevolgen hebben voor kwetsbare groepen. Critici hekelen symbolische maatregelen (bv. CO₂-taks voor gezinnen) en uitgestelde investeringen (windenergie, spoorinfrastructuur), terwijl de NMBS faalt met verouderd materieel en gecancelde treinen tijdens extreme hitte, wat pendelaars naar de auto drijft. Crucke verdedigt zich door te wijzen op Europese flexibiliteit (90% reductiedoel 2040 met koolstofcompensatie) en coördinatieproblemen tussen gewesten, maar belooft het PNEC voor september 2024 in te dienen—zonder concrete oplossingen voor sociale ongelijkheid (hitte-arme huishoudens) of systeemverandering (publieke investeringen vs. marktafhankelijkheid). Kernpunt: klimaatbeleid ontbeert urgentie en rechtvaardigheid, terwijl de crisis levens kost.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, "le climat n'est plus une priorité": c’est ce que je vous ai entendu dire cette semaine sur La Première. Vous regrettez peut-être, mais vous l’avez dit!

Franchement, nous savions déjà que les partis de l’Arizona abandonnaient l’ensemble de leurs promesses et de leurs priorités de campagne. Je ne reviendrai pas sur les 500 euros supplémentaires de pouvoir d’achat. Le climat était aussi dans votre programme, monsieur Crucke. Le climat, monsieur le ministre du Climat!

J’ai donc été consternée par vos propos, d’autant plus qu’au même moment, les Belges étaient littéralement en train de mourir de chaud. On a vu, partout dans le pays, des températures record, des personnes cloîtrées chez elles, des personnes en souffrance, de nombreux trains supprimés et des orages violents.

Comme nous le savons, ces pics de chaleur sont clairement liés aux émissions de carbone. Ce que nous attendons d’un ministre du Climat, c’est qu’il se batte et qu’il obtienne des avancées. Or, avec le retour des droites au pouvoir, les enjeux climatiques – qui sont aussi des enjeux sociaux – sont aujourd’hui totalement sacrifiés. Ceux qui en paient le prix sont les ménages à revenus modestes, les locataires et les pensionnés les plus sensibles aux hausses de température.

Nous le constatons en Wallonie avec votre réforme brutale des primes à l’isolation, pour laquelle les familles vous remercient ! Nous le voyons également à l’échelle européenne, où la Commission a revu à la baisse son objectif de réduction des émissions pour 2040, et où les États membres pourront désormais acheter des crédits carbone dans les pays du Sud au lieu de faire eux-mêmes les efforts nécessaires.

Maintenant, c’est au niveau fédéral que tous les plans semblent malheureusement bloqués. Je songe notamment au Plan national Énergie-Climat, pour lequel la Belgique a été mise en demeure le 12 mars dernier. Où en est-on, monsieur le ministre? Avez-vous soumis le Plan social pour le climat à la Commission européenne? Avez-vous pris connaissance d'une étude qui dit que les Wallons seront les plus touchés par le système des quotas carbone? Que faites-vous pour les protéger? Vous augmentez aussi la TVA sur les chaudières au gaz et au mazout et ce sont encore les Wallons qui vont payer.

Monsieur le ministre, il fait peut-être un peu moins chaud aujourd’hui, mais l’urgence climatique est bien là. Quelles sont les solutions de ce gouvernement face aux enjeux climatiques?

Natalie Eggermont:

Collega's, het was ongezien deze warm deze week. Maandagochtend kreeg ik het eerste berichtje op mijn telefoon van iemand die in een maatwerkbedrijf werkt. Er was een collega flauwgevallen en afgevoerd, maar extra pauzes werden geweigerd.

Wij hadden geluk want we hebben airco in het Parlement, maar heel veel mensen hebben hard gewerkt in de hitte, in de fabrieken, met veiligheidsvest, helm, schoenen, alles erop en eraan, of buiten in de volle zon, in de bouw. Al mijn respect voor die mensen. Zij zijn de eerste slachtoffers van de klimaatverandering. Ze zijn het ook beu om telkens het belerende vingertje van de politiek te zien.

Een metallo vertelde mij: “Wij moeten doorwerken in de hitte, en ondertussen komt men ons zeggen dat we met de elektrische fiets naar het werk moeten gaan of dat we onder de douche moeten plassen voor het klimaat. Intussen huurt Jeff Bezos Venetië af voor een bruiloft en laat hij 200 van zijn vrienden overkomen met de privéjet. Wij moeten wel met de fiets naar het werk om het klimaat te redden."

De huidige hittegolf is geen uitzondering meer. Dit is het nieuwe normaal, collega's. Voor veel jongeren is dat de toekomstvisie die ze van de politici vandaag meekrijgen. Wat doet de politiek dan? Ik heb een collage gemaakt. Men gaat afwachten.

Er is nog altijd geen Belgisch klimaatplan. De deadline is opnieuw gemist. Weten jullie wanneer die deadline was? Dat was 30 juni 2024, een jaar geleden. De ambities gaan dus achteruit. Gisteren, midden in de hittegolf, versoepelde de Europese Commissie haar klimaatdoelstellingen. Daar hadden ze blijkbaar ook last van de hitte. Deze week werd ook beslist dat investeringen in een nieuw windmolenpark op zee tot minstens 2032 worden uitgesteld.

Wat lukt er dan wel? De invoering van een Europese koolstoftaks voor Belgische gezinnen, die kan oplopen tot 650 euro per gezin per jaar. Voor dergelijke maatregelen zijn de traditionele partijen altijd te vinden, om in de zakken van de mensen te zitten. Dat is geen klimaatbeleid, dat is asociaal pestbeleid.

Mijnheer de minister, wat gaat u doen om verantwoordelijkheid te nemen voor het klimaat, zonder in de zakken van de mensen te zitten?

Dorien Cuylaerts:

Mijnheer de minister, de voorbije dagen was het puffen. Het was snikheet, dat hebben we allemaal gevoeld. Temperaturen liepen op tot 38 graden. Het was de warmste 1 juli ooit. Historisch dus eigenlijk. Wie met de trein moest reizen, heeft het geweten. Ik gooi het enigszins over een andere boeg, want mijn vragen gaan uiteraard over de treinen.

De treinen die vandaag rijden, zijn te oud, te onbetrouwbaar en te krap. Het resultaat daarvan is treinen zonder airco, veel afgeschafte treinen en haltes die zomaar worden overgeslagen, dat alles zonder duidelijke communicatie. Erger nog, de reizigers zitten opeengepakt als sardienen in een blik. Bij de huidige hitte is dat niet alleen oncomfortabel, maar ronduit gevaarlijk.

Wat creëert de NMBS daarmee? Wel, mensen die afhaken. Wanneer men letterlijk zit weg te smelten in de trein, dan begint men natuurlijk naar de auto te kijken en dan neemt men die gewoon weer. Dat terwijl in het openbaredienstcontract staat dat we 30 % meer reizigers op de trein moeten krijgen tegen 2032. Hoe valt die situatie nog uit te leggen?

Het is trouwens bijzonder toepasselijk, want vorige week lag de aanbesteding voor de nieuwe treinstellen op tafel bij de NMBS. De raad van bestuur besliste het dossier on hold te zetten. De voorkeur ging opnieuw uit naar het Spaanse bedrijf CAF, ondanks eerdere kritiek en het arrest van de Raad van State. Daardoor dreigt Alstom, met vestigingen in Brugge en Charleroi, opnieuw uit beeld te verdwijnen. Net nu is de nood aan nieuwe treinstellen nochtans bijzonder groot.

Mijnheer de minister, hittegolven kunnen we niet stoppen. Wat we wél kunnen doen, is zorgen voor modern en betrouwbaar materieel en niet pas binnen tien jaar. Mijn vraag is dan ook heel eenvoudig: kunt u toelichten wat de stand van zaken is in het aanbestedingsdossier?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, les températures s'affolent. L'été est suffoquant. On vient encore de l'entendre, le seuil symbolique de 1,5°C a été dépassé. Nous souffrons tous de la chaleur et les scientifiques parlent aussi d'un dépassement de 3°C dans les scénarios les plus pessimistes.

Les risques sur la santé des plus vulnérables, l'impact de la sécheresse sur l'agriculture, nos forêts qui se dégradent, l'impact sur la biodiversité et même sur notre mobilité, la liste des impacts du réchauffement climatique sur notre vie est longue. L'épisode de chaleur que nous vivons cette semaine est un rappel supplémentaire, un énième rappel à l'urgence d'actions concrètes. Si certains veulent oublier le climat, lui, il ne vous oublie pas, comme vous le rappelez souvent.

Alors, comment avancer pour répondre à tous ces enjeux? Il faut plus que jamais développer une politique durable dans tous les domaines de façon transversale. Durable sur le plan budgétaire, le gouvernement y travaille. Durable sur le plan économique, l'appel des entreprises wallonnes pour un objectif clair montre que la demande des entreprises est bien réelle. Durable sur le plan des émissions carbone, vos efforts pour enfin aboutir à un plan climat vont dans ce sens.

Mais il ne suffit pas d'être volontariste. Il faut agir finement pour que la transition prenne en compte nos réalités territoriales et financières.

Monsieur le ministre, j'ai trois questions dans cette optique de répondre au réchauffement climatique et de nous faire avancer dans le bon sens. Que pensez-vous des objectifs de réduction de gaz à effet de serre que la Commission européenne a présentés hier? N'y a-t-il pas un risque finalement que ces objectifs s'enlisent à force de compromis et de flexibilité? Comment avance le Plan national Énergie-Climat dont on vient de parler? Le précédent gouvernement, je le rappelle, n'avait pas su aboutir et la Belgique traîne toujours ce dossier depuis trop longtemps. Enfin, quels sont vos objectifs pour faire de la transition un levier social qui diminue les inégalités plutôt que de les renforcer?

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, hier encore Bruxelles étouffait: 38 degrés sur la Grand-Place. La science l'affirme: sans actions fortes, ces températures extrêmes seront la norme. Quand il y a le feu, on ne demande pas aux pompiers de faire une pause. Or, face à l'urgence, votre gouvernement temporise et regarde les flammes monter.

Malheureusement, le dérèglement climatique tue. Chaque été, ce sont des dizaines de milliers de personnes qui meurent à cause des vagues de chaleur. Et ce sont toujours les mêmes qui en payent le prix: les ouvriers sur les chantiers, des livreurs à vélo, des aînés coincés dans des logements surchauffés, les travailleurs d'usine. Les précaires crèvent en silence pendant que le gouvernement perd du temps.

La Commission européenne vient d'annoncer d'ailleurs un objectif de moins 90 % d'émissions nettes d'ici à 2040. Alors, je suis d'accord, sur le papier, ça claque! Mais dans les faits, c'est rempli de passe-droits – crédits carbone à l'étranger, transfert d'efforts entre secteurs –, avec une trajectoire molle jusqu'en 2035. Résultat: on annonce l'ambition, mais on organise l'inaction. Mettre du vert sur des politiques qui foncent droit dans le mur, ce n'est pas du progrès, c'est du sabotage.

Monsieur le ministre Crucke, vous avez qualifié ce texte d'équilibré. Moi, j'y vois une ambition au rabais, et je suis sûre que Jean-Luc sera d'accord avec moi. Pendant ce temps, en pleine canicule, la Belgique souffle sa première bougie de retard pour son Plan national é nergie-Climat (PNEC) – retardé par la Flandre, dois-je le rappeler? Nous sommes derniers de la classe avec la Pologne, et je trouve ça un peu honteux. Je pense que vous pouvez être d'accord avec moi.

Monsieur le ministre, je vous pose des questions simples. La Belgique soutiendra-t-elle, oui ou non, enfin un vrai objectif climatique ambitieux, à savoir une réduction de 90 % des émissions ici, sans tricher avec des crédits carbone à l'autre bout du monde? Quand et comment le gouvernement arrêtera-t-il officiellement sa position sur l'objectif 2040 et sur l'objectif intermédiaire de 2035? Quelle est votre feuille de route concrète – date, état, arbitrages interrégionaux – pour déposer enfin un PNEC crédible et compatible avec l'accord de Paris?

Tine Gielis:

Mijnheer de minister, dames en heren, als trouwe pendelaar heb ik deze week een nieuwe term geleerd: de saunatrein. Een saunatrein is een oudere trein zonder airconditioning die tweemaal per dag uitrijdt en tussendoor geparkeerd staat onder de volle zon. Voor het comfort van de reizigers en het personeel laat de NMBS die trein uitzonderlijk niet rijden bij extreme weersomstandigheden.

De NMBS verwijst dus naar het comfort, maar dat moeten we met een grote korrel zout nemen. Onze pendelaars hebben deze week immers extra hard gezweet, meer dan wie ook. Naast hittestress moesten ze ook afrekenen met treinstress. Ze zagen namelijk de ene trein na de andere geschrapt worden, waardoor van comfort helemaal geen sprake meer was. Wie was de pineut? Onze hardwerkende middenklasse, die elke dag pendelt naar het werk, want die middenklassers krijgen helaas geen hitteverlof van hun baas.

Mijnheer de minister, ik hou mijn hart alvast vast voor de winter die voor de deur staat. Dan leer ik wellicht een nieuwe term kennen: de iglotrein. Die term kan alvast ingeroepen worden als het te koud wordt.

Pendelaars in de kou laten staan – of in dit geval in de hitte – is voor cd&v helemaal niet oké. Ik pleit hier al langer voor een stipte dienstverlening van het openbaar vervoer. Dat zou een topprioriteit moeten zijn. Het moet het speerpunt vormen van uw beleid. Of het nu te koud of te warm is, probeer dat maar eens uit te leggen aan Jan Modaal die gewoon op zijn werk moet raken. Er is nood aan een beleid dat werkt bij elke weersomstandigheid.

Jean-Luc Crucke:

Monsieur le président, chers collègues, je me permettrai de commencer, car sinon je manquerais à toute civilité et à toute amitié, par souhaiter à Mme Maouane un merveilleux anniversaire, malgré les chaleurs que l'on connaît.

(Applaudissements)

(Applaus)

Madame Meunier, je suis certain que vous m'avez lu rapidement. Peut-être avez-vous cru, en prenant un mot, traduire une pensée qui n'est pas la mienne. Ce que j'ai dit, et je le maintiens, c'est qu'aujourd'hui, pour un certain nombre de personnes, peut-être, malheureusement majoritaires, la fin du mois et la dérégulation de notre géostratégie sont devenues à ce point des priorités qu'effectivement, parfois, elles ne mettent plus en premier lieu le climat. Ce n'est pas parce que je constate que c'est ainsi que je partage cette idée et que je considère qu'il n'y a pas lieu d'adopter encore une vitesse surdimensionnée en la matière. Mais être aveugle face à cela, c'est ne pas pouvoir objectiver une réponse.

On m'a posé des questions sur la planification, le Plan national é nergie-Climat. Comme je l'ai dit, et je le répète, ma collègue Melissa Depraetere dans le gouvernement flamand fait un travail qui n'avait pas été fait précédemment. Elle s'est engagée à le terminer pour fin juin, début juillet. Je n'ai aucune raison de penser qu'elle n'y arrivera pas et je la soutiens complètement.

En ce qui concerne le fédéral, nous pourrons décider également avant le 21 juillet. Je rappelle quand même que ce qui est en rade, c'est le précédent PNEC, qui a été recalé par l'Europe. C'est bien pour cela qu'on a dû s'y atteler. Je me suis engagé vis-à-vis du commissaire européen à déposer personnellement les quatre études ou projets avant le 21 juillet, et je le ferai. Il faudra ensuite faire ce qu'on appelle le réguler, ce qui sera fait par l'administration. Au mois de septembre, tout sera déposé. Rien n'est changé dans le timing.

S'agissant du Plan social Climat, vous avez raison, nous sommes en retard. Mais 26 des 27 pays européens sont en retard. Seule la Suède l'a remis. Les mesures sont connues tant par les Régions que par le fédéral. Nous devons encore nous coordonner, nous concerter, et arbitrer le pourcentage, la division des recettes entre les uns et les autres. J'ai reçu mandat du gouvernement pour qu'au nom du fédéral, je puisse négocier une fourchette de 10 à 20 % pour le fédéral. Cela me semble important parce que certaines compétences, tant au niveau économique, par rapport aux micro-entreprises, sur un plan fiscal, que vis-à-vis des citoyens, sur les aides sociales directes, ne relèvent que du fédéral. Je crois donc que les Régions pourront comprendre cela aussi.

Gisteren heeft de Europese Commissie, weliswaar met enige vertraging, ambitieus haar voorstel voor de klimaatdoelstellingen voor 2040 voorgesteld. Er wordt gestreefd naar een vermindering van de netto-uitstoot met 90 %, in overeenstemming met de aanbevelingen van de Europese wetenschappelijke raad voor het klimaat. Dat voorstel voorziet ook in drie flexibiliteitsmechanismen: een beperkte openstelling voor internationale kredieten, erkenning van permanente binnenlandse opslag en intersectorale flexibiliteit. Die doelstelling voor 2040 zal duidelijkheid en zichtbaarheid bieden aan onze burgers en bedrijven, die langetermijninvesteringen moeten kunnen plannen. Ik denk dus dat ons land die voorstellen kan volgen.

De gevolgen van de hittegolf beperken zich echter niet tot de gezondheid. Ook onze infrastructuur heeft eronder geleden. U hebt het zelf gemerkt en ik ook. Ik heb maandagavond namelijk meer dan drie uur nodig gehad om thuis te geraken.

Sinds 15 mei is het plan voor hittegolven en ozonpieken op nationaal niveau van kracht. Ondanks de inspanningen waren de verstoringen aanzienlijk. Ik heb de NMBS en Infrabel gevraagd om snel een gedetailleerd verslag en gestructureerd actieplan voor te leggen om dat soort van storingen te voorkomen.

Les perturbations observées sur notre réseau ferroviaire ne sont ni isolées ni propres à la SNCB. Elles s'inscrivent dans des tendances plus larges. En Belgique, plusieurs incidents ont été constatés. Lundi soir, un train est resté bloqué à Wuustwezel, en province d'Anvers. Il s'agissait d'un train néerlandais opérant sur notre réseau. Mardi, un train de marchandises est tombé en panne à Haecht. Des dommages ont également été constatés à la caténaire à Neerpelt et à Mol. Ces incidents sont qualifiés de mineurs. Pour ma part, ils ne le sont pas.

In Frankrijk heeft de hittegolf geleid tot vertragingen en afgelastingen in de treindienst. In heel Europa laten spoorweginfrastructuren beperkingen zien bij extreme weersomstandigheden.

Tout cela signifie qu'effectivement, plus que jamais, la Belgique – mais pas seulement elle – doit considérer que ces événements ne sont pas dus au hasard, mais qu'ils sont dus au réchauffement climatique. C'est donc avec confiance, mais détermination (…)

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, j'entends vos explications, mais je ne peux pas admettre qu'un ministre du Climat se résigne à déplorer que le climat ne soit plus une priorité. Ce n'est pas compréhensible, ni par moi ni par personne, à part peut-être par Trump ou d'autres climatosceptiques. Surtout quand on vit un épisode comme celui de cette semaine, où les températures étaient record. Cela semble être votre devoir, en tant que ministre du Climat, de ramener ce débat au premier plan.

Ce retrait des politiques climatiques nous paraît être une erreur pour les entreprises, parce que si on veut remettre l'Europe sur la carte, il faut au contraire miser sur la transition. Et c'est une erreur pour les citoyens, en particulier les plus fragiles, parce que ce sont eux, dans les quartiers denses, dans les passoires énergétiques, qui souffrent le plus des pics de chaleur.

Ensuite, je dois vous dire que les marchés internationaux du carbone nous inquiètent. J'attends, de ce point de vue, une position ferme de la Belgique sur l'objectif 2040. Je ne manquerai pas de revenir sur ce sujet en commission.

Natalie Eggermont:

Dank u wel, mijnheer de minister.

Ik meen dat we tot de kern van het probleem moeten gaan. We kunnen het klimaatprobleem niet oplossen met de recepten die we tot hiertoe hebben toegepast, namelijk verder vertrouwen op de markt en op de investeringen van de privébedrijven. Maar dat recept blijft u wel herhalen.

Hoe komt dat? Privé-investeringen gaan natuurlijk naar waar winst te halen is en de fossielebrandstofindrustrie windt er ook helemaal geen doekjes om dat ze zullen blijven investeren in fossiele brandstoffen. British Petrol, één van de grote spelers heeft het dit jaar nog gezegd. Ze schroeven de ambities voor hernieuwbare energie terug en gaan terug naar olie en gas.

Superveel winsten hebben de energiebedrijven gemaakt door de crisis in Oekraïne. Die winst is gegaan naar nieuwe investeringen in olie en gas en naar de aandeelhouders. Dus nee, de markt zal het probleem niet oplossen. We hebben grootschalige publieke investeringen nodig, investeringen in isolatie en openbaar vervoer, in hernieuwbare energie. Die komen er niet. Jullie vinden ineens miljarden, maar ze gaan niet naar het klimaat, ze gaan naar oorlog.

Een goede raad die nu circuleert op de sociale media is de volgende: stay cool, stay hydrated, and fight capitalism!

Dorien Cuylaerts:

Mijnheer de minister, ik zou u willen danken voor uw antwoord, maar ik heb op mijn vraag helaas geen antwoord gekregen.

De realiteit duldt geen uitstel. Treinstellen van meer dan 50 jaar oud laten rijden zonder airco op dagen met 38°C, dat is niet meer verantwoord. We moeten dringend investeren in modern materiaal dat bestand is tegen de uitdagingen, ook tegen extreme hitte.

Maar het gaat niet alleen over goede treinen. Het gaat ook over een goed beleid. Wanneer we voor zo'n grote investering staan, moeten we kansen creëren voor jobs in eigen land. In Brugge en in Charleroi werken vandaag duizenden mensen in de spoorindustrie.

Zoals collega Maaike De Vreese al een aantal keren heeft aangekaart, is de tewerkstelling in Brugge van groot belang, zowel voor de regio als voor de toekomst van onze industrie. Nu is het moment om te kiezen voor goede treinen en voor maximale werkgelegenheid in eigen land.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses et pour l'annonce des progrès que vous avez accomplis dans le Plan Énergie-Climat et qui prouvent que le climat se situe bien au centre de vos priorités.

Vous avez aussi rappelé la nécessité de réconcilier économie et écologie. Ce n'est pas toujours simple, mais je sais que vous y travaillez. De même, vous avez indiqué la difficulté de faire avancer l'agenda environnemental face aux conflits et aux populismes. J'estime qu'il en va de notre responsabilité collective. Chez Les Engagés, nous voulons avancer. Il faudra le faire avec nos entreprises et nos concitoyens, comme vous venez de le dire, au moyen d'une planification coordonnée et responsable.

Les politiques climatiques et environnementales qui punissent et attaquent la qualité de vie de nos concitoyens n'ont fait qu'encourager une levée de boucliers contre les politiques climatiques ambitieuses. Aujourd'hui, nous devons tous être unis, au lieu de nous diviser, dans le combat climatique. Vous y travaillez énormément, afin que nous gagnions ce combat.

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, chers collègues, merci pour vos bons vœux! Monsieur le ministre, merci pour vos réponses.

Je ne vous apprends rien, mais 95 % des décès dus aux événements climatiques extrêmes sont causés par la chaleur. Avant-hier, une femme est morte à la plage, tandis qu'un homme est décédé voici quelques jours sur un chantier. Ce sont chaque fois des publics très vulnérables qui sont touchés.

Monsieur Crucke, j'étais triste de vous entendre dire à la radio, même si c'était pour le regretter, que le climat n'était pas une priorité. Ce n'est pas ce que pensent une majorité de Belges puisque, selon un sondage, 80 % d'entre eux estiment que le climat doit constituer une priorité. Les milliards accordés à la Défense devraient plutôt servir à la transition juste.

Monsieur le ministre, j'ai une suggestion à vous soumettre. Avoir quitté le MR vous a fait du bien. Avoir rejoint Les Engagés était ambitieux, mais peut-être pas assez. Alors, j'invite Jean-Luc à rejoindre les verts, le parti pour lequel la fin du monde et les fins de mois forment le même combat.

Tine Gielis:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoorden. Ik heb vooral goed naar u geluisterd en stel vast dat u vanuit verschillende invalshoeken werk wilt maken van een robuuste dienstverlening op het spoor. We zullen u daarin alle vertrouwen moeten geven en in overleg moeten treden met verschillende actoren en stakeholders, zodat we samen kunnen werken aan een fundamentele aanpak. Het gaat daarbij om een goede infrastructuur, kwalitatief personeel en duidelijke communicatie met de reizigers. Ook de spelregels verdienen aandacht, want die moeten we misschien aanpassen om de capaciteit van het spoornet optimaal te benutten. In dat verband zal ik binnenkort een resolutie indienen. U zult daar in de commissie nog meer over horen. Voor cd&v is het belangrijk: te koud of te warm mag geen spelregel zijn voor Jan Modaal, die moet kunnen rekenen op een stipte en betrouwbare spoorwegdienstverlening. We geven u dan ook alle vertrouwen om daar de komende maanden werk van te maken. Dank u wel.

De beslissing van de regering met betrekking tot het geplande energie-eiland
Offshorewindenergie
Het energie-eiland
De tweede offshorezone
De regeringsbeslissingen van 6 juni 2025 rond het energie-eiland
De studie van de KU Leuven over de windschaduweffecten
Het risico op rendementsverlies van windparken
De tender voor offshorewindturbines
Het energie-eiland
De tenderprocedure voor de productie van offshore windenergie (Prinses Elisabethzone)
De regeringsbeslissing van 27 juni 2025 tot stopzetting van de lopende tender voor PEZ1
Het energie-eiland
Offshore windenergie, energie-eiland en gerelateerde regeringsbeslissingen en studies

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Belgische energietransitie vertraagt door twee cruciale regeringsbeslissingen: de schrapping van het gelijkstroomdeel (DC) van het energie-eiland (besparing van €3 miljard, maar verlies van 1,4 GW interconnectiecapaciteit met het VK) en het uitstellen van de aanbesteding voor windpark Princesse Élisabeth 1 (nu pas in 2026, operationeel in 2031-32 in plaats van 2030), wat 2,4 TWh groene stroom vertraagt. De minister verdedigt de vertraging als kostbeheersing (exploderende prijzen door oligopolie bij DC-leveranciers) en juridische zekerheid (onopgeloste knelpunten in de tender, zoals onbalansregels en aansprakelijkheid), maar critici wijzen op zelfgecreëerde onzekerheid (geen antwoorden op vragen tijdens de tender) en risico’s voor klimaatdoelen 2030—al claimt de minister beperkte impact door compensatie via CRM-veilingen en batterijopslag. Alternatieven (zoals publieke investeringen in plaats van private tenders) en technische uitdagingen (windschaduweffecten, Nautilus-interconnector) blijven onopgelost, terwijl de NZIA-regels (30% niet-prijscriteria) en nieuwe staatssteunnotificaties de herlancering van de tender verder complexer maken. De focus ligt nu op lagere kosten voor consumenten, maar de timing (2031) en ambitie (700 MW eerste lot) staan onder druk.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, il est de plus en plus évident que vous êtes le ministre du retard de la transition énergétique. Depuis l’introduction de ma question, le gouvernement a pris une décision concernant le projet de l’île énergétique. Vous avez décidé de suspendre la partie en courant continu et votre décision a pour conséquence de nous priver de 1,4 gigawatt de capacité de production électrique et de ne pas renforcer les interconnexions avec le Royaume-Uni pour pouvoir échanger la production d'énergie renouvelable.

Dans 10 ans, nous aurons un trou en termes de capacité de production électrique, et vous nous direz qu'il faut absolument du nucléaire, qui est encore plus coûteux. Vous justifiez ce choix car le coût de l'île énergétique s'est envolé, passant de 2,2 milliards à plus de 7 milliards d'euros. Mais vous n'avez jamais combattu les causes de cette explosion des coûts. La position oligopolistique des trois fournisseurs d'infrastructures de sous-stations à courant continu, c'est à dire Siemens, General Electric et Hitachi, est à la base de la moitié du surcoût de l'île, c'est à dire de 3,5 à 4 milliards d'euros. Cela démontre que faire confiance à des multinationales pour mener la transition est un échec. Le profit l’emporte souvent sur l'intérêt collectif.

Monsieur le ministre, avez-vous prévu une alternative pour couvrir les 1,4 gigawatt de capacité perdue? Quelles sont les conséquences pour la sécurité d'approvisionnement? La Belgique devra-t-elle importer davantage d'énergie? Faudra-t-il augmenter les enchères dans le cadre du CRM pour compenser? Avez-vous sollicité l'aide de la Commission européenne pour faire pression à la baisse sur les fournisseurs des sous-stations à courant continu? Comment se fait-il que dans le contrat ne se trouvait pas une clause qui portait sur le prix pour limiter les augmentations?

S'agissant des parcs éoliens offshore, dans un contexte où la Belgique s'est engagée à réduire drastiquement ses émissions de CO 2 d'ici 2030, ces nouveaux parcs éoliens offshore de la zone Princesse Élisabeth constituent un pilier essentiel de notre transition énergétique. Pourtant, vendredi dernier, lors du kern, vous avez décidé de reporter l'appel d'offres pour la construction d'un nouveau parc éolien offshore, le premier lot de la zone Princesse Elizabeth. L'appel d'offre sera relancé d'ici mars 2026 et les acteurs du marché auront ensuite neuf mois pour soumettre leurs offres, un an et demi après ce qui était initialement prévu par le gouvernement précédent.

La durée de construction autorisée ayant été portée de quatre à cinq ans, les éoliennes du lot numéro un ne seront pas prêtes avant 2031-2032. Voici une bonne raison pour laquelle vous êtes le ministre du retard de la transition énergétique.

Le report de l'appel d'offre va retarder la construction de plusieurs années alors que nous avons justement besoin d'accélérer les investissements dans les éoliennes offshore. Dès le départ, nous ne soutenions pas le système d'appel d'offres, qui laisse l'initiative au secteur privé. Nous constatons les conséquences aujourd'hui: encore plus de retard. Nous proposons donc que le gouvernement investisse lui-même via une banque d'investissement public. Nous devrions confier le développement des éoliennes au secteur public afin d'accélérer la transition et faire en sorte que les bénéfices reviennent aux travailleurs et à notre industrie.

Monsieur le ministre, quelles sont les conséquences de ce retard dans la construction des parcs éoliens offshore de la zone Princesse Élisabeth? Quel est le coût de ce retard? Quand voulez-vous terminer les parcs éoliens? Pourquoi entamer une autre procédure, compliquée et lente, plutôt que d'investir directement dans la construction d'éolien offshore? Allez-vous réaliser les investissements dans l'infrastructure nécessaire pour assurer que l'énergie produite en mer puisse être acheminée dans notre réseau? Comment le gouvernement entend-il éviter un surcoût pour les factures des gens via les contracts for difference ?

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, het energie-eiland houdt dit Parlement al een hele tijd bezig, zeker sinds bekend is geworden dat de kostprijs door het dak is gegaan. We zaten met de laatste ramingen niet ver meer van 8 miljard euro voor dat energie-eiland, terwijl we oorspronkelijk uitgingen van een bedrag in de buurt van 2,1 à 2,2 miljard euro. Die centen zouden in de energiefactuur gevonden moeten worden, want de kosten worden uiteraard doorgerekend via de Eliatarieven en dergelijke. Er moest dus wel iets gebeuren. Wij zijn tevreden dat de kogel uiteindelijk door de kerk is en dat de beslissing is genomen om het gelijkstroomdeel van het eiland niet uit te voeren. Dat is iets waar wij als partij al heel lang voor pleiten. De vraag is nu natuurlijk op welke manier dat verder vorm krijgt en wat de exacte contouren zijn van de beslissing zoals die door de regering genomen is. Mijn vragen zijn dan ook vrij concreet.

Kunt u het concrete beslispunt op dat vlak toelichten? Wat zijn de randvoorwaarden die daarbij worden geformuleerd? Dat heeft uiteraard ook mogelijke gevolgen voor de offshorewindparken. Als het offshoregedeelte niet doorgaat, is er immers geen zekerheid dat de derde kabel zomaar kan worden aangesloten op het eiland, omdat die capaciteit ontbreekt. Misschien kan dat in de toekomst op een andere manier worden opgelost. De vraag is dan natuurlijk of ook de totale offshorecapaciteit wordt herbekeken.

Wat is het effect op het Nautilusproject? Daar werd in het verleden een hybride interconnector naar voren geschoven, maar die had natuurlijk nood aan die gelijkstroomverbinding. Op welke manier wordt dat nu herdoopt? Zal dat verschuiven naar een point-to-pointconnector of is het de bedoeling om op de een of andere virtuele manier daarvan toch nog een hybride interconnector te maken?

Wat is de planning voor de afwerking van het eiland en wanneer acht u die afwerking mogelijk?

Tegelijkertijd is, samen met het eiland, ook de discussie rond de offshorewindparken opgedoken. De laatste weken en maanden hoorden we vanuit verschillende hoeken dat die tender toch wel een probleem vormde. Bij de ontwikkelaars gingen duidelijk stemmen op die aangaven dat er te veel onduidelijkheid was over de tender om ermee te kunnen doorgaan.

De vraag is ook of de voorbereiding wel volledig af was op het moment dat de tender werd gelanceerd. Is het niet zo dat men die absoluut wilde lanceren? Dat heeft natuurlijk een aantal risico’s met zich meegebracht, in die mate dat ik me afvraag of we er niet veel beter aan gedaan hadden om net iets meer tijd te nemen voor de voorbereiding van de tender, alvorens die snel op de markt te brengen omdat men zich vastgepind had op een bepaalde datum.

U hebt daar intussen ook een beslissing over genomen, samen met de ministerraad. De vraag is natuurlijk welke effecten dat heeft en hoe het dossier nu verder moet, zeker omdat we weten dat niet alleen die tender in de markt werd gezet, maar ook dat er in het verleden keuzes zijn gemaakt voor vrij hoge densiteiten van de verschillende zones. Dat zijn zaken die natuurlijk de kostprijs de hoogte injagen en die kostprijs komt uiteindelijk altijd bij de verbruiker terecht.

Ik heb daarover de volgende vragen.

Ten eerste, welke aanpak stelt u concreet voor voor de Prinses Elisabethzone?

Ten tweede, op welke punten wilt u de concepten van die zone aanpassen om een nieuwe tender te kunnen lanceren?

Ten derde, welke timing hebt u voor ogen voor de Prinses Elisabethzone?

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, op 6 juni en op 27 juni zijn er twee belangrijke regeringsbeslissingen genomen. De beslissing van 6 juni is toegelicht door collega Wollants. De regering heeft eindelijk beslist om het wisselstroomgedeelte (AC) op het eiland – waarvoor hier een brede meerderheid, of zelfs een volledige meerderheid is – verder te zetten, maar om de lopende aanbestedingsprocedure voor het gelijkstroomgedeelte (DC) stop te zetten.

Daarnaast wordt de installatie van een tweede gelijkstroominterconnectie met het Verenigd Koninkrijk – Nautilus – verder bestudeerd. Wat kavels 2 en 3 van de zone betreft, zou er een evaluatie van het huidige aanbestedingsregime worden uitgevoerd, inclusief een analyse van het kostenverhogende effect van bepaalde tendercriteria.

Wat betreft de eerste beslissing, van 6 juni, wat is de stand van zaken met betrekking tot Nautilus? Zijn er ondertussen contacten gelegd, eventueel in het kader van een mogelijke point-to-pointinfrastructuur? Kunt u aan de commissie nog eens toelichten welke technische motieven u ertoe hebben gebracht om het gelijkstroominfrastructuurgedeelte te schrappen? Welk alternatief kiest u uiteindelijk, nu het ontwerp van de vorige regering wordt verlaten?

Wat het tenderregime betreft weten we inmiddels – er zijn lange tijd geen mondelinge vragen meer gesteld – dat de lopende tender stopgezet wordt en dat er een nieuwe tender gelanceerd zal worden. In uw communicatie was u daarbij toch wel behoorlijk aanvallend naar de vorige minister. U had het over grote rechtsonzekerheden, een onrealistische kalender en een vaag financieel kader. Het behoud van de huidige procedure had de Belgische Staat volgens u blootgesteld aan zware juridische risico's en een aanzienlijke budgettaire ontsporing. Ik citeer slechts uit uw persbericht, mijnheer de minister.

Kunt u toelichten wat volgens u die grote rechtsonzekerheden waren? Waarom bleek de kalender onrealistisch? Wat waren volgens u de financiële onzekerheden bij de lopende tender, die door mevrouw Van der Straeten of haar team uiteindelijk in de markt werd gezet?

Wat betekent deze beslissing voor het behalen van de Belgische klimaatdoelstellingen voor 2030 en voor de bevoorradingszekerheid in de periode 2029-2032? We kunnen daar straks bij de vragen over het CRM ongetwijfeld nog wat dieper op ingaan. Wat betekent dit voor kavel 3 – toch goed voor 1,4 gigawatt – en voor het aspect densiteit in de kavels 1 en 2? Betekent dit dat u voor maximaal 2,1 gigawatt gaat en dat u de – maximaal – 3,5 gigawatt van collega Van der Straeten verlaat, of bent u van plan om met een totaal ander densiteitsmodel te werken?

Wat die densiteit betreft is het u wellicht opgevallen dat er een studie van de KU Leuven is verschenen over het dreigende rendementsverlies door windschaduweffecten bij de Belgische offshoreprojecten. Ook daarover heb ik nog enkele vragen. Ik heb die trouwens ook al eens aan uw collega Verlinden gesteld, maar wel in verband met het Franse windmolenpark.

De vraag is – ik weet het zelf niet precies, maar u ongetwijfeld wel – of het geplande Franse windmolenpark ver genoeg ligt van kavel 1. Ik geef dat maar als voorbeeld. U zult ongetwijfeld kunnen antwoorden.

Rekenen de projectontwikkelaars de mogelijke opbrengstverliezen voldoende door in hun economische model? Geldt dat – dit is belangrijk – ook voor de projectontwikkelaars in de bestaande zone? Het probleem zou namelijk kunnen zijn dat die bestaande zone een impact ondervindt. In welke mate houdt de federale regering daarmee rekening bij de invulling van de tweede en derde kavel van de zone? We komen daarbij opnieuw uit op het concept van densiteit. Volgens de studie zouden de eerste twee kavels – over hun maximale lengte – de windtoevoer naar de bestaande, oudere zone blokkeren. Ik ga ervan uit dat die eerste twee kavels ingevuld zijn zoals in het model van de vorige regering.

Als u op al die vragen een antwoord kunt geven, zal ik zeer tevreden zijn.

Marie Meunier:

Monsieur le président, monsieur le ministre, j'ai deux questions dans le cadre de ce débat. La première porte sur le risque de perte de rendement dans les parcs éoliens.

Une étude récente menée par la KU Leuven a attiré notre attention sur un risque important concernant l'éolien offshore en mer du Nord; il s'agit de l'effet de sillage, par lequel le vent perd de sa force en passant à travers les éoliennes, ce qui diminue la production des éoliennes situées en aval. Selon cette étude, 13 des 69 parcs éoliens actuels en mer du Nord pourraient perdre plus de 10 % de leur rendement d'ici à 2030, et même 18 % dans des cas exceptionnels.

Nous sommes parmi les pays les plus vulnérables, à cause de la densité de nos parcs. La zone Princesse Elisabeth (ZPE) pourrait, selon l'étude, faire baisser le rendement des parcs existants voisins de près de 8,5 %. Si Elia et la Belgian Offshore Platform indiquent que l'effet de sillage est intégré dans leur planification, cette étude pose tout de même plusieurs questions en termes de rendement énergétique.

Monsieur le ministre, avez-vous pris connaissance des résultats de l'étude? Si oui, comment évaluez-vous les conséquences sur les parcs belges actuels et futurs? Pouvez-vous nous donner des garanties sur le fait que l'effet de sillage est correctement anticipé pour nos nouvelles installations offshore? Avez-vous eu des discussions avec nos voisins européens pour éviter cet effet au maximum? Les résultats de cette étude vont-ils mener à un réexamen des designs actuels de la ZPE?

J'en viens à ma deuxième question qui concerne l'île énergétique. Monsieur le ministre, le vendredi 6 juin, vous avez annoncé la suspension de la partie en courant continu de l'île énergétique. Cette décision, combinée au retard constaté dans les procédures d'appel d'offres pour les nouveaux parcs éoliens offshore, soulève des questions en termes de production d'énergie renouvelable pour notre pays.

Le développement de l'éolien en mer est un pilier essentiel pour atteindre nos objectifs climatiques, renforcer notre sécurité d'approvisionnement et garantir un accès à une électricité renouvelable fiable et compétitive pour notre pays. La situation actuelle pourrait mettre en péril non seulement les objectifs, mais aussi la crédibilité de notre stratégie énergétique.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous garantir que votre priorité est bien de lever les obstacles qui freinent le développement de l'éolien offshore? Quelles adaptations concrètes avez-vous mis ou allez-vous mettre en œuvre pour que les appels d'offres se fassent dans les meilleurs délais et avec les garanties nécessaires pour le secteur?

Comment comptez-vous éviter que ces retards compromettent nos engagements climatiques et fassent encore une fois grimper la facture?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, ons debat loopt over verschillende elementen, namelijk het eiland en de tender. Mijn vraag heeft betrekking op de lopende tender, het eerste lot. De beslissing over het eiland is daar op zich niet relevant voor, in die zin dat de beslissing over het eiland betrekking heeft op de HVDC-infrastructuur, terwijl die infrastructuur geen directe impact heeft op de eerste kavel.

Ter inleiding wil ik even ingaan op een aantal zaken die hier gezegd zijn. Wat waren de uitgangspunten om de tender te ontwikkelen en te lanceren? Maximaal elektriciteit kunnen produceren voor onze gezinnen en onze bedrijven. Vandaar de keuze om te werken met PPA’s, zodat zowel gezinnen als de industrie elektriciteit kunnen afnemen. De realisatie van het project moest verlopen volgens een tijdslijn die aansluit bij de netinvesteringen. Zo ligt het eiland er al, zonder dat er windmolens op aangesloten zijn, maar tegelijk willen we ervoor zorgen dat ook Ventilus correct wordt getimed.

Daarvoor hebben wij goedkeuring gevraagd aan de Europese Commissie, en die is ook verleend. Dat is altijd in overleg met de regering gebeurd. Ik vind het op zich wel tof dat u dat nu allemaal aan mij toeschrijft. Uiteraard staat mijn naam onder al die KB's, maar ik wil graag verduidelijken, ook voor de minister, dat het wel degelijk om regeringsbeslissingen ging.

Op de vraag van de heer Wollants of alles klaar was, kan ik het volgende antwoorden. Er waren drie open punten, die ik heb doorgegeven aan de minister.

Ten eerste moest het KB Tender gewijzigd worden. De belangrijkste inhoudelijke wijziging was de verlenging van de constructietermijn van 48 naar 60 maanden. Daar waren wij het mee eens. Daarnaast moesten nog enkele zaken in lijn worden gebracht met de staatssteunbeslissing, zoals alles wat onbalans betreft. Daarover hebben we met de Europese Commissie echt onderhandeld, zodat de formule over de onbalans in de staatssteunbeslissing stond en gekopieerd en geplakt kon worden in het KB Tender. De teksten daarvoor waren klaar. De CREG had daarover advies gegeven en er was ook een adviesaanvraag bij de Inspectie van Financiën ingediend. Dat was de stand van zaken op het moment van de overdracht.

Het tweede punt betrof het KB over de liabilities , waarover nog een beslissing moest worden genomen. De minister heeft hier al aangegeven dat dat een moeilijke kwestie was, die tot lastige vragen leidde.

Ten slotte was er nog het punt van de finale maximale strike price , maar dat betreft een indexatieformule.

Dat waren de openstaande punten op het moment dat ik de overdracht heb gedaan. Eigenlijk ging het om behapbare punten, als men het dossier vastpakt en voortwerkt. Het was dus zeker geen totaal onafgewerkt dossier. Integendeel, er liep een tender, iedereen was zich aan het voorbereiden.

Ik stel vast dat het sindsdien heel lang stil is gebleven. Er is eigenlijk niets meer gebeurd, als ik het zo mag uitdrukken. Ik baseer me daarbij op het feit dat er sinds de overdracht op het tenderplatform geen antwoorden meer zijn gepubliceerd op de vragen. Het is dus gemakkelijk om nu te spreken van grote rechtsonzekerheid, maar die is gewoon zelf gecreëerd. Als er 400 vragen worden ingediend, maar als er geen antwoorden gepubliceerd worden, hoe kan men dan nog een tender voorbereiden? Zo wordt er rechtsonzekerheid gecreëerd.

Mijnheer de minister, waarom zijn er geen antwoorden meer gepubliceerd?

Specifiek over het stopzetten van de lopende tender, wat is de impact van 2,6 terawattuur? Ik heb het niet over capaciteit, maar over terawatturen die niet gerealiseerd worden. Wat betekent dat in het kader van de bevoorradingszekerheid en het behalen van de groenestroomdoelstellingen?

Wat is uw voorgenomen timing? U zegt in het persbericht dat er uiterlijk eind maart binnen de regering een akkoord moet zijn. Wat is het stappenplan daarvoor? U hebt geen goedkeuring van de Europese Commissie en moet opnieuw naar de Commissie stappen.

Het is allemaal heel mooi om te zeggen dat we die burgerparticipatie niet willen, maar in een nieuwe veiling is er ook nieuwe regelgeving van toepassing, namelijk de Net-Zero Industry Act. Die legt op dat bij elke veiling inzake hernieuwbare energie tot 30 % niet-prijsgerelateerde criteria opgenomen moeten worden. In de veiling die stopgezet is, was er 10 % burgerparticipatie. Dat was dus een tender gebaseerd op prijs, voor 90 % op prijs. In de Net-Zero Industry Act kan dat niet meer. Hoe zult u dat aanpakken? Wat is de impact op het vlak van staatssteun als u de nieuwe procedure moet doorlopen? Wanneer denkt u klaar te zijn? Wat is een realistische timing?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, il est vrai que le dossier de l'île énergétique est un sujet aussi intéressant que brûlant, comme je l'ai entendu, dont vous avez hérité. Nous ne doutons pas de votre volonté d'avancer et, surtout, de diminuer les coûts pour nos concitoyens tout en gardant des ambitions offshore.

J'ai quelques questions d'information. Pouvez-vous nous informer des dernières décisions du gouvernement sur l'avenir de l'île énergétique et sur ses conséquences sur les différentes concessions de la zone Princesse Elisabeth? Quelles sont les implications sur les connexions avec l'étranger, aussi bien les connexions prévues que les connexions potentielles telles que prévues par le hub énergétique offshore? Sur quelles composantes des coûts ont-ils été économisés? Quelles sont les prochaines étapes pour l'achèvement de l'île énergétique? A-t-on déjà une estimation de sa mise en œuvre? Quelle est la situation de l'appel d'offres pour les éoliennes de la zone Princesse Elisabeth 1? Quel serait l'impact d'un retard sur l'île par rapport à cet appel d'offres?

Mathieu Bihet:

Monsieur le président, chers collègues, bonjour à tous. Vous m'excuserez, je suis un peu malade. Si vous trouvez que je parle un peu du nez, je suis sans doute le seul Belge qui ait réussi à tomber malade par cette température, mais ce n'est pas grave.

Pour vous répondre, nous avons choisi de trier les questions et les réponses en trois volets: l'île en première partie, l'offshore en deuxième lieu, et pour M. Ravyts et Mme Meunier, l'effet de sillage et l'étude KU Leuven en troisième partie.

La première partie porte sur l'île énergétique. Nous avons effectivement procédé à une révision du projet d'île énergétique MOG II, afin d'éviter des coûts excessifs pour le consommateur. Le gouvernement a décidé de suspendre la partie en courant continu prévue sur cette île afin de ne pas exposer 3 milliards d'euros supplémentaires. C'étaient les deux contrats qui n'étaient pas encore noués à l'inverse de tous les autres, notamment la partie DC .

La construction de l'île énergétique proprement dite et de l'infrastructure en courant alternatif se poursuit. La construction de l'île et la construction de l'infrastructure AC permettent l'installation des 700 premiers mégawatts.

Naast die projecten blijven we ook inzetten op de ontwikkeling van een tweede gelijkstroominterconnectie met het Verenigd Koninkrijk. Een werkgroep bestaande uit Elia, de CREG en de AD Energie zullen daartoe de nodige contacten leggen met de Britse partners. Meerdere opties kunnen daarbij worden bestudeerd. Belangrijk is dat de Belgische consument ook de voordelen daarvan plukt.

En ce qui concerne la sécurité d'approvisionnement, je tiens à souligner que l'île énergétique elle-même ne produit pas d'énergie. C'est en quelque sorte un gros bloc multiprise. En revanche, elle est essentielle pour le transport des électrons produits en mer. La décision qui a été prise n'a toutefois aucune incidence sur le raccordement avec le premier parc, comme je vous le disais il y a un instant. Je tiens néanmoins à préciser que, conformément à l'accord de gouvernement et à la demande du marché, la période de construction sera prolongée.

Ce changement n'aura que peu ou pas d'impact sur la sécurité d'approvisionnement. Une partie des 700 mégawatts qui manqueront dans l'offre 2029-2030 pourra être compensée lors des enchères y-2 de 2027 et y-1 de 2028. La compensation reposera principalement sur la gestion de la demande industrielle de centrales étrangères ou même de l'installation de parcs de batteries.

Concernant l'offshore, le gouvernement a en effet décidé le 27 juin 2025 de stopper immédiatement l'appel d'offres actuel pour le premier lot de la zone Princesse Élisabeth. Celui-ci sera relancé au tout début de l'année 2026. Il ne s'agit donc pas d'un abandon, mais bien d'un report permettant d'assurer les conditions de concurrence équitable. Ce n'est pas un "stop and never go again", comme je l'ai parfois entendu, mais simplement un "stop and go" pour favoriser la concurrence, ce qui aura un impact favorable sur le prix et sera salutaire pour les finances de l'État, mais également pour le prix de l'énergie pour les citoyens et nos entreprises.

Ce gouvernement a également décidé de conserver le "two-sided CfD", soit le contrat pour différence bilatéral, comme mécanisme de soutien. De même, la capacité de 700 mégawatts du premier lot sera maintenue.

Bovendien zal conform het regeerakkoord een verlenging van de bouwperiode van vier naar vijf jaar worden opgenomen in het KB Tender.

Les raisons ayant conduit à stopper cet appel d'offres sont multiples. Vous m'avez chacun interrogé sur ce point. Tout d'abord, les modifications devaient encore être apportées à l'arrêté royal " tender " afin de le mettre en conformité avec l'approbation du mécanisme d'aides d'État de la Commission européenne.

La loi sur l'électricité prévoit en effet que des modifications ne peuvent être apportées à l'appel d'offres que six mois avant la date limite de dépôt des candidatures. Compte tenu de la procédure administrative à suivre à cet effet, il était impossible de respecter ce délai sans stopper l'appel ou prolonger la date limite de soumission des offres.

Par ailleurs, d'importantes incertitudes subsistent quant à la construction des deux infrastructures fondamentales pour le transport de l'électricité offshore: l'île énergétique, dont nous avons évidemment parlé, mais surtout le raccordement, dont nous avons déjà parlé dans cette commission, avec la ligne à haute tension Ventilus. Sans ces infrastructures, il n'est pas possible de transporter l'électricité vers le continent ni de l'injecter dans le réseau onshore . Ces incertitudes entraîneraient une perte de revenus pour les différents investisseurs, ce qui créerait un climat défavorable et engendrerait une conséquence négative sur le prix d'exercice. Les pouvoirs publics seraient en outre tenus de verser une indemnité qui pourrait monter à plus de 200 millions d'euros par an. S'engager dans un scénario risqué ne serait pas faire preuve d'une bonne gestion.

Voor de vraag over het tenderplatform wil ik erop wijzen dat de AD Energie tijdens de vorige legislatuur geen versterking heeft gekregen. Meer nog, de budgetten voor de bijstand door externe consultants waren onvoldoende om daarop nu nog een beroep te kunnen doen.

Cela signifie non seulement que l'expertise technique nécessaire n'est pas disponible en interne, mais aussi que le temps était limité pour répondre à toutes ces questions. En plus de la décision de ce vendredi d'arrêter le tender , le gouvernement a décidé de débloquer les moyens nécessaires en vue d'une relance et d'un engagement nécessaire au sein de la DG É nergie, mais également de consultances externes devant accompagner la relance de ce tender .

Compte tenu de la date limite fixée par la Commission au 31 décembre 2025 pour l'attribution du marché, il n'a pas été possible de recourir à la faculté prévue par la loi de prolonger la période d'évaluation de trois mois supplémentaires. J'ai déjà signalé le cadre budgétaire strict qui ne permettait pas d'obtenir une assistance externe à cette fin.

L'impact de cette décision sur l'atteinte des objectifs climatiques sera limité. En effet, il était déjà en l'état peu probable que le premier parc soit entièrement opérationnel d'ici 2030. Compte tenu de la prolongation de la période de construction à cinq ans, comme prévu dans l'accord de gouvernement et convenu par le précédent gouvernement, et de l'attribution de la concession programmée pour la fin de cette année, le parc éolien ne serait probablement mis en service qu'au plus tôt en 2031. Cet état de fait ne permet pas non plus de compter en 2030 sur les 2,4 térawattheures de production éolienne supplémentaire que Mme Van der Straeten évoquait.

Concernant la sécurité d'approvisionnement, il convient de noter qu'un derating factor de plus ou moins 10 % est appliqué à l'énergie offshore dans le cadre de la sécurité d'approvisionnement. Cela est lié au caractère intermittent de sa production et implique une capacité éolienne en mer de 700 mégawatts. Le report de l'appel d'offres n'aurait donc qu'un effet limité dans ce domaine.

Enfin, un aspect important de la décision gouvernementale était de réaffirmer les ambitions offshore. Là encore, j'ai lu plusieurs commentaires dans la presse à ce sujet. En ce qui concerne la capacité de la zone Princesse Élisabeth, je renvoie à la décision prise voici quelques semaines par le gouvernement de suspendre la partie en courant continu. J'ai déjà indiqué que le gouvernement avait l'intention de maintenir inchangé le premier lot de 700 mégawatts Pour le deuxième lot, une capacité de 1,4 gigawatt est prévue, mais la taille du lot sera réexaminée. Nous examinons également comment le lancement de l'appel d'offres pour le deuxième lot pourrait être accéléré. Il va de soi que nous tiendrons compte des enseignements tirés du premier lot, enseignements qui ont déjà été largement abordés au début de ma réponse. Donc, je le répète aussi, l'infrastructure DC reste, en tout état de cause, pertinente pour l'interconnexion avec le Royaume-Uni. En l'occurrence, il y a une partie AC et une partie DC, mais je ne vous ferai pas l'affront de vous les détailler.

Par ailleurs, l'appel d'offres implique également qu'une nouvelle notification d'aide d' É tat soit introduite auprès de la Commission européenne. Celle-ci peut se faire soit dans le cadre du CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework ) , adopté le 25 juin dernier, soit via le cadre général. Mes services ont, d'ores et déjà, débuté l'examen de ces nouvelles règles CISAF, afin de vérifier dans quelle mesure l'appel d'offres actuel est compatible.

Enfin, le nouvel appel d'offres devra également tenir compte des nouvelles obligations découlant du Net-Zero Industry Act (NZIA), qui laisse aux É tats membres la liberté de prévoir certains critères, comme le critère de présélection ou d'attribution. Ici aussi, les différentes possibilités sont analysées.

Inzake de windschaduweffecten heeft de AD Energie als een deel van de voorstudies ter voorbereiding van de tenders voor de Prinses Elisabethzone een wind resource assessment laten uitvoeren. Die studies zijn publiek beschikbaar en hebben tot doel toekomstige ontwikkelaars toe te laten een berekend voorstel te maken dat nuttig is voor de opmaak van de offerte in het kader van een tenderprocedure.

Par conséquent, pour répondre notamment à Mme Meunier, les parties intéressées sont certainement au courant de ces effets de sillage et ont pu les intégrer dans leur modèle. Les parcs de la zone orientale ont également accès à ces études. Les effets de sillage de la zone Princesse Elisabeth (ZPE) elle-même ne sont évidemment pas encore repris aujourd’hui dans les modèles, dans la mesure où les éoliennes de la ZPE ne sont pas encore construites.

Il n’est donc pas évident de faire une estimation précise de l’impact qu’auront les éoliennes qui seront installées dans cette zone sur la production de la première zone. En effet, cet impact dépend aussi du modèle (type et puissance) des éoliennes et du schéma d’implantation dans les parcelles. Cependant, les parcs sont conscients de la future augmentation de l’effet de sillage. Des études externes estiment cet impact à quelques pourcents. D’autres groupes de recherche présentent de leur côté des estimations plus faibles de l’impact de la ZPE sur la zone de production orientale.

Roberto D'Amico:

Je viens d’écouter attentivement ce que vous avez dit, monsieur le ministre, et effectivement, il y aura bien du retard, comme je l’ai affirmé précédemment.

Concernant la suspension de la partie en courant continu, cela nous fera perdre des capacités de production et d’interconnexion. Je vous ai également demandé si vous aviez sollicité l’aide de la Commission européenne, afin qu’elle fasse pression sur les fournisseurs d’infrastructures en courant continu pour faire baisser les prix. Je n’ai pas obtenu de réponse.

Ensuite, vous affirmez que le report est bénéfique pour les consommateurs. Mais je ne vois pas en quoi ce serait le cas.

Enfin, je lisais dans la presse ce matin que cette histoire causerait des dégâts collatéraux, notamment pour une coopérative belge, qui va y perdre 2 millions d’euros.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord.

Het hertekenen van de tender biedt een aantal opportuniteiten. Er zijn mogelijkheden om in te grijpen en bij te sturen. We moeten alleen bekijken op welke manier dat zal gebeuren. Dat zal trouwens op zeer korte termijn moeten gebeuren om het allemaal rond te krijgen.

Alles is inderdaad, zoals u aangaf, volop in evolutie. Het nieuwe staatssteunkader, dat vorige week nog maar pas door de Europese Commissie naar voren is geschoven, maakt dat er potentieel nog extra opportuniteiten zijn. Dat nieuwe kader komt eigenlijk voor een stuk op de tafel als verlenging, als opvolger van het kader dat op 31 december zou vervallen. We moeten dus absoluut zeer goed bekijken hoe we dat kunnen doen.

Het is echter absoluut noodzakelijk om ervoor te zorgen dat we de efficiëntie in het oog houden en dat we bekijken op welke manier we hernieuwbare energie kunnen installeren tegen de laagst mogelijke kostprijs. Zoals immers in het verleden al duidelijk is geworden, de manier waarop het nu werd vormgegeven, leidt tot zeer hoge kosten. De investeringskosten van het park, de kabels, het eiland en dergelijke leiden tot gigantische bedragen. We moeten bekijken hoe we zoveel mogelijk hernieuwbare energie kunnen installeren en aansluiten tegen de laagst mogelijke kostprijs voor de verbruiker van die energie. Die heeft er immers natuurlijk baat bij dat dat op een goede manier kan gebeuren. Ik heb er alle vertrouwen in dat we daarin stappen in de juiste richting kunnen zetten.

De timing is voor ons echter ook een belangrijk aspect. We kunnen en zullen niet op onze lauweren rusten, maar ik ben ervan overtuigd dat u dat ook niet zult doen.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, de twee regeringsbeslissingen, van 6 juni en 27 juni, zijn absoluut verdedigbaar en dus ook nodig. U hebt een aantal toelichtingen gegeven. U verwees naar de werkgroep rond Nautilus, waarin meerdere opties bekeken worden. U hebt ook heel duidelijk gezegd dat het CRM zal moeten compenseren. Inzake de procedure hebt u geantwoord dat er ook procedurele moeilijkheden waren. Een aantal zaken die mevrouw Van der Straeten aanhaalde, hebt u daarmee gepareerd in uw antwoord.

In uw antwoord is ook het magische woord Ventilus gevallen. Ik heb in de vorige legislatuur drie of vier vragen gesteld om te waarschuwen. Ik vroeg of dat geen invloed zou hebben. Nu blijkt dat ik wel degelijk gelijk krijg.

Dan kijk ik even vooruit, naar de toekomst. Het hertekenen van de tender vinden wij ook nodig. U zult het nieuwe staatssteunkader van de Europese Commissie uiteraard zeer aandachtig moeten bestuderen. Wij wachten met ongeduld af wat Arizona daarvan zal terechtbrengen.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos différentes réponses.

J’ai bien entendu votre volonté de limiter les retards concernant l’île énergétique. L’objectif doit rester conforme à ce qui avait été prévu précédemment. Soyez certain que nous y serons particulièrement attentifs.

Concernant le risque de perte de rendement dans les parcs éoliens, j'ai entendu que les éoliennes de la ZPE n'étaient pas encore construites. À ce stade, il me semble nécessaire de prendre en compte l’étude disponible, et j’ai cru comprendre que c'était bien le cas.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, ik dank u voor de verduidelijking, maar heb daar een aantal kanttekeningen bij.

Ik vind het toch bijzonder dat de antwoorden op binnenkomende vragen kunnen worden geformuleerd, maar dat er van de ene op de andere dag geen expertise meer beschikbaar is. Dat is onrustwekkend, want dat heeft niet alleen implicaties voor dit dossier, maar ook voor heel wat andere. Die veiling stond in de sterren geschreven en is niet uit de lucht komen vallen. Er is meer dan tweeënhalf jaar gewerkt aan dat design en er is een staatssteunprocedure opgestart. Iedereen had de tijd om zich te organiseren. U zegt dat de budgetten uitgeput waren, maar u hebt toch een begroting opgemaakt? We hebben dat besproken in het Parlement. Waarom hebt u op dat moment geen middelen ingeschreven om dat te kunnen rechttrekken? Dat vind ik zeer bijzonder.

Ten tweede, u zegt dat de nieuwe staatssteun wordt bekeken, maar dat nieuwe staatssteunkader bestaat vandaag al, aangezien de Europese Commissie een beslissing heeft genomen. U moet eigenlijk gewoon meteen uw vraag aan de Europese Commissie voorleggen. U zegt dat we bij het tenderdesign, bij het CFD, bij de 700 blijven, met andere woorden, dat we niet te veel zullen veranderen. Alleen iets in de wet hinderde ons. Dat is de kern. Eigenlijk zegt u dat we het overeind houden en dat we de NZIA daarin moeten steken. Aangezien het tenderdesign hetzelfde blijft, hoeft u aan de Europese Commissie slechts te vragen of u kunt rekenen op dezelfde beslissing. U hoeft dat niet nog heel lang te laten bestuderen. U moet dat gewoon met twee handen vastpakken.

Ten derde, er wordt veel te licht over de NZIA gegaan. Een lidstaat heeft inderdaad opties en België dus ook. In de Net-Zero Industry Act staat dat men toekennings- of prekwalificatiecriteria mag kiezen inzake duurzaamheid, maar verder dan wat er in de bestaande regelgeving staat. Denk bijvoorbeeld aan natuurinclusief design, systeemintegratie of innovatie, dus technologieën die niet bestaan. Wij hadden dat initieel voorgesteld. Binnen de regering is toen gevraagd om liever niet te veel criteria op te leggen, omdat die een prijsverhogend effect kunnen hebben. Er moest zoveel mogelijk op prijs worden gefocust en dus was het resultaat 90-10. Ik vind daarom dat u wat te licht gaat over de impact van de NZIA en ik heb sterke twijfels dat u dat kunt realiseren in het eerste kwartaal van 2026. We zullen daarop blijven terugkomen en u vragen wat de concrete stappen zijn en hoe u dat zult realiseren.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie d'avoir répondu à toutes nos questions. Vous avez tout notre soutien. C'est un dossier compliqué qui est remis en question régulièrement. Vous aurez notre soutien dans ce dossier parce que c'est extrêmement compliqué et il faut nous serrer les coudes.

Energieleveranciers die klanten doen betalen voor het teveel aan opgewekte zonne-energie
Het gebrek aan transparantie rond de terugleververgoedingen en de negatieve injectietarieven
Terugleververgoedingen en injectietarieven bij zonne-energie

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Belgische huishoudens met zonnepanelen riskeren straks te betalen voor overtollige stroominjectie door negatieve tarieven, wat als onrechtvaardig en ontransparant wordt ervaren, terwijl de Economische Inspectie onderzoekt of leveranciers oneerlijke praktijken hanteren. Minister Bihet benadrukt dat contracten juridisch bindend zijn en transparantieverbetering bij CREG loopt, maar wijst regionale bevoegdheden (batterijsubsidies, slim energiebeheer) af als federale oplossing. Kritiek blijft dat burgers ontmoedigd raken door tegenstrijdige signalen (eerst stimulans, nu straf), terwijl de Voorzitter benadrukt dat zonnepanelen nog steeds rendabel zijn dankzij zelfverbruik.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, ces dernières semaines, l’inquiétude est montée chez de nombreux ménages belges qui produisent de l’énergie solaire. Une enquête de la VRT a révélé que près de 450 000 ménages équipés de panneaux solaires risquaient de devoir payer pour l’énergie solaire qu’ils injectent sur le réseau.

La grande majorité des contrats analysés prévoit un tarif d’injection négatif, obligeant les consommateurs à payer leur fournisseur lorsqu’ils produisent un surplus d’électricité. Testachats a notamment dénoncé le manque d’information et appelle à une action urgente du gouvernement.

En réaction, le ministre Beenders a saisi l’Inspection économique pour vérifier s’il s’agit de pratiques commerciales déloyales. Cette initiative va dans le bon sens mais, au-delà de la seule question de la transparence contractuelle, se pose ici un enjeu plus large de justice énergétique. Comment encourager les citoyens à produire de l’énergie verte si on les pénalise lorsqu’ils le font trop bien?

Monsieur le ministre, partagez-vous mes inquiétudes ainsi que celles du ministre Beenders? Quelles mesures concrètes comptez-vous prendre face à cette problématique? Soutenez-vous l’idée de rendre les batteries domestiques plus accessibles et de réintroduire une prime à la gestion intelligente de l’énergie?

Kurt Ravyts:

Mijn vraag sluit hierbij aan. Ik zal een beetje freewheelen.

Mijnheer de minister, ik veronderstel dat u net als ik af en toe in aanraking komt met gewone mensen, die niet in de commissie voor Energie zetelen. Er zijn heel veel Vlamingen die zonnepanelen hebben gelegd. Weet u wat ze nu tegen mij zeggen? We hebben zonnepanelen gelegd en nu moeten we ook nog eens batterijen plaatsen, want anders zitten we met terugleververgoedingen en met negatieve injectietarieven. Dit is iets wat in de voorbije maanden massaal het nieuws gehaald heeft. Het ging dan vooral over de onduidelijkheid ter zake.

Ik merk dat Vooruit – in Vlaanderen toch ooit de grote pleitbezorger van zonnepanelen ؘ– nu via de federale minister van Consumentenbescherming, de heer Beenders, de Economische Inspectie gevraagd heeft te onderzoeken of energieleveranciers die hun klanten hoge bedragen aanrekenen om overtollige zonnestroom over te kopen, zich mogelijk schuldig maken aan oneerlijke handelspraktijken. Op zich is dat een heel goed initiatief, maar uiteindelijk wordt het stilaan absurd voor veel gewone mensen.

Mevrouw Meunier heeft het probleem geschetst. Ik vraag u hoe u reageert op het verwijt van gebrek aan transparantie over de terugleververgoedingen en de negatieve injectietarieven.

De volgende is misschien een overbodige vraag, maar ik zal ze toch stellen. Bent u voor een verbod op negatieve injectietarieven? Ik hoor diezelfde eenvoudige mensen daar uiteraard voor pleiten. Dit zou echter betekenen – dat heeft mevrouw Depraetere ook terecht gezegd – dat de energieleveranciers dan uiteraard de tarieven kunnen verhogen voor iedereen, ook voor mensen die geen zonnepanelen hebben. We zitten nu een beetje vast in die problematiek. Ik vind het toch een onheilspellende zaak op sociaal vlak.

Mathieu Bihet:

Mevrouw Meunier, mijnheer Ravyts, een negatief injectietarief betekent dat men moet betalen om overtollige zonne-energie aan het net leveren in plaats van dat men ervoor betaald wordt.

Les tarifs d’injection négatifs apparaissent notamment lorsque la production photovoltaïque est très élevée – comme lors d’une période d’ensoleillement fort comme nous en connaissons ces derniers jours –, que la consommation électrique est en baisse et que le réseau n’arrive pas à absorber tout le surplus d’énergie renouvelable. Dans notre pays, le tarif de rachat est généralement variable et le tarif d’injection correspondant fait dès lors partie d’une formule tarifaire, raison pour laquelle il suit directement l’évolution du marché à terme sur les bourses d’énergie. Lorsque les prix du marché sont plus bas, les tarifs d’injection ou de rachat diminuent également dans le cas de tarifs d’injection variables.

En ce qui concerne la transparence des contrats, il convient de noter deux éléments. Premièrement, les lois fédérales sur le gaz et l’électricité prescrivent que les conditions du contrat de fourniture soient connues à l’avance, d’après les articles 8, §5, alinéa 2 de la loi du 29 avril 1999 relative à l’organisation du marché de l’électricité et l’article 15/5 bis , §11/1/1, alinéa 2 de la loi du 12 avril 1965 relative au transport de produits gazeux et autres par canalisation.

Deuxièmement, il est également utile de savoir que le principe pacta sunt servanda s’applique en principe comme le prévoit l’article 5.69 du Code civil. Cela implique que les dispositions d’un contrat valablement conclu ont force de loi et doivent être respectées par les parties cocontractantes. Ceci s’applique donc également au prix, en ce compris les indemnités supplémentaires convenues en fonction de la consommation réelle.

Les pratiques commerciales trompeuses sont des pratiques commerciales déloyales et elles sont en principe interdites – voir l'article VI.94 et l'article VI.95 du Code de droit économique. L’article VI.97 du Code de droit économique dispose qu’une pratique commerciale est réputée trompeuse si elle contient des informations fausses et qu'elle est donc mensongère ou que, d'une manière quelconque, y compris par sa présentation générale, elle induit ou est susceptible d'induire en erreur le consommateur moyen en ce qui concerne les éléments énumérés dans ce même article, même si les informations présentées sont factuellement correctes, et que, dans un cas comme dans l'autre, elle l'amène ou est susceptible de l'amener à prendre une décision commerciale qu'il n'aurait pas prise autrement.

In samenwerking met mijn medewerkers werkt de federale regulator CREG aan het verbeteren van de transparantie van de tariefformule van de energiecontracten.

Met betrekking tot het idee om thuisbatterijen toegankelijker te maken en om een premie voor slim energiebeheer opnieuw in te voeren moet het volgende worden opgemerkt.

Il convient de noter que premièrement, la promotion de la gestion intelligente de l'énergie correspond à une consommation rationnelle de l'énergie, ce qui, en vertu de l'article 6, §1 er VII, alinéa 1 er h, est une matière régionale. Deuxièmement, le petit stockage, tel que les batteries domestiques, relèvent de la compétence régionale, en vertu de l'article 6, §1 er VII, alinéa 1 er .

Vous aurez donc compris qu'en ce qui concerne les batteries domestiques, il conviendra d'interroger les ministres régionaux. Quant à la première partie, je vous ai répondu.

Marie Meunier:

Merci, monsieur le ministre, pour cette leçon de latin/droit. J'ai appris beaucoup de choses, mais je ne demandais que votre avis.

Mathieu Bihet:

(…)

Marie Meunier:

Vous n'avez pas de compétence en la matière! Eh bien, écoutez, j'en suis navrée. J'en prends acte et analyserai tous ces petits articles avant de revenir potentiellement avec une autre question.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, uw antwoord was technisch en u verwijst ook naar de bevoegdheidsverdeling. De kwestie van de batterijen en het slim energiebeheer zijn Vlaamse en Waalse materie.

Toch denk ik dat we op een gigantisch perceptieprobleem afstevenen. Ik word er immers op aangesproken. Mensen zeggen dat ze zonnepanelen hebben geïnstalleerd, dat ze nu blijkbaar ook verplicht worden om batterijen te plaatsen en dat er zelfs wordt gezegd dat ze hun zonnepanelen maar moeten afschakelen. Enkele jaren geleden zei men dat niet tegen de mensen. Intussen speelt de markt daarop in worden batterijen aangeboden, waarbij die afschakeling dan via programmering gebeurt enzovoort. Het wordt dus een redelijk absurde situatie.

Voorzitter:

Ik wil me niet mengen in het debat, maar u kunt wel tegen de mensen zeggen dat het nog steeds een rendabele beslissing is geweest om zonnepanelen te plaatsen. Het grootste voordeel van zonnepanelen was immers de zelfconsumptie. De injectie is steeds een relatief bescheiden aandeel geweest. Misschien kunt u dat toch meegeven aan de mensen. Ze moeten hun zonnepanelen niet afbreken.

Het onderhoud van de minister met zijn Vlaamse collega Depraetere op 4 juni 2025
Het overleg van 4 juni met de Vlaamse minister van Energie
Overleg tussen ministers over Vlaams energiebeleid op 4 juni 2025

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Tijdens een beknopt overleg tussen minister Bihet en Vlaams collega Depraetere (4 juni) werd bevestigd dat 85% van de Vlaamse zonneomvormers sinds 2022 Chinees is, wat cyberveiligheidsrisico’s voor het stroomnet oproept, maar federale acties ontbreken omdat bevoegdheden elders liggen. Bihet benadrukte dat het om een algemene kennismaking ging zonder diepgang, terwijl parlementsleden dringende maatregelen (risico-audits, certificering, marktbeperkingen) en strategische afhankelijkheid van China aankaartten—zonder concrete federale toezeggingen. Het Nationaal Energie- en Klimaatplan en andere dossiers bleven onbesproken, ondanks hun relevantie, wat tot kritiek op gebrek aan transparantie leidde. De discussie eindigde zonder oplossingen, met een belofte van verdere opvolging.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, het is zo erg dat ik zelfs de verslagen van het Vlaams Parlement als een monnik bestudeer om te kijken of ik uw naam ergens zie verschijnen.

Blijkbaar had u op 4 juni een onderhoud met uw Vlaamse collega Depraetere. Een van de geagendeerde onderwerpen was blijkbaar de garandering van de veiligheid van ons elektriciteitsnet, naar aanleiding van het ter beschikking stellen van de data over de gekende herkomst van 400.000 van de bijna 1,2 miljoen omvormers in Vlaanderen.

Chinese fabrikanten domineren wereldwijd 80 % van de markt voor slimme omvormers. In Vlaanderen ligt dat aandeel blijkbaar nog iets hoger – bij mij is het ook allemaal Chinees wat de klok slaat als het gaat over die omvormer. Volgens steeds meer bronnen vormt dit echter een uitdaging voor de veiligheid van ons stroomnet.

Wellicht kwamen nog andere onderwerpen aan bod tijdens uw onderhoud met uw collega Depraetere. Kunt u aan deze commissie verslag uitbrengen over dat onderhoud?

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, de recente cijfers – al zijn ze intussen niet meer zo recent – die de Vlaamse minister van Energie bekendmaakte met betrekking tot het marktaandeel van Chinese zonneomvormers in Vlaanderen, geven aanleiding tot bezorgdheid. Er wordt internationaal steeds vaker gewezen op de veiligheidsrisico’s die verbonden zijn aan dergelijke apparatuur die massaal verbonden is met het internet en in principe vanop afstand kan worden uitgeschakeld of gemanipuleerd. Dat is geen louter theoretisch risico.

Minister Depraetere gaf aan dat dit thema op 4 juni tijdens een overleg met u werd besproken. In dat verband heb ik een aantal vragen.

Kunt u toelichten welke concrete thema’s tijdens uw overleg met minister Depraetere op 4 juni werden besproken?

Kwam daarbij de cyberveiligheid van zonneomvormers en bredere smartgridcomponenten specifiek aan bod? Zo ja, welke federale acties worden op korte termijn overwogen om de risico’s in kaart te brengen en te mitigeren?

Bent u het met mij eens dat de huidige marktdominantie van Chinese omvormers een strategisch risico vormt voor onze nationale energiebevoorrading en veiligheid, in het licht van ons standpunt dat Europa zijn groene transitie niet mag baseren op nieuwe afhankelijkheden van systeemrivalen?

Overweegt u, naar analogie van buitenlandse voorbeelden, een federale risicoaudit uit te voeren op de aanwezige omvormers en andere kwetsbare energiecomponenten en om daarover ook aan het Parlement te rapporteren?

Acht u bijkomende maatregelen wenselijk, zoals een cyberveiligheidscertificering, de mogelijkheid tot tijdelijke marktrestricties voor leveranciers die onvoldoende garanties bieden en/of een versnelde uitrol van monitoring- en noodprocedures?

Ten slotte, in welke mate werd tijdens het overleg ook gesproken over andere dossiers, zoals het Nationaal Energie- en Klimaatplan, het sociaal klimaatplan en de taxshift? Welke standpunten verdedigde u daarbij en welke verdere stappen werden afgesproken?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Ravyts, mevrouw Van Keymolen, op 4 juni vond inderdaad een bilateraal overleg plaats tussen mijn Vlaamse collega, mevrouw Depraetere, en mezelf.

Volgend op de tussenkomst van minister Depraetere in het Vlaams Parlement diezelfde ochtend, spraken we tijdens het overleg kort over de Chinese omvormers. Collega Depraetere informeerde ons dat van de omvormers die worden aangemeld sinds 2022, ongeveer 85 % van Chinese makelij zou zijn. Ze gaf ook aan in de toekomst dergelijke cijfers over de herkomst van de omvormers verder te kunnen aanleveren.

Het is vanzelfsprekend dat we alles in het werk dienen te stellen om de veiligheid van ons elektriciteitsnetwerk te garanderen. Echter, op het federaal niveau ben ik niet bevoegd voor cyberveiligheid. Voor specifieke vragen daaromtrent verwijs ik u dan ook graag door naar de bevoegde federale collega's.

Tot slot geef ik graag nog mee dat de ontmoeting tussen collega Depraetere en mezelf reeds lange tijd geleden ingepland werd, aangezien ik proactief wens in te zetten op regelmatige uitwisselingen en een constructieve dialoog met de gewestelijke collega's. Het overleg met minister Depraetere was dan ook vooral een eerste, uitgebreide kennismaking, zonder al te veel in technische details te treden.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, uw antwoord is natuurlijk vrij karig. Cyberveiligheid is inderdaad een bevoegdheid van de eerste minister; dat heb ik me toch laten wijsmaken. Blijkbaar heeft mevrouw Depraetere gewoon aan u meegedeeld wat zij ook aan de collega’s in het Vlaams Parlement heeft meegedeeld.

U spreekt over een uitgebreide kennismaking. Het lijkt me dat dit de eerste keer was dat u echt met haar in dialoog bent gegaan. Ik kan me voorstellen dat het Nationaal Energie- en Klimaatplan, ook al is dat een bevoegdheid van de heer Crucke, maar toch deels ook van u, ook onderwerp van bespreking was. Blijkbaar krijgen we daarover geen uitleg. We zullen dat binnen twee weken nog eens moeten vragen aan de heer Crucke.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, er blijven inderdaad nog heel wat vragen onbeantwoord, maar we volgen het verder op.

De beslissing betreffende de projecten 2025 in het kader van het Energietransitiefonds (ETF)

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De 69 ingediende projecten voor het Energietransitiefonds (deadline 22/01/2025) resulteerden in 49 ontvankelijke voorstellen, waarover de Algemene Directie Energie op 29/04/2025 een advies indiende. Na goedkeuring door de Inspecteur van Financiën (28/05) en de minister van Begroting (26/06) wacht de definitieve beslissing nu op de ministerraad, die nog niet is gevallen. Tinne Van der Straeten dringt aan op een beslissing voor 21 juli (zomerreces) om de geselecteerde projecten—van universiteiten en industrie—nog dit jaar te laten starten. De focus ligt op versnelling van de energietransitie via tijdige subsidietoewijzing.

Tinne Van der Straeten:

Mijn vraag gaat over de beslissing die moet worden genomen met betrekking tot de toewijzing van subsidies in het kader van het Energietransitiefonds. Ik denk dat het wellicht de laatste of voorlaatste projectoproep was in november 2024. Voor zover ik weet, was er toen ik de vraag indiende nog geen beslissing genomen over de toewijzing van de projecten. Misschien is dat intussen veranderd.

Mijn voornaamste vraag is dus wanneer die beslissing wordt verwacht. Kunt u daarnaast ook toelichting geven over hoeveel projecten uiteindelijk zijn ingediend en hoeveel daarvan ontvankelijk waren? Met andere woorden, om hoeveel projecten gaat het en wanneer wordt de beslissing genomen?

Mathieu Bihet:

Mevrouw Van der Straeten, overeenkomstig artikel 3, § 1, van het koninklijk besluit van 9 mei 2017, werd door de Algemene Directie Energie in november 2024 een projectoproep gepubliceerd. In die oproep werden potentiële kandidaten verzocht hun projectvoorstellen uiterlijk op 22 januari 2025 in te dienen. De Algemene Directie Energie ontving 69 tijdig ingediende projectvoorstellen, binnen de deadline zoals voorzien in de oproep van november 2024.

Overeenkomstig artikel 3 van het KB van 9 mei 2017 tot vaststelling van de gebruiksvoorwaarden van het Energietransitiefonds, heeft de Algemene Directie Energie op 29 april 2025 een formeel advies over de subsidieverlening voor elk project aan de minister van Energie bezorgd, met de beoordeling of voldaan werd aan de ontvankelijkheidscriteria en vervolgens ook een beoordeling van de toekenningscriteria en de rangschikking.

Van de 69 ingediende projectvoorstellen konden er 20 technisch en/of financieel niet ontvankelijk worden verklaard. Er waren dus 49 ontvankelijke projecten.

Een gunstig advies van de Inspecteur van Financiën werd op 28 mei ontvangen. Het akkoord van de minister van Begroting werd op 26 juni 2025 gegeven. Het bestand werd de dag daarna bij de ministerraad ingediend. Op dit moment is er nog geen beslissing genomen door de ministerraad.

Tinne Van der Straeten:

Ik hoop dat de ministerraad voor het zomerreces een beslissing neemt, dus voor 21 juli, zodat de geselecteerde projecten tegen het einde van het jaar van start kunnen gaan. Daar zitten meestal toch mooie projecten tussen, meestal ook van verschillende universiteiten, maar ook van industriële partners. We kunnen alle expertise gebruiken. Daarom denk ik dat een beslissing voor de zomer een haalbare mijlpaal is, mijnheer de minister. Het is natuurlijk aan u om dat te managen.

De Energieraad van 16 juni en de AOB over de oneerlijke concurrentie van biobrandstoffen

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België steunde in de Europese Energieraad weliswaar de bezorgdheden over fraude en misbruik bij biobrandstoffen (met name POME/palmolie-afgeleiden), maar ondertekende niet het recente AOB-voorstel van 4 lidstaten, ondanks eerdere Belgische initiatieven met Nederland, Ierland en Duitsland. 2024-cijfers tonen een invoer/verbruik van ~91.500 m³ palmbased brandstoffen—verdacht hoog en indicatief voor misbruik via regelgevingslekken, terwijl de Commissie vaag blijft en geen concrete data of oplossingen biedt. Van der Straeten pleit voor een nationaal plafond op palmoliebrandstoffen (buiten RED III om) om het achterpoortje dwingend te sluiten, nu Europese actie uitblijft, terwijl de omzetting van RED III (met vertraging) nog in technisch overleg zit.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, op de Energieraad van 16 juni werd een AOB geagendeerd op verzoek van Oostenrijk, Bulgarije, Tsjechië en Letland over oneerlijke concurrentie met betrekking tot biobrandstoffen.​ België was eerder actief op dit onderwerp, samen met Nederland, Ierland en Duitsland. De positie van België was ingegeven door de risico's op fraude en misbruik in de sector van de biobrandstoffen.

De AOB die werd ingediend, herhaalt veel van de bezorgdheden die België in het verleden aanzetten tot actie. Vreemd genoeg heeft België de AOB niet mee ondertekend, net als andere landen die in eerdere Energieraden ook actief waren op dat thema.

Bent u tussengekomen tijdens de Raad om dit te ondersteunen?

Wat was het antwoord van de Commissie? Er wordt immers vaak naar de Commissie gekeken om dat op Europees niveau te kunnen aanpakken.

Hoe staat het met de uitvoering van de AOB die op 15 oktober 2024 werd ingediend namens België, Nederland, Ierland en Duitsland? De aanleiding daarvan was de vaststelling dat er handig gebruik werd gemaakt van een achterpoortje in de regelgeving rond de POME-brandstoffen.

Hoeveel POME is er in België ingevoerd in 2024? Is het niet nodig om daarvoor een limiet vast te leggen, net als voor andere afgeleiden van palm en soja? Dat dient ook te gebeuren in het kader van de omzetting van RED III, waarvan de termijn van omzetting sinds 21 mei verstreken is.

Mathieu Bihet:

Mijnheer de minister, mevrouw Van der Straeten, ik ben tussengekomen, samen met andere collega’s, om de bezorgdheden van de door u aangehaalde lidstaten te ondersteunen. De Commissie gaf aan de bekommernissen van de lidstaten te delen en benadrukt dat consumenten vertrouwen moeten hebben in de markt.

De Commissie blijft daarom het werk verderzetten binnen de Member States Expert Group en aan de solide operationalisering van de Union Database werken. Naar aanleiding van het AOB-punt dat tijdens de Energieraad van oktober 2024 werd geformuleerd, hebben we het herhaalde verzoek van de bovengenoemde landen gesteund.

Wat de omzetting van de richtlijn betreft, heeft mijn administratie het ontwerp van wet opgesteld dat momenteel het voorwerp uitmaakt van technisch overleg met de verschillende belanghebbenden alvorens ter politieke goedkeuring te worden voorgelegd.

In 2024 werden 46.407 m³ biobrandstoffen op basis van palm geregistreerd in de nationale databank. Daarnaast werd 45.122 m³ biobrandstoffen op basis van palm in 2024 in België verbruikt.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, dat zijn gigantische cijfers. Ze vormden de aanleiding voor het initiatief dat we samen met Nederland, Ierland en Duitsland hebben genomen. Die cijfers kloppen niet en er bestaat een vermoeden van fraude en misbruik. Ik ben dan ook zeer tevreden dat u het verzoek van die andere landen hebt gesteund om de druk op de Europese Commissie hoog te houden. Het antwoord van de Europese Commissie blijft vaag, zoals wel vaker het geval is bij dit soort thema’s. De Commissie stelt dat zij niet over de juiste gegevens beschikt. Het achterpoortje blijft dus gewoon openstaan. Daarom moeten we overwegen om bij de omzetting van de richtlijn het gebruik van palmoliebrandstoffen en andere afgeleiden van palm en soja eenvoudigweg te plafonneren. Ik besef dat zo’n maatregel niet in de richtlijn is opgenomen en dus eigenlijk verder gaat. Als uit de cijfers, zoals u die zonet opnieuw hebt vermeld, echter blijkt dat de situatie niet te verklaren valt, is het misschien net die actie die we moeten ondernemen.

Energiedelen

Gesteld door

Vooruit Oskar Seuntjens

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De hoge administratieve kosten en bevoegdheidsconflicten (federale prijszetting vs. gewestelijke nettarieven) maken energiedelen onrendabel, ondanks Europese richtlijnen die drempels moeten wegwerken. Minister Bihet verwijst naar een bestaand Kamerantwoord (DOC 56 0854/023) en belooft met de CREG te onderzoeken of gestandaardiseerde formules, transparantieverplichtingen voor leveranciers en markttoezicht de kosten kunnen beheersen. Seuntjens benadrukt de dringendheid, omdat burgers en kmo’s als klimaatpioniers financieel gedupeerd worden en vertrouwen verliezen in het systeem. Concrete federale maatregelen blijven echter nog uit.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, onlangs verscheen op VRT NWS een artikel over energiedelen met als titel Energiedelen gaat ten onder aan hoge kosten . Een VME investeerde 124.000 euro in zonnepanelen, maar die investering zal nooit kunnen worden terugbetaald. Ik werd onlangs zelf ook gecontacteerd door iemand uit 't Groen Kwartier in Antwerpen, waar men ook aan energiedelen doet en waar men stuit op zeer hoge administratieve kosten. Dat is uiteraard een groot probleem, want de huidige werking van het systeem straft pioniers van de energietransitie. Volgens Europese richtlijnen zouden al die drempels juist moeten worden weggewerkt.

Gedupeerden botsen bovendien op een bevoegdheidsconflict. Terwijl de distributietarieven gewestelijk zijn, blijkt de commerciële prijszetting door de leveranciers, inclusief de kosten, een federale materie te zijn. Die onduidelijkheid leidt vandaag tot stilstand.

Mijnheer de minister, erkent u de problematiek van onredelijke administratieve kosten door leveranciers, die investeringen in energiedelen onrendabel maken?

Bevestigt u de federale bevoegdheid over de commerciële prijszetting van leveranciers voor energiedelen, los van de gewestelijke nettarieven?

Ten slotte de belangrijkste vraag: plant u federale maatregelen om die kosten te beheersen en ervoor te zorgen dat energiedelen financieel aantrekkelijk wordt voor burgers en kmo’s?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Seuntjens, we hebben uw vraag zorgvuldig bekeken. In alle transparantie verwijs ik u graag naar het antwoord dat daarover reeds werd gegeven tijdens de commissievergadering van 20 mei. U vindt dat terug in document DOC 56 0854/023 op pagina’s 59 tot 60 van het verslag, dat gepubliceerd is op de website van de Kamer.

Verder zal ik samen met de CREG nagaan of gestandaardiseerde formules een betere verlegbaarheid mogelijk maken, of het mogelijk is om duidelijke criteria vast te leggen voor de tarifaire bepalingen en of de CREG de leveranciers kan verplichten om verslag uit te brengen over hun producten en hun evolutie, zodat ze kunnen worden vergeleken en eventuele marktverstoringen beter kunnen worden opgespoord.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is vooral belangrijk dat we heel snel oplossingen vinden, want ik krijg veel berichten van mensen die zich daar echt grote zorgen over maken. Zij zijn ingestapt in een systeem waarin ze echt geloofden en waarvan ze dachten dat het goed was voor het klimaat. Ze zijn pioniers, maar uiteindelijk blijkt het vooral in hun eigen portefeuille pijn te doen. Dat is een groot probleem, dus we moeten dringend werk maken van oplossingen.

De nieuwe staatssteunregels voor het ondersteunen van industriële energiekosten

Gesteld door

N-VA Bert Wollants

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het nieuwe EU-kader (CISAF) biedt potentieel om de industriële elektriciteitskosten te verlagen en de competitiviteit te verstevigen, maar vereist eerst een diepgaande analyse van de voorwaarden en interactie met bestaande energienormen. De regering werkt versneld aan de verlaging van transmissienettarieven voor grootverbruikers, met lopend overleg met de Europese Commissie om rechtszekerheid en uitvoerbaarheid te garanderen. Wollants benadrukt de urgentie om voortgang te boeken en de EU te overtuigen van de noodzaak voor de Belgische industrie, nu ook Europa de kostenproblematiek erkent. Bihet bevestigt de ambitie om snel te handelen, maar stelt dat de tijdlijn afhangt van de afstemming met het EU-kader en de technische uitwerking.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, op 25 juni heeft de Europese Commissie bekendgemaakt dat zij versoepelde staatssteunregels in het leven roept om lidstaten in staat te stellen om onder meer de industriële elektriciteitskosten draagbaarder te maken. Tegelijkertijd is er bij ons een plan om de kosten voor de transmissienettarieven voor grootverbruikers te verlagen. Dat er met die elektriciteitskosten iets moet gebeuren om onze industrie een kans te geven in de wereldwijde competitiviteit, is dus op alle niveaus doorgedrongen. De vraag is of dit nieuwe kader ons opportuniteiten oplevert om sneller aan de slag te gaan met onze plannen.

Welke opportuniteiten biedt dat nieuwe framework om de elektriciteitskosten voor industriële bedrijven te kunnen aanpakken? In welke mate vereenvoudigt de Europese Commissie het traject dat al bezig was in het kader van de transmissienettarieven? Of misschien doet ze dat net niet? Wat is de stand van zaken van de aanpak van de transmissienettarieven? Welke tijdlijn wilt u hanteren om die plannen in de praktijk om te zetten?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Wollants, de Europese Commissie heeft op 25 juni jongstleden het CISAF gepubliceerd, dat past in een ruimere denkoefening op Europees niveau over de industriële competitiviteit en energiekosten

Mijn team en ikzelf hebben kennisgenomen van het nieuwe kader en het zeer aandachtig gelezen. Omdat het echter zeer recent werd gepubliceerd, zijn we nu bezig met een diepgaandere analyse van de implicaties ervan. Het is van essentieel belang om alle voorwaarden, limieten en opportuniteiten die dit kader biedt goed te begrijpen, met name met betrekking tot de interactie met de energienormen.

Het doel van de regering, dat ik krachtig steun, blijft ongewijzigd: de competitiviteit van onze industrie verbeteren in een context van energietransitie, terwijl het Europese kader wordt gerespecteerd.

De lopende werkzaamheden zullen binnenkort duidelijk maken in welke mate het nieuwe kader nuttig kan bijdragen aan de uitvoering van de ambitieuze energienormen. Zoals ik al meerdere malen heb herhaald, is het de bedoeling dat de regering zo snel mogelijk aan het werk gaat, rekening houdende met de rechtszekerheid in het dossier. Daarom staan wij al geruime tijd in contact met de Europese Commissie om onze werkzaamheden op ordentelijke en krachtige wijze voort te zetten.

Bert Wollants:

Het kader is inderdaad nog heel nieuw en pril. Ik begrijp dus dat daarvoor nog bijkomende analyse nodig is. Tegelijkertijd moeten wij trachten vooruitgang te boeken in het dossier van de transmissienettarieven, hoewel het gesprek met de Europese Commissie uiteraard van heel groot belang zal zijn om te bepalen wat op dat vlak mogelijk is. Ik veronderstel dat daaraan met man en macht wordt gewerkt, teneinde ook de Europese Commissie te overtuigen van onze goede bedoelingen en van de noodzaak voor onze industrie. Die noodzaak erkende de Europese Commissie overigens zelf, toen zij vorige week dat aangepaste kader lanceerde en daarbij aangaf dat er iets moest gebeuren. Wij willen daar werk van maken en rekenen erop dat de Europese Commissie ons daarin tracht te volgen.

De bijdrage van de energie-uitgaven aan de NAVO-norm

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Bihet (Energie) bevestigt dat energie-investeringen (kernenergie, hernieuwbaar, cybersecurity en kritieke infrastructuur) meetellen voor de NAVO’s 5%-veiligheidsnorm, zolang ze de weerbaarheid en onafhankelijkheid van België versterken—zonder nieuwe uitgaven, maar door bestaande budgetten slim in te zetten. Van der Straeten prijst deze brede benadering (buiten louter defensie) als kans om gezondheidsbesparingen te vermijden en een *whole-of-government*-strategie te versterken, met aandacht voor CFD-subsidies, netbeveiliging en diplomatieke 3D-samenwerking (defensie, diplomatie, ontwikkeling). Beiden benadrukken dat energie-onafhankelijkheid (minder afhankelijkheid van Rusland) en systeemveerkracht centraal staan, afhankelijk van de nog te verduidelijken NAVO-regels.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, voorafgaand aan de NAVO-top vond een gezamenlijke commissievergadering plaats van de commissies voor Buitenlandse Betrekkingen en Landsverdediging. Tijdens die vergadering gaven de eerste minister en de minister van Defensie toelichting bij de 5%-norm, die intussen is goedgekeurd op de NAVO-top.

Zij maakten duidelijk dat, naast de korf voor directe militaire uitgaven en de uitgaven voor directe veiligheidsinstellingen, ook een bredere uitgavencategorie, met onder meer investeringen in infrastructuurwerken en cybersecurity, kon worden beschouwd als een bijdrage aan die norm. Ze benadrukten bovendien dat het niet de bedoeling is om nieuwe uitgaven te doen, maar wel om te kijken naar bestaande uitgaven die bijdragen aan de veiligheid en weerbaarheid van het land.

Naar aanleiding daarvan diende ik een vraag in om te vernemen wat u, binnen uw bevoegdheidsdomein, daaraan kunt bijdragen. Die vraag werd echter doorverwezen naar de minister van Defensie. Ik heb mijn vraag opnieuw ingediend, want mijn vraag was niet gericht aan de minister van Defensie. Mijn vraag was gericht aan de vakministers, namelijk wat zij vanuit hun domein menen te kunnen bijdragen, wat de opportuniteiten en mogelijkheden zijn.

Die vraag komt toch niet uit de lucht vallen? De arizonaregering is er gekomen onder het gesternte van de verhoging van de veiligheidsuitgaven. Ze gaat alleen maar daarover. De eerste minister heeft zelfs in de commissievergadering toegegeven dat zij, toen ze het arizona-akkoord opmaakten, er nog van uitgingen dat ze de 2 %-norm moesten halen, terwijl dat al van een eeuwigheid geleden dateerde. Nog voor de NAVO-top was er sprake van 3,5 %. Er werden provisies ingeschreven in de begroting. Ik begrijp dus niet goed waarom die vraag doorgestuurd moest worden.

Nu is ze wel aanvaard. Het gaat me erom uw standpunt te begrijpen. U hebt in uw domein sowieso een aantal uitgaven die rechtstreeks gelinkt zijn aan veiligheid. Ik denk dan aan de uitgaven voor de fysieke beveiliging van de sites Mol of Fleurus en aan de uitgaven voor cybersecurity.

Het was bizar dat u in antwoord op de vraag van een collega zich niet bevoegd noemde voor cybersecurity. U bent misschien niet de leidende minister om de wet op de kritieke infrastructuren aan te passen, maar er zijn wel middelen toegekend aan de AD Energie, met name voor cybersecurity, technische experts, controleurs en monitoring. 1,2 miljoen extra is er in 2023 vrijgemaakt. Er is dus wel een bevoegdheid, namelijk voor de implementatie van die wet.

Vorige week hebt u naar aanleiding van de vragen van de heer Wollants in de plenaire vergadering over de instabiliteit in het Midden-Oosten nog verklaard dat de reden waarom heel uw energiebeleid op de twee poten, kernenergie gecombineerd met hernieuwbare energie, berust, er net in bestaat om niet vatbaar te zijn voor die volatiliteit, als bijdrage aan de algemene weerbaarheid van het land.

Vandaar wil ik graag van u vernemen, in het kader van de NAVO-norm en de verhoging van de weerbaarheid van het land, wat u kunt bijdragen vanuit uw departement. Via welke beleidsmaatregelen? Welke uitgaven kunnen daarvoor ge-earmarked worden? Op welke manier kunt u daarvan proactief gebruikmaken opdat u alle nodige middelen ter beschikking krijgt voor het beleid dat u wilt voeren?

Mathieu Bihet:

Mevrouw Van der Straeten, zoals u correct aangeeft hebben wel wat zaken in het bevoegdheidsdomein Energie een invloed op de weerbaarheid van België.

Voor alle geplande investeringen, die finaal de energieonafhankelijkheid van België zullen versterken, zullen we vanzelfsprekend de mogelijkheid bekijken om ze mee te nemen in de doelstellingen van de NAVO-norm.

Aangezien de energieafhankelijkheid van de EU strategisch onze grootste zwakheid is en gelet op het feit dat Rusland die zwakte ook zeer effectief heeft uitgebuit, spreekt het voor zich dat onze geplande investeringen in productie-eenheden die geen afhankelijkheden met derde landen creëren, meegerekend zouden kunnen worden als infrastructuurinvesteringen die de weerbaarheid van België verbeteren. Ook investeringen die door de Belgische Staat gedaan worden om de weerbaarheid van kritieke entiteiten en het energiesysteem in het geheel te verbeteren, lijken opgenomen te kunnen worden. Daarnaast moeten de kosten die de netbeheerders, de producenten en andere entiteiten moeten maken om de weerbaarheid van het systeem te verbeteren, worden getoetst aan de regels voor de NAVO-uitgaven. Indien mogelijk zullen ook die worden meegenomen.

Hoe dan ook zullen wij investeringen in de weerbaarheid van ons energiesysteem doen. Een weerbaar en veerkrachtig energiesysteem is een duidelijke doelstelling van de regering. Het is toe te juichen dat de NAVO het belang van die investeringen erkent.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Ik vind dat echt een goed antwoord. Ik ben blij dat u ze niet naar de minister van Defensie hebt doorverwezen, want veiligheid omvat meer dan alleen militaire uitgaven. Dat betekent dat we breder moeten kunnen kijken, wat ook kansen biedt om bijvoorbeeld nog meer besparingen op het gezondheidsbudget te vermijden. Als u zegt dat alles wat wij doen in het kader van energieonafhankelijkheid, zoals de CFD-betalingen in het kader van de levensduurverlenging van de nucleaire eenheden, de CFD-betalingen voor wind op zee en het CRM met betrekking tot batterijopslag, voor de NAVO-norm ge-earmarkt kan worden, dan zegt dat eigenlijk al heel veel goeds. Daarbij komt ook nog cybersecurity en kritieke infrastructuur. Als we dan ook nog onderzoeken hoe we de investeringen van de netbeheerders daarin kunnen onderbrengen, dan krijgen we inderdaad een whole-of-government approach . Dat kan de minister van Defensie en de minister van Buitenlandse Zaken ondersteunen bij de 3D-aanpak, namelijk defensie, diplomatie en ontwikkelingssamenwerking, en dan hoeven we de NAVO-norm niet louter in te vullen als uitgaven op het vlak van militair materieel. Ik kom daar graag nog op terug als het gaat over de verdere implementatie van de 5 %-norm, omdat de NAVO-regels nog moeten worden bekendgemaakt. Alleszins vind ik uw invalshoek zeer goed, mijnheer de minister.

De Hoge Raad voor energiebevoorrading

Gesteld door

Les Engagés Luc Frank

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de oprichting van een onafhankelijk *Haut Conseil* voor energievoorziening om strategische fouten (zoals bij het *energie-eiland*) te vermijden en de koolstofneutraliteit te verzekeren. Minister Bihet bevestigt dat een koninklijk besluit in voorbereiding is, met strenge onafhankelijkheidscriteria (geen politieke mandaten) en een focus op toekomstige energiezekerheid, waarbij DG Energie en DG Leefmilieu het secretariaat delen voor respectievelijk energie- en klimaataspecten. Lidmaatschap en exacte organisatie zijn nog in overleg, maar expertise en een assessmentprocedure worden door Frank benadrukt als cruciaal. Het orgaan moet advies geven over zowel korte- als langetermijnstrategie, met koppeling aan de Energie-Klimaattaakgroep en nationale klimaatplannen.

Luc Frank:

Monsieur le ministre, l'accord de gouvernement et votre note d'orientation politique rappellent la nécessité de créer un Haut Conseil pour l'approvisionnement afin d'étayer la stratégie à court et à long terme de l'approvisionnement énergétique. Pour rappel, ce Haut Conseil doit être indépendant tout en consultant l'ensemble des institutions pertinentes. Il est prévu que le secrétariat soit assuré par les administrations de l' é nergie et du Climat.

Il est primordial d'avoir un Conseil indépendant et fort pour éviter les erreurs qu'on a pu voir lors du dossier de l'île énergétique. Il est également nécessaire que ce Haut Conseil soit cohérent avec nos objectifs de neutralité carbone.

Monsieur le ministre, où en sont les travaux quant à la mise en place de ce Haut Conseil? Quelle est votre vision stratégique sur le Conseil et ses priorités pour 2025 et 2026? Qui sera membre de ce Haut Conseil et comment sera-t-il désigné? Comment l'indépendance de ses membres sera-t-elle garantie? Quel est l'organigramme dessiné pour ce Haut Conseil? Quelle est la place notamment du secrétariat? Quel sera le focus de ce Haut Conseil particulièrement en termes d'énergie et de transition énergétique vers la neutralité carbone? Enfin, quel sera le rôle de l'administration du Climat et notamment l'importance accordée à la transition énergétique?

Mathieu Bihet:

Monsieur Frank, le gouvernement discute à ce stade d'un projet d'arrêté royal visant à la mise en place du Haut Conseil. Un appel à candidats sera d'ailleurs publié au Moniteur belge une fois qu'il sera validé.

L'indépendance du Haut Conseil sera garantie par le respect des exigences prévues par l'arrêté en préparation, à savoir, par exemple, ne pas être membre du Parlement européen, de la Chambre, du Sénat, du gouvernement fédéral ou d'un autre Parlement, ou ne pas être gouverneur de province ou député provincial. Il ne faut pas être bourgmestre, échevin ou président de CPAS, membre du secrétariat, des organes stratégiques d'un membre du gouvernement fédéral. L'idée est de ne pas créer une succursale politique.

Le Haut Conseil relève de la responsabilité du ministre compétent et sa composition est toujours en discussion. Comme son nom l'indique, le focus de ce Haut Conseil sera la sécurité de l'approvisionnement énergétique en Belgique. L'objectif de sa mise en place est de conseiller les pouvoirs publics concernant l'approvisionnement énergétique actuel mais aussi et surtout futur de notre pays.

La DG Énergie assurera la préparation des travaux en ce qui concerne les matières liées à l'énergie qui ressortissent à ses compétences.

La DG Environnement participera au secrétariat de ce Haut Conseil pour les aspects relevant de ses compétences, et en particulier la liaison avec les travaux effectués par la task force fédérale Énergie-Climat et la préparation des plans Énergie-Climat.

Luc Frank:

Merci beaucoup pour la réponse, monsieur le ministre. Pour nous, l’important est que ce Haut Conseil soit indépendant et constitué de membres ayant de l'expertise dans ce domaine; il conviendrait de s'en assurer par une procédure d 'assessment .

De adequacy- en flexibiliteitsstudie van Elia
De adequacy- en flexibiliteitsbehoeften voor de periode 2026-2036
Elia's adequacy- en flexibiliteitsstudie voor 2026-2036

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 juli 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De AdeqFlex-studie van Elia toont aan dat België op korte termijn voldoende capaciteit heeft, maar vanaf 2028 een tekort dreigt (100-600 MW/jaar), met risico’s op sluiting van 1.600-2.400 MW thermische centrales door marktfalen en mogelijke kernlevensduurverlenging (die draaiuren gascentrales reduceert). Netcongestie door de verlenging van Tihange 1 vormt een extra obstakel, aangezien bestaande netcapaciteit al is toegewezen, wat bijkomende versterkingen vereist – iets wat de minister bevestigt maar nog niet concreet aanpakt. De minister belooft overleg met de toekomstige Hoge Raad voor Energiezekerheid en regionale collega’s, maar concrete stappen ontbreken: hij verwijst naar lopende netontwikkelingsplannen (2028-2038) en stelt dat Elia’s scenario’s slechts "pistes" zijn, zonder duidelijke keuzes voor kostenefficiëntie of toezicht op uitvoering. Van der Straeten kritiseert dat de lessen uit eerdere fiasco’s (MOG, energie-eiland) niet worden toegepast en dat er geen structureel toezicht komt op Elia’s plannen, terwijl de CREG juist vraagt om strengere afstemming en transparantie.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, de AdeqFlex-studie, die Elia om de twee jaar moet opmaken – een wettelijke verplichting – en die afgelopen vrijdag gecommuniceerd is, onder andere door Elia zelf, komt natuurlijk op een goed moment. We zullen immers straks nog spreken over het CRM en over de volumes die daarbij bepaald moeten worden. Het ene beïnvloedt uiteraard het andere. De volumebeslissing betreft de korte termijn, terwijl Elia naar de langere termijn kijkt.

Volgens de AdeqFlex-studie is er op korte termijn geen probleem, terwijl Elia stelt dat er op middellange termijn echter wel een kloof, een gap, zou zijn vanaf 2028. Die kloof zou jaarlijks tussen de 100 en 600 megawatt bedragen. Op lange termijn – dat had Elia ook al eerder aangegeven in de zogeheten Blueprintstudie – moeten er structurele keuzes gemaakt worden over waar het beleid structureel op zal inzetten.

Mijn vraag richt zich nu op de korte en middellange termijn en op de manier waarop u met die informatie omgaat. In het persbericht van Elia, meer bepaald in de hoofdboodschappen die daarin worden vermeld, staat dat indien er geen ondersteuningsmechanisme zou bestaan, zoals het capaciteitsremuneratiemechanisme, in de komende tien jaar ongeveer 1.600 megawatt aan bestaande thermische capaciteit de markt zou verlaten. Elia voegt daaraan toe dat dat cijfer kan oplopen. Men mag ervan uitgaan dat die 1.600 megawatt behouden blijft, aangezien er een CRM bestaat.

Als mijn kat een koe was, gaf zij melk onder de stoof. Er bestaat een CRM, dus blijven die 1.600 megawatt in de markt. Elia stelt echter dat dat verlies kan oplopen tot 2.400 megawatt in het geval van een bijkomende levensduurverlenging van een nucleaire eenheid, die in de simulaties wordt voorgesteld als 1 gigawatt. Een dergelijke levensduurverlenging zou het aantal draaiuren van bestaande thermische centrales beperken, wat het zogeheten missing money- probleem vergroot en de kans op sluiting van die centrales verhoogt.

Mijnheer de minister, de plannen van de regering gaan niet uit van een bijkomende levensduurverlenging van 1.000 megawatt, maar van 4.000 megawatt. Indien men evenwel de hypothese van Elia volgt, een levensduurverlenging van 1.000 megawatt, dan levert dat slechts 200 megawatt op, of het leidt tot een hogere kostprijs voor het CRM, of de noodzaak om een strategische reserve te activeren ontstaat.

Hoe brengt u binnen uw beleid al deze effecten samen? Hoe houdt u hiermee rekening en hoe zult u keuzes maken inzake de kostenefficiëntie van het energiebeleid? Zult u dit voorleggen aan de Hoge Raad? Zult u dit toevertrouwen aan de administratie of aan de CREG, of laat u dat gewoon voor wat het is?

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de voorzitter, ik zal het heel kort houden. Mevrouw Van der Straeten heeft al verwezen naar de nieuwe studie, die vooral opmerkingen en kanttekeningen plaatst bij de haalbaarheid op korte termijn, ondanks de levensduurverlenging van Tihange 1.

Als reden daarvoor wordt aangehaald dat de vrijgekomen netcapaciteit na de wettelijk voorziene sluiting van de kerncentrales ondertussen is toegewezen aan andere netverbruikers. Een eventuele levensduurverlenging van Tihange 1 zou bijgevolg leiden tot onaanvaardbare congesties op het transmissienet, die mogelijk aanzienlijke problemen kunnen veroorzaken.

Daarom heb ik enkele concrete vragen. Was u op de hoogte van de bevindingen van de studie van Elia?

Deelt u de analyse van Elia dat de effectieve bijdrage van de levensduurverlenging van Tihange 1 op korte termijn aanzienlijk beperkt zou worden door de reeds toegewezen netcapaciteit aan onder meer nieuwe gascentrales en batterijprojecten?

Welke concrete gevolgen verbindt u aan de conclusie van de studie dat de levensduurverlenging van Tihange 1 zonder bijkomende maatregelen zou leiden tot onaanvaardbare congesties?

Welke stappen onderneemt de regering naar aanleiding van de studie om de nodige randvoorwaarden te scheppen voor een eventuele levensduurverlenging van Tihange 1?

Ik kijk uit naar uw antwoorden.

Mathieu Bihet:

Mevrouw Van der Straeten, mijnheer Seuntjens, ik heb uiteraard kennisgenomen van de AdeqFlex-studie van juni 2025. Vooraleer Elia het resultaat op vrijdag 27 juni 2025 openbaar maakte, heeft het bedrijf mij op de hoogte gebracht van de inhoud van het document.

De studie, waaraan de netbeheerder meer dan een jaar geleden is begonnen, is gebaseerd op verschillende hypothesen en scenario's die bij de marktdeelnemers zijn afgetoetst. Ze heeft betrekking op de middellange termijn. De prognose geeft een beeld van de mogelijke toekomst.

In antwoord op uw vraag naar de uitvoering van de genoemde gevoeligheid, begrijpt u dat om de levensduur van Tihange 1 te verlengen overleg nodig is. U weet uit ervaring dat dergelijk overleg tijd vraagt.

De informatie dat het transportnetwerk moet worden versterkt om congestie te voorkomen in geval van levensduurverlenging van Tihange 1 komt echter niet als een verrassing. Ik wijs op het vorige federale ontwikkelingsplan 2024-2034, hoofdstukken 3.3.5 en 3.3.6, waarin de verlenging van de levensduur van Doel 4 en Tihange 3 al leidden tot een versterking van het 380 kV-net. Ik nodig u uit de lopende werkzaamheden voor de ontwikkelingsplannen 2028-2038, waarin dit punt zeker geanalyseerd zal worden, op de voet te volgen.

Het ontwerp van koninklijk besluit tot oprichting van de Hoge Raad voor Energievoorzieningszekerheid wordt nu besproken binnen de regering. Deze autonome raad, samengesteld uit onafhankelijke deskundigen, zal me onder meer advies verstrekken. Ik zal zeker een beroep doen op zijn expertise om het energiebeleid voor de middellange en lange termijn in België uit te stippelen. Een advies over de AdeqFlex-studie van Elia kan een van de taken zijn die worden opgenomen in het werkprogramma dat de Hoge Raad me zal voorleggen zodra hij opgericht is.

Inzake de maatregelen die genomen moeten worden in het licht van de resultaten van de AdeqFlex-studie 2025, vanaf 2028 voor het EU-SAFE-scenario of vanaf 2030 voor het EU-BASE-scenario, noteer ik de mogelijke oplossingen die Elia in zijn studie naar voren brengt. Ik zal de hypothesen van de studie uiteraard grondig analyseren en met de relevante experts overleggen over de oplossingen die het meest geschikt zijn voor onze economie en voor ons land.

Ik zal ook overleggen met mijn regionale collega's om de langetermijnstrategie vast te leggen en die, conform ons regeerakkoord, te verankeren in het interfederale energiepact.

Tinne Van der Straeten:

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik maak graag twee reflecties. Ten eerste, de kruistocht tegen Elia is duidelijk gestopt. Enkele maanden geleden werd hier nog moord en brand geschreeuwd: Elia zou veel te veel te zeggen hebben. Er werd gevraagd wie de echte minister was en gezegd dat de overheid in de cockpit moest terechtkomen. Vandaag wordt de adequacy and flexibility study gepubliceerd en wordt er gezegd dat men zal bekijken hoe men daarmee aan de slag kan gaan en welke oplossingen het meest aangewezen zijn, want het gaat inderdaad over scenario's, pistes en veronderstellingen. Dat bepaalt niet wat men daarom per se moet doen. Dat blijft de keuze van de minister. Ik stel vast dat Elia hersteld is in zijn rol als technisch expert van de overheid, zoals het eigenlijk ook zou moeten zijn. De toon is echt veel gematigder en ik ben tevreden dat alles wat is gekalmeerd. Ten tweede, alles wat wij hebben gelezen en gehoord – ik verwijs naar de gesprekken over het energie-eiland, het rapport van de CREG en de aanbevelingen die zij naar voren heeft geschoven, meer bepaald met betrekking tot het netontwikkelingsplan –, lijkt nu heel veraf. Hier wordt nu gezegd dat het toch geen geheim is dat voor Tihange 1 het transportnetwerk versterkt moet worden, dat zal worden bekeken hoe dat kan gebeuren en dat het ontwikkelingsplan op de voet moet worden gevolgd. Dat is niet wat de CREG heeft gezegd. De CREG stelde dat het ontwikkelingsplan op een andere manier tot stand zou moeten komen. Er zou een begeleidingscomité moeten zijn, er zou moeten worden gekeken welke hypotheses daaraan ten grondslag liggen en welke berekeningen er zijn gebeurd. Die afwegingen moeten worden gemaakt. Dat is een harde les, die we allemaal samen geleerd hebben in het kader van het Modular Offshore Grid (MOG). Met het MOG en met het eiland waren de intenties immers niet slecht, maar in de uitvoering achteraf is gebleken dat er zaken moesten worden bijgestuurd. De CREG heeft dat zelfs opgesomd in een rapport, ook in de niet-vertrouwelijke versie. Vandaag is het antwoord van de minister echter: volg het allemaal maar een beetje op de voet. Dat betekent dat we over een aantal jaar opnieuw in dezelfde situatie kunnen belanden. Dan zullen we ons de bedenking maken dat Tihange 1 misschien beter versterkt was geworden. Vervolgens zou blijken dat het toch meer kost dan verwacht. Men zal zich dan afvragen: hoe is dat destijds eigenlijk beslist? Er is aan Elia gevraagd om dit op te nemen in het ontwikkelingsplan, men is ermee aan de slag gegaan, maar niemand heeft daar echt toezicht op gehouden. Dat zou niet de conclusie mogen zijn van wat we hebben geleerd uit het MOG. Integendeel. Wat het ontwikkelingsplan betreft, denk ik dat we dat grondig moeten aanpakken binnen de commissie. Ik vermoed dat bijna iedereen onder ons dat rapport van de CREG heeft ingekeken. We moeten die conclusies van de CREG eens goed bekijken. Misschien moeten we opnieuw een gesprek aangaan met de CREG om te bepalen hoe dat nu precies geïmplementeerd moet worden. Ook met u, mijnheer de minister. Hoe ziet u dat? U bent immers degene die uiteindelijk het koninklijk of ministerieel besluit zult moeten ondertekenen waarin het ontwikkelingsplan wordt vastgelegd en waarin de verschillende rollen op elkaar worden afgestemd. Uiteindelijk lijkt het allemaal maar een storm in een glas water. Dat is mijn conclusie na het horen van dit antwoord. De behandeling van de vragen eindigt om 17.39 uur. Le développement des questions se termine à 17 h 39.

De door het Grondwettelijk Hof onder de fiscale uitzonderingen gelegde bom
De terugvordering van bedrijfsvoorheffing in de tuinbouw na de vernietigde vrijstellingsregeling
Fiscale uitzonderingen en terugvorderingen in de tuinbouw.

Gesteld aan

Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)

op 26 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Grondwettelijk Hof vernietigde een covid-steunmaatregel voor fruittelers als illegale staatssteun, waardoor sectoren mogelijk 5 miljard euro aan niet-aangemelde fiscale voordelen (flexi-jobs, voetbalclubs, expats, etc.) moeten terugbetalen, met risico’s voor rechtse koteriepolitiek en systeemstabiliteit. Minister Jambon blokkeerde nieuwe aanvragen en zoekt sectorgerichte oplossingen, maar benadrukt dat flexi-jobs en expatregelingen veilig zijn omdat ze breed toepasbaar zijn. Vanbesien (Vooruit) pleit voor een radicale fiscale hervorming (gelijke belasting op arbeid/vermogen) om koterijen af te schaffen, terwijl Verkeyn (N-VA) de schuld legt bij de vorige regering die de maatregel niet bij Europa aanmeldde. Structurele onzekerheid blijft, met dreigende claims en lobby-invloed als kernprobleem.

Dieter Vanbesien:

Mijnheer de minister, u hebt ongetwijfeld vernomen dat het Grondwettelijk Hof enkele weken geleden een specifieke steunmaatregel ten voordele van fruittelers heeft vernietigd. Het betreft een maatregel die werd genomen in het kader van de covidcrisis, om ervoor te zorgen dat het fruit geplukt kon worden, aangezien men destijds geen beroep kon doen op reguliere plukkers.

Het Hof oordeelt dat het gaat om illegale staatssteun. In Europa geldt dat de overheid geen gunstmaatregelen mag verlenen aan een specifieke sector. Het gevolg is dat de fruittelers dat geld nu moeten terugbetalen aan de overheid.

Die uitspraak legt mogelijk een zware bom onder ons belastingsysteem, aangezien in de voorbije decennia tal van gelijkaardige maatregelen zijn ingevoerd die mogelijk hetzelfde lot beschoren zijn.

Ons belastingsysteem hangt aan elkaar van fiscale koterijen. Het is duidelijk dat dat niet duurzaam is en dat het ons in de problemen zal brengen. De lobby weegt te zwaar door in ons land. Ik geef een voorbeeld. De professionele voetbalclubs krijgen al heel lang dergelijke voorkeursbehandelingen. Voor RSC Anderlecht kan men dat nog enigszins begrijpen, maar niet voor clubs als Club Brugge en Standard Luik. De flexi-jobs vormen een ander voorbeeld. Ook dat systeem houdt een voorkeursbehandeling in voor specifieke sectoren. Wat gebeurt er indien de horeca-uitbaters morgen al dat geld moeten terugbetalen?

Mijnheer de minister, hebt u een plan om al die bestaande maatregelen in kaart te brengen, teneinde een oplossing te zoeken zodat er geen rampen gebeuren?

Deze regering zal nog een aantal fiscale koterijen bijbouwen, met hetzelfde risico. Zult u de uitvoering daarvan stopzetten en een alternatief zoeken dat wel rechtszekerheid biedt?

Charlotte Verkeyn:

Mijnheer de minister, ik zou niet graag in uw schoenen staan, want er zijn heel wat fiscale kopzorgen. Met de vernietiging van een regeling in de tuinbouwsector werd er een fiscale splinterbom gedropt. Wat is er aan de hand? Tuinbouwwerkgevers mochten een deel van de bedrijfsvoorheffing voor zich houden in plaats van die door te storten. Helaas werd die regeling door de toenmalige regering, de vivaldiregering , niet als staatssteun aangemeld. Nu zitten we met de gebakken peren, want de gevolgen kunnen aanzienlijk zijn. Onder meer de uitbreiding van de flexi-jobs komt daardoor in het gedrang, evenals de investeringsaftrek, de expatregeling, de regeling voor het voetbal, waarnaar collega Vanbesien al verwees, en ook de regeling voor studentenjobs. Wat gaan we daarmee doen? Ik weet het alvast niet.

Het wordt echter nog erger, want in het verleden zijn meerdere gelijkaardige systemen ingevoerd. Denk maar aan de maatregelen voor onderzoek en ontwikkeling, nachtarbeid, ploegenarbeid en de baggerscheepvaart. Men heeft de factuur daarvan berekend en die komt – collega’s, houd u vast – neer op 5 miljard euro aan fiscale kopzorgen, te wijten aan een vergetelheid van Vivaldi.

Mijnheer de minister, zijn die kopzorgen terecht? Is er een oplossing?

Jan Jambon:

Beste Kamerleden, voorafgaand wil ik verduidelijken dat de vernietigde maatregel een reeds bestaande maatregel was. De maatregel voor de fruit- en groenteteelt dateerde namelijk van 2023, tamelijk recentelijk dus. U herinnert zich dat zeker en vast, mijnheer Vanbesien, want uw partij heeft die maatregel mee goedgekeurd in het Parlement.

Wij hebben inderdaad kennisgenomen van het arrest van het Grondwettelijk Hof, op 12 juni. Daaropvolgend heb ik meteen actie ondernomen. Sindsdien is het niet meer mogelijk om nieuwe aangiftes in te dienen voor de groente- en fruitsector.

Voor het jaar 2024 gaat het over 21,4 miljoen euro en voor het jaar 2025 is het tot dusver 5,2 miljoen euro. Dat is zeker niet niets.

Voor de getroffen sectoren is mijn administratie nu op zoek naar een oplossing. We zullen de betrokken bedrijven contacteren, zodat ze zeer snel duidelijkheid krijgen. Binnen de FOD Financiën werd een speciaal team opgericht om alles goed op te volgen. Daarnaast nodigen we morgen ook de sectorfederaties en andere betrokken organisaties uit, om te luisteren naar hun vragen en hun zorgen. Op basis van die insteken willen we zo snel mogelijk zorgen voor heldere communicatie ten aanzien van die bedrijven.

Tot slot, we analyseren uiteraard of dat arrest gevolgen kan hebben voor andere fiscale regelingen. Ik kan daar het volgende al over zeggen. Voor de flexi-jobs is er vooralsnog geen probleem. Dat systeem bestaat al lang en het staat volgens ons stevig. Ook voor de expats is er weinig kans op plots wegvallen. In beide gevallen gaat het om algemene, brede maatregelen, die niet gericht zijn op één sector.

Dieter Vanbesien:

Mijnheer de minister, u spreekt vooral over de actie die u al hebt ondernomen in het kader van de fruitteelt, wat uiteraard heel goed is, maar het gaat mogelijk om een veel groter probleem, zoals collega Verkeyn ook zei. Zij spreekt over een grootteorde van 5 miljard. Dat is iets helemaal anders. U stelt dat er geen probleem is met de flexi-jobs, maar ik ben daar niet zo zeker van. Het gaat om staatssteun aan een sector en als die niet goedgekeurd werd door Europa, kan dat tot een gelijkaardig probleem leiden.

We weten dat rechtse partijen graag belastingen uithollen. Dat is geen verrassing. Daarom bouwen ze koterij op koterij. Vooruit gaat daarin mee.

De enige oplossing voor dat probleem is een grondige fiscale hervorming. Wij stellen voor om inkomsten uit arbeid en vermogen op dezelfde manier te belasten. Een euro is een euro. Dan houden mensen netto meer over en kunnen al die koterijen worden afgeschaft. Mijnheer de minister, als u zo’n plan zou voorleggen, zou ik het zelfs steunen.

Voorzitter:

Ik voel iets groeien tussen de heer Vanbesien en de heer Jambon, maar de toekomst zal dat uitwijzen.

Charlotte Verkeyn:

Collega Vanbesien, met alle respect, maar die maatregel, trouwens een goede maatregel, werd ingevoerd onder de vorige regering, met uw partij in de regering. Uw regering vergat die maatregel echter aan te melden, waardoor wij nu met de gebakken peren zitten en opnieuw met ons gat op de blaren moeten zitten.

Mijnheer de minister, ik hoop echt dat u dat opgelost krijgt, want het is bijzonder spijtig. Heel wat zuurstof voor ondernemers en voor mensen die willen werken, dreigt daarmee in het gedrang te komen. Ik zou niet graag in uw schoenen staan en dat allemaal hele dagen moeten meemaken. Ik wens u veel succes.

Voorzitter:

Mijnheer de minister, er staat vandaag een vijftiental vragen aan u geagendeerd, misschien is dat de reden waarom collega Verkeyn niet in uw schoenen zou willen staan.

Het EU-Mercosur-akkoord
De aanhoudende bezorgdheid van onze landbouwers over het Mercosur-akkoord
EU-Mercosur-akkoord; Landbouwers' bezorgdheid

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 26 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de felle afwijzing van het EU-Mercosur-handelsakkoord door Belgische parlementsleden, dat volgens hen oneerlijke concurrentie creëert voor Europese landbouwers door lagere sanitaire, milieu- en productienormen bij geïmporteerd vlees (o.a. antibiotica, verboden pesticiden) en klimaatschade verergert. Minister Clarinval bevestigt dat België nog geen standpunt heeft ingenomen, maar benadrukt dat hij tegen oneerlijke concurrentie is en eist strikte handhaving van EU-normen, terwijl hij wijst op mogelijke economische kansen en de nood aan diversificatie; kritische stemmen (Schlitz, Pirson) eisen onmiddellijke afwijzing en aansluiting bij Frankrijk, Oostenrijk en Italië, omdat de beloften over controles en 'spiegelclausules' ongeloofwaardig zijn en de landbouwsector al instort. De minister belooft een definitieve beslissing na overleg met de regio’s en voorleggen aan de regering in najaar 2024.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, nous passons beaucoup de temps ensemble ces derniers temps. Souvent, vous me dites que vous être vraiment le défenseur des indépendants, des agriculteurs et de nos travailleurs. J'imagine donc que vous êtes d'accord avec nous sur le fait qu'il est maintenant temps de dire stop au traité de libre-échange entre l'Union européenne et le Mercosur, ce traité qui veut libéraliser et intensifier les échanges de marchandises, de matériaux et d'objets entre l'Amérique latine et l'Union européenne.

Ce traité est une véritable menace pour nos agriculteurs, pour nos fermes, pour notre sécurité alimentaire mais aussi pour notre santé. Concrètement, si ce traité est ratifié, cela voudrait dire que demain, nous pourrions importer massivement de la viande d'Argentine alors que cette dernière est produite dans des conditions sanitaires illégales dans nos pays européens, notamment à l'aide d'antibiotiques et de pesticides non autorisés en Belgique.

C'est tout simplement déloyal vis-à-vis de nos propres agriculteurs. Ils vous le diront dans n'importe quelle ferme en Wallonie ou en Flandre, ils n'en veulent pas! Ils ne s'en sortent déjà pas à l'heure actuelle avec la concurrence des multinationales peu scrupuleuses. Ces dernières leur mettent une pression énorme en les obligeant à casser leurs prix.

Ce traité ne fera qu'intensifier leurs difficultés. Tout cela pour que des multinationales européennes peu scrupuleuses – qui ferment des usines à Bruxelles – puissent exporter quelques bagnoles en Amérique latine! Est-ce vraiment ce dont nous avons besoin? Accessoirement, cet accord représente aussi un véritable désastre climatique.

Monsieur le ministre, cette semaine, lors de la réunion des ministres de l'Agriculture, quelle a été la position de la Belgique? Le gouvernement belge s'oppose-t-il à la ratification de ce traité?

Je vous remercie pour votre réponse claire.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, nos campagnes sont en train de trembler de peur. Les agriculteurs craignent l'accord de libre-échange entre l'Union européenne et les pays du Mercosur. Ils ont une nouvelle fois publiquement fait part de leurs inquiétudes ces derniers jours à Neufchâteau, à Namur, à Liège ou encore à Bruxelles. Ils voient évidemment dans cet accord une concurrence déloyale. Pour rappel, cet accord permettrait entre autres d'importer massivement de la viande venue d'Amérique du Sud, produite sans respecter les mêmes normes qu'ici en Europe. Bref, c'est une menace directe pour la filière de la viande et la qualité de la viande proposée aux consommateurs. On pourrait presque qualifier cela, finalement, de dumping sanitaire. Et à ce dumping sanitaire, on pourrait encore en ajouter un autre, un dumping environnemental, puisque des pesticides qui sont interdits sur le sol européen pourraient entrer indirectement en Belgique via les denrées qui sont traitées à l'aide de ces substances.

Vous le savez, le texte de l'accord pourrait être finalisé dans les prochains jours par la Commission européenne, malgré l'opposition ferme de certains pays européens comme l'Autriche, la France et l'Italie. Je vous rappelle quand même ce qui est écrit dans l'accord de gouvernement: "Nous continuons à prôner des relations commerciales réciproques, sans pour autant transiger sur les exigences de qualité des produits proposés sur notre marché. Nous veillons strictement à ce que les produits importés respectent les exigences européennes en vigueur."

Monsieur le ministre, si la Commission passe en force, nous retrouverons les agriculteurs partout dans la rue en Europe. Quelle action avez-vous menée au niveau européen depuis l'entrée en fonction de ce gouvernement et comment avez-vous porté la voix de la Belgique? Quel est l'état de la coalition des pays de l'Union européenne qui s'oppose au Mercosur? Comment mettez-vous en œuvre concrètement les dispositions de l'accord de gouvernement? Portez-vous vraiment la nécessité d'inclure les clauses miroirs?

Voorzitter:

Monsieur le ministre, comme deux questions vous ont été posées, vous avez droit à quatre minutes.

David Clarinval:

Mesdames les députées, l'évolution géopolitique mondiale depuis 2019, aggravée par la décision du président américain de remettre en question les équilibres commerciaux, a rendu nécessaire une diversification de nos relations commerciales et un renforcement des échanges avec de nouveaux partenaires.

En décembre 2024, lors d'une réunion à Montevideo avec les représentants du Mercosur, la présidente de la Commission européenne Ursula von der Leyen a signé un accord sur le Mercosur. Cet accord comprend plusieurs volets: il entend supprimer les droits de douane sur une très large gamme de produits agricoles mais aussi industriels et de services; il veut faciliter l'accès aux marchés publics et harmoniser certaines règles techniques et sanitaires; il vise aussi à consolider les liens politiques, économiques et diplomatiques entre les deux régions. La Commission a également prévu un volet agricole, qui comprend notamment des quotas maximaux d'importation de produits agricoles pouvant bénéficier de tarifs réduits, en particulier pour la viande de bœuf, la viande de porc et de volaille. Une clause de sauvegarde est destinée à protéger les agriculteurs européens en cas d'augmentation soudaine des importations ou de dérèglement du marché. Il convient ensuite de faire respecter les normes européennes de production, qui sont sévères et auxquelles tous les produits importés doivent satisfaire. Sont enfin prévus des engagements de durabilité sévères, qui s'appliqueront de manière équivalente aux producteurs des deux parties.

Plusieurs É tats membres, sous l'impulsion de la France – du reste, madame Pirson, j'ai récemment eu une entrevue avec mon homologue française –, ont toutefois exprimé de fortes réticences à ratifier l'accord, car ils craignent que les mesures de sauvegarde prévues pour les agriculteurs européens soient déséquilibres, à savoir plus favorables aux pays du Mercosur qu'à ceux de l'Union européenne, considérée dans son ensemble, en cas de dérèglement du marché.

Une crainte supplémentaire concerne les clauses miroirs et le fait qu'elles ne soient pas non plus appliquées de manière équivalente par les deux parties. Les normes de production européennes sont en effet parmi les plus sévères au monde, et cela a un coût pour nos agriculteurs.

À ce stade, la position de la Belgique n'est pas encore définie. Comme pour chaque accord commercial, la position finale belge sur l'accord sera prise après le processus d'évaluation et en coordination avec l'ensemble des autorités politiques impliquées, notamment les Régions.

Il est clair que l'accord avec le Mercosur offre des opportunités, mais on ne peut pas nier non plus les préoccupations d'une partie du secteur agricole. Le respect des normes sanitaires, phytosanitaires et des normes de production est pour moi essentiel.

Mesdames les députées, je m'opposerai donc à un accord qui créerait une concurrence déloyale pour nos agriculteurs. Le projet d'accord Union-Mercosur sera soumis prochainement au Conseil européen. Il devrait dès lors venir sur la table du gouvernement cet automne. Je vous remercie pour votre attention.

Sarah Schlitz:

Merci monsieur le ministre pour vos réponses. Quand je vous entends, il n'y a pas un seul argument qui plaide en faveur de cette ratification. Demandez à votre collègue Maxime Prévot, qui est en ce moment au Chili. Les Chiliens ont des voitures, ils n'ont pas besoin qu'on leur en expédie à 12 000 km d'ici. Ç a n'a pas de sens.

En Belgique, j'entends le nombre de balises qu'il va falloir mettre en place! Qui va les vérifier? Comment? On sait déjà sur le terrain qu'il ne sera pas possible de protéger nos agriculteurs, qui n'en peuvent déjà plus de la concurrence actuelle avec des acteurs qui produisent dans des mauvaises conditions.

Monsieur le ministre, il est temps d'avoir un minimum de courage politique, de vous ranger tant du côté de nos producteurs que de la santé de nos citoyens et de mettre un stop à cet accord. Rejoignez la France, rejoignez les pays ambitieux à cet égard et avancez, agissez pour protéger notre économie et notre agriculture!

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Je tiens quand même à rappeler que pour les Engagés, l'agriculture vaut plus qu'une monnaie d'échange pour faciliter les échanges de production industrielle. Votre parti avait invité le commissaire européen à l'Agriculture à Ciney, ma commune, la semaine dernière au marché aux bestiaux. À cette occasion, votre parti a pu constater lui-même des choses anormales, notamment la présence de génisses qui n'auraient pas dû se trouver sur ce marché mais bien dans le circuit de l'élevage – donc pas au niveau de l'engraissement ou de l'abattoir. Ceci est révélateur d'un problème. L'élevage est en chute libre en Belgique, surtout en Wallonie, et le Mercosur risque de porter un coup supplémentaire à un secteur déjà en difficulté. Nous comptons donc sur vous pour sauver ce qui peut encore l'être.

De UNOC3 in Nice

Gesteld door

VB Kurt Ravyts

Gesteld aan

Annelies Verlinden (Minister van Justitie)

op 24 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België bevestigde op UNOC3 zijn voortrekkersrol in oceaanbescherming door het VN-Oceaanverdrag (BBNJ) te ratificeren en te pleiten voor snelle implementatie, met Brussel als kandidaat voor het secretariaat dankzij haar diplomatieke en wetenschappelijke expertise. Voor diepzeemijnbouw houdt België vast aan drie strikte voorwaarden: wetenschappelijk onderbouwde voorzorg, voortgang naar 30% beschermde oceanen tegen 2030, en adoptie van de *Mining Code* door de ISA—zonder dit is mijnbouw strijdig met internationaal recht. De minister benadrukte synergie tussen klimaat, biodiversiteit en duurzame maritieme energie, met wetenschap als basis voor beleid. De oppositie onderschrijft het ongewijzigde beleid maar volgt de implementatie en secretariaatskandidatuur kritisch op.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, sinds de toelichting van uw beleidsnota in de commissie heeft zich, zeker op internationaal niveau, een belangrijk evenement voorgedaan: de UNOC3 in Nice. Op de agenda stond het VN-Oceaanverdrag, maar blijkbaar is ook het dossier van de diepzeemijnbouw aan bod gekomen. Het Oceaanverdrag moet onder meer bijdragen aan de realisatie van de doelstelling om tegen 2030 30 % van de oceanen te beschermen en de biodiversiteit te vrijwaren.

Zodra 60 landen het verdrag effectief hebben geratificeerd, zal het in werking treden. U was aanwezig op de openingsdag en bekrachtigde voor België het VN-Oceaanverdrag. Momenteel hebben ruim dertig landen dat al gedaan. Verwacht wordt dat de mijlpaal van 60 ratificaties tegen de herfst bereikt wordt. Vanaf dat moment treedt het pact in werking na 120 dagen. In principe zal binnen het jaar ook een eerste VN-oceaantop plaatsvinden. Pas dan kan worden beslist waar het secretariaat van het oceaanverdrag zal worden ondergebracht.

Tijdens de conferentie in Nice hebben 24 landen hun engagement bevestigd om de diepzee te beschermen, gelet op de problematiek van diepzeemijnbouw. Die landen pleiten voor een pauze op de ontginning van de diepzee en vragen daarmee in feite een moratorium, maar België behoort blijkbaar niet tot die 24 landen.

Mevrouw de minister, welke standpunten heeft België ingenomen, los van uw persoonlijke aanwezigheid, dus via de Belgische vertegenwoordiging, gedurende de volledige conferentie? In welke mate kwam de kandidatuur voor het secretariaat van het VN-Oceaanverdrag aan bod? Gaat België akkoord met de stelling dat elke vorm van diepzeemijnbouw buiten de nationale jurisdicties en buiten het wettelijk kader van de ISA en de mijnbouwcode strijdig zou zijn met het internationaal recht? Welk standpunt heeft ons land ter zake ingenomen op UNOC3, mocht daarover debat of uitwisseling hebben plaatsgevonden?

Annelies Verlinden:

Mijnheer Ravyts, ik had inderdaad de eer om namens België van 8 tot 10 juni deel te nemen aan de derde VN-Oceaanconferentie in Nice. Die conferentie werd nadien nog enkele dagen voortgezet, maar ik ben teruggekeerd om mijn verplichtingen hier na te komen.

Tijdens die internationale bijeenkomst heeft België zich opnieuw resoluut opgesteld als voortrekker op het vlak van mondiale oceaanbescherming en duurzame mariene ontwikkeling. In mijn toespraak tijdens de conferentie heb ik vier centrale prioriteiten naar voren gebracht: de bescherming van mariene gebieden buiten nationale jurisdictie, het belang van de samenhang tussen oceaan, klimaat en biodiversiteit, het potentieel van de oceaan als motor voor de energietransitie, en het belang van wetenschap als fundament voor een goed bestuurlijk beleid.

Een belangrijke mijlpaal was, zoals u vermeldde, de ratificatie van het historische verdrag inzake de bescherming van de mariene biodiversiteit in gebieden buiten nationale rechtsmacht, het zogeheten BBNJ -verdrag, dat de biodiversiteit op volle zee, de zogeheten high seas , beschermt. Tijdens de conferentie heb ik dat verdrag officieel geratificeerd namens België en ook hebben we onze oproep herhaald voor een snelle en doeltreffende inwerkingtreding ervan.

De ondertekening betekent een cruciale stap vooruit, maar tegelijk beseffen we dat de implementatie van het verdrag de volgende grote uitdaging vormt. Intussen hebben al wat meer landen dan het door u vermelde aantal het verdrag geratificeerd, maar dat zijn er nog niet voldoende om het daadwerkelijk in werking te laten treden.

De Belgische kandidatuur om het secretariaat van het BBNJ -verdrag te huisvesten, kreeg een prominente plaats in al mijn contacten. België stelt zich kandidaat om het verdrag mee vorm te geven vanuit Brussel. Met ons sterk uitgebouwd wetenschappelijk ecosysteem, onze jarenlange ervaring in multilaterale samenwerking en onze internationale positie als diplomatiek knooppunt zijn we immers uitstekend geplaatst om die verantwoordelijkheid op te nemen. Ik heb onderstreept dat België het verdrag niet alleen juridisch, maar ook institutioneel en diplomatiek actief wil ondersteunen. We willen er ook over waken dat het verdrag inclusieve principes hanteert, met specifieke aandacht voor kustgemeenschappen, kleine eilandstaten en inheemse volkeren.

Verder hebben we in Nice actief gepleit voor meer synergie tussen oceaanbeleid, klimaatdoelstellingen en bescherming van de biodiversiteit. In dat kader heb ik het belang benadrukt van emissiereductie in de scheepvaart, de uitfasering van fossiele brandstoffen en de verdere ontwikkeling van hernieuwbare maritieme energie, zoals offshore wind.

Tot slot heb ik ook het belang van wetenschappelijk onderbouwd beleid in de verf gezet. België telt 144 mariene onderzoeksgroepen die wereldwijd samenwerken en zo bijdragen aan kennisgedreven en toekomstgericht oceaanbeheer. Wetenschap moet en zal de leidraad blijven voor ons beleid.

Tijdens de Oceaanconferentie kreeg het thema diepzeemijnbouw terecht veel aandacht. In mijn betoog en contacten heb ik het Belgisch standpunt daarover duidelijk herhaald. Diepzeemijnbouw buiten het kader van het VN-Zeerechtverdrag en de Internationale Zeebodemautoriteit is strijdig met het internationaal recht.

In Nice hebben wij ons standpunt ondubbelzinnig bevestigd, namelijk dat diepzeemijnbouw voor ons niet kan plaatsvinden zonder dat aan drie fundamentele voorwaarden is voldaan. Ten eerste, er moet voldoende wetenschappelijk onderzoek zijn uitgevoerd over de thematiek, zodat het voorzorgsprincipe kan worden gerespecteerd. Ten tweede, er moet duidelijke vooruitgang zijn geboekt richting de 30 by 30 -doelstelling, de bescherming van minstens 30 % van de oceaan tegen 2030. Ten derde, de Internationale Zeebodemautoriteit moet de Mining Code hebben aangenomen.

België zal binnen alle relevante internationale fora blijven ijveren voor een verantwoorde, wetenschappelijk onderbouwde en juridisch correcte benadering van diepzeemijnbouw en dat met de grootste aandacht voor onze oceanen en de biodiversiteit die daar aanwezig is.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik krijg inderdaad geen verrassingen te horen. Ik ben het eens met die drie voorwaarden, die trouwens ook door de vorige regering naar voren werden geschoven, dus het beleid is ongewijzigd. De implementatie van dat verdrag wordt interessant in de volgende maanden en wellicht vooral jaren, aangezien het verdrag nog definitief in werking moet treden. We zullen zien of u zult slagen in uw inspanningen om het secretariaat binnen anderhalf tot twee jaar hier te krijgen. In ieder geval zullen wij die zaak in de commissie voor Energie met veel aandacht verder opvolgen.

Het European Ocean Pact
Het European Ocean Pact
Het Europese Oceaanpact en maritiem beleid

Gesteld aan

Annelies Verlinden (Minister van Justitie)

op 24 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het European Ocean Pact versterkt België’s bestaand Noordzeebeleid (veiligheid, duurzaamheid, economische groei) en biedt kansen voor natuurherstel en maritieme reservaten, maar brengt uitdagingen met zich zoals ruimtegebrek, vervuiling, en de balans tussen ecologie en economie. België speelt een voortrekkersrol in internationale initiatieven (bv. *Greater North Sea Basin*), maar financiële tekorten en coherentie in wetenschap/innovatie blijven knelpunten. Concrete impact op het *Maritiem Ruimtelijk Plan 2026–2034* blijft beperkt, maar latere herzieningen moeten rekening houden met nieuwe EU-verplichtingen. Stakeholderbetrokkenheid (via een nieuwe CCM-werkgroep) en oceaandiplomatie zijn cruciaal voor succesvolle implementatie.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik maak een brugje naar het European Ocean Pact van de Europese Unie, een strategie om de oceanen beter te beschermen, blauwe economie te bevorderen en het welzijn van mensen in kustgebieden te ondersteunen. Het oceaanbeleid van de EU wordt in één referentiekader samengepakt met zes prioriteiten. Ik zal die hier niet allemaal opsommen. Belangrijk, tegen 2027 komt er blijkbaar een meer juridische implementatie. Er is sprake van een oceaanwet.

Het European Ocean Pact werd voorgesteld in Nice, op de VN Conferentie. Een aantal zaken ervan is zeker van belang voor België. Ik denk dan aan de herziening van de kaderrichtlijn inzake maritieme strategie en ruimtelijke planning, de versterking van het concurrentievermogen van de blauwe economie en dergelijke meer.

U voelt mij komen. Welke impact kan dit European Ocean Pact hebben op het Belgische beleid inzake de Noordzee? Welke kansen en eventueel welke uitdagingen?

Lotte Peeters:

Mevrouw Verkeyn zit in de commissie voor Financiën. Is er een mogelijkheid dat ik haar vraag overneem?

Voorzitter:

Dat is niet mogelijk.

Annelies Verlinden:

Het recent gepubliceerde Ocean Pact vertoont verschillende synergiën met onze beleidsverklaring over de Noordzee. De ambities die we daarin hebben uiteengezet – een veilige Noordzee, de Noordzee als motor voor onze welvaart en een duurzaam beheerde Noordzee –, vinden we ook duidelijk terug in het pact. Het Ocean Pact bevestigt en versterkt met andere woorden de koers die we in België al hadden ingezet.

Voor het Marien Ruimtelijk Plan voor de periode 2026–2034, dat momenteel in de finale fase van opstelling is, verwachten we eerder weinig directe impact. Bij de volgende herziening van het MRP zullen er mogelijk wel bepaalde nieuwe ontwikkelingen in het Ocean Pact in acht moeten worden genomen. Ons land heeft in elk geval ervaring opgebouwd die ook op internationaal niveau waardevol kan zijn. Het Ocean Pact biedt bovendien kansen om bestaande engagementen, zoals de inzet voor natuurherstel en het inrichten van marinereservaten, kracht bij te zetten. België speelt in verschillende aspecten van het pact een voortrekkersrol, onder meer in het kader van het Greater North Sea Basin Initiative, de International Ship and Port Facility Security Code en het BBNJ-verdrag.

Tegelijk erkennen we dat het pact ook enkele uitdagingen met zich meebrengt. Het zoeken naar een evenwicht tussen alle activiteiten in onze Noordzee is bijzonder complex, gezien de beperkte ruimte waarover we beschikken en die vandaag al zeer intensief wordt benut. Het is essentieel dat we de juiste balans vinden tussen de nood aan ecologische bescherming en het verder uitbouwen van de Noordzee als motor van onze welvaart. Er is ook nood aan een betere afstemming over oceaanobservatie, om zowel in België als internationaal de kostenefficiëntie en de toegevoegde waarde te verhogen.

Marinevervuiling blijft een hardnekkig probleem, ondanks lopende acties zoals het federaal actieplan tegen marien zwerfvuil. We worden nog steeds geconfronteerd met vervuilende stoffen uit de landbouw en industrie, microplastics, scheepvaartlozingen en pollutie, afkomstig van binnenwateren en havens. Een andere uitdaging ligt in de nood aan een coherent wetenschaps- en innovatiebeleid, waarbij federale en gewestelijke middelen beter op elkaar worden afgestemd. Programma’s zoals Science for Policy spelen hierin een sleutelrol.

Tot slot vereist de huidige geopolitieke context een versterkte inzet van oceaandiplomatie. België levert hierin een belangrijke bijdrage als betrouwbare onderhandelingspartner bij internationale milieuprocessen. Om deze uitdaging het hoofd te bieden, zullen wereldwijd extra investeringen nodig zijn. In de communicatie van de commissie over het Ocean Pact zijn de financiële aspecten nog weinig uitgewerkt. Er wordt grotendeels voortgebouwd op bestaande instrumenten, maar die volstaan mogelijk niet om de doelstelling te halen van het herstel van 20 % van onze mariene gebieden tegen 2030, noch om de transitie naar alternatieve brandstoffen in de scheepvaart voldoende te ondersteunen. Vanuit België zullen we al deze opportuniteiten en uitdagingen proactief blijven opvolgen.

Als minister voor de Noordzee hecht ik er groot belang aan dat alle stakeholders worden betrokken bij de uitwerking en implementatie van de maatregelen. Een breed draagvlak is immers essentieel. Zo zetelen onder andere de Vlaamse overheidsdiensten met bevoegdheid op zee, evenals het Vlaams departement Omgeving, in de raadgevende commissie van het Marien Ruimtelijk Plan.

Specifiek voor het Ocean Pact is een nieuwe CCM-werkgroep opgericht. Die werkgroep telt momenteel leden van de FOD Volksgezondheid en Leefmilieu, de DG Scheepvaart, de FOD Buitenlandse Zaken, de permanente vertegenwoordiging van België bij de EU, het federaal en Vlaams Wetenschapsbeleid, het Instituut voor Natuurwetenschappen, het Vlaams landbouw- en visserijbeleid, het Vlaams Departement Omgeving en het Vlaams Instituut voor de Zee. De brede betrokkenheid bij de opmaak hiervan zal een speerpunt blijven.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw interessante preciseringen over de potentialiteiten en uitdagingen van dat Europees oceaanpact. U sprak over het zoeken naar evenwicht, ook binnen onze territoriale wateren. Ik heb ook een vraag ingediend over de windschaduweffecten met betrekking tot de Belgische offshoreprojecten. Die zal door uw collega Bihet worden beantwoord. Ook dat is een uitdaging waarmee we rekening moeten houden. We volgen dit verder op.

De acties van de regering in het licht van de klimaaturgentie

Gesteld door

Ecolo Sarah Schlitz

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 19 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De onherroepelijke overschrijding van de 1,5°C-opwarming (bevestigd door 60 internationale wetenschappers) leidt tot extreme weersomstandigheden, onleefbare zones en voedselcrises, terwijl België zelfs watertekorten en onvoldoende klimaatprioriteiten (bv. 36e prioriteit, onvergoede overstromingsslachtoffers) blijft negeren. Minister Crucke benadrukt federale maatregelen zoals groene fiscaliteit (zero-emissie wagenpark, TVA-verlaging pompen/verhoging fossiele ketels), stopzetting fossiele subsidies, en sociale klimaatplannen, maar Schlitz wijst op tegenstrijdigheden: bezuinigingen op SNCB (€1 mjd), afbouw tramlijnen, natuurbeleid-inkrimping en bouw in overstromingsgebieden, terwijl klimaatactie steeds ondergeschikt blijft aan economische competitiviteit. De dringende oproep luidt: radicale koerswijziging nu, want wetenschap waarschuwt dat het laatste moment is om catastrofe af te wenden.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, ça y est! J'imagine que vous l'avez lu comme moi dans la presse ce matin. Ce que nous devions absolument empêcher d'arriver, est finalement arrivé. Il est avéré qu'il est désormais impossible de limiter l'augmentation de la température de la terre à 1,5°C. Cette information est capitale et je pense qu'elle devrait être au chœur de cette séance plénière. Elle nous concerne toutes et tous: nos enfants, nos grands-parents, nos agriculteurs, notre propre capacité à respirer, à nous loger et à nous nourrir.

Au niveau mondial, il est question de sécheresses et d'inondations qui s'intensifient. On atteint aujourd'hui même 50°C en Iraq, 53°C au Kuweit. Ce sont des zones entières qui seront dans quelques années inhabitables, avec des déplacements de populations qui en découleront. Ce sont aussi des bouleversements majeurs à venir qui déstabiliseront notamment entièrement la sécurité alimentaire mondiale. Monsieur le ministre, il y a déjà eu des morts et il y en aura encore beaucoup d'autres.

Ici aussi, c'est très concret: l'accès à l'eau, un des enjeux majeurs de notre civilisation, n'est que la 36 ème priorité des politiciens belges, dirait-on. Alors que même la Flandre est en pénurie extrême d'eau, la seule région de toute l'Europe occidentale! Il y a à peine trois ans, les inondations en Belgique ont fait 41 morts. Aujourd'hui, il reste encore des familles qui ne sont toujours pas indemnisées des dégâts subis.

Ce constat n'est pas dressé par Zakia Khattabi. Il l'est par 60 scientifiques de 17 pays différents et vous savez comme moi qu'il vient préciser des choses que nous savions déjà.

Monsieur le ministre, le changement c'est maintenant! Quelle a été votre réaction en découvrant ce rapport? Quelle mesure concrète votre gouvernement a-t-il prise depuis son entrée en fonction? Comptez-vous revoir votre trajectoire au vu de ce rapport pour mettre la Belgique sur les rails de l'ambition climatique?

Jean-Luc Crucke:

Chers collègues, madame la députée, malheureusement, ce rapport ne m’étonne pas. La Belgique n’est pas seule responsable de ces conséquences. Il faut aussi reconnaître que, même sur le plan international, le climat est de moins en moins évoqué, alors que les réalités, elles, deviennent de plus en plus mortelles pour le genre humain, pour la biodiversité et pour la planète.

Cela dit, face à l’urgence, le gouvernement fédéral ne se contente pas de déclarations. C’est d’ailleurs le sens de votre deuxième question: que mettons-nous concrètement en œuvre? Parmi les instruments majeurs que nous avons activés, la fiscalité – qui fait partie des compétences fédérales en matière climatique – occupe une place centrale dans le verdissement de notre économie.

Nous avons amorcé un tournant décisif, et vous le savez, en matière de fiscalité automobile, avec la transition des véhicules de société vers des modèles zéro émission. D’autres incitants ciblés viennent renforcer cette dynamique: la réduction progressive du remboursement des accises sur le diesel professionnel, la baisse de la TVA sur les pompes à chaleur dans les nouvelles constructions et pour les projets de démolition-reconstruction ainsi que l’augmentation de la TVA sur les chaudières fossiles lors des rénovations.

Une réforme de fond est en cours: la mise en place d’une déduction fiscale pour les investissements dans la transition. Parallèlement, nous investissons massivement dans la rénovation énergétique des bâtiments publics.

Notre responsabilité ne s’arrête pas là. Progressivement, le soutien public aux énergies fossiles sera supprimé. Une proposition en ce sens est en cours d’élaboration. Le Plan national Énergie-Climat, qui aurait dû être adopté par le précédent gouvernement – ou les précédents gouvernements, comme vous le dites –, fixe les balises de notre politique climatique pour la prochaine décennie.

Le Plan social climat permettra de concilier la transition avec la justice sociale, en protégeant les plus fragiles face à la montée des prix, qu’il s’agisse des particuliers ou de sociétés. Le plan d'économie circulaire verra enfin le jour après en avoir débattu avec les stakeholders .

Je pense que vous voyez que nous ne chômons pas.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour ces belles intentions. Je ne demande qu'à vous croire, parce qu'en effet, dans les discours, on entend beaucoup de volontarisme de la part de votre parti, Les Engagés, et de vous en l'occurrence en tant que ministre du Climat. Mais, en réalité, quand on regarde de plus près ce qui se passe, déjà dans l'accord de majorité, j'avais de sérieuses craintes. En effet, chaque mesure climatique – et elles sont assez rares –, est subordonnée à la compétitivité des entreprises. Mais, ensuite, que découvre-t-on à la lecture du budget? Une coupe de près d'un milliard sur cinq ans dans la SNCB. Et, du côté des Régions, ce n'est pas beaucoup mieux. On a la suppression des extensions des lignes de tram, la réduction des programmes de protection de la nature et le fait de ne plus construire dans les zones inondables est carrément abandonné. Un bourgmestre de votre parti compte aujourd'hui construire dans une zone qui a été inondée en 2021! Ce que nous disent aujourd'hui les scientifiques, c'est qu'il n'est pas trop tard mais que c'est vraiment, vraiment, le moment d'agir, monsieur le ministre. Je compte donc sur vous, monsieur le ministre, pour convaincre votre gouvernement de changer radicalement de cap.

De gevolgen van de crisis in het Midden-Oosten voor de beschikbaarheid en de prijs van energie
De opschorting van de uitbating van twee gasvelden door Israël n.a.v. het conflict Israël-Iran
Energiecrisis in het Midden-Oosten door Israël-Iran conflict

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 19 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De escalerende conflicten in het Midden-Oosten (met name rond Iran en het Straat van Hormuz) bedreigen Belgiës energielevering (20% olie, 30% LNG) en drijven prijzen op, wat de koopkracht en bedrijfscompetitiviteit onder druk zet, terwijl de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen (€13,3 mjd aan subsidies) klimaatdoelen ondermijnt. Minister Bihet benadrukt acute marktreacties maar zet in op langetermijnresilientie: versterkte strategische voorraden, diversificatie (kernenergie + hernieuwbaar), en Europese samenwerking (RePowerEU) om afhankelijkheid van fossiel—met name Russisch gas—te verminderen, aangevuld met een nieuwe Hoge Raad voor Energiebevoorrading voor scenario-planning. Frank en Wollants eisen concrete stappen: snelle afbouw fossiele subsidies, versnelling van de energietransitie (kern + groen), en crisisparaatheid (voorraden, infrastructuur) om prijsstijgingen en wintertekorten te voorkomen, met nadruk op soevereiniteit en klimaatverplichtingen. De kernboodschap: korte termijn = marktmonitoring en buffermaatregelen; lange termijn = radicale verschuiving naar eigen, duurzame energie om geopolitieke kwetsbaarheid en klimaatschade te breken.

Luc Frank:

Sehr geehrter Herr Präsident, sehr geehrter Herr Minister, ich weiß, Sie schätzen es sehr, wenn ich die Gelegenheit nutze, mit Ihnen ein wenig Deutsch zu sprechen. Aber damit auch die Kollegen es verstehen …

Je vais poser la question en français.

Monsieur le ministre, au Proche-Orient, le conflit avec l'Iran prend une nouvelle ampleur. Il touche directement vos compétences, à savoir la garantie de l'approvisionnement énergétique de notre pays. Le détroit d'Ormuz véhicule 20 % du pétrole mondial et 30 % du gaz naturel liquéfié. Cet approvisionnement risque d'être impacté par le conflit. Le prix du pétrole a déjà augmenté légèrement ces derniers jours. Or, on sait que ce prix influence directement le prix des autres énergies. Les fluctuations de prix des énergies fossiles ont une influence directe sur notre portefeuille. Les guerres en Ukraine ou au Proche-Orient ont systématiquement rappelé une chose: notre dépendance aux énergies fossiles. L'inventaire fédéral des subsides aux énergies fossiles montrent des résultats inquiétants: 13,3 milliards. Cela représente une augmentation par rapport à l'année passée.

Monsieur le ministre, quels sont les risques des conflits en cours au Proche-Orient sur l'approvisionnement énergétique de la Belgique, sur les prix dans l'immédiat et sur l'approvisionnement pour l'hiver prochain? Quelle est votre action pour anticiper les pires scénarios comme le blocage du détroit d'Ormuz? Quelles sont les mesures concrètes que vous comptez prendre pour diminuer les subsides fédéraux aux combustibles fossiles? Quelle est votre action pour nous sortir de la dépendance à ces combustibles pour un prix énergétique plus durable et cohérent avec nos engagements climatiques?

Voorzitter:

Ich danke Ihnen sehr, Herr Kollege Frank.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, wij weten natuurlijk dat het conflict in het Midden-Oosten op heel veel vlakken een effect heeft. Ook op energiegebied kan het ons duur te staan komen. Israël heeft bijvoorbeeld twee van zijn drie gasvelden in de Middellandse Zee stilgelegd. Wij hebben onmiddellijk de reactie van de markt gezien: de prijzen zitten opnieuw aan 40 euro per megawattuur, hoewel het eigenlijk bijna zomer is. Ook op het vlak van olie zien wij een aantal effecten. De voorbije dagen is de olieprijs fel gestegen, wat uiteraard slecht nieuws is. Zeker indien de leveringszekerheid in het gedrang zou komen, zullen de prijzen nog aanzienlijk verder stijgen. Experts waarschuwen dat dat ook zou kunnen gebeuren.

Wij hebben natuurlijk ook enige ervaring met oorlogsprijzen en de gevolgen daarvan. Die effecten hebben we onmiddellijk gemerkt voor onze energiebevoorrading maar ook voor de facturen van gezinnen en bedrijven, die daar het slachtoffer van zijn. Wij betalen in zekere zin nog altijd oorlogsprijzen voor aardgas als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Niemand zit te wachten op een verdere stijging van de aardgas- of olieprijzen.

Wij willen daar toch iets aan doen. Onze gezinnen en bedrijven zitten absoluut niet te wachten op die stijgingen. Deze regering wil uiteraard de zaken onder controle houden en de koopkracht van onze burgers en de competitiviteit van onze ondernemingen beschermen.

Daarom heb ik een aantal vragen voor u.

Ten eerste, welke effecten meent u in dat verband waar te nemen op de energieprijzen? Ten tweede, acht u het aangewezen om u met uw collega’s, de Europese energieministers, over de problematiek te buigen om na te gaan hoe Europa zich tegen die effecten kan wapenen? Ten derde, hoe wil u het dossier in zijn geheel verder aanpakken?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Wollants, mein lieber Freund Herr Frank, de situatie in het Midden-Oosten herinnert ons eraan hoe kwetsbaar de geopolitieke evenwichten zijn en in welke mate energie een strategische hefboom blijft in deze spanningen.

Pour vous répondre très concrètement, il y a des réactions immédiates des marchés à la montée des tensions. Bien que les stocks physiques soient actuellement suffisants, les marchés restent extrêmement sensibles à l'incertitude. Nous suivons la situation de près avec mon administration.

Mais soyons lucides, la vraie question, c'est celle de notre résilience, car nos concitoyens n'attendent pas des discours alarmistes ou des discours naïfs, ils attendent des réponses concrètes, des choix clairs, et c'est ce que nous faisons.

Ten eerste verhogen we onze bevoorradingszekerheid door de bescherming van onze kritieke infrastructuur, de versterking van onze strategische voorraad en de voorbereiding op verschillende crisisscenario's.

Ten tweede diversifiëren wij onze energiebronnen, niet morgen, maar vandaag. Kernenergie en hernieuwbare energie zijn geen tegenstanders. Het zijn twee pijlers van onze stabiele, soevereine en koolstofarme energiemix.

Comme le disait hier notre collègue, M. Dubois, à cette même place – je l'ai écouté avec beaucoup d'attention, presque religieusement –, un grand pas a d'ores et déjà été franchi dans la transition énergétique avec la modification de la loi sur le nucléaire. Il faut désormais marquer l'essai, prolonger les centrales tout en développant les énergies renouvelables. Et je suis très heureux que nous partagions cette vision.

Troisièmement, nous intensifions notre coopération internationale. Je me suis rendu cette semaine au Conseil européen de l'Union européenne à Luxembourg ainsi qu'à Oslo pour consolider nos partenariats tant avec nos pays voisins qu'avec la Norvège. Notre position centrale en Europe nous oblige également à être un acteur des solutions, et pas uniquement un acteur des dépendances.

Comme vous le savez, nous voulons réduire graduellement notre dépendance aux énergies fossiles et par-là même augmenter notre autonomie stratégique. À cet égard, la Belgique soutient pleinement les objectifs contenus dans la feuille de route RePowerEU .

Notre volonté collective reste claire: mettre fin à notre dépendance aux énergies fossiles russes. Cela demande une planification rigoureuse mais également des mesures concrètes qu'il est primordial de mettre en œuvre pour éviter de remplacer une dépendance par une autre.

Tot slot richten wij de Hoge Raad voor Energiebevoorrading op, een autonoom orgaan dat de risico's op lange termijn zal analyseren en scenario's uitwerken en dat zal helpen om doordachte beslissingen te nemen, los van de emotie van het moment.

Messieurs les députés, la crise au Moyen-Orient s'ajoute à plusieurs tensions géopolitiques qui, depuis plusieurs années, déstabilisent le marché de l'énergie. Face à cette incertitude, il faut maintenir le cap, celui d'une réponse stratégique, lucide mais surtout souveraine. Je vous remercie de votre attention.

Luc Frank:

Zunächst einmal vielen herzlichen Dank für Ihre Antwort.

Il faut agir avec cohérence, assurer un approvisionnement énergétique basé sur les énergies durables, comme vous l'avez indiqué, tout en réorientant nos subsides vers les alternatives respectueuses du climat. Dans ce contexte, le ministre du Climat, ici présent, a annoncé prendre des initiatives concrètes auprès du ministre des Finances et du gouvernement afin de diminuer les subsides fédéraux alloués aux énergies fossiles. J'espère, monsieur le ministre de l' Énergie, que vous allez vous joindre à ces initiatives.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. We moeten inderdaad bekijken hoe we met de situatie omgaan. Dat wordt trouwens niet alleen een verhaal van korte, maar ook een van de lange termijn. Op de lange termijn moeten we inzetten op andere energiebronnen, bronnen die we zelf veel meer onder controle hebben. Dat is de absolute weg voorwaarts en daarmee moeten we aan de slag gaan.

We moeten nauwlettend de situatie in de gaten houden en inzetten op de verhoging van onze bevoorradingszekerheid. Dat kan onder andere door maatregelen te nemen in verband met onze voorraden en het energietransport. Wij moeten absoluut onze burgers en bedrijven beschermen omwille van de koopkracht en de competitiviteit.

Voorzitter:

Daarmee sluiten wij het vragenuurtje.

Het initiatief van Energie.be om tijdens de zomer gratis elektriciteit op zondag aan te bieden

Gesteld aan

Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen)

op 17 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Van der Straeten vraagt kritisch of het aanbod van Energie.be (gratis stroom op zondagmiddag voor klanten met *variabel tarief* gebaseerd op lage/negatieve Belpex-prijzen) echt voordelig is voor consumenten, of misleidend gecommuniceerd wordt, en of de CREG dergelijke prijsformules moet reguleren. Beenders bevestigt dat de CREG de actie onderzoekt: het "gratis" deel dekt enkel 35% van de all-inprijs (energiecomponent), terwijl vaste kosten en capaciteitstarieven (bij piekverbruik) kunnen stijgen; de leverancier rekent met *maandgemiddelde* Belpex-prijzen, niet met uurtarieven, en zal pas eind 2025 de werkelijke besparing verrekennen—klachten zijn nog niet binnengekomen, maar monitoring blijft cruciaal. Beide benadrukken dat flexibel verbruik (bij lage prijzen) weliswaar wenselijk is, maar de consumentencommunicatie en complexiteit van energietarieven (inclusief interactie met zonnestroomregels) dringend vereenvoudigd moeten worden via samenwerking tussen CREG, Inspectie en energieministers. Het risico op hogere capaciteitskosten door piekgebruik tijdens "gratis" uren blijft een valkuil.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de minister, het aanbod van de leverancier Energie.be heeft mij enigszins geïntrigeerd, maar ik wil gerust enige reserve inbouwen. Het aanbod houdt in dat de leverancier 0 euro aanrekent voor elektriciteit op zondagmiddag tussen 12 en 16 u, van maart tot en met september. Dat aanbod wordt aangeprezen door Testaankoop, wat voor mij de aanleiding was om u hierover te bevragen. Energie.be past dat niet toe voor klanten met een dynamisch tarief, maar wel voor klanten met een variabel tarief. Dat variabele tarief is echter op Belpexprijzen, dus day - ahead prijzen gebaseerd. Op die momenten zijn de Belpexprijzen laag of zelfs negatief.

Daarom stel ik mij de vraag of het wel om een correct voorgesteld aanbod gaat. Ik wil de intentie van de leverancier zeker niet in vraag stellen, want eigenlijk moedigt hij aan om te verbruiken op momenten waarop de prijzen laag of zelfs negatief zijn. Hij stelt dat echter voor als een voordeel voor de klant. Ik vraag me af - en het is een open vraag, want ik weet het antwoord zelf niet - of het werkelijk om een voordeel voor de klant gaat?

Daarom vroeg ik u ook of het geen piste zou kunnen zijn om de CREG te vragen om die prijsformules nader te bekijken en eventueel aanbevelingen te formuleren om dergelijke formules te omkaderen, in het algemeen, maar ook zeer specifiek wat betreft deze actie.

Zou men na afloop van de actie kunnen nagaan hoeveel energie er uiteindelijk gratis werd geleverd? Heeft dat geleid tot een verlaging van de factuur? Heeft dat eventueel geleid tot een hoger capaciteitstarief? Ten slotte, zijn er hierover al klachten binnengelopen bij de Economische Inspectie of bij de CREG?

Rob Beenders:

Mevrouw Van der Straeten, dat is een goede vraag, een terechte vraag trouwens. Ik dacht net hetzelfde toen ik die actie zag voorbijkomen. We hebben dat uiteraard latebn uitzoeken. We hebben de CREG gevraagd om contact op te nemen met de leverancier, om de praktische modaliteiten van die actie beter te begrijpen. De CREG heeft de tariefkaarten en de voorwaarden van die actie grondig geanalyseerd.

De voorwaarden zal ik even voorlezen, omdat de verwoording belangrijk is. Enkel de klanten met een variabel product – zoals u zelf al zei – of met een vast product kunnen deelnemen. De klant moet meetregime 3 activeren op zijn of haar digitale meter. De consument moet zich er ook van bewust zijn dat het enkel gaat over de energie, dus de verbruikte kilowattuur, in die specifieke periode, namelijk zondagen tussen 1 maart en 30 september, tussen 12 en 16 uur. Dit energiedeel bedraagt ongeveer 35 % van de all-inprijs die de consument betaalt. Alle overige kosten met betrekking tot het elektriciteitsverbruik, zoals abonnement, taksen, heffingen, nettarieven, certificaten voor groene stroom of warmtekrachtkoppeling, blijven wel verschuldigd.

Energie.be beschikt over de kwartiergegevens van de klant. Zo weet die perfect welke volumes in deze periodes werden verbruikt. De prijs van de bekomen volumes wordt echter niet op kwartier- of uurbasis berekend, maar wel op basis van de gemiddelde Belpex van die maand. Op die manier kan de leverancier geen voordeel halen uit de negatieve uren tussen 12 uur en 16 uur.

De CREG analyseert maandelijks het volledige aanbod van alle leveranciers, inclusief specifieke acties. Zo heeft de CREG onlangs nog gewaarschuwd voor die hoge welkomstkortingen waar strenge voorwaarden aan verbonden zijn. De CREG zal ook deze actie van nabij opvolgen. Ten laatste eind november 2025 zal Energie.be berekenen hoeveel elektriciteit de klant heeft verbruikt tussen 12 uur en 16 uur op die specifieke zondagen in de vermelde periode. Dan zal de leverancier de waarde van dat verbruik aftrekken van het te betalen bedrag van de eerstvolgende factuur.

De consument moet echter inderdaad – en dat is niet onbelangrijk – wel rekening houden met het piekverbruik, om te vermijden dat het capaciteitstarief op dat moment hoger uitvalt.

Op zondag tussen 12 u en 16 u de wasmachine laten draaien, de auto opladen en tegelijk de oven gebruiken, is eigenlijk geen goed idee, nooit trouwens. Het is belangrijk dat de klant dat ook begrijpt. Anders vertrekt hij misschien van het principe dat alles wat hij dan verbruikt gratis is.

Tot heden heeft de CREG over deze actie nog geen specifieke klachten ontvangen, maar zoals ik al zei, we gaan dat wel van nabij opvolgen. Dat geldt trouwens ook voor de communicatie.

Tinne Van der Straeten:

Het is goed om dat van nabij op te volgen. Nieuwe evoluties op de energiemarkt geven ook aanleiding tot nieuwe acties en op zich is dat goed. We hebben eerder al gezien, als er een goede samenwerking is van de CREG met de Economische Inspectie, dat als de kantjes er echt worden afgelopen, wat hier niet het geval is, er snel kan worden ingegrepen. Fundamenteel gaat het over flexibiliteit. Er was ook een eerdere vraag van een collega over zonnestroom. Op dat vlak moeten de energieministers, zowel federaal als gewestelijk, de handen in elkaar slaan. U, als minister van Consumentenzaken, zou daar ook bij betrokken kunnen worden. Dat is iets wat zij dat misschien aan u moeten voorstellen. Als zij dat niet doen, dan moet u het zelf voorstellen. Het is immers superingewikkeld. De energiewetgeving is bijzonder complex. Tegelijk klopt het allemaal. Heel die uitleg klopt. Zoals u echter zelf ook zegt, stel dat je de wasmachine en dit en dat aanzet. Het perspectief van de consument - en u bent echt een verdediger van de consument - moet hier centraal staan. Energie-experts kunnen immers alles wel doen werken en uitleggen, maar uiteindelijk moet men de consument meekrijgen in het verhaal. Ik ben blij dat dit relatief goed zit. Ik ben ook blij te horen dat u er van nabij op toeziet. Dit is een thema waaraan we de komende tijd nog in de diepte zullen moeten werken.

Huisdierenverzekeringen

Gesteld door

PS Patrick Prévot

Gesteld aan

Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen)

op 17 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De stijgende kosten van dierenverzekeringen (nu 3% dekt in België vs. 50% in Denemarken/VK) en onduidelijke uitsluitingsclausules (bv. rasgerelateerde aandoeningen, opzegging bij oudere dieren) zorgen voor consumentenproblemen, blijkt uit het Ombudsman-rapport 2024. Minister Beenders benadrukt dat transparantie en duidelijkere contractvoorwaarden cruciaal zijn, maar moet het rapport nog gedetailleerd analyseren. Prévot dringt aan op heldere afspraken over dekkingsvoorwaarden, gezien de hoge jaarlijkse kosten (tot €1.820) die kwetsbare gezinnen raken. Het debat focust op betere regulering om misleidende praktijken tegen te gaan.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, le rapport 2024 de l'Ombudsman pointe une hausse d'assurances qui couvrent les "animaux de compagnie". On est dans un registre qui est quantitativement bien moindre que les dégâts des eaux mais cette police d'assurances commence à entrer dans les comptes de l'Ombudsman.

En Belgique, 28 % des familles possèdent au moins un chien et 32 % un chat. Or, les coûts pour leurs soins peuvent être exorbitants : ils peuvent s'élever jusqu'à 1 820 € annuels, ce qui peut entraîner de véritables sacrifices pour les familles les plus modestes. Dans notre pays, 3 % des animaux de compagnie sont couverts. Ce taux de couverture monte à 50 % au Danemark et au Royaume-Uni. On peut prévoir une augmentation des statistiques dans les années à venir.

Ce qui pose problème, c'est essentiellement les cas d'exclusion: des animaux dont les maladies ou blessures ne sont pas couvertes par la police d'assurances. Le rapport évoque l'exclusion de la couverture assurantielle pour des maladies habituellement liées à la race d'un chien (on pense aux maladies osseuses des labradors) ou une tendance à la résiliation lorsque les canins commencent à être âgés.

À la vue de ces problématiques et de la tendance à la hausse de souscrire à ce type d'assurances, il me semble bon de rendre plus clair et transparent les conditions d'interventions ou de non-interventions de ces polices – des polices qui peuvent coûter plusieurs centaines d'euros par an.

Monsieur le Ministre, pourrions-nous également avoir votre retour sur ce chapitre précis du rapport de l'Ombudsman pour l'année 2024? Quelle est votre position quant à une meilleure transparence des conditions de couverture assurantielle pour les animaux de compagnie?

Rob Beenders:

Monsieur Prévot, sur la base des plaintes reçues, l'Ombudsman plaide pour davantage de transparence pour le consommateur et une meilleure formulation des exclusions dans ses contrats. Il se pose également des questions sur le principe du droit de résiliation de ceux-ci. Son rapport n'étant disponible que depuis une dizaine de jours, mon cabinet et moi-même devons encore l'analyser en détail. Toutefois, je peux déjà vous indiquer que la transparence est un principe important à mes yeux.

Patrick Prévot:

En effet, le rapport est relativement récent. Je vous laisse le temps de l'évaluer avant de revenir vers vous à ce sujet.

De inbreuken op het dierenwelzijn naar aanleiding van het islamitische Offerfeest

Gesteld door

N-VA Sophie De Wit

Gesteld aan

Annelies Verlinden (Minister van Justitie)

op 11 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Sophie De Wit kaart illegale thuisslachtingen en dierenmishandeling tijdens het islamitisch Offerfeest in Brussel aan, met name levende schapen in autostoeten bestemd voor onverdoofde slachting, ondanks bestaande verboden en regelgeving. Ze vraagt minister Verlinden om concrete cijfers, betere handhaving en strengere prioritering van dierenwelzijn in het vervolgingsbeleid. Verlinden bevestigt dat dierenwelzijn strafrechtelijk prioriteit heeft via bestaande omzendbrieven (COL 4/2019 en COL 9/2023) en belooft verdere versterking via samenwerking met gewesten, actualisering van richtlijnen en opname in de Kadernota Integrale Veiligheid, maar concrete maatregelen moeten nog worden uitgewerkt. De minister wijst erop dat recente cijfers ontbreken en verwijst De Wit naar een schriftelijke aanvraag, terwijl ze benadrukt dat federale en regionale samenwerking cruciaal is voor effectievere handhaving. De Wit sluit af met de dringende oproep om vervolging van dierenmishandeling te verscherpen, erkent justitiële uitdagingen maar blijft aandringen op actie.

Sophie De Wit:

Mevrouw Schlitz, sta me toe om nog kort te reageren, zonder een persoonlijk feit in te roepen. Wat in Lantin gebeurd is, vinden wij natuurlijk heel erg; dat staat buiten kijf. Ik zou niet graag hebben dat er een ander idee ontstaat. Over het islamitisch Offerfeest, het onderwerp van mijn mondelinge vraag, zullen door Ecolo vermoedelijk geen vragen worden gesteld, maar met zulke opmerkingen blijven we de bal heen en weer spelen.

Mevrouw de minister, heel recent is het islamitisch Offerfeest gevierd en in onze hoofdstad zijn opnieuw verschillende gevallen van dierenmishandeling vastgesteld. Zo zijn er in een luidruchtige autostoet twee levende schapen in beslag genomen. Vermoedelijk waren die bestemd voor het vreselijk lot van een illegale thuisslachting via een meststeek in de nek. Dergelijke praktijken zijn in strijd met zowel de Europese als de regionale regelgeving, die vereisen dat religieuze slachtingen plaatsvinden in erkende slachthuizen en met de nodige verdoving.

In Brussel is onverdoofd slachten helaas nog steeds mogelijk in het slachthuis van Anderlecht, maar thuisslachting is er wel verboden. We kunnen slechts vermoeden waarnaar die schapen onderweg waren. Ondanks de duidelijke regelgeving vinden er jaarlijks, met name tijdens het Offerfeest, talrijke inbreuken op het dierenwelzijn plaats, wat ook blijkt uit eerdere incidenten waarbij tientallen schapen in beslag werden genomen.

Dierenwelzijn is voor veel burgers nochtans een prioriteit in onze samenleving. Barbaarse praktijken zoals onverdoofde thuisslachting kunnen we gewoonweg niet meer tolereren.

Mevrouw de minister, hoeveel inbreuken werden er tijdens het voorbije Offerfeest vastgesteld, welke inbreuken en in welke arrondissementen?

Hebt u in de aanloop naar het Offerfeest overlegd met de gewesten en de politiezones, met name om hen op te roepen om streng toe te zien op de naleving van het dierenwelzijn tijdens die gevoelige periode? Zo nee, waarom niet?

Hoe wilt u aan dierenmishandeling een hogere prioriteit geven in het vervolgingsbeleid en de gerechtelijke macht bewuster maken van de effectiviteit van gepaste sancties?

Annelies Verlinden:

Mevrouw De Wit, wat betreft de gedetailleerde statistische gegevens verzoek ik u om die schriftelijk op te vragen, zodat wij u die schriftelijk kunnen bezorgen. De meest recent beschikbare politiële criminaliteitsstatistieken reiken tot de eerste drie trimesters van 2024. De criminaliteitsstatistieken van de voorbije weken of maanden, in casu het meest recente Offerfeest, zijn momenteel nog niet beschikbaar.

Wat betreft handhaving en vervolging, worden al inspanningen geleverd om elke vorm van dierenmishandeling te vervolgen en te bestraffen. Zo kan worden verwezen naar de gemeenschappelijke omzendbrief COL 4/2019 van de minister van Justitie, het College van procureurs-generaal bij de hoven van beroep en de Vlaamse minister-president, bevoegd voor Justitie. In die omzendbrief werden de strafrechtelijke prioriteiten vastgesteld die op grond van de Vlaamse regelgeving gesanctioneerd kunnen worden. Dierenwelzijn is in die omzendbrief opgenomen als een van de feiten die op basis van de Vlaamse dierenwelzijnsregelgeving strafrechtelijk vervolgd en bestraft kunnen worden. Daarnaast wijs ik ook op de gemeenschappelijke omzendbrief COL 9/2023 van de minister van Justitie, het College van procureurs-generaal en de voor Justitie bevoegde Waalse minister-president, waarin de prioriteiten inzake het strafrechtelijk beleid betreffende leefmilieu en dierenwelzijn op grond van de Waalse regelgeving werden opgenomen.

Zoals bepaald in het regeerakkoord, zal de federale regering verdere inspanningen leveren om op het vlak van handhaving en vervolging van inbreuken tegen dierenwelzijn het regionaal beleid ter zake te versterken. Daarbij zal onder meer op vraag van de regionale overheden worden nagegaan hoe aan dierenmishandeling een hogere prioriteit in het vervolgingsbeleid kan worden toegekend. Dat kan bijvoorbeeld worden geconcretiseerd via de evaluatie en actualisering van voormelde omzendbrieven, maar die piste moet nog in detail worden bestudeerd voordat ik daar uitspraken over kan doen.

Daarnaast zal ook in overleg met de regionale overheden worden bekeken hoe het thema dierenwelzijn kan worden opgenomen in de nieuwe Kadernota Integrale Veiligheid. Ook zullen vanuit de federale regering de nodige inspanningen worden geleverd om de samenwerking tussen de verschillende bevoegde federale en regionale diensten verder te bevorderen.

Sophie De Wit:

Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik zal de cijfers opvragen. Het is inderdaad belangrijk om de vervolging van inbreuken tegen regionale regelgeving te versterken. Ik weet dat Justitie veel uitdagingen kent en dat is er een van.

De maatregelen van de federale regering tegen PFAS-vervuiling

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 5 juni 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de urgente bestrijding van PFAS-vervuiling (kankerverwekkende stoffen in water, voedsel en bodem), waarbij Jean-François Gatelier oproept tot strengere verboden, betere controles en een preventief gezondheidsbeleid, met name voor voedselveiligheid en drinkwater. Minister Clarinval benadrukt dat de EU al 32 PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen (41% van de Belgische markt) verbiedt, dat een sectorfonds voor schadeherstel komt en dat de AFSCA en regio’s samenwerken aan normen voor flessenwater, maar dat de EU het voortouw neemt in risicobeoordeling. Gatelier juicht de plannen toe maar wijst op het dilemma voor burgers (vervuild kraanwater vs. microplastics in fleswater) en pleit voor een integrale "zero PFAS"-aanpak, met steun voor landbouw en bedrijven, gezien de hoge economische kosten van uitstel (€100 mjd/jaar voor Europa).

Jean-François Gatelier:

Monsieur le ministre, je vais vous parler de quelque chose de plus important que le pouvoir d'achat, à savoir la santé.

Ce matin, le journal L'Echo rapporte qu'une entreprise belge aurait trouvé des solutions pour éliminer les substances per- et polyfluoroalkylées (PFAS) du sol, ce qui est une excellente nouvelle. Comme nous le savons, les PFAS représentent un enjeu majeur, présent dans de nombreux produits tels que le textile, l'eau, le vin et peut-être même la bière puisqu'une étude américaine récente a testé 23 bières et constaté que 22 d'entre elles contenaient des PFAS. Dans sa grande sagesse, le président de la Chambre e exclu ce risque pour les députés en supprimant la distribution de boissons alcoolisées dans la cafétéria de cette Assemblée. Mais qu'en est-il pour le reste de la population, friande de notre boisson nationale?

En tant que médecin, je tiens à souligner que la santé ne se limite pas à des actions curatives mais repose avant tout sur la prévention. Les PFAS sont reconnues comme des substances cancérigènes et des perturbateurs endocriniens. Leur présence dans notre quotidien constitue un risque véritable pour la santé publique.

Monsieur le ministre, vous jouez un rôle crucial dans la lutte contre les PFAS, notamment grâce à vos responsabilités en matière de pesticides et au niveau de l'Agence fédérale pour la sécurité de la chaîne alimentaire (AFSCA). Il est essentiel que nous prenions des mesures plus strictes pour réduire progressivement l'utilisation de ces substances et les interdire totalement.

Monsieur le ministre, nous savons que l'Arizona dispose de leviers d'action qu'il faut désormais mettre en œuvre afin d'assurer une vie saine à nos concitoyens. La sécurité alimentaire et l'alimentation saine doivent être des priorités. Le SPF est notamment responsable de la fixation et de la révision des limites maximales des PFAS dans les denrées alimentaires et dans l'eau en bouteille. Pouvez-vous faire état de l'avancement de ces révisions? Quelles règles plus strictes de contrôle au sein de l'AFSCA sont-elles envisagées?

Concernant les pesticides, quelle sera votre politique pour protéger la santé de nos concitoyens et garantir une alimentation saine? Quelles sont vos priorités en la matière?

David Clarinval:

Monsieur le député, les PFAS sont un groupe incluant plus de 4 700 produits chimiques. Nous les retrouvons partout et même dans l'eau de pluie. La gestion de la problématique des PFAS et de leurs métabolites a donc plusieurs faces. Il existe plusieurs sources de pollution avec des incidences multiples. Une des principales sources de PFAS sont les savons et les produits à lessiver. Concernant les produits phyto, en effet, certains contiennent des PFAS.

Je voudrais rappeler ici que les PFAS font l'objet d'une évaluation complète dans laquelle il doit être démontré qu'une utilisation sûre de ces substances est possible. Cette évaluation prend bien évidemment en compte la sécurité des consommateurs. En effet, il appartient au niveau européen de déterminer si ces substances actives présentent un risque inacceptable pour la santé humaine ou l'environnement. Si tel est le cas, les autorisations de produits à base de ces substances sont retirées ou modifiées en Belgique conformément aux réglementations européennes.

Début 2024, il y avait 32 substances actives dans les produits phyto sur le marché belge qui, selon la définition large, sont des PFAS. Entre-temps, plusieurs substances actives ont été réévaluées et interdites. Les produits phyto contenant ces substances disparaîtront donc du marché. Ces différentes substances représentaient à elles seules 41 % des ventes en 2023.

Le contrôle sur l'eau de distribution ressort des compétences des Régions. L'AFSCA est compétente pour le contrôle sur l'eau en bouteille, utilisée par les opérateurs de la chaîne alimentaire. Dès lors, en collaboration avec les Régions, nous travaillerons à la mise en place et à l'implémentation d'un fonds sectoriel dédié aux PFAS. Ce fonds permettra de couvrir les coûts de dommages environnementaux et sanitaires causés par la pollution liée aux PFAS, tout en veillant à appliquer bien évidemment le principe du pollueur-payeur.

Jean-François Gatelier:

Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse qui est vraiment rassurante. Le gouvernement et vous-même allez vous impliquer pour réduire ces polluants de nos sols et de notre eau. Actuellement, le citoyen n'a d'autre choix que de boire de l'eau du robinet, peut-être polluée aux PFAS, ou de l'eau en bouteille plastique, dont on sait malheureusement très bien que ce n'est pas une solution puisqu'elle contient des microplastiques. Pour Les Engagés, soutenir une politique ambitieuse visant à mettre fin à l'utilisation des PFAS est importante. Notre collègue Yves Coppieters a d'ailleurs un plan "zéro PFAS" pour la Région wallonne. Nous devons garantir à tous, citoyens, agriculteurs et entreprises, un accès à une vie saine, en ce compris à de l'eau et à des aliments propres. Je rappelle que l'utilisation des PFAS et des pesticides rapporterait à l'industrie 28 milliards d'euros, alors que la dépollution des sols coûterait annuellement 100 milliards à l'Europe. Donc l'inaction coûte très cher, mais je vois que vous avez pris les choses en main, et je vous en remercie.

De cyberbeveiligingslekken in de energiesector en de uitdagingen voor Defensie

Gesteld aan

Theo Francken (Minister van Defensie)

op 28 mei 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie belicht cyberdreigingen in Chinese omvormers (verborgen communicatieapparaten die energie-infrastructuur kwetsbaar maken voor sabotage), wat de afhankelijkheid van Chinese technologie in kritieke sectoren als een nationaal veiligheidsrisico blootlegt. Minister Francken bevestigt dat Defensie, CCB en SGRS risicoanalyses uitvoeren, prioriteit geven aan westerse technologie en samenwerken met andere overheden, maar benadrukt dat cybersécurité een gedeelde verantwoordelijkheid is met beperkte middelen. Lasseaux dringt aan op urgente versterking van Cyber Command en inlichtingen, zelfs ten koste van andere defensie-investeringen (bv. vliegtuigen), en waarschuwt dat energie-uitval de hele samenleving lamlegt. De kernboodschap: cyberverdediging vereist structurele prioriteit, betere coördinatie en meer budget.

Stéphane Lasseaux:

Monsieur le ministre, des chercheurs viennent de découvrir des appareils de communication non autorisés dans des onduleurs chinois qui pourraient contourner des pare-feux et la sécurité informatique. Ces composants cachés ne figurent pas dans les fiches techniques officielles et pourraient permettre à des hackers ou à des États hostiles de désactiver des millions d'installations photovoltaïques, provoquant des pannes électriques massives.

Dans le monde, 80 % des onduleurs chinois sont produits par des fabricants chinois. Ils sont télécommandables à distance via internet, ce qui les rend vulnérables. Il serait possible de créer des canaux de communication vers la Chine, évitant les sécurités informatiques qui sont mises en place.

Ceci démontre les dangers pour la sécurité que représente une trop grande dépendance aux équipements chinois dans les secteurs essentiels de notre économie, tels que l'énergie. Cela démontre aussi que la cybersécurité sera un enjeu fondamental du redéploiement de notre outil défense. Les menaces d'attaques envers notre système énergétique ne viendront pas nécessairement de missiles, de drones ou d'équipements de sabotage, mais aussi de cyberattaques émanant de puissances hostiles.

Monsieur le ministre, la Défense va assurer une responsabilité primordiale dans le cadre de la protection des infrastructures critiques. D'ailleurs, vous allez développer une réserve territoriale. C'est pourquoi le Cyber Command doit aussi être renforcé en urgence.

Existe-t-il une liste de fournisseurs fiables ou dangereux au niveau de la cybersécurité pour les équipements de nos infrastructures critiques ou de la Défense? La Défense pourrait-elle participer à l'élaboration de telles listes?

La Défense met-elle en place des contrôles ou des simulations d'attaques vis-à-vis des équipements essentiels pour la Défense et pour nos infrastructures critiques?

Il est prévu que le Cyber Command soit renforcé, mais il risque d'être rapidement débordé en cas de conflit ou de crise grave. Comment va-t-on s'articuler et articuler la mobilisation de la réserve spécialisée et/ou la réserve territoriale? Une partie de ces réserves sera-t-elle composée (…)

Theo Francken:

Monsieur Lasseaux, je suis en effet compétent pour la cybersécurité, mais je ne suis pas le seul, nous en avons parlé en commission à plusieurs reprises.

La récente couverture médiatique concernant d'éventuels dispositifs cachés dans des onduleurs solaires provenant de pays non européens tels que la Chine touche à une question centrale de notre sécurité nationale, la protection de nos infrastructures critiques contre la menace cybernétique et les menaces liées au renseignement.

Au sein de la Défense, cette menace est reconnue et prise au sérieux. Les institutions de Défense font l'objet d'un contrôle systématique de l'utilisation de technologies susceptibles de présenter des risques, notamment en ce qui concerne l'approvisionnement en énergie, les communications ou le traitement des données.

La sécurité des infrastructures critiques est bien sûr une responsabilité partagée avec les différents Services publics fédéraux (SPF) et cela fait également partie des plans de résilience en cours d'élaboration au sein du Centre de crise national (NCCN). Des normes de sécurité accrues sont appliquées aux installations militaires identifiant non seulement les risques physiques, mais aussi les risques numériques. Dans ce cadre, nos services, en collaboration avec le Service Général du Renseignement et de la Sécurité (SGRS) et le Centre pour la Cybersécurité Belgique (CCB), effectuent des contrôles techniques et des analyses des risques dans les domaines sensibles. Des technologies occidentales contrôlées sont choisies, dans la mesure du possible.

L'interconnexion entre les infrastructures civiles et militaires – réseaux partagés, sources d'énergie – fait que la Défense participe aussi régulièrement à des groupes de travail interdépartementaux sur la cybersécurité et la sécurité énergétique, notamment sur des sujets comme la 5G et Huawei.

Stéphane Lasseaux:

Monsieur le ministre, je vous remercie.

Vous n'êtes évidemment pas le seul à être compétent pour la cybersécurité, mais il est clair que la Défense aura une part importante à jouer en la matière, la cybersécurité étant un enjeu essentiel pour notre pays.

Il est clair aussi que tous les acteurs économiques et les citoyens doivent se rendre compte qu'ils jouent un rôle important dans ce cadre, particulièrement dans le secteur de l'énergie. Sans énergie, pas d'économie, mais également pas de soins de santé, pas de culture, ni tout autre service qui pourrait être développé par l'ensemble de notre communauté.

J'insiste sur le fait que le futur plan de la Défense doit compter un très grand chapitre sur ce point. Vous le savez. Les moyens doivent être renforcés pour pouvoir se défendre. En outre, il faut plus de sécurité et plus de cyber. À un moment ou à un autre, s'il faut décider d'avoir un avion en moins, il faut le faire. Mais, en matière de cybersécurité, il faut renforcer les moyens. Sans bon renseignement, la plus grande armée peut être très vite arrêtée.

Voorzitter:

Ceci clôture la session des questions orales.

De deontologie van de bewindvoerder over een beschermde persoon

Gesteld door

VB Marijke Dillen

Gesteld aan

Annelies Verlinden (Minister van Justitie)

op 21 mei 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De deontologische code voor professionele bewindvoerders (vereist voor registratie per 1 juli 2025) is nog niet vastgelegd, ondanks voorstellen van de Ordes van Advocaten (december 2024), omdat de FOD Justitie nog feedback verwerkt en een herziene versie voorlegt. Minister Verlinden bevestigt dat de inwerkingtreding van de wet (inclusief register) wordt uitgesteld beyond 1 juli, wegens vertraging, maar streeft naar afstemming met de oorspronkelijke deadline. Dillen benadrukt de urgentie van duidelijkheid, gezien het belang van bewindvoering, en eist versnelling. Het KB voor de code blijft dus in voorbereiding, terwijl het register nog niet operationeel zal zijn op de geplande datum.

Marijke Dillen:

Mevrouw de minister, de wet van 8 november 2023 betreffende het statuut van bewindvoerder over een beschermde persoon treedt in werking op 1 juli 2025, over een dikke maand dus. Artikel 27 van die wet voert een nieuw artikel 555/23 in het Gerechtelijk Wetboek in, waarin de voorwaarden zijn bepaald waaraan een bewindvoerder dient te voldoen om opgenomen te worden in het register van professionele bewindvoerders. Een van de voorwaarden is dat de professionele bewindvoerder verklaart de deontologische code te hebben onderschreven en na te leven voor de duur van de opname.

De ambtsvoorganger van de minister heeft de Nederlandstalige en Franstalige Orde van Advocaten gevraagd om een voorstel van KB van deontologie van de bewindvoerder voor te bereiden. Beide ordes hebben medio december 2024 een voorstel van tekst overgemaakt. Tot op heden is er nog steeds geen KB beschikbaar dat de inhoud van de deontologische code bepaalt zoals bedoeld in artikel 555/23 van het Gerechtelijk Wetboek.

Kunt u mij een stand van zaken geven wat betreft de redactie van het KB dat de inhoud van de deontologische code bepaalt? Wanneer zal het KB bekendgemaakt worden?​

Annelies Verlinden:

Het klopt dat de Orde van Vlaamse Balies en Avocat.be een ontwerp van deontologische code hebben opgesteld, aangezien advocaten het grootste deel van de professionele bewindvoerders uitmaken. De administratie van de FOD Justitie heeft inmiddels aan de stakeholders een advies gevraagd over dit ontwerp. Zij ontving de laatste reacties eind maart.

Momenteel werkt de administratie aan een nieuwe versie van de tekst, waarin die opmerkingen voor zover gegrond en nuttig, worden verwerkt. Vervolgens zal de aangepaste versie opnieuw voor advies aan dezelfde actoren worden voorgelegd. De inwerkingtreding van de deontologische code moet dezelfde zijn als deze van de bepalingen van de wet van 8 november 2023 betreffende het nationaal register van professionele bewindvoerders.

Zoals ik aan u toelicht in mijn antwoord op uw mondelinge vraag over het register van de professionele bewindvoerders, zal dit register weliswaar niet geheel operationeel kunnen zijn tegen 1 september. Mijn administratie heeft intussen een ontwerp van wet opgesteld om de inwerkingtreding van voormelde wet van 2023 uit te stellen tot een latere datum.

Marijke Dillen:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. In principe moet dat in werking treden op 1 juli 2025, maar u zegt dat het naar een latere datum zal worden uitgesteld. U begrijpt toch dat er dringend duidelijkheid moet komen in een zo belangrijke problematiek als de bewindvoering. Ik dring er dus absoluut op aan dat hiervan per direct werk wordt gemaakt.

Het register van professionele bewindvoerders

Gesteld door

VB Marijke Dillen

Gesteld aan

Annelies Verlinden (Minister van Justitie)

op 21 mei 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De wet op het statuut van professionele bewindvoerders (inwerking uiterlijk 1 september 2025) dreigt vertraging op te lopen door technische problemen bij het nationaal register, waardoor een wetsontwerp voor uitstel wordt voorbereid—maar de timing is kritiek door het naderende zomerreces. Niet-tijdige registratie (verplicht tegen 1 juli 2026) leidt tot automatische vervanging in lopende bewinddossiers, terwijl de procedure (opname/uitschrijving) nog moet worden uitgewerkt met betrokken beroepsorganisaties. De minister bevestigt dat een gemachtigde ambtenaar en vertegenwoordigers van het beroep (zoals advocaten) worden betrokken, maar concrete namen, budget (2025) en definitieve regels ontbreken nog. Dringendheid wordt benadrukt: zonder snelle wetgeving en duidelijkheid riskeert de sector juridische chaos en onzekerheid over mandaten.

Marijke Dillen:

Mevrouw de minister, ik verwijs naar de mijn schriftelijke voorbereiding, des te meer omdat u ze al voor een klein deel bij de begrotingsbespreking hebt beantwoord.

De wet van 8 november 2023 betreffende het statuut van bewindvoerder over een beschermde persoon (BS 30 november 2023) voert een statuut in voor de professionele bewindvoerder. De wet treedt overeenkomstig artikel 37 in werking op een door de Koning te bepalen datum en uiterlijk op 1 september 2025.

Voor professionele bewindvoerder heeft deze wet grote gevolgen bij de uitoefening van hun opdracht. Om als professioneel bewindvoerder erkend te zijn en te kunnen blijven moet aan een aantal voorwaarden voldaan zijn, zoals o.a. een erkende theoretische en praktische vorming hebben genoten en opgenomen zijn in het register van professionele bewindvoerder. De invoering, werking, controle en toegang tot het nationaal register voor professionele bewindvoerder moet bij KB worden geregeld. Er is evenwel tot op vandaag nog geen KB voorhanden.

Daar veel advocaten als professioneel bewindvoerder optreden, heerst er aan de Balies een grote ongerustheid die gepaard gaat met veel vragen. Tegen uiterlijk 1 juli 2026 moet elke professionele bewindvoerder immers opgenomen zijn in het nationaal register (art. 35, eerste lid).

1. Wat is de stand van zaken omtrent het KB en de uitrol van het register ?

2. Wie is de 'door de Minister gemachtigde ambtenaar' die oordeelt over de opname in het register, de verlenging en de eventuele uitschrijving ?

3. Wie is de 'vertegenwoordiger van het beroep' voor het verlenen van een advies omtrent de opname, verlenging of uitschrijving van de (kandidaat-) professionele bewindvoerder in resp. uit het register ?

4. Wat zijn de gevolgen voor de bewindvoeringsdossiers van de professionele bewindvoerder die niet (meer) (tijdig) in het register is opgenomen ?

5. Welk budget heeft de Minister in 2025 om het register van professionele bewindvoerder dit jaar voor te bereiden en te finaliseren ?

Annelies Verlinden:

Mevrouw Dillen, de administratie legt momenteel de laatste hand aan het ontwerp van koninklijk besluit betreffende de werking van het nationaal register van professionele bewindvoerders. Hoewel de juridische aspecten van het dossier goed lopen, loopt de technische ontwikkeling van het register enige vertraging op. Het register zal allicht niet operationeel zijn tegen 1 september. De test-, ontwikkelings- en beveiligingsfase van het proces en de gegevens zullen tegen die tijd namelijk nog niet helemaal kunnen worden afgerond. Daarom heeft de administratie een ontwerp van wet voorbereid om de inwerkingtreding uit te stellen. Gelet op het voorgestelde uitstel werd momenteel nog geen budget toegekend voor de verdere ontwikkeling van dat register in 2025.

De procedure voor opname, verlenging of uitschrijving uit het register verloopt via de minister van Justitie of via en door de minister gemachtigde ambtenaar. Die procedure is grotendeels gebaseerd op de procedure voor opname in het nationaal register van gerechtsdeskundigen, dat ook wordt beheerd door de administratie. Aldus zal, zoals ik daarstraks al zei, de administratie alle stakeholders raadplegen, waaronder de vertegenwoordigende organen van de gereglementeerde beroepen, vooraleer er daarover een definitieve beslissing kan worden genomen.

Artikel 35 van de wet van 8 november 2023 bepaalt dat alle professionele bewindvoerders op 1 juli van het jaar volgend op de inwerkingtreding van de wet, in het register moeten zijn opgenomen. Toekomstig artikel 555/23, § 1, van het Gerechtelijk Wetboek is duidelijk: alleen professionele bewindvoerders die in het register zijn opgenomen, kunnen worden aangewezen als gerechtelijk mandataris van een beschermd persoon. Dat betekent dat een bewindvoerder die niet tijdig is geregistreerd of niet langer in het register is geregistreerd, automatisch wordt vervangen in de bewinddossiers die hij voordien beheerde.

Marijke Dillen:

Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. U zegt dat de juridische aspecten goed lopen, maar dat het register niet operationeel zal zijn tegen 1 september. Begrijp ik goed dat u een wetsontwerp zult indienen om de inwerkingtreding uit te stellen? Daarmee zult u zich dan wel moeten haasten. Het is bijna 1 september. De tijd gaat bijzonder snel, overigens niet alleen in de politiek. Binnenkort begint het zomerreces. Daarom denk ik dat u dat wetsontwerp heel snel zult moeten indienen. Ik veronderstel dat u al een voorontwerp van wet hebt, dat reeds bij de Raad van State voor advies is ingediend, want uw wettekst zal in elk geval eerstdaags in onze commissie voor Justitie besproken moeten worden, als u zekerheid wilt creëren en de inwerkingtreding van de wettelijke bepalingen tegen 1 september wilt uitstellen. U moet ook absoluut bepalen wie de door de minister gemachtigde ambtenaar wordt, ambtenaar die zal oordelen over onder andere de opname in het register en de verlenging van de uitschrijving, beschrijven wat de gevolgen zijn voor bewindsvoeringdossiers van de professionele bewindvoerder die niet meer tijdig in het register is opgenomen en vastleggen welk budget er voorhanden is om het register van de professionele bewindvoerder dit jaar verder voor te bereiden en te finaliseren.

Het gesprek met president Macron over de kerncentrales

Gesteld door

CD&V Phaedra Van Keymolen

Gesteld aan

Bart De Wever (Eerste minister)

op 30 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Premier De Wever bevestigt een nucleaire renaissance in lijn met Frankrijk, met verlenging van bestaande centrales en potentieel nieuwe SMR-technologie, na goedkeuring van de gewijzigde kernuitstapwet—Macron steunt dit. EDF’s rol blijft onduidelijk, maar synergie met Frankrijk wordt beoogd als *win-win*, zonder concrete afspraken of commerciële details. Van Keymolen benadrukt Belgisch nucleair expertise en bedrijven moeten mee profiteren en waarschuwt voor afhankelijkheid van Franse staatsbedrijven, gezien hun eerdere kritiek op "Belgische euro’s naar Parijs". Energiezekerheid en betaalbaarheid blijven centrale motieven, met nadruk op samenwerking zonder verlies van Belgische autonomie.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de premier, gisteren liet u via Facebook weten dat u even heen en weer naar Parijs bent geweest, want er viel heel wat te bespreken. Waarover het precies ging, vernamen we nadien in De Tijd .

Collega’s, binnenkort stemmen we hier in dit halfrond over de herziening van de kernuitstap. Dat is een belangrijk dossier om onze energiebevoorrading veilig te stellen en om de energiefactuur voor onze gezinnen en onze bedrijven betaalbaar te houden. Mijn partij heeft hier altijd mee voor geijverd, maar dat weet u. De vraag blijft wie er in de toekomst zal instaan voor de uitbating van onze kerncentrales.

Stoort het, mijnheer Van Quickenborne, als ik even doorga?

(Applaus)

Mijnheer de premier, u trekt met deze regering volop de nucleaire kaart. U spreekt zelfs van een nucleair reveil. We begrijpen dat u hiervoor ook overleg pleegt met onze buurlanden en uiteraard met president Macron. Dat is logisch, want energie stopt niet aan onze landsgrenzen. We konden lezen dat het Franse staatsbedrijf EDF straks een rol zou kunnen spelen bij de uitbating van onze kerncentrales. Tegelijk weten we dat EDF zelf met grote uitdagingen kampt bij hun eigen nucleaire projecten, zoals trage vooruitgang en oplopende kosten.

Premier, wordt dat nucleair reveil er straks eentje met een stevig Frans tintje? Ik herinner me nog goed hoe uw partij destijds tijdens de debatten over de nucleaire rente luid en duidelijk stelde dat er al genoeg Belgische euro’s naar Parijs vloeiden. Hebt u nu het geweer van schouder veranderd?

U postte terecht een leuke foto op Facebook. Maar mogen we in dit halfrond ook vernemen wat er precies besproken is over onze kernenergie tijdens uw overleg met president Macron?

Bart De Wever:

Mevrouw Van Keymolen, ik zal deze keer niet schetsen in welke toestand de vorige regering ons energielandschap heeft achtergelaten, hoe ze met kernenergie is omgesprongen en welke keuzes er nu nog mogelijk zijn. Ik zal vriendelijk zijn en het daar niet over hebben.

Ik heb het daar gisteren wel over gehad met de Franse president. Dat leek mij ook onvermijdelijk, gezien de context die ik zonet schetste. Dat was echter maar een van de thema's die op de agenda stonden, naast de geopolitieke context, Oekraïne, het Midden-Oosten, importheffingen, EU-competitiviteit en een aantal belangrijke bilaterale dossiers, waarvan het CaMo-project van Defensie niet het minste was.

Het ging dus ook over energie, waar ik vooral de ambities van ons regeerakkoord heb toegelicht en gezegd dat er een nieuwe regering is die de bladzijde heeft omgeslagen en aansluit bij de ambitie van een nucleaire renaissance. Ik heb hem meegedeeld dat de wet op de kernuitstap in tweede lezing in de commissie werd goedgekeurd en binnenkort naar de plenaire vergadering zal komen. Macron was daar heel blij mee en vindt dat de juiste keuze. Een mix van hernieuwbare energie en kernenergie is volgens hem de weg die we moeten bewandelen en dat is ook de weg die deze regering wil bewandelen.

Wij hebben al beslist om een maximale verlenging van de bestaande capaciteit te proberen realiseren op langere termijn en eventueel ook nieuwe capaciteit dankzij de SMR30-technologie. Er zijn veel samenwerkingen en synergiën mogelijk. Ik denk dat het voorbarig is te zeggen hoe, met wie, wat en waar. Het zou commercieel onvoorzichtig zijn om daarop in te gaan, dus dat zal ik niet doen.

Dat wij op het vlak van strategie heel sterk aansluiten bij de Franse strategie is een evidentie. Dat synergie en samenwerking daar mogelijk zijn, is een evidentie. Dat hoeft voor ons geen verliesverhaal te worden. We kunnen dat omturnen naar een win-winverhaal, net zoals we dat voor Defensie dringend moeten proberen doen.

Het was een open en heel constructief gesprek. De minister van Energie is heel gemotiveerd om daarop door te gaan en wij zullen op tijd en stond rapporteren aan dit Parlement.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw antwoorden. Een stabiele en zekere energiebevoorrading is cruciaal voor ons land. We hebben de voorbije dagen in de landen in onze buurt kunnen zien welke ontwrichtende effecten een black-out kan hebben. Vergeet ook niet dat ons land beschikt over een sterke nucleaire kennis en een brede technologische basis. Wij hebben Belgische bedrijven en instellingen die vandaag ook al een sleutelrol spelen. Het is dan ook belangrijk dat wij bij toekomstige beslissingen over onze energiestrategie ook in overleg treden met onze eigen partners, zodat ook zij de vruchten kunnen plukken van de nucleaire reveil die u zo hevig bepleit.

Het competentieprofiel van bewakingsagent - uitgaansmilieu
De opleiding inzake de bestrijding van seksueel geweld voor bewakingsagenten in het uitgaansmilieu
Veiligheid en preventie in het uitgaansmilieu voor bewakingsagenten

Gesteld aan

Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)

op 29 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Een koninklijk besluit om het competentieprofiel van bewakingsagenten in uitgaansmilieus aan te scherpen—met focus op grensoverschrijdend gedrag (inclusief spiking), slachtofferopvang en proactief ingrijpen—is in voorbereiding, inclusief verplichte (bij)scholing voor nieuwe *en* bestaande agenten. Multilevel-maatregelen (federale CPVS-centra, Vlaamse *Veilig Huis*, Waalse *DIViCo*, Brusselse *EVA-cellen*) en een online preventiegids ([besafe.be](https://besafe.be)) moeten seksueel geweld in uitgaansleven bestrijden, met betere registratie, samenwerking en slachtofferbegeleiding. Spiking wordt indirect aangepakt via signaalherkenning, maar een directe rol voor privébewaking hierin blijft onuitgewerkt. Politieke steun voor versnelde implementatie is duidelijk, met nadruk op gelijke uitgangsveiligheid voor alle geslachten.

Brent Meuleman:

Mijnheer de minister, in het regeerakkoord staat dat de regering overweegt de bevoegdheden van privébewakingsdiensten op openbaar terrein uit te breiden. Het wettelijk kader zou daarvoor aangepast worden, zodat de gemeenten via een politiereglement bepaalde zones in uitgaansbuurten onder het toezicht van die diensten kunnen plaatsen.

Het is natuurlijk essentieel dat die bewakingsagenten goed opgeleid zijn. Uw voorgangster, minister Verlinden, zou normaal het initiatief nemen om het competentieprofiel ‘bewakingsagent uitgaansmilieu’ te versterken. De focus lag vooral op het herkennen van en het reageren op grensoverschrijdend gedrag, specifiek op seksueel grensoverschrijdend gedrag, en op de opvang en doorverwijzing van slachtoffers. Het opleidingsprogramma zou op dit nieuwe profiel gebaseerd zijn en daaraan aangepast worden. Gelet op de recente meldingen van spiking heb ik volgende vragen voor u.

Ten eerste, is het nieuwe competentieprofiel al van kracht en zijn de opleidingen al aangepast?

Ten tweede, bent u van plan dit profiel nog aan te passen?

Ten derde, lijkt het u niet nuttig om deze opleidingen uit te breiden met bovengenoemde competenties, zeker gelet op de geplande uitbreiding van de bevoegdheden van private bewakingsdiensten?

Ten vierde en tot slot, ziet u een rol weggelegd voor de privébewakingsdiensten om spiking tegen te gaan?

Caroline Désir:

Monsieur le ministre, je vous remercie d'avoir accepté que ma question soit jointe, parce qu'elle porte effectivement sur le même sujet.

Les beaux jours annoncent l'arrivée prochaine de la saison des festivals dans notre pays, mais, hélas, comme cela a été le cas pour de nombreux autres événements, les festivals ont aussi été dans notre pays le théâtre de plusieurs agressions sexuelles par le passé. Ce sont des faits graves qui soulèvent une nouvelle fois la question de la prise en charge des victimes de violences sexuelles en milieu festif.

Face à des faits à ce point inacceptables, plusieurs initiatives ont déjà été prises, notamment au niveau des forces de police mais aussi du grand public et du secteur horeca en matière de sensibilisation. En décembre 2021, et suite au mouvement "Balance ton bar", ma collègue Chanelle Bonaventure avait pris l'initiative de déposer, avec mon groupe, une proposition de loi visant à introduire une formation contre le harcèlement et les violences sexuelles pour les agents de gardiennage qui travaillent dans le milieu des sorties. Sur la base de cette proposition et des auditions qui avaient eu lieu à l'époque, votre prédécesseur avait annoncé une réforme globale menée avec le secteur pour intégrer ces nouvelles compétences dans les matières actuelles de manière transversale, tant pour les futurs agents que pour les anciens, au travers de la formation continue.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous faire le point sur l'adaptation de la formation des agents de gardiennage dans ce sens? Par ailleurs, et dans une approche plus globale et transversale, pouvez-vous nous indiquer les autres initiatives que vous avez prises, en concertation avec vos collègues tant du niveau fédéral que régional, afin de mieux lutter contre les violences sexuelles dans le milieu des sorties et assurer l'accompagnement et le dépôt de plainte des victimes? Enfin, en concertation avec le secteur, une réflexion est-elle menée afin de mieux enregistrer ces faits dans le milieu des sorties et d'améliorer la situation qui prévaut actuellement?

Bernard Quintin:

Collega's, we bereiden momenteel een koninklijk besluit voor waarin een wijziging van het competentieprofiel voor bewakingsagenten in het uitgaansmilieu is voorzien. De vereiste adviezen werden reeds ingewonnen en we bekijken nog de laatste elementen om meteen eventuele specifieke verbeteringen aan het koninklijk besluit te kunnen aanbrengen.

In de beoogde wijziging is voorzien dat een bewakingsagent in het uitgaansmilieu een situatie specifiek aan het uitgaansmilieu moet kunnen beoordelen, een veiligheidsrisico kan inschatten, risicovolle plaatsen kan bepalen, grensoverschrijdend gedrag kan herkennen, gepast kan reageren, slachtoffers correct kan opvangen en doorverwijzen en ten slotte proactief kan optreden in geval van signalen van grensoverschrijdend gedrag.

Elke nieuwe bewakingsagent die in het uitgaansmilieu wenst te werken, zal hierover in de verplicht voorafgaande opleiding gevolgd worden. Voor de personen die in het verleden een opleiding volgden om als bewakingsagent in het uitgaansmilieu te werken en voor wie nu actief is in deze sector is voorzien dat zij een verplichte bijscholing zullen moeten volgen met betrekking tot dit thema.

Spiking is vaak een voorafgaande handeling die seksueel misbruik of grensoverschrijdend gedrag mogelijk maakt of vergemakkelijkt. Door bewakingsagenten op te leiden om signalen van grensoverschrijdend gedrag te herkennen, vergroten we hun vermogen om snel en adequaat in te grijpen bij verdachte situaties, slachtoffers beter te beschermen en daders te ontmoedigen of op heterdaad te betrappen.

Dans une approche plus globale et transversale, en concertation avec mes collègues tant au niveau fédéral que régional, pour mieux lutter contre les violences sexuelles dans le milieu des sorties et assurer l'accompagnement et le dépôt de plainte des victimes, nous avons développé un guide numérique de lutte contre le sexisme et les violences sexuelles.

La Direction générale Sécurité et Prévention du SPF Intérieur a élaboré un guide d'inspiration pour la prévention des violences sexuelles et sexistes dans l'espace public, disponible sur le site besafe.be. Ce guide approfondit les différents phénomènes ventilés par lieu et rassemble diverses actions que les villes, les communes, les zones de police, les ASBL et les organisations développent en leur sein pour endiguer le phénomène. Il met également l'accent sur les ateliers et formations qui peuvent être donnés pour sensibiliser à cette problématique.

Sur ce site, on trouve un cadre théorique ainsi que toutes les initiatives répertoriées. Ce guide a été alimenté régulièrement durant plusieurs semaines. Une section dédiée aux actions entreprises dans le milieu festif répertorie des initiatives menées un peu partout en Belgique.

Par ailleurs, dans une approche plus globale et transversale, plusieurs initiatives sont actuellement déployées en concertation avec mes collègues tant au niveau fédéral que dans les entités fédérées pour renforcer la lutte contre les violences sexuelles, notamment dans le milieu festif. Je vais vous en citer quelques-unes.

Au niveau fédéral, les Centres de Prise en charge des Violences Sexuelles (CPVS) financés par l'État fédéral restent l'instrument central. Leur mission est d'assurer un accueil pluridisciplinaire – médical, psychologique et judiciaire – des victimes dans un cadre sécurisé. La finalisation de l'arrêté royal – sous la houlette de l'Institut pour l'égalité des femmes et des hommes – relatif au financement de la contribution policière à ces centres est en préparation.

En Flandre, le réseau des anciens Family Justice Centers, désormais appelés Veilig Huis , est en cours de structuration dans le cadre d'une approche de chaîne coordonnée contre les violences intrafamiliales, avec la présence de policiers de liaison. Le SPF Intérieur participe désormais aux travaux de l'Intersectorale Stuurgroep Veilig Huis, dont la prochaine réunion aura lieu le 9 mai prochain.

En Wallonie, un dispositif similaire existe sous le nom de DIViCo (Dispositif Interdisciplinaire de lutte contre les Violences dans le Couple) en collaboration avec les zones de police locale.

Enfin, à Bruxelles, les cellules EVA (Emergency Victim Assistance) ont été mises en place dans cinq des six zones de police, avec le soutien de la Région bruxelloise, pour assurer une prise en charge spécialisée des violences intrafamiliales et sexuelles.

Brent Meuleman:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Veilig op stap kunnen gaan, zou de normaalste zaak van de wereld moeten zijn. Ik ben dan ook verheugd te horen dat u onmiddellijk werk maakt van een koninklijk besluit ter zake. Opleiding zal, zoals ik al zei, heel belangrijk zijn.

Ik kan u ook nog meegeven dat u in de strijd tegen geweld, in het bijzonder tegen seksueel geweld, in Vooruit altijd een partner zult vinden.

Caroline Désir:

Monsieur le ministre, je vous remercie parce que vous semblez prendre cette thématique vraiment à cœur. Je crois que c'est absolument nécessaire. Il suffit d'interroger des jeunes filles autour de soi pour se rendre compte que, malheureusement, tant les cas de harcèlement que de spiking sont ultra-fréquents. On se doit de protéger nos jeunes filles et de leur permettre de sortir en toute liberté, à l'instar des jeunes hommes. Nous resterons évidemment attentifs à la situation, à son évolution, à l'arrêté royal que vous nous annoncez. J'irai voir également le guide numérique dont vous nous avez parlé sur besafe.be. Je pense vraiment que nous devons continuer à agir à tous les niveaux, tant en prévention qu'en matière de prise en charge des victimes.

De inzet van militairen voor de bewaking van kerncentrales
Het gebrek aan sociaal overleg over de taakverschuiving voor de bewaking van nucleaire sites
De bewaking van nucleaire sites
Militaire inzet en sociaal overleg over nucleaire sitebewaking

Gesteld aan

Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)

op 29 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De overdracht van kerncentralebeveiliging van de DAB-politie naar militairen vanaf juni 2025 botst op juridische onduidelijkheid (ontbrekend kader), tijdschaalconflicten (geen concrete planning ondanks media-aankondigingen) en sociaal wantrouwen door gebrek aan transparant overleg met vakbonden, die staking aankondigden. Kritiek richt zich op het negeren van DAB-specialisatie (200 agenten herplaatst met loonverlies) en het risico op structurele militarisering van politietaken, terwijl de territoriale reserve (3.000 militairen tegen 2029) pas vanaf 2026 wordt opgebouwd. Ministers benadrukken lopend overleg en een "domino-effect" om politie vrij te maken voor kernopdrachten, maar concrete afspraken over juridisch statuut (wet/KB?), kostendekking en langetermijnvisie ontbreken. Vakbonden en oppositie eisen respect voor arbeidsomstandigheden en duidelijke communicatie, niet via media.

Matti Vandemaele:

We konden in de media lezen dat militairen vanaf juni de kerncentrales van Doel en Tihange zullen beveiligen. Daarover zou er tegen begin mei een 'passend juridisch kader' moeten zijn. Dat stond al in het regeerakkoord, evenwel zonder timing. Nu is die er dus wel.

Ik heb die woorden echter naast de uitspraken gelegd van de heer Francken tijdens zijn beleidsverklaring. Hij zei toen namelijk dat er enkel onder speciale voorwaarden en op niet-structurele wijze interne veiligheidsopdrachten kunnen worden uitgevoerd. Er was ook sprake van de op te richten territoriale reserve in functie van die statische binnenlandse bewakingsopdrachten. Tijdens de bespreking van de beleidsverklaring zei hij ook nog: "Er zijn twee zaken noodzakelijk, een territoriale reserve – een zogenaamde homeguard , en die hebben we momenteel niet – en een helder juridisch kader waarbinnen zij opereren – en dat is er ook nog niet."

Ik stel dus vast dat de twee voorwaarden die de heer Francken enkele weken geleden in de commissie voor Landsverdediging heeft aangehaald niet vervuld zijn. Ik lees wel dat we de militairen vanaf juni al zullen inzetten. Ik hoorde de heer Francken ook zeggen dat hij die territoriale reserve wil opbouwen tot 3.000 mensen tegen 2029. Hij zou daar zo snel mogelijk aan beginnen, zeker vanaf september 2026. Het is nu april 2025, dus er zit wat ruis op de timings en verklaringen van de verschillende ministers.

Wat is de juiste timing? Wanneer zullen de militairen er zijn en onder welk statuut zullen ze opereren?

Wat is volgens u de timing voor de uitbouw van de territoriale reserve?

Wanneer wordt het juridische kader afgeklopt? Welke vorm zal dat kader aannemen? Wordt dat een wet, een instructie, een ministerieel besluit of misschien een koninklijk besluit? Zal het Parlement daarover nog iets kunnen zeggen? Wat voor statuut zal dat worden?

Ortwin Depoortere:

Mijnheer de minister, ik ben geen tegenstander om alle veiligheidsdiensten in ons land efficiënter te laten werken en te laten samenwerken. In dat opzicht kan ik begrip opbrengen voor uw plannen daaromtrent, met betrekking tot de DAB en de inzet van militairen bij statische bewakingsopdrachten. Uiteraard moet er een wettelijk kader zijn, anders staat men nergens.

Mijn vraag gaat veeleer over de manier waarop deze plannen naar buiten worden gebracht. De relatie van de vivaldiregering met de politievakbonden begon niet goed en eindigde ook niet goed. Ik hoop dat deze regering niet in dezelfde valkuilen zal trappen.

Er moet dus sociaal overleg plaatsvinden. Volgens mij, op basis van de verklaringen die ik daarover kon lezen, is dat niet gebeurd. Anders zouden de representatieve vakbonden, het VSOA en het NSPV geen stakingsaanzegging naar aanleiding ervan hebben ingediend. Ze vragen zich af waarom er geen voorafgaand overleg is geweest.

Los van de plannen, waarvan ik voor alle duidelijkheid geen tegenstander ben, zult u dit vertrouwen met de politievakbonden, met de mensen op het terrein, terug opbouwen, u als man van het overleg, die graag op het terrein staat? Zult u deze dialoog terug opstarten met de politievakbonden? Is er plaats voor een overlegcultuur?

Zal men eventueel tegemoetkomen aan de eisen om die DAB-medewerkers te herscholen, een andere invulling te geven? Het betreft dan werkzekerheid, omscholing of verdere sociale begeleiding.

Éric Thiébaut:

Monsieur le Ministre,

Une nouvelle fois, la spécialisation de la Police fédéral et de ses agents est mise à mal. Une nouvelle fois, c'est le retour du « militaire bon à tout faire » que nous avions connu sous le gouvernement MR-NVA. On apprend en effet que les militaires reprendront prochainement en charge de manière durable la sécurité statique des centrales nucléaires afin, officiellement, de « libérer » les policiers de la DAB actuellement chargés de cette mission. Une mission qui revient pour des raisons évidentes de spécialisation à cette direction de la police fédérale.

Selon la décision du Kern, votre SPF et le Ministère de la Défense doivent désormais finaliser d'ici le 1er mai un protocole qui permettra d'assurer ce déploiement.

Nous ne sommes pas dupes. L'objectif véritable de cette mesure est de combler le déficit en personnel de la police fédérale notamment pour le transfèrement des détenus qui est également une compétence de la DAB. On parle de 1350 emplois pourvus sur un cadre de 1690 prévus.

Les conséquences du retrait de la DAB se situent à plusieurs niveaux:

Sur le plan humain, plus de 200 policiers vont se voir réaffectés vers d'autres unités partout en Belgique et ce en perdant plusieurs centaines d'euros;

Sur le plan qualitatif, la DAB est une unité spécialisée contrairement à la Défense qui ne dispose d'aucune compétence policière telles que l'arrestation, la fouille, le contrôle d'identité, l'identification de véhicule, etc.

Sur le plan local avec, une nouvelle fois, un report de charge pour les zones concernées.

Monsieur le Ministre,

Comment expliquez-vous le recours à des militaires plutôt qu'à la DAB pour assurer la sécurité de nos centrales nucléaires ? Quel sera le coût pour le SPF Intérieur?

Selon quelle concertation avec les syndicats policiers cette décision a été prise?

Quelles garanties offrez-vous pour préserver les conditions de travail et la rémunération des agents de la DAB?

Quelle est votre vision à long terme pour la sécurisation de nos sites nucléaires ? Quelle concertation avez-vous menée avec les autorités locales concernées?

Ce transfert de missions vers la Défense doit-elle également s'étendre à d'autres sites et d'autres missions de la DAB et si oui selon quel calendrier?

Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Bernard Quintin:

Mijnheer de voorzitter, messieurs les députés, merci beaucoup pour vos questions qui me permettent de faire rapidement le point sur ce sujet.

D’abord, pour répondre à un certain nombre de questions, je rappelle que le remplacement des agents de sécurisation de la DAB présents sur les sites nucléaires par du personnel de la Défense n’est pas une nouveauté. Ce sujet a déjà été abordé à plusieurs reprises, tant lors de ma première intervention en commission que par la suite.

Je note que ma lecture de l’accord de gouvernement, sur les différents phasages et les différents endroits où les militaires doivent remplacer la police pour un certain nombre de missions de surveillance statique, a été renforcée par ce qu’on a appelé "l’accord de Pâques".

Zoals ik al heb toegelicht, zal de geleidelijke reaffectatie van het DAB-personeel een domino-effect hebben, waardoor politie-inspecteurs vrijkomen die vervolgens worden ingezet voor taken die verband houden met de criminele fenomenen waarmee wij worden geconfronteerd en voor andere prioriteiten.

Les concertations syndicales sont en cours.

Het overleg is volop bezig. Ik heb ook gelezen dat er geen overleg is. Dat is niet waar. Er is overleg.

Mes collaborateurs et moi-même poursuivons activement les échanges avec les organisations syndicales en fonction de nos agendas respectifs, dans un esprit de dialogue constructif et dans l'intérêt commun de garantir la sécurité, tant des citoyens que des policiers. Ensemble, nous envisageons les différentes mesures qui peuvent être prises.

Op dit moment is er nog geen concrete of vastgelegde kalender voor de vervanging van het personeel. Ik kan u dan ook geen datum geven, maar ik kan u zeggen dat het in de praktijk zo vlug mogelijk zal zijn, ook volgens het overleg dat wij met de syndicaten hebben. Ik kan u echter verzekeren dat we ons volledig bewust zijn van de wettelijke kaders voor de interventie van Defensie en dat het bevoegde kabinet hier actief aan werkt.

Matti Vandemaele:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Het is een bijzonder antwoord. Het is uiteraard goed dat er overleg is. Ik had van u niks anders verwacht, maar u kunt dus geen kalender geven. Er was nochtans wel al een kalender. In de commissie voor Landsverdediging is een kalender voorgesteld. In de media heb ik een andere kalender gelezen. Nu zegt u dat er geen kalender is, dus de conclusie is dat er in juni geen militairen aan onze kerncentrales zullen staan. Ik denk dat dat duidelijk is.

Op mijn tweede vraag over hoe we ervoor zullen zorgen dat een passend juridisch kader afgeklopt wordt, heb ik eigenlijk ook geen antwoord gekregen. Ik wil u dus bedanken voor de uitgesproken woorden. Ik kan het niet echt een antwoord noemen, maar we gaan het zeker opvolgen. Het is duidelijk dat er nog geen doorbraak is in dit dossier.

Ortwin Depoortere:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Ik zou zelfs meer zeggen dan collega Vandemaele: er is geen doorbraak in het dossier en er wordt ook enorm slecht gecommuniceerd. We lezen van alles in de media en blijkbaar klopt het verhaal niet. Er is geen kalender. De vakbonden zeggen dat er geen overleg is, terwijl u vandaag verklaart dat er wel overleg is. Misschien hangen die twee ook wel wat samen. Dat zou me niet verwonderen, maar ik zou alleszins willen oproepen om minder te communiceren via de media als de zaak nog niet afgeklopt is. Het is een oproep aan iedereen.

We staan allemaal voor hetzelfde doel. Ik denk dat het beter is om rustig achter de schermen, inderdaad in overleg, met de politievakbonden te werken. Ik hoop dat die boodschap tot u is doorgedrongen om het vertrouwen van de politievakbonden, dat toch zeer noodzakelijk is, te herstellen en in stand te houden de komende vier, vijf jaar.

Éric Thiébaut:

Monsieur le ministre, je dois dire que je suis quand même assez surpris par la démarche. Il faut revenir à la genèse de cette DAB. Au départ, nous avions des militaires dans la rue, chargés de sécuriser plusieurs sites sensibles dans un contexte de risque terroriste. C'est en effet à ce moment-là qu'on a fait descendre nos militaires dans la rue. Et puis, c'est le ministre de l'Intérieur de l'époque, Jan Jambon, qui a eu l'idée de créer la DAB, à savoir un service spécialisé dans la sécurisation des sites sensibles et des palais de justice. À cette fin, on a lancé un appel pour recruter des militaires ayant envie de devenir policiers. La DAB a été chargée de protéger les sites nucléaires. À présent, on annonce qu'on va remettre des militaires à la place de la DAB. Ce n'est donc pas logique envers le personnel de terrain.

Nous avons des policiers qui se sont inscrits dans une logique institutionnelle suivant laquelle ils travaillent à la DAB et organisent leur vie en ce sens. Vous savez bien comment cela va: les enfants sont à l'école, on déménage pour habiter tout près de son travail, etc. Et puis, on dit à ces policiers qu'ils ne travailleront plus là, puisqu'on va les remplacer par des militaires. Il faut se mettre à la place des travailleurs. Nous pouvons comprendre votre démarche: vous souhaitez ainsi récupérer de la capacité. Certes, mais ce sont seulement des chiffres. Derrière ceux-ci, il y a des hommes et des femmes qui travaillent sur le terrain et auxquels on doit un certain respect lorsqu'on prend des décisions politiques. Je vous invite par conséquent à prêter attention à toutes ces considérations.

Voorzitter:

Vraag nr. 56004527C van de heer Bergers wordt op zijn verzoek omgezet in een schriftelijke vraag.

De Europese koolstoftaks

Gesteld door

VB Sam Van Rooy

Gesteld aan

Bart De Wever (Eerste minister)

op 24 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Sam Van Rooy (Vlaams Belang) bekritiseert de klimaatmaatregelen van de regering en EU (Green Deal, CO₂-taks) als dure, onnodige belasting die gezinnen in armoede duwt, en pleit voor belastingverlaging in plaats van een "taxshift". Jean-Luc Crucke (regering) verdedigt de koolstofprijs als noodzakelijk om klimaatschade te internaliseren en wijst op het Sociaal Klimaatfonds (€1,1 mld) om kwetsbaren te ondersteunen, maar Van Rooy wijst dit af als onvoldoende en misleidend, noemend het beleid "klimaatregelneverij" die levenskwaliteit aantast.

Sam Van Rooy:

Mijnheer de voorzitter, net als de klimaathysterische vivaldiregering onderwerpt ook de huidige regering zich helaas slaafs aan het Klimaatakkoord van Parijs en aan de welvaartvernietigende Green Deal van de Europese Unie.

De Green Deal werd tijdens de vorige legislatuur door een Vlaamse N-VA-minister terecht een mean deal en een green steal genoemd. Dat blijken echter helaas alweer loze woorden te zijn. De huidige regering zet de CO 2 -religie van de vivaldiregering immers gewoon voort. Hoewel de impact van België op de wereldwijde CO 2 -uitstoot en op de wereldwijde temperatuur verwaarloosbaar is, wil de huidige regering dat wij zogenaamd klimaatneutraal worden.

Daarom willen de regering-De Wever en de Europese Unie benzine, diesel, mazout en aardgas steeds duurder maken. De huidige regering wil dat doen door een zogenaamde taxshift van elektriciteit naar fossiele brandstoffen. De Europese Unie doet dat door de invoering van een CO 2 -taks.

Die nieuwe koolstoftaks zal onze gezinnen tot wel 650 euro per jaar extra kosten. Autorijden en verwarmen zullen dus voor onze gezinnen veel duurder worden. Gezinnen die het nu al niet breed hebben, zullen in de armoede worden geduwd. Onze middenklasse zal nog maar eens bloeden en aan levenskwaliteit inboeten.

Mijnheer de minister, ik geef u nu al aan dat wij geen genoegen nemen met nog maar eens het riedeltje van een sociaal klimaatfonds om de impact te verzachten. Wij willen geen nieuwe koolstoftaks. Wij willen geen taxshift. Wij willen een taxcut, zijnde een belastingverlaging voor alle gezinnen en alleenstaanden in België.

Jean-Luc Crucke:

Geachte collega, uw voorganger zei dat we te weinig doen voor het klimaat en u zegt dat we te veel doen voor het klimaat. We zijn zeker uit evenwicht, maar dat is misschien onze stijl.

Vanaf 2027 zullen leveranciers van fossiele brandstoffen uitstootrechten moeten inleveren in het kader van het Europese emissiehandelssysteem ETS 2. Het gaat daarbij niet om een boete, maar om een koolstofprijs. Op die manier worden de externe kosten als gevolg van de impact van fossiele brandstoffen op het klimaat geïntegreerd in de prijs. Zonder koolstofprijs worden de externe kosten door de klimaatschade afgewenteld op de samenleving. De prijs moet brandstofgebruikers het signaal geven om minder koolstofintensieve alternatieven te verkiezen.

Investeringen in de klimaattransitie zijn hoe dan ook noodzakelijk. Het grote voordeel van de invoering van een koolstofprijs, in plaats van het louter inzetten op directe regulering, is dat dat instrument alle opties voor de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, gaande van investeringen tot gedragsveranderingen, op een evenredige wijze stimuleert.

De FOD Volksgezondheid heeft als opdracht de impact van ETS 2 op de energiefactuur van gezinnen te berekenen. De schatting zal natuurlijk afhankelijk zijn van de uiteindelijke koolstofprijs in ETS 2. Tijdens de Raad Milieu in maart hebben talrijke lidstaten de Commissie ook verzocht een effectenbeoordeling uit te voeren.

Het Sociaal Klimaatfonds heeft als doel de meest kwetsbare groep te ondersteunen door hun energie- of brandstofverbruik te verminderen of door hun energierekening rechtstreeks te verlagen. Voor België beschikt het Sociaal Klimaatfonds over een Europese envelop van 1,1 miljard euro. Dat is niet niks.

Sam Van Rooy:

Minister, ik heb u net gezegd dat wij geen genoegen nemen met een riedeltje over een sociaal klimaatfonds en het verzachten van de impact. Dat zal immers simpelweg niet voldoen.

U hebt natuurlijk, net zoals alle voorgangers, dat politiek correcte, misleidende riedeltje opgezegd om ons een rad voor de ogen te draaien. De regering-De Wever is een vivaldi 2.0-regering: mensen worden gedwongen hun huis te isoleren, een dure warmtepomp te kopen en elektrisch te rijden. Dat is dus klimaatregelneverij. Door die klimaatreligie zullen onze gezinnen en alleenstaanden, hoe u het ook draait of keert, honderden euro's per jaar extra moeten betalen.

Dat is schandalig. Ik en het Vlaams Belang zeggen dat men moet stoppen met de CO 2 -hysterie en dat men eindelijk eens de torenhoge belastingen in dit land moet verlagen.

Voorzitter:

Daarmee sluiten we de vragenronde af.

De verhoging van het defensiebudget
Het defensiebudget
Het percentage van het bbp dat aan Defensie besteed wordt
De begroting en het defensie-akkoord
Het paasakkoord en de hervorming van de werkloosheidsregeling
De vervanging van de DAB-agenten door militairen voor de bewaking van de kerncentrales
Het paasakkoord
Het paasakkoord en de beslissingen inzake asiel en migratie
Het paasakkoord, de hervorming van de werkloosheidsregeling en de uitgaven voor herbewapening
Het uitstellen van de indexering van de sociale uitkeringen
De hervorming van de werkloosheidsuitkeringen en de impact ervan op de OCMW's
De toepassing van het recht op een loopbaandoorstart
De plannen voor de hervorming van de pensioenen van de magistraten
De hervormingen in het gevangeniswezen en de middelen voor Justitie
De hervorming van het DBI-stelsel en de verduidelijking van het begrip 'financiële vaste activa'
Het gebruik van het systeem van de flexi-jobs per sector
Het opvangbeleid van de regering
De data-analyse inzake doktersattesten voor langdurig zieken
De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd
Defensiebegroting, paasakkoord, sociale hervormingen en justitiehervormingen

Gesteld aan

Bart De Wever (Eerste minister)

op 23 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draaide rond het paasakkoord van de regering, met als kernpunten: hervormingen in sociale zekerheid (werkloosheid, pensioenen, langdurige ziekte), defensie-investeringen (NAVO-norm van 2% BBP), migratiebeleid en fiscaliteit. De regering (Arizona-coalitie) verdedigde het akkoord als noodzakelijk voor economische groei, concurrentievermogen en begrotingsdiscipline, met maatregelen zoals tijdsbeperking werkloosheidsuitkeringen, verhoogde defensie-uitgaven (gefiancieerd via Russische tegoeden en Belfius-dividend), en strengere asielregels. Oppositiepartijen (PTB, Groen, PS, Vlaams Belang) bekritiseerden het als sociaal onrechtvaardig (lasten op middenklasse, pensioenen, zieken) en budgettair onverantwoord (onvoldoende structurele financiering, schuldenopbouw). MR en Les Engagés steunden selectieve maatregelen (bv. "droit au rebond"), maar stelden vragen bij uitvoering en financiering. Kernconflicten: sociale rechtvaardigheid vs. economische hervormingen en korte-termijnmaatregelen vs. structurele oplossingen.

Voorzitter:

Goedemorgen, collega's. Ik dank de eerste minister voor zijn aanwezigheid.

De beslissing om een commissievergadering over het paasakkoord te organiseren, kwam er naar aanleiding van het verzoek van Open Vld en de PS op 12 april. Ik heb de beschikbaarheid van de eerste minister door het commissiesecretariaat doen nagaan en vandaag kunnen wij er dus van gedachten over wisselen.

Wij hebben voor de gedachtewisseling tijd tot 12 uur, de tijd die de agenda van de eerste minister hem toelaat. Er komt een integraal verslag en er kan dus dus achteraf daar geen discussie over zijn.

Ik stel voor dat de eerste minister zelf eerst een korte inleiding geeft en dat daarna de fracties binnen een tijdsspanne van 10 minuten, te verdelen onder de fractieleden, de eerste minister in een eerste ronde ondervragen.

We zullen zien of de tijd het toelaat alsnog een tweede ronde in te lassen, maar ik vrees, gelet op het grote aantal fracties, dat we onze best zullen moeten doen alles op 3 uur klaar te krijgen.

Ik wil de fractieleden die mondelinge vragen hebben ingediend, vragen ze te incorporeren in hun interventie. De toegevoegde vragen zullen na de vergadering als behandeld worden beschouwd.

Bart De Wever:

Mijnheer de voorzitter, geachte collega's, we zullen het vandaag hebben over het paasakkoord dat dateert van de vergadering van de regering van 11 april. De teksten van het akkoord zijn momenteel bij de Raad van State en zullen nog voor een tweede lezing terugkomen. Uiteraard zullen ze daarna in het Parlement worden ingediend en zal er dus nog ampel gelegenheid zijn om ten gronde over de definitieve teksten te discussiëren. Uiteraard ben ik erover verheugd dat u niet zo lang wilt wachten en dat u stond te popelen om uw licht hierover al te laten schijnen. Ik stel mij dan ook graag te uwer beschikking om dat te doen.

De bedoeling is dat het akkoord uiteindelijk uitmondt in een programmawet met een aantal sociaal-economische hervormingen. De defensie-uitgaven zullen ook worden verhoogd om dit jaar reeds de NAVO-norm van 2 % te halen, wat ondertussen ongeveer alle Europese landen gezegd hebben te trachten te doen, voor zover ze die norm nog niet haalden. Het akkoord omvat ook maatregelen ter versterking van de interne veiligheid en maatregelen op het vlak van asiel en migratie.

U hebt mij uitgenodigd – en ik heb uw woorden goed begrepen, mijnheer de voorzitter – om daarover zeer kort iets te zeggen. Dat is natuurlijk wel een uitdaging. We hebben immers 300 bladzijden wetgeving voorbereid met 500 artikelen. Probeer daarover maar eens zeer kort iets te zeggen. Ik heb daartoe gisteren een poging gewaagd, maar ik vrees dat die zeer lang is uitgevallen. Ik zal er dus stevig in wieden en schrappen en proberen enkel bij de essentie stil te staan.

Hoofdstuk 1 omvat de programmawet zelf met de sociaal-economische hervormingen in het kader van de begroting van 2025. Het gaat daarin over een eerste golf maatregelen. Er zullen er uiteraard nog volgen, want niet alles van het regeerakkoord is omgezet. Het was bijvoorbeeld niet gepland dat sommige zaken al in 2025 effect zouden hebben en die zijn dus uiteraard nog niet opgenomen in de komende programmawet. Dat is ook logisch.

Er zit wel nu al meer dan voldoende in om een serieuze kluif aan het Parlement te kunnen geven. Het gaat over maatregelen om de concurrentiehandicaps weg te werken, de arbeidsmarkt te hervormen en de fiscaliteit te verduurzamen en hopelijk ook rechtvaardig te maken. Dat is dus een eerste vertaalslag van het regeerakkoord en de ambities daarin. We plannen ook een aantal hervormingen te doen, waar dit land al heel lang op zit te wachten.

Over de hervorming van de werkloosheid is veel gesproken. Ik heb die het koninginnenstuk genoemd. Ik denk dat ik dat ook wel mag zeggen, omdat we nu eindelijk in een situatie zullen komen die de rest van de westerse wereld altijd heeft gekend of minstens al zeer lang kent en die dus mag gelden als de situatie van het gezond verstand.

Dat gezond verstand geeft het signaal dat werken loont en dat het een antwoord biedt op de vraag van de ondernemingen, waarvoor ondanks de moeilijke economische toestand nog altijd tienduizenden vacatures openstaan. Het is een verhaal waarin wordt ingezet op economische groei. Daarvoor is die maatregel noodzakelijk maar uiteraard zijn er nog vele andere maatregelen, zoals het aanpakken van de loonkostenhandicap, het uitbreiden van de flexibiliteit en het stimuleren van investeringen.

Ik overloop de belangrijkste punten. Het eerste luik gaat over het concurrentievermogen. Het concurrentievermogen van onze bedrijven moet een absolute prioriteit zijn. Ondernemers zijn de spil van onze economie. Zij scheppen de banen en de welvaart. Dat doet niet de politiek; dat doen zij. Zoals bepaald in het regeerakkoord, versterken wij het concurrentievermogen door de loonkosten te verlagen met de focus op de lage en de middelhoge lonen. Voor de hogere lonen herstellen wij een plafond om de patronale bijdragen, de kosten van de hoge lonen voor werkgevers, te verlagen. Die maatregelen zullen hopelijk helpen om de loonhandicap van onze bedrijven ten opzichte van onze buurlanden te verminderen en internationaal concurrerende sectoren te ondersteunen, teneinde opnieuw en gemakkelijker talent naar België te halen. Zeker met alles wat nu in de wereld gebeurt, is het pertinent dat wij daarop inzetten.

Behalve de loonkosten zijn er ook de hoge energieprijzen, die zeker voor de energie-intensieve bedrijven, met name onze industrie, een strop rond de nek zijn. Voor hen zal werk worden gemaakt van een korting op de transmissienettarieven. De bedoeling is die nog dit jaar, dus in 2025, in te voeren, zoals dat is vastgelegd in het regeerakkoord, teneinde hen zuurstof te geven en het concurrentienadeel in te perken waaronder zij vandaag lijden.

De regering wil ook investeringen stimuleren en aanmoedigen. Daarom wordt de aftrekbeperking van de overgedragen investeringsaftrek geschrapt. Dat zal investeren aantrekkelijker maken. Ook worden de tarieven van 30 % voor de grote ondernemingen en 40 % voor de kleine ondernemingen voor duurzame investeringen geharmoniseerd naar 40 % voor iedereen. Op die manier worden die tarieven eenduidiger.

Wij steunen niet alleen de grote en middelgrote bedrijven. Er is ook aandacht voor de zelfstandigen, die uiteraard een cruciale rol spelen in de economie en zeker ook in de lokale werkgelegenheid. Daarom zullen wij hen extra ondersteunen door een verdubbeling van de bestaande incentive voor eigen middelen, zijnde het belastingkrediet dat ondernemers met een eenmanszaak kunnen krijgen bij de verhoging van de eigen middelen. Dat belastingkrediet wordt verrekend met de verschuldigde personenbelasting, waarbij een eventueel positief saldo terugbetaalbaar is.

Tot slot, wat de mobiliteit betreft, is een overstap naar 100 % elektrische wagens nog niet voor iedereen mogelijk. De daarvoor opgestelde timetable was iets te optimistisch. Er stellen zich nog heel wat problemen met het opladen van die wagens. Vaak zijn ze niet handig voor werknemers, ondernemers en zelfstandigen die lange afstanden moeten afleggen.

Volledig elektrische auto's zijn fiscaal aantrekkelijk, wat ook zo zal blijven, maar zijn helaas niet voor iedereen nu al een oplossing. Om de vernieuwing van het wagenpark te stimuleren, zullen daarom de meest milieuvriendelijke hybride auto's tot eind 2027 voor 75 % fiscaal aftrekbaar blijven. Daarna wordt die aftrekbaarheid geleidelijk afgebouwd om in 2030 pas te verdwijnen.

Voilà pour le volet compétitivité. J'en viens au marché du travail. Nous prenons une série de mesures pour activer le plus grand nombre possible de personnes en bonne santé qui sont en capacité de travailler. La limitation des allocations de chômage à deux ans est probablement la réforme la plus marquante de l'ensemble de ces mesures. Elle vise à faire des allocations de chômage un véritable système assurantiel et un instrument de remise rapide à l'emploi. Elle entrera en vigueur le 1 er juillet 2025 pour livrer ses effets à partir du 1 er janvier 2026. Une exception est prévue pour les personnes âgées de plus de 55 ans ayant déjà une carrière de plus de 30 ans derrière elles. Afin de lutter contre la pénurie dans les soins de santé, une exception sera également prévue pour certaines formations.

Nous avons également concrétisé le droit au rebond. Un travailleur qui souhaite se réorienter sur le marché du travail pourra, une fois dans sa carrière et après un minimum de 10 ans de carrière, démissionner sans être financièrement sanctionné.

Concernant la dispense existante d'un certificat médical pour le premier jour d'incapacité de travail, nous limitons cette possibilité à deux fois par année civile, au lieu de trois. Par ailleurs, la question des malades de longue durée constitue aujourd'hui le plus grand défi de notre marché du travail: plus de 500 000 personnes sont concernées, et le coût pour la collectivité devient insoutenable. C'est pourquoi nous mettons en œuvre le plan le plus ambitieux jamais élaboré en la matière. L'objectif est clair: accompagner ces personnes de la manière la plus rapide et la plus efficace vers un retour à l'emploi. Ce plan repose sur la responsabilisation de tous les acteurs concernés: employeurs, employés, médecins et mutualités, chacun devant prendre pleinement sa part. La responsabilité constitue le fil rouge de cette nouvelle approche renforcée.

Enfin, nous rendons le marché du travail plus flexible et accessible, notamment via l'extension des flexi-jobs. Le plafond non indexé de 12 000 euros par an passe ainsi à 18 000 euros – montant qui, lui, sera indexé.

Le troisième volet est le coût du vieillissement de la population. Pour en maîtriser l'explosion, nous plafonnons l'indexation des pensions les plus élevées, permettant de la sorte une économie d'environ 200 millions d'euros d'ici 2029. À partir de l'année prochaine, nous remplacerons le bonus pension par un bonus-malus pension.

En ce qui concerne les soins de santé, la norme de croissance est fixée à 2,5 % au-dessus de l'index en 2025 pour atteindre 3 % en 2029, afin de pouvoir continuer à répondre à la demande croissante de soins de qualité.

Dans tous les domaines de la sécurité sociale, des réformes sont nécessaires, y compris dans les soins de santé. Le vieillissement de la population nous impose une sérieuse dose de réalisme. Malgré une situation budgétaire extrêmement difficile, des investissements supplémentaires seront indispensables dans les années à venir.

Ce gouvernement fait toutefois le choix délibéré de ne pas couper dans les dépenses qui protègent les plus vulnérables de notre société. Cela ne signifie pas pour autant un laisser-aller. La facture du vieillissement est immense et l'absence de réformes durant des décennies nous oblige aujourd'hui à agir. Le secteur des soins de santé n'échappera donc pas non plus à une réforme en profondeur.

Le quatrième volet concerne la fiscalité. Ce gouvernement accorde également une grande importance à la justice fiscale. Nous partons du principe de la bonne foi. Lorsqu'une irrégularité est constatée lors d'un contrôle, le contribuable ne sera plus automatiquement sanctionné par une majoration d'impôts. Nous intensifions la lutte contre la fraude fiscale. Grâce au datamining , les inspecteurs pourront mieux détecter et analyser les irrégularités flagrantes.

Par ailleurs, nous réduisons la TVA de 21 % à 6 % à partir du 1 er juillet 2025 pour la livraison d'une habitation propre et unique d'une superficie maximale de 175 m² dans le cadre de la démolition et de la reconstruction. Cela permet notamment de répondre à la crise du logement, à la crise du secteur de la construction et d'accélérer la transition vers un parc immobilier plus durable.

Enfin, acquérir la nationalité belge deviendra plus coûteux. La taxe pour l'obtention de la nationalité passera de 150 euros à 1 000 euros.

Hoofdstuk 1 was de programmawet.

Nu kom ik tot hoofdstuk 2, het defensieplan. Ook dat is een belangrijk onderdeel geworden van het paasakkoord. U weet dat wij ambitie hadden om de 2 % te bereiken in 2029, maar dat de geopolitieke realiteit ons dwingt om dat dit jaar al te doen. Daarmee zullen wij de belofte om de NAVO-norm te halen, meer dan tien jaar nadat die in Wales door toenmalig premier Di Rupo werd uitgesproken, eindelijk realiseren. Vooral ook geven we een signaal aan de internationale gemeenschap, en met name aan onze Europese bondgenoten, dat men op ons kan rekenen en dat wij naast onze bondgenoten staan. We laten zien dat wij ook pro-Oekraïne blijven en in staat willen zijn om aan alle initiatieven deel te nemen om dat land te ondersteunen en alle initiatieven om onze westerse wereld en onze Europese hemisfeer veilig te houden.

Het vergt wel een serieuze extra inspanning. Voor dit jaar gaat het over 3,9 miljard euro. Dat zullen we bereiken via bijkomende financiering, gebaseerd op de vennootschapsbelasting op de bevroren Russische tegoeden. Dat schatten we op ongeveer 1,2 miljard euro aan inkomsten, die we uiteraard zullen omzetten in bilaterale militaire hulp voor Oekraïne. Het lijkt me ook maar logisch dat dat geld naar Oekraïne gaat. Daarnaast is er een dividend van Belfius van 500 miljoen euro dat zal worden gevraagd en waarvan de bank ons garandeert dat dit geen probleem betekent. Tot slot zal een deel buiten de begrotingsdoelstelling worden gehouden, binnen de marges die ons door Europa in het kader van de ReArm Europe-beslissingen zijn toegestaan. Het is natuurlijk de bedoeling dat dit aandeel, dat eigenlijk niet in de begroting is voorzien, in loop van de legislatuur wordt afgebouwd en omgezet in structurele financiering om zo naar een nulpunt te dalen tegen 2029. Een gezonde begroting blijft immers een absolute prioriteit voor deze regering.

De extra defensie-uitgaven zijn noodzakelijk, maar uiteraard beschouwen we dat niet alsof ons cadeaus worden gegeven. We zullen dus de financiering zoeken om die tijdelijke hogere tekorten op te lossen via optimalisering van onze overheidsactiva, maar altijd met het oog op goed huisvaderschap. Er is ruim en uiteraard ook terecht op gewezen dat het weinig zin heeft om activa te verkopen die ons op lange termijn meer kosten dan we er op korte termijn opbrengsten uit kunnen halen; dat is uiteraard niet de bedoeling.

De minister van Financiën krijgt de opdracht om voor 1 juli een Defensiefonds op te starten dat op termijn gefinancierd kan worden met publieke activa, maar ook met private middelen. Dat moet een instrument worden dat toelaat om strategisch te investeren in hightech, innovatie en industrie. Ik denk dat hier ook echt wel opportuniteiten voor ons land liggen die we op korte termijn kunnen grijpen.

De regering is zich ervan bewust dat de kans reëel is dat de norm van 2 % binnen de NAVO op korte termijn zal worden verhoogd. Daarom zullen we na de NAVO-top in Den Haag in juni bekijken wat het nieuwe traject zal zijn, welke termijnen er aan gebonden zijn en welke gevolgen we daaraan moeten geven.

Ondertussen zal de minister van Defensie voor 1 juli ook met een strategisch plan komen over hoe de bijkomende uitgaven in 2025 precies zullen worden besteed. In grote lijnen zullen de extra investeringen worden gebruikt om vorm te geven aan de Europese defensiepilaar en de capaciteitsdoelstellingen te bereiken die ons door de NAVO worden opgelegd. Het is blijkbaar nog de illusie in veel fracties dat men een soort vrije beschikking heeft. Dat is uiteraard niet waar. Er zijn capabilities die de NAVO ons oplegt en die we zullen moeten realiseren.

Tegelijk met deze internationale inspanningen en verplichtingen zal Defensie ook een rol opnemen in de binnenlandse veiligheid. Dat was ook altijd zo voorzien in het regeerakkoord. Op korte termijn zal zich dat vertalen in de beveiliging van gevoelige nucleaire sites. Gezien dreigingsniveau 3 is dat conform het regeerakkoord ook perfect mogelijk en kunnen we daarmee de politiediensten ontlasten, wat uiteraard ook een bonus is voor onze binnenlandse veiligheid. De bedoeling is dat Defensie daarover tegen 1 mei – dat is dus zeer binnenkort – een protocol met Binnenlandse Zaken zal sluiten om dat praktisch op te nemen.

Le troisième chapitre concerne la sécurité intérieure. Pour garantir les investissements nécessaires en matière de sécurité intérieure, le budget prévu dans l'accord de gouvernement pour le renforcement des services de sécurité et de la politique de retour sera utilisé de manière flexible. Cela signifie que les crédits d'engagement et de liquidation disponibles pourront être transférés entre les exercices budgétaires 2025, 2026, 2027, 2028 et 2029 en fonction des besoins budgétaires concrets par exercice budgétaire sans dépasser l'enveloppe totale cumulée à la fois par service de sécurité et au total. Concrètement, cela permettra de dégager plus de 150 millions d'euros supplémentaires cette année pour renforcer nos services de sécurité et notre politique de retour, notamment aussi pour accélérer les investissements dans la cybersécurité.

Les task forces chargées de lutter contre la surpopulation carcérale poursuivront leurs travaux et élaboreront conformément à l'accord de gouvernement un plan d'action qui sera soumis à l'appropriation du Conseil des ministres d'ici la mi-mai 2025.

L'une des principales priorités sera de renvoyer dans leur pays d'origine les détenus qui n'ont pas le droit de rester sur notre territoire. Le gouvernement a également l'intention de prendre des mesures concrètes à court terme pour utiliser la capacité des prisons à l'étranger.

Pour mettre en œuvre ce plan d'action global, une enveloppe unique, avec un minimum de 55 millions d'euros en 2025, sera libérée en crédits d'engagement et de liquidation. La ministre de la Justice, en concertation avec les ministres responsables des différents groupes de travail, joindra une proposition de répartition de cette enveloppe au plan d'action. La mise en œuvre de ce plan fera l'objet d'un suivi semestriel et d'un rapport au Conseil des ministres.

Het vierde en laatste hoofdstuk gaat over asiel en migratie. Er is een maatregelenpakket inzake asiel en migratie goedgekeurd. Het gaat om ingrepen die de instroom naar ons land zou moeten laten dalen. Asielzoekers die in een ander Europees land bescherming hebben gekregen, zullen geen recht op opvang in dit land meer hebben. Het misbruik van de asielprocedure via minderjarigen wordt aangepakt. Wie na een eerdere afwijzing via zijn kind een nieuwe aanvraag zonder nieuwe elementen indient, zal geen opvang meer krijgen.

De inkomensgrens waaraan een gezinshereniger moet voldoen, zal worden omhooggetrokken en verder stijgen naargelang het aantal betrokken personen. Wie zijn gezin wil laten overkomen, moet dus bewijzen dat hij of zij daarvoor zelf financieel kan instaan. Ook zullen er wachttijden van 1 tot 2 jaar gelden voor gezinshereniging of gezinsvorming, afhankelijk van het verblijfstatuut. Tot slot zorgen we ervoor dat een asielaanvraag geen toegangsticket tot de sociale bijstand is. Wie geen opvang krijgt, zal geen aanspraak op leefloon kunnen maken.

Deze maatregelen zijn getoetst aan de Europese rechtspraak. Volgens ons voldoen ze daaraan. Hopelijk zullen ze de druk op het asielsysteem verlagen, zodat wij kunnen voldoen aan de plichten jegens asielaanvragers die wel voldoen aan de voorwaarden om hier te mogen verblijven en van opvang te kunnen genieten.

Tot zover de belangrijkste punten van het akkoord van 11 april. Het was maar een grabbel uit het geheel. Ik luister graag naar uw opmerkingen. Ik zal alvast zeggen dat precieze, gedetailleerde, concrete vragen een beetje vroeg komen. U moet die ook stellen aan de bevoegde ministers in de commissies. Ik luister uiteraard wel graag naar uw algemene bedenkingen. Ik zal in de mate van het mogelijke repliceren. Ik ben uiteraard zeer benieuwd of u zich iets zal aantrekken van deze laatste woorden. Ik maak mij daarover geen enkele illusie, maar ik dank u voor uw aandacht.

Voorzitter:

Dank u wel voor uw bondige uitleg over het paasakkoord, mijnheer de eerste minister.

Axel Ronse:

Mijnheer de voorzitter, ik zal mijn spreektijd delen met collega De Vreese.

Ik vergelijk de situatie van het land bij de start van de arizonaregering met die van het bijbelse Egypte dat te maken kreeg met tien plagen: hoge schulden, heel veel uitkeringen, korte loopbanen, de kortste van Europa, veel langdurig zieken en dus ongelooflijk veel ziekteverzuim, evenveel als in Duitsland, hoge loonkosten, hoge energiekosten, sterke vergrijzing, die een bom legt onder onze pensioenen, een spilzucht van jewelste, migratie die druk legt, heel veel ondernemers en werknemers die tevergeefs op zoek zijn naar collega's, ongeacht een relatief lage werkzaamheidsgraad, waardoor economische groei gefnuikt wordt, zeker in het zuiden van het land. Dan hebben we nog de ontzettend grote geopolitieke uitdagingen, die forse investeringen vragen in ons veiligheidsapparaat en defensie. Het is dus bijna onmogelijk – we hebben het hierover al een tijdje geleden gehad – om dit land in vijf jaar tijd op orde te krijgen.

We bevinden ons in een immense crisissituatie. Als we het politiek landschap van vandaag bekijken, dan kan men nog moeilijk over rechts en links spreken. Als wij hier de keuze zouden mogen maken tussen een Amerikaans systeem van sociale zekerheid, waarbij alles verzekerd, peperduur en moeilijk toegankelijk is, en ons systeem, dat gebaseerd is op herverdeling, dan denk ik dat iedereen voor ons systeem zou kiezen.

De vraag die vandaag moet worden beantwoord, is hoe we de sociale zekerheid kunnen redden, wat meteen ook een politieke keuze inhoudt. Er zijn dan drie politieke stromingen. Volgens de eerste politieke stroming, vertegenwoordigd door de PS, de PTB, Groen en Ecolo, die van de sociale strijd, moeten we maar de ogen sluiten voor de tien plagen, vooral op zoek gaan naar een Vlaamse liberaal die dat bootje, de Titanic wil leiden en laten doorvaren, en zullen we wel zien – après nous le déluge –, de volgende generaties zullen de schuld wel aflossen.

Ten tweede is er het team kookwekkertje, dat zegt om vooral te applaudisseren voor dat team, en te zien hoe de boel verder verziekt wordt en hoe welvaart en ondernemerschap nog eens vijf jaar lang verder vernietigd wordt, zeker in Vlaanderen.

En dan is er, ten derde, het arizonateam. Dat behoort tot de politieke generatie die wil verbinden en verenigen om de sociale zekerheid te redden, om dit land en wie hier geboren wordt, nog een deftige toekomst te geven, hopelijk een toekomst die beter is dan de onze.

Het regeerakkoord overtrof al mijn verwachtingen, maar het paasakkoord is werkelijk fenomenaal. Het paasakkoord betekent de verrijzenis van onze welvaart. Na 25 jaar nauwelijks deftige hervormingen hebben we nu eindelijk een regering, die doorpakt. Eerlijk gezegd, ik was bang. Toen ik het regeerakkoord verdedigde, vroeg ik mij af hoe we dat allemaal konden waarmaken en of we wel voor de zomer al die maatregelen en hervormingen konden rondkrijgen. Kijk eens aan, hier is een paasakkoord dat onze verwachtingen overtreft.

Het is het arizonateam op zijn best. Met betrekking tot de loonkosten gaan we naar een ongeziene lastenverlaging op de patronale RSZ. Met betrekking tot de uitkeringen, we beperken de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. We flexibiliseren onze arbeidsmarkt. Het plafond voor flexijobs wordt opgetrokken. We breiden ook het toepassingsgebied uit. Met betrekking tot energie, om de energiekosten te verlagen, komen er transmissienettarieven. Met betrekking tot korte loopbanen en vergrijzing wordt een pensioenmalus ingevoerd. We hervormen onze pensioenen grondig. We zorgen ervoor dat mensen in de toekomst ook nog een deftig pensioen krijgen. Met betrekking tot zieken is het pakket maatregelen ongezien. Er komt responsabilisering voor huisartsen, werkgevers en werknemers. Eindelijk wordt er echt werk gemaakt van de re-integratie van langdurig zieken op onze arbeidsmarkt. Eindelijk sluiten we onze ogen daar niet meer voor. Tegelijk is de coalitie in zeer moeilijke tijden, budgettair vreselijke tijden, erin geslaagd om via moeilijke maatregelen toch middelen te vinden om minstens op vlak van defensie ons al te verzekeren van vrede en om op de veiligheidsdepartementen het nodige te doen.

Mijnheer de eerste minister, kortom, onze fractie is ongelooflijk trots op het vele werk dat u en uw regering hebben verricht. Wij zullen met veel aandacht de programmawetten en alle andere wetgevende initiatieven doornemen, bespreken en natuurlijk ook goedkeuren, zodat de sociale zekerheid en de toekomst van dit land verzekerd blijven.

Maaike De Vreese:

Mijnheer de eerste minister, het is niet voor niets dat een aantal toppers binnen onze partij het boek Puinhopen van Vivaldi hebben geschreven. Op die puinhopen moet Arizona nu het moeilijke werk doen.

Als we kijken naar de geopolitieke toestand en naar de interne veiligheid, dan zien we dat we daar voor enorme uitdagingen staan, eerst en vooral inzake Defensie. Wat een prestatie, eindelijk zullen we na zoveel jaar de NAVO-norm van 2 % halen. Bovendien, gelet op de belofte die we net hoorden, zullen we die norm waarschijnlijk ook moeten herzien. Er komt dus een nieuwe, moeilijke oefening aan, collega's, maar één ding is zeker: we staan naast onze bondgenoten en we houden onze broek zelf op.

Dat is ook waar wij als partij en als regering voor staan: investeren in de veiligheidsdepartementen. Net zoals in de Zweedse regering gaan we eindelijk weer van veiligheid en van een strikt asiel- en migratiebeleid een topprioriteit maken. Iedere week spreken we in de commissie voor Binnenlandse Zaken over de grote uitdaging waar we voor staan. Denk maar aan de strijd tegen de georganiseerde drugscriminaliteit. Ik kan eigenlijk al niet meer benoemen hoeveel feiten er zich de voorbije dagen in Brussel hebben voorgedaan. We zullen de budgetten dus flexibel, gericht en efficiënt moeten inzetten op het moment en op de plaats waar ze nodig zijn.

Kijken we dan naar de erfenis die we inzake Justitie hebben gekregen met de overbevolking in de gevangenissen. Ik zie de collega's Van Tigchelt en Van Quickenborne zitten, maar ik zou eigenlijk stilletjes vol schaamte thuisblijven, want de erfenis die we daar krijgen, is dramatisch. Dat horen we ook van de mensen die daar werken. Ook in Brugge is er een overbevolkte gevangenis. De werkomstandigheden daar voor het personeel zijn niet houdbaar. Dat is de erfenis van onze twee collega's.

Nu zullen we terecht maatregelen nemen tegen de overbevolking van de gevangenissen, bijvoorbeeld door in te zetten op de repatriëring van mensen in illegaal verblijf, van criminelen die in onze gevangenis zitten. Dat is ook wat ik hoor van de mensen op de straat. Zij vragen om dat prioritair aan te pakken.

Bovendien, mijnheer de eerste minister, moet u ook eens bekijken waar er nog marges zijn, want we focussen in dit paasakkoord voornamelijk op de mensen die hun straf uitgezeten hebben, maar er is ook een mogelijkheid om de straf uit te zitten in het land van herkomst. Daarom zou ik u willen vragen om te bekijken welke marges er daar nog zijn, bijvoorbeeld voor onderdanen van de Europese Unie en onderdanen van visumvrije landen, waarmee we toch hele goede terugnameakkoorden hebben. Misschien kunnen we daarmee nog goede overeenkomsten sluiten.

U spreekt ook over de gevangeniscapaciteit in het buitenland. Dat is een piste die we in het verleden ook hebben bekeken. Zijn die pistes al onderzocht? Kunt u daar al een tipje van de sluier oplichten?

Interne veiligheid heeft niet alleen betrekking op politionele veiligheid, maar ook op strategische autonomie, weerbaarheid, energie, mobiliteit. Zijn er ook op dat vlak plannen?

Dan kom ik bij asiel en migratie. Het is ongelooflijk. Twee maanden na de eedaflegging komen we al met crisismaatregelen om de instroom werkelijk in te perken. De prognose is dat we dit jaar naar 50.000 asielzoekers gaan. Dat betekent dat we daadwerkelijk zullen moeten optreden. Communicatie is daarbij zeer belangrijk, mijnheer de premier. Dit nieuws gaat in de diaspora als een lopend vuurtje rond. Het is belangrijk dat we maatregelen nemen die we werkelijk kunnen uitvoeren en die ook de rechterlijke toets doorstaan. Ook dat zou in de diaspora als een lopend vuurtje rondgaan. Dit zijn dus geen losse flodders. Daarop zetten we met Arizona in: een realistisch, streng, zeer streng migratiebeleid.

Ik wil ook een dikke pluim geven aan de cabinetards achter de schermen, die hier heel hard voor gewerkt hebben, en natuurlijk aan de hele arizonaregering.

Barbara Pas:

Mijnheer de eerste minister, voor een regering die er haar prioriteit van maakt om de cijfers op orde te hebben, vind ik het wel bijzonder opmerkelijk dat we nog geen enkel budgettair kader hebben gezien, op dat ene A4'tje bij uw regeringsverklaring na, die ene begrotingstabel, waar het Vlaams Belang trouwens nog fouten uit heeft gehaald.

We hebben nadien de beleidsverklaringen per minister gehad. Zij waren reglementair verplicht om daar een budgettair kader bij te geven. Geen van hen heeft dat gedaan. Toen kregen we te horen: u zult de beleidsnota's bij de begroting krijgen. Uiteraard is dat niet hetzelfde. Beleidsnota's bij de begroting gaan over één jaar. Bij de beleidsverklaringen zou dat budgettair kader de hele legislatuur moeten omvatten. Maar goed, wij keken dus reikhalzend uit naar die beleidsnota's.

Ik weet niet of u het weet, maar de deadline voor al die beleidsnota's is reeds verstreken, want die verviel op 11 april. Ik weet dat u niet graag detailvragen krijgt, maar ik zal u meteen het antwoord geven op de vraag hoeveel beleidsnota's vandaag al ter beschikking zijn voor de Kamerleden. Het zijn er welgeteld drie: Administratieve Vereenvoudiging, Begroting en Mobiliteit. Voor een premier die orde op zaken ging stellen, ook budgettair, maar bij wie het budgettair kader al maanden uit blijft, kunnen we niet anders dan vaststellen dat het een financieel rookgordijn is. Collega Ronse mag dan wel bijzonder lyrisch zijn over wat hij een fenomenaal paasakkoord noemt, maar het is niet gefinancierd, want de financiering is een rookgordijn.

Inzake de defensie-uitgaven zegt u dat eindelijk de 2 %-norm van het bbp behaald zal worden. Daar pleiten wij al heel lang voor. Het is wel heel kort door de bocht om de terechtwijzing voor die puinhoop alleen naar de vivaldiregering te richten, zoals collega De Vreese doet, want er wordt al veel langer bespaard op Defensie. Het historisch dieptepunt was 0,9 % van het bbp onder de Zweedse regering, onder toenmalig N-VA-minister Steven Vandeput. Het is dus goed dat die uitgaven eindelijk naar die 2%-norm gaan, maar op welke manier haalt u dat? Niet door een structurele financiering, want u houdt 2 miljard buiten de begroting, met andere woorden: schulden maken, doorschuiven naar de volgende Vlaamse generatie. Dat is exact waarvan uw minister van Begroting enkele weken geleden nog zei dat hij uitgerekend dat niet wilde doen.

Ik permitteer het me om nog een detailvraag te stellen, al is het misschien geen vraag naar een detail. Ik wil namelijk graag weten of het klopt dat u camouflagetechnieken toepast, mijnheer de eerste minister. In de pers lees ik namelijk dat heel wat normale uitgaven nu plots in een militair jasje worden gestoken om toch maar aan die 2 % te geraken. Voorbeelden zijn uitgaven voor de Veiligheid van de Staat, voor het Europees Ruimtevaartagentschap, voor onze beveiligde datanetwerken en voor normale infrastructuurwerken aan bruggen. Dat zouden nu plots allemaal defensie-uitgaven zijn. De pers lees ik altijd met voorbehoud, vandaar dat ik u vraag of dat überhaupt klopt.

Mijnheer de eerste minister, uw paasakkoord is alleszins geen verrijzenis van politieke moed. U hebt niet de politieke moed gehad om voor een structurele financiering en structurele hervormingen te kiezen, maar dat wisten we al. Daarvoor hebt u institutionele hervormingen nodig, maar die weigert u door te voeren.

Over de eigenlijke pensioenhervorming hebt u niet gesproken. Blijkbaar is die pas voor het najaar. Omtrent de maatregelen inzake de pensioenhervorming die al voor de zomer goedgekeurd zouden moeten worden, konden we vandaag plots lezen dat uw coalitiepartner Vooruit nu eerst nog bijkomende eisen stelt vooraleer die te steunen.

Los van het feit dat wij van de pensioenmaatregelen ook nog geen budgettair kader kennen, dat het Federaal Planbureau alle plannen nog helemaal moet doorrekenen en dat u zich volledig stoelt op hypotheses, had ik graag – dit is geen detailvraag – uw reactie gekregen op het feit dat coalitiepartners tachtig dagen na het sluiten van het regeerakkoord plots nog bijkomende eisen vaststellen.

U hebt het kort over asiel gehad. Daarover kan ik ook heel kort zijn. U hebt enkele maatregelen genoemd om de instroom te beperken. U had er veel meer moeten noemen indien u werkelijk de instroom deftig zou willen tegenhouden. U hebt bovendien vooral geen enkele maatregel genoemd die de uitstroom zal opkrikken, mijnheer de eerste minister. Geen woonstbetredingen, geen heropening van terugkeercentra voor gezinnen en geen druk op derdelanden om hun illegale en criminele onderdanen terug te nemen. Dat is nochtans exact wat wij nodig hebben voor Justitie en de overbevolkte gevangenissen. Dat ontbreekt echter volledig.

Het enige dat met het paasakkoord lijkt te zijn verrezen, is Vivaldi, Verhofstadt en De Croo. U gebruikt extra leningen, lucky shots en eenmalige inkomsten als begrotingstrucs. U schuift de problemen door. Ondertussen stijgt de staatsschuld nog en beweert u dat de regering dat zal oplossen tegen 2029. Tegen dat jaar zou er een structurele financiering komen. Ik weet niet wie u daarmee in het ootje meent te nemen. Door alle daadkrachtige maatregelen uit te stellen, alsof het vijgen na Pasen zijn, maakt u zich allerminst geloofwaardig.

Voorzitter:

Neemt nog iemand het woord namens het Vlaams Belang?

Annick Ponthier:

Mijnheer de premier, ik zal mij beperken tot het segment Defensie. Zoals reeds gezegd, is deze regering aangetreden met de doelstelling om orde op zaken te stellen. Als parlementsleden beschikken wij op dit moment over geen enkel budgettair kader, ook niet voor het segment Defensie.

U weet dat het Vlaams Belang al jaren pleit voor het optrekken van het Defensiebudget tot de 2 %-norm. We zijn uiteraard blij dat die norm in dit paasakkoord vervat zit. Wat echter de financiering daarvan betreft, hebt u een aantal cijfers opgesomd, maar die gaan voornamelijk over de financiering voor dit jaar. Wat betreft de structurele inspanningen voor Defensie, daar blijft u luchtkastelen bouwen en blijven wij op onze honger met betrekking tot een deftige financiering.

Mevrouw De Vreese vindt die 2 % een ongelooflijke prestatie. Ik wil haar vragen hoe lang die euforie zal aanhouden. Ik denk dat dat maar tot juni zal zijn, tot de NAVO-top in Den Haag. Dan zullen wij onze broek al niet meer zelf kunnen ophouden, dan zal die 2 %-norm meteen achterhaald zijn en zullen onze capaciteitsdoelstellingen door de NAVO hoger worden gelegd.

Mijnheer de premier, ik wil u dus vragen hoe u die structurele inspanningen op het vlak van Defensie in de toekomst zult behalen en onderbouwen. U rekent ook op de deelstaatregeringen. Uw coalitiepartner, de MR, heeft zich altijd sterk gemaakt dat deze regering geen nieuwe belastingen zou heffen. Nochtans zien we dat u zou rekenen op de inspanningen van de deelstaten, meer bepaald van de Vlaamse regering, inzake de kilometerheffing. Als dat klopt, dan moet u het met mij eens zijn dat opnieuw de Vlaming het gelag zal moeten betalen. Ook op dat vlak vraag ik u dus om duidelijkheid te verschaffen.

Ik zal het hierbij houden en het woord laten aan mijn collega, mevrouw Van Belleghem.

Francesca Van Belleghem:

Mijnheer de premier, vorig jaar telden we 50.000 gezinsmigranten, 40.000 asielmigranten en regularisatie van bijna 5.000 illegalen. 80 % van de Vlamingen is het ermee eens dat u de toestroom van die mensen moet stoppen.

Hoe doe u dat? Eerst neemt u een pakket van snelle maatregelen, nu dus. Ondertussen werkt u verder aan een langetermijnoplossing. Voor de snelle crisismaatregelen hebt u twee opties. Optie een is een bazooka van makkelijke maatregelen. Ik heb er een boek over geschreven met 106 mogelijke voorstellen, gebaseerd op wat Zweden al twee jaar doet en wat werkt. Voor het eerst zullen er in Zweden immers meer mensen vertrekken uit Zweden dan er immigreren naar Zweden.

Uw tweede optie, een nieuwe mogelijkheid en mijn favoriet, is aankloppen bij de EU, bij uw vriendin Ursula von der Leyen. U kunt haar zeggen, verwijzend naar artikel 72 van het Werkingsverdrag van de EU dat stelt dat als de openbare orde en de nationale veiligheid in gevaar zijn, men EU-regels buitenspel kan zetten, dat we nu een asiel- en gezinsherenigingsstop nodig hebben, aangezien onze openbare orde en de nationale veiligheid door de massa-immigratie in gevaar zijn. Dan bent u in de EU de voortrekker om massa-immigratie te stoppen. We zien nu echter dat het paasakkoord helemaal geen maatregelen in die zin bevat.

Premier, zult u dus tot bezinning komen en nog zo'n maatregel invoeren?

Voorzitter:

U bleef mooi binnen de tijd.

Le groupe MR dispose de 10 minutes.

Catherine Delcourt:

Monsieur le premier ministre, le groupe MR se réjouit de cet accord historique que l'Arizona a conclu très récemment. Nous aurons évidemment aussi quelques questions. Nous sommes conscients que certains de vos ministres devront répondre, mais nous voudrions avoir votre position sur toute une série d'aspects que nous allons relever ici.

Nous nous félicitons de l'accord capital qui fait aboutir, sous notre impulsion, une mesure phare et essentielle pour ce gouvernement. Il s'agit de la limitation du chômage dans le temps. Cette mesure clé permettra de porter l'économie belge, ses travailleurs, ses entreprises et son modèle social.

Cette décision n'a pas été prise à la légère. Elle marque un tournant décisif dans notre politique sociale et économique. Elle est le fruit d'une volonté commune de renforcer notre économie tout en protégeant notre modèle social. Cette réforme vise à encourager le retour à l'emploi et à responsabiliser les acteurs impliqués dans la réintégration des chômeurs de longue durée.

Le gouvernement a adopté des mesures concrètes pour soutenir nos entreprises, avec un investissement de près de 1 milliard d'euros à l'horizon 2029. L'objectif, que le MR partage résolument, est de stimuler l'embauche et de renforcer la compétitivité de nos entreprises.

Sur le plan fiscal, le gouvernement prend des mesures ciblées pour soutenir l'investissement, encourager le travail et accompagner la transition écologique. Les indépendants, moteurs de notre économie, bénéficieront d'un crédit d'impôt renforcé lorsqu'ils investissent dans leurs fonds propres. Il s'agit d'une mesure concrète pour renforcer leur résilience.

En matière de logement, le taux de la TVA est ramené à 6 % pour les projets de démolition-reconstruction destinés à devenir des habitations principales, ce qui favorise l'accès à un logement durable et performant sur le plan énergétique.

Le gouvernement oriente aussi sa fiscalité vers une mobilité plus propre. La déductibilité fiscale des voitures hybrides les plus écologiques est prolongée jusqu'en 2027. Cela permettra un renouvellement progressif du parc automobile.

En outre, le plafond de revenus dans le cadre des flexi-jobs est augmenté et désormais fixé à 18 000 euros par an. Enfin, le relèvement du plafond des revenus autorisés pour rester fiscalement à charge permettra aux étudiants de travailler davantage sans que leurs parents perdent leurs avantages fiscaux.

Ce changement s'inscrit dans la volonté de favoriser le travail étudiant tout en tenant compte des réalités économiques.

La sécurité est une priorité absolue de l'Arizona comme elle l'est pour le MR. Là encore, l'accord de Pâques prévoit des mesures importantes comme la sécurisation des sites nucléaires par des militaires, ce qui libère de la capacité opérationnelle, à savoir 350 policiers qui pourront se recentrer sur leurs tâches essentielles.

L'enveloppe supplémentaire de 1,2 milliard pour l'ensemble des départements de sécurité prévue en marge de l'accord prévoit une enveloppe d'un milliard supplémentaire. Elle est maintenant annoncée sur l'ensemble de la législature. Ce serait évidemment intéressant de déterminer les postes qui seront visés à court et moyen terme par ces budgets conséquents.

Je veux également souligner l'engagement de concrétiser prioritairement certaines mesures primordiales pour le MR en termes de lutte contre l'impunité et le renforcement de la sécurité, notamment l'élargissement de la sanction de déchéance de nationalité ou l'alourdissement des peines liées au trafic de drogue et d'armes, au blanchiment d'argent et à la criminalité organisée, en particulier lorsqu'elle implique des mineurs.

S'agissant du dossier de la surpopulation carcérale, la ministre Verlinden a obtenu un budget de 150 millions d'euros, qui seront notamment investis dans des unités modulaires.

En matière migratoire, la politique sera renforcée afin de sortir la Belgique du rôle de maillon faible de l'Europe. En effet, l'accord de Pâques prévoit un durcissement des conditions de regroupement familial et un recentrage de l'aide sur l'essentiel, dans le but de réduire la pression constante de l'accueil.

Personne ne l'ignore, les dépenses de la défense atteindront les 2 % du PIB. Ce renforcement structurel est fondamental pour assurer notre souveraineté et contribuer à la sécurité collective au sein de l'OTAN. Nous devons confirmer la fiabilité de la Belgique comme partenaire de sécurité sur la scène internationale.

En ce qui concerne les finances, monsieur le premier, nous saluons pleinement l'ambition de cette loi-programme, des mesures fortes qu'elle porte, notamment en matière fiscale. Nous relevons plusieurs avancées en faveur de la transition. La baisse du taux de la TVA à 6 % est un point majeur. Nous souhaiterions savoir si des mesures transitoires sont prévues, tant pour la hausse de la TVA sur les chaudières que pour la baisse à 6 % pour les projets de démolition-reconstruction, afin de sécuriser les contrats et les devis déjà établis avant le 1 er juillet 2025. Pouvons-nous nous attendre à une circulaire ou à un arrêté d'exécution qui précise la date déterminante pour l'application du taux?

Par ailleurs, nous souhaiterions connaître la clé de répartition du 1,2 milliard alloué aux services de sécurité. Quel pourcentage ira-t-il à la Justice et surtout à quels postes? Mme Verlinden annonce notamment l'achat de modules cellulaires. Pouvez-vous nous en dire plus quant à la concrétisation de ces mesures? Comment les montants seront-ils répartis ?

Ces derniers jours, nous avons entendu le mécontentement de la magistrature debout, qui exprime des revendications par rapport à la pénurie de personnel et à ce que les magistrats considèrent comme des atteintes à leur carrière et à leurs pensions. Des dispositions sont-elles envisagées à court terme pour redorer cette fonction qui est essentielle dans un État de droit et éviter que le magistrat devienne le prochain métier en pénurie?

Concernant le retour au travail des personnes malades de longue durée, nous aurions souhaité connaître le regard que vous portez sur les contrôles des certificats médicaux. Sont-ils suffisants à vos yeux? Dès le 1 er juillet, il est prévu de passer aux certificats électroniques. Des moyens supplémentaires seront-ils prévus pour renforcer ces contrôles?

Concernant l'emploi, il y aura une limitation du chômage à deux ans avec une progressivité. On passe dans un système assurantiel. Si nous pouvons vraiment applaudir cette mesure, une question subsiste sur l'exception pour les travailleurs des arts. Le statut des artistes est particulier. Votre gouvernement a choisi de le maintenir en l'état pour l'instant tout en luttant contre les abus. Pouvez-vous dire comment vous comptez lutter contre ces abus?

En ce qui concerne la fiscalité, une augmentation du plafond des flexi-jobs aura lieu. Celui-ci passera à 18 000 euros. Nous applaudissons encore une fois cette mesure, mais allez-vous étendre les flexi-jobs à l'ensemble des secteurs dès maintenant ou dans un second temps?

Enfin, votre accord de Pâques comprend une avancée majeure pour la pension des indépendants, que mon parti soutient résolument. A partir du 1 e juillet 2025, les indépendants qui poursuivent leurs activités après l'âge légal de la pension auront la possibilité de se constituer des droits supplémentaires à la pension.

Ceux qui préfèrent rester soumis au régime actuel à cotisation réduite conserveront cette option sans ouverture de nouveaux droits. Dès lors, les indépendants qui souhaitent continuer à travailler plus tard continueront à se constituer des droits. Avez-vous déjà une idée du nombre d'indépendants qui pourraient bénéficier de ce système?

Voorzitter:

Je donne la parole aux membres du groupe PS qui dispose de 10 minutes.

Pierre-Yves Dermagne:

Monsieur le président, je partagerai mon temps de parole avec M. Courard, Mme Désir et Mme Meunier, de sorte que j'essaierai d'être bref.

Monsieur le premier ministre, chers collègues, vous ne serez pas étonnés que je ne partage pas l'euphorie qui est celle de votre premier apôtre. Un accord historique, comme cela a été souligné à maintes reprises. Alors oui, il est historique. Je pense effectivement que cet accord de Pâques, qui n'est jamais que la transposition d'une partie de votre accord de gouvernement, est historique, puisque jamais dans l'histoire de notre pays, un effort n'a été consenti par une si grande partie de la population. En effet, 95 % de l'effort vont être supportés par la classe moyenne. C'était déjà ce qu'on pouvait déduire de votre accord de gouvernement, et c'est confirmé aujourd'hui avec ce prétendu accord de Pâques.

Vous allez précariser la classe moyenne avec – même si vous n'osez pas le dire – une augmentation des impôts, avec une augmentation de la fiscalité pour cette classe moyenne, notamment par la suppression de toute une série d'avantages. Je pense à la réduction de la déductibilité pour les dons aux associations, je pense à la réduction de la déductibilité pour les pensions alimentaires, la hausse de la TVA sur les chaudières à mazout ou au gaz, et je pourrais en citer toute une série d'autres.

Un affaiblissement de la classe moyenne, qui va devoir payer les efforts que vous lui imposez alors que les 5 % les plus riches de la population sont, quant à eux, majoritairement épargnés. Un affaiblissement de la classe moyenne, un affaiblissement des travailleurs et des travailleuses, un affaiblissement des pensionnés, ainsi qu'un affaiblissement des malades de longue durée, alors que vous immunisez à nouveau les plus grosses fortunes de ce pays, les multinationales ou encore le secteur bancaire, dont on sait qu'il se porte particulièrement bien chez nous après des années de bénéfices records.

Vous donnez les premiers coups de griffe au mécanisme d'indexation automatique des salaires et des allocations. Vous définancez le secteur des soins de santé, alors que des partis de votre majorité avaient sanctuarisé ce secteur en assurant le respect de cette norme de croissance des soins de santé et en prenant même l'engagement d'aller au-delà. Vous irez en-deçà, et vous économiserez donc sur le dos des soignants et des patients.

Vous supprimez les prépensions, malgré la situation économique actuelle et le choc vécu par toute une série de travailleuses et de travailleurs comme ceux de Cora ou d'Audi Forest. Vous augmentez la TVA sur l'installation des chaudières à gaz et à mazout. Et vous allez aussi, par toute une série de mesures, renforcer les inégalités qui frappent encore aujourd'hui de manière scandaleuse les femmes dans notre société, notamment avec la suppression de la pension de survie.

C'est un accord historique, aussi, car il y a quelque chose qu'on ne trouve pas dans cet accord de Pâques. Je pensais pourtant très sincèrement que nos camarades de Vooruit allaient exiger que cela figure dans cet accord. Il s'agit de la taxation des plus-values. Elle a déjà fait couler beaucoup d'encre et on a perçu que les approches étaient très différentes selon les partis de votre majorité. Elle ne figure pas dans cet accord de Pâques. Pour nous, ce n'est pas totalement une surprise, puisque vous faites peser 95 % de l'effort sur la classe moyenne et vous épargnez les épaules les plus larges.

On nous avait promis un gouvernement d'ingénieurs et plus de poètes. Constatons ici que nous sommes dans un flou artistique total. Un flou artistique sur la trajectoire budgétaire. Nous ne savons toujours pas quelle est la trajectoire budgétaire de ce gouvernement. Nous avions compris, avec M. Ronse, que la fin de la législature ne constituerait pas le bout du chemin s'agissant de l'effort que vous allez imposer à 95 % de la population, mais bien la deuxième ou la troisième législature.

Vous utilisez le contexte géopolitique international pour repousser systématiquement l'engagement et la crédibilité budgétaire de votre gouvernement. Du flou artistique pour un gouvernement impressionniste! Du flou au niveau du financement de la Défense, de la pérennisation de ces éléments et sur toute une série de mesures. Un gouvernement à côté de la plaque, dont les mesures en matière d'économie et de compétitivité tirent à côté et dont la réduction linéaire des cotisations sociales laisse les fédérations patronales relativement circonspectes.

Ces mesures ont en outre prouvé leur inutilité par le passé. Je vous renvoie vers l'analyse de la Cour des comptes sur la mesure "zéro cotisation" ou sur les études universitaires.

Au final, l'accord jette à nouveau à la poubelle les engagements de campagne et les promesses des partis de l'Arizona. Il n'y a toujours rien sur l'augmentation de 500 euros nets pour les travailleurs, qu'ils soient salariés, indépendants ou fonctionnaires. Il n'y a pas de trace de cette norme de croissance XXL dans les soins de santé. Que du contraire, des économies à fournir dans le secteur!

Monsieur le premier ministre, cet accord est historique dans les déséquilibres qu'il porte et qui ne sont que la transcription de votre accord de gouvernement. Cet accord laisse toute une série de personnes et d'acteurs dans le flou artistique.

Monsieur le premier ministre, je vous donne rendez-vous dans quelques semaines lorsque nous aurons les tableaux budgétaires et les notes de politiques générales de l'ensemble des membres du gouvernement.

Philippe Courard:

Monsieur le premier ministre, j'aborderai rapidement la Défense. Vous avez-vous-même indiqué "qu'il faut aller chercher le financement". C'est fort inquiétant. On peut vous rejoindre sur cette norme de 2 % mais pour quoi faire, avec quel argent? Au sein de votre majorité, il subsiste un désaccord total quant aux secteurs où trouver l'argent pour mener à bien ces 2 %. Où comptez-vous trouver cet argent?

Pourquoi ne pas vous inspirer du ministre espagnol S á nchez qui a dit qu'il ne toucherait pas aux impôts ni aux dépenses sociales et qu'il n'augmenterait pas le déficit public. Quand j'entends M. Francken dire qu'il veut acheter de F-35, je pense que ce sont plutôt des mirages dont il parle!

Caroline Désir:

Monsieur le premier ministre, j'interviens sur un point spécifique de votre accord de Pâques, le report d'un ou deux mois de l'indexation des prestations sociales et des traitements des fonctionnaires. Au total, vous annonciez dans le budget présenté au Parlement en février dernier 956 millions d'efforts sur l'ensemble de la législature. Pourriez-vous nous dire de quelles prestations sociales il s'agit précisément?

Contrairement à ce qui avait été soutenu par plusieurs partis de la majorité, vous vous attaquez bien au principe même de l'indexation automatique. On le voit par exemple au travers de la limitation de l'indexation des plus hautes pensions publiques. Vous vous attaquez directement à différents secteurs, en menaçant leur attractivité et la spécificité de certaines professions, notamment les magistrats, professeurs d'université et chercheurs.

Pour ce qui est des allocations, cela ne vous suffit pas de les limiter dans le temps, vous allez en plus faire perdre des revenus aux plus fragiles en reportant l'indexation.

Monsieur le premier ministre, avez-vous calculé l'impact de cette mesure sur les allocations et traitements des fonctionnaires? Avez-vous estimé la perte de recettes que le report de l'index pourrait engendrer en matière de cotisations sociales et de précompte professionnel?

Marie Meunier:

Monsieur le premier ministre, je ne reviendrai pas sur le ton de vainqueur de votre gouvernement pour annoncer l'exclusion de 100 000 personnes du chômage en janvier mais plutôt sur votre silence quant à la manière dont vous allez réellement accompagner ces personnes à trouver un emploi. Comment allez-vous aider les CPAS à accueillir ces personnes dans huit mois? Concrètement, comment pourront-ils matériellement recevoir et aider ces personnes? Où est la compensation que vous promettiez? Savez-vous qu'il n'y a aujourd'hui déjà pas assez d'assistants sociaux pour faire face au travail et savez-vous qu'il s'agit d'un métier en pénurie? Quelles mesures concrètes prendrez-vous pour aider ces institutions qui sont fondamentales?

Raoul Hedebouw:

Mijnheer de premier, u hebt jarenlang in alle politieke debatten verklaard dat er geen alternatief was, dat er geen geld meer was en dat de begroting in orde moest zijn. Besparingen waren geen politieke keuze, maar het was gewoon een objectief gegeven dat budgettaire maatregelen van de Europese Commissie op alle sociale uitgaven in ons land moeten worden toegepast. U hebt uw hele verkiezingscampagne gevoerd met de verklaring: "There is no alternative." Nu vindt u in vijf minuten 4 miljard euro voor defensie. Het was dus toch wel een politieke keuze. U verklaarde dat er geen geld was voor de gepensioneerden, de langdurig zieken, de openbare diensten, maar eigenlijk was er wel geld. De arizonaregering heeft vier miljard euro in vijf minuten gevonden. Het was dus wel politiek, mijnheer de premier.

Ik ga er op politiek vlak natuurlijk niet mee akkoord dat u geld haalt bij de gepensioneerden om miljarden te investeren in defensie. Dat is de keuze van de arizonaregering. Vandaag moeten gepensioneerden in België al rondkomen met een klein pensioentje. Ze kunnen nu al hun rusthuis niet betalen. In vergelijking met Duitsland, Nederland en Frankrijk zijn de Belgische pensioenen al heel laag.

De arizonaregering beslist nu om de indexering van de pensioenen drie maanden uit te stellen. HOGent en het ACV berekenden dat de gepensioneerden 68 euro minder pensioen krijgen. Het is logisch dat de N-VA met dat plan komt, want het is een koude, asociale partij, maar hoe durven de collega's van Vooruit de gepensioneerden zo aanvallen! Het is gemakkelijk om op de sociale media de boodschap te verspreiden dat Vooruit de index redt. Voor de gepensioneerden wordt de indexering echter drie maanden uitgesteld. Voor de ambtenaren geldt hetzelfde, de indexering wordt drie maanden uitgesteld. Is dat linkse politiek? Kom aan!

Collega's van Vooruit, hoe kunt u meegaan met zo'n verhaal in dat paasakkoord? Hoe durft u! In dat akkoord gaat het over de pensioenen, beste collega's. Hoe zit het nu met de maluspensioenen? Er zal een malus worden ingevoerd die oploopt tot 5 % minder pensioen per jaar dat men vroeger stopt met werken. Wat is er nu beslist, mijnheer de eerste minister? U legt tegenstrijdige verklaringen af in interviews. Worden ziekteperiodes nu meegerekend? Wordt technische werkloosheid meegerekend voor de malus? Geef daarop eens een duidelijk antwoord, mijnheer de eerste minister.

Er is eindelijk een blokkering in de regering. Een van uw regeringspartners, Vooruit, blokkeert de pensioenhervorming als men niet aan de privileges van de politici raakt. Dat gebeurt nu eindelijk, het was tijd. Dat klaagt de PVDA al maanden aan. Vindt u het logisch, collega’s, dat het pensioen van parlementsleden berekend wordt op hun laatste jaarloon? Voor de ambtenaren is het 45 jaar, geen probleem, maar voor de politici – open bar – op het laatste jaar. De afscheidspremie wordt gewoon meegerekend in de pensioenberekening: geen probleem, politici, open bar . Bepaalde collega's kunnen hier nog op hun 62e vertrekken: geen probleem, open bar .

Eindelijk, eindelijk worden die privileges een probleem. Nu wil ik dus weten, mijnheer de minister, hebt u nog een akkoord rond de pensioenmalus of niet? Hebt u nog een akkoord rond de pensioenen? Vanmiddag vergadert het Bureau, en ik hoop dat Vooruit woord houdt.

Blokkering van de matiging op pensioenen, dat gaan we van heel dichtbij volgen, mijnheer de premier, van heel dichtbij. De PVDA vindt het namelijk niet juist dat er vandaag miljarden voor de wapenindustrie gezocht worden bij de pensioenen, bij de langdurig zieken, bij de werklozen, bij al die mensen in onze samenleving die het nodig hebben. Daar gaat het over in dit paasakkoord.

Parce que la question, monsieur le premier ministre, c'est cela! C'est cela, la question! Qu'allez-vous faire avec ces milliards? J'entends ici, aujourd'hui, que dans les plans, c'est décidé: nous allons acheter du F-35 américain.

Pendant des semaines, nous avons entendu que l'Europe devait être autonome. L’Europe devait tracer son propre chemin indépendant des intérêts américains. Et puis, que décide-t-on aujourd'hui? On va prendre des milliards pour investir dans le F-35. Un avion dont les Américains peuvent décider du jour au lendemain qu'il ne décollera plus. Il suffit que l’update informatique ne soit plus transmis à la Défense belge pour que tous ces avions restent sur le tarmac. Mais nous voulons notre indépendance.

C'est cela, chers collègues, la vision stratégique de l'Union européenne! C'est cela, aujourd'hui, ce qu'on nous avait promis. Allez, arrêtez un petit peu de rigoler, s'il vous plaît!

Au niveau du chômage, monsieur le premier ministre, ah, on est fiers! On va exclure 100 000 travailleurs sans emploi. Quelle fierté! Que vont-ils devenir, ces gens-là? Un tiers dans la nature, un tiers au CPAS. Qu'aura-t-on résolu ainsi? Rien!

Les CPAS, vous le savez très bien, ne sont pas mieux outillés que le Forem et l’ONEM aujourd'hui pour remettre les gens au travail. Que du contraire! Ce n'est pas leur job, normalement. Donc, on ne va pas réactiver les gens. La seule volonté ici, monsieur le premier ministre, c'est d'exclure des gens, pour des raisons budgétaires. C'est pousser les gens dans la misère. Cela ne va rien résoudre.

Vous le savez en plus: les gens qui sont dans la misère pensent à une seule chose: survivre, pas à chercher un boulot. Les études internationales le montrent. Quand on survit, on n'a plus d'énergie pour encore aller chercher un boulot en dehors.

Ma dernière question porte sur le niveau budgétaire. Je ne comprends pas, monsieur le premier ministre.

U zegt, mijnheer de eerste minister, dat er geen geld is voor de pensioenen. Dat ze niet meer betaalbaar zijn. Onze sociale zekerheid zou het niet meer zien zitten… En wat beslist u een week geleden? Om 1 miljard euro minder in de pensioenkas te storten, 1 miljard minder sociale bijdragen… Waar hebben jullie het besef gehad dat 1 miljard euro minder in de sociale zekerheid de pensioenproblematiek zal oplossen?

Ça ne tient pas la route, mathématiquement.

Jarenlang gaat u 16 miljard euro uit de sociale zekerheid halen, met heel veel kortingen enzovoort, en dan zegt u dat er geen geld meer is om de pensioenen te betalen. Als er niet genoeg geld is, zou ik behouden wat er nu naar de sociale zekerheid gaat.

Monsieur le premier ministre, vous l'aurez compris: en ce qui concerne votre accord de gouvernement de Pâques, je ne rejoins pas du tout l'enthousiasme de votre groupe. La chasse contre la fraude fiscale est une cinquième DLU. Pour les auditeurs qui nous écoutent aujourd'hui, une DLU est une déclaration libératoire unique. Cela permet aux fraudeurs de dire après quelques années: "J'ai fraudé, mais je vais trouver le fisc pour voir s'il y a moyen d'un peu régulariser le bazar". Et Didier Reynders, un homme doté d'une grande éthique en politique, qui aime jouer au Lotto, – mais chacun ses hobbies, on ne va pas juger ici les hobbies de chacun –, avait dit, il y a quelques années: "On va faire une déclaration libératoire unique". Unique, cela signifiait qu'elle aurait lieu une seule fois. Chers collègues, cette déclaration libératoire unique a déjà eu lieu cinq fois.

En fait, elle est permanente! En Belgique, c'est open bar! Quand vous êtes un petit indépendant, vous avez droit à un contrôle fiscal et à un contrôle TVA. Clac, on vous coince. Mais quand vous êtes un grand fraudeur et que vous avez des milliards, pas de problème! Installez-vous, prenez un petit café au SPF Finances, on va discuter tranquillement de la manière dont on peut régulariser cela. Il n'y a pas de problème, détendez-vous, monsieur, la Belgique est un pays qui va régulariser tout cela sans problème! C'est cela, le deux poids, deux mesures, d'un point de vue fiscal, dans ce pays. Les gros poissons sont tranquilles, les déclarations sont libératoires à répétition, mais on va contrôler le petit indépendant sur sa TVA. Et quoi, chers collègues, qu'est-ce que cela signifie au MR? Le MR aide-t-il les petits avec de telle mesures?

Voici mon dernier point sur cet accord de Pâques. Le MR, pendant toute la campagne électorale, a promis 500 euros de différence de pouvoir d'achat. Il n'y a rien dans cet accord, monsieur Georges-Louis Bouchez! Vous avez menti. Vous êtes un minteu comme on dit chez nous. Vous avez menti. Qu'avez-vous dit? Que vous alliez diminuer les allocations de chômage. Cela, oui, vous l'avez dit! Il y aura 500 euros de différence. On va pousser les chômeurs dans la misère. Mais les travailleurs qui ont un emploi? Niks ! C'est cela, la politique belge, c'est cela le mensonge! Tout cela, chers collègues, avec des ministres dont le salaire de 11 000 euros par mois leur permet de vivre tranquilles. La vie, elle est peinarde! Mais chez les malades de longue durée, clac, on prend!

En dan mijn laatste punt, beste collega’s, over de langdurig zieken. Hoe durven jullie? Hoe durven jullie afkomen met die kliklijn voor dokters door werkgevers? Cd&v, hoe hebben jullie daar mee kunnen instemmen? Vooruit, hoe hebben jullie daarmee kunnen instemmen? Dokters die vinden dat hun patiënten om medische redenen niet terug aan het werk mogen, kunnen via een kliklijn aangeduid worden door werkgevers als ze vinden dat bepaalde dokters hun job niet goed doen. U gaat druk leggen op dokters en mutualiteiten om mensen gedwongen terug aan het werk te zetten. Is dat een linkse, sociale politiek? Ik had van mijnheer Vandenbroucke toch iets anders verwacht.

Mijnheer de eerste minister, ik heb heel concrete vragen gesteld rond uw akkoord. Ik stel voor dat jullie op dat paasakkoord terugkomen. Het heeft niks, helemaal niks met sociale politiek te maken, maar alleen met koude, budgettaire maatregelen om de militaire uitgaven te kunnen opkrikken in de volgende maanden. Die gaan helemaal geen vrede brengen, maar oorlog. Wie oorlog voorbereidt, krijgt ook oorlog. En wie vrede voorbereidt, krijgt vrede.

Voorzitter:

Le groupe Les Engagés dispose de 10 minutes.

Aurore Tourneur:

Monsieur le premier ministre, le gouvernement est en place depuis trois mois. C'est le premier accord, et nous avons déjà le sentiment qu'on fait le bilan de toute l'année. Laissons les ministres travailler! Et en effet, dans ce nouveau gouvernement, on travaille, on n'est pas d'accord, ça frotte et puis on trouve des solutions. Selon moi, c'est bien cette mission qui nous a été confiée par le citoyen. Soyons donc à la hauteur des enjeux!

Au rayon des bonnes nouvelles tant attendues, nous avons un réinvestissement dans la santé avec une norme de croissance de 2,5 % en 2025 et assurée d'atteindre 3 % en 2029 avec 4 milliards supplémentaires au-delà de l'inflation. Nous avons aussi une valorisation du travail et une pérennisation de la sécurité sociale et de nos pensions avec une limitation des allocations de chômage à deux ans mais aussi avec une augmentation des montants perçus les six premiers mois; avec un statut des artistes qui est intégralement préservé; avec un renforcement du budget de notre Justice et de notre Défense; avec une politique de transition énergétique et climatique avec une baisse de la TVA sur la démolition-reconstruction et une feuille de route pour réduire l'impact environnemental et carbone de nos bâtiments.

Parmi ces avancées que je viens de citer, une nous tient particulièrement à cœur car elle constitue un des marqueurs forts des Engagés; il s'agit du droit au rebond qui incarne une mesure socialement utile, économiquement responsable et humainement moderne. Permettre à un travailleur de quitter son emploi de manière encadrée tout en bénéficiant temporairement des allocations de chômage, c'est reconnaître la réalité de parcours professionnels qui peuvent à certains moments s'essouffler, sans pour autant sombrer. Ce mécanisme vise à éviter les situations de rupture brutale, comme les arrêts maladie de longue durée ou les licenciements conflictuels, tout en encourageant la mobilité professionnelle dans un cadre clair et limité.

C'est une solution que les Engagés ont toujours défendue et portée haut et fort. C'est une mesure de santé mentale au travail, de fluidité sur les marchés de l'emploi et de respect mutuel entre travailleur et employeur. Loin d'être une brèche dans notre sécurité sociale, c'est une véritable soupape intelligente pour la renforcer. Alors, nous soutenons cette orientation, mais des clarifications s'imposent pour s'assurer que cette mesure tienne ses promesses sans créer de déséquilibre ou d'effet pervers.

Monsieur le premier ministre, j'ai plusieurs questions relatives à ce beau projet. Au niveau de l'encadrement du dispositif, quelles balises concrètes seront-elles mises en place pour éviter les détournements ou les démissions de convenance? Un accompagnement systématique des bénéficiaires est-il prévu, notamment en matière de formation, d'orientation ou de reconversion?

Au niveau de l'impact sectoriel et des métiers en tension, ce droit est-il modulé ou adaptable en fonction de la situation dans les secteurs en pénurie? Quels dispositifs d'anticipation ou de concertation sont-ils prévus pour éviter que des secteurs déjà sous pression ne voient partir leurs talents sans aucune relève?

Monsieur le premier ministre, depuis la semaine dernière, une fronde profonde agite le pouvoir judiciaire. La réforme des pensions a agi comme un détonateur. Et il ne s'agit pas d'un simple sursaut corporatiste, mais bien d'un signal d'alarme qui est lancé par un pouvoir constitué de notre État de droit démocratique. Il est de notre responsabilité collective de ne pas l'ignorer.

Les Engagés reconnaissent pleinement, comme je l'ai déjà souligné, la nécessité d'une réforme des pensions dans un souci d'équilibre budgétaire et de solidarité pour les générations futures. Nous rappelons que toute réforme doit être menée avec nuance et proportionnalité. Une justice sous contraintes économiques ne peut être ni sereine ni solide.

Par ailleurs, face à une criminalité de plus en plus organisée et décomplexée, il est essentiel que cette dernière perçoive que le monde politique se soucie de bâtir une magistrature forte. L'autorité de la Justice se construit aussi à travers des signaux envoyés par le pouvoir politique. Indépendance et qualité ne peuvent rester de simples déclarations de principes. Elles doivent s'incarner dans des actes concrets et visibles.

En outre, un magistrat sur quatre va partir à la retraite dans les dix prochaines années. Or, comme le souligne le Conseil supérieur de la Justice, le processus de nomination est long et le recrutement déjà difficile, malgré les campagnes ambitieuses telles que la semaine de la magistrature. Il convient aussi de rappeler que, contrairement à d'autres fonctions, les magistrats sont soumis à une interdiction stricte d'exercer toute activité professionnelle parallèle. La perspective d'une pension stable reste donc l'un des rares leviers d'attractivité pour une fonction essentielle mais peu concurrentielle face au secteur privé.

Nous saluons les engagements pris dans l'accord de gouvernement visant à renforcer l'attractivité de la magistrature, notamment par la création d'un deuxième pilier. Mais force est de constater que la réforme en projet risque de potentiellement contrarier ces objectifs en tarissant les vocations, en asséchant les recrutements et en fragilisant dès lors nos piliers démocratiques.

Monsieur le premier ministre, mes questions sont peut-être trop précises et seront ultérieurement posées aux ministres compétents s'il échoit. Pouvez-vous confirmer que les magistrats retraités et futurs retraités pourraient perdre jusqu'à 40 % de leur pouvoir d'achat? La réforme des pensions s'appliquera-t-elle également aux juges de la Cour constitutionnelle ainsi qu'aux magistrats du Conseil d' É tat? Une étude d'impact a-t-elle été menée concernant les effets pervers de ces mesures sur l'indépendance du pouvoir judiciaire et sur l'attrait de la magistrature, notamment en tenant compte des effets cumulatifs des différentes dispositions? À la suite de la concertation sociale du 22 avril avec les représentants du pouvoir judiciaire, pouvez-vous faire état à la Chambre des conclusions et du suivi qui est prévu? Entendez-vous poursuivre un dialogue structuré et approfondi avec les instances représentatives telles que le Conseil consultatif de la magistrature, l'entité de cassation, le Collège des cours et tribunaux et le Collège du ministère public? Enfin, pouvez-vous confirmer que les ministres des Pensions et de la Justice travaillent en étroite coordination afin d'appréhender la magistrature non comme une simple variable d'ajustement budgétaire, mais bien comme un pilier fondamental de notre É tat de droit qu'il convient de préserver, de valoriser et de renforcer dans un esprit de dialogue et de concertation véritable? Je vous remercie déjà, monsieur le premier ministre.

Brent Meuleman:

Mijnheer de premier, bedankt voor uw toelichting bij het paasakkoord. Deze regering neemt een volgende noodzakelijke etappe met een akkoord dat verre van evident, maar wel noodzakelijk was.

Vooruit stapte in deze regering met een heel duidelijke opdracht: verantwoordelijkheid nemen. Niet aan de zijlijn staan roepen, maar mee beslissen. Niet weglopen van de uitdagingen, zoals sommigen doen, maar er recht op afgaan, omdat de toekomst van onze welvaart op het spel staat, omdat de wereld in brand staat. Als het brandt, dan moet er geblust worden. Ik stel vast dat aan de linkerzijde enkel de socialisten hun laarzen aantrekken en de mouwen opstropen.

Collega's, dit paasakkoord is een compromis in moeilijke omstandigheden. Het zijn moeilijke tijden. Mensen zijn bezorgd om hun job, om hun pensioen, om betaalbare zorg en om hun energiefactuur. Meer dan ooit heeft ons land nood aan daadkracht en aan politici die verantwoordelijkheid nemen. Meer dan ooit is het nodig om het verschil te maken voor gewone mensen die elke dag hun stinkende best doen.

Ik licht graag vier concrete zaken uit het paasakkoord toe die voor Vooruit heel belangrijk zijn.

Ten eerste, meer mensen in de zorg. De zorgsector kreunt onder de druk. Iedereen ziet het. Meer dan ooit hebben we mensen nodig die willen en kunnen zorgen. Daarom zorgen we ervoor dat wie een opleiding tot zorgkundige of verpleegkundige volgt, zijn of haar werkloosheidsuitkering behoudt. Zo zorgen we niet alleen voor het zorgpersoneel van vandaag, maar ook voor dat van morgen.

Ten tweede, alle pensioenen krijgen een index. In plaats van helemaal geen index komt er dan toch een indexering voor de sterkere pensioenen. Het is niet meer dan fair om ook de koopkracht van die mensen te beschermen. Pensioenen worden geïndexeerd. Punt. Zo investeren we in de koopkracht van onze gepensioneerden.

Ten derde, de fiscale fraude strenger aanpakken. Wie fraudeert, die raakt aan onze samenleving. Daarom komt er een turbo op de strijd tegen fraude van grote vermogens. Door datamining op het vermogenskadaster van financiële vermogens mogelijk te maken, zullen inspecteurs fiscale fraude sneller kunnen opsporen en aanpakken.

Ten vierde is het heel belangrijk voor Vooruit dat het kunstenaarsstatuut gered is, of dat het kunstwerkattest, zoals het vandaag heet, behouden blijft. Daar hebben we met Vooruit keihard voor gestreden. Met het kunstwerkattest bieden we kunstenaars een volwaardige sociale bescherming. Onze cultuursector heeft al zeer zware klappen gekregen en toch bleef die overeind en bleef die verbinden. Vandaag zorgen we voor sociale bescherming, voor waardering en voor zekerheid voor mensen die onze samenleving verrijken met creativiteit en schoonheid. Dat is geen detail, collega's, dat is beschaving.

Collega's, de keuze die wij maken, is een keuze voor vooruitgang. We maken het verschil, niet met grote woorden, maar met concrete maatregelen, niet door slogans, maar met inhoud. In deze onzekere tijden hebben mensen veel vragen.

Omdat er helaas ook veel fake news wordt verspreid, maak ik nog eens heel duidelijk dat we investeren in zorg en opleidingen, dat we mensen hun pensioenen beschermen, dat we fiscale fraude aanpakken en dat we cultuur niet laten vallen.

Collega's, de volgende jaren beloven moeilijk te worden – niemand ontkent dat – maar wij kiezen ervoor om niet te verzinken in cynisme of in stilstand. Wij geloven dat we samen vooruit kunnen. Laat dat ook het kompas blijven voor iedereen hier, niet de waan van de dag volgen, maar op een duurzame manier het verschil maken in het leven van de gewone mensen.

Franky Demon:

Mijnheer de eerste minister, de regering is van start gegaan met de belofte een hervormingsregering te zullen worden. Het regeerakkoord bevat daartoe ons inziens absoluut de nodige krachtlijnen.

Met het zogenaamde paasakkoord dat u en uw regering vlak voor het reces konden bereiken, worden nu ook enorm belangrijke stappen gezet om die ambities uit het regeerakkoord te vertalen in effectief beleid. Als we onze welvaart en sociale zekerheid voor de lange termijn willen beschermen, moeten we actie ondernemen.

De regering wil daarom zoveel mogelijk mensen aan de slag krijgen. Dat doen we door de werkloosheidsuitkering te beperken in de tijd. Daarbij was het voor cd&v wel belangrijk dat oudere werknemers beschermd zouden worden. Daarom voorziet het akkoord dat 55-plussers hun uitkering niet in de tijd beperkt zien, op voorwaarde natuurlijk dat ze 30 jaar beroepsverleden hebben kunnen aantonen.

Wie wil werken en bijdragen aan de maatschappij en een opleiding volgt voor een knelpuntberoep, mag wat onze fractie betreft evenmin worden afgestraft. Daarom hebben we ervoor gestreden dat die mensen hun opleiding kunnen afmaken.

Met het paasakkoord werken we ook een aantal ongelijkheden weg. Pleegouders verdienen ons allergrootste respect. Hun inzet en toewijding zijn exemplarisch.

Cd&v heeft er dan ook voor gestreden dat ook zij voortaan aanspraak kunnen maken op ouderschapsverlof. Het eerste wetsvoorstel ter zake van mevrouw Lanjri ligt hier al een tijdje voor, namelijk sinds het jaar 2000.

Ook inzake pensioenen nemen wij onze verantwoordelijkheid. Cd&v kwam reeds tijdens de vorige legislatuur met een pensioenplan dat langer werken aanmoedigde zonder de pensioenleeftijd te verhogen. Dat is exact wat deze regering ook doet, onder meer door zelfstandigen die na hun pensioen doorwerken de mogelijkheid te geven om verder pensioen op te bouwen.

Als partij van de lokale besturen zijn wij voorts tevreden dat alle besturen ondersteuning zullen blijven krijgen voor het betalen van de responsabiliteitsbijdragen indien zij in aanvullend pensioen voorzien voor hun contractuele ambtenaren.

Het paasakkoord voorziet tevens in een investering in nabije zorg. In totaal voorzien wij daarvoor tijdens deze legislatuur 5 miljard euro extra. Collega’s, ik herhaal het, 5 miljard euro extra.

De regering focust ook op een betere work-life balance . Daarom worden grotere bedrijven ertoe aangezet om in te zetten op werkbaar werk, zodat het aantal langdurig zieken daalt. Onze fractie is daarom tevreden met de maatregel dat werkgevers, uitgezonderd kmo’s, een bijdrage van 30 % moeten betalen op de ZIV-uitkering in de tweede en derde maand ziekte van de werknemers, uitgezonderd voor de oudere werknemers.

Mijnheer de eerste minister, een eerlijke fiscaliteit is voor cd&v steeds een topprioriteit geweest. Wij zorgen er met het paasakkoord voor dat grotere vermogens een extra bijdrage betalen. Er wordt een antimisbruikbepaling ingevoerd om de ontwijkingsmogelijkheden voor de effectentaks in te perken. De belastingaangifte wordt vereenvoudigd. Er komen minder codes, minder absurde aftrekposten en er komt meer duidelijkheid voor de burger.

De keuze tussen slopen of renoveren moet afhangen van de staat en het potentieel van de woning en niet van het fiscale regime. Daarom wordt het verlaagde btw-tarief op sloop en heropbouw uitgebreid naar sleutel-op-de-deurwoningen.

In een internationaal gespannen context en met een oorlog op het Europese continent neemt ons land zijn verantwoordelijkheid en versterkt het zijn inspanningen voor het waarborgen van de Europese veiligheid.

We honoreren onze verplichtingen ten aanzien van de NAVO en gaan versneld richting de 2 %, maar we doen dat op een realistische manier die zowel op het vlak van investeringen als schuldimpact op maat van ons land is.

Voor onze partij was het enorm belangrijk om naast buitenlandse veiligheid ook in binnenlandse veiligheid te investeren. Minister van Justitie Annelies Verlinden streed daarom succesvol voor bijkomende middelen voor haar departement om de overbevolking in de gevangenissen te kunnen aanpakken en om de georganiseerde criminaliteit een halt te kunnen toeroepen. Deze regering maakt werk van effectieve strafuitvoering en een correcte reclassering van gedetineerden en zet in op een beperking van recidive. Minister Verlinden wil investeren in jammers, zodat drugscriminelen hun activiteiten niet meer kunnen verderzetten vanuit de gevangenis.

Het plaatstekort in onze gevangenissen is geen nieuw probleem. Voorgaande ministers van Justitie wisten dat er onvoldoende ruimte was om straffen korter dan drie jaar volledig uit te voeren, maar toch lieten ze toe om die extra capaciteit te creëren, waardoor ons inziens in het verleden straffeloosheid toenam. Met haar extra middelen kan minister Verlinden voorzien in containercellen, oude gevangenissen langer openhouden en versneld werk maken van een ketenaanpak om gedetineerden in onwettig verblijf sneller het land uit te zetten. Het siert gewezen minister Van Tigchelt dan ook dat hij in een krant gisteren nog zei: we hebben ons voor een stukje mispakt aan de strafuitvoeringsrechters. Dat siert hem.

Last but not least wil ik ook stilstaan bij de afspraken die gemaakt werden aangaande het beleidsdomein Asiel en Migratie. We zijn tevreden dat er snel werk gemaakt zal worden van het wetgevend werk, dat gunstig moet bijdragen aan de instroom en waardoor ook het steeds hoger aantal verzoekers om internationale bescherming verder kan worden ingeperkt.

Dit kan onder meer door de toegang tot het opvangnet te beperken voor asielzoekers die reeds in een andere EU-lidstaat bescherming genieten en door de verzoeken van aanvragers die in een andere lidstaat reeds een definitieve beslissing kregen als een volgend verzoek te beschouwen. Ook inzake gezinshereniging worden er nieuwe maatregelen genomen. Denk bijvoorbeeld aan de inperking van de grace period voor erkende vluchtelingen, waarvoor ik zelf nog een wetsvoorstel had ingediend.

Hervormingen op korte termijn volstaan voor ons echter niet. We moeten nog een stap verder gaan. We waren heel verbaasd dat we in de eerste documenten van de minister van Asiel en Migratie niets zagen staan over het Migratiewetboek. We hebben in deze commissie meerdere keren aan minister Van Bossuyt gevraagd om dat daarin op te nemen en het siert u en uw regering dan ook dat u daarrond nu duidelijke afspraken hebt gemaakt. Voor cd&v is het duidelijk. Wij vragen u om erover te waken dat het nieuwe Migratiewetboek zeker tegen begin 2027 naar dit Parlement komt. Dit is een instrument waarmee we verder kunnen werken. We zullen erop toezien dat het engagement dat werd aangegaan in het paasakkoord ook geremunereerd wordt.

Mijnheer de premier, er ligt een ambitieus akkoord voor dat werk maakt van de hervormingen waaraan ons land grote nood heeft. U zult in cd&v een constructieve partner vinden om deze hervormingen de komende weken en maanden te vertalen in concrete wetteksten. We kijken alvast uit naar de verdere behandeling van de programmawet, de begrotingswet en de diverse beleidsnota's.

Voorzitter:

Ik geef nu tien minuten spreektijd aan de Ecolo-Groenfractie. Mijnheer Van Hecke, u hebt het woord.

Stefaan Van Hecke:

Mijnheer de premier, bedankt voor de toelichting en uw komst naar de commissie. Ik zie en ik hoor dat sommigen superenthousiast zijn, zoals van nature uit de heer Ronse, die het een fenomenaal akkoord vindt. En natuurlijk was ook de heer Francken superenthousiast, want de minister van Defensie en Oorlog kreeg 21,3 miljard euro extra investeringen, waarvan 16,8 miljard via dit paasakkoord.

De heer Francken schuwde de grote woorden niet. Het ging om de “grootste investering in Defensie in veertig jaar”. Maar dit budget lijkt eerder de slechtst gefinancierde begroting in veertig jaar, als we naar de cijfers kijken, die eigenlijk luchtkastelen zijn.

Collega's, die 4 miljard euro, die 2 % die we normaal over verschillende jaren zouden bereiken, moet dit jaar al gehaald worden. Om dat even in perspectief te brengen: dat is acht keer het werkbudget van Buitenlandse Zaken, dat is vier keer het federaal budget voor Ontwikkelingssamenwerking. En dat bedrag komt er elk jaar bij.

Wat gaan jullie doen met die 4 miljard euro dit jaar? Dat zouden jullie pas weten tegen 1 juli. Maar de markten, collega's, zijn oververhit geraakt. De prijzen van het militair materieel zijn zeer hoog. Gaan jullie dus vlug enkele aankopen doen? Vlug enkele bestellingen plaatsen? Ik denk niet dat dat echt heel slim zou zijn.

De grote vraag blijft hoe de regering dit gaat betalen? Hoe gaat dit gefinancierd worden? Volgens de cijfers en de tabellen rekent u in de eerste plaats op Euroclear en Belfius. Op Euroclear rekent u tot in 2029. In 2025, in 2026, in 2027, in 2028, in 2029: elk jaar 1,2 à 1,3 miljard euro. Rekent u er dan op dat de oorlog in Oekraïne gaat duren tot 2029? Als er een vredesakkoord zou zijn in 2025 of in 2026, en een aantal maatregelen wordt opgeheven, wat gaat u dan doen met die voorgenomen inkomsten uit Euroclear? Via Belfius rekent u tweemaal op 500 miljoen euro.

Dan moet u nog op zoek gaan naar welke uitgaven eventueel onder die NAVO-norm kunnen vallen. En dat loopt op: in 2028 tot 500 miljoen en in 2029 tot 750 miljoen. Dat is echt nattevingerwerk. Hoe komt u daarbij? Hoe hebt u dat berekend? Er is geen enkele garantie dat de uitgaven van bijvoorbeeld gewesten of andere departementen door de NAVO zullen worden erkend.

Er is ook nog de post 'structurele financiering'. Daar bent u nog niet uitgeraakt, maar die loopt op tot 1 miljard euro in 2029. Waar zal de regering die structurele financiering vinden? Zelfs met die structurele financiering van 1 miljard euro komt u nog altijd 5 miljard euro tekort. Dat is nog een zeer optimistische schatting. Dat zijn budgettaire luchtkastelen die u aan dit Parlement voorstelt, maar volgens de heer Ronse van de N-VA is het 'fenomenaal'. Waar zal de regering die 5 miljard euro vinden? Het zal trouwens veel meer zijn.

Zal de regering dan opnieuw besparen op ontwikkelingssamenwerking, de sociale zekerheid – zoals bepaalde coalitiepartners wensen –, de pensioenen, de gezondheidszorg? Het zou heel dom zijn om overheidsparticipaties te verkopen, omdat ze ons soms flink wat geld opbrengen. De premier klinkt toch wel voorzichtig. Het heeft inderdaad geen zin om die participaties te verkopen die geld opbrengen. Of gaat de regering toch nog extra schulden aan? In dat financieringsverhaal horen we niets over de bijdrage van de grootste vermogens. De regering kijkt daar niet naar, maar wel naar de sociale zekerheid.

Het gaat niet alleen over dat bedrag van 16,8 miljard euro. De regering zal in totaal 21,3 miljard euro moeten vinden. In juni kan de NAVO beslissen om de norm van 2 % van het bnp te wijzigen in 3 % of 3,5 %. Hoe zullen we dat dan kunnen klaren? Dat is nog eens 6 à 7 miljard euro per jaar extra die zal moeten worden gevonden.

Het spijt me dat ik altijd naar dezelfde persoon verwijs, maar minister Francken communiceert heel veel. Het lijkt wel of hij de uitgaven voor defensie gebruikt als een hefboom om zaken die hem niet bevallen, weg te besparen. Hogere defensie-uitgaven worden gebruikt als een soort breekijzer om zaken af te breken, die sommigen om ideologische redenen willen afschaffen: deftige pensioenen, ontwikkelingssamenwerking, zelfs betaalbare tandzorg. Hij vond het nodig om een vergelijking te maken met de Verenigde Staten, waar men jarenlang fors heeft geïnvesteerd in de defensie-uitgaven, maar de mensen wel 1.000 euro voor tandzorg betalen. Is dat het beeld van onze sociale zekerheid dat bij sommige mensen van de N-VA leeft? Willen ze dat verwezenlijken? Men wil meer geld voor defensie. Als tandzorg 1.000 euro kost, dan is dat zo, in de Verenigde Staten doet men dat ook. Dat is niet het beeld dat wij willen. Het is duidelijk waar sommigen naartoe willen gaan. De budgettaire ruimte, collega's, is beperkt. Volgens de laatste cijfers bedroeg die in 2023 op federaal niveau ruim 14 miljard euro. Hoe zult u dan nog 6 miljard extra vinden als we naar 3 % moeten gaan? Waar zult u dat geld dan vinden? Dit zal een sociaal bloedbad worden, collega's.

Ik zal proberen af te ronden, want mijn collega zal ook nog een aantal zaken zeggen. Ook voor andere zaken is het akkoord immers heel ontgoochelend, bijvoorbeeld wat de klimaatambities van deze regering betreft. Er is geen klimaatstrategie, geen groene taxshift. De vliegtaks bedraagt ocharme 5 of 10 euro per vlucht. In andere landen is dat een pak meer. Er is ook een inconsistent btw-beleid op het vlak van verwarming. Over Justitie zullen we nog wel een apart debat hebben met de minister van Justitie, want het extra geld dat ze gekregen heeft, heeft ze ondertussen al vijf keer uitgegeven.

Sarah Schlitz:

Merci, monsieur le président. Monsieur le premier ministre, je vais intervenir en complément de ce que vient de dire mon collègue. Je vous ai entendu parler de la compétitivité des entreprises et dire à quel point ce sont les entreprises qui font la prospérité de notre pays. En fait, monsieur le premier ministre, vous n'êtes pas un CEO. Vous êtes justement le premier ministre. Ce qu'on attend de vous, c'est d'être le garant de cet équilibre entre les droits des travailleurs et cette fameuse compétitivité, pas de faire des cadeaux aux entreprises et d'accéder à toutes leurs demandes sans respecter le bien-être de votre population.

Par ailleurs, qui travaille dans les entreprises? Des chats? Sont-ce des chats qui travaillent dans les entreprises? Monsieur le premier ministre, ce sont des travailleurs et des travailleuses qui font la prospérité de ces entreprises. Donc, aujourd'hui, ce qui est important d'après vous, c'est d'atteindre un taux d'emploi de 80 %. Mais pourtant, ici, on ne voit pas le début d'une mesure qui va permettre d'atteindre ce taux d'emploi. En effet, quand on crée des flexi-jobs, quand on continue à étendre le travail étudiant, on crée des emplois qui ne rentrent pas dans le cadre des 80 % et vous le savez très bien, étant donné qu'il s'agit d'emplois qui ne financent pas la sécurité sociale. Ce sont des travailleurs qui ne cotisent pas pour leur sécurité et leur pension. C'est donc un vrai problème à long terme.

Monsieur le premier ministre, j'ai quelques questions précises. Je commencerai par le droit à la démission. C'est évidemment une bonne idée. Nous portons d'ailleurs une proposition en la matière depuis des années. Mais des balises importantes sont à mettre en place, notamment pour éviter que des travailleurs soient poussés à la démission pour éviter à l'employeur de payer un préavis. Allez-vous mettre en place des balises par rapport à cela?

Dans le cadre de la réforme qui limite l'accès aux allocations de chômage à deux ans, qu'en est-il des personnes qui sont actuellement en formation pour un métier en pénurie, avec une allocation de l'ONEM? Pourront-elles terminer leur cursus sans perte de revenu, même si la formation dépasse deux ans? Par ailleurs, selon quels critères les formations autorisées seront-elles sélectionnées? Comment garantissez-vous que l'accès à ces dispenses reste effectif et équitable à travers les Régions? Allez-vous, de manière explicite, vous baser sur les listes établies par les services régionaux de l'Emploi?

Toujours par rapport à l'exclusion des chômeurs, quelles compensations sont-elles prévues pour les CPAS et, surtout, à partir de quelle date? J'ai lu comme nous tous, que l'exclusion des chômeurs aurait lieu dès le 1 er janvier 2026, mais par contre, ce qui m'inquiète fortement est que le financement compensatoire pour les CPAS ne viendrait qu'à partir du 1 er janvier 2027. Confirmez-vous cette information?

Par ailleurs, le président d'un parti de votre majorité a déclaré que les personnes qui possèdent une seconde résidence et qui bénéficient d'allocations de chômage seront sanctionnées et contrôlées. Pouvez-vous être un peu plus explicite sur cette mesure, monsieur le premier ministre? Seules les personnes qui possèdent une maison au Maroc seront-elles passées au screening? Ou bien celles qui possèdent une maison dans les Ardennes le seront-elles aussi? On aimerait bien avoir un peu plus d'informations par rapport à cela.

Pour ce qui concerne le statut des travailleurs des arts, on a aussi entendu votre ministre de l'Emploi nous dire à quel point il y avait des abus et qu'il fallait lutter contre ces abus. Pouvez-vous nous en dire un peu plus sur les abus auxquels vous pensez? Quels montants souhaitez-vous récupérer de cette manière-là?

Quant aux périodes de maladie, confirmez-vous qu'elles ne seront plus assimilées dans le calcul de la pension? Par exemple, les personnes qui ont été atteintes du covid ou du covid long ne pourront-elles pas assimiler ces périodes-là dans le calcul de leur pension?

Qu'en est-il des dates "P"? Elles ne sont toujours pas disponibles sur le site. Or les écoles doivent s'organiser, notamment par rapport à la DPPR, savoir quels profs seront disponibles ou pas. Cela devient extrêmement urgent d'avoir une réponse pour toutes ces personnes qui sont dans l'expectative.

Enfin, on n'a toujours pas de fumée blanche concernant la taxation des plus-values. On ne comprend donc vraiment plus où se trouve, chers collègues des groupes Les Engagés et Vooruit, l'équilibre dans cet accord de Pâques. Je vous remercie.

Alexia Bertrand:

Mijnheer de voorzitter, ik zal mijn tijd delen met mijn collega, Paul Van Tigchelt.

Mijnheer de premier, dank u voor uw aanwezigheid vandaag, op onze aanvraag. Het was tijd dat u uw paasakkoord kwam toelichten. Ik ben blij dat u de primeur van uw persconferentie voor het Parlement hebt voorbehouden. Jammer genoeg moet ik vaststellen dat het een bisnummer is of misschien zelfs wel een ternummer, want eigenlijk zijn al de delen die u hebt toegelicht, puur de uitvoering van uw regeerakkoord met onder andere de beperking van de werkloosheid in de tijd, de aanpassing van de pensioenen, de fiscaliteit. U hebt die maatregelen al een paar keer verkocht.

Wat wel nieuw is, is uw defensieplan om de 2 %-norm te halen. Wij staan achter de 2 %-norm, zoals wij altijd hebben gezegd. U zwijgt echter over de financiering ervan, mijnheer de premier, en dat is natuurlijk de kern van het verhaal, jammer genoeg.

U vindt zogezegd 4 miljard euro extra voor defensie, maar eigenlijk is een deel daarvan, 2 miljard euro, gewoon niet gefinancierd. U zult die lenen. U zult extra schulden opbouwen. U zult de kosten dus doorschuiven naar de volgende generatie. Dat zijn geen structurele maatregelen. Uw defensieplan is dus niet gefinancierd. Dat zegt de heer Bouchez ook. Het is niet structureel.

Het is uw eerste daad op het vlak van de begroting, mijnheer de premier. Het is 100 % uw beleid. Het beste bewijs is dat er een zomerakkoord moet komen. Dat lezen wij al in de pers. Uw lenteakkoord is net achter de rug en we zien al dat er nood is aan een zomerakkoord. Dat is het beste bewijs dat het plan niet gefinancierd is.

Wat is uw balans na tien weken arizonaregering? Ik ben het ermee eens dat het paasakkoord historisch is, zoals sommigen proclameren. Het is inderdaad historisch op sommige vlakken en zeker op het vlak van de begroting. U hebt namelijk op tien weken tijd een extra begrotingstekort van meer dan 7 miljard euro gecreëerd, mijnheer de premier. Ik licht dat even toe. U hebt geen enkele structurele maatregel ter financiering gevonden.

U hebt opnieuw het beeld gecreëerd dat de overheid de meest onbetrouwbare aandeelhouder ooit is. Er is geen enkel overleg met Belfius en tot nu toe geen steun van haar raad van bestuur. U hebt totale onzekerheid bij de burgers gecreëerd. Zij weten niet hoe uw plan gefinancierd zal worden. Misschien doet u dat via extra belastingen, zoals uw coalitiepartners dat nu al aangeven. Onder andere de heren Mahdi en Seuntjens zeggen dat het plan door extra belastingen moet worden gefinancierd.

Waar komt de 7,5 miljard extra tekort vandaan? Ik licht dat toe op basis van een aantal documenten. Bij de aanvang van uw regering overhandigde u uw begrotingstabellen. U gaf zelf toe dat u begon met een gat van 2,2 miljard euro in 2025. U verslechtert dus uw basis met 2,2 miljard. In maart kregen wij het rapport van het Monitoringcomité. Dat zegt dat de situatie verslechterd is en dat het tekort verder oploopt met 2,4 miljard euro, maar dat hebt u niet rechtgezet met extra maatregelen.

Ik ga verder met uw tabellen voor Defensie. Hoe financiert u dat? U financiert dat met een defensiefonds van een kleine 800 miljoen euro. Dat staat in het paars, omdat het buiten begroting is, wat dus extra schulden betekent. Dat defensiefonds bestaat echter nog niet. Er zijn nog geen overheidsparticipaties verkocht en zelfs als dat gebeurt tegen het einde van het jaar – we zullen nog wel zien -, dan nog is dat niet structureel. Dat zijn oneshotmaatregelen.

En dan, the cherry on the cake , uw paasakkoord is een ongedekte cheque voor Defensie van 2 miljard euro, terwijl uw minister van Begroting een paar weken geleden er nog op hamerde dat alles gecompenseerd moest zijn. U wil het dividend van Belfius ten belope van tweemaal 500 miljoen euro, maar dat is zeker geen structurele maatregel. Dat moet bovendien nog goedgekeurd worden door de ECB en de raad van bestuur van Belfius. Het blijft een tijdelijke maatregel.

Ik ben eigenlijk nog terughoudend wanneer ik zeg dat u een bijkomend tekort van 7,5 miljard hebt gecreëerd, want waarschijnlijk is het nog meer.

U houdt rekening met de Russische tegoeden, maar in het verslag van het Monitoringcomité lezen we op pagina 27 dat die opbrengsten al meegenomen waren in de basisberekening van het Monitoringcomité. U bent het geld dus gewoon twee keer aan het uitgeven, mijnheer de premier. Het Monitoringcomité heeft daar wel rekening mee gehouden, in tegenstelling tot de FOD Financiën. Dat geld moest dienen voor andere uitgaven.

U hebt dus absoluut geen 1,2 miljard euro gevonden, u hebt een niet-gefinancierd defensieplan. Onze grote bezorgdheid – en die werd al gedeeld door uw coalitiepartners en is ook mijn enige vraag – is wie ervoor zal betalen. Bevestigt u wat uw coalitiepartners, cd&v, Vooruit, Les Engagés, in de pers vertellen, namelijk dat de factuur door de belastingbetaler, de hardwerkende en ondernemende mensen, de spaarders zal worden betaald?

Paul Van Tigchelt:

Mijnheer de premier, ik zal de komende minuten proberen voorbij de slogans te kijken. We hebben het namelijk allebei goed voor met Justitie.

Ik heb mij de afgelopen maanden koest gehouden. Dat hoort ook zo voor een voormalige minister van Justitie. Dat is intussen meer dan een jaar geleden – time flies when you’re having fun –, toen de vorige regering volheid van bevoegdheden had. Nu neem ik echter het woord, omdat ik mij zorgen begin te maken. Ik maak mij zorgen over het justitiebeleid, want ik zie stilaan een kloof tussen de woorden van de arizonaregering – het moest strenger, het moest kordater en wel meteen – en de daden.

Laten we eerlijk zijn: de sense of urgency , waar veel arizonapartijen het over hadden, was niet terug te vinden in het regeerakkoord. Er komen amper extra middelen voor Justitie in 2025. Er komen geen dringende investeringen in meer gevangeniscapaciteit. Nochtans werd daarover heel luid geroepen. Dat de nieuwe minister van Justitie na enkele weken naar extra middelen kwam vragen, is het bewijs van het gebrek aan een sense of urgency bij de arizonapartijen.

Men zal nu investeren in unitbouw, in modulaire units, een dossier dat werd voorbereid door de vorige regering. Dat is goed, want dat is realistischer dan een gevangenis bouwen in het buitenland. Een gevangenis bouwen in het buitenland of capaciteit huren in het buitenland klinkt stoer, maar, geloof me, zal aankondigingspolitiek blijven.

Voor het dossier van de unitbouw worden nu via frontloading extra middelen vrijgemaakt. Wat ik daarbij mis, is een concreet plan binnen welke termijn de extra capaciteit ter beschikking zal zijn. Daarentegen zie ik wel een concreet plan om de uitstroom te verhogen via de zogenaamde noodwet.

We hebben ons de moeite getroost om die noodwet en de beslissingen van het paasakkoord uit te vlooien. Overigens was dat niet gemakkelijk, want de communicatie daarover was nogal warrig, wazig en fragmentarisch, maar dat is nu eenmaal de taak van de oppositie en die hebben we ter harte genomen. Wat stellen wij daarin vast? We zien dat het de bedoeling is dat gedetineerden die tot drie jaar gevangenisstraf krijgen, na een derde automatisch vervroegd in vrijheid worden gesteld en dat ze zes maanden daarvoor nog elektronisch toezicht kunnen krijgen.

Premier, ik heb begrip voor die noodmaatregelen. Ik moest immers soortgelijke noodmaatregelen nemen. Een schoonheidsprijs verdienen die maatregelen niet, maar een mirakeloplossing bestaat ook niet. Wat wij echter niet hebben gedaan, maar wat u wel zult doen, is dezelfde maatregel van vervroegde invrijheidstelling toepassen op illegale criminelen. Dat is prima als ze kunnen worden uitgewezen, naar Marokko bijvoorbeeld, dankzij het akkoord dat wij in 2023 met dat land sloten. De voorlopige in vrijheidstelling – ik heb het goed gelezen – zal echter ook plaatsvinden, als de gedwongen uitwijzing niet mogelijk is. Die illegalen komen met andere woorden vrij met een bevel om het grondgebied te verlaten en we weten dat dat papier geen garantie is dat ze het land zullen verlaten. Dat, premier, vinden wij een gevaarlijke maatregel. Ze komen vrij na één derde, verdwijnen in de natuur en we verliezen elke controle. Dat staat bovendien haaks op al wat uw partij de voorbije jaren en maanden heeft gezegd en aangekondigd. U hebt het gezegd in uw uiteenzetting: u bent streng voor asielzoekers, maar blijkbaar niet voor illegale criminelen. Nogmaals, dat hebben wij niet gedaan.

François De Smet:

Monsieur le premier ministre, votre accord de Pâques est la parfaite transcription de votre accord de gouvernement, et donc nous ne pouvons vous prendre en délit d'incohérence. On a compris l'idée: remettre tout le monde au travail, y compris les chômeurs, les vieux, les malades, tout le monde, même ceux qui ne veulent pas travailler – pourquoi pas – et ceux qui ne peuvent pas travailler – ça c'est plus problématique, avec une seule injonction, la responsabilisation, comme si tout était question de bonne volonté, comme si tous nos problèmes venaient de la paresse et que les conditions macroéconomiques qui gouvernent notre monde n'existaient pas.

On connaît votre logique arithmétique, 100 000 personnes exclues prochainement du système, comme l'exprimait avec une fierté quand même un peu étrange votre ministre de l'Emploi, et 175 000 emplois dans les métiers en pénurie. On connaît votre recette: on va couper le robinet, et ces personnes sans emploi vont, par magie, se transformer en enseignants, en infirmières, en chauffeurs de bus, etc.

Dans le vrai monde, ce n'est pas comme ça que ça va marcher. Bien sûr, il y a des fraudeurs et des profiteurs, mais il y a aussi, dans ces 100 000 personnes que vous allez exclure, des gens qui cherchent du travail et n'en trouvent pas ou n'ont pas les bonnes qualifications. Sans doute, allez-vous pousser quelques fraudeurs à se prendre en main, très bien, mais avec cette même arme aussi peu nuancée, vous allez aussi envoyer des personnes vers la précarité, sans leur donner les outils pour rebondir.

Vous allez faire exploser le taux de pauvreté avant de faire grimper le taux d'emploi. Pour une seule raison, vous renoncez quasi structurellement à toute politique ambitieuse en termes de formation, d'orientation et d'innovation, parce que l'angle mort de votre politique de l'emploi, c'est la formation. Vos partenaires pourtant, le cd&v ou Vooruit, avaient proposé qu'on fasse exception à votre limitation pour les personnes qui choisissent un métier en pénurie.

Vous limitez cette possibilité au 1 er janvier 2026, sauf pour les métiers du secteur de la santé. Mais on ne manque pas que de gens dans les métiers de la santé, on manque aussi d'enseignants et de gens dans des tas d'autres fonctions. Et donc – la question reste pendante –, comment allez-vous transformer des dizaines de milliers de personnes, par exemple, en chauffeurs de bus?

Vous préservez le statut d'artiste – Vooruit vient de confirmer qu'il a fallu se battre et que nombreux étaient ceux qui voulaient purement et simplement le supprimer autour de la table –, mais vous annoncez vouloir lutter contre les abus. Mais quels abus, grands dieux? Le système est déjà conçu comme un système anti-abus. Votre ministre de l'Emploi a pris l'exemple d'un emploi de barman dans un théâtre, ce qui ne ressortit pas du tout au statut d'artiste. Et donc, outre la question de la maîtrise du dossier par le gouvernement, j'ai une question toute simple: pourriez-vous me citer un exemple d'abus de statut d'artiste contre lequel le gouvernement entend lutter?

Une inquiétude a été soulevée par une autre collègue quant aux compensations pour les pouvoirs locaux. Le président du CPAS de Liège, par exemple, affirme que, d'après ses tableaux budgétaires, le soutien aux CPAS en compensation de ces mesures n'interviendrait qu'en 2027, ce qui voudrait dire que, durant un an, les CPAS de ce pays devraient accueillir un public nouveau sans recevoir de moyens. Le confirmez-vous?

Alors, à propos des 526 000 personnes en arrêt maladie, on ne peut que vous rejoindre dans l'idée d'une responsabilisation générale, même si la manière dont vous comptez contrôler les médecins laisse perplexe. Il est d'ailleurs frappant de voir que vous pariez sur la bonne foi et le droit à l'erreur pour le contribuable, à raison, mais pas pour le malade ni pour le médecin.

Voilà qui m'amène au point commun entre vos mesures sur les demandeurs d'emploi et sur les malades. C'est qu'il s'agit d'un contrat de méfiance entre le gouvernement et le citoyen. À part la bonne foi du contribuable, vous ne pariez sur la bonne foi de personne, ni des demandeurs d'emploi, ni des médecins, ni des malades.

Vous ne pariez pas non plus sur l'énergie des citoyens. Sur les allocations de chômage, la presse a pu trouver facilement l'exemple d'une série de citoyens que vos mesures vont toucher de plein fouet et qui, pourtant, n'ont rien à se reprocher. Des accidentés de la vie, des mères célibataires, parfois des personnes qui se forment à un métier en pénurie. Et c'est là que le bât blesse. Une économie qui tourne, une société qui fonctionne, ça réclame de la confiance de la part des entreprises, des travailleurs et du gouvernement. Et vous avez décidé d'être un gouvernement de la défiance.

Si nous avons autant de personnes sans emploi, si nous avons un demi-million de personnes en arrêt maladie, c'est pas parce que nous serions un pays de fainéants, c'est parce qu'il y a une crise sur le sens du travail, c'est parce que de nombreux citoyens ne sont pas heureux de ce qu'ils font. À tout ceux-là, parce que vous ne misez ni sur la formation, ni sur l'orientation, ni sur l'innovation, vous ne dites rien. Vous dites en gros "bougez-vous et allez faire quelque chose que vous détestez, vous réfléchirez au sens de la vie quand vous serez morts".

Avant de conclure, j'aimerais revenir sur deux éléments. Tout d'abord, vous avez mis en avant avec une certaine fierté la taxe de 1 000 euros sur l'accès à la nationalité. Moi, je regrette que l'Arizona ait inventé la nationalité censitaire. On pourrait se réjouir de voir l'accès à la nationalité belge acquérir subitement une si grande valeur pour la N-VA, vous qui avez un jour déclaré que, si vous pouviez mourir en tant que Néerlandais du Sud, vous mourriez plus heureux qu'en tant que Belge.

Or, nous savons qu'en fait, il s'agit d'un argument purement dissuasif. Pourquoi faire payer 1 000 euros l'accès à la nationalité? C'est là une vraie question, que j'ai d'ailleurs déjà posée à Mme Van Bossuyt et je n'ai jamais obtenu de réponse. Qu'on demande la réussite d'un parcours d'intégration ou la maîtrise d'une ou plusieurs langues nationales, pourquoi pas, je le comprends et je trouve même cela très bien. Mais je ne comprends pas bien la philosophie qui consiste à demander des sommes exorbitantes à quelqu'un qui remplit toutes les conditions pour rejoindre notre communauté nationale. C'est purement dissuasif et, là encore, c'est tout l'inverse d'un contrat de confiance.

Enfin, sur la Défense, c'est le grand flou. Vous allez chercher 2 milliards d'euros sur un emprunt hors budget à rembourser ensuite par la vente d'actifs. Je crois que nous avons tous compris que c'est un tour de passe-passe que vous êtes obligé de faire parce que vous ne pourrez vendre des actifs que pour diminuer un endettement. Dès lors, vous êtes obligé de commencer par l'endettement. Nous sommes en droit de comprendre ce que va nous coûter réellement cet endettement.

Par ailleurs, vous placez dans l'équation un dividende exceptionnel de Belfius qui, par définition, ne peut pourtant pas être structurel. Cela manque de transparence.

En ce qui concerne la manière de dépenser cet argent, je ne peux que vous encourager, une fois encore, à ne pas investir dans de nouveaux F-35. Si vous n'êtes pas convaincu par les arguments de dépendance technologique vis-à-vis des USA, qui sont pourtant évidents, tenez compte de la fragilité logistique. Vous êtes allé à Kiev et vous êtes donc bien placé pour savoir que, si nous sommes incapables de livrer nos vieux F-16, c'est parce que nous courons après des pièces détachées qu'il est impossible de trouver. Ces difficultés logistiques vont être multipliées si vous vous engagez encore sur des F-35. S'il vous plaît, ne continuez pas dans cette folie financière et stratégique.

J'en ai fini, monsieur le président.

Voorzitter:

Merci, monsieur De Smet, d'avoir été aussi bref.

Mijnheer de eerste minister, het is gebruikelijk dat het Parlement het laatste woord krijgt, dus ik zou u willen vragen om bondig te antwoorden, zodat er nog tijd rest om te repliceren.

Bart De Wever:

Monsieur le président, j'essayerai d'être bref, mais ce ne sera pas facile, étant donné qu'on m'a posé des centaines de questions.

Ik zal proberen zo snel mogelijk door die vragen te lopen.

Met betrekking tot het budgettair kader kan ik u zeggen dat ten laatste in de week van 28 april de begroting zal worden ingediend. Ik heb uiteraard alle begrip voor uw ongeduld, maar we werken zo snel als we kunnen. De regering is helaas pas na acht maanden tot stand gekomen, in een lopend budgetjaar. Het is niet dat wij per se cijfers willen achterhouden, we werken zo snel we kunnen. Het komt eraan.

Er werden veel vragen gesteld over de NAVO-normering. Voor alle duidelijkheid, er is geen camouflage van uitgaven. Het gaat over de regels die de NAVO zelf hanteert met betrekking tot wat militaire uitgaven zijn, wat binnen die normering valt. Het betreft ook vragen die de NAVO stelt. De NAVO is geen organisatie van amateurs. Het is niet zo dat men allerlei kosten kan labelen en dan kan zeggen dat die kosten nu militair zijn.

Er zijn echter wel mogelijkheden om in die NAVO-normering bijvoorbeeld enablement te schuiven. Daarover werden ook heel concrete vragen gesteld. In die zin moet men natuurlijk ook de betrokkenheid van de deelstaten lezen. Mevrouw Ponthier, u sprak over die kilometerheffing. Dat is totaal nieuw voor mij, ik weet niet waarover het gaat. Als een deelstaat bijvoorbeeld in infrastructuur investeert, die ook op het vlak van enablement , dus de mobiliteit van de NAVO-troepen, aangerekend kan worden, zou het eigenlijk dwaas zijn om het niet in het defensiebudget te stoppen. Dat staat nog los van het feit of men daarmee naar 2 % of zelfs voorbij 2 % zou gaan.

Het is zelfs een opportuniteit om de 3RX, de IJzeren Rijn, voor wie hier al wat langer zit, te realiseren, aangezien de NAVO die ook als kritieke infrastructuur voor de west-oostbeweging, de snelle beweging van troepen, heeft aangemerkt. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld de investering in haveninfrastructuur. Dat zit op het niveau van de deelstaten en dat zou dan NAVO-aanrekenbaar zijn. Andere inspanningen van de deelstaten, laat staan fiscale inspanningen, hebben wij niet gevraagd en zijn niet bekend.

Ook medische weerbaarheid zou dan NAVO-aanrekenbaar kunnen zijn. Er zitten daarin twee elementen. Men kan de begroting navlooien. Collega's hebben opgemerkt dat het een stijgende lijn is. Men kan ze navlooien op welke dingen die we doen, NAVO-aanrekenbaar zijn. Let op, het betreft geen nieuw geld. Het is gewoon een uitgave die al gepland en gebudgetteerd is, die dan NAVO-aanrekenbaar wordt. Er zit echter ook een tweede element in. Onder het stijgende budget van Defensie worden uitgaven mogelijk die niet gebudgetteerd zijn, waarvoor geen centen waren, maar die met defensiegeld kunnen worden gefinancierd.

Dat is natuurlijk heel interessant, zeker als zaken daarvan ook voor civiel gebruik nuttig kunnen zijn. Daarbij denk ik aan bijvoorbeeld een stock inzake medisch materiaal of medische capaciteit, die in geval van militaire conflicten militair aangewend kan worden, maar die nu niet voorzien is in de begroting. In mijn ogen zou het nogal dwaas zijn om dat nu, in een stijgend defensiebudget, niet te voorzien. Ook denk ik aan zaken waarbij defensie voor binnenlandse veiligheid kan worden ingezet. In veel Europese landen bestaat die traditie, maar wij kennen die minder, al hebben we dat incidenteel gedaan. Het is onze intentie, zoals in het regeerakkoord is voorzien, om defensie daarvoor structureel in te zetten, in een welbepaald in het regeerakkoord omschreven kader, en het zou desgevallend raar zijn om de NAVO-norm, die voorzien is, daarvoor niet te gebruiken.

Misschien weet u het niet, maar een van de grootste achteruitgangen in de Belgische defensie, puur budgettair bekeken, qua comptabiliteit, was de afschaffing van de rijkswacht, aangezien dat een militaire uitgave was. Met de afschaffing van de rijkswacht zijn we tienden gezakt in de NAVO-ranking. Ik pleit niet voor de militarisering van de politie, don't worry , dat is niet voorzien, ik zeg alleen dat het over zulke dingen gaat inzake de NAVO-norm. Ik vrees dus dat u daar dingen in leest waardoor uw fantasie een beetje op hol is geslagen.

Ik spring enigszins van de hak op de tak, waarvoor mijn excuses, maar nu kom ik tot de pensioenhervorming voor de parlementsleden. Het is een traditie en ook onvermijdelijk dat de wetgever de pensioenen van de samenleving reguleert en dat het Parlement zich daaraan vervolgens confirmeert. In de periode dat ik parlementslid was, is dat nooit anders geweest, en ik heb al wel wat pensioenhervormingen in het statuut meegemaakt. Toen ik begon, was het stelsel echt nog zeer gunstig, want met de tantièmes had men na twintig jaar als parlementslid een volledig pensioen. Ik heb op die manier met mijn eerste tien jaar als parlementslid al de helft van mijn pensioen. Dat dit niet echt meer evident is in onze samenleving, aangezien wij helaas door de stijging van de sociale uitgaven maatregelen moeten nemen, is een logica die niemand zal ontkennen. Ook de nu op handen zijnde pensioenhervorming zal doorgetrokken moeten worden en een vertaalslag moeten krijgen in de parlementaire pensioenen. Dat kan een grote ontdekking genoemd worden of men kan er grote controverse rond maken, maar ik zie dat niet. Wel dient het Parlement zichzelf te reguleren, niet de regering of een regeerakkoord. Het komt u als parlementsleden toe.

Maak dus alstublieft geen grote populistische controverse – dat is niet nodig – van de sequens waarbij het Parlement de samenleving volgt en zich schikt naar de inspanningen die we van de samenleving vragen, met de nodige moeilijkheden, want het statuut is een statuut sui generis. Dat is dus altijd een beetje schipperen. Het lijkt me de logica zelve, maar het is aan u om dat te doen. Ik denk dat de nodige werkzaamheden daarvoor ook al lang gepland zijn. Het is eigen aan eenieder om zich te profileren in dat soort zaken – dat begrijp ik – maar laat ons toch een beetje sereen blijven in dat soort dingen. Ik heb hier niemand, tenzij u me nu gaat tegenspreken, horen zeggen dat parlementsleden geen inspanningen moeten doen, dat ze niet gaan volgen en dat ze alles wat ze hebben, linea recta willen behouden. Het andere uiterste is de race to the bottom . Die vind ik ook verwerpelijk en daar heb ik ook wel echo's van gehoord in deze commissie.

Wat asiel en migratie betreft – sorry voor de hak op de tak –, maatregelen inzake de uitstroom ontbreken inderdaad. Dit is uiteraard de eerste uitvoering van het regeerakkoord. De maatregelen op korte termijn die ik kan nemen, zijn uiteraard bij uitstek op de instroom gericht. Er staat in het regeerakkoord heel wat over de uitstroom en dat zal heus nog wel worden gerealiseerd, maar dat zijn, als men realistisch is, maatregelen die niet evident zijn, die tijd vergen en die geen toverstokje zijn. Sommigen zeggen om gewoon naar de Europese Commissie of naar Ursula, zoals sommigen het nogal kinderlijk voorstellen, te gaan met de boodschap dat het een noodgeval is en alles dan opgelost is. Als men dat wil geloven, doe dat dan gerust, maar dat is niet de realiteit. Als het zo eenvoudig was, dan zouden heus wel wat Europese landen dat hebben gedaan.

Wij zijn ondertussen als België op basis van ons regeerakkoord uitgenodigd bij de club van de eerder kritische landen over het Europese migratiemodel, die bij elkaar komen en die met name inzake de uitstroom ideeën uitwerken en die trachten om van die ideeën Europese beslissingen te maken. Zeggen dat dat een proces is dat met een vingerknip verloopt, is helaas echter niet waar. Ik wou dat het waar was.

Madame Delcourt, vos questions sur le contrôle des certificats médicaux sont précises et je vous invite à les poser aux ministres responsables. M. Vandenbrouke a annoncé qu'il créerait une banque de données et qu'il organiserait un datamining sur la politique de prescription. Mais il doit encore travailler sur ce sujet et devra présenter son projet avant le 1 er juillet de cette année, si je ne m'abuse. L'affaire est donc à suivre.

De nombreuses questions ont été posées sur le statut d'artiste, notamment par les collègues francophones. Nous avons parlé des abus et de la façon de lutter contre ceux-ci. M. De Smet a même prétendu qu'il n'y en avait pas. C'est possible! La lutte contre les abus est une compétence régionale. Ce débat doit être mené au sein des parlements régionaux. Dire qu'il n'y a pas d'abus, c'est possible, mais je suis étonné par les chiffres. Il y a de grosses différences entre les Régions, notamment en Région de Bruxelles-Capitale où, si je ne me trompe, 50 % d'entre eux résident. La ville est peut-être très artistique, je ne l'exclus pas, mais nous avons peut-être aussi découvert des brèches dans le système qui pourraient correspondre à ce que l'on nomme des abus. Je n'en sais rien et c'est aux Régions de travailler sur ce thème.

Madame Delcourt, vous avez demandé quand nous comptions élargir le systèmes des flexi-jobs à d'autres secteurs? Ce n'est pas prévu dans l'accord de Pâques, mais bien dans l'accord de gouvernement.

En ce qui concerne les indépendants, nous estimons que 356 indépendants sont intéressés chaque année par le paiement de cotisations plus élevées afin d'obtenir des droits à la pension plus élevés.

Monsieur Dermagne, vous avez beaucoup mentionné la classe moyenne et cela m'étonne un peu.

Si nous regardons le bilan du gouvernement Vivaldi, je pense qu'il est difficile de dire que c'était un gouvernement qui a défendu la classe moyenne.

Pierre-Yves Dermagne:

(…)

Bart De Wever:

Je ne vous ai pas interrompu! Je pense que cela relève même du non-sens.

Vous avez évoqué les impôts qui pèsent sur les épaules de la classe moyenne. Das Wahre ist das Ganze , comme on le dit en allemand. L'accord de gouvernement est très clair. Il y a du positif et du négatif mais au final, la pression fiscale sur la classe moyenne va fortement diminuer à l'horizon 2029.

Vous avez parlé d'économies dans les soins de santé, ce qui m'étonne, car nous avons encore prévu une norme de croissance au-dessus de l'index. Cela ne semble pas être de véritables économies. Si nous parvenons à maintenir une norme de croissance supérieure à l'index, il ne faut pas, selon moi, parler d'économies.

Vous avez affirmé que nous épargnions les épaules les plus larges alors que plus de deux milliards de revenus proviendront de leur part. C'est tout de même considérable. Il faut examiner ces chiffres au prorata. Il n'y a pas tant d'épaules larges dans notre pays. Je dirais donc que deux milliards de revenus supportés par leurs épaules ne sont pas négligeables.

Vous avez évoqué la crédibilité budgétaire. J'espère que vous ne m'en voudrez pas, mais c'est un peu l'hôpital qui se moque de la charité. Le PS parle de crédibilité budgétaire alors qu'il a dominé le gouvernement Vivaldi et a toujours géré la Région bruxelloise. À votre place, j'éviterais de parler de crédibilité budgétaire.

Monsieur Courard, vous avez demandé d'où proviendront les 2 % pour la défense. M. Di Rupo aurait peut-être dû se poser cette question lorsqu'il a fait cette promesse au Pays de Galles en 2014. Dans l'intervalle, nous n'avons jamais eu de réponse du PS.

Mme Désir a demandé si le report de l'index était une mesure nécessaire. C'est en effet le cas. Il est inévitable de prendre des mesures comme celle-ci, notamment sur les pensions les plus élevées. Nous prévoyons également une mesure qui pèse sur l'indexation des pensions les plus élevées, donc sur les épaules les plus larges. Il est injuste de me reprocher de ne rien faire à l'égard des épaules les plus larges pour ensuite nous critiquer lorsque nous mettons en place une mesure qui affecte les plus hautes pensions. Il s'agit de pensions atteignant 7 000 ou 8 000 euros par mois.

C’est l’un ou l’autre!

Mijnheer Hedebouw, u hebt Frans en Nederlands door elkaar gesproken. Ik noteer alleen in het Nederlands, ik ben een slechte tweetalige.

Je ne me souviens plus de ce que vous avez dit en néerlandais ou en français.

Dus zal ik antwoorden in de taal die in mij opkomt.

Raoul Hedebouw:

Un vrai Belge.

Bart De Wever:

Ik kan daar veel op zeggen, maar ik zal zwijgen. (Hilariteit)

Op vijf minuten tijd hebben we 4 miljard euro voor defensie gevonden, zegt u. Ik wou dat het waar was. Ik weet niet of u de collega's hebt gehoord die ons net hebben verweten dat we dat niet hebben gedaan en dat het allemaal een groot mysterie is waar dit vandaan moet komen. De waarheid heeft haar rechten. Er is in een pad voorzien, met een opdrachtentabel, begroting per begroting. Het zal niet gemakkelijk zijn om die middelen te vinden.

Uiteraard zijn er collega's die zullen zeggen om dat niet uit de sociale zekerheid te halen. Er zijn collega's die zullen zeggen om dat niet uit de belastingen te halen. Er zijn collega's van de N-VA die zullen zeggen om geen extra schulden te maken. Iedereen heeft daar zijn waarheid. De optelsom van dat alles is uiteraard onmogelijk. A l'impossible nul n'est tenu . Dat wordt dus niet gemakkelijk. Dat zal ik niet ontkennen, maar zeg niet: u hebt dat zo gevonden, dus u gaat dat voor de sociale zekerheid ook zo kunnen vinden.

Ik vind die vergelijking trouwens nogal grotesk. De sociale uitgaven in dit land evolueren naar 200 miljard euro bij een ongewijzigd beleid in 2030. U weegt dat af tegen de defensie-uitgaven. Dat is bijna een cijfer achter de komma, zoals wij onze defensie hebben verwaarloosd. Zeggen dat als defensie kan groeien, dat dan de sociale zekerheid op hetzelfde ritme kan groeien, is populisme. Dat is onzin.

Wat telt mee in de pensioenmalus? Het regeerakkoord is duidelijk over wat erin zit en wat er niet in zit. Op de vraag over de privileges voor parlementaire pensioenen heb ik geantwoord.

Zullen we nieuwe F-35's kopen?

Je vous ai expliqué que les capacités imposées par l’OTAN ne nous laissent pas le choix. Je suis sûr que nous devrons encore élargir notre flotte d’avions de chasse. Puisque nous avons déjà acheté les F-35, nous devrons acheter des avions de ce type. Ce seront des avions construits en Italie. Ce n’est pas parce que M. Trump pense qu’il peut mener une guerre de droits de douane contre tout le monde qu’il peut d’un coup faire disparaître la globalisation de l’économie. Le F-35 est devenu un projet multilatéral.

U zegt dan dat men voor die technologie militair afhankelijk is van wie men ze koopt. Dat is echter voor elke militaire technologie zo. Dat is evenzeer het geval voor wapensystemen die we in Europa kopen of elders in de wereld. Men is altijd deels afhankelijk van de producent. Dat is een reden te meer om in Europa de juiste beslissingen te nemen over de consolidatie van een Europese defensie-industrie. Wij hebben dat verwaarloosd, maar daar bent u ook altijd tegen. Dat is ook van twee zaken een. U wilt dat niet, want we moeten in vrede investeren. Volgens u moeten we bloemenperken aanleggen aan de grenzen met Rusland. We hebben bloemenperken, regenbogen en eenhorens nodig, die de Russen zullen overtuigen van onze goede intenties. Dan zullen ze zeker hun agressie stoppen.

Ik ben het daarmee helemaal eens. Als men in een fantasiewereld leeft, kan dat allemaal wel lukken. Als men echter in wapensystemen moet investeren, heeft men ook een militair industrieel complex nodig. Maar daar bent u ook tegen. U zegt dat we dan nu de F-35 moeten kopen. Misschien hebben we die echter moeten kopen omdat we in het verleden net dat niet gedaan hebben in Europa. Dat zijn dure lessen die we nu moeten trekken, maar dat zijn geen lessen die we op vijf minuten opgelost krijgen.

En ce qui concerne les chômeurs de longue durée et les CPAS, un montant a été prévu dans le budget pour compenser les CPAS. En effet, on sait qu'ils auront plus de travail en raison de la limitation dans le temps des allocations de chômage.

M. Hedebouw, je pense, a dit que les CPAS n'ont pas comme tâche d'activer les chômeurs. Je ne suis pas d'accord. J'ai un autre avis. Dans ma ville, le CPAS fait beaucoup d'efforts pour activer les gens. Je pense que c'est leur tâche de le faire, qu'ils sont même mieux placés que les services régionaux d'accompagnement pour activer les gens qui sont à une certaine distance du marché du travail.

Si des gens disparaissent dans la nature, c'est peut-être qu'ils n'ont pas besoin d'allocations de chômage, qu'ils ont assez de revenus pour vivre et n'ont pas besoin de la sécurité sociale.

Dat is dus een maatregel die ik altijd zal blijven verdedigen. Dat is trouwens in de hele wereld de normaalste zaak. Waarom zou dat dan bij ons onmogelijk en een sociaal drama zijn? Overal in de wereld, in Frankrijk en overal, wordt dat op die manier toegepast.

Wij zullen 1 miljard euro minder in de pensioenkas storten. Dat is een heel rare manier om competitiviteitsmaatregelen voor te stellen. Dat is natuurlijk een ideologisch verschil. Ik ga ervan uit dat, wanneer onze ondernemingen qua competitiviteit niet worden versterkt, de effecten op de pensioenkas veel erger zullen zijn. Dat is een kwestie van wakker worden en koffie ruiken, zoals dat in het Engels wordt genoemd, over onze economische situatie en over de situatie van onze industrie, die in heel Europa maar zeker in ons land krimpt terwijl wij ernaar kijken. Mensen zonder job betalen geen bijdragen. Dat zou voor de sociale zekerheid de catastrofe zijn die wij nu moeten vermijden.

Het paasakkoord bevat inderdaad honderden miljoenen euro aan competitiviteitsmaatregelen. U stelt dat voor als minderopbrengsten voor de sociale zekerheid. Dat is een ideologisch verschil. Daarover zullen wij het nooit eens worden. Dat is misschien maar goed ook. De fiscale regularisatie stelt u voor als straffeloosheid. Ik ben het daar niet mee eens. Dat is geen straffeloosheid. Ik moet echter wat opschieten.

"Les 500 euros de différence, net ou brut, pour ceux qui bossent est un mensonge." Ce n'est pas vrai. Il faut consulter le calendrier des mesures tel qu'il a toujours été prévu dans l'accord de gouvernement, avec la baisse des impôts en faveur de ceux qui travaillent, et dont la vitesse de croisière sera atteinte en 2029.

Volgens mij zullen we dan die 500 euro zeker halen en misschien zelfs overschrijden.

“Een kliklijn voor langdurig zieken, hoe durft u?”, zegt u. U noemt dat een kliklijn, wij noemen dat responsabilisering.

Nous avons autant de malades de longue durée que l'Allemagne. Or celle-ci est un tout petit peu plus grande que la Belgique. Donc, je pense que la question de la responsabilisation est à l'ordre du jour.

Alle actoren, ook de werkgevers, zullen geresponsabiliseerd worden. Dat zijn dan extra inkomsten voor de sociale zekerheid, mijnheer Hedebouw. Het lijkt mij evenwel evident dat ook de dokters, ook de ziekenfondsen en dus ook de langdurig zieken zelf aangesproken kunnen worden.

Madame Tourneur, vous m'avez posé une question concernant le droit au rebond et le risque d'abus. Ce risque est relativement limité en raison de la nature de la mesure. Il s'agit d'un droit unique. Cette allocation de chômage dure six mois et s'adresse à des salariés ayant travaillé au moins dix ans. Le droit au rebond s'inscrit dans un ensemble cohérent de mesures mises en place par le gouvernement pour soutenir les individus dans leur recherche d'emploi. Le risque d'abus est donc très faible, voire quasiment inexistant.

Votre deuxième question porte sur les pensions des magistrats. D'autres collègues ont également posé des questions à ce sujet. Je vais être clair: il n'est absolument pas question d'une perte de 40 % du pouvoir d'achat des magistrats retraités en conséquence de la réforme des retraites menée par ce gouvernement. Les calculs publiés par la magistrature la semaine passée reposent sur l'hypothèse de prolongation indéfinie de l'indexation limitée des pensions les plus élevées alors que cette mesure est explicitement définie comme temporaire, tant dans l'accord de gouvernement que dans l'avant-projet de loi-programme. Elle est prévue uniquement pour cette législature, c'est-à-dire jusqu'en 2029. La Cour constitutionnelle et le Conseil d'État, étant indépendants des pouvoirs exécutif, législatif et judiciaire, sont également concernés par cette réforme, leur régime de retraite étant également réglementé par la loi.

Troisièmement, la réforme des retraites n’a aucun impact sur l’indépendance du pouvoir judiciaire. Monsieur Dermagne, cela a été confirmé par la Cour constitutionnelle dans un arrêt de 2013, suite à un recours déposé par les magistrats contre une précédente réforme des retraites, menée notamment sous le gouvernement Di Rupo.

Quatrièmement, une réunion constructive s’est tenue hier entre les représentants des magistrats et les ministres des Pensions. Cette rencontre a permis d’éclaircir plusieurs points, notamment en ce qui concerne les calculs d’impact des différentes réformes des retraites et la nature temporaire de l’indexation limitée des pensions les plus élevées. Il a été établi que les estimations d’une perte de pension de 30 à 40 % reposaient sur des hypothèses d’indexations limitées pour une durée indéterminée.

Mijnheer Van Hecke, u vroeg naar de gelden van de Russische tegoeden. U wilt weten wat er gebeurt als er vrede komt in Oekraïne en de Euroclearmiddelen wegvallen. Ook daarmee is rekening gehouden in het paasakkoord en dat zal dan inderdaad een extra inspanning vergen.

Ik denk wel dat als er morgen vrede wordt gesloten in Oekraïne, dat nog niet betekent dat morgen ook die Russische tegoeden vrijgemaakt worden. Dat is een bijzonder, bijzonder complexe aangelegenheid. Er zijn wel andere hypotheses die internationaal besproken worden over wat er met die sovereign assets moet gebeuren. Er zijn namelijk de sovereign assets en de andere assets, die bevroren zijn. De sovereign assets zijn in feite geïmmobiliseerd. Het gaat in deze context vooral over die gelden van de Russische Centrale Bank.

Mogelijk worden er multilateraal andere beslissingen genomen en dat zou dan op iets kortere termijn op ons af kunnen komen, maar dat valt nog af te wachten. In alle contacten die ik hierover heb en dat zijn vooral internationale contacten met de buurlanden en met Oekraïne zelf, gaat het in elk geval steeds weer over een buitengewoon riskante en juridisch ingewikkelde zaak met enorm grote repercussies, zelfs op de euro als munteenheid. Mijn persoonlijke inschatting – maar ik kan mij vergissen – is dat we daar op korte termijn niet heel veel beweging in zullen zien. Het lijkt mij heel ingewikkeld.

Uiteraard zullen we dat monitoren en we zullen ons ook niet verzetten tegen andere multilaterale oplossingen, ook al stelt zich dan voor onze bilaterale militaire hulp aan Oekraïne wel een bijkomend budgettair probleem. Aangezien dit ook in de NAVO-norm ingecalculeerd is, zal dat dan sowieso gecompenseerd moeten worden.

Over de oplopende NAVO-norm en over de structurele financiering heb ik geantwoord.

Madame Schlitz, vous avez dit: "Les efforts pour la compétitivité sont des cadeaux aux entreprises." À mon humble avis, cela témoigne d'un certain manque de connaissance de la réalité économique, mais c'est peut-être une différence idéologique que nous n'allons pas résoudre aujourd'hui ni même jamais.

J'en viens aux formations pour les emplois en pénurie. Tous ceux qui commenceront une formation avant le 1 er janvier 2026 seront exemptés de la mesure. S'agissant des soins de santé, il incombe au ministre de présenter une liste de formations qu'il veut exclure. Donc, je vous propose de développer cette discussion en commission de la Santé.

Quant au contrôle des ressources, je pense que vous confondez celui qui vise le chômage avec celui qui s'intéresse au revenu d'intégration.

Sarah Schlitz:

(…)

Bart De Wever:

Je pense que oui. Je ne vous ai pas interrompue. Vous pourrez encore répliquer.

Vous avez cité un président de parti – je suppose qu'il s'agit de M. Bouchez – qui avait parlé d'un contrôle des ressources, mais il évoquait un contrôle visant ceux qui ont des biens à l'étranger et qui touchent un revenu d'intégration, pas une allocation de chômage. Pour les allocations de chômage, aucun contrôle des ressources n'est ni ne sera prévu dans cet accord de gouvernement.

Pour la taxation sur les plus-values, vous avez dit: "Nous n'en savons rien." C'est normal, puisque l'impact de cette mesure a toujours été prévu en 2026. Notre intention n'a jamais été de l'intégrer dans la loi-programme relative au budget 2025.

Mevrouw Bertrand, u zegt dat er geen overleg met Belfius is geweest. Er is wel degelijk informeel geverifieerd of de zaken die wij plannen realistisch zijn, dus ik maak mij daar niet te veel zorgen over. U zegt dat er paniek ontstaat bij de burgers die zich afvragen hoe we dit allemaal zullen betalen. Ik moet toegeven dat post-Vivaldi paniek budgettair gewettigd is. Toen ik de realiteit van de cijfers zag die ú hebt achtergelaten, was paniek ook de eerste emotie die ik voelde.

Ik vind het sterk dat u zegt dat het Monitoringcomité stelt dat het tekort oploopt tot 2,4 miljard. Dat is uw beleid, dat is het gevolg van het ongewijzigd beleid van Vivaldi, waarbij de put alsmaar dieper werd, tot hallucinante bedragen. U kent die bedragen, want u was er verantwoordelijk voor. Nu zeggen dat we u in vrije val hebben achtergelaten en dat u uw vleugels niet op tijd kunt uitslaan, u bent toch de slechtst denkbare persoon om die kritiek te uiten, zelfs binnen uw eigen partij. Ik zou iemand anders zoeken om die kritiek te uiten. Dat de cheque voor Defensie ongedekt is…

Alexia Bertrand:

Dat is gemakkelijk.

Bart De Wever:

Gemakkelijk, zegt u. Wat u hebt nagelaten, is alleszins niet gemakkelijk, ook niet op het vlak van Defensie. U doet nu alsof die 2 % uit de lucht komt vallen. Het Russisch geld dat dubbel besteed wordt, dat is een foute lezing. Die zit in de basishypothese, maar die was niet bestemd. Wij hebben die gelden nu bestemd, dus er is geen sprake van een dubbeltelling.

Wat het betoog van de heer Van Tigchelt betreft, geen slogans over Justitie, dat ondersteun ik ten volle. Wat dat betreft, hebben wij bijna eenheid van inzicht en beseffen we allebei dat die situatie altijd heel moeilijk is geweest en vandaag nog steeds heel moeilijk is. Roepen wat er allemaal met één vingerknip moet gebeuren, heeft weinig zin. Als u zegt dat u zich als oud-minister koest moet houden, dan vraag ik mij af of dat dan ook niet geldt voor de oud-staatssecretaris bevoegd voor Begroting. U moet het binnen uw fractie misschien eens hebben over wie zich koest moet houden en wie niet.

Het gebrek aan urgentie van Arizona, dat mag u zeggen, maar ik ben het daar niet mee eens. Er is bij alle besparingen die aan de departementen worden opgelegd altijd voorzien in een uitzondering voor de veiligheidsdepartementen en zelfs een groeipad. Is dat groeipad niet groot genoeg? Ik ben zelfs geneigd om het daarmee eens te zijn, gezien de grote noden, maar men kan niet enerzijds zeggen dat we budgettair in vrije val zijn en anderzijds dat we nog een berg aan nieuwe middelen moeten voorzien.

We hebben ons uiterste best gedaan en nog een extra inspanning geleverd, gezien de acute situaties die er bestaan. Het volgende moet mij echter van het hart wat betreft het gebrek aan urgentie dat ons vandaag wordt verweten. Iedereen moet in de spiegel kijken wat dat betreft, ook zij die in vorige legislaturen de zaken hebben waargenomen.

Zo veel nieuw opgestarte bouwdossiers onder Vivaldi heb ik ook niet echt gevonden. Wat er nog van dossiers is, is van de regering daarvoor. De detentiecentra die Vivaldi voor de kortgestraften heeft uitgebouwd, hebben niet bepaald een verschroeiend tempo aangenomen. Dat is geen verwijt. Ik weet hoe moeilijk dat is en hoeveel tijd dat vergt, maar vandaag komen zeggen dat ik de urgentie niet zie, vind ik iets te gemakkelijk.

Ik apprecieer wel dat u zegt dat u begrip hebt voor de noodmaatregelen die op korte termijn moeten worden genomen omdat er geen oplossingen zijn, tenzij oplossingen die binnen de gevangenis aanleiding geven tot toestanden die ons in een structurele overtreding brengen van de mensenrechten die vandaag al bestaan. U kent de situatie. Ik ken ze ook. Wie dat ooit met eigen ogen heeft gezien, kan dat heel moeilijk vergeten en is hopelijk bevrijd van alle populistische neigingen ter zake. Dit gaat niet over u, voor alle duidelijkheid.

J'ai déjà répondu à la question concernant le statut d'artiste, monsieur De Smet. Le fait de dire que nous sommes un gouvernement de méfiance m'étonne, d'autant plus que c'est dit de la part d'un Bruxellois! Quand on connait la situation budgétaire à Bruxelles et celle du CPAS d'Anderlecht, il me semble que ce n'est pas la vérité.

Notre gouvernement n'est pas un gouvernement de méfiance mais se veut être un gouvernement de responsabilisation, et celle-ci est nécessaire si l'on tient compte de la réalité budgétaire à laquelle nous sommes confrontés.

Le prix pour obtenir la nationalité belge est de 1 000 euros et vous dites que ce prix est exorbitant. Je pense que l'inverse est vrai! Les 150 euros demandés par le passé étaient exorbitants quand on sait qu'au Royaume-Uni, le montant est quasiment de 2 000 euros tandis qu'aux Pays-Bas, il est de 1 091 euros. Si vous voulez mourir en tant qu'Hollandais, c'est encore plus cher! Nous sommes restés en dessous du niveau hollandais! C'est un minimum. Si pour devenir Hollandais, il faut payer 1 100 euros, on peut bien devenir Belge pour 1 000 euros! Cela me semble raisonnable.

Voorzitter:

Er resten ons nog een goede 20 minuten voor de replieken. Ik vraag dus om het bij korte replieken te houden, want de debatten zullen in de toekomst ongetwijfeld nog worden gevoerd met de vakministers wanneer de uiteindelijke teksten in het Parlement verschijnen. Ik stel dus twee minuten per fractie voor de replieken voor.

Axel Ronse:

Mijnheer de voorzitter, ik voel mij ongelooflijk dankbaar. Ik kwam hier met een open blik. Ik vond het paasakkoord fenomenaal en na zeer aandachtig luisteren, vooral naar alle oppositiepartijen, vind ik het nog fenomenaler. Na de repliek van de eerste minister, met uitzondering van het verhaal over de Hollandais , vind ik het nog fenomenaler. Onze fractie is dus alleszins enorm overtuigd.

Wat heb ik gehoord van de oppositie? PTB, Groen, Ecolo en de PS hebben heel veel kritiek op het feit dat het paasakkoord de tien plagen de wereld uit tracht te helpen, want het is allemaal onmenselijk, maar ik hoor geen enkel alternatief. Het betreft allemaal maatregelen om onze sociale zekerheid en ons systeem van herverdeling stand te doen houden. We zijn ook ontzettend fier dat we dat met de arizonacoalitie kunnen verwezenlijken. We zijn heel dicht bij de concretisering en de stemming ervan. Als u systemen die alleen hier nog bestaan, zoals de onbeperkte werkloosheidsuitkering in de tijd, nog voor de generatie van vandaag wilt behouden, dan maakt u de sociale zekerheid kapot en blaast u ze op voor de toekomstige generaties. Uw kritiek daarover overtuigt dus allerminst.

Andere partijen hadden het vooral over de effecten van hun beleid van de voorbije vijf jaar, met de verwoestende budgettaire koers, die gevaren werd – dank ook aan collega Bertrand om dat nog een keer op slides te tonen – en die wij nu aan het omkeren zijn. Ze hebben bovendien dan ook nog eens kritiek op het feit dat we 4 miljard euro op een bbp van 600 miljard euro investeren in defensie, in vrede. Mocht ik aan mijn overleden grootmoeder vertellen dat daar kritiek op komt, zou ze het niet geloven. Ze heeft de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog meegemaakt en zou zeggen dat dat budget om de vrede te bewaren, een badje is.

Francesca Van Belleghem:

Premier, tijdens de verkiezingen was het uw prioriteit om budgettair alles op orde te zetten, maar we hebben nog altijd geen budgettair kader gezien. Door eenmalige begrotingstrucs toe te passen, bevestigen jullie alleen maar dat jullie Vivaldi 2.0 zijn. Deze regering zorgt niet voor een structurele financiering van onder meer Defensie. Het enige structurele zijn nieuwe belastingen, zoals de vliegtaks en de meerwaardebelasting.

De zes kleine migratiemaatregelen in het paasakkoord zijn echte tjevenmaatregelen, echte vivaldimaatregelen. U zegt dat het kinderlijk is om naar de Europese Commissie te gaan en een asielstop en een gezinsherenigingsstop te onderhandelen. Vindt u Oostenrijk dan kinderlijk? Zij stoppen gezinshereniging met erkende asielzoekers tegen alle Europese richtlijnen in. Ze dwingen het af bij de EU. Vindt u Polen kinderlijk? Zij hebben een asielstop afgedwongen en de toestroom van asielzoekers in Polen is zelfs niet de helft zo hoog als hier. Als dat allemaal kinderlijk is, dan ben ik graag kinderlijk.

U zegt dat u deel uitmaakt van het clubje migratiekritische landen, maar u hinkt zwaar achterop, want Polen en Oostenrijk steken u vlot langs rechts voorbij. Uw crisismaatregelen hebben als doelstelling de categorie van asielzoekers die recht hebben op opvang te beperken. Maar asielzoekers zijn hier niet voor de asielopvang, ze zijn hier omdat illegalen niet teruggestuurd worden, ze zijn hier voor onze sociale woningen, ze zijn hier voor onze leeflonen zodra ze die verblijfstitel binnen hebben.

Uw vijgen-na-Pasen-akkoord bevat geen deftige maatregelen om die asielinstroom te doen dalen en om de terugkeer van illegalen te verhogen. Integendeel, u laat criminele illegalen na een derde van hun gevangenisstraf vrij, zonder dat u de druk verhoogt op derde landen om hun illegalen terug te nemen. Heel jammer.

Catherine Delcourt:

Monsieur le premier ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je ne manquerai évidemment pas d'interroger les ministres compétents.

Cet accord de Pâques, à travers la loi-programme, comprend des éléments forts que le MR a soutenus: des moyens en plus pour la sécurité, pour la Défense, la Justice, pour lutter contre la surpopulation carcérale; des militaires sur les sites sensibles, libérant 300 policiers. C'est aussi le chômage limité à deux ans, un milliard pour la compétitivité de nos entreprises, des éléments fiscaux intéressants, notamment pour les indépendants, et un durcissement des règles de migration.

Nous le soutenons pleinement et nous vous remercions pour votre intervention.

Pierre-Yves Dermagne:

Monsieur le premier ministre, merci pour les quelques éléments d'information que vous avez daigné nous donner.

Vous aviez annoncé la couleur. Vous aviez d'ores et déjà renvoyé vers les ministres compétents en commission, vers le budget qui devrait arriver un jour ou l'autre. On espère toujours. Cela recule de semaine en semaine. Je pense que ce sera effectivement le juge de paix.

Vous avez balayé d'un revers de la main les questions sur la crédibilité budgétaire de cet exercice, sur la trajectoire budgétaire, sur l'endroit où vous irez effectivement chercher l'argent. Comme on l'a dit, ce sera en toute grande majorité auprès de la classe moyenne, dans les poches de la classe moyenne, sur les comptes en banque de la classe moyenne, que vous irez chercher cet argent, qui s'inscrit dans un exercice qui ne tient pas la route d'un point de vue budgétaire.

Vous pouvez utiliser un argument d'autorité renversée en disant: "Mais comment le PS peut-il parler de crédibilité budgétaire?" Nous attendions mieux de vous, monsieur le premier ministre. Vous, non pas l'historien, mais l'ingénieur, l'homme de chiffres, l'homme de précision, de détails. Nous avons uniquement des éléments, des effets de manche. Vous êtes assez disert sur les éléments idéologiques qui vous tiennent à cœur, mais sur tout le reste, sur tous les détails, pas une seule réponse concrète.

Peut-être un point quand même. Sur le statut d'artiste, vous n'avez pas pu vous empêcher d'avoir une lecture communautaire. Chassez le nationaliste, il revient au galop! Et c'est le cas ici. Vous avez une lecture communautaire sur ce dossier, notamment sur la répartition du nombre de bénéficiaires du statut d'artiste. Il n'est pas anormal que dans un pays, la capitale, qui compte toute une série d'institutions culturelles importantes, voie le nombre de bénéficiaires de ce statut plus important que dans d'autres Régions. Cela n'a rien d'insupportable! Cela n'a rien de surprenant, monsieur le premier ministre du Royaume de Belgique! C'est effectivement une ville capitale qui vit, qui choie sa scène culturelle, ses secteurs culturels. Il n'est donc pas anormal qu'il y ait plus de bénéficiaires de ce statut.

Bart De Wever:

Il n'y a pas d'artiste à Anvers?

Pierre-Yves Dermagne:

Je n'ai pas dit cela.

Ayez une vision plus large. Vous n'êtes plus le bourgmestre de la belle Ville d'Anvers, monsieur le premier ministre. Vous êtes le premier ministre du Royaume de Belgique. Et, à ce titre, vous devez traiter les Flamands, les Bruxellois et les Wallons sur un même pied d'égalité.

Bart De Wever:

(…)

Pierre-Yves Dermagne:

Je ne vous ai pas interrompu tout à l'heure, monsieur le premier ministre. S'il vous plaît, laissez-moi terminer!

En ce qui concerne le statut d'artiste, votre ministre de l'Emploi a évoqué des abus. Cela transparaissait d'ailleurs très clairement à travers l'exposé des motifs et sa première mouture de la loi-programme qui a fuité dans la presse, avec effectivement uniquement un regard budgétaire qui partait du principe de mauvaise foi de la part de celles et ceux qui bénéficient de ce statut réformé.

Vous avez dit qu'il s'agissait d'une responsabilité des Régions, monsieur le premier ministre. Mais non, la réforme du statut d'artiste de 2022 a précisé que la disponibilité active, passive et adaptée était spécifique pour les travailleurs et les travailleuses du secteur des arts. Et, justement parce qu'on les considèrent comme travailleurs à part entière, quand ils bénéficient du statut, le Forem, le VDAB et Actiris ne doivent pas les considérer comme des chercheurs ou des demandeurs d'emploi. C'était un des éléments fondamentaux et centraux de la réforme.

Par vos propos, monsieur le premier ministre, qui confirment la crainte que nous avons et que les artistes ont par rapport au maintien du statut, vous évoquez effectivement une réforme de ce statut, un durcissement des règles et des conditions, faisant en sorte que celles et ceux qui bénéficient aujourd'hui de ce statut dont on doit être fiers seront demain menacés. Nous y reviendrons, monsieur le premier ministre.

Raoul Hedebouw:

Mijnheer de eerste minister, ik vind het wel interessant. U probeert gewoon om het hele debat weg te wuiven. Ideologisch bestond uw hele denkwijze op budgettair vlak in begrotingsdiscipline, begrotingsdiscipline en nog eens begrotingsdiscipline. Dat wordt nu volledig aan de kant geschoven in vijf minuten. Dat toont aan dat het ging om begrotingsdiscipline voor de gepensioneerden, de langdurig zieken, de openbare diensten. Als het echter om andere uitgaven, militaire uitgaven gaat, dan geldt er geen begrotingsdiscipline. Dat is gewoon waar. Dat is in vijf minuten politiek beslist. Het moet binnen de N-VA moeilijk zijn, omdat uw denkwijze de laatste jaren alleen maar focuste op het Duitse model en begrotingsdiscipline. Dat wordt volledig aan de kant geschoven, mijnheer Ronse. Op de vragen daarover wordt gewoon niet geantwoord.

Ten tweede, antwoordt u niet op de vragen over de pensioenmalus, mijnheer de eerste minister. In het regeerakkoord staat dat ziektedagen niet meetellen. Er zijn sancties. De minister van Pensioenen antwoordt het tegenovergestelde in de plenaire vergadering. Wat is het nu juist?

Troisièmement, monsieur le premier ministre, vous n'avez pas répondu à ma question sur les pensionnés. En Belgique, nous vivons déjà avec des pensions relativement faibles par rapport à la France, l'Allemagne et les Pays-Bas. Les pensionnés ont du mal à payer leur maison de repos. Et vous décidez – vous n'avez pas répondu à cette question – de postposer l'indexation des pensions de trois mois. Cela va coûter 68 euros à un pensionné qui reçoit 1 700 euros bruts, 68 euros que vous retirez des pensions!

Je m'y attendais de la part de la N-VA. Mais Les Engagés? Vous qui deviez être un parti qui allait faire du social, vous trouvez cela logique de viser une nouvelle fois les pensionnés? De postposer l'indexation des pensions? Cela vous amuse d'aller chercher l'argent chez les pensionnés? Pourquoi n'allez-vous pas le chercher chez les super riches? Pourquoi n'allez-vous pas chercher l'argent vers le haut pourquoi sont-ce une nouvelle fois les pensionnés qui doivent payer? Dans votre programme électoral, vous promettiez d'aider les pensionnés. Mensonge! Mensonge!

Le MR allait sauver les travailleurs, allait sauver le pouvoir d'achat. On ne retrouve rien de tout ça! J'ai demandé au premier ministre combien cette mesure allait rapporter et il n'a pas répondu, parce que vous êtes tous mal à l'aise à cet égard. Répondez! Combien cela va-t-il rapporter, monsieur le premier ministre? Eh bien voilà, cela ne répond pas! Je le dis, c'est parce que vous avez honte de toucher une nouvelle fois les pensionnés. C'est facile d'aller chercher l'argent chez ces gens-là, mais vous n'osez pas aller le chercher chez les gens qui ont des grands patrimoines, parce que vous n'avez aucun courage politique.

Aurore Tourneur:

Monsieur le premier ministre, je vous remercie pour les précisions apportées à nos questions et votre calme face aux propos populistes.

Le droit au rebond représente une nouvelle philosophie de chômage, qui n'est plus seulement un filet de sécurité passif, mais aussi un outil actif de reconversion au service de l'épanouissement professionnel et du maintien en emplois. Nous continuerons de suivre la mise en œuvre de ce droit au rebond avec une attention particulière, car nous croyons profondément en son potentiel – j'ai entendu que d'autres collègues de l'opposition y croyaient aussi, et cela me fait très plaisir – pour renforcer le bien-être au travail, encourager les transitions professionnelles choisies et soutenir une sécurité sociale durable et moderne.

Quant au suivi des demandes légitimes des magistrats, nous serons aussi présents pour veiller à ce qu'une véritable concertation sociale soit menée et que la réforme, certes nécessaire, ne se fasse jamais au prix d'un affaiblissement de notre É tat de droit.

Comme toujours, nous serons au rendez-vous pour faire vivre les ambitions de l'accord de gouvernement dans l'esprit constructif de dialogue, de vigilance, de cohérence et de responsabilité qui nous anime.

Brent Meuleman:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw toelichting. Ik zal het korter houden. De collega’s van de PS hebben hun spreektijd verdubbeld. Ik zal de mijne halveren.

Voor Vooruit is het heel belangrijk dat wij met het paasakkoord investeren in zorg en opleiding, dat wij de pensioenen van de mensen beschermen, dat wij de fiscale fraude aanpakken en dat wij zorgen voor een volwaardige sociale bescherming voor de kunstenaars.

Mijnheer de voorzitter, voor het overige verwijs ik naar mijn eerdere uiteenzetting.

Voorzitter:

Ik dank u. De heer Demon is ook al vertrokken. Dat bespaart ons ook al twee minuten.

Wij komen nu bij de replieken van Ecolo-Groen.

Sarah Schlitz:

Monsieur le premier ministre, vous le dites vous-même: un milliard pour les entreprises afin de stimuler leur compétitivité. Si ce n'est pas un cadeau, alors je ne sais pas ce qu'il faut aux entreprises pour qu'on puisse parler de cadeau!

Par ailleurs, j'ai très bien compris où vous vouliez en venir. Votre projet est d'acculer les gens pour qu'ils acceptent n'importe quel boulot à n'importe quel prix. C'est le projet de l'Arizona. En revanche, ce qui est vrai c'est que les matières sociales sont extrêmement techniques. Vous faites de l'enfumage et jouez sur l'incapacité des gens à comprendre à quelle sauce ils vont être mangés pour avancer à un rythme effréné dans vos réformes. Laissez-moi vous dire que nous ne vous laisserons pas faire et que nous continuerons à mettre en exergue les mesures antisociales que vous êtes en train de prendre au détriment des plus fragiles et en faisant des cadeaux aux plus riches.

Vous nous dites que vous voulez responsabiliser tous les acteurs, mais il en est un que vous oubliez: ce sont justement les employeurs. Vous prétendez que toute la chaîne va s'activer pour contrôler. Mais à quel moment vous tracassez-vous du bien-être au travail et du travail qui rend malade? Vos mesures vont amplifier les maladies, avec la flexibilisation, l'appauvrissement, l'insécurité de l'emploi, le travail de nuit et le travail dominical. Monsieur le premier ministre, ce sont des conditions de travail qui rendent malade et qui constituent une véritable bombe à retardement pour notre système.

Stefaan Van Hecke:

Mijnheer de premier, u was absoluut niet duidelijk over de budgetten, maar u was wel heel duidelijk over de pensioenen van de parlementsleden. U hebt verklaard dat als die wetgeving voor iedereen wordt gewijzigd, het logisch is dat die wijzigingen ook worden doorgevoerd voor de parlementsleden. Dat is helder. Is dat uw persoonlijk standpunt of het standpunt van de meerderheid? Dat is niet duidelijk.

Bart De Wever:

Mijnheer Van Hecke, het Parlement is autonoom.

Stefaan Van Hecke:

Mijnheer de eerste minister, dat is juist, maar ik sprak over de meerderheidspartijen.

Ten slotte was u over Euroclear ook helder. U geeft toe dat uw budget niet sluitend is, want als er een vredesakkoord zou komen in 2026, 2027 of 2028, kampt u met een budgettair probleem. U geeft ook aan dat u dan nieuwe budgettaire maatregelen zult moeten nemen. Zelfs als u de inkomsten vijf jaar lang op 1,2 à 1,3 miljard euro zou kunnen houden – meer dan 6 miljard euro – zult u dat niveau van inkomsten niet kunnen aanhouden, want de intresten zijn aan het dalen. De conclusie is nog altijd dat uw regering een paasakkoord aflevert met een 'fenomenaal' gat in de begroting, mijnheer Ronse. Dat zal binnen enkele maanden en jaren blijken.

Alexia Bertrand:

Mijnheer de premier, ik vrees dat president Trump ook al een invloed heeft op ons land en ons beleid, want feiten zijn blijkbaar minder van belang. Ik zal u drie feiten geven. Het gaat niet over mij, maar over de feiten. Ten eerste, ik heb één begroting opgesteld als staatssecretaris voor Begroting. Dat was de begroting voor 2024. Ik ben op zoek gegaan naar een extra budget van 3 miljard euro. Ik heb een extra structurele inspanning gedaan. Ik had meer willen doen en we zaten op dezelfde golflengte op dat vlak, maar de coalitie liet dat niet toe. Het resultaat was dat we in 2024 op 2,7 % zijn geland voor entiteit 1. Dat is een feit. Uw ambitie is om tegen het einde van de legislatuur minder dan 3 % voor entiteit 1 te halen. Als dat uw ambitie is, dan moet u of uw minister van Begroting zich vragen stellen.

Ik geef u een tweede feit. Met voormalig minister van Defensie Vandeput zaten we op 0,9 % voor defensie-uitgaven, het laagste niveau ooit. U bent vergeten dat u zelf een minister van Defensie hebt geleverd.

Dan kom ik aan het derde feit. U hebt niet geantwoord op de vragen die u lastig vindt. Het gaat dan over de 2,2 miljard, die put in uw eigen tabel, over de 770 miljoen euro, over de 2 miljard van uw paasakkoord. U kunt achteruit blijven kijken en u zult dat nog een tijdje doen, maar dit zijn uw eigen gaten. U bent uw eigen gaten aan het creëren in de begroting, mijnheer De Wever. Dat is een feit.

Paul Van Tigchelt:

Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw eerlijke antwoorden maar u bent één zaak uit de weg gegaan, namelijk het feit van de illegale criminelen die vervroegd vrijkomen op beslissing van de administratie na een derde van hun straf. Dat doet de leuze "het strengste migratiebeleid ooit" wel een beetje als een holle slogan klinken, als ik mij dat mag permitteren.

Ik vraag mij dan af of u dat niet gezien hebt. Heeft uw kabinet dat niet gezien? Kwatongen beweren dat u de minister van Justitie hebt laten staan op de binnenkoer van de Wetstraat. Misschien moet u haar nog eens in de ogen kijken en daarover een gesprek voeren met haar. Die maatregel is namelijk gevaarlijk. Ik herhaal dat.

François De Smet:

Monsieur le premier ministre, s'agissant du statut d'artiste, je n'ai pas dit qu'il n'y avait aucun abus. J'ai dit que le système protégeait déjà énormément contre les abus et la preuve en est que le seul exemple d'abus sorti de la bouche de votre ministre de l'Emploi était au minimum fantaisiste – l'histoire du barman dans le théâtre. Pour le reste, une information pour vous: l'activation est certes régionale mais sauf erreur, la politique de sanction revient toujours à l'ONEM. À moins que l'Arizona ait régionalisé l'ONEM sans nous le dire, ce que je ne pense pas, le fédéral reste compétent pour ce qui concerne les abus. Il n'est pas anormal de trouver 50 % des artistes vivant à Bruxelles vu l'importance de la vie culturelle. Même si vous l'avez dit sous l'angle de l'humour, il est douteux de vouloir installer un rapport permanent entre Bruxelles et la fraude. Cette musique ne sonne pas. En ce qui concerne les F-35, il y a des pays qui combinent l'achat de F-35 avec d'autres appareils tels que des Rafale. La Grèce le fait! Je ne vois pas pourquoi vous êtes condamnés à réinvestir dans des F-35. Enfin, s'agissant de la taxe à 1 000 euros, je suis ravi d'entendre que vous voulez rester belge puisque cela coûtera 91 euros de moins que de mourir en Hollandais. Parfait, c'est une information. Mais l'argument de dire qu'on le fait parce que d'autres le font ne tient pas. La vraie réponse est que vous souhaitez décourager le plus d'étrangers possible de rejoindre notre communauté nationale. Autant l'accès à la nationalité doit être rationalisé par des arguments de parcours d'intégration et de maîtrise de langue, autant le fait de diviser l'accès entre les plus riches et les plus pauvres est vraiment dommage. C'est un message réducteur. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 11.59 uur. La réunion publique de commission est levée à 11 h 59.

De oorlog en de hongersnood in Soedan
De Europese verantwoordelijkheid in de oorlog in Soedan
De massale plundering van natuurlijke rijkdommen in Soedan
De evolutie van de situatie in Soedan
Humanitaire crisis, buitenlandse betrokkenheid en uitbuiting in Soedan

Gesteld aan

Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)

op 23 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Belgische discussie over de humanitaire en politieke crisis in Soedan benadrukt de catastrofale situatie: een burgeroorlog met 12+ miljoen ontheemden, hongersnood, massale mensenrechtenschendingen en risico op landsdeling door een parallelle regering van de *RSF-milities*. België steunt EU-sancties tegen oorlogspartijen, pleit voor onbelemmerde humanitaire hulp (€1 miljard EU-bijdrage) en CPI-onderzoeken naar straffeloosheid, maar erkent dat buitenlandse inmenging (Rusland, VAE) en EU-steun aan milities in het verleden (via migratiedeals) het conflict verergeren. Kritische punten zijn ontbrekende traçabiliteit van Soedanese grondstoffen (gom arabicum, goud) en risico’s op wapenleveranties ondanks EU-embargo’s.

Rajae Maouane:

Madame la présidente, monsieur le ministre, merci pour votre temps.

Vous le savez, le Soudan est aujourd'hui dévasté par une guerre. Il est déchiré par une guerre civile qui dure depuis plus de deux ans. Plus de 12 millions de personnes sont déplacées, fuient les combats, la famine, les atrocités commises par les belligérants. Des camps de réfugiés sont attaqués, des enfants sont malheureusement violés, des femmes sont tuées.

Les forces de soutien dirigées par le général Mohamed Hamdan Daglo ont annoncé la formation d'un gouvernement parallèle, ce qui exacerbe le risque de partition du pays.

C'est une situation vraiment tragique qui survient dans un pays qui est déjà marqué par des décennies de conflits internes et des divisions ethniques. La communauté internationale, y compris l'Union européenne, ne peut rester silencieuse face à cette tragédie. Il est impératif que la Belgique, en tant que membre de l'Union européenne, prenne des mesures concrètes pour soutenir le peuple soudanais et œuvrer en faveur d'une paix durable.

Monsieur le ministre, mes questions sont les suivantes. Quelle est la position du gouvernement belge concernant la formation d'un gouvernement parallèle par les FSR et le risque de partition au Soudan? Quelles actions la Belgique envisage-t-elle pour fournir une aide humanitaire concrète aux populations déplacées et touchées par le conflit? La Belgique, par votre voix au sein de l'Union européenne, va-t-elle soutenir des sanctions ciblées contre les responsables des violations des droits humains au Soudan? Elles sont nombreuses. Est-ce que la Belgique va plaider pour une initiative internationale qui vise à faciliter un dialogue inclusif entre toutes les parties prenantes au Soudan? Quelles mesures la Belgique propose-t-elle pour prévenir la propagation du conflit au-delà des frontières du Soudan et garantir la stabilité régionale? Merci pour vos réponses.

Nabil Boukili:

Monsieur le ministre, merci pour votre temps et merci d'avoir accepté de nous accorder quelques minutes supplémentaires.

Le Soudan traverse actuellement une situation pire que jamais. Comme l'a alerté Elise Nalbandian, responsable régionale du plaidoyer chez Oxfam, le pays fait face à la plus grande crise humanitaire, à la plus grande crise de déplacement et à la plus grande crise de faim. Tous les mauvais records sont battus. Depuis avril 2023, le pays est en proie à un conflit armé brutal entre les Forces de soutien rapide (RSF) et les forces armées soudanaises, provoquant ce que les Nations Unies qualifient de plus grave crise humanitaire actuelle.

Près de 13 millions de personnes ont été déplacées, des centaines de milliers sont menacées par la famine, et des dizaines de milliers ont déjà perdu la vie. Le pays est brisé, à genoux, après trois ans d'une guerre civile impitoyable.

Le 10 avril, l'Union européenne a annoncé une aide humanitaire de 160 millions d'euros pour faire face à cette crise. Il est cependant extrêmement important de rappeler notre responsabilité dans les plus grandes crises humanitaires mondiales.

Dans le cadre du processus de Khartoum, l'Union européenne a coopéré avec le régime d’Omar Al-Bachir, poursuivi pour génocide, en finançant des programmes sécuritaires ayant notamment bénéficié aux RSF, dirigées par le général Mohamed Hamdan Daglo (Hemetti). Cette milice est issue des tristement célèbres janjawids responsables du génocide du Darfour. Ce soutien indirect, mais réel, a permis à Hemetti de consolider son pouvoir militaire, de contrôler les routes migratoires et de devenir un acteur central dans le conflit sanglant que nous dénonçons aujourd'hui.

Monsieur le ministre, alors que la communauté internationale appelle à un cessez-le-feu et promet 800 millions d'euros d'aide humanitaire, comment justifier cet élan de solidarité aujourd'hui, quand des politiques européennes ont indirectement contribué à armer et à légitimer les milices responsables de l'actuel chaos?

De plus, un rapport confidentiel de l'ONU, cité par Bloomberg et The Guardian, révèle que le conflit est alimenté par des économies de guerre reposant sur le pillage massif des ressources naturelles, telles que l'or et la gomme arabique.

Entre janvier et juin 2024, les RSF auraient détourné pour 14,6 millions de dollars de gomme arabique, avec jusqu'à 70 000 tonnes expédiées vers le Tchad. Or, cette substance, utilisée dans de nombreux produits de consommation courante – tels que les sodas, les cosmétiques, les médicaments ou les confiseries – provient à 70 % du Soudan, notamment de zones actuellement sous contrôle des RSF.

Cela veut dire qu'une partie de l'économie mondiale, y compris, potentiellement, européenne, pourrait, aujourd'hui, contribuer involontairement au financement de ce conflit par le biais de ces importations.

Dans ce contexte, il est légitime de se poser quelques questions, notamment par rapport à la Belgique. La Belgique importe-t-elle actuellement de la gomme arabique ou de l'or en provenance du Soudan? Existe-t-il des mécanismes de traçabilité fiables permettant de garantir que ces produits n'alimentent pas indirectement le conflit armé en cours? Voilà mes questions, monsieur le ministre. J'espère que les réponses seront assez claires à ce niveau-là.

Pierre Kompany:

Monsieur le ministre, lors de ma précédente intervention, j’avais interrogé la ministre de l'époque sur la position de la Belgique face à la guerre civile au Soudan, en demandant quelles démarches notre pays avait entreprit pour soutenir les efforts diplomatiques, sanctionner les responsables et appuyer l’action de la Cour pénale internationale.

Depuis, la situation a connu une dégradation dramatique.

Désormais plus de 24,6 millions de personnes, près de la moitié de la population soudanaise, sont confrontées à une insécurité alimentaire aiguë, dont 638 000 vivent des conditions proches de la famine. La famine est confirmée dans au moins 10 régions, dont le Darfour, Khartoum et Kandahar. 1/3 des enfants souffrent de malnutrition aiguë.

Le nombre de victimes continue de croître: selon les estimations les plus récentes, entre 20 000 et 150 000 personnes auraient été tuées directement du conflit, et 12 millions de personnes ont dû fuir leur foyer, dont près de 760 000 réfugiés au Tchad, majoritairement des femmes et des enfants.

Sur le plan international, les ingérences étrangères s’intensifient: la Russie, l’Iran, l’Égypte et les Émirats arabes unis continuent de soutenir activement les belligérants, souvent en violation de l’interdiction de fournitures d’armement décidée par l’ONU. L’Union européenne a prolongé jusqu’en octobre 2025 ses sanctions ciblées contre des acteurs des deux camps, mais la dynamique de guerre persiste.

Au vu du contexte qui empire depuis les dernières questions:

1) Quelles sont les nouvelles actions diplomatiques qui vont être entreprises par la Belgique pour encourager une sortie de crise?

2) Quelles initiatives notre pays a pris et continuera de prendre, en matière humanitaire, dans les zones frappées par la famine?

3) Notre nouveau gouvernement soutient-il un élargissement du régime de sanctions, y compris à l’encontre des États tiers impliqués dans des transferts d’armes?

4) Comment notre diplomatie va-t-elle continuer de soutenir le travail de la cour pénale internationale et la lutte contre l’impunité pour les crimes commis au Darfour et ailleurs?

Je vous remercie.

Maxime Prévot:

Mesdames et messieurs les députés, je vous remercie pour vos questions sur l'un des conflits les plus graves, qui est aussi l'un des plus négligés à ce jour. Cette guerre civile qui a débuté il y a plus de deux ans continue d'engendrer des souffrances incommensurables à la population civile et déstabilise toute la région. La poursuite sans relâche des combats et des exactions de masse sont très préoccupantes. Le risque de partition du pays et les annonces de mise sur pied du gouvernement de façon non consensuelle et unilatérale doivent aussi nous inciter à agir.

Il va de soi que nous sommes préoccupés par ce type de développement et que nous sommes fortement attachés à la préservation de l'unité et de la souveraineté du pays. La dégradation continue de la situation sécuritaire et humanitaire résulte en grande partie de l'absence de volonté politique des belligérants d'engager un processus inclusif et durable.

Nous pouvons aussi constater qu'il existe des intérêts divergents entre les différents acteurs régionaux. C'est ce qui explique l'échec relatif de la Conférence de Londres, du 15 avril, qui avait pour but d'aligner l'ensemble de la communauté internationale autour des mêmes objectifs, à savoir la réponse à la crise humanitaire, le règlement négocié du conflit et la mise sur pied d'un processus de transition vers un gouvernement civil.

Il est impérieux que tout acteur extérieur mette fin à tout soutien visant à alimenter le conflit. La Belgique reste active au sein de l'Union européenne sur ce dossier et fait partie d'un petit groupe d'États membres qui visent à maintenir cette crise à l'agenda et à soutenir le travail de la représentante spéciale de l'Union européenne pour la Corne de l'Afrique, Mme Weber. Le lundi 14 avril dernier, le Conseil des Affaires étrangères de l'Union européenne s'est à nouveau penché sur ce grave conflit. J'y ai pris la parole afin de plaider pour le maintien d'un engagement fort et constant de l'Union européenne en soutien aux efforts de médiation.

J'ai appelé à rester mobilisé afin de répondre à l'urgence humanitaire, à défendre les droits humains et à lutter contre l'impunité. Depuis janvier 2024, des sanctions de l'Union européenne ont été adoptées ciblant des individus et des entités liées aux Rapid Support Forces et à l'armée soudanaise, qui sapent les efforts de paix et qui se rendent coupables de violations graves des droits humains. Vu les évolutions sur le terrain, la Belgique soutient pleinement l'adoption de nouvelles mesures restrictives afin de faire pression sur les partis. Des discussions intra-européennes ont débuté à cet effet.

Le rétablissement d'un gouvernement civil demeure la seule perspective à moyen terme. Une solution durable doit inclure les civils soudanais. L'Union européenne continue de prendre des initiatives visant à construire un consensus parmi les acteurs civils et soutenir des coalitions civiles inclusives qui sont au cœur de toute transition politique.

La crise humanitaire est sans précédent. Le service de la Commission européenne à la protection civile et aux opérations d'aide humanitaire a ouvert un bureau à Port-Soudan. L'Union européenne et les États membres, y compris la Belgique, contribuent à hauteur de près d'un milliard d'euros à l'aide humanitaire, ainsi qu'à hauteur de 467 millions d'euros au programme de développement.

Nous continuons de plaider en faveur d'un accès humanitaire sans entrave à toutes les frontières. Nous soutenons également les efforts de la représentante spéciale, Mme Weber, pour protéger les infrastructures critiques, en particulier l'approvisionnement en électricité, condition indispensable à la protection des civils. Nous restons profondément préoccupés par la persistance des violations et atteintes aux droits humains, et par l'impunité répandue dans le pays.

Nous encourageons le renforcement du mandat de la Cour pénale internationale (CPI) au Soudan et une coopération accrue avec la mission d'enquête du Haut-Commissariat aux droits de l'homme.

La Belgique avait par ailleurs soutenu la création de ce mandat d'enquête lors d'une précédente session au Conseil des droits de l'homme. Un rapportage indépendant est essentiel pour rendre compte de la situation dramatique sur place et faire en sorte que les auteurs de violences soient poursuivis pour leur acte.

Concernant les éventuelles importations en Belgique d'or et de gomme arabique provenant du Soudan, je vous invite, monsieur Boukili, à poser ces questions au Service public fédéral Économie, Direction générale des Analyses économiques et de l' é conomie internationale, pour une réponse documentée et circonstanciée.

Sachez toutefois que le groupe d'experts sur le Soudan des Nations Unies est mandaté pour examiner toutes les sources de financement, qu'elles soient locales, nationales ou internationales, des groupes armés actifs au Darfour. Leur dernier rapport n'a pas encore été publié, mais il a entre-temps été soumis au Conseil de sécurité. Il faudra voir s'il contient des éléments pertinents à cet égard.

Pour ce qui est des mécanismes de traçabilité des ressources naturelles dans les chaînes d'approvisionnement internationales, la Belgique continue de soutenir leur renforcement, afin de s'assurer que les flux commerciaux ne contribuent pas au financement de quelconque conflit.

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, merci pour cette prise de parole claire sur la situation dramatique au Soudan, que l'ONU qualifie comme le plus grand drame humanitaire au monde actuellement.

Nous sommes dans un contexte où ce conflit reste largement ignoré. Il passe sous les radars médiatiques et diplomatiques. C'est un soulagement de voir que la Belgique fait partie des pays qui ne détournent pas le regard sur la situation qui est d'une ampleur sans précédent, avec des millions de déplacés, la famine, des violences systématiques. Ce silence ambiant est de plus en plus insupportable. Il est donc important pour nous de mettre ce conflit et ce drame à l'agenda. Je me réjouis de voir que la Belgique continue à le faire. C'est là aussi que la diplomatie peut montrer son utilité.

Néanmoins, on voit aussi qu'il y a une "guerre" des puissances étrangères par rapport à ce qui se passe au Soudan. Des armes européennes se retrouvent au Soudan alors qu'il y a un embargo. Il y a là quelque chose à creuser. Nous ne pouvons pas être ainsi complices de ce qu’il se passe sur place.

Dès lors, je pense qu'il y a effectivement moyen de creuser davantage au niveau européen et d'entamer une réflexion sur la présence sur place d'armes fabriquées, notamment, en Bulgarie.

Merci pour vos réponses.

Nabil Boukili:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je ne manquerai pas de poser la question en commission de l' É conomie pour obtenir plus de détails.

On parle beaucoup des deux généraux qui sont en lutte aujourd'hui, mais on oublie un acteur fondamental dans ce qui se passe au Soudan, à savoir le peuple soudanais, qui s'est révolté et qui a mis fin au régime d'el-Bechir, et j'aimerais ici lui porter tout mon soutien et toute ma solidarité dans la crise humanitaire qu'il traverse aujourd'hui.

De même, monsieur le ministre, en ce qui concerne l'aide financière que nous apporterons au Soudan, vers qui cette aide ira-t-elle? En matière de pouvoir officiel, je pense qu'il importe de définir un itinéraire propre pour cette aide, afin d'éviter qu'elle ne tombe entre les mains des milices armées et qu'elle ne finance pas ces milices, qui sont aujourd'hui coupables et responsables des massacres des populations civiles.

Nous allons suivre de près cette situation et j'espère qu'on aura l'occasion d'en rediscuter. Encore merci, en tout cas, d'être resté pour ce débat.

Pierre Kompany:

Monsieur le ministre, si nous devions faire le bilan de cette journée, il resterait toujours positif pour un ministre actif. Tout le monde souhaite que vous poursuiviez dans cette voie.

Je pourrais même divaguer un instant sur le Congo. Votre commune de Namur a opté pour un jumelage avec une commune de Kinshasa. Si vous allez à Kinshasa, passez-y! Cette commune de Masina est appelée la Chine populaire car il s'agit de la plus peuplée de Kinshasa. Faites-le!

Ils vous verront en ministre très actif. Sachez que, dans tous ces pays, on vous suit et on est content de vous entendre.

Mais, pour ce qui est du Soudan, je reviens à l'histoire. Le jour où vos enfants, nos enfants, apprendront d'où vient le Soudan, je crois qu'ils seront horrifiés, quelle que soit la couleur de leur peau. Le Soudan, c'est ce pays d'où sont partis les pharaons. Le Soudan, c'est ce pays où il y a plus de pyramides que dans d'autres pays dans le monde parce qu'ils avaient commencé par de petites pyramides. Aujourd'hui, c'est le grand vide. Monsieur le ministre, vous êtes quand même conscient de l'histoire, tout le monde vous décrit ainsi que votre parti comme humaniste.

C'est cela qui vous différencie, dans la prise des décisions, de ceux qui tergiversent. Mais ce n'est pas toujours facile. Alors, n'oubliez jamais qu'il y a 200 ans, Champollion déchiffrait les hiéroglyphes. Et c'est là que, petit à petit, on commençait à découvrir les vérités cachées, ces pharaons noirs qui ont fait l' É gypte.

Je ne vais pas vous comparer à un pharaon, mais je dis simplement que vous êtes très apprécié et que tout le monde veut que vous continuiez dans cet élan afin que l'international écoute la voix de la Belgique. Nous sommes un petit pays, mais nous sommes écoutés, même si nous ne faisons pas ce que nous voulons.

Alors, continuez dans cette voie, monsieur le ministre, et merci beaucoup.

De voorzitster : Dank u wel mijnheer de minister om zo lang hier aanwezig te zijn en respect te hebben voor al de leden hier.

Maxime Prévot:

Avec plaisir, madame la présidente. J'aurais encore une question, pour satisfaire ma curiosité. Comme certaines questions n'ont pas pu être posées, sont-elles automatiquement reportées à la prochaine réunion? Ou bien sont-elles transformées en questions écrites? La présidente : Les questions n° 56004066C de Mme Kathleen Depoorter, n° 56004521C de M. Staf Aerts, n° 56004102C de M. Staf Aerts, n° 56004147C de Mme Rajae Maouane, n° 56004540C de M. Nabil Boukili, n° 56004546C de M. Christophe Lacroix, n° 56004125C et n° 56004301C de Mme Annick Lambrecht, n° 56004471C de M. Staf Aerts, n° 56004507C de M. Christophe Lacroix, n° 56004524Cde Mme Lydia Mutyebele Ngoi, n° 56004530C de M. Staf Aerts, n° 56004538C de Mme Els Van Hoof, n° 56004619C de M. Christophe Lacroix, n° 56004539C de Mme Els Van Hoof, n° 56004555C de M. Anthony Dufrane, n° 56004592C de M. Nabil Boukili et n° 56004610C de Mme Els Van Hoof sont reportées. Si les membres le souhaitent, ils peuvent aussi les transformer en questions écrites. Cela dépend de chacun, en fonction de l'actualité ou non de leur question respective. La réunion publique de commission est levée à 17 h 51. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.51 uur.

De vogelgriep
De besmetting van katten met vogelgriep
Het vogelgriepvirus (H5N1-influenzavirus)
Vogelgriep, H5N1-besmetting bij dieren

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 9 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België kampt in 2025 met herhaalde uitbraken van hoogpathogene vogelgriep (H5N1), met besmettingen bij wilde vogels, pluimveebedrijven (inclusief ruimen en exportbeperkingen), en zelfs twee katten via indirect contact met besmet materiaal. Strengere maatregelen zoals een tijdelijk verbod op pluimvee-evenementen voor particulieren werden ingevoerd, maar een verplichte ophokplicht voor hobbyhouders of vaccinatie (zoals in Nederland) is nog niet aan de orde—wel wordt vaccinatie onderzocht en bioveiligheid benadrukt. Economische en gezondheidsrisico’s (zoals mutaties naar zoönosen) worden nauw opgevolgd, met coördinatie tussen FAVV, gewesten en EU-instanties, maar humane vaccins (bv. Moderna’s H5N1-vaccin) vallen onder Volksgezondheid. De actuele Amerikaanse H5N1-variant (met risico op menselijke verspreiding) is nog niet in Europa gedetecteerd, maar waakzaamheid blijft cruciaal.

Irina De Knop:

Mevrouw de voorzitster, ik heb twee vragen over de vogelgriep. Ik zal ze meteen na elkaar stellen. De minister kan dan ook in één keer antwoorden.

Mijnheer de minister, helaas ontsnapt ook ons land niet aan de vogelgriep. Eind januari 2025 heeft het FAVV besmettingen vastgesteld bij drie hobbyhouders in de regio van de stad Luik. Verder werd op 18 februari 2025 een bedrijf in het Oost-Vlaamse Sint-Gillis-Waas getroffen door het vogelgrieptype H5. Om verspreiding tegen te gaan, werd het aanwezige pluimvee dan ook geruimd. Rond het besmette bedrijf werd een besmettingszone ingesteld.

De voorbije weken steeg het aantal besmettingen bij wilde vogels. Ik moet er wel bij vermelden dat mijn vraag van 18 februari 2025 dateert. De situatie is dus nog steeds actueel, maar ik wil dat toch even vermelden.

In ieder geval heeft het FAVV aangeraden om dieren zo veel mogelijk te beschermen door de kippenren af te schermen van wilde vogels. Niettemin worden privéhouders vooralsnog niet verplicht om hun vogels en pluimvee af te schermen. Voor professionele dierenhouders geldt dan weer wel een ophokplicht.

Mijnheer de minister, wat is nu de actuele stand van zaken met betrekking tot het vogelgriepvirus in België? Welke repercussies heeft het voorkomen van vogelgriep voor de export van pluimveeproducten? Overweegt u ook strengere maatregelen te implementeren indien de toestand zou verergeren? Wordt er bijvoorbeeld ook gedacht aan een ophokplicht voor het pluimvee van particulieren? Is er een verbod ingesteld op het tentoonstellen van pluimvee, het verkopen op markten en de deelname aan wedstrijden? Hebt u over het dossier overleg gehad met de gewestelijke ministers bevoegd voor Landbouw? Welke afspraken werden daar gemaakt?

Graag willen wij naar aanleiding van de problematiek nogmaals vragen hoe het in ons land staat met het vaccinatiebeleid tegen het vogelgriepvirus? Ik heb begrepen dat er in het voorjaar van 2025 een vaccinatieproject wordt opgestart in Nederland. De vraag is dan logischerwijze of een dergelijk project ook in ons land voorzien wordt.

Mijn volgende vraag gaat over de besmetting van katten met het vogelgriepvirus. Het FAVV heeft al gewaarschuwd dat dierenbezitters voorzichtig moeten zijn met dode vogels of pluimvee in de buurt, zodat honden of katten er niet mee in aanraking kunnen komen, want op die manier zou de ziekte verder verspreid worden.

Is er onderzoek gedaan naar de besmetting van die huisdieren? Erkent de minister de ernst van de situatie? Hoe wil u dat concreet aanpakken met richtlijnen en maatregelen? Zullen die uiteindelijk ook betrekking hebben op particuliere dierenhouders?

Graag willen we van u ook weten, mijnheer de minister, of het FAVV verzocht zal worden om werk te maken van een geïntegreerd preventiebeleid, om te vermijden dat er nog andere diersoorten of zelfs mensen besmet zouden raken met dit virus.

Blijft u bij het standpunt om het advies van de RAG specifiek voor dieren, dat vorig jaar uitgebracht werd, niet te volgen? Daarin wordt aangeraden om melkstalen retrospectief te screenen op de aanwezigheid van het virus en wordt de consumptie van rauwe melk afgeraden.

Hoe schat u het gevaar van de verspreiding van de vogelgriep en de economische impact ervan in? Zult u overleg plegen met vertegenwoordigers van dierenartsen met het oog op een onderbouwd en consequent preventiebeleid?

Tot slot, hebt u ook over deze aangelegenheid besprekingen met de gewestelijk ministers bevoegd voor Landbouw?

Dominiek Sneppe:

Mijnheer de minister, mijn inleiding is gelijkaardig aan wat de collega al geschetst heeft over het pluimveebedrijf in Sint-Gillis-Waas. Ik wil echter wat meer focussen op de specifieke groep van het H5N1-influenzavirus, het vogelgriepvirus dus, uit Noord-Amerika Dit virus heeft zich verspreid onder vogels maar ook onder beren, vossen, een verscheidenheid aan zeezoogdieren en onder Amerikaanse melkkoeien.

Er zijn ook mensen besmet in de Verenigde Staten. De meerderheid van de infecties bij mensen was gelukkig mild. De infecties deden zich vooral voor onder landarbeiders met hoog risico op blootstelling. Er zijn voorlopig nog geen tekenen dat het virus wordt overgedragen van mens op mens.

Uit recent onderzoek, gepubliceerd in Science , blijkt nu echter wel dat het vogelgriepvirus dat melkkoeien infecteert maar één mutatie nodig heeft om zich efficiënter aan menselijke cellen te kunnen hechten. Daardoor wordt gevreesd dat het virus zich gemakkelijker tussen mensen zou kunnen verspreiden en een epidemie of zelfs een pandemie zou kunnen veroorzaken.

Het farmabedrijf Moderna doet sinds 2023 onderzoek naar een vaccin tegen H5N1, de variant waaraan recentelijk iemand overleden is in de Verenigde staten. Om de ontwikkeling van het vaccin te versnellen ontving Moderna vorig jaar 176 miljoen euro van de Amerikaanse overheid. Voor de laatste ontwikkelingsfase werd dit jaar 590 miljoen dollar door de Amerikaanse overheid betaald.

Ik heb hierover enkele specifieke vragen. Werd er door de Belgische overheid reeds contact opgenomen met het farmabedrijf Moderna over dit vaccin? Werd er door HERA reeds actie ondernomen ter voorkoming van een nieuwe pandemie met het H5N1-virus? Werd er door HERA reeds contact opgenomen of onderhandeld met het farmabedrijf Moderna over dit vaccin?

David Clarinval:

In 2025 waren er twaalf gevallen van hoogpathogene vogelgriep bij wilde vogels en vijf uitbraken bij in gevangenschap levende vogels. Op datum van 10 maart 2025 waren twee uitbraken bij vogels in professionele pluimveebedrijven, namelijk in een legkippen- en een braadkippenbedrijf. Door deze laatste uitbraken hebben we onze ziektevrije status bij de Wereldorganisatie voor Diergezondheid verloren.

Er waren ook twee gevallen bij katten bij de uitbraak in het eerste legkippenbedrijf. De besmetting van de twee katten heeft het voorwerp uitgemaakt van een grondig onderzoek. Er werden monsters genomen in de omgeving van het besmette pluimveebedrijf. De katten kunnen besmet geraakt zijn via besmette eieren die van de productieband zijn gevallen of via besmet water van een beek naast het bedrijf. Het is ook niet uitgesloten dat de katten karkassen van besmette wilde vogels hebben gegeten.

In november 2024 werden de maatregelen voor pluimvee en in gevangenschap levende vogels reeds aangescherpt naar aanleiding van de ongunstige epidemiologische situatie. Deze maatregelen zijn nog steeds van kracht.

Van 6 februari tot 31 maart 2025 werd een tijdelijke schorsing ingesteld voor verzamelingen van in gevangenschap levende vogels die behoren tot de 9 pluimveesoorten, gehouden door particulieren. Deze maatregelen werden ondertussen opgeheven. Verzamelingen van pluimvee en vogels zijn te allen tijde verboden voor professionelen en particulieren, met uitzondering van niet-commerciële verzamelingen en openbare markten van in gevangenschap levende vogels, georganiseerd door een lokale overheid. Deze evenementen blijven onderworpen aan strikte voorwaarden, zoals de voorafgaande registratie bij het FAVV, het bijhouden van een register van ouders, de controle door een erkende dierenarts enzovoort.

Het FAVV roept eigenaren van huisdieren zoals honden, katten en fretten echter op om waakzaam te zijn. Het beveelt aan elk contact met dode of zieke vogels of pluimvee te vermijden en het raadt sterk af hun rauw pluimveevlees te geven. Het FAVV volgt de evolutie op van vogelgriep bij alle gedomesticeerde en wilde dieren en ook bij de mens. De RAG-V-EZ, de Belgische multidisciplinaire referentiegroep op het gebied van opkomende zoönoses, heeft aanbevelingen opgesteld in de vorm van een FAQ over het zoönotisch risico in verband met aviaire influenza.

Voor wat de opvolging van het RAG-V-EZ-advies betreft, kan ik bevestigen dat uit monitoring blijkt dat de variant van het virus, die momenteel circuleert in de Verenigde Staten, niet werd gedetecteerd in Europa en er werden hier ook geen gevallen bij melkkoeien gediagnosticeerd. Op basis van deze gegevens is een besmetting met vogelgriep via de consumptie van melk vandaag dus niet aan de orde. De situatie wordt van nabij gevolgd. De Europese Commissie evalueert de noodzaak om geharmoniseerde maatregelen uit te werken voor lidstaten in het geval van vogelgriep bij niet in de lijst opgenomen diersoorten, waaronder runderen.

De Europese Commissie heeft de EFSA (European Food Safety Authority) gemandateerd om twee adviezen over vogelgriep bij runderen uit te brengen. In het geval van pluimvee hebben de handelsbeperkingen binnen de EU enkel betrekking op de zones die worden ingesteld rondom de waarden. Derde landen kunnen zelf bepalen onder welke gezondheidsvoorwaarden ze bepaalde producten op hun grondgebied aanvaarden. De gevolgen voor de export zijn nog niet bekend, maar deze zullen ongetwijfeld niet te verwaarlozen zijn. Verschillende derde landen hebben hun invoer beperkt voor heel België of een deel ervan.

De dieren die moeten afgemaakt worden, worden vergoed door het Sanitair Fonds. De operationele kost wordt gedragen door het FAVV. In de strijd tegen de vogelgriep is de naleving van de bioveiligheidsmaatregelen essentieel.

Vaccinatie wordt momenteel bestudeerd als extra bestrijdingsmiddel. Er vindt geregeld overleg plaats tussen de FOD Volksgezondheid en het FAVV, waarbij de veterinaire experten worden betrokken. Indien nodig worden ad-hocvergaderingen met de vertegenwoordigers van de dierenartsen georganiseerd. Daarnaast zal ik niet nalaten contact op te nemen met mijn regionale collega's als de situatie het vereist.

Het FAVV heeft een brede en gerichte communicatie opgezet om alle betrokken partijen te informeren via de website, sociale media, de traditionele nieuwskanalen en de verzending van gerichte mails naar de betrokken partijen, met inbegrip van de gewesten. Rechtstreekse contacten worden uiteraard opgenomen als daaraan nood is.

Voor de vraag over de humane vaccins en de RAG zou ik u willen vragen contact op te nemen met mijn collega, de heer Vandenbroucke.

Irina De Knop:

Mijnheer de minister, ik wil u bedanken voor uw antwoorden. Wij zullen het dossier verder opvolgen.

Dominiek Sneppe:

Mijnheer de minister, uit uw antwoord leid ik af dat de variant van de Verenigde Staten gelukkig nog niet is teruggevonden in Europa. U geeft mee dat de situatie van nabij wordt opgevolgd. Dat mag ik hopen. Ik hoop ook dat wij uit de covidcrisis iets hebben geleerd, namelijk dat er ergens een rode alarmknop is in Europa wanneer er op het Europese grondgebied ook maar één uitbraak zou zijn van het virus, dat slechts één mutatie nodig heeft om zich te hechten aan menselijk DNA. Ik hoop inderdaad dat de alarmsystemen goed werken en dat de zaak uitermate goed en van nabij wordt opgevolgd. Wij houden het dossier mee in de gaten.

De strategische visie van de Europese Commissie rond landbouw en voeding

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 9 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Europese landbouwvisie 2040 focust op eerlijk inkomen, klimaatafstemming, veerkracht en betere werkomstandigheden, maar minister Clarinval benadrukt dat België vooral via markttransparantie (Taskforce Agrovoeding, prijsobservatorium, verbod op onder-kostprijs-verkoop) en technologische innovatie invulling geeft aan de eisen uit de boerenprotesten. Coenegrachts dringt aan op concrete kostprijsdata en productie-afstemming om overaanbod en prijsdruk te voorkomen, maar vindt dat transparantie in de voedselketen nog onvoldoende is. Fiscale stimulansen voor jonge boeren en klimaatadaptatie blijven regionaal gefragmenteerd, terwijl de federale overheid inzet op EU-samenwerking en digitale tools voor duurzamere landbouw.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, de Europese Commissie heeft een landbouwstrategie Vision for Agriculture and Food voorgesteld. Het perspectief is 2040. Het plan is opgebouwd rond vier prioriteiten: ten eerste de sector aantrekkelijker maken, ook voor jonge mensen, door een eerlijker inkomen en een beter gerichte overheidssteun, ten tweede een sector die competitief en veerkrachtig blijft, ten derde het afstemmen van het klimaatbeleid en het landbouwbeleid en ten vierde betere leef- en werkomstandigheden in landelijk gebieden.

De Europese Commissaris heeft gehamerd op het belang van een aanpak op maat en op overleg met alle betrokken partijen. De Commissie kijkt ook naar een herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), waarover we al gesproken hebben. U hebt toen geantwoord, maar u hebt mij ook doorverwezen naar de regio's.

Hoe kijkt u naar de beleidskeuzes die worden gemaakt in deze Vision for Agriculture and Food vanuit de Belgische landbouw- en voedingsnijverheid? Beantwoorden deze keuzes voldoende aan de eisen die werden geformuleerd tijdens de boerenprotesten van het afgelopen jaar en van ons eigen beleid?

Op welke manier zult u deze visie integreren in de federale engagementen die werden aangegaan ten aanzien van de boeren na de protesten, vooral op het vlak van het eerlijk inkomen voor onze landbouwers? Hoe zult u gehoor geven aan de oproep om fiscale stimuleringsmaatregelen te nemen ten voordele van jonge landbouwers?

Worden deze Europese doelstellingen meegenomen in de werking van de Taskforce Agrovoeding? Op welke manier zult u kunnen bijdragen aan het verbeteren van de werkomstandigheden in onze landelijke gebieden?

David Clarinval:

Mijnheer Coenegrachts, het landbouwbeleid in België valt grotendeels onder de bevoegdheid van de gewesten. Desalniettemin beschikt het federaal niveau over meerdere hefbomen om de landbouwsector in België te ondersteunen. In het regeerakkoord voor 2025-2029 wordt benadrukt dat de landbouwsector als een strategische sector voor onze economie wordt beschouwd. Landbouwers moeten van een eerlijke prijsvorming kunnen genieten.

In overeenstemming met de Vision for Agriculture and Food van de Europese Commissie zet de federale administratie volledig in op markttransparantie. De Taskforce Agrovoeding heeft drie werkgroepen opgericht in antwoord op de bezorgheden geformuleerd door de landbouwers.

De werkgroep Reglementering heeft op basis van de belangrijkste verzuchtingen van de actoren uit de sector en uitgaande van de beschermingswetgeving in andere landen een KB uitgevaardigd met een aanvulling van de zwarte lijst en de grijze lijst van verboden handelspraktijken. Het besluit beoogt met name het verbod op praktijken zoals het automatisch aanrekenen van boetes en schadevergoedingen zonder voorafgaande schriftelijke rechtvaardiging. Het besluit beoogt ook de verkoop van producten tegen een prijs die lager is dan de productiekosten.

De werkgroep Sensibilisering heeft op zijn beurt een bewustmakingscampagne gelanceerd om consumenten te helpen om weloverwogen keuzes te maken die goed zijn voor hun eigen gezondheid en welzijn en voor de duurzaamheid van de agrovoedingssector.

Tot slot werden in de werkgroep Transparantie rentabiliteitsindicatoren ontwikkeld voor de rundvee- en varkenshouderijen. Andere gelijkaardige indicatoren zullen het komende jaar ook worden ontwikkeld voor andere landbouwsectoren. Zij zullen zorgen voor meer transparantie in de winstgevendheid van verschillende landbouwactiviteiten en zullen dienen als objectieve referentie in de context van het versterken van de wet op oneerlijke marktpraktijken, met name om aankopen tegen een prijs die lager is dan de productiekosten te verbieden.

De Europese Commissie wil de komende jaren zorgen voor meer markttransparantie in de voedingsketen, net zoals de federale administratie dat wil doen. Medewerkers van de FOD Economie zetelen in het EU Agri-food Chain Observatory om deze ontwikkelingen van nabij op te volgen. Daarnaast zet het Prijzenobservatorium zijn werkzaamheden voort inzake prijstransparantie en marges in de voedingskolom, waarbij het ook voedselinflatie aandachtig blijft monitoren.

Wat de fiscale stimuleringsmaatregelen en de werkomstandigheden in landelijke gebieden betreft, spreekt het voor zich dat de landbouw van morgen meerdere uitdagingen zal moeten aangaan, zoals de voedselzekerheid waarborgen, zich aanpassen aan de klimaatomstandigheden, natuurlijke hulpbronnen vrijwaren en een stabiel inkomen garanderen voor de landbouwers. Innovatie en technologie zullen daarbij strategische hefbomen zijn. Precieze technologieën maken het met name al mogelijk om het gebruik van productiemiddelen te optimaliseren en de bodem te beschermen.

Deze technologieën moeten toegankelijker gemaakt worden om een transitie naar gezondere, duurzamere en veerkrachtige landbouw- en voedselsystemen te bevorderen. Het is dus van belang om de landbouwers de middelen te geven om hun praktijken aan te passen en degenen te steunen die deze transformatie al hebben opgestart. De regering zal het gebruik van nieuwe technologieën, precisielandbouw en het gebruik van hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen aanmoedigen.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, de federale overheid heeft wel degelijk een impact op het landbouwbeleid. U verwijst naar het Prijzenobservatorium dat u zult versterken. Dat is een goede zaak. Dat zou moeten leiden tot meer transparantie op de markt, ook binnen het ketenoverleg. Dat zou toch de bedoeling moeten zijn, maar daar zijn we nog niet. Ik hoop dat het ertoe kan leiden dat ook binnen dat ketenoverleg, waar we als overheid maar weinig aan tafel zitten, meer transparantie komt. U zegt terecht dat mensen niet zouden mogen verkopen voor prijzen onder de kostprijs. Maar natuurlijk, hoe zorgt men daarvoor? Voor veilingen waar de prijszetting via de fameuze klok gebeurt, zullen we toch moeten weten wat de exacte kostprijs is van de productie van bepaalde groenten in een bepaald jaar of van bepaald fruit in een bepaald jaar. Misschien is het interessanter om transparantere informatie te verstrekken met betrekking tot het aanbod of de teelten, zodat mensen ook hun productie kunnen aanpassen. Wanneer er overproductie is, zorgt men voor een lage prijs op veilingen. Als men als landbouwer weet waar het risico van een te lage prijs bestaat, kan men daar op termijn, zelfs per jaar, de productie op afstemmen. Transparantie is dus het ordewoord. Ik ben blij dat u daar aandacht voor hebt.

Het tekort aan vaccins tegen blauwtong en EHD

Gesteld door

Les Engagés Anne Pirson

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 9 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De verplichte vaccinatie tegen bluetongue (FCO) en epizoötische hemorrhagische ziekte (MHE) bij Belgische veestapels stuit op kritieke vaccintekorten (slechts 2,7% van runderen gevaccineerd tegen FCO8), terwijl de vectoractiviteit (muggen) toeneemt met het warme weer. Minister Clarinval bevestigt dat 98,5% van de FCO3-doses en 79,5% van de FCO8-doses tegen mei geleverd zullen zijn, maar er geen vaccin bestaat voor FCO12, terwijl de EU pas tegen 2026 met een gecoördineerde strategie komt via EFSA-rapporten. Pirson benadrukt de acute noodzaak van betere logistieke coördinatie en Europese strategische voorraden, plus een versneld registratieproces voor vaccins (geïnspireerd op menselijke griepvaccins), maar Clarinval wijst vooral naar lopende EU-onderzoeken en beperkt zich tot financiële steun (40 Mio) zonder concrete structurele oplossingen. De spanning tussen vétérinaires en overheid blijft hoog door gebrek aan urgentie en dreigende epidemieën bij vertraging.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, depuis le 1 er janvier, la vaccination contre la fièvre catarrhale et la maladie hémorragique épizootique est devenue obligatoire pour les troupeaux belges. Cette mesure, bien que justifiée sur le plan sanitaire, se heurte à une réalité inquiétante: la pénurie persistante de vaccins.

Les chiffres sont sans appel: à peine 2 % des bovins sont vaccinés contre la FCO8, un sérotype historiquement ravageur. La couverture reste largement insuffisante face à la menace. De plus, avec le retour des beaux jours, les moucherons vecteurs du virus de la fièvre sont de nouveau actifs sur le territoire. Leur réapparition marque une période critique pour la santé animale et l'urgence de vacciner n'a jamais été aussi forte.

Vous avez débloqué un fonds de 40 millions d'euros pour soutenir les éleveurs dans la mise en œuvre de cette vaccination – une décision importante que nous avons soutenue et que nous saluons à nouveau. Mais ce soutien financier ne compense pas l'absence de vaccins ni le stress généralisé chez les vétérinaires et les éleveurs confrontés à une situation logistique impossible.

L'Union Professionnelle Vétérinaire appelle aujourd'hui à un "New Deal sanitaire européen", avec la constitution de stocks stratégiques, la création d'un fonds d'intervention mutualisé et une simplification des autorisations de mise sur le marché pour les vaccins, comme cela se fait déjà pour la grippe humaine.

En tant que ministre fédéral de l’Agriculture, vous êtes compétent pour défendre ces revendications au niveau européen. Dès lors, pouvez-vous faire le point des avancées de la vaccination de nos cheptels ainsi que des échéances à venir?

Lors d'un congrès d'un syndicat agricole, qui a déploré une pénurie de vaccins, vous aviez indiqué que les sociétés pharmaceutiques affirmaient disposer des quantités nécessaires. Confirmez-vous que les vaccins sont désormais disponibles en quantité chez les vétérinaires?

Pour les variants FCO8 et FCO12, des vaccins seront-ils rapidement disponibles? Si oui, en quelle quantité?

Quelles démarches concrètes avez-vous entreprises ou comptez-vous entreprendre au niveau européen pour défendre la mise en place d'une stratégie coordonnée et anticipative face aux maladies vectorielles?

Soutenez-vous la proposition de l'Union Professionnelle des Vétérinaires de mobiliser la politique agricole commune (PAC) pour créer un fonds européen de réaction sanitaire rapide, au-delà du simple financement d'investissements?

Envisagez-vous de porter auprès de la Commission européenne la simplification des procédures d'enregistrement des vaccins pour accélérer leur production et leur mise sur le marché?

Enfin, que répondez-vous au retrait des vétérinaires des discussions sur l'éradication de l'IBR, eux qui dénoncent un blocage du négoce du bétail et qui s'inquiètent de l'échec probable des objectifs fixés pour 2027?

David Clarinval:

J'ai l'impression que vous avez rajouté des questions parce que je n'ai pas la même liste, mais je vais répondre en tout cas à celle que j'ai reçues.

Madame Pirson, au 8 avril, les pourcentages de vaccination enregistrés sont les suivants. Chez les bovins, 42,77 % contre la FCO3, 2,74 % contre la FCO8 et 24,54 % contre la MHE. Chez les ovins, 42 % contre la FCO3 et 3,16 % contre la FCO8.

À ce jour, il n'existe pas de vaccin contre la FCO12 – langue bleue sérotype 12 –, qui ne fait d'ailleurs pas l'objet de la campagne de vaccination obligatoire.

Concernant les vaccins contre la FCO3, la FCO8 et la MHE, les firmes pharmaceutiques transmettent chaque semaine une mise à jour de leurs prévisions d'approvisionnement au SPF Santé publique. Sur la base des données disponibles à ce jour, 67,5 % des doses attendues pour la FCO3 ont été livrées aux vétérinaires, 11,7 % pour la FCO8 et 83,5 % pour la MHE. D'ici la fin du mois d'avril, selon les prévisions transmises par les firmes, il est prévu de recevoir 31 % supplémentaires des doses pour la FCO3 et 41 % pour la FCO8. À cela s'ajouteront d'ici la fin du mois de mai 26 % pour la FCO8 et 26 % pour la MHE. Ainsi, à la fin du mois de mai, l'approvisionnement total atteindra 98,5 % des doses pour la FCO3, 79,5 % pour la FCO8 et 110 % pour la MHE.

La Commission européenne et les É tats membres ont pleinement conscience de l'importance de développer une approche plus anticipative contre la maladie vectorielle, raison pour laquelle ils se sont réunis afin d'évaluer les outils et mesures existants. Dans ce contexte, la Belgique a transmis à la Commission ses observations ainsi que plusieurs propositions d'amélioration.

L'Autorité européenne de sécurité des aliments (EFSA) a récemment reçu un mandat pour élaborer un rapport visant à identifier les maladies vectorielles d'intérêt ainsi que les vecteurs en Europe et dans les pays voisins. Ce rapport devra également analyser les voies d'introduction potentielles sur le territoire européen et dresser un état des lieux des mesures de prévention et de contrôle existantes en mettant l'accent sur la vaccination. Sa publication est attendue pour le 31 mars 2026.

Parallèlement, l'EFSA réalisera une évaluation des risques liés à la réintroduction de ces différentes maladies, de leur impact potentiel ainsi que de l'efficacité des différentes mesures de prévention et de lutte disponibles, notamment en matière de surveillance, de biosécurité et de vaccination. Cette analyse devra être finalisée d'ici le 31 décembre 2026.

Ces travaux permettront de poser les bases d'une stratégie de prévention et de lutte mieux adaptée. Mon administration participera activement à la recherche et à la mise en œuvre d'une stratégie de surveillance et de lutte proactive et efficace dans le but d'assurer une protection optimale du cheptel.

La recrudescence des foyers de peste porcine africaine et d'influenza aviaire au cours des dernières années a considérablement pesé sur les ressources du fonds européen dédié au cofinancement des programmes vétérinaires nationaux et des mesures d'urgence. En 2023, le taux de cofinancement a été réduit de 60 %, impactant directement la capacité des États membres à maintenir des programmes de surveillance et de lutte efficaces.

Cette problématique a été abordée dans le cadre de la présidence belge, notamment lors des réunions des groupes de travail des Chief Veterinary Officers et des Chief Plant Health Officers .

Pour toute question relative à l'utilisation de la PAC, je vous encourage à prendre contact avec mes collègues au niveau régional.

Anne Pirson:

Je vous remercie monsieur le ministre. Je précise que je n'avais pas ajouté de questions. Celle concernant l'IBR y était, mais il y a peut-être eu un problème au niveau de la transmission. Quoi qu'il en soit, les questions sont bien les mêmes que celles que j'ai posées. S'agissant de vos réponses, je tiens à saluer votre bonne volonté mais je pense qu'elles ne vont pas dissiper les inquiétudes sur le terrain. Le malaise des vétérinaires est un signal important qu'on ne peut pas balayer. On sait que sans eux, il n'y a pas de politique sanitaire crédible. La prochaine épidémie n'attendra pas que nous soyons prêts. On l'a déjà vu par le passé. On sait qu'avec le beau temps, les moucherons seront bientôt de retour. On est donc vraiment dans une course contre la montre. Par ailleurs, la coordination logistique reste extrêmement importante. Si on n'a pas cette coordination logistique, les 40 millions d'euros débloqués risquent de rester sans effet. On compte donc vraiment sur vous, monsieur le ministre, pour porter également toutes ces préoccupations au niveau européen en vue d'améliorer la planification et la logistique pour la vaccination et l'avenir de nos cheptels.

De open brief van de dierenartsen

Gesteld door

PS Patrick Prévot

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 9 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Walloonse plattelandsdierenartsen waarschuwen voor een acute crisis: 8% verlies in 5 jaar, 50% ouder dan 50, geen opvolging door overmatige administratieve druk, controles op details en dalende rendabiliteit, ondanks hun cruciale rol in voedselveiligheid en epidemiebeheersing. Minister Clarinval bevestigt verbeteringen via *Pax Veterinaria* (hogere tarieven, betere vergoedingen, minder kilometerfranchise) en aankomende structurele hervormingen (nieuwe Koninklijk Besluit, stimulans voor starters), maar erkent dat fundamentele uitdagingen (mentale belasting, wetgevend kader) een maatschappelijk debat in 2025 vereisen. Prévot dringt aan op onmiddellijke extra maatregelen onder het huidige bewind ("Arizona") om attractiviteit te herstellen en administratieve last te verlichten, want de sector dreigt ineen te storten zonder concrete actie bovenop de bestaande plannen.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, nous allons aborder ici un sujet qui me tient fort à cœur, puisque la médecine vétérinaire rurale est un pilier essentiel de notre agriculture et de la santé animale. Pourtant, aujourd'hui, les vétérinaires ruraux tirent une nouvelle fois la sonnette d'alarme. Ils sont à bout, excédés et le font savoir dans une lettre ouverte.

Dans cette lettre, ces professionnels décrivent une situation alarmante: une pression administrative qui s'intensifie, des contrôles tatillons sur des points à faible enjeu sanitaire en pleine crise épidémiologique et un épuisement généralisé d'une profession pourtant indispensable à notre souveraineté alimentaire. Ils rappellent qu'en seulement cinq ans, la Wallonie a perdu 8 % de ses vétérinaires ruraux, que 50 % de ceux qui restent ont plus de 50 ans et que la relève peine malheureusement à s'installer, découragée par la complexité du métier et l'accumulation de contraintes.

Pire encore, ces vétérinaires, qui ont parfois dû s'endetter lourdement pour répondre aux exigences de l'État, se voient aujourd'hui contrôlés comme s'ils étaient des fraudeurs en puissance, alors même qu'ils travaillent d'arrache-pied pour endiguer les épizooties et maintenir la sécurité sanitaire de notre élevage. Cette situation, vous l'aurez compris monsieur le ministre, n'est plus tenable.

Pourrions-nous avoir votre retour sur cette lettre ouverte, qui vous était aussi adressée?

Quelles mesures comptez-vous prendre pour garantir un avenir durable à la profession vétérinaire rurale et éviter qu'elle ne disparaisse à petit feu?

Pourriez-vous nous communiquer vos intentions visant à alléger la pression actuelle des contrôles administratifs?

David Clarinval:

Monsieur le député, je partage entièrement votre point de vue. Les vétérinaires occupent une place cruciale dans le secteur agricole ainsi que dans la mise en œuvre et le suivi des politiques de santé.

Je suis également conscient des difficultés croissantes que connaît la profession: pressions accrues, départs anticipés, baisse de la rentabilité ou encore diminution du nombre de nouveaux arrivants.

Lors de la législature précédente, j'ai déjà pris plusieurs mesures visant à améliorer la situation des vétérinaires, notamment au travers de la mise en œuvre de la Pax Veterinaria . Il s'agit d'une convention conclue entre les fédérations de la viande, les organisations vétérinaires et l’AFSCA. Elle a pour but d'optimaliser l'organisation des contrôles officiels effectués par les vétérinaires indépendants mandatés par l’AFSCA.

Cette convention apporte des améliorations importantes, tant en matière de reconnaissance de l'expertise que de rémunération équitable, tout en veillant à préserver un équilibre financier pour les secteurs concernés. Parmi les principales avancées, il y a une revalorisation des honoraires et des indemnisations. Une augmentation progressive des tarifs est prévue, avec une hausse de 9 euros par heure dès 2025 – nous avons prévu l’indexation – puis de 5 euros en 2026 et enfin de 2 euros en 2027.

Les déplacements seront désormais indemnisés dès le premier kilomètre, alors qu'avant, il y avait une franchise de 20 kilomètres. Une rémunération minimale est garantie pour chaque mission confiée par l’AFSCA.

Nous avons également décidé une révision et une optimalisation du système d'expertise. Un nouvel arrêté royal est en cours de finalisation pour encadrer cette réforme.

Enfin, nous avons mis en place un encouragement à l'entrée de nouveaux vétérinaires indépendants dans le métier. Un plan d'action global sera mis en place afin de stimuler l'engagement de nouveaux vétérinaires chargés de mission, renforçant ainsi le vivier d'experts disponibles.

La Pax Veterinaria offre une base solide pour une meilleure collaboration entre l'ensemble des parties prenantes. Le succès rencontré lors de l'appel aux candidats, l'absence de tensions sociales ainsi que la réaction positive des chargés de missions témoignent du bon déroulement des premières étapes de la mise en œuvre.

De plus, nous avons constaté qu'en 2024, les vacations des vétérinaires ont augmenté de 30 %.

Cependant, la profession vétérinaire reste soumise à une forte pression. Elle est confrontée à de nombreux départs anticipés, à une charge mentale importante, à une rentabilité en baisse, à l'émergence de nouvelles structures, à une lourde charge administrative ainsi qu'à un cadre législatif parfois inadapté aux évolutions sociales.

Il devient donc indispensable d'ouvrir un véritable débat de société. Une large consultation sera donc organisée en 2025, réunissant les représentants de la profession vétérinaire, mais aussi ceux des secteurs et des administrations concernés. Une attention particulière sera portée au statut des aides vétérinaires et des infirmiers vétérinaires, à la diversité des formes d'exercice, à l'environnement juridique, ainsi qu'à une meilleure compréhension de la réalité économique du métier. Je tiens à vous assurer que je reste en contact régulier avec les associations vétérinaires et que je continuerai à accorder une attention particulière à leurs conditions de travail, notamment en ce qui concerne l'impact des contrôles administratifs.

Patrick Prévot:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Effectivement, vous avez bien fait de rappeler les mesures importantes qui avaient été prises sous la Vivaldi. Ils en sont conscients, mais force est de constater que la lettre ouverte date d'il y a quelques jours, quelques semaines, et qu'ils souhaiteraient, évidemment, pouvoir avoir des mesures complémentaires. On peut donc constater que la Vivaldi, même si c'était un attelage particulier, avait quand même ses qualités, puisque nous faisions partie de cet attelage, et il y avait des mesures qui allaient dans le bon sens qui avaient pu être prises. Cependant, ma question était vraiment de voir s'il y avait des mesures complémentaires qui allaient être prises sous cet Arizona, parce qu'aujourd'hui, ils crient leur ras-le-bol, et il faudrait, évidemment, pouvoir mettre en place des mesures. Ils attendent donc énormément de votre part, visant justement à renforcer l'attractivité d'une profession qui ne suscite plus de vocations – ou en tout cas de moins en moins –, mais aussi à alléger très certainement la lourdeur administrative, et c'est évidemment par rapport à ces défis précis que vous êtes aujourd'hui attendu. Par ailleurs, j'entends bien qu'il y a une consultation large qui sera prévue en 2025. Je serai évidemment attentif à cette consultation, mais surtout au suivi de celle-ci, et j'espère en tout cas que l'Arizona prendra pleinement la mesure des difficultés de nos vétérinaires ruraux, et que ce gouvernement pourra prendre des vraies mesures structurelles pour pouvoir les aider, auquel cas, je crains malheureusement qu'on ne puisse plus avoir suffisamment de vétérinaires ruraux dans les mois et dans les années à venir.

Het seksueel geweld in het studentenmilieu en meer bepaald de casus bij de KU Leuven

Gesteld door

Ecolo Sarah Schlitz

Gesteld aan

Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen)

op 8 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Na een verkrachting op de KU Leuven-kampus benadrukt Sarah Schlitz de nood aan verplichte EVRA-sensibilisatie (consentement, respect) van kleuter tot universiteit, inclusief selectiecriteria voor toekomstige gynécologen, en pleit voor verplichte vormingen (zoals in Québec) om studies veilig te maken. Minister Beenders verwijst naar bestaande campagnes, tools en samenwerkingen (o.a. met Plan International) voor veilig uitgaan en slachtofferopvang, met een geplande campagne over consentement en alcohol eind 2024. Schlitz dringt aan op concrete actie: verplichte ongescoorde cursussen, brieven aan rectoraten voor strengere opname-eisen in medische opleidingen, en structurele middelen om seksueel geweld op campussen uit te bannen. Kernpunt: systeemwijziging in onderwijs en selectie om cultuur van straffeloosheid te doorbreken.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, une jeune femme a été victime d'un viol sur le campus de l'université de Leuven. Cet événement terrible met une nouvelle fois en exergue la question des violences sexuelles qui se produisent dans les milieux festifs estudiantins sur nos campus belges. Ce phénomène n'est pas nouveau; il a été très fortement mis à l'agenda grâce à des collectifs militants, bénévoles, comme Balance ton bar, Balance ton folklore, qui ont interpellé les politiques pendant des années pour obtenir des avancées.

Alors, évidemment, il y a eu des avancées ces dernières années: la création de centres de prise en charge des violences sexuelles, plusieurs campagnes menées au niveau des Régions, des Communautés mais aussi au niveau fédéral pour renforcer la sensibilisation et mieux faire connaître la question du consentement. Mais, visiblement, ce n'est pas encore suffisant.

Monsieur le ministre, avez-vous pris contact avec le rectorat de Leuven pour aborder la question de la prévention et de la sensibilisation des étudiants? En ce qui me concerne, je suis convaincue que l'EVRAS, les politiques qui permettent d'avoir une éducation à la vie sexuelle, relationnelle et affective, doivent être données de la maternelle jusqu'à l'université et dans les hautes écoles.

Quand on débarque à 17 ans dans un campus et qu'on découvre la liberté, c'est un moment crucial, notamment dans sa vie intime. C'est donc le bon moment pour donner ce type de sensibilisation. Et pourtant, beaucoup d'universités continuent à être frileuses par rapport au fait d'imposer ce type de programme dans le cadre des études.

Monsieur le ministre, comptez-vous aborder ce sujet avec les autorités de la KU Leuven? Prévoyez-vous aussi de débloquer des moyens pour soutenir des campagnes sur les campus belges? D'autres actions sont-elles prévues? Par ailleurs, ce qui est très interpellant dans le cas qui nous occupe, c'est le fait que l'auteur n'est autre qu'un futur gynécologue. Cela me paraît particulièrement interpellant d'imaginer qu'une personne a réussi à franchir les sélections pour devenir gynécologue, alors que les candidats et les candidates ne manquent pas, et que cette personne n'ait pas conscience des limites relatives au consentement

C'est une énorme lacune dans la procédure de sélection des candidats gynécologues. D'autres spécialités sont aussi concernées, mais avouons que cette situation est extrêmement choquante. Les universités pourraient, dès lors, intégrer cette dimension spécifique dans leur processus de sélection.

Rob Beenders:

Madame Schlitz, l'Institut pour l' égalité des femmes et des hommes a déjà pris diverses initiatives par le passé pour rendre la vie nocturne, les festivals et l'enseignement supérieur plus sûrs. Par exemple, de la fin octobre 2022 à la fin octobre 2023, une collaboration s'est établie avec Plan international et le Plan SACHA. Toutes sortes d'outils ont été développés pour rendre les sorties plus sécurisées et prendre en charge les victimes. Nous avons également travaillé sur la sensibilisation et la prévention en étant présents lors des festivals et en dehors. Des rencontres ont été organisées avec des associations étudiantes et des organisateurs ou organisatrices d'événements. Un guide pratique a également été élaboré.

L'Institut mène également des campagnes de sensibilisation. Entre 2023 et 2025, il a ainsi lancé deux grandes campagnes sur les CPVS, en mettant l'accent sur les mineurs. Il étudie, par ailleurs, la possibilité d'en lancer une sur le consentement et l'alcool pour la fin de l'année.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, je vous remercie. En effet, sous la précédente législature, nous avons lancé plusieurs initiatives avec des moyens à la clef pour mieux faire connaître le consentement et sensibiliser en milieu festif. Maintenant, comme je vous l'ai déjà dit, ne faites pas le coucou, mais essayez de développer vos propres actions et d'aller chercher des moyens pour empêcher que ce type de phénomène se reproduise. Le milieu festif est festif pour toutes et tous. Ce n'est pas festif pour les uns et dangereux pour les autres. Cela, c'est inacceptable. Ce message doit mieux passer. Il existe notamment des exemples concrets au Québec où, pour pouvoir valider sa première année, il est obligatoire d'avoir suivi une formation relative au consentement et au principe de respect de l'autre. Eh bien, je continue de penser que toutes les universités et hautes écoles devraient imposer ce test. Il ne serait pas coté, mais obligatoire pour pouvoir valider ses crédits en fin d'année. D'autres pays le font, et je ne vois pas pourquoi nous ne pourrions pas mettre en place un tel dispositif. Subir une agression sexuelle, subir un viol pendant ses études, c'est compromettre sa réussite et donc son avenir. Je ne vais pas vous apprendre que ce sont majoritairement des femmes qui sont les victimes de ces agressions. Il est donc indispensable, aussi pour une question d'égalité, de garantir que les études soient safe pour toutes et tous. Par ailleurs, je ne vous ai pas entendu sur la sélection des futurs gynécologues. J’imagine que c’est un sujet qui doit être discuté avec le ministre de la Santé et avec les ministres des entités fédérées. J’entends que vos collègues, au niveau de la Défense et de la Santé, ont envoyé un courrier aux rectorats pour faire savoir qu’ils souhaitaient que la médecine de guerre soit une obligation à partir d’aujourd'hui dans le cursus des urgentistes. Je vous suggère d’envoyer un courrier à tous les recteurs et rectrices de ce pays pour leur demander de renforcer la dimension du consentement et la prévention des violences sexuelles dans les parcours des médecins, et en particulier des gynécologues. Je vous remercie.

Luminus en kernenergie
De uitspraken van ENGIE over kernenergie
De uitspraken van de CEO van Luminus
De uitspraken van Luminus over kernenergie
Standpunten van Luminus en ENGIE over kernenergie

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 8 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Samenvatting: De minister bevestigt dat ENGIE en Luminus plots openstaan voor kernenergie (prolongatie/bouw nieuwe centrales), maar concrete gesprekken met de overheid ontbreken nog door wettelijke beperkingen (aanpassing nucleaire uitstapwet moet eerst goedgekeurd worden). Luminus stelt rentabiliteitsgaranties als voorwaarde, terwijl ENGIE haar nucleaire activiteiten wil afbouwen maar dialoog niet uitsluit. De regering zoekt actief naar nieuwe exploitanten (o.a. via consortiums met EDF/Febeliec) om 25% kernenergie in het mix te behouden, maar onderstreept dat juridisch kader en staatssteun eerst moeten worden uitgewerkt.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, in een interview maakte Luminus-CEO Gregoire Dallemagne duidelijk dat Luminus openstaat voor gesprekken over het openhouden van kerncentrales en de bouw van nieuwe eenheden. Uiteraard moet dat op een manier gebeuren die voordelig is voor zowel onze burgers en bedrijven als Luminus zelf. Een dergelijke openheid is belangrijk om de doelstellingen van het regeerakkoord te kunnen uitvoeren. Volgens de pers vond er voorlopig nog geen gesprek plaats tussen u en het bedrijf. Tegelijk betreurde hij dat hij voor de vorige minister van Energie geen waardevolle gesprekspartner was, hoewel Luminus mede-eigenaar is van de kerncentrales waarover het ging.

Daarin lijken toch een aantal opportuniteiten te liggen om Luminus als gesprekspartner in uw plannen te betrekken. Ten eerste, hoe reageert u op de uitlatingen van Luminus? Kan de opening van Luminus passen in uw plannen?

Ten tweede, bent u van plan om ook met Luminus op korte termijn een gesprek te hebben?

Ten derde, in welke mate laat de huidige deal met ENGIE Electrabel de nodige ruimte om in de toekomst een nieuwe exploitant van de kerncentrales toe te laten?

Marie Meunier:

Merci monsieur le président, je poserai donc mes deux questions l'une à la suite de l'autre.

Monsieur le ministre, dans le communiqué d'Engie qui annonce la phase finale de l'accord sur la prolongation des réacteurs Doel 3 et Tihange 4, l'entreprise a déclaré être désormais ouverte au dialogue sur l'avenir du nucléaire en Belgique. On ne s'y attendait pas, au vu des réticences exprimées jusqu'ici par l'entreprise sur la possibilité de prolonger davantage ces réacteurs ou encore d'envisager la construction de nouvelles unités. Vous avez d'ailleurs vous-même salué cette annonce en évoquant "un véritable changement de paradigme" et en affirmant que cela envoyait un signal clair aux opérateurs. Aucune réunion n'a pourtant été annoncée entre Engie et le gouvernement fédéral sur le sujet.

J'ai par conséquent deux questions. Comment expliquez-vous ce changement de posture inattendu de la part d'Engie? Pouvez-vous donner la nature exacte des discussions que vous avez eues avec Engie à ce propos.

Voilà pour le volet Engie. Si vous le voulez bien monsieur le président, j'enchaîne avec le volet Luminus? (Oui)

Monsieur le ministre – à mon avis c'est lié –, le CEO de Luminus a récemment affirmé être prêt à explorer différentes options en matière nucléaire, y compris une éventuelle participation à la prolongation des réacteurs existants ou à la construction de nouveaux réacteurs. Cependant Luminus a insisté sur une condition essentielle: la rentabilité des projets et la mise en place de garanties suffisantes de la part de l'État. Luminus souligne que sa participation passée dans le nucléaire belge a généré des pertes et que la viabilité économique de futurs projets dépendrait fortement des garanties offertes par l'État.

Mes questions sont donc les suivantes. Pouvez-vous préciser la nature exacte des discussions que vous avez entamées avec Luminus sur ces questions? L'État est-il prêt à accorder de nouvelles garanties financières ou fiscales pour assurer la rentabilité des investissements nucléaires?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, après notre vote historique la semaine dernière ici-même en commission de l'Énergie, vous avez souligné vous aussi un moment fondateur qui ouvrait la porte à de nouvelles capacités nucléaires. Cependant, nous le savons tous, ENGIE, on vient d'en parler, a clairement indiqué son intention de clore le chapitre nucléaire.

En parallèle, des acteurs se sont heureusement montrés intéressés comme Luminus et leur maison-mère EDF reste la seule en Europe à posséder une expertise récente en matière de construction de nouvelles centrales. Par ailleurs, la fédération des industriels Febeliec propose même un projet de consortium, estimant que les industriels belges seraient prêts à investir dans le nucléaire.

Monsieur le ministre, avez-vous à ce jour entamé des discussions avec de nouveaux opérateurs afin de proposer de nouveaux projets dans le nucléaire? Est-ce que lors des discussions sur le closing du deal avec ENGIE, ces derniers ont-ils ouvert la porte à d'autres prolongations? Et enfin, qu'en est-il de la proposition de Luminus? Trouvez-vous cela envisageable et pouvez-vous nous suggérer d'autres alternatives pour nous assurer une production d'électricité nucléaire qui remplirait 25 % de notre mix énergétique?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, il y a une semaine, notre commission a franchi une nouvelle étape importante en approuvant en première lecture la modification de la loi du 31 janvier 2003 relative à la sortie du nucléaire. Cette réforme ouvre de nouvelles perspectives et jette les bases d'une politique énergétique responsable et ambitieuse pour notre pays.

Mais, vous le savez, la loi constitue une première étape indispensable, ce n'est que quand le cadre légal aura été adapté par cette noble Assemblée que nous pourrons passer aux étapes suivantes. Ce ne sera que quand cette étape est franchie qu'une quelconque rencontre ou discussion sera possible parce que, je le rappelle, à ce stade pour certaines discussions, c'est même interdit. Voilà où nous en sommes aujourd'hui. Les récentes déclarations d'ENGIE et Luminus concernant leur position sur l'énergie nucléaire en Belgique, constituent bien évidemment un signal important dans le débat en cours sur notre approvisionnement énergétique et notre autonomie stratégique.

Ik verwelkom het feit dat zowel ENGIE als Luminus openstaan voor een dialoog over de toekomst van kernenergie in ons land. De moederbedrijven beschikken elk over een aanzienlijke expertise.

En ce qui concerne la coopération en cours, il est essentiel de rappeler qu'Electrabel est actuellement l'exploitant des centrales nucléaires en Belgique. C'est dans ce cadre que le gouvernement a eu des discussions pour opérationnaliser l'accord Phoenix. Il s'agissait notamment, à l'occasion de ces discussions, de répondre aux remarques de la Commission européenne en matière d'aides d'État. De façon générale, je rencontre bien sûr tous les acteurs du secteur de l'énergie, avec qui nous discutons de l'avenir de notre mix énergétique, mais également des ambitions de notre gouvernement au travers de l'accord de gouvernement que, désormais, vous connaissez par cœur.

De regering blijft vastberaden om de engagementen uit het regeerakkoord na te komen en de energietransitie in goede banen te leiden.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Het is van belang om volop te gaan voor de engagementen uit het regeerakkoord. We zullen goed moeten opvolgen of men daar de juiste partners vindt om dat te kunnen doen. We moeten er van bij het begin van de legislatuur voor zorgen dat we daar stappen voor zetten, want er zal heel wat nodig zijn om dat allemaal te realiseren. Wij volgen dit van nabij op.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos différentes réponses. J'entends que vous n'avez encore rencontré personne. Écoutez, les étoiles se sont incroyablement bien alignées pour vous. Nous serons donc évidemment attentifs à la suite.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. On espère que les négociations et les rencontres donneront lieu à la découverte et à la rencontre d'un opérateur pour avancer sur ce dossier, sur ce mix énergétique et sur la déclaration du gouvernement.

Energiearmoede
Het jaarrapport 2024 van het Sociaal Verwarmingsfonds
De energiearmoede van gezinnen die hun woning verwarmen met stookolie
Energiearmoede en steunmaatregelen voor huishoudens

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 8 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de nijpende energiewarmtearmoede in België, met name bij 70.000 huishoudens op stookolie, waarvan de kosten sinds 2021 met 64% stegen—drie keer sneller dan de lonen—terwijl steunmaatregelen (Sociaal Verwarmingsfonds, tarif social) ontoereikend zijn en men consumptie vermindert uit financiële noodzaak, ten koste van gezondheid. Minister Bihet belooft harmonisatie van criteria, automatisering van steun (zoals bij gas/elektriciteit), betere gewestelijke samenwerking voor woningisolatie en versterkte CPAS-begeleiding, maar concrete, directe maatregelen ontbreken, evenals een antwoord op de dreigende ETS2-kostenstijging in 2027. Kritiek blijft dat de politieke prioritering ontbreekt: de TVA-verhoging op fossiele ketels (federale bevoegdheid) en gebrek aan structurele oplossingen verdiepen de crisis, terwijl dringend compenserende actie wordt geëist voor kwetsbare gezinnen.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, lors de votre exposé d'orientation politique, vous n'avez annoncé aucune mesure visant à lutter efficacement contre la précarité énergétique, et n'aviez aucune intention d'étendre le tarif social comme cela avait été fait durant la crise du covid. Pourtant, l'efficacité et surtout l'utilité de celui-ci est prouvée. Les chiffres récents de l'Institut wallon de l’évaluation, de la prospective et de la statistique (IWEPS) sont sans appel: en 2023, 11,6 % des ménages wallons déclaraient avoir des difficultés à chauffer correctement leur logement.

Contrairement à ce qu'on peut parfois entendre, ce ne sont pas uniquement les ménages vivant dans des logements mal isolés qui sont en difficulté. L'impact du coût de l'énergie sur le budget des ménages dépend également des choix financiers que doivent faire les ménages les plus précaires, qui réduisent souvent leur consommation au prix de leur confort et de leur santé.

En sachant cela, l'absence d'initiatives pour lutter contre cette précarité énergétique dans votre note d'intention était frappante et inquiétante. Je vous avais interpellé à ce sujet, et suis dans l'obligation de vous reposer la question puisque vos réponses ne m'avaient pas rassurée.

Monsieur le ministre, comptez-vous enfin reconnaître l'urgence de la situation pour de nombreux ménages et mettre en place des mesures concrètes pour lutter contre la précarité énergétique?

Kurt Ravyts:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, mijn vraag gaat over het Sociaal Verwarmingsfonds. Het federaal regeerakkoord stelt dat men de tussenkomsten van het sociaal energietarief en het Sociaal Verwarmingsfonds gaat bekijken en dat men ter zake wil evolueren naar een inkomensgebaseerde, vermogensgebaseerde en technologieneutrale forfaitaire tussenkomst.

Het Sociaal Verwarmingsfonds trekt nu echter aan de alarmbel met betrekking tot de kostprijs voor de gezinnen in energiearmoede die zich verwarmen met stookolie. Vandaag is misschien een beetje een ongelukkige dag, omdat de olieprijzen gedaald zijn, de stookolieprijs is vandaag stevig gedaald, maar het gaat natuurlijk over de voorbije jaren. Vandaag is slechts een momentopname. Vorig jaar was er een prijsstijging van maar liefst 64 %, terwijl in dezelfde periode de gezondheidsindex gestegen is met 21 %. De kosten om een woning te verwarmen met stookolie, en als Vlaming kijk ik dan ook naar Wallonië, waar vaker met stookolie verwarmd wordt, zijn drie maal sterker gestegen dan de salarissen in België. Het gaat hier toch over 70.000 gezinnen.

Het jaarrapport 2024 doet de directeur van het Sociaal Verwarmingsfonds aan de alarmbel trekken. Gezinnen kopen zelfs minder brandstof aan, omdat ze die gewoonweg niet meer kunnen betalen. ETS 2 komt eraan in 2027, maar de situatie met betrekking tot dat Sociaal Verwarmingsfonds is nu al ernstig. De directeur pleitte trouwens vorig jaar al, voor de verkiezingen, voor een stevige aanpak en een verandering van het berekeningssysteem, want met de geëvolueerde stookolieprijs blijft het deel dat gezinnen in financiële moeilijkheden zelf moeten betalen, te groot. Volgens de directeur zou de toelage idealiter een kwart van de aankoopprijs moeten zijn.

Hoe reageert u op de door het Sociaal Verwarmingsfonds geformuleerde bezorgdheden?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, le dernier rapport annuel du Fonds Social Chauffage dresse un constat inquiétant sur la précarité énergétique des ménages belges, et en particulier pour ceux qui se chauffent au mazout. Entre 2021 et 2024, leur coût de chauffage a doublé, même avec les primes mazout ou les allocations du Fonds Social Chauffage. La hausse des prix entre 2021 et 2024 a atteint 64 %, alors que l'indice santé n'a augmenté que de 21 %. Le coût du chauffage a donc augmenté trois fois plus que les salaires en Belgique.

Face à cette explosion des coûts, les ménages les plus modestes sont obligés de réduire leur consommation, non pas pour l'efficacité énergétique, mais tout simplement parce qu'ils n'ont plus les moyens de se chauffer correctement. Cette situation est d'autant plus inquiétante qu'une nouvelle augmentation des prix est attendue en 2027 avec l'entrée en vigueur du système ETS2, sans aucune mesure compensatoire prévue à ce stade.

Je ne reviens pas sur votre note d'orientation politique où on a pu constater que la précarité énergétique était à peine abordée. Aucun dispositif structurel ne semble envisagé pour protéger ces citoyens qui sont déjà en difficulté. Par contre, on retrouve la volonté, confirmée par votre gouvernement, d'augmenter la TVA sur les chaudières à gaz et à mazout. C'est une donnée que nous n'avions pas durant la présentation de votre note d'orientation politique. Nous en avons évidemment pris bonne note depuis.

Ne pas réagir à la précarité énergétique, c'est pousser des milliers de familles vers des conditions de vie moins dignes, avec de nombreuses conséquences sur leur santé et sur leur bien-être.

Monsieur le ministre, êtes-vous vraiment conscient de l'ampleur du problème de précarité énergétique? Quelles mesures concrètes envisagez-vous pour les années à venir afin de protéger les ménages vulnérables face à ces hausses des coûts? Pourquoi votre note d'orientation prend-elle si peu en compte cette problématique?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, la précarité énergétique est une problématique, malheureusement croissante en Belgique. L'analyse réalisée par le Fonds Social Chauffage montre qu'entre le 1 er janvier 2021 et le 31 décembre 2024, le coût pour un ménage qui vit dans la précarité énergétique et se chauffe au mazout a doublé, même après l'octroi d'une allocation sous forme de prime mazout ou d'allocation du Fonds Social Chauffage.

Cette situation est évidemment préoccupante. La hausse est liée à l'augmentation de l'énergie pour tous les ménages. Cependant, l'étude du Fonds Social met en évidence que la part consacrée à l'énergie pour les ménages en situation de précarité énergétique s'accroît. Les fonds sociaux sont utiles mais nécessitent des améliorations pour une lutte plus efficace et plus équitable contre la précarité énergétique.

Madame Meunier, pour ce qui est notamment de la question de la fiscalité, il n'est pas anormal que vous ne l'ayez pas retrouvée dans ma note, étant entendu que cela ne fait pas partie des compétences qui sont les miennes. Dès lors, en ce qui concerne la fiscalité des chaudières et l'augmentation de la TVA, il faudra vous adresser à mes collègues, comme certains parlementaires l'ont fait.

Comme recommandé par le Service public fédéral de programmation (SPP) Intégration sociale dans son étude d'évaluation des fonds sociaux en matière d'énergie, j'examinerai les points suivants avec mon administration. Il y a, tout d'abord, l'harmonisation des critères d'octroi et de subventionnement entre les différents fonds. Une harmonisation des critères serait une modification parfaitement logique du fait que les deux aides visent le même objectif: lutter contre la précarité énergétique, en ciblant le même groupe en général et, de la même manière, en accordant un droit objectif à une aide financière. Il est dès lors important de noter que ceci ne doit pas impliquer un nivellement vers le bas des critères.

Ten tweede, deze harmonisering van de toekenningscriteria van het Sociaal Verwarmingsfonds en van het sociale tarief zou trouwens gepaard kunnen gaan met een automatisering van de toekenning van de hulp, net zoals het sociale tarief voor gas en elektriciteit werkt. Dat kan met name leiden tot een grote administratieve vereenvoudiging en heel wat meer efficiëntie en tijdswinst voor de OCMW's.

Ten derde is er de samenwerking met de gewesten om de woningen aan te passen en een betere energie-efficiëntie te halen wanneer dat mogelijk is. De belangrijkste boodschap is dat de steun van de fondsen meer inherent deel zou moeten zijn van het globale beleid.

Quatrièmement enfin, le renforcement de l'encadrement par les CPAS, en collaboration, évidemment, avec le SPP Intégration Sociale (Service public fédéral de programmation Intégration Sociale).

Marie Meunier:

Merci monsieur le ministre. Je ne suis pas complètement inattentive! Je parlais tout à l'heure évidemment de la note de votre collègue, le ministre Jambon. Si on avait toutefois eu l'information dans le cadre de sa présentation à lui, cela aurait bien évidemment eu des répercussions sur les questions que j'aurais pu vous poser à vous par la suite. Merci donc d'avoir été précis à ce sujet-là, mais j'étais bien consciente que ça ne devait pas être présent dans la note. Dans la sienne, ça ne l'était pas, et ça aurait effectivement eu un impact chez vous.

Pour le reste, vous ne nous parlez que d'harmonisation. Je l'entends. Comme pas mal de choses, on a des lignes qui sont tirées et on n'a pas vraiment de fond derrière. J'attendrai de voir la suite mais je tiens tout de même à souligner, encore une fois, que des milliers de familles sont dans des conditions compliquées, des situations de précarité énergétique importante. Or nous n'avons aujourd'hui aucune réponse à nos questions, aucune ligne claire de votre part pour des aides potentielles à mettre en place et ça, c'est réellement problématique.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Harmonisering van de toekenningscriteria, samenwerking met de gewesten, meer integratie, daarmee zijn wij het allemaal eens, maar desalniettemin maakt ook onze fractie zich zeer ernstig zorgen over een aantal fiscale maatregelen – dat is inderdaad niet uw bevoegdheid, maar ik zeg het hier toch maar – die het gebruik van fossiele brandstoffen nog duurder zal maken voor mensen die nu al in moeilijke energieomstandigheden leven. De stookolie is een voorbeeld. ETS2 komt eraan. Ik denk dat u in juni bij de Europese Commissie een plan zult moeten indienen om de compensatie in België te organiseren. Het zal meer dan ooit nodig zijn. Wij zullen daarop aandachtig toekijken.

De toekomst van het energie-eiland in de PEZ
Het conflict tussen Jan De Nul/DEME en Elia met betrekking tot het energie-eiland
De stand van zaken in het dossier van het energie-eiland
Het energie-eiland
De stand van zaken betreffende het energie-eiland
Het energie-eiland in de Prinses Elisabethzone: stand van zaken en conflicten

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 8 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om vertragingen, conflicten en alternatieven voor het Belgische energie-eiland, waar een juridisch dispuut tussen aannemer (DEME/Jan De Nul) en netbeheerder Elia dreigt tot 500 dagen vertraging te leiden, met risico op verlies van 100 miljoen euro EU-subsidie (deadline augustus 2026) en gevaar voor de klimaatdoelen 2030. Minister Bihet ontkent verantwoordelijkheid voor het contractconflict, benadrukt lopende kosten-batenanalyses van alternatieven (zoals wisselstroom-aansluiting of rechtstreekse Nautilus-verbinding met het VK), maar biedt nog geen concrete oplossingen—wat parlementariërs frustreert omwille van gebrek aan proactiviteit en transparantie. Ofgem-overleg (VK) en hertekening windzones blijven onduidelijk, terwijl de regering een finale beslissing voorbereidt zonder duidelijke parlementaire inbreng.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, het dossier met betrekking tot het energie-eiland is in de vragensessie van de plenaire vergadering al aan bod gekomen, maar er is in onze commissievergadering misschien iets meer tijd om een goed antwoord te krijgen, laat staan wat meer politieke sereniteit. Het federaal regeerakkoord stelde voor een definitieve beslissing de datum van 31 maart voorop, maar die deadline werd uitgesteld. Daar heb ik, zoals ik afgelopen donderdag opmerkte, wel wat begrip voor.

Hier gaat het mij vooral over de eventuele alternatieven voor het door de vorige regering goedgekeurde grid design en ook over de modaliteiten van de nieuwe Nautilusverbinding. Hoe ver staat het met uw onderzoek en uw gesprekken met de netbeheerder en misschien zelfs met de CREG?

Uw antwoord dat de conflicten tussen de aannemer en de netbeheerder over de caissons en het tijdspad mijn zaken niet zijn, aangezien het gaat om een discussie tussen bedrijven, verwonderde mij wel. Het kunnen immers uw zaken worden, mijnheer de minister, want als de vertragingen tot 500 dagen oplopen, wat betekent dat dan voor de streefdatum van 2029 voor de opening van het eerste park? Ik zou daarom graag zien dat u wat meer betrokkenheid etaleert.

Voorzitter:

Mijnheer de minister, u merkt dat u niet enkel vragen, maar ook oproepen krijgt in onze commissie.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, nous avons appris que le projet de l'île énergétique connaissait une nouvelle difficulté. Après l'explosion des coûts et les incertitudes liées à la partie en courant continu, un conflit a éclaté entre Elia et le consortium Jan De Nul et DEME, chargé de la construction de l'île, ce qui menace désormais la viabilité du projet. Ce consortium a introduit une demande de modification des conditions du contrat, ce qu' Elia refuse. C'est un bras de fer qui pourrait engendrer des retards supplémentaires alors que le projet a déjà accumulé des retards importants. La presse évoque un retard de 500 jours. Le problème majeur est que ce retard compromet directement l'obtention de 100 millions d'euros de subside européen. Nous n'obtiendrons pas ce subside si l'île n'est pas mise en service avant août 2026.

Elia reste très floue quant aux répercussions exactes sur les délais et les coûts finaux du projet.

Dès lors, monsieur le ministre, quelle est votre analyse de la situation? Vous en avez déjà un peu parlé lors de la séance plénière, mais confirmez-vous le risque de retard et le risque de perdre le subside européen? Avez-vous pris des initiatives pour tenter de régler ce conflit et éviter que le dossier s'enlise? Quelles mesures envisagez-vous pour garantir que ce projet puisse être mené à bien dans les délais impartis?

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, tijdens de plenaire vergadering hebt u al duidelijk gemaakt wat de uitdagingen in het dossier van het energie-eiland zijn, uitdagingen die gelijklopen met die voor Elia, namelijk de onmogelijkheid om het bedrag van 7,5 miljard euro te aanvaarden enerzijds, en noodzaak zonder meer dat de windmolens worden aangesloten. De komende weken zijn cruciaal, zoals u hebt aangegeven.

Op het moment is nog niet helemaal helder welke alternatieven u in de weegschaal legt. U sprak zich wel uit voor een onderzoek naar een aansluiting in wisselstroom en een rechtstreekse aansluiting van Nautilus, maar het is minder duidelijk of u ook een hertekening van de offshorewindzones overweegt en of u daarbij enkel kavel 2 en 3 zou viseren dan wel ook de kavel waarvoor nu al een tender loopt.

Ten eerste, kunt u uitgebreider ingaan op de alternatieven die u momenteel onderzoekt onder andere voor de offshore windzones?

Ten tweede, op welke manier wilt u het Parlement, dat het dossier in een zekere stroomversnelling bracht, betrekken bij de finale keuze? Komt er een gedachtewisseling rond het onderwerp, alvorens de regering de knoop doorhakt?

Ten derde, zult u aftastende gesprekken voeren met Ofgem en/of uw Britse evenknie, alvorens een finale beslissing te nemen?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, comme nous l'avons dit tant en séance plénière qu'en commission, l'augmentation du coût de l'île soulève de nombreuses interrogations. Cette hausse importante, combinée aux discussions entre Elia et l'entreprise de construction DEME, notamment autour de l'exécution, continue de semer le doute sur la faisabilité et la gouvernance de ce projet. Dans un contexte où la Belgique mise fortement sur les développements d'éolien offshore et sur la position centrale de notre pays dans le futur réseau énergétique européen, la transparence et la cohérence sont plus que jamais nécessaires.

Monsieur le ministre, quelles alternatives sont-elles encore sur la table du gouvernement à ce stade? Êtes-vous resté sur les scénarios présentés par Elia dans cette commission, ou analysez-vous d'autres alternatives? La demande de rallonge budgétaire de l'entreprise DEME ou d'autres éléments poussent-ils à une remise en question du projet d'île et de la partie AC? Quelles mesures de contrôle et de gouvernance comptez-vous mettre en place pour clarifier les responsabilités entre les différents acteurs et éviter toute dérive supplémentaire? Où en sont les discussions avec le régulateur britannique Ofgem concernant Nautilus, l'interconnexion entre nos deux pays? Enfin, dans quelle mesure ces développements risquent-ils de compromettre nos engagements climatiques et énergétiques pour 2030?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, l'avenir de l'île énergétique est un sujet complexe. Je pense que tout le monde l'a compris. Mon but est évidemment d'aboutir à une solution équilibrée. Cependant, je n'aperçois pas les nouveaux éléments qui auraient pu apparaître entre jeudi dernier, 16 h 30, et hier, 11 h 00 – soit la deadline pour introduire de nouvelles questions – et donné lieu à une explication complémentaire ou des aspects différents de ce dossier.

J'ai dit qu'il ne m'appartenait pas de commenter un potentiel conflit contractuel entre deux entreprises. Elia confirme qu'il y a un certain retard, et d'autres sont annoncés. Mais, s'il y a un litige, peut-être même judiciaire, il ne m'appartient pas de le commenter. Par ailleurs, les différents scénarios qui ont été exposés en commission de l'Énergie ont été rappelés jeudi. J'étais présent avec vous à ce moment. Ces rapports coûts-bénéfices sont toujours à l'examen. Cela n'a pas changé depuis jeudi.

Je tiens à vous assurer que je surveille de très près le retard potentiel de ce dossier, avec l'aide de mon administration, et que je ne manquerai pas de prendre les mesures nécessaires, car ce dossier d'île énergétique est lié à une subvention européenne.

Mijnheer Wollants, ik kom tot uw vraag over de rol van het Parlement. Ik val in herhaling, maar het is mijn doel om samen met collega-minister Verlinden de regering een voorstel van beslissing met betrekking tot het energie-eiland te doen. Ik ben ter beschikking van de Kamer om waar mogelijk transparantie te verschaffen over de beslissing die de regering hierover zal moeten nemen. Zoals ik afgelopen donderdag al heb gezegd, wil ik komaf maken met het ernstig gebrek aan goed bestuur in het dossier. Het is aan het Parlement om dat verder op te volgen.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, blijkbaar komen heel wat mondelinge vragen vandaag te vroeg. U wilt zeer weinig concreets kwijt over uw besprekingen en uw onderzoek van het energie-eiland. Het is misschien niet aan u om commentaar te geven op een juridisch dispuut tussen twee bedrijven, maar de gevolgen van dat juridisch dispuut kunnen wel groot zijn. Daar gaat mijn vraag over. Misschien wilt u die pas beantwoorden wanneer het probleem zich voordoet, maar dan zit u in hetzelfde vaarwater als de minister die voor u aan het bewind was.

Marie Meunier:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses, mais je vais devoir vous contredire. Dès le moment où ce conflit, certes entre deux entreprises, peut potentiellement avoir un impact pour l'État, et donc pour les citoyens, en entraînant une perte de subsides, nous attendons de vous que vous vous prononciez un minimum ou à tout le moins que vous soyez un peu proactif pour éviter cet impact pour les Belges.

Pour le reste, j'entends qu'entre jeudi et aujourd'hui, vous n'avez pas reçu d'informations complémentaires, et c'est bien compréhensible. Sur ce point précis, nous attendons de vous que vous soyez un ministre de l' é nergie proactif et que vous fassiez en sorte que le portefeuille des Belges ne soit pas touché par un potentiel retard. Je suis désolée!

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, de alternatieven die Elia naar voren heeft geschoven, zijn bekend. Alleen spreekt Elia zich niet uit over het hertekenen van windzones. Het heeft enkel gezegd dat het aansluiten van een zone minder een optie is.

U hebt zich in de krant wel uitgesproken over de hertekening van windzones, maar ik slaag er niet helemaal in om u dat in het Parlement opnieuw te laten zeggen. De vraag is hoe we daarmee omgaan. Dat is een belangrijk deel van het debat en daarover zal het in het Parlement ook gaan.

Ik heb uw antwoord op de vraag of u met uw tegenhanger in het Verenigd Koninkrijk zult overleggen, niet helemaal begrepen, maar ik zal het verslag erop nalezen.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

Nous nous rendons bien compte que vous n'avez pas obtenu beaucoup de nouveaux éléments au cours des derniers jours. Cela dit, vous comprendrez que ce qui nous préoccupe, et ce qui inquiète un peu tout le monde ici, c'est de savoir si tous ces soucis et développements risquent de compromettre nos engagements climatiques et énergétiques pour 2030.

Nous n'avons pas toutes les réponses aujourd'hui, et nous comprenons bien que vous ne les avez pas non plus. En tout cas, nous resterons attentifs sur ce sujet, et il y a fort à parier que l'île énergétique fera encore parler d'elle ici en commission.

Mathieu Bihet:

Je voudrais faire un commentaire sur une réplique de Mme Meunier au sujet du portefeuille des Belges. Il faut savoir que le projet est lié à un fonds de plan de relance. La perte, si perte il y a, s'élève donc à 100 millions. Il y a également des indemnités de retard qui sont dues. Je vous ai dit que je ferais la parfaite transparence sur ce dossier, ce que je fais donc ici. Je n'ai, quant à moi, pas de difficulté par rapport à cela car, comme on dit en bon wallon, ce n'est pas moi qui ai "emmanché ce truc-là". Mais, pour être tout à fait concret, il y a une possibilité de sanction quand on n'honore pas les engagements qui ont été pris dans le cadre du plan de relance, en plus donc de la perte sèche de la subvention. Il y a donc là un point. L'autre point, c'est le montant total de tout le projet d'île. Il est vrai que, pour Ofgem, j'ai omis de répondre à cette question et c'est pour cela que je reprends la parole après la réplique de M. Wollants. Des contacts seront évidemment pris quand on aura arrêté une décision sur une des hypothèses mises sur la table, à savoir point to point ou interconnexion hybride – c'est en effet de cela qu'il s'agit au niveau des alternatives. À ce stade-ci toutefois, comme les rapports coûts-bénéfices sont toujours en cours d'établissement, on ne va pas prendre contact avec Ofgem pour lui dire "on va faire ça plutôt que ça", alors que ce n'est pas encore défini, puisqu'on doit encore analyser le dossier. Il est donc peut-être encore un peu tôt pour prendre contact. Je rejoins M. Ravyts qui disait tout à l'heure que cette séance de questions orales vient peut-être un peu trop tôt. C'est sans doute vrai. Mais il est sans doute vrai aussi qu'on se reverra pour parler de l'île énergétique! N'est-ce pas monsieur Lejeune? De cette façon, je réplique à votre réplique, mais c'est seulement pour apporter des compléments d'information à chacune de vos sous-questions.

De summeroutlook van Elia
Het gevaar voor een overproductie van elektriciteit
Seizoensvooruitzichten en risico's op elektriciteitsoverschotten

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 8 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Summer Outlook van Elia waarschuwt voor overproductie van zonne-energie (11,4 GW) en netinstabiliteit door lage vraag, met risico’s op negatieve prijzen of zelfs black-outs, vooral van lente tot herfst. Flexibiliteit (batterijen, vraagsturing) en Europese samenwerking (via *PICASSO* voor gedeelde reserves) zijn cruciaal, maar de implementatie van batterijprojecten en de T-2-veiling (CRM, 5,4 GW capaciteit) vertragen door onzekerheid over netaansluitingen en marktklaarheid. De minister benadrukt vooruitgang in risicobeheer (betere voorspellingen, CRM-stimulansen voor niet-fossiele flexibiliteit) maar erkent dat snelle opschaling (o.a. via regionale slimme meters en dynamische contracten) en coördinatie met buurlanden essentieel blijven om overproductie en incompressibiliteit te beheersen.

Bert Wollants:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, in de Summer Outlook wijst Elia erop dat er vanaf de lente tot in de herfst bezorgdheden zijn over de combinatie van de 11,4 gigawatt aan zonnepanelen en de momenten met laag verbruik. Er wordt op gewezen dat dit in eerste plaats een zaak is van de markt, maar tegelijkertijd weten we ook dat flexibiliteit soms ook in overeenstemming met de netbeheerder moet worden uitgewerkt.

Uw voorganger wees erop dat er zeer veel batterijprojecten in de pijplijn zouden zitten. Ik hoor dat de markt daaromtrent veel interesse toont, maar tegelijkertijd is er minder duidelijkheid over op welke termijn die aansluitbaar zouden zijn op het Elianet. We weten dat er ook werk wordt gemaakt van een T-2-veiling in de nabije toekomst, in het kader van het CRM, waarbij batterijprojecten een van de doelgroepen zijn. Anderzijds is deelnemen ook pas mogelijk op het moment dat men voldoende zekerheid heeft dat men ook een aansluiting kan krijgen en dergelijke meer.

Hoe kijkt u naar die Summer Outlook en meer bepaald de uitdaging op vlak van de zonnepanelen? Denkt u dat er mogelijkheden zijn om het traject voor nieuwe flexibiliteit te versnellen? Wat is de situatie rond de aangekondigde T-2-veiling?

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, dans son Summer Outlook , Elia lance un signal d'alarme concernant un risque croissant de surproduction d'électricité renouvelable – en particulier solaire – dès ce printemps. Ce phénomène était avant réservé à l'été, mais maintenant il s'étend à d'autres saisons, avec un impact croissant sur la stabilité du réseau. La capacité photovoltaïque installée en Belgique a fortement augmenté ces dernières années et atteint aujourd'hui environ 11,4 GW. Lors des pics d'ensoleillement, jusqu'à 9 GW peuvent être injectés dans le réseau.

Elia alerte sur les effets de cette surproduction: déséquilibres du réseau, prix négatifs sur le marché de l'électricité voire, dans des cas extrêmes, activation de mesures de délestage pour éviter un blackout. Dans ce contexte, Elia plaide pour des solutions urgentes en matière de flexibilité, notamment pour une consommation adaptée aux moments où l'électricité renouvelable est abondante et bon marché.

Monsieur le ministre, quelle est votre réaction à propos des déclarations du gestionnaire de réseau? Que comptez-vous mettre en place rapidement pour stimuler la flexibilité de la demande et anticiper les déséquilibres sur le réseau à cause de la surproduction d'électricité renouvelable? Une coordination renforcée avec nos voisins européens est-elle envisagée pour faire face au problème?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, concernant le Summer Outlook , un premier élément positif est la réduction du risque de type A – selon la terminologie d'Elia – qui concerne la gestion des situations avec beaucoup de production renouvelable. En effet, malgré l'augmentation de la capacité photovoltaïque de 1,4 GW, la production plus basse du nucléaire, la bonne disponibilité de la capacité hydraulique et l'augmentation de la consommation vont sensiblement réduire le besoins d'exportation de la Belgique.

En revanche, les risques de type B ont augmenté par rapport à l'année passée. Ces risques sont liés à des erreurs de prédiction de la production du renouvelable ou à des événements inattendus comme des arrêts forcés. C'est la raison pour laquelle une attention particulière doit être accordée à la modélisation de la production photovoltaïque. Les acteurs du marché ont correctement été informés à ce sujet.

Vous avez évoqué le développement des batteries. Celui-ci permettra de limiter les risques de type B qui sont l'incompressibilité et la surproduction. Pour cet été, le développement est assez limité mais dès l'année prochaine et grâce à ce démarrage des périodes de livraison du CRM, une importante capacité de batteries sera installée. C'est la raison pour laquelle il est important de noter que des éléments ont été mis en place dans le CRM pour promouvoir la flexibilité non fossile, notamment une exemption de l'obligation de remboursement pour les batteries et la gestion de la demande.

Er zijn ook andere maatregelen getroffen om het risico van ‘incompressibiliteit’ te voorkomen, zoals een betere modellering, hernieuwbare opwekking en preventiemaatregelen om risicosituaties op te sporen en aan de marktspelers mede te delen. De regio’s hebben, gezien hun bevoegdheden met betrekking tot onder andere de slimme meters, dynamische contracten en consumentgericht marktontwerp, ook een belangrijke rol te spelen in de ontwikkeling van de flexibiliteit.

Madame Meunier, concernant le partage des réserves, il s'agit d'un élément primordial dans la gestion du risque d'incompressibilité. En effet, la Belgique a rejoint PICASSO (Platform for the International Coordination of Automated Frequency Restoration and Stable System Operation) le 26 novembre 2024 et peut désormais partager sa réserve avec les autres pays européens et bénéficier d'une plus grande flexibilité grâce à l'accès aux réserves de ses voisins. Cette intégration au système européen permet de mieux coordonner l'équilibre entre offre et demande, de compenser des déséquilibres soudains et d'éviter ainsi les risques d'incompressibilité du réseau.

Enfin, concernant l'enchère CRM T-2, l'arrêté ministériel portant instruction au gestionnaire de réseau a été pris le 28 mars dernier. Le volume mis aux enchères est de 5 370 MW pour le point B et de 4 978 MW pour le point A. Comme mentionné précédemment, des mesures ont été prises pour promouvoir la flexibilité non fossile. Néanmoins, dans le cas où suffisamment de capacité existante est disponible, aucune nouvelle capacité ne sera contractée lors de cette enchère, de manière à garder le coût du CRM le plus bas possible.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Het gaat om een dossier dat wij van nabij moeten opvolgen. Wanneer wij er immers onvoldoende in slagen om de plannen op de markt om flexibiliteit aan te bieden, ook in de praktijk te laten omzetten, lopen wij altijd achterop. Wij moeten dus goed bekijken op welke manier wij op dat vlak stappen vooruit kunnen zetten in het belang van eenieder. Immers, zowel de aanbieders van stroom van zonnepanelen als de industrie kunnen absoluut gebaat zijn bij een goede integratie van die flexibiliteit.

Marie Meunier:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses qui sont de nature à nous rassurer.

Energiegemeenschappen

Gesteld door

Les Engagés Luc Frank

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 8 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Samenvatting: Luc Frank vraagt om een CREG-onderzoek naar hoge leverancierskosten die energiedelende gemeenschappen belemmeren, en dringt aan op federale-regionale afstemming om tarieven te harmoniseren en kwetsbare groepen beter te betrekken. Minister Bihet bevestigt overleg met de CREG (reeds gepland) en benadrukt dat tarieven en stimuleringsmaatregelen regionaal zijn, maar wijst op een toekomstig interfederaal energiepact voor betere samenwerking. Frank pleit voor vergelijking van regionale regelgeving (bv. Brussel vs. Wallonië) om best practices te verspreiden. Kernpunt: administratieve drempels en kosten moeten dalen om burgerparticipatie in lokale energietransitie te versnellen.

Luc Frank:

Monsieur le ministre, vous avez indiqué que la CREG pourrait examiner si les redevances imposées par les fournisseurs pour les services liés au partage d’électricité sont justifiées et proportionnées, et que vous alliez voir si une étude en ce sens est envisageable. Vous avez également rappelé que la promotion active des communautés d’énergie est une compétence régionale. Il est primordial cependant d’éviter que des coûts administratifs excessifs ne deviennent des obstacles à leur développement.

Ces redevances – parfois très élevées – freinent directement la dynamique du partage d’énergie, alors même que ces initiatives sont essentielles pour accélérer la transition énergétique, lutter contre la précarité énergétique et impliquer les citoyens de manière concrète dans la production locale d’énergie.

Monsieur le ministre, avez-vous déjà pris contact avec la CREG pour lancer effectivement cette étude sur les redevances imposées par les fournisseurs aux participants à des communautés d’énergie? Si oui, quel est le calendrier envisagé?

Comptez-vous engager un dialogue structuré avec les ministres régionaux compétents afin de garantir une meilleure cohérence des politiques en matière de partage d’électricité, notamment pour harmoniser les pratiques tarifaires et faciliter l’accès des publics vulnérables à ces systèmes?

Enfin, Les Engagés sont convaincus que les communautés d’énergie doivent pouvoir bénéficier de conditions incitatives. Quelles sont les initiatives et les mesures que vous comptez et pouvez mettre en place dans le respect de vos compétences?

Mathieu Bihet:

Cher collègue, s'agissant des contacts avec la CREG, la question sera abordée lors de réunions bilatérales entre ma cellule stratégique et la CREG. Une réunion est prévue ce vendredi. Vous pouvez également contacter directement la CREG à ce sujet.

S'agissant de la coordination des politiques entre le niveau fédéral et les Régions, je souligne que cette question fait l'objet d'échanges dans le cadre des structures de coopération et de concertation administratives. Il est cependant important de rappeler que les compétences tarifaires relèvent quant à elles exclusivement des régulateurs indépendants.

En ce qui concerne les mesures incitatives en faveur des communautés d'énergie, celles-ci relèvent des compétences régionales, notamment en matière de promotion des énergies renouvelables et d'efficacité énergétique. J'examinerai avec attention les initiatives régionales pour lesquelles les Régions demanderont la collaboration et l'attention au niveau fédéral.

Je précise enfin que l'accord de gouvernement contient la volonté de travailler à un pacte interfédéral, notamment en matière d'énergie, pour ces différentes questions.

Luc Frank:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses circonstanciées. Nous avons reçu ce matin quelques acteurs du secteur et il était intéressant d'entendre qu'un décret régional bruxellois avait été bouclé mais que du côté de la Région wallonne, c'était plus compliqué. Ceci démontre qu'à Bruxelles, les choses se passent relativement bien. Il serait donc intéressant de comparer les législations afin de pouvoir inciter certains à suivre le bon exemple. Je vous remercie de prendre ce dossier à bras-le-corps.

De beurskapitalisatie van Elia en de financiële impact op de lokale entiteiten

Gesteld door

Les Engagés Luc Frank

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 8 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de financiële gezondheid en strategische positie van Elia (beheerder van het Belgische elektriciteitsnet), na een koersdaling van 20% begin januari, gekoppeld aan Amerikaanse projectannuleringen onder Trump. Minister Bihet benadrukt dat Elia Transmission Belgium (GRT) strategisch is en publiek verankerd moet blijven, maar wijst vragen over de beurskoers van Elia SA (moederbedrijf) af als niet-bevoegd, terwijl hij de succesvolle kapitaalverhoging (met 200 miljoen van SFPIM) bevestigt. Luc Frank waarschuwt voor risico’s voor gemeenten (als aandeelhouders) en vreest dat dubieuze private investeerders de publieke controle kunnen ondermijnen, met mogelijke gevolgen voor lokale financiën en energiezekerheid. De kernvraag blijft hoe de overheid publiek-private samenwerking kan waarborgen zonder het strategische belang van Elia in gevaar te brengen.

Luc Frank:

Monsieur le ministre, à la fin de la législature précédente, nous avons été alertés par une information préoccupante concernant la situation boursière d'Elia, le gestionnaire du réseau de transport d'électricité. Celle-ci s'est significativement détériorée. Lors de la première semaine de janvier, le quotidien L'Écho rapportait que l'entreprise avait perdu près de 20 % de sa valeur en bourse. Une telle chute est loin d'être anodine pour un acteur aussi stratégique dans le paysage énergétique belge.

Cela se produisait au même instant que l'investiture de Donald Trump à la présidence américaine et l'annulation de certains projets américains d'Elia. Cette fragilisation soulève plusieurs interrogations quant à la solidité financière de l'opérateur, à sa capacité à maintenir ses investissements dans le réseau mais aussi et surtout quant à l'impact possible sur ses actionnaires au premier rang desquels figurent les communes et intercommunales belges.

Quelle est la situation actuelle concernant la capitalisation d'Elia ainsi que ses fluctuations boursières? Comment la situation a-t-elle évolué depuis le mois de janvier? Compte tenu de la situation, comment le ministre compte-t-il accompagner Elia pour assurer ses missions dans un contexte économique instable?

Comment la situation est-elle vécue par les communes et intercommunales actionnaires d'Elia? Ont-elles d'ores et déjà exprimé des inquiétudes concernant la capitalisation de l'entreprise? Ces entités locales, souvent déjà sous pression budgétaire, risquent-elles de subir des pertes importantes? Une évaluation de l'impact a-t-elle été réalisée ou est-elle en cours?

Et enfin, Elia s'est lancée dans une augmentation substantielle de capital. Le bras financier du fédéral, la SFPIM, injectera 200 millions. Existe-t-il un risque de dissolution de l'actionnariat public à travers cette augmentation de capital? Quelles sont les garanties à ce sujet? L'entreprise étant clairement stratégique pour l'État, comment voyez-vous la collaboration entre le public et le privé dans cette actionnariat?

Voorzitter:

Ik geef het woord aan de minister voor een geruststellend antwoord. Ik heb gezien dat de kapitaalsverhoging intussen succesvol werd afgerond.

Mathieu Bihet:

Bijna!

Monsieur Frank, je répondrai à la question de savoir si cette entreprise est importante pour nous. Je vais vous citer l'accord de gouvernement: "Les gestionnaires de réseaux de transport et les infrastructures associées au transport d’énergie sont des actifs stratégiques et doivent rester ancrés. Le ministre compétent est chargé d’étudier la situation et de formuler des recommandations au gouvernement afin d’assurer cet ancrage et de garantir que les gestionnaires puissent remplir durablement leurs fonctions stratégiques, notamment en veillant à un actionnariat de soutien stable et de capacités de financement pérennes."

Il ne faut pas confondre Elia SA et Elia Transmission Belgium. Il s'agit d'un jeu de poupées russes: il y en a une qui est dans l'autre. S'agissant du Gestionnaires de Réseau de Transport (GRT), c'est Elia Transmission Belgium et non Elia SA. Pour le surplus, il ne m'appartient pas de commenter ce que souhaite faire Elia SA, ni, surtout, son cours de bourse. Cela ne relève pas de mes compétences, et on pourrait même me le reprocher!

Voilà pour vos questions. Je précise simplement le rôle du GRT pour nous, son importance, l'importance de son ancrage. Concernant les différents actionnaires, je vous renvoie aux différentes intercommunales de financement qui sont derrière et sont les intermédiaires entre les communes et les différentes prises de participation.

Luc Frank:

Merci, monsieur le ministre. Sur le principe, je suis d'accord. Cependant, il faut faire attention, car certaines aventures financières, commerciales, peuvent avoir des répercussions sur une situation d'intercommunale. Cela fait 25 ans que je participe à la politique de ma commune et j'ai connu certaines expériences commerciales qui se sont révélées néfastes pour les finances communales. L'État fédéral, d'une certaine façon, peut jouer un rôle stratégique pour ce qui concerne la délivrance d'énergie, mais aussi pour les finances communales. S'agissant d'une SA, il faut aussi faire attention à qui rentre dans l'actionnariat, afin que ce ne soient pas des sociétés dans des états plus que douteux.

De kosten van door de klimaatverandering veroorzaakte rampen die nog dreigen toe te nemen
De kosten van het uitblijven van klimaatactie
Kosten van klimaatverandering en uitgestelde klimaatactie

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 3 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie benadrukt de urgentie van klimaatadaptatie in België, waar extreme weersomstandigheden (overstromingen, hitte, tornado’s) steeds vaker menselijke en economische schade veroorzaken (5 miljard euro aan verzekeringskosten 2015-2024, mogelijk 10 miljard/jaar in 2050). Kritiek richt zich op het gebrek aan proactief beleid: de overheid improviseert bij crises, terwijl preventie (1 euro investeren = 5 euro besparing) en bescherming van kwetsbare groepen (lage inkomens in risicogebieden) essentieel zijn, maar verzekeraars dreigen straks geen dekking meer te bieden. Minister Crucke wordt verweten vast te zitten in een "klimaat-passief" regeerakkoord, ondanks retorische steun voor transitie, terwijl vorige regeringen ook faalden in neutraliteitsdoelen. De oproep is om concrete maatregelen (resilientie, coördinatie, sociale rechtvaardigheid) te versnellen, want "inaction kost meer dan actie".

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, chers collègues, aujourd'hui, il fait beau. Il y a du soleil et il fait chaud. Cela fait du bien. Mais je ne suis pas là pour vous parler de la météo parce que, derrière le soleil, il y a une réalité qu'on ne peut plus ignorer: le climat se dérègle et on n'est pas prêt.

Voici cinq ans, un virus a mis notre pays à l'arrêt. Deux ans après, c'est la guerre en Ukraine qui a sidéré l'Europe. Dans ces crises, une seule et même réponse: le "quoi qu'il en coûte". L'État a pris ses responsabilités pour protéger les citoyens et citoyennes et l'économie.

Mais les catastrophes climatiques, elles, ne sont pas des surprises. Ce ne sont pas des imprévus. Ces catastrophes se répètent, on le sait. Elles vont s'intensifier et, pourtant, on continue à les traiter comme des imprévus. Ce sont des incendies qui détruisent des maisons, des inondations qui arrachent des vies et brisent des familles, des vagues de chaleur qui mettent sous pression nos hôpitaux et maisons de repos, notre société toute entière.

Entre 2015 et 2024, les assureurs ont déboursé plus de cinq milliards d'euros pour réparer les dégâts du dérèglement climatique. Et encore, ce n'est que la partie visible de l'iceberg. D'ici 2050, on dit que ce coût pourrait grimper à 10 milliards par an rien que pour la Belgique.

Et pourtant, on continue à improviser, à courir après les crises, à mettre des pansements sur une plaie ouverte. Alors, je le dis clairement – et cela fait longtemps qu'on le dit –, le coût de l'inaction est bien plus élevé que celui de l'action. Ne rien faire va coûter et coûte plus cher que si on agit. Pour les fans de chiffres dans la salle, un euro investi dans l'adaptation, dans la transition, c'est cinq euros de dégâts économisés. Et je ne vous parle même pas des vies humaines qui sont sauvées. Protéger les citoyens et citoyennes face aux risques climatiques, c'est aussi une responsabilité publique et collective. Votre gouvernement doit garantir que personne ne soit laissé de côté face aux crises climatiques à venir.

Monsieur le ministre, que prévoyez-vous pour renforcer les mesures d'adaptation au dérèglement climatique dans les années à venir? Comment allez-vous garantir que personne ne soit laissé de côté face aux catastrophes qui arrivent?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, Mme Maouane a parlé de cinq milliards, mais le coût total des dommages qu'ont connus les personnes qui ont été sinistrées lors des inondations de 2021 s'élève lui à quatre milliards et demi d'euros. Ceci sans compter tous les dommages causés à l'agriculture, à l'économie et à notre biodiversité. Le pire, c'est que les assureurs affirment que si pareilles inondations venaient à survenir demain, ils ne pourraient plus rembourser les sinistrés. Imaginez l'angoisse de certaines personnes!

Si certaines personnes dans cette assemblée pensent que le réchauffement climatique n'est pas une priorité, pourquoi les assureurs tirent-ils la sonnette d'alarme, pourquoi les entreprises investissent-elles dans des adaptations au changement climatique, parfois plus vite que notre gouvernement?

Endéans les 10 ans, les assureurs disent que le coût va doubler pour eux, et donc pour les sinistrés. Il faut savoir qu'un ménage sur trois est exposé aux inondations, soit par débordement, soit par ruissellement. Et qui y est exposé le plus? Les personnes à faibles revenus, celles qui ont acheté des maisons plus modestes, un peu moins chères, dans les fonds de vallées, au bord des ruisseaux ou près des plateaux drainants. La facture sera très difficile à payer pour elles, et c'est pour cela que nous devons réagir, les aider et chercher des solutions.

Je voudrais également parler d'autres problèmes, car il n'y a pas que les inondations. Le 19 juin 2021, par exemple, notre commune a été sinistrée par une tornade de 250 km/h: toits arrachés, murs éventrés, dizaines d'hectares sinistrés et je ne parle pas des infrastructures routières qui ont été détruites.

Le changement climatique est important, l'inaction n'est pas une option envisageable et nous devons absolument travailler sur les méthodes.

Quelles mesures allez-vous prendre pour améliorer notre résistance? Comment allons-nous nous adapter aux catastrophes naturelles qui risquent de survenir de plus en plus?

Comment allons-nous aider ces personnes démunies qui ne pourront plus payer leur assurance? En effet, certaines compagnies ne veulent plus assurer des personnes qui vivent dans des zones inondables.

Jean-Luc Crucke:

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre.

Je dois dire que c'est toujours chouette d'entendre Jean-Luc. Jean-Luc, c'est un homme politique plutôt affable, engagé sur ces questions, pour qui le climat compte. Par contre, c'est plus frustrant d'entendre le ministre Crucke, qui est pieds et poings liés, malheureusement, par l’accord de gouvernement le plus climato-passif de ces dernières années.

J'entends votre volontarisme, celui de Jean-Luc. Malheureusement, ce gouvernement ne se donne clairement pas les moyens d'agir au mieux pour protéger les citoyennes et les citoyens du dérèglement climatique. Vous l'avez dit pendant la campagne, votre collègue l'a dit, et malheureusement cela ne se traduit pas dans l'accord de gouvernement: investir dans la transition, c'est protéger les citoyens et les citoyennes, notamment les plus vulnérables, celles et ceux qui galèrent déjà. C'est aussi créateur d'emplois.

Malheureusement, on aime bien M. Jean-Luc. On aime un peu moins le ministre Crucke.

Marc Lejeune:

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Nous aussi, on aime bien Jean-Luc. L'accord de gouvernement s'inscrit dans des objectifs climatiques de neutralité carbone. La volonté de travailler sur l'adaptation a d'ailleurs été suffisamment répétée, je pense. La neutralité carbone et les politiques d'adaptation sont des enjeux difficiles, tellement difficiles que le gouvernement précédent n’y est pas arrivé, malgré les économies mondiales faites pendant le covid. Des économies, malheureusement, sur le dos de nos entreprises, qui étaient quasiment à l'arrêt. Or, on n'est finalement pas arrivés à la neutralité carbone. Pourtant, c'était une occasion. Avouons que c’était compliqué. Le fédéral a toujours un rôle important dans la coordination des politiques d'adaptation au changement climatique. Améliorer la capacité de notre société à faire face aux catastrophes et améliorer notre résilience, c'est améliorer la qualité de toutes et tous. C'est votre objectif, je le sais bien. Si on ne protège pas les plus faibles, on ne protège personne.

Het energie-eiland
De beheersing van de kosten van het energie-eiland
De toekomst van het Prinses Elisabetheiland
De mogelijke vertraging bij de bouw van het energie-eiland
Het energie-eiland
Energie-eiland Project: Uitdagingen, Kosten, Toekomst

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 3 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Prinses Elisabetheiland, oorspronkelijk bedoeld als *vlaggenschip van de Belgische energietransitie*, dreigt een financieel fiasco te worden door kostenexplosies (van 2,2 naar 7,5 miljard euro), vooral door de dure DC-verbinding met het VK, wat de energiefacturen van gezinnen (+€27/jaar) en bedrijven (tot €100.000 extra) zwaar belast. Minister Bihet pauzeerde het project om alternatieven te onderzoeken—zoals een goedkopere AC-verbinding of een rechtstreekse Nautilus-link—en eist transparantie, kostbeheersing en herziening van eerdere beslissingen om de last voor burgers en bedrijven te beperken, zonder de energiezekerheid in gevaar te brengen. Kritische stemmen dringen aan op snelle, verantwoorde keuzes (binnen weken) om investeringsonzekerheid bij windparken en vertragingen (500 dagen bij caissonbouw) te voorkomen, terwijl oppositie pleit voor een "light-versie" van het eiland of kernenergie als alternatief om de factuur te drukken.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, het Prinses Elisabetheiland werd ooit aangekondigd als het vlaggenschip van ons energiebeleid. Vandaag riskeert het jammer genoeg eerder een drijvend fiasco te worden. De kostenraming is intussen geëxplodeerd, de kostprijs zou zeker 7 miljard euro bedragen, veel meer dan de oorspronkelijk geraamde 2,2 miljard. Wie gaat dat betalen? Onze gezinnen en onze bedrijven. Er komt tot 27 euro bij op de energiefactuur van een gemiddeld gezin en onze bedrijven zullen tot honderdduizenden euro meer moeten betalen.

Collega's, de manier waarop het project wordt uitgevoerd is cruciaal, niet alleen voor de energietransitie, maar ook voor de bevoorradingszekerheid en energieonafhankelijkheid van ons land. Momenteel is er echter grote onzekerheid. De beslissing over de uitvoering van de tweede fase van het energie-eiland is uitgesteld.

Mijnheer de minister, u zult mij wellicht niet tegenspreken als ik zeg dat onze gezinnen en onze bedrijven nu nood hebben aan betaalbare en betrouwbare energie en niet pas binnen tien jaar. U erfde een complex dossier van uw voorgangster, maar nu is het aan u. Onze energiemix moet zekerheid bieden aan onze bedrijven, maar moet vooral ook betaalbaar blijven. Om onze bevoorradingszekerheid te garanderen is het heel belangrijk dat er snel duidelijkheid komt over kavel 1 van het eiland.

Mijnheer de minister, hoe gaat u ervoor zorgen dat de ontwikkeling van de nieuwe offshore windparken geen vertraging oploopt en dat de kosten beheersbaar blijven, zodat het beloofde vlaggenschip geen zinkend schip wordt?

Christophe Bombled:

Monsieur le ministre, le projet d'île énergétique en mer du Nord est un enjeu stratégique majeur pour l'avenir énergétique de notre pays, sa sécurité d'approvisionnement et la compétitivité de notre industrie. Il est essentiel que chaque euro investi serve au mieux l'intérêt général sans précipitation ni décision hâtive aux conséquences financières lourdes.

Vous avez souligné à juste titre que la forte augmentation des coûts initialement prévus, conjuguée aux incertitudes réglementaires et aux choix du passé, justifie une réévaluation approfondie du projet. Suspendre temporairement certaines décisions afin d'explorer toutes les alternatives crédibles et de préserver la capacité de négociation de la Belgique est une démarche de bon sens et de responsabilité. Notre priorité doit être d'assurer une transition énergétique efficace et maîtrisée en veillant à ce que les investissements ne pèsent pas inutilement sur la facture des citoyens et des entreprises. La concertation avec la CREG, la DG Énergie et Elia est essentielle pour garantir une décision éclairée, alignée sur les objectifs de déploiement des énergies renouvelables et de développement des énergies bas carbone.

Monsieur le ministre, pouvez-vous préciser les pistes à l'étude et les critères qui guideront la décision finale du gouvernement?

Voorzitter:

Er werden ook drie vragen gesteld in de commissie hierover. Zij worden toegevoegd.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, u bent bevoegd voor Energie. Deze week had u echter veel energie.

Wij hebben in de commissie voor Energie de wet op de kernuitstap teruggedraaid. Daar krijgt een mens energie van. U had ook nog een daadkrachtige beslissing genomen over het energie-eiland. U hebt in dat dossier namelijk terecht de pauzeknop ingedrukt. De kosten ontspoorden immers. De eigen keuzes die Elia maakte, zorgden ervoor dat de factuur ontploft. Uiteindelijk is het altijd de eindgebruiker die via zijn energiefactuur de rekening betaalt.

Mijnheer de minister, de grote vraag is echter wat er zal gebeuren wanneer u de energie vindt om opnieuw de playknop in te drukken. Het energie-eiland is immers een cruciaal dossier voor onze energiebevoorrading, voor de positie van België bij de energiebevoorrading in West-Europa, voor onze connectie met het Verenigd Koninkrijk en voor de aansluiting van de drie betrokken windparken, waarvan voor één park vandaag trouwens een lopende tender is uitgeschreven.

Die onzekerheid weegt ook op de mensen die voor die tender dossiers schrijven en willen meedingen naar de ontwikkeling van die windparken.

Mijnheer de minister, ik heb dus een heel eenvoudige vraag. Wanneer kunnen wij beslissingen van u verwachten over de playknop? Wat zullen die beslissingen betekenen? Welke richting zult u uitgaan?

Voorzitter:

De regering zal het zeker op prijs stellen dat u simpele vragen stelt.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, in het regeerakkoord staat expliciet dat de regering uiterlijk eind maart een beslissing zou nemen inzake de bouw van de gelijkstroominfrastructuur, zeg maar het luik van de hybride interconnectie, belangrijk voor het derde lot van de Prinses Elizabethzone. Meteen zou er ook een beslissing volgen over de modaliteiten van de geplande Nautillusverbinding met het Verenigd Koninkrijk. Die beslissing is echter ‘met enkele weken’ uitgesteld. U wil vermijden dat er overhaast beslissingen worden genomen. De analyse van de verschillende alternatieve scenario's en de dialoog met de stakeholders vergen blijkbaar wat meer tijd.

Tegelijkertijd, mijnheer de minister, rijzen er nu problemen bij de ruwbouwwerken voor het kunstmatige eiland. Ik veronderstel dat het gaat over de bouw van de caissons in Vlissingen? Die bouw is toch al enige tijd bezig. Het consortium waaraan de werken gegund werden, kampt blijkbaar met extra kosten. Er zouden ook aanzienlijke vertragingen zijn. Sommigen spreken zelfs over 500 dagen extra.

Mijnheer de minister, de tijd tikt. De basisinfrastructuur van het eiland moet opgeleverd zijn voor 31 augustus 2026 wil Elia een beroep kunnen doen op 100 miljoen aan Europese middelen. Ik kom tot mijn vragen.

Welke invloed hebben al deze ontwikkelingen op de lopende tender voor het eerste windpark? Hebt u overleg met de sector over de vele ontwikkelingen in verband met het energie-eiland? Worden de potentiële investeerders, projectontwikkelaars niet stilaan wat afgeschrikt?

Voorzitter:

Het thema zou niet afgerond zijn als niet ook collega Wollants een vraag zou stellen.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, het energie-eiland, en zeker de enorme kostenstijgingen tot bijna 8 miljard euro, blijft de gemoederen beroeren. Die kosten dreigen immers te worden vertaald naar de nettarieven. Dat wil zeggen dat de elektriciteitsgebruikers dat allemaal via hun energiefacturen zullen moeten ophoesten. Bovendien komt dat bovenop de extra nettarieven die ze al sinds januari betalen, die 80 % stijging, waarover onder andere de industrie vandaag trouwens nogmaals aan de alarmbel trekt.

We weten dat dit een erfenis is van uw voorganger en wat voor een. Het regeerakkoord maakt duidelijk dat we daarover in maart een beslissing zouden nemen. We weten ook dat dit over heel veel geld gaat en ook over een aantal evoluties die op dit moment nog aan de gang zijn. Als we een beslissing nemen, moeten we meteen ook de juiste beslissing nemen. Enkele weken extra kunnen dus een heel goede zaak zijn om de juiste kant op te gaan.

Er moeten echter wel knopen worden doorgehakt. Iedereen weet dat het toevoegen van 8 miljard euro aan onze nettarieven onaanvaardbaar is. Daar kunnen we nooit mee akkoord gaan en ik ben het ermee eens dat we een aantal pistes moeten onderzoeken. Voor ons is het duidelijk dat de piste van het hertekenen van de offshore windzones, in combinatie met het ontkoppelen van de verbinding van het Verenigd Koninkrijk met het energie-eiland, waarschijnlijk de beste weg is om te bewandelen en dat we daarop moeten verder werken.

Mijnheer de minister, ik heb de volgende eenvoudige vragen. Hoe zult u deze kwestie aanpakken? Hoe zult u ervoor zorgen dat de facturen voor onze gezinnen en bedrijven hiervan worden bespaard?

Mathieu Bihet:

Chers collègues, permettez-moi d'abord d'être très clair, ce qui nous occupe aujourd'hui, l'île énergétique, n'est pas un débat sur l'importance des énergies renouvelables. Cette question ne fait aucun doute. Nous sommes tous d'accord sur le fait que nous avons besoin de ce vent en mer, de capacités offshore et d'infrastructures pour transporter l'électricité jusqu'au continent.

Ce qui est sur la table aujourd'hui, c'est un dossier qui, en termes de transparence, de maîtrise des coûts mais aussi de gouvernance, a solidement déraillé ces dernières années.

Ten eerste. Wat zijn de feiten? Bij de aankondiging van de aanleg van het energie-eiland in november 2021 werd de totale kostprijs geraamd op 2,2 miljard euro. In maart vorig jaar was dat 3,6 miljard euro. In oktober werd het 7 miljard en in februari van dit jaar 7,5 miljard. Collega's, hoeveel zal het morgen zijn? De grote boosdoener is de DC-verbinding met het Verenigd Koninkrijk. Net in dat verband is er de meeste onzekerheid, is de complexiteit het grootst en zien we de sterkste kostenstijgingen.

Ik heb dat project niet ontworpen, noch opgestart. Het is echter wel onze verantwoordelijkheid geworden en we nemen de verantwoordelijkheid op. Collega's, op het moment dat we van iedereen inspanningen vragen, kunnen we die niet zomaar onder de mat vegen.

Ten tweede. Het regeerakkoord is ook duidelijk. Ik citeer: "De regering zal een beslissing nemen op basis van de overwegingen van Elia over het al dan niet toewijzen van de DC-contracten en alternatieve pistes onderzoeken, zoals een aansluiting in AC of rechtstreekse verbinding met Nautilus." Die lijn volg ik strikt.

Daarom heb ik bij mijn aantreden alle betrokken actoren samengebracht, Elia, de CREG, mijn administratie en mijn collega van Noordzee, minister Verlinden. Ik vond en vind nog steeds dat we de realiteit onder ogen moeten zien en dat we in het belang van onze burgers en bedrijven hierrond moeten samenwerken. Dat betekent dat we geen overhaaste beslissingen mogen nemen onder tijdsdruk en vooral niet zonder dat alle elementen op de tafel liggen. We willen bovendien geen factuur van miljarden euro's voor de koopkracht van onze gezinnen en de competitiviteit van onze bedrijven. We willen geen blanco cheque, want, collega's, uitstel is geen afstel. Beslissen met een open vizier is essentieel.

Troisièmement, au cours des prochaines semaines, ensemble avec ma collègue en charge de la Mer du Nord, je saisirai le gouvernement en vue de prendre une décision relative à cette île énergétique.

Concernant le retard qui a été évoqué, comme il s'agit d'un contrat entre deux entreprises cotées, il ne m'appartient pas de faire de commentaire ici. Néanmoins, notre décision sera basée sur différents éléments: les analyses techniques et économiques de mon administration, d'Elia et de la CREG et également sur des scénarios alternatifs tels qu'une connexion en courant alternatif (AC) ou une liaison directe avec le Royaume-Uni via le projet Nautilus. Nous examinerons la question sur le plan du contenu et des aspects techniques et financiers, et non pas sur la base de slogans ni de tabous, mais bien dans un souci de responsabilité, de coopération et, surtout, de bon sens.

Chers collègues, comme vous, j'ai lu dans la presse les déclarations du CEO du groupe Elia. Il a rappelé quelle était la situation avant l'été. Je suis d'accord avec M. Gustin lorsqu'il dit:

"We mogen ons echter niet laten gijzelen. Een budget dat opliep tot zowat 7,5 miljard euro, is niet aanvaardbaar."

Ce montant de sept milliards et demi d'euros, il ne le considère pas comme acceptable. Mais je partage aussi son analyse lorsqu'il dit:

"De kosten moeten redelijk zijn, maar we mogen ook niet het kind met het badwater weggooien."

Donc, je retiens deux choses. Premièrement, nous devons revoir les fondements de ce dossier. Deuxièmement, il y a un grave manquement de gouvernance dans ce dossier. Nous adoptons cette approche, mais pas uniquement dans ce dossier. Nous allons également faire en sorte que de tels dérapages ne puissent plus jamais arriver. C'est exactement ce que je suis en train de faire: mettre de l'ordre, dans l'intérêt de la société.

Mais l'île énergétique, chers collègues, est un point stratégique. Ce projet ne peut devenir le symbole d'une explosion des coûts et d'un processus décisionnel défaillant. C'est pourquoi j'opte délibérément pour la transparence, la maîtrise des coûts et surtout la responsabilité. J'opte pour le pouvoir d'achat de nos familles, la compétitivité (…)

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. Extra bedenktijd kan zeker zinvol zijn. Wij hebben daar begrip voor, maar die extra bedenktijd moet dan effectief ook leiden tot duidelijke keuzes en concrete stappen. Zonder die keuzes komen er geen nieuwe windparken, geen aansluiting en dus ook geen vooruitgang.

Als de huidige onzekerheid te lang blijft aanslepen, zal dat onze gezinnen, bedrijven en investeerders veel geld kosten. Dat willen we eigenlijk niet. Cd&v wil dat dit project slaagt. We zullen elke stap blijven steunen die leidt tot de betaalbare, betrouwbare en tijdige realisatie van een goede energiemix.

Mijnheer de minister, druk nu niet op de pauzeknop, maar geef een echt startschot.

Voorzitter:

Ik feliciteer mevrouw Phaedra Van Keymolen met haar maidenspeech. ( Applaus )

Christophe Bombled:

Face à l'explosion des coûts et aux incertitudes qui entourent certains choix du passé, la seule attitude responsable est celle du pragmatisme et de la rigueur budgétaire, et certainement pas de la précipitation.

Monsieur le ministre, vous avez raison de suspendre temporairement la décision pour analyser toutes les alternatives. La transition énergétique doit être menée avec ambition mais aussi avec rigueur, intelligence économique et en tenant compte de l'évolution future de la législation sur le nucléaire.

Cependant, nous avons l'impression d'être les victimes des mensonges du passé. D'ailleurs, je commence à partager une idée qui a déjà été évoquée en commission de l'Énergie. Dans ce dossier, il est urgent de démêler le vrai du faux et de déterminer les responsabilités. Il est essentiel de faire toute la clarté, et le Parlement a un rôle à jouer. Si des erreurs ont été commises, elles ne doivent pas être répétées car on ne joue pas à la roulette avec l'argent des Belges!

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Laat uitstel geen afstel zijn. We hebben op termijn beslissingen nodig. We hebben ook die aansluitingen nodig. Anders zal de terechte strijd tegen de hoge transmissienettarieven en de hoge kosten tot minder bevoorradingszekerheid leiden. Dan zal het licht uitgaan en dat mogen we niet aanvaarden. Ik hoop u hier snel terug te zien met meer duidelijkheid, zodat we 's avonds gerust het licht kunnen uitdoen als we gaan slapen.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, als deze regering voluit voor een nucleaire renaissance gaat, dan moet u nu met uw regering in dit dossier durven door te pakken. Dat betekent, zoals uw collega Verlinden in Oostende recent zei, dat u moet gaan voor een energie-eiland light. Dat betekent inderdaad Nautilus in een rechtstreekse verbinding. Dat betekent inderdaad minder productiecapaciteit dan in de dromen van uw voorgangster. Dat betekent meteen ook minder investeringskosten en dus ook een lagere factuur voor onze gezinnen en bedrijven.

Mijnheer de minister, durf te beslissen. Ga eindelijk voluit voor nieuwe nucleaire capaciteit in dit land en reken niet al te veel op een onzeker offshoreverhaal.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Wat u in de komende weken moet doen, is zekerheid bieden aan diegenen die in dit land in offshorewind willen investeren. U moet zekerheid bieden aan diegenen die hun elektriciteitsfactuur niet verder willen zien oplopen. U moet de zekerheid bieden dat de politiek dit dossier opnieuw in handen neemt.

Het is in de vorige legislatuur onder de vorige ministers helemaal de verkeerde kant uitgegaan. Het idee is in de Noordzee gedumpt en vervolgens heeft men het laten gaan: 2,2; 3,6; 7; 7,5. Welnu, laat ons dat dossier terug vastpakken. Ik ben er zeker van dat we er samen voor kunnen zorgen dat dit de juiste richting uitgaat.

Voorzitter:

Ik sluit hierbij de vragenronde af. We kunnen overgaan tot het wetgevend werk.

Natuurbranden
De voorbereiding en uitrusting v.d. hulpdiensten in het licht van het stijgende risico op bosbranden
Voorbereiding en uitrusting hulpdiensten bij toenemend risico op natuurbranden

Gesteld aan

Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)

op 2 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de onvoldoende voorbereiding van Belgische hulpdiensten op bosbranden, verergerd door klimaatverandering. Minister Quintin benadrukt federale steun via gecoördineerde aankopen (o.a. brandweerwagens), betere samenwerking tussen hulpzones en logistieke ondersteuning door Bescherming Civiele Bevolking (BCB), maar wijst eigen middelen voor luchtsteun af omwille van kosten, en stelt privatisering (zoals in Luxemburg/Québec) en Europese solidariteit voor. Thiébaut bevestigt samenwerking tussen zones maar dringt aan op meer federale regie (bv. centrale aankopen) en herpositionering van BCB-eenheden om snellere interventie te garanderen. Kernpunt: efficiëntere middeleninzet via coördinatie, niet extra budget.

Éric Thiébaut:

Monsieur le Ministre,

Sous la précédente législature, j'ai interrogé à de nombreuses reprises votre prédécesseuse concernant la préparation de nos services de secours et de la Protection civile à faire face aux catastrophes naturelles et, notamment, aux feux de forêt.

Si plusieurs investissements étaient planifiés dont l'achat d'hélicoptères, force est de constater que nos moyens semblent insuffisants face à un risque qui deviendra toujours plus critique sous l'effet du dérèglement climatique.

Mes inquiétudes sont confirmées par un rapport du Centre d'analyse des risques climatiques (Cerac) dont Le Soir s'est fait l'écho.

Les conséquences d'un incendie de forêt vont bien au-delà de la végétation, des biens ou des infrastructures affectés ou détruits par les flammes, rappelle le Cerac. Ce rapport constate par ailleurs que de nombreux services de pompiers ne sont pas équipés pour lutter contre un ou plusieurs incendies de forêt sur de longues périodes, tout en devant continuer à assurer les autres services.

Monsieur le Ministre,

Pouvez-vous me faire le point sur l'appui fédéral pouvant potentiellement être donné aux zones de secours pour faire face aux feux de forêt ?

Pouvez-vous me faire le point sur les initiatives que vous allez prendre au niveau de vos services, des pompiers et de la Protection civile pour renforcer nos capacités à mieux faire face aux feux de forêt qui constituent une évolution particulièrement inquiétante ?

Pouvez-vous enfin m'indiquer les initiatives de solidarité européenne développées en la matière et auxquelles notre pays participe ?

Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Bernard Quintin:

Les zones de secours sont des entités autonomes et les décisions, notamment budgétaires, sont prises par les conseils de zone. Cela étant, entre 2017 et 2022, un marché public fédéral relatif à l'acquisition d'autopompes "feux de forêts" a été exécuté. Par cette entremise, au moins neuf zones de secours ont fait l'acquisition d'au moins un camion-citerne dédié aux feux de forêt.

L'accord de gouvernement prévoit que les zones de secours doivent être complémentaires et doivent davantage collaborer en appui et en renforcement les unes des autres en fonction de la situation et des besoins. Je serai dès lors attentif à ce qu'un réel effort de coordination et de mutualisation de moyens soit entrepris. Pour m'en assurer, j'ai chargé l'organe national représentatif des zones de secours et la Direction générale de la Sécurité civile d'opérationnaliser la gestion des risques, c'est-à-dire identifier concrètement où se trouvent sur notre territoire national nos principales vulnérabilités en matière de sécurité civile et d'inventorier les moyens pour répondre et atténuer ces vulnérabilités. C'est un point de départ pour organiser les moyens disponibles, déterminer les moyens développés et répartir intelligemment le matériel d'intervention pour un déploiement efficace. Autant de points qui figurent également dans l'accord de gouvernement et que j'ai à cœur de mettre en œuvre.

Les zones de secours doivent travailler en commun et la Protection civile doit de son côté assumer son rôle de soutien opérationnel et logistique. Dans le cadre de la lutte contre les incendies de forêt, la mission principale de la Protection civile est de contribuer à la pérennité de la chaîne hydraulique, soit veiller à aider les zones de secours à assurer la permanence de l'eau d'extinction. Pour ce faire, la Protection civile dispose de plusieurs camions-citernes. Elle assure également le support logistique lorsqu'un appui aérien est déployé; elle veille notamment à alimenter un bassin pour les opérations de largage d'eau par hélicoptère. Une collaboration structurée entre le fédéral et les Régions existent et est en cours.

Les services régionaux en charge de la gestion des milieux naturels travaillent à un plan de résilience et les services de la sécurité civile participent aux discussions. Concernant les moyens aériens, il existe une bonne collaboration entre la police fédérale, le service DAFA (Appui aérien) – que j'ai pu visiter il y a quelques semaines – et les zones de secours ainsi que la Protection civile.

Nous bénéficions également d'une bonne collaboration avec des pays voisins. La Belgique peut ainsi faire appel à l'aide internationale via le mécanisme de protection civile de l'Union européenne. Si le mécanisme européen ne devait pas suffire ou répondre à la demande, on peut user d'un accord bilatéral avec les Pays-Bas.

Un investissement dans des moyens aériens spécifiques de la sécurité civile serait non seulement fort coûteux, mais son maintien, l'entretien du matériel, la formation des pilotes représentent une dépense récurrente considérable. Le risque de feu de forêt n'est certainement pas négligeable mais il ne justifie pas à lui seul de capter tant de moyens budgétaires que ceux-ci hypothéqueraient la capacité de répondre aux autres risques.

Le Québec, par exemple, qui est bien plus exposé que nous aux risques que nous évoquons, dispose de dizaines d'appareils, hélicoptères et aéronefs. La majorité de cette flotte est sous contrat avec différentes compagnies privées.

L'outsourcing pourrait dès lors être une solution à étudier en fonction de l'impact réel du risque à traiter. L'organe national et la Direction générale, en fonction du résultat de l'opérationnalisation des risques que j'évoquais plus avant, pourraient aussi étudier cette piste.

J'ajoute que cette piste de voir comment on peut mieux utiliser des moyens du secteur privé est étudiée très sérieusement par le Grand-Duché de Luxembourg. Je vais donc examiner précisément comment cela fonctionne.

J'ai pu visiter la DAFA et les hélicoptères. C'est extrêmement efficace!

Sur un territoire comme le nôtre, il est essentiel de voir comment on peut mutualiser et coordonner au maximum les moyens afin de garantir une efficacité dans la protection de nos concitoyens.

Éric Thiébaut:

Monsieur le ministre, je vous remercie d'avoir donné autant de détails dans votre réponse, avec des éléments qui sont très intéressants. Par ailleurs, vous savez certainement que j'ai la chance de présider la plus grosse zone de secours de Wallonie. Je confirme donc que les collaborations entre les zones sont nécessaires. Vous les souhaitez mais elles sont déjà effectives. Par exemple, ma zone de secours s'est constituée en centrale d'achat pour d'autres zones de secours. Par ailleurs, cela ne doit pas non plus remplacer le soutien du fédéral. Par exemple, en matière de police, lorsqu'il est nécessaire de commander un nouveau combi, cela passe par un marché fédéral. Au cours des dernières années, il est apparu que le SPF Intérieur ne lançait plus de marchés fédéraux, faute de moyens et de personnel pour s'en occuper. C'est quand même dommage, pour des tenues de feu ou des autopompes, il n'existe pas de marché fédéral, obligeant chaque zone de secours à élaborer son propre cahier des charges! Nous sentons très bien qu'il y a quelque chose à faire au niveau fédéral. Par ailleurs, vous parlez de la Protection civile en disant qu'il y a là un rôle à jouer pour la mise à disposition de réserves d'eau. J'en profite pour revenir ici avec le leitmotiv du redéploiement de la Protection civile sur le territoire, car, en matière de feu, plus les moyens d'extinction sont loin, plus le feu risque de s'étendre. Il serait vraiment nécessaire que vous vous penchiez sur ce redéploiement. Je vous remercie pour vos éléments de réponse.

De accijnzen op de energiefactuur

Gesteld door

PTB Roberto D'Amico

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 1 april 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De stijgende energieprijzen (elektriciteit +€250/jaar, gas +€220) en verhoogde accijnzen (gas +€7,69/MWh, elektriciteit +€33,89/MWh) zorgen voor hogere lasten, waarna D’Amico (PTB) een verlaging van die accijnzen eist. Minister Jambon belooft enkel een *tax shift* (klimaatdoelen) *zonder extra kosten* voor huishoudens/bedrijven, maar *geen* accijnsverlaging. D’Amico wijst erop dat consumenten nu al €100 meer belasting betalen dan in 2019 en herhaalt zijn oproep tot verlaging via een eigen wetsvoorstel. *Conclusie: regering blokkeert concrete lastenverlichting.*

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, les prix de l’énergie sont en hausse; sur les quatre derniers mois, la facture annuelle d’électricité a augmenté de plus de 250 euros tandis que la facture de gaz a augmenté de plus de 220 euros.

En octobre 2022, le gouvernement fédéral avait décidé d’augmenter les taxes sur la facture d’énergie. Résultat: nous payons aujourd’hui davantage de taxes sur le gaz et l’électricité. Pour le gaz naturel, il s'agit d'une augmentation des droits d'accises de 7,69 euros par MWh. Pour l'électricité, il s'agit d'une augmentation des droits d'accises de 33,88 euros par MWh.

J'ai interrogé le ministre de l'Énergie, le jeudi 27 février, en séance plénière, pour savoir si le gouvernement envisageait de baisser les accises pour faire baisser les factures d’énergie des Belges mais je n’ai pas eu de réponse de sa part. Je lui ai donc reposé la question et le ministre Bihet a décidé de vous renvoyer la patate chaude, monsieur le ministre des Finances. Voici donc ma question. Elle est courte. Allez-vous diminuer les accises sur la facture d’énergie?

Jan Jambon:

Cher collègue, en collaboration avec le ministre de l'Énergie, j'examinerai les modalités d'un tax shift des produits énergétiques afin d'atteindre les objectifs climatiques. Le gouvernement mettra ensuite ce tax shift en œuvre sans augmenter la facture moyenne des ménages et des entreprises. Le gouvernement veillera à ce qu'aucun coût stratégique fédéral supplémentaire n'apparaisse sur la facture d'électricité des ménages et des entreprises.

Roberto D'Amico:

Si j'ai bien compris, vous venez de dire qu'il n'y aura pas d'augmentation mais vous n'avez pas dit qu'il y aura une diminution. C'est bien cela qui me chagrine. Aujourd'hui, on paie 100 euros de taxes en plus sur notre facture d'énergie par rapport à 2019. Justement, à ce sujet, j'ai déposé une proposition de loi avec le PTB pour diminuer les accises sur la facture d'énergie. Je vous remercie.

De toekomstige financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid na 2027

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)

op 26 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België pleit in de EU voor een zelfstandig GLB-budget (387 mjrd) met twee pijlers (inkomensstabilisatie en meerjarige maatregelen), tegen integratie in een structuurfonds en budgetverlaging, om de strategische autonomie van de EU-landbouw te waarborgen, maar jonge boeren vrezen meer administratie en onzekerheid. Minister Clarinval (federale bevoegdheid) bevestigde dit standpunt in de EU-Landbouwraad (maart 2025) na overleg met de gewesten, terwijl Coenegrachts de regionale opvolging benadrukte. De agrovoedingsketen riskeert verstoring door mogelijke herschikking, maar België houdt vast aan doelgerichte landbouwfinanciering. Concreet impactbeheer blijft gewestelijk, met federale coördinatie.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, er zijn geruchten dat de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid of GLB in de Europese Unie na 2027 anders zal worden georganiseerd. Meer bepaald wordt er verwacht dat het budget in één groot fonds zal worden gestoken. Concreet zou de EU de fondsen willen herschikken in structuurfondsen en fondsen voor concurrentievermogen en buitenlands beleid. Dat zou moeten leiden tot meer efficiëntie. Het GLB staat in deze periode nog altijd voor een budget van 387 miljard euro. Het is, samen met het cohesiefonds, veruit het grootste dat er vandaag bestaat. Dat zou dan in dat structuurfonds ondergebracht worden.

Het zou de bedoeling zijn dat lidstaten dat geld meer zelf en naar eigen inzichten kunnen inzetten, maar de jonge Europese boeren zijn daar zeer bezorgd over. Zij vrezen meer complexiteit, meer administratieve rompslomp en meer onzekerheid. Ze menen ook dat de nieuwe financiering de meerjarige investeringsaanpak zal ondermijnen. Daarom werd er een brief naar de Commissievoorzitter, mevrouw von der Leyen, gestuurd.

Mijnheer de minister, hebt u al meer inzage gekregen in de toekomstige financiering van het GLB? Klopt de verwachting dat dit in een structuurfonds wordt ondergebracht? Hoe staat u daar tegenover? Is dit voornemen compatibel met de recent gepubliceerde strategische visie voor landbouw en voedsel? Daarin staat immers dat die financieringsmogelijkheden best worden opgesplitst in investeringssteun, inkomenssteun, innovatie en ecosysteemdiensten.

Welke gevolgen zou een dergelijke manier van werken voor onze Belgische boeren hebben? Hoe schat u de gevolgen in voor de agrovoedingsketen? Zult u hierover samenzitten met uw Vlaamse en Waalse collega? Ik neem aan dat het antwoord daarop ja zal zijn.

David Clarinval:

Mijnheer Coenegrachts, ik ben zo vrij u erop te wijzen dat het GLB een geregionaliseerde bevoegdheid is. Als federaal minister van Economie en Landbouw ben ik me ervan bewust dat de voedingsindustrie en de distributiesector belang hechten aan een performante, gezonde en duurzame Belgische landbouwsector om de zekerheid en de kwaliteit van hun bevoorrading te garanderen.

Daarom is de toekomstige financiering van het GLB ook een zeer belangrijke factor voor het gehele agrovoedingsecosysteem. Als federaal minister van Landbouw voerde ik in naam van België het woord in de laatste EU-Landbouwraad van 24 maart 2025.

Is het toekomstige GLB aan bod gekomen bij de bespreking van de Europese visie inzake landbouw en voedsel? Voorafgaand aan de Raad was er overleg met de gewesten. België pleit voor een sterk en onafhankelijke budget voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid, gestructureerd rond twee pijlers, de ene voor het stabiliseren van de landbouwinkomsten en de andere voor meerjarige maatregelen. Het budget moet uitsluitend zijn gericht op de landbouwdoelen en mag niet voor andere doeleinden worden gebruikt. België waarschuwt dat elke verlaging van het budget de strategische autonomie van de EU kan verzwakken. Voor meer details verwijs ik u naar mijn collega's van de gewesten die bevoegd zijn voor het GLB.

Steven Coenegrachts:

Natuurlijk, mijnheer de minister, zijn de gewesten bevoegd, maar aangezien u degene bent die het woord neemt en ook de eerste informatie krijgt, is het toch belangrijk dat we daarover van gedachten wisselen. Ik begrijp dat de oormerking zal gebeuren voor landbouw. Dat is al positief. Ik begrijp ook dat u ervoor gepleit hebt om de budgetten niet te verlagen. Dat is ook zeer positief.

Ik zal aan mijn collega's in het Vlaams Parlement overmaken wat uw antwoord was, zodat ze daar verder kunnen gaan met hun eigen vragen aan de bevoegde regionale minister.

Voorzitter:

La question n° 56003549C de M. Dufrane sera traitée durant l'exposé du ministre.

De balans van de COP16 over de biodiversiteit

Gesteld door

Les Engagés Marc Lejeune

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 13 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De COP16.2 in Rome bevestigde de 30%-doelstelling voor natuurbehoud en het $200 miljard-budget, maar concrete financieringsmechanismen (waaronder $30 miljard van rijke landen) moeten nog tegen 2019 uitgewerkt worden om inefficiëntie en verspilling tegen te gaan. Multilateraal overleg werd bevestigd als cruciale motor, ondanks kritiek, met nadruk op transparantie en doeltreffende middelenbesteding voor biodiversiteit. België moet volgens de sprekers lokaal en internationaal versneld actie ondernemen, door klimaatadaptatie, CO₂-reductie en ecosystemen te koppelen aan gezondheid en leefkwaliteit, met oog voor toekomstige generaties. De alarmcijfers (73% dierenpopulatie-daling, 25% bedreigde vlindersoorten in Wallonië) onderstrepen de urgentie.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, nous vivons dans un contexte géopolitique inquiétant. Nous entrons dans un monde où les pays se replient sur eux-mêmes, où les intérêts individuels et nationaux prennent le dessus sur le collectif. Malheureusement, certains enjeux, comme la protection de l'environnement, n'ont pas de frontière et risquent bien d'en faire les frais. Nous devons faire front pour défendre la coopération internationale en cette matière.

C'est pour assurer la qualité de vie de chacun, du plus pauvre au plus riche, du plus jeune au plus vieux, que nous avons fait de la protection de l'environnement, de la biodiversité et du climat, un pilier fondamental du programme des Engagés. Il n'y a pas d'avenir sans protection de l'environnement et il n'y a toujours pas de planète B, même si certains rêvent aujourd'hui de s'exiler sur Mars – vous voyez à qui je pense.

Selon le WWF, la population d'animaux sauvages aurait baissé de 73 % en une génération sur notre planète et de plus de 35 % en Europe. Sur 115 espèces de papillons en Wallonie, près d'un quart seraient éteintes déjà ou en danger critique. La biodiversité est aussi une source d'information intarissable pour nos scientifiques qui, en la matière, font des avancées de plus en plus rapides. La disparition de chaque espèce est une perte colossale pour la recherche.

En rappelant les objectifs climatiques et environnementaux, le gouvernement a pris ses responsabilités. Récemment, un accord semble avoir été trouvé de justesse lors de la COP16 à Rome sur la biodiversité. Nous en sommes très heureux.

Monsieur le ministre, quelles sont les avancées importantes de cette COP16 et quels sont les défis à venir?

Cette conférence a aussi montré les succès que peuvent engranger le dialogue et la coopération entre les États sur un sujet aussi fondamental pour l'avenir de chacun. Comment voyez-vous la préparation des COP futures et le rôle de ce multilatéralisme à l'avenir?

Enfin, l'enjeu climatique ne se joue pas que sur la scène internationale. Notre pays doit aussi prendre ses responsabilités à l'échelle nationale. (…)

Jean-Luc Crucke:

Monsieur le député, je vous remercie pour votre question.

Revenir sur la COP16.2 – comme nous l'avons appelée – qui s'est tenue à Rome, m'oblige à faire un petit détour par la COP15 et la COP16.

La COP15 a été fondamentale en termes de biodiversité, puisque les pays s'étaient mis d'accord sur une ambition de restauration et de protection de la nature à un niveau de 30 % des écosystèmes. Nous en sommes loin, mais tous les pays s'étaient mis d'accord sur cette ambition-là. Ils s'étaient également mis d'accord, en 2015, sur l'importance des budgets à déployer pour y arriver, soit 200 milliards.

Durant la COP16, à Cali, ces discussions sont venues sur la table. Comme c'est toujours le cas lorsqu'on parle de gros sous, ce fut un échec, même s'il y eut des accords sur d'autres points.

C'est pour cette raison que la COP16.2 s'est réunie à Rome, avec l'espoir de pouvoir dégager un consensus. C'est ce qui est arrivé, ne changeant rien ni à l'ambition, ni au montant. En revanche, jusqu'en 2019, nous avons élaboré la stratégie permettant de libérer 30 milliards pour les pays développés sur un total de 200 milliards. Il y a également des fonds privés. Ces 30 milliards viendraient d'un nouveau fonds, d'un fonds existant retravaillé ou d'une solution hybride entre les deux. Nous sommes arrivés à un consensus pour travailler jusqu'en 2019 sur ce point.

Un deuxième consensus, encore plus important, consiste à dire que nous allons étudier l'ensemble des mécanismes permettant de délivrer cet argent. En effet, nous constatons trop souvent une grande différence entre les mots, les discours et les actions. De l'argent se perd, de l'argent n'arrive pas, et parfois, il n'atteint pas les endroits où la biodiversité a vraiment besoin d'aide.

En réalité, le véritable gagnant à Rome, c'est ce que l'on appelle le multilatéralisme. C'est ce que certains ne tarderont sans doute pas à décrier – à tort.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, je vous remercie de votre réponse et je me réjouis d'entendre qu'un consensus existe pour financer la protection de notre environnement.

Votre présence à Rome, lors de cette COP, montre également l'importance que vous accordez à la situation. Cet accord représente une avancée, mais les défis restent nombreux, comme vous l'avez souligné.

En plus de la protection de l'environnement, il faut mentionner l'adaptation, notre résilience au changement climatique et l'atténuation de nos émissions de CO 2 . La lutte contre le changement climatique et la protection de l'environnement doivent se situer au cœur de notre volonté d'améliorer la qualité de vie et la santé de nos concitoyens. C'est ce que j'ai entendu chez vous.

Ces défis ne seront relevés que par une volonté commune d'avancer pour faire en sorte de créer de meilleures conditions de vie pour toutes et tous et laisser une meilleure planète aux générations futures.

Voorzitter:

Monsieur Lejeune, c'était votre première intervention dans l'hémicycle. (Applaudissements)

De invoering van het nieuwe tariefplan bij de NMBS
De geplande tariefwijziging voor senioren en jongeren bij de NMBS
Het nieuwe tariefsysteem
Het nieuwe tarievenoverzicht
De nieuwe tarieven voor de NMBS-abonnementen voor woon-werkverkeer
De nieuwe NMBS-tarieven
De nieuwe tarieven van de NMBS
De nieuwe tarievenstructuur van de NMBS
Het advies van de CRB inzake de tariefaanpassingen bij de NMBS
Het tarievenbeleid van de NMBS voor meereizende huisdieren
Het nieuwe tarievensysteem van de NMBS
Het nieuwe tarievenbeleid van de NMBS
Het nieuwe tarievensysteem van de NMBS
De nieuwe tarieven van de NMBS-abonnementen voor woon-werkverkeer
Wijzigingen in het NMBS-tariefbeleid en nieuwe tarievenstructuur

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 12 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De nieuwe NMBS-tariefstructuur (eind 2024 van kracht) vereenvoudigt prijzen via afstandsgebaseerde kortingen (40% voor senioren/jongeren, 30% weekendtarief) en een voordeelkaart voor extra daluurkortingen (tot 64%), maar schrapt forfaitaire producten zoals het senioren- en Multiticket, wat complexiteit en kostenstijgingen (bv. lange afstanden, gezinnen) veroorzaakt. Kritiekpunten: gebrek aan overleg met CRB/NAR, nadelige gevolgen voor piekreizigers (bv. Limburgers) en senioren (geen afstemming met De Lijn), terwijl communicatie en technische omschakeling (automaten, app) cruciaal zijn om reizigers te gidsen. De minister benadrukt budgettaire neutraliteit en reizigersgroei als doel, maar sociale partners (CCE/CNT) en oppositie vrezen hogere lasten voor werknemers en toegankelijkheidskloof voor digitale zwakkere groepen. Evaluatie volgt in 2026, met aandacht voor flexibiliteit (bv. senioren) en prijsplafonds (max. €14/€5,50 voor enkel traject).

Voorzitter:

Leden die meerdere vragen hebben ingediend, mogen hun vragen in één uiteenzetting combineren.

Frank Troosters:

Mijnheer de minister, ik heb vier vragen ingediend over de nieuwe tariefstructuur van de NMBS, die wij in de Kamercommissie al meermaals besproken hebben. Intussen heeft de raad van bestuur van de NMBS de nieuwe structuur goedgekeurd. Nog voor het einde van het jaar zou de NMBS haar nieuwe tarieven introduceren.

Mijnheer de minister, wat zal de financiële of budgettaire impact zijn van die nieuwe tariefstructuur op de inkomsten uit de ticketverkoop voor de NMBS?

Op welke wijze garandeert men een vlotte technische omschakeling van de huidige tariefstructuur naar de nieuwe? Ik denk onder meer aan automaten en de onlineverkoop. Zullen daarvoor maatregelen genomen worden?

Welke communicatie zal de NMBS nog voeren? Het lijkt me toch belangrijk om de treinreizigers te informeren over de wijzigingen in de tarieven.

Hoe evalueert u het onderscheid dat gemaakt wordt tussen de piek- en de daluren? Is dat onderscheid niet soms nadelig voor wie een lange afstand moet overbruggen en daardoor gedwongen wordt om vroeger te vertrekken?

Een laatste aspect betreft een advies over de tariefaanpassingen dat op voorhand werd afgeleverd door de CRB, de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven, en de NAR, de Nationale Arbeidsraad. Blijkbaar is dat advies niet echt ter harte genomen door de NMBS bij haar nieuwe tariefstructuur. Op welke wijze werd de CRB door de NMBS betrokken bij het vormgeven van de nieuwe tariefstructuur? Heeft de NMBS enkel dat afgeleverde advies ontvangen of is er wel degelijk overlegd? Heeft er al dan niet een gedachtewisseling plaatsgevonden?

Voorzitter:

De heer Bayet is niet aanwezig. De heer Aerts heeft het woord.

Staf Aerts:

Mijnheer de minister, het is ondertussen al een jaar geleden dat de NMBS een nieuwe tariefstructuur aankondigde met als doel de tarieven te vereenvoudigen en transparanter te maken. Er werden al een aantal wijzigingen voorgesteld, maar het hele jaar lang is er toch wel wat ongerustheid geweest. De senioren, bijvoorbeeld, haalden aan dat er geen afstemming is met het seniorenabonnement van De Lijn, TEC en de MIVB. Er is wel een korting op de ticketprijs voorzien en als men een kortingkaart koopt, kan men in de daluren eventueel nog een extra korting krijgen, maar dat maakt het allemaal complex.

De beslissing over de tariefstructuur is genomen op 14 februari 2025, maar de nieuwe tarieven zijn er nog niet. Het zal van belang zijn om in de tussentijd maximaal in te zetten op de begeleiding van de treinreiziger naar het voor hem of haar voordeligste ticket. Dat zal heel moeilijk zijn op deze manier, denk ik, en ik ben benieuwd hoe de NMBS dat zal aanpakken.

In het algemeen heb ik hierover de volgende vragen.

Kunt u ons informeren over de globale uitkomsten van de raad van bestuur van de NMBS van 14 februari 2025?

Hoe evalueert u de tarieven? Zijn die volgens u te complex?

Welk type reiziger gaat erop vooruit en welk type reiziger gaat erop achteruit?

Welk communicatieplan voorziet de NMBS hierover?

Tot slot, er zijn alternatieve voorstellen geformuleerd, onder andere door de seniorenadviesraden. Er zijn bezorgdheden. Hoe beoordeelt u die en op welke manier worden ze meegenomen in de evaluatie van de besliste tarieven?

Dorien Cuylaerts:

Mijnheer de minister, er is al heel veel gezegd en geschreven over de nieuwe tarieven, dus het is heel goed dat er een akkoord werd gesloten en dat er duidelijkheid komt voor de treinreizigers.

Mijnheer de minister, hoe beoordeelt u de nieuwe tarieven? Denkt u dat de NMBS met die nieuwe tarieven nog voldoende inkomsten zal genereren? Wanneer worden de nieuwe tarieven van kracht?

Voorzitter:

De heren Legasse en Dubois zijn niet aanwezig.

Sophie Thémont:

Monsieur le ministre, le nouveau gouvernement a confirmé l'objectif de plus de 30 % de voyageurs d'ici 2032. Votre accord de gouvernement n'est pas rassurant pour des milliers de navetteurs. Vous voulez faire plus en réduisant les moyens de la SNCB. Vous promettez de supprimer des lignes et des points d'arrêt et de "rationaliser les remises pour les adapter à la société moderne".

La SNCB vient à présent de valider une nouvelle grille tarifaire concernant l'achat des titres de transport, qui doit entrer en vigueur avant la fin de cette année. L'objectif annoncé est de rendre plus attractif le train à certains moments – les fameuses heures creuses – pour attirer des usagers moins habitués et les fidéliser. Un symbole important est la création d'une carte "avantage" qui ajoute une réduction supplémentaire aux tarifs payés par les usagers du train.

Bien que la grille tarifaire finale ne soit pas encore disponible, certains profils d'utilisateurs risquent d'être des grands perdants. Je pense aux seniors qui bénéficiaient d'un aller-retour à 8,50 euros et qui vont devoir payer plus cher. Je pense aux utilisateurs réguliers des cartes Multi pour de longs trajets qui disparaissent. Les familles risquent également de passer à la caisse. Les réductions aux familles nombreuses, qui bénéficiaient d'un avantage de 50 %, disparaissent alors que les réductions aux petits groupes ne débuteront qu'avec quatre personnes.

Monsieur le ministre, je m'inquiète des conséquences de ces choix. Quelle est votre stratégie pour que tous les ménages puissent acheter des tickets?

Les nouveaux tarifs des abonnements domicile-travail de la SNCB suscitent des inquiétudes au sein du Conseil Central de l'Économie (CCE) et du Conseil National du Travail (CNT). Le conseil d'administration de la SNCB a validé une nouvelle gamme de tarifs. Celle-ci inclut notamment une réduction de la distance maximale prise en compte pour les abonnements domicile-travail passant de 150 km à 120 km, ainsi qu'une hausse des tarifs pour les distances inférieures à 120 km. Si ces changements devaient prendre effet en février 2026, il s'agit d'une information étonnante. Une modification de la structure tarifaire de ces abonnements aura en effet des répercussions sur les accords conclus entre les partenaires sociaux concernant le remboursement des déplacements domicile-travail effectués en train.

Si votre accord de gouvernement vise une augmentation significative du train, la nouvelle grille tarifaire risque de pénaliser toute une série de travailleurs.

Monsieur le ministre, comment expliquez-vous que la SNCB s'écarte des recommandations du CCE et du CNT concernant la structure tarifaire des abonnements domicile-travail? Quelles sont les conséquences financières pour les entreprises, pour les travailleurs et pour le budget de l'État?

Voorzitter:

Wensen er nog leden aan te sluiten bij de vragen in dit actualiteitsdebat? (Nee)

De minister heeft het woord.

Jean-Luc Crucke:

Geachte leden, de NMBS zal voor het einde van het jaar een nieuw tarievengamma introduceren, zoals goedgekeurd door de raad van bestuur. Globaal gezien wordt de trein goedkoper, vooral tijdens de daluren en het weekend, en voor frequente treinreizigers. Voortaan zullen er voor alle afstanden procentuele kortingen gelden, met extra voordelige tarieven voor jongeren, senioren en rechthebbenden op een verhoogde tegemoetkoming. De hervorming geldt voor tickets en de huidige Multi's of tienrittenkaarten, niet voor de abonnementen.

Het grote doel is om meer reizigers aan te trekken en duurzamer reisgedrag te stimuleren. Vandaag biedt de NMBS een breed gamma van producten aan. Enerzijds zijn er tickets en abonnementen waarvan de prijs afhankelijk is van de afgelegde afstand en anderzijds producten met een vaste prijs, ongeacht de afstand. Vaak moet de reiziger zelf uitzoeken wat het voordeligst is. Forfaitaire tarieven zijn niet altijd voordelig, zeker niet voor korte afstanden. Aan sommige producten zijn ook voorwaarden verbonden. Het huidige seniorenticket, bijvoorbeeld, moet verplicht heen en terug op dezelfde dag worden gebruikt en is pas na 9 uur ‘s ochtends geldig.

Dankzij het nieuwe gamma worden voor elke treinreis automatisch de beste prijzen gesuggereerd. Wat verandert er? Alle tarieven worden voortaan voor alle tickets berekend op basis van de afgelegde afstand. Voordeelproducten met forfaitaire prijzen, zoals de Multi's, het Youth Ticket en het Senior Ticket, worden vervangen door procentuele kortingen zodat reizigers ook voor kortere afstanden van een prijsverlaging kunnen genieten.

De tariefvoorwaarden voor jongeren, senioren en rechthebbenden op een verhoogde tegemoetkoming worden vereenvoudigd en geharmoniseerd. Ze krijgen altijd een basiskorting van 40 % op tickets, ongeacht het tijdstip van hun reis of het traject. De reistijdbeperkingen van het seniorenticket verdwijnen, waardoor die altijd, dus ook voor een enkele reis en voor 9 uur ‘s ochtends, recht geven op die korting.

Voor volwassenen van 26 tot en met 64 jaar is er het vernieuwde weekendticket, met 30 % korting. Nieuw is dat deze korting, in tegenstelling tot het huidige weekendticket, ook geldt voor een enkele reis. Nog nieuw voor volwassenen is het kortingstarief wanneer ze samen reizen in een kleinere groep vanaf vier personen tijdens het weekend en tijdens de daluren; dan genieten ze van een korting van 40 %.

De maximumprijs wordt voortaan berekend op basis van een reisafstand van 120 km in plaats van 150 km, wat neerkomt op een tariefverlaging van 20 % voor de zeer lange afstand. De maximumprijs daalt bijgevolg van 26 euro naar 20,99 euro. De tarieven van de abonnementen zullen begin 2026 geplafonneerd worden op 120 kilometer.

Om reizigers aan te moedigen vaker gebruik te maken van de trein om te reizen tijdens de daluren en het weekend, introduceert de NMBS een nominatieve voordeelkaart. Daarmee genieten alle reizigers bijkomende kortingen tijdens de daluren en het weekend en van een voordelige maximumprijs, ongeacht het tijdstip.

Grâce à la carte de réduction, tous les voyageurs bénéficieront d'une réduction supplémentaire de 40 % pendant les heures creuses et le week-end. Pour les jeunes, les seniors et les bénéficiaires de l'indemnité majorée, cette réduction s'ajoutera à celle dont ils bénéficient déjà, de sorte qu'ils bénéficieront d'une réduction totale de 64 %. Les voyageurs titulaires d'un ticket pour le week-end pourront également cumuler cette réduction, ce qui leur permettra de voyager avec une réduction totale de 58 %.

En outre, les voyageurs en possession d'une carte de réduction bénéficieront d'un tarif maximal avantageux, quelle que soit la distance parcourue au moment du voyage, y compris pendant les heures de pointe. Pour les adultes, ce tarif sera de 14 euros pour un trajet simple en train. Les jeunes, les seniors et les bénéficiaires de l'indemnité majorée paieront grâce à la carte de réduction un maximum de 5,5 euros pour un trajet simple. Les nouveaux tarifs entreront en vigueur, comme vous l'avez précisé, d'ici la fin de l'année.

La SNCB a entamé une vaste campagne de communication à ce sujet auprès de ses parties prenantes, tout comme elle l'a fait au cours des deux dernières années. De même, elle mène une campagne de communication étendue auprès des clients et autres parties concernées. En ce qui concerne les inquiétudes du Conseil Central de l' É conomie et du Conseil National du Travail, la SNCB souligne que les répercussions financières globales de la nouvelle offre tarifaire seront neutres pour les employeurs.

Par ailleurs, l'adaptation des tarifs pour les abonnements n'interviendra qu'en 2026. Néanmoins, les partenaires sociaux auront le temps d'ajuster leur tableau. C'est pour cette raison qu'il n'y a pas encore de réponse sur le deuxième avis. Je souligne d'ailleurs que le CCE a même émis trois avis. Il y a eu un avis conjoint émis par le CCE et le CNT, mais il y a eu deux avis supplémentaires, qui ne concernent pas les tarifs en vigueur.

Nous rencontrerons demain les représentants des seniors. Je considère que ces personnes sont, à plusieurs titres, bénéficiaires de cette modification des tarifs, et qu'ils bénéficient d'avantages substantiels en matière de flexibilité. Il est probable qu'ils soulèvent d'autres critiques mais, quoi qu'il en soit, cette rencontre est inscrite à l'ordre du jour de demain.

Frank Troosters:

Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister.

Ik heb alleen akte genomen van de ontgoocheling bij de CRB en de NAR over het feit dat hun adviezen toch niet gevolgd zijn. Maar goed, ik kan daar alleen maar akte van nemen.

Ik betreur wel dat mensen die in een afgelegen gebied wonen, zoals in mijn eigen regio, Limburg en Genk, gedwongen zijn om ‘s morgens tijdens de piekuren te vertrekken als ze een dagje naar zee willen gaan. Dat is een lange rit en men gaat dan natuurlijk niet laat vertrekken om daar pas tegen de middag aan te komen. Het is toch wel bijzonder dat die financieel nadeel zullen ondervinden.

De mensen moeten ook gaan tellen. Ik heb toch wel wat vragen over de eenduidigheid, over het gebruiksgemak van het systeem. Het is niet echt praktisch werkbaar. Tot mijn tevredenheid hoor ik dat er al wel gecommuniceerd wordt. Ik heb ook begrepen dat die nieuwe tarieven pas tegen het einde van het jaar geïntroduceerd worden, dus er zijn nog wel wat maanden tussen. Ik hoop dat die communicatie zeker goed wordt volgehouden, zodat mensen niet voor verrassingen komen te staan, alles goed voorbereid is en ze geen problemen ondervinden aan de automaten.

Staf Aerts:

Dank u wel voor het antwoord, mijnheer de minister.

Beste collega's, we moeten erkennen dat er ook goede elementen in die tariefhervorming zitten. Het zou fout zijn om alles met oppositietaal of vanuit eender welke kritische invalshoek zomaar weg te schieten.

Tegelijkertijd ben ik toch ook bijzonder verontrust over de complexiteit, vooral voor senioren. Men zal een rekenmachine en een glazen bol bij zich moeten hebben, want men weet niet hoeveel verplaatsingen men nog gaat doen. Ik ben ook benieuwd of die software voor de reiziger kan berekenen hoeveel verplaatsingen men de komende maanden nog op zijn agenda heeft staan.

De grote uitdaging zal zijn om de reiziger zo goed mogelijk te informeren, zodat hij het goedkoopste ticket ontvangt, waar hij eigenlijk recht op heeft. Ik heb begrepen uit uw antwoord dat er een programma wordt uitgewerkt, ik vermoed een softwareprogramma, om dat te vereenvoudigen. Maar ik roep dus echt op om dat grondig te bekijken, zodat effectief het goedkoopste tarief berekend wordt, met alle mogelijke opties, en dat het systeem dus echt op maat is afgesteld.

Dat vraagt dan ook begeleiding, zowel intensief aan het loket als via de app en aan de automaat. Ik hoop dus dat er echt voldoende tijd wordt voorzien om dat helemaal op punt te zetten en ook zeer grondig te communiceren aan de treinreizigers, zodat al wie erop vooruitgaat dat ook effectief voelt en het juiste ticket heeft. Als iemand het foute ticket heeft, gaat hij er immers misschien op achteruit.

Naast die maximale begeleiding is het ook belangrijk om dit maximaal te evalueren, zodat we zeer goed kunnen bekijken of het nu voor een extra inkomstenstroom voor de NMBS zorgt of voor meer reizigers, want dat is niet per se hetzelfde. We moeten vooral op meer reizigers mikken.

Dorien Cuylaerts:

Wij zijn vooral heel opgetogen dat er nu duidelijkheid is over de verschillende tarieven, zodat de onzekerheid bij de reiziger kan worden weggenomen.

U hebt ook verwezen naar het feit dat er breed over wordt gecommuniceerd. Reizigers moeten tijdig op de hoogte blijven en de communicatie moet helder en gestructureerd verlopen.

Onze bezorgdheid is ook wel – beide collega's hebben dat ook al aangehaald – dat het nieuwe tariefsysteem echt gebruiksvriendelijk geïntegreerd moet worden in alle verkoopkanalen. Ik heb het dan over de website, de app, maar ook over de loketten. Die zijn heel belangrijk voor de senioren en andere reizigers die minder digitaal vertrouwd zijn. Zij moeten ook eenvoudig op de hoogte blijven van wat hun voordeligste tarief is. Dat is de enige bezorgdheid die wij willen meegeven. We hopen dat daaraan ook voldoende aandacht besteed wordt.

Voorzitter:

Ik zie de heren Bayet, Legasse en Dubois niet. Het woord is dus aan mevrouw Thémont.

Sophie Thémont:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je ne remets pas ici en cause les avantages de cette grille tarifaire, mais je voudrais surtout en souligner les écueils pour le public, notamment les seniors. Pour nous, le train doit être accessible pour toutes et tous, seniors, travailleurs, étudiants, que vous sachiez ou non utiliser les moyens numériques. Vous pourrez toujours compter sur notre groupe pour vous aider à améliorer l'accessibilité du rail à des prix abordables pour tous. Ma deuxième question concernait les inquiétudes au sein du Conseil Central de l'Économie et du Conseil National du Travail. À ce sujet, vous avez évoqué le fait qu'il n'y aurait pas de conséquences financières pour la SNCB. Sera-ce également le cas pour le budget de l'État et pour les travailleurs? (Signe d'assentiment du ministre) Merci. Nous serons attentifs à ce que le nouveau système ne pénalise surtout pas les travailleurs.

De toekomst van het energie-eiland
De doorrekening van de netinvesteringen voor de aanpassing van het elektriciteitsnet
Het compensatiebeleid voor ondernemingen die een impact ondervinden van het Ventilusproject
Het Prinses Elisabethenergie-eiland
Het energie-eiland
Het energie-eiland en netinvesteringen voor duurzame elektriciteitsinfrastructuur

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 11 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de explosieve kosten (tot >8 miljard euro) en governance-problemen rond het Prinses Elisabeth-eiland en gerelateerde netwerkinfrastructuur (Ventilus, Boucle du Hainaut), die via nettarieven op consumenten worden afgewenteld. Kritische punten: onduidelijke goedkeuring van dure technologische wijzigingen (bv. HVDC-verbinding van 2→1,4 GW), gebrek aan transparantie over kosten-batenanalyses, en de politieke weigering om stijgende netkosten via algemene middelen te financieren in plaats van de energiefactuur. Minister Bihet belooft een beslissing tegen 31 maart 2025, gebaseerd op CREG-audits en alternatieven, maar ontwijkt verantwoordelijkheid voor tariefcontrole (CREG) en compensatie voor bedrijven. Oplossingspistes zoals beperkte wisselstroomansluiting of herziening van het eilandconcept blijven onbeslist.

Voorzitter:

De heer De Smet is niet aanwezig.

Het woord is aan de heer Ravyts.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de voorzitter, mijn vraag heeft niet expliciet, maar wel onrechtstreeks betrekking op het Prinses Elisabethenergie-eiland.

Netbeheerder Elia heeft een persconferentie gegeven over het Ventilusproject, waarvan een nieuwe fase werd aangevat in West-Vlaanderen. Elia heeft eind vorige maand het project - MER ingediend bij de Vlaamse regering en wil het finale MER en de omgevingsvergunningsaanvraag nog voor de zomer indienen.

Aan Ventilus en Boucle du Hainaut is een kostenplaatje verbonden. Volgens de verouderde raming, die drie jaar geleden werd gemaakt, zouden beide projecten samen 1,6 miljard euro kosten, ook al gaat het om wisselstroom; Elia heeft dat zelf toegegeven. Er is ook in een uitgebreid compensatiebeleid voorzien, onder meer voor waardeverlies van woningen. Zelf zou ik daar ook nog de bedrijven aan willen toevoegen. Ook dat kostenplaatje mag de netbeheerder volgens het huidig systeem doorrekenen in de nettarieven.

Het regeerakkoord stipuleert dat er voor Ventilus en Boucle du Hainaut in samenwerking met de gewesten voldoende aansluitcapaciteit zal worden gefaciliteerd om de offshore energie tot bij de bevolking en ondernemingen te krijgen. Het is ook belangrijk – het is veel mensen misschien ontgaan – dat de termijn voor de bouw van de windparken wordt opgetrokken naar vijf jaar. Er zal dan ook worden geanalyseerd of bepaalde parameters de kosten hebben verhoogd ten aanzien van de buurlanden.

Mijnheer de minister, hoe legt u die passage over de verlenging van de termijn naar vijf jaar uit? De belangrijkste politieke vraag is natuurlijk hoe u de problematiek van de stijgende netwerkkosten die in de energiefactuur verrekend worden, zult remediëren in het licht van de grote netwerkinvesteringen van Elia. Ik geef hierbij de projecten Ventilus en Boucle du Hainaut als voorbeeld.

Dan kom ik tot mijn tweede vraag. In het Ventilusproject is in een compensatiebeleid voor particulieren voorzien, maar niet voor ondernemingen die daardoor geïmpacteerd zijn. Daarover zou u als MR-minister toch bezorgd moeten zijn? De kamer van koophandel uit mijn provincie heeft Elia eind februari nogmaals opgeroepen om een correct en billijk compensatiebeleid voor de ondernemingen uit te werken. Dat is belangrijk, gelet op de beperkingen van de uitbreidingsmogelijkheden, de waardevermindering van de bedrijfsgronden en de verstoringen van de dagelijkse bedrijfsvoering.

Bent u bereid om bij Elia aan te dringen om een compensatiebeleid uit te werken voor ondernemingen die impact ondervinden van het Ventilusproject?

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, vous héritez du dossier de l'île énergétique au moment même où il est impératif de faire un choix décisif quant à son avenir.

Nous avons eu l'occasion à plusieurs reprises d'entendre la CREG, Elia et récemment Febeliec. Ces auditions ont révélé plusieurs problèmes de fonctionnement dans la gouvernance énergétique belge et n'ont pas encore permis de faire la clarté totale sur les causes d'une si grande augmentation du coût de construction de l'île, qui est quand même passé de 2,2 milliards à 3,6 milliards, et finalement à plus de 8 milliards – ce qui représentera un coût de 1 500 euros à charge de chaque ménage belge.

C'est pour cette raison que nous attendons tous avec impatience le dossier d'analyse complet de la CREG ainsi que l'historique du montage du dossier, qui éclairciront certainement certaines zones d'ombre. Nous n'avons d'ailleurs toujours pas eu accès à l'étude coût-bénéfice initiale ni à l'analyse des différents scénarios réalisée au départ.

Dans l'intérêt des générations futures, de la bonne gouvernance et certainement des consommateurs, ne serait-il pas pertinent d'enquêter sur le processus qui a conduit au choix d'une île énergétique plutôt qu'une autre solution en comparant les coûts, les bénéfices et les opportunités techniques?

Les travaux parlementaires à ce propos ne sont pas finis mais je pense qu'en tant que ministre, vous avez ici l'opportunité d'obtenir et de transmettre des informations pertinentes qui intéresseront certainement la commission.

Parallèlement à la demande de l'historique du dossier, le gouvernement a annoncé vouloir prendre une décision avant la fin mars.

Monsieur le ministre, où en est actuellement le projet de l'île énergétique? Le dossier a-t-il du retard? Ne risque-t-on pas de perdre le subside européen de 100 millions qui impose une échéance au 31 août 2026 pour sa construction? Où en est-on dans le parcours administratif du dossier? Existe-t-il des pistes de financement supplémentaires et quelles en sont les conditions?

Différentes versions de l'île ont-elles été présentées et ont-elles pu orienter vos choix parmi les diverses alternatives, afin d'encadrer le coût de l'île énergétique et éviter un dérapage budgétaire?

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, de verschillende hoorzittingen met Elia en de CREG hebben uitgewezen dat er werk aan de winkel is om tot een betaalbare aansluiting van de offshore windparken te komen. Wat evenwel zorgen baart, is dat Elia verschillende wijzigingen liet uitvoeren aan het project die de kosten verder hebben verhoogd. Zo is er plots sprake van een verbinding in HVDC van 2 gigawatt in plaats van de afgesproken 1,4 gigawatt.

Die wijziging komt niet voor in het federaal ontwikkelingsplan en evenmin in het ministerieel besluit grid design . Het is een raadsel wie dan wel de goedkeuring heeft gegeven voor die, volgens de CREG, relatief dure aanpassingen. De vraag is dan ook waarom we zouden moeten aanvaarden dat die kosten worden doorgerekend als niemand ze heeft goedgekeurd. Tegelijkertijd tikt de klok om de nodige beslissingen te nemen.

Welke tijdlijn volgt u om tot een beslissing te komen over het eiland en in het bijzonder de HVDC-verbinding?

Op welke manier heeft de vorige regering of uw voorganger goedkeuring gegeven aan de wijzigingen aan het concept van het eiland? Bent u van mening dat de extra kosten aanvaardbaar zijn in de tarieven? Dat is de vraag van vele miljoenen, natuurlijk.

Er ligt een oplossingspiste op tafel om een beperktere hoeveelheid offshore wind op dit moment aan te sluiten door het eiland helemaal in wisselstroom te houden en de Nautilusverbinding via een point-to-point connectie te voorzien. Hoe evalueert u die piste en welke stappen neemt u op dat vlak?

Mathieu Bihet:

Geachte leden, ik wil eerst verduidelijken dat het energie-eiland geen energiebron is, zoals kernenergie of offshore windenergie. Het is een platform dat fungeert als energiehub en dat het mogelijk maakt om verschillende energiebronnen te verbinden en te transporteren in verschillende richtingen en in verschillende vormen.

Vous, les habitués de la commission de l'Énergie, connaissez maintenant la différence entre le courant alternatif et le courant continu.

Le gouvernement précédent a approuvé les changements apportés au concept de l'île par le biais du Plan fédéral de développement. Certaines questions du collègue Wollants mériteront sans doute d'être creusées par cette noble Assemblée mais, à ce stade-ci, une pièce du puzzle est manquante.

Maintenant, bien sûr, l'intention est de respecter l'accord de gouvernement et l'objectif est toujours de prendre une décision concernant l'île énergétique pour le 31 mars 2025, comme indiqué dans l'accord. Une décision finale devra être prise sur la base d'une évaluation des coûts et avantages socio-économiques et la nécessité de réviser peut-être les ambitions initiales à la lumière des coûts totaux actuels estimés. Je m'appuierai sur tous les audits et recommandations, notamment du régulateur et du gestionnaire de réseau de transport lui-même, et nous explorerons les différentes alternatives. Quatre pistes avaient été présentées par Elia en concertation avec différents interlocuteurs, à savoir la DG Énergie, mon cabinet, la CREG, pour avoir une analyse de ces différentes alternatives.

De regering wil het veld van mogelijkheden zo ruim mogelijk heropenen door alle koolstofarme energiebronnen opnieuw in de energiemix op te nemen, op voorwaarde dat ze de richtlijnen respecteren die we zelf hebben vastgelegd.

Le problème de l’île énergétique fait partie intégrante des coûts de transmission (transport). Les coûts de l’île seront répercutés sur la facture des consommateurs et l’électricité qu’elle transportera, qu’elle soit d’origine nucléaire, hydraulique ou éolienne offshore. Tous ces coûts seront inclus dans le marché de l’électricité et donc payés in fine par le consommateur. Monsieur Ravyts, les coûts de Ventilus et de la Boucle du Hainaut – si elle aboutit – seront donc aussi inclus dans le tarif du réseau.

En 2021, un comité consultatif a été mis en place par l’ancien ministre de l’Énergie pour évaluer les compensations accordées par Elia pour l'installation de raccordements électriques. Il comprenait des représentants tels que la CREG, Cavex, Imbex et les Régions, entre autres.

Sur la base de recherches scientifiques menées par la KU Leuven, le conseil consultatif a élaboré une nouvelle politique de rémunération. Je rappelle que celle-ci se fait notamment par Elia sous la supervision de la CREG. Ce n'est pas le ministre ou le gouvernement qui décide d’octroyer çà et là des politiques de compensation pour les investissements et le déploiement de câbles. Je vous invite à interroger la CREG à ce sujet.

Monsieur Ravyts, vous m'avez posé une question sur le coût total des compensations, question qui n’était pas reprise dans votre question initiale. Je vous invite à m’adresser une question écrite à ce sujet. Nous interrogerons Elia pour avoir l’ensemble des chiffres détaillés, par exemple par projet, par Région ou autre. À vous de rédiger cette question dans le sens qui vous paraîtra le plus opportun.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik hoor hier ongeveer hetzelfde als toen ik u onlangs een actuele vraag stelde in plenum. U verwijst naar de tariefbevoegdheid van de CREG om de kosten die Elia wil doorrekenen te beoordelen.

Ik stel u echter een politieke vraag. Mijn vraag is of de federale regering – daar kunt u als beleidsverantwoordelijke wel stappen zetten –: overweegt om de stijgende netinvesteringskosten op de algemene middelen te plaatsen? Ik geef u een voorbeeld. Deze week kreeg ik van mijn energieleverancier de vraag om mijn voorschot aan te passen vanwege de stijgende nettarieven. Ik weet dat het natuurlijk ook gaat over de Vlaamse nettarieven, maar er zijn nog steeds transmissiekosten voor de consument. Mijnheer Wollants, die zijn inderdaad misschien wat beperkter, maar ze komen boven op de Vlaamse netkosten. Dat is mijn politieke vraag.

Ik hoop dat u tegen volgende week daarover eens nadenkt, zodat u mij een politiek antwoord kunt geven wanneer u met uw beleidsverklaring komt.

Marc Lejeune:

Monsieur le ministre, merci pour toutes ces réponses. Je suis rassuré par l'attention que vous portez au consommateur, qui finalement payera cette île énergétique. Je sens que cela vous tient bien à cœur.

J'ai aussi entendu votre attention vis-à-vis des différentes pistes qui ont été proposées. Rien n'est encore définitif et le gouvernement envisage toutes les sources d'énergie en même temps. Je pense que c'est essentiel pour arriver une solution qui soit compétitive, pour maintenir nos engagements face au réchauffement climatique, mais aussi pour les consommateurs. Merci pour cette attention, qui était peut-être le mot le plus important aujourd'hui.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. We staan voor een bijzonder grote uitdaging met dat energie-eiland en we moeten kijken wat we zullen doen. U wijst er terecht op dat de aanvaarding van de tarieven een bevoegdheid is van de CREG, maar ik maak mij zorgen omdat de CREG het niet durft. De CREG zegt dat de netbeheerder misschien in gevaar zou komen, mocht ze bepaalde kosten zou verwerpen. Daarom verwerpt de CREG die kosten niet. Zo komen we natuurlijk in een situatie terecht waar men om het even wat kan aanrekenen, want de CREG zal het nooit aandurven om de netbeheerder in de problemen te brengen. De grote vraag blijft wie uiteindelijk die technologische wijzigingen heeft goedgekeurd, die door de CREG blijkbaar klakkeloos worden aanvaard inzake tarieven. Daarover maak ik mij dus wat zorgen. Tegelijkertijd is er een oplossing. We zouden ervoor kunnen zorgen dat de gelijkstroomverbinding geen deel meer uitmaakt van het project. Dan hoeft de CREG de moeilijke beslissing om kosten te verwerpen niet te nemen, want dan zijn die kosten er gewoonweg niet. Dat is volgens mij toch een piste die u grondig moet bekijken met het oog op de beslissing die u voorziet tegen eind maart.

De liberalisering van de energiesector en het grote aanbod aan contracten

Gesteld door

PTB Roberto D'Amico

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 11 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Roberto D’Amico kritiseert de overdaad aan energietarieven (door liberalisering) die transparantie bemoeilijkt en pleit voor prijsplafonds gebaseerd op productiekosten en een verplicht standaardtarief met jaarlijkse aanpassing. Minister Bihet benadrukt dat EU-regels marktinterventie beperken, maar wijst op een aankomende transpositie van een EU-richtlijn die 1-jarige vaste contracten verplicht voor grote leveranciers en belooft meer transparantie via het regeerakkoord. D’Amico houdt vol dat concurrentie niet zorgt voor lagere prijzen en herhaalt zijn oproep tot prijscontrole en een uniform referentietarief voor eerlijke vergelijking.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, en tant que particulier, vous pouvez choisir parmi des dizaines de contrats d’énergie. C’est le résultat de la libéralisation du secteur entamée il y a plus de 20 ans. La promesse était d’alimenter la concurrence et de fournir des prix bas aux consommateurs. Pixel, Smart Green Flex, Basic Flex pro, Direct, Énergie verte variable et j'en passe; c’est loin d’être simple pour s'y retrouver parmi tous ces contrats et tous ces tarifs. Le journal De Morgen a calculé que les offres aux particuliers n’avaient jamais été aussi nombreuses qu’au mois de novembre 2024. Et Testachats confirme également la multiplication de contrats en Wallonie.

Le professeur Steven Van de Walle de la KU Leuven indique que cette augmentation est due à l’augmentation des critères disponibles pour choisir un contrat et il voit cela comme une stratégie délibérée des fournisseurs d'énergie pour rendre tout ça moins transparent. Ce manque de transparence généré par un trop grand nombre de contrats est également confirmé par le directeur de la CREG.

Monsieur le ministre, au lieu de laisser le marché produire une telle jungle d'offres, n'est-ce pas le moment pour le gouvernement d'intervenir? Pourquoi ne fixons-nous pas des prix maximum basés sur ce que coûte réellement la production d'énergie? Enfin, pourquoi ne pas obliger les fournisseurs à proposer un tarif standard avec des prix fixes qui ne peuvent être ajustés qu'une fois par an?

Mathieu Bihet:

Monsieur D’Amico, merci pour votre question. Les marchés de l'énergie sont largement régulés par le droit européen pour ce qui concerne notamment le gaz et l'électricité. Le gouvernement et la législation belges doivent évidemment s'inscrire dans ce cadre européen.

Le fait d'avoir une concurrence accrue permet aux consommateurs d'avoir plus de choix par rapport à leur situation propre. Un manque de concurrence dû à un manque de fournisseurs ou de propositions d'offres peut vouloir dire un prix moyen plus haut pour les consommateurs. Je suppose que nous partageons l’objectif que les consommateurs aient accès à une énergie le meilleur marché possible. La situation bruxelloise, d'ailleurs, devrait nous interpeller à cet égard.

J'attire également l'attention sur le fait que les factures d'énergie recèlent très souvent des interventions étatiques: réseau, accises, TVA, distribution, transmission. Accuser la libéralisation pour ces prélèvements est assez curieux.

Concernant vos questions, en principe, une telle intervention générale sur les prix ne semble pas compatible avec le droit européen. Le droit européen n'autorise l'intervention sur les prix que dans des cas exceptionnels et uniquement si les conditions édictées par la directive sont strictement remplies.

L'article 11 de la directive 2019/944, tel que modifié par l'article 2, 4° de la directive 2024/1711, fournit actuellement un cadre dont il ressort que les États membres doivent prévoir que le cadre réglementaire national prévoit que tous les clients finaux peuvent demander un contrat de fourniture d'électricité à durée déterminée, à un prix fixe, d'une durée d'au moins un an, avec au moins un fournisseur, et chaque fournisseur ayant plus de 200 000 clients.

Cette disposition doit encore être transposée en droit belge, mais mes services sont occupés à sa préparation et visent à fournir la transposition requise dès que possible.

Enfin, monsieur D'Amico, vous avez lu l'accord de gouvernement avec grande attention. J'attire votre attention sur le fait que cet accord prévoit un sous-chapitre entier pour améliorer la transparence et faciliter la compréhension des consommateurs par rapport à leur contrat d'énergie. Ce sera évidemment une priorité au cours de cette législature.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, vous parliez de simplification et de transparence mais qu'en est-il de l'obligation d'un tarif standard? Pour comparer des tarifs, il faut comparer des pommes avec des pommes. Si nous avons une multitude de contrats, la comparaison sera très difficile. Tout cela démontre que la baisse des prix ne provient pas d'une multitude de contrats et de la concurrence. Ce dont nous avons besoin aujourd'hui, c'est d'un contrôle des prix en fonction du coût de production.

De korting op de transmissienettarieven voor industriële grootverbruikers
De competitiviteit van de energie-intensieve industrie
De transmissienettarieven voor grootverbruikers
De intentieverklaring die de federale regering ondertekende met ArcelorMittal
Kostenefficiëntie en concurrentievermogen van energie-intensieve grootverbruikers

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 11 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de vertraging en uitvoering van een koninklijk besluit (KB) voor kortingen op transmissienettarieven om de concurrentiepositie van energie-intensieve bedrijven (zoals ArcelorMittal) te behouden, met een belofte van 80% korting in 2025 voor drie categorieën grootverbruikers. Minister Bihet bevestigt dat het ontwerp-KB in eerste lezing naar de ministerraad gaat na afwachten van CREG-adviezen (15 mei/1 juni 2025), gevolgd door Raad van State-toetsing en informele EU-consultatie over mogelijke staatssteun, maar concrete timing en EU-goedkeuring blijven onzeker, waardoor bedrijven dit jaar mogelijk geen steun ontvangen. Critici wijzen op jarenlange vertraging (sinds 2023) en vrezen dat 2025 verloren gaat, terwijl de ArcelorMittal-deal (goedkope stroom via kerncentrales) nog onduidelijk is qua prijs, voorwaarden en EU-toestemming. De urgentie om het industrieel weefsel te redden botst met bureaucratische traagheid en afhankelijkheid van EU-staatssteunregels.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, het is niet voor de eerste keer dat we het hebben over de transmissienettarieven. Ik denk dat we daarover trouwens ook samen vragen hebben gesteld aan uw voorgangster.

Op 17 december 2024 antwoordde uw voorgangster dat ze een ontwerp van koninklijk besluit had opgesteld waarmee ze in lopende zaken evenwel niet verder kon omdat er in de voorlopige twaalfden geen begrotingslijn was voorzien. Het ontwerp bood de industriële grootverbruikers een oplossing, met name een korting op de transmissienettarieven, zodat hun elektriciteitsfactuur zou verlagen. Die verdubbeling van de tarieven zou afgezwakt worden en op die manier zou de concurrentiepositie van de bedrijven behouden blijven.

Er werd ons toen min of meer gezegd dat dat ontwerp van koninklijk besluit plug-and-play was, dat u het op uw bureau zou aantreffen en daarmee verder zou kunnen. Ik heb daarover een paar weken geleden een resolutie ter stemming voorgelegd, maar uw collega's van de meerderheid waren ervan overtuigd dat u dat extra duwtje in de rug niet nodig had en dat u zelf over voldoende power beschikte om dat door de regering te krijgen. Dat zullen we natuurlijk zien als de begroting wordt voorgesteld aan het Parlement.

Ik neem aan dat u dat ontwerp van koninklijk besluit op uw bureau hebt gevonden. Hoe evalueert u het? Hebt u het laten toetsen door de Raad van State of bent u van plan om dat te doen? Hebt u daarover al informeel overleg gepleegd met de Europese Commissie? U weet immers dat er staatssteunissues zouden kunnen zijn. Heel belangrijk voor de ondernemingen in dit land is te weten wanneer ze meer duidelijkheid mogen verwachten over de modaliteiten van dat koninklijk besluit. Kunt u garanderen dat die steun nog in 2025 zal worden uitgekeerd?

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik hoop dat u straks niet antwoordt dat ik het wel zal vaststellen in mei bij de bespreking van de begroting.

Ik heb een vraag over het ontwerp van KB van uw voorgangster met betrekking tot de competitiviteit van de energie-intensieve industrie in dit land, in uitvoering van artikel 12 quinquies van de elektriciteitswet. Hoe staat u tegenover dat ontwerp van KB en vooral ook tegenover de geschetste modaliteiten? U weet dat er in het hoofd van de minister al een aanvraagprocedure bestond, met een overgangsperiode in 2025 en een aanvraagmogelijkheid vanaf november voor de periode vanaf 1 januari, dus retroactief, en ook voor 2026.

Ik weet wel dat er een begrotingslijn moet zijn, maar ik denk dat u vandaag toch wel iets moet kunnen zeggen over de voorbereidende werkzaamheden van mevrouw Van der Straeten en de geschetste modaliteiten, over het advies van de Raad van State en de notificatie bij de Europese Commissie. Dat was immers ook een issue, zoals de heer Coenegrachts al heeft gezegd.

We hebben ook een hoorzitting gehad, maar daar hebben we niet heel veel bijgeleerd. De FOD Energie, de CREG en Febeliec hebben er allemaal hun versie gegeven over wat zij opportuun en niet opportuun vonden en de voor- en nadelen van elk systeem, maar ik wil graag een politiek antwoord. Ik wil weten wat deze regering daadwerkelijk gaat doen met die factuur voor de korting op de transmissienettarieven.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, tijdens het debat bij de installatie van de regering is duidelijk geworden dat de nodige middelen zijn voorzien – 165 miljoen euro op kruissnelheid – om een ingreep te doen op de hoog oplopende transmissienettarieven voor grootverbruikers. Er is echter ook urgentie om dat helemaal rond te krijgen. Bovendien is de vraag op welke manier de Europese Commissie daarover al dan niet nog een oordeel moet vellen in het kader van potentiële staatssteun.

Wat is de huidige stand van zaken van het dossier? Welke aanpak voorziet u in de komende maanden? Welke bedragen zijn er voorzien voor de jaren 2024, 2025, 2026 en 2027? Acht u het nodig om structurele wijzigingen aan te brengen aan het concept zoals dat in Frankrijk werd toegepast – want daarop zijn de cijfers gebaseerd – of denkt u dat die piste de meest betrouwbare zal blijken en dat u daarom best met die piste doorgaat?

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, en 2021, ArcelorMittal a annoncé des investissements dans des usines DRI et des fours électriques en Allemagne, en Espagne, en France et à Gand en Belgique.

À l'époque, l'Europe était le lieu privilégié d'ArcelorMittal pour les investissements dans l'acier vert. En septembre 2021, M. Mittal se rend personnellement à Gand pour signer une lettre d'intention avec les gouvernements fédéral et flamand pour un investissement dans une usine DRI de 2,5 millions de tonnes et deux fours électriques.

Face aux coûts énergétiques trop élevés, à la baisse de la demande en Europe et à la forte concurrence internationale, tous les investissements en Europe sont aujourd'hui mis à l’arrêt. La possibilité qu’ArcelorMittal n’investisse que dans un seul four électrique à Gand est aujourd’hui évoquée.

Le 22 mai 2024, l’ex-premier ministre Alexander De Croo et l’ex-ministre Tinne Van der Straeten signaient une déclaration d’intention avec ArcelorMittal pour la fourniture à long terme d’électricité à faible teneur en carbone au site de Gand d’ArcelorMittal Belgium.

À la suite de l’accord avec ENGIE sur la prolongation des deux centrales nucléaires Doel 4 et Tihange 3, dont les coûts de rénovation sont financés pour moitié par l’État, le gouvernement fédéral deviendra également propriétaire de 50 % de l’électricité produite. Le prix de cette électricité doit encore être estimé mais devrait avoisiner les 80 euros/MWh. À la suite de cet accord, le gouvernement est en mesure de conclure un contrat d’achat d’électricité à long terme avec des entreprises, comme celui promis à ArcelorMittal.

En ce qui concerne la déclaration d’intention signée avec ArcelorMittal Belgium, le PDG d’ArcelorMittal Europe, Geert Van Poelvoorde, a parlé, dans le Trends du 19 septembre 2024, d’un "prix de l’électricité qui les rend compétitifs par rapport au reste du monde".

Monsieur le ministre, quel prix de l’électricité a-t-il été garanti à ArcelorMittal? Grâce à quel mécanisme sera financée la réduction du prix de l'électricité qui doit rendre ArcelorMittal compétitif au niveau mondial? Le gouvernement confirme-t-il l'intention de conclure un PPA avec ArcelorMittal?

Le gouvernement précédent avait affirmé que la condition était qu'ArcelorMittal réalise des investissements. Mais de quels investissements s'agit-il? Ce contrat d'électricité à long terme est-il conditionné à l'investissement dans l'installation de DRI et de deux fours électriques, comme prévu dans l'accord de 2021?

Dans une interview du 8 mars à De Tijd , le PDG d'ArcelorMittal Europe ne semble parler que d'un four électrique comme condition au PPA. Qu'en est-il?

Mathieu Bihet:

Chers membres de la commission, le projet d’arrêté en question contient déjà plusieurs éléments solides qui contribuent à l’objectif de garantir la compétitivité de nos entreprises. Cela se fait bien sûr sans nuire aux autres utilisateurs du réseau et dans le respect des limites budgétaires, telles qu’elles sont définies dans l’accord de gouvernement, comme l’a rappelé M. Wollants tout à l’heure.

Le régime proposé permettrait une compensation partielle des tarifs de transmission pour l'électricité pour les industries à forte intensité énergétique, ce qui entraînerait une réduction des tarifs au niveau de nos pays voisins.

Cependant, le projet est encore susceptible d'amélioration, notamment en tenant mieux compte de la nécessité annuelle de réévaluation de la mesure, ce qui inclut l'étude annuelle et l'avis du régulateur sur la nécessité de ces mesures. De plus, le projet peut encore être amélioré par une prise en compte appropriée de l'avis de la CREG reçu fin janvier (avis 2972 du 30 janvier 2025), qui est actuellement analysé par les services compétents.

Wat de procedure betreft, zal ik het dossier in eerste lezing aan de ministerraad voorleggen. Daarna zal het ontwerpbesluit worden besproken met de gewesten en ter advies aan de Raad van State worden voorgelegd. Tevens is het mijn bedoeling om informele gesprekken met de Europese Commissie aan te knopen kort na de goedkeuring in eerste lezing door de ministerraad.

Comme évoqué tout à l'heure, il y a bien un aspect "aide d'État" qu'il faut pouvoir évaluer.

De toepassing in de tijd zal afhangen van de nieuwe studies in het nieuwe advies van de CREG die respectievelijk worden verwacht op 15 mei en 1 juni van dit jaar. Voor 2025 bevat het ontwerp kortingen van ongeveer 80 % voor drie categorieën.

Les trois catégories sont les profils anticycliques, avec un taux d'utilisation pendant les heures creuses d'au moins 55 % avec une consommation moyenne corrigée de plus de 10 gigawattheures par an; les profils stables, avec une durée d'utilisation d'au moins 7 000 heures et une consommation moyenne corrigée d'électricité de plus de 10 gigawattheures par an; et les profils grands consommateurs, avec un taux d'utilisation pendant les heures creuses entre 50 et 55 % et une consommation moyenne corrigée d'électricité de plus de 500 gigawattheures par an.

Pour les années suivantes, soit 2026 et 2027, je souhaite souligner qu'une prolongation supplémentaire des réductions dépendra des résultats de l'étude prescrite à l'article 22 bis de la loi sur l'électricité et donc de l'avis de la CREG, comme à chaque fois. C'est la même procédure.

Étant donné que ces évaluations n'ont pas encore eu lieu, la taille exacte des réductions ne peut pas encore être évaluée. Je tiendrai bien sûr compte des principes généraux et de l'éventuelle évaluation "aide d'État" de la Commission européenne, dont M. Coenegrachts parlait tout à l'heure, en veillant à garantir la proportionnalité des mesures.

Tot slot wil ik onderstrepen dat het verlagen van accijnzen eerder tot de bevoegdheden behoort van mijn geachte collega, de vice-eersteminister en minister van Financiën en Pensioenen, de heer Jambon.

Monsieur D'Amico, en ce qui concerne l’accord avec ArcelorMittal et BE-NUC, j’attire votre attention sur le fait que la revente d’électricité est justement l’un des objets évalués par la Commission. Vous répondre maintenant n’est pas possible car cela doit faire l'objet de l’analyse du système de revente de l’électricité produite par les assets dans BE-NUC. Tout ceci doit encore faire l’objet d’un examen approfondi.

Pour rappel, BE-NUC a les assets , BE-WATT vend l’électricité et c’est dans le cadre de cette entité BE-WATT que se posera la question de contrats préférentiels – appelons-les comme cela pour faire simple. Mais à ce stade, c’est surtout au niveau de l’analyse de la Commission européenne sur le volet des aides d'État que cela se matérialise.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, met betrekking tot de concrete timing blijf ik wat op mijn honger. U zegt dat u dat moet voorleggen in eerste lezing aan de ministerraad. Dat wisten we uiteraard toen we de vraag indienden. De vraag is alleen wanneer u het zult voorleggen. U zegt dat u nog wacht op een rapport dat er zal zijn tegen 15 mei en op een tweede rapport dat u tegen 1 juni verwacht. Dat betekent dat de eerste helft van dit jaar onhaalbaar is. Ook de vorige minister mikte op aanvragen in oktober en november, dus misschien haalt u die timing nog.

Dat is wel problematisch voor de bedrijven. Zij zitten vandaag in onzekerheid. Mochten ze de modaliteiten van uw KB kennen, zouden ze hun werking kunnen aanpassen om binnen die modaliteiten te opereren en gebruik te kunnen maken van die korting. Zolang ze de modaliteiten niet kennen, kunnen ze niet evalueren of ze hun werking kunnen aanpassen. Als ze die pas in november kennen, neem ik aan dat ze de werking niet meer kunnen aanpassen om het jaar nog goed te maken en binnen de toepassing te vallen.

Sommige bedrijven zeggen dat ze met wat aanpassingen wel binnen de criteria van die anticyclische werking vallen. Die bedrijven dreigen dit jaar toch een verdubbeling te moeten betalen, net omdat de modaliteiten voor dit jaar nog niet duidelijk zijn. Dat zou jammer zijn.

Ik vraag mij dus af of het niet allemaal wat sneller kan, aangezien ons toch werd gezegd dat in de voorbereiding heel serieus en degelijk werd gewerkt, al hebben we dat nog niet gezien.

Het werd hier al een paar keren gezegd: men kan blijven speculeren over de vraag of Europa dit zal goedkeuren en of hierop staatssteunregels van toepassing zullen zijn. The proof of the pudding is in the eating . Men zal op een bepaald moment het dominoblokje moeten omgooien en kijken wat Europa daarover zegt, en dan eventueel aanpassingen doorvoeren.

Samenvattend pleit ik dus voor iets meer bekwame spoed.

Voorzitter:

O ptimism is a moral duty volgens collega Coenegrachts. Zo heb ik hem althans begrepen.

Kurt Ravyts:

Mijnheer Coenegrachts, ik deel uw analyse. Er werd echter tijd verloren bij de regeringsvorming. Dat is heel duidelijk. Minister Bihet moet nu verwijzen naar de jaarlijkse studie in mei om een zicht te krijgen op de volgende jaren en de noodzaak voor volgend jaar. Ik hoop ook dat dat koninklijk besluit zo snel mogelijk in eerste lezing zal worden voorgelegd aan de ministerraad. Ik vrees echter ook dat 2025 'verloren' is, zoals u eveneens expliciet gezegd hebt. Ik moet mij daarbij aansluiten.

Politiek steunen we natuurlijk elk initiatief in de richting die we moeten uitgaan, maar het is jammer dat het allemaal iets te lang duurt.

Bert Wollants:

Ik sluit mij daar gedeeltelijk bij aan, maar we weten al sinds 2023 dat die tarieven met 80 % omhooggingen. Niemand heeft gevraagd aan de toenmalige regering om te wachten tot de verkiezingscampagne om een wetsvoorstel of een amendement op een andere wet aan te nemen. Men had dat al veel vroeger kunnen doen en dan waren we vandaag helemaal uit de problemen geweest. Men heeft dat echter niet gedaan.

We kunnen echter het verleden niet herschrijven en het is deze regering die het dossier zal vastpakken. Ik zal het antwoord van de minister nog een paar keer herlezen om de finesses er allemaal uit te halen, maar ik denk wel dat er een zekere spoed is vereist om ervoor te zorgen dat we ons industrieel weefsel kunnen beschermen. Ik ben ervan overtuigd dat ook de minister meent dat we daartoe actie moeten ondernemen.

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, j'ai écouté attentivement vos réponses aux questions mais je suis quelque peu surpris. Tout d'abord, j'ai lu dans la presse que le PDG d'ArcelorMittal a annoncé qu'il allait avoir un prix très compétitif. Je suis étonné que vous ne soyez pas au courant. En outre, vous n'avez pas répondu à ma question de savoir s'il y avait des garanties. ArcelorMittal négocie un prix et, en contrepartie, il doit y avoir la garantie qu'il investisse dans deux fours et dans un DRI ( Direct Reduced Iron ). Je suis inquiet car je ne voudrais pas que le gouvernement assiste à une désindustrialisation. Nous l'avons vécu avec Audi et Van Hool. C'est dangereux pour l'avenir du site de Gand. Je vous remercie pour vos réponses.

Kernenergie
Het Belgische lidmaatschap van de EU Nuclear Alliance
De toetreding van België als volwaardig lid van de Europese Nucleaire Alliantie
De Europese Nucleaire Alliantie
België en kernenergie binnen de Europese Nucleaire Alliantie

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 11 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België is sinds 18 februari volwaardig lid van de Europese Nucleaire Alliantie (voorheen waarnemer), om als stuwende kracht in EU-kernenergiebeleid op te treden en Belgische expertise—zoals SMR’s en SCK CEN—te promoten, in lijn met het regeerakkoord dat kernenergie ziet als sleutel voor stabiele, betaalbare energie en decabonisering van de industrie. De alliantie streeft naar een Europees financieringskader voor nucleaire projecten (inclusief private investeringen) en een consortium voor nucleaire vaardigheden, maar heeft zich nog niet concreet gepositioneerd ten opzichte van de Clean Industrial Deal of de 40%-doelstelling voor nettonultechnologieën tegen 2030—wat kritiek uitlokt dat de alliantie nu vooral een praatplatform is en meetbare impact moet generen. Minister Bihet benadrukt dat België via het lidmaatschap meer gewicht kan uitoefenen op EU-beleid (bv. financiering, innovatie, circulaire economie), maar concrete nationale steun (naast internationale fondsen) en prioritaire projecten blijven nog onduidelijk, ondanks de ambitie om kernenergie centraal te stellen in de energietransitie en strategische autonomie. Leden eisen actievere lobby om kernenergie uit de "achterkamers" te halen en gelijkwaardig aan hernieuwbare energie te behandelen in EU-plannen, met nadruk op SMR-ontwikkeling, financieringsmechanismen en samenwerking met private partijen.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik heb in de pers vastgesteld dat België sinds 18 februari blijkbaar volwaardig lid is van de Nucleaire Alliantie, die ontstaan is in het voorjaar van 2023. België had onder voormalig minister Van der Straeten het statuut van waarnemer. Het is goed dat we nu volwaardig lid zijn.

In maart 2024 pakte de Nucleaire Alliantie uit met een verklaring waarin ze de goede samenwerking in de alliantie naar voren bracht en ook gewag maakte van de erkenning van de rol van nucleaire energie door de Europese Commissie, die ook haar bijval betuigde aan de European Industrial Alliance on Small Modular Reactors. In de verklaring wordt gesteld dat er gekeken moet worden naar het ontwikkelen van een allesomvattend en faciliterend Europees raamwerk voor nucleaire ontwikkeling – dat klinkt heerlijk – waarbij essentiële beleidsdimensies, waaronder financiering, worden onderzocht. Ze roept de Europese Commissie op om zich verder in te zetten voor het ontwerpen van zo'n faciliterend kader. Ik zou graag hebben, mijnheer de minister, dat er in België ook zo'n faciliterend kader komt; we kunnen daar volgende week over spreken.

Kunt u ons wat meer concrete toelichting geven bij de Belgische toetreding tot de alliantie als volwaardig lid en ook verslag uitbrengen over de bijeenkomst van 18 februari?

Ik ben ook geïnteresseerd in de positionering van de alliantie met betrekking tot de Clean Industrial Deal van de Europese Commissie, die een week later werd voorgesteld.

Hoe ziet u de rol van nucleaire technologie bij de uitvoering van de Europese verordening voor een nettonulindustrie als onderdeel van het Green Deal Industrial Plan, dus het bereiken van 40 % eigen productiecapaciteit voor nettonultechnologieën tegen 2030? In mijn optiek en die van mijn partij moet het nucleaire daar eigenlijk een hoofdrol in spelen. Ik wil ook wel meegaan in de nettonulodoelstellingen, maar zonder het nucleaire zal dat niet lukken. Daar ben ik van overtuigd.

Phaedra Van Keymolen:

Mijnheer de voorzitter, ik merkte dat u even moest kijken waar ik juist zit. Ik ben blij dat ik als nieuw lid deel kan uitmaken van de commissie voor Energie.

Mijnheer de minister, net als collega Ravyts heb ik gelezen dat op 18 februari werd bekendgemaakt dat België volwaardig lid is geworden van de Europese Nucleaire Alliantie, een samenwerkingsverband van pro-nucleaire EU-lidstaten dat sinds februari 2023 bestaat. Tot voor kort had ons land inderdaad enkel een waarnemersstatuut in die alliantie. Over dat volwaardig lidmaatschap verklaarde u in de pers dat België decennia van twijfel achter zich laat en een stuwende kracht wil zijn voor de ontwikkeling van kernenergie in Europa.

In dat kader heb ik heel wat concrete vragen. Aangezien dit mijn eerste vraag is in deze commissie, heb ik nog wat in te halen.

Mijnheer de minister, welke specifieke juridische en strategische verplichtingen vloeien voort uit dat lidmaatschap? Welke impact denkt u dat dit zal hebben op de Belgische energiepolitiek, met name in het kader van de lopende energietransitie en de integratie van hernieuwbare energiebronnen? Zijn er al concrete plannen om Belgische expertise of middelen in te zetten voor gezamenlijke nucleaire projecten binnen de EU? Op welke manier zal het lidmaatschap bijdragen aan het verkrijgen van publieke en private financiering voor de ontwikkeling van nieuwe nucleaire infrastructuur, zoals grote reactoren en SMR's, in overeenstemming met de doelstellingen van de alliantie?

U hebt ook gewezen op de noodzaak van een Europees kader voor financiering, inclusief private investeringen. Welke concrete maatregelen worden voorzien om private actoren te betrekken bij Belgische nucleaire projecten? Hoe zal de federale regering dat aspect integreren binnen het breder energiebeleid?

Hoe ziet u de Belgische bijdrage aan de oprichting van of deelname aan een Europees consortium voor nucleaire vaardigheden, zoals voorgesteld in de leidersverklaring van de alliantie in maart 2024, om een diverse en hoogopgeleide beroepsbevolking te verzekeren? Ook dat is namelijk een belangrijk aspect.

Welke zijn de concrete prioriteiten die de regering voor België heeft vastgelegd binnen de nucleaire alliantie? Op welke specifieke kernenergieprojecten of initiatieven zal ons land binnen die samenwerking de nadruk leggen?

Voorzitter:

Mevrouw Van Keymolen, een proficiat is op zijn plaats. U bent zeer welgekomen in deze commissie.

Bert Wollants:

Mijnheer de minister, in de vorige legislatuur kwamen de werkzaamheden van de zogenaamde Europese Nucleaire Alliantie op gang door het initiatief van Frankrijk. België was onder impuls van de vorige minister van Energie inderdaad slechts waarnemer en nam geen positie in inzake de thema's die daar werden behandeld.

Ook na verschillende vragen daarover wenste de vorige minister zich niet uit te spreken over de thema's die werden behandeld, noch over het standpunt dat België op dat vlak inneemt. De vorige minister noemde de bijeenkomsten op een bepaald moment zelfs een ontbijtformule waar weinig belangwekkends aan te verbinden was, maar misschien voelde zij zich gewoon meer verbonden met het menu dan met de agenda.

Het regeerakkoord ziet wel een grote rol voor de alliantie en dat leidt uiteraard tot een aantal vragen, mijnheer de minister.

Ten eerste, hoe ziet u de internationale nucleaire samenwerking en de rol die België daarin kan opnemen?

Ten tweede, welke stappen zijn er gezet in dat verband? Wat plant u op dat vlak in de nabije toekomst?

Ten derde, welke thema's en beleidsvragen komen aan bod in de komende weken en maanden? Hebt u al overleg gepleegd met andere partners in dit samenwerkingsverband?

Mathieu Bihet:

Beste collega's, in overeenstemming met de belangrijke rol die het federale regeerakkoord voorziet voor nucleaire energie om onze bevolking en industrie een stabiele toegang te garanderen tot elektriciteit en competitieve prijzen, nam ik op 18 februari als volwaardig lid deel aan de bijeenkomst van de Nucleaire Alliantie.

De Nucleaire Alliantie is een informele alliantie tussen EU-lidstaten die hun gezamenlijke positie inzake nucleaire energie afstemmen in het licht van het EU-energiebeleid. Door volwaardig lid te zijn geworden, kan België in de voorbereidende fase wegen op de positiedocumenten van de Nucleaire Alliantie. Het stelt België aldus in staat via alliantievorming een groter gewicht uit te oefenen op de EU-plannen inzake nucleaire energie. Dat is precies wat het federale regeerakkoord beoogt.

Pour ce qui concerne l'expertise belge dans le domaine nucléaire au sujet de laquelle Mme Meunier – qui ne nous a pas encore rejoints – avait posé une question, je peux vous assurer que nos recherches et nos innovations dans le domaine nucléaire bénéficient d'une renommée mondiale. Le gouvernement a l'ambition de promouvoir notre expertise nucléaire et donc d'accroître le développement de solutions qui permettent à cette filière d'innover et d'inscrire la Belgique dans l'économie circulaire, d'une part, et l'autonomie stratégique verte, d'autre part. C'est dans ce cadre que les montants prévus au budget seront alloués. Mais nous participons à cette nouvelle Alliance et nous parlons de nos différents atouts en matière de nucléaire à l'occasion de ces réunions.

Mijnheer Ravyts, met betrekking tot uw vraag kan ik aangeven dat de Nucleaire Alliantie zich tot op heden niet gepositioneerd heeft inzake de Deal en dat dit wel degelijk de intentie is.

Mijnheer Wollants, in antwoord op uw vraag kan ik aangegeven dat ik aan de collega's kort de politieke prioriteiten, zoals besproken in het regeerakkoord, heb toegelicht. De verdere focus van de vergadering lag in de eerste plaats op het actieplan met betrekking tot betaalbare energie. Het supporting ecosystem omvat ook de nucleaire vaardigheden, wat me bij uw vraag brengt, mevrouw Van Keymolen.

Mevrouw Van Keymolen, proficiat en welkom. C'est la meilleure commission du Parlement et je le dis évidemment en toute neutralité.

Dat brengt me dus bij uw vraag over een eventuele bijdrage van België aan de oprichting van of deelname aan het Europees consortium voor nucleaire vaardigheden. Zoals u weet, legt het federale regeerakkoord sterk de nadruk op onze nucleaire expertise. We onderzoeken momenteel alle opties.

Le premier Conseil européen formel des ministres de l'Énergie aura lieu lundi. Ce sera l'occasion de poursuivre une série de contacts qui ont été pris à l'occasion de cette première réunion de l'Alliance européenne du nucléaire, à laquelle j'ai participé.

Kurt Ravyts:

Het is een goede zaak dat we lid zijn van die Nucleaire Alliantie, maar die alliantie moet meer zijn dan een praatbarak. Ze moet echt wegen op de Europese Commissie en ook op de manier waarop de industrie moet decarboniseren en de 40 % eigen productiecapaciteit voor nettonultechnologieën moet bereiken.

Mijn fractie vindt dat kernenergie daarin een belangrijk aandeel moet vormen. Wij willen dus dat er Europese steun komt voor investeringen, maar ook nationale steun. We zullen in mei en bij de bespreking van de beleidsnota voor de volgende jaren kunnen vaststellen in hoeverre deze regering het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK CEN) en de actieradius rond de SMR's van het SCK CEN ook financieel wil steunen en niet verklaart dat alle middelen alleen van internationale steun moeten komen. Ik vind dat er ook meer nationale steun moet zijn.

Phaedra Van Keymolen:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoorden.

Een volwaardig lidmaatschap is inderdaad positief. Een internationale aanpak op dit vlak is heel belangrijk. Een goede energiemix – de combinatie van hernieuwbare energie en kernenergie – garandeert de energieonafhankelijkheid van ons land, wat een heel belangrijk aspect is.

Bert Wollants:

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. De Nucleaire Alliantie moet systematisch een grotere impact hebben binnen de EU, want het is nog altijd zo dat de Green Deal wel wordt besproken op Europees niveau, maar kernenergie lijkt te worden verbannen naar de achterkamers. Diegenen die geloven dat kernenergie een groot deel van de oplossing is, moeten hun gewicht gebruiken, met technische knowhow en dergelijke, om dat thema meer en meer op de agenda te zetten. Uiteraard hoop ik dat de Nucleaire Alliantie in de toekomst zelfs niet meer nodig is, omdat kernenergie in de beleidslijnen van de Europese Commissie op een volwaardige manier terecht zal komen. We zullen die stappen heel nauwgezet opvolgen, want het is absoluut noodzakelijk dat we vooruitgang boeken. We hebben veel te lang enkel naar hernieuwbare energie gekeken. Zoals het regeerakkoord duidelijk maakt, is het evenwel een en-enverhaal. Zonder en-enverhaal lijkt net-zero industry niet binnen handbereik.

De kritiek van energie-experten op het regeerakkoord

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 11 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Bihet verdedigt het regeerakkoord tegen kritiek op onvoldoende korte-termijnoplossingen voor elektriciteitstekort, wijzend op offshore winduitbreiding (met focus op repowering en zones buiten territoriale wateren), capaciteitsremuneratiemechanisme (CRM), en opslag- en vraagsturing om flexibiliteit en aansluitcapaciteit te garanderen, met afstemming via een interfederaal pact en versterking van het net (o.a. Boucle du Hainaut, Ventilus). Coenegrachts betwist de haalbaarheid, vooral rond vertraagde offshore-plannen (Prinses Elisabethzone-fase 3) en vraagt om concrete actie om een Nederlands scenario (tekort aan netcapaciteit en stagnerende transitie) te vermijden.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, een eminent energie-expert, namelijk de heer Belmans, uitte de voorbije weken in de pers kritiek op het regeerakkoord. Hij zei dat er weinig of geen maatregelen instaan die op korte termijn extra elektriciteitscapaciteit zullen opleveren, terwijl net dat iets is dat we in de komende jaren nodig hebben. De levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 betekent natuurlijk geen extra capaciteit.

Mijnheer de minister, u kent mijn goed karakter en dus vraag ik u om even te reageren op de kritiek van experts. Hoe reageert u op die kritiek?

Hoe denkt u met de plannen die in het regeerakkoord staan, wel degelijk tegemoet te komen aan de dringende nood aan extra elektrificatie en aan de toenemende vraag naar stroom door industrie en door gezinnen?

Wat zijn uw zeer concrete plannen om te voorkomen dat België, net zoals Nederland, te kampen krijgt met een gebrek aan aansluitcapaciteit en met een haperende energietransitie die daaraan vasthangt?

Mathieu Bihet:

Ik ben ervan overtuigd dat ons regeerakkoord België in staat zal stellen om de uitdagingen van de energietransitie aan te gaan. Het regeerakkoord stelt een aantal maatregelen voor om de aanwezigheid en ontplooiing van de elektriciteitscapaciteit te garanderen die nodig is om de toenemende elektrificatie van de Belgische samenleving te ondersteunen en om de vermindering van ons verbruik en de flexibiliteit ervan te ondersteunen. Er zijn ook maatregelen gepland om voldoende aansluitingscapaciteit te garanderen.

Gezien de bevoegdheidsverdeling, zal dit beleid optimaal worden afgestemd met de gewesten. Er zal een interfederaal pact worden opgesteld in het licht van de interfederale langetermijnvisie die zal worden vastgelegd.

Meer specifiek zal ik een ambitieus beleid voeren om offshore windenergie te ontwikkelen, met focusgebieden buiten de territoriale zone en om repowering van bestaande gebieden mogelijk te maken. Het CRM is een uiterst belangrijk instrument voor het garanderen van de voorzieningszekerheid.

Daarnaast wil ik ook inzetten op de optimalisatie van opslag- en vraagbeheer voor grote infrastructuren. In samenwerking met de gewesten zal daarvoor een robuust en stabiel regeringskader ter ondersteuning van de flexibiliteit worden ontwikkeld. De uitwisselingen met de regio's moeten er ook op gericht zijn om ons intern netwerk te versterken en nuttige projecten, zoals Boucle du Hainaut en Ventilus, te ondersteunen.

Ik blijf pleiten voor een Europees beleid dat een hefboomeffect bevordert op het gebied van financiering of overheidssteun voor vervoersnetwerken en nuttige interconnecties. Onze regering is zich bewust van de strategische aard van onze infrastructuur en de energietransitie.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik neem aan dat we het daarover volgende week nog uitgebreid zullen hebben bij de bespreking van de beleidsverklaring. U spreekt over de ambities op het vlak van offshore wind. Ik vind dat heel nobel, maar ik meende in het regeerakkoord te hebben gelezen dat men daar in de derde fase van de Prinses Elisabethzone op de rem stond. Ik ben dus wat in de war door wat u zegt, maar ik ben ervan overtuigd dat we daarover volgende week ongelooflijk interessante debatten zullen hebben.

De grensoverschrijdende energienetwerken

Gesteld door

VB Kurt Ravyts

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 11 maart 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België en andere EU-landen kampen met stijgende kosten voor grensoverschrijdende HVDC-energienetwerken, wat druk zet op nettarieven en de uitrol van offshore-projecten bedreigt. Minister Bihet bevestigt dat de EU het probleem onderzoekt—met focus op marktmisbruik, verouderde kosten-batenanalyses en mogelijke gezamenlijke acties—maar concrete oplossingen of extra CEF-financiering ontbreken nog. Ravyts dringt aan op urgentie en belooft het dossier later opnieuw aan te kaarten, gezien het belang voor netinvesteringen en Europese energiedoelstellingen. De kwestie blijft dus open, met afwachting van verdere EU-stappen.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, op 25 november 2024 schreven toenmalig premier De Croo en toenmalig minister van Energie Tine Van der Straeten de Europese Commissie aan in verband met de problematiek van de kostenstijgingen, the soaring costs of electricity grid components , voor grensoverschrijdende energienetwerken in Europa. Men vroeg de Europese Commissie onderzoek te doen naar the root causes achter de problematiek, maar ook om maatregelen voor te stellen om de veroorzaakte druk op de nettarieven desgevallend te verminderen.

De toenmalige Belgische minister voor Energie zou op 30 januari 2025 een gesprek hebben gehad met de bevoegde Europees Commissaris en de vraag hebben herhaald dat de Europese Commissie de nodige initiatieven voor de marktwerking rond HVDC-technologie in Europa zou onderzoeken. Het dossier was ook aan de orde in de marge van de Energieraad van eind januari 2025.

U hebt aangekondigd binnenkort uw eerste Energieraad te zullen bijwonen. Ik veronderstel dat u daar met de heer Jorgensen over deze zaak kunt spreken.

Hoe bekijkt u de problematiek? Vindt u ook dat de Connecting Europe Facility, die instaat voor Europese middelen voor interconnectiedossiers, wordt ondergefinancierd? Zou extra financiering soelaas kunnen bieden? Hebt u kennis van initiatieven of concrete toezeggingen van de Europese Commissie in de voorbije weken en maanden?

Mathieu Bihet:

Mijnheer Ravyts, de problematiek aangaande de grensoverschrijdende energienetwerken treft niet enkel België, maar ook andere Europese landen. Het onderwerp staat hoog op de agenda, gelet op de hoge ambities bij de lidstaten met betrekking tot de offshore netontwikkelingsplannen. Op Europees vlak zal dat worden bekeken in samenwerking met de verschillende netbeheerders, de sector en de verschillende overheden.

De bestaande kosten-batenanalyses werden nog onder andere omstandigheden uitgevoerd. Bijsturingen van de plannen zullen nodig zijn, maar ook misbruiken veroorzaakt door een oververhitte markt dienen aangepakt te worden. We houden de vinger aan de pols en zullen waar nodig gezamenlijke acties ondernemen met andere landen.

Kurt Ravyts:

Mijn vraag komt dus iets te vroeg, zo blijkt uit uw beperkte antwoord. Ik zal daar in de loop van de volgende maanden zeker op terugkomen, want dit is uiteraard bijzonder belangrijk met betrekking tot de problematiek van de netinvesteringskosten. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 16.12 uur. La réunion publique de commission est levée à 16 h 12.

Het verslag van de NBB over de welvaart en het klimaat

Gesteld door

Ecolo Sarah Schlitz

Gesteld aan

Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)

op 27 februari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Sarah Schlitz benadrukt dat ecologie en economie onlosmakelijk verbonden zijn en kritiseert het gebrek aan politiek lef om de transitie als geheel aan te pakken, zonder afwegingen tussen handel, binnenlandse markt en klimaatdoelen te hoeven maken. Maxime Prévot erkent de urgentie van een geplande, realistische transitie (zoals de BNB aangeeft), wijst op Belgiës achterstand door verkeerde energiekeuzes (bv. kernuitstap) en benadrukt dat sociale rechtvaardigheid en industriële competitiviteit centraal moeten staan, maar ontwijkt concrete toezeggingen. Schlitz werpt hem halfhartigheid voor de voeten en eist daadkracht in lijn met zijn verkiezingsbeloftes over een ferme ecologische transitie. De spanning draait om daden versus woorden in het klimaatbeleid.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, "la transition est plus qu'une opportunité, c'est un défi." Il a raison! Le gouverneur de la Banque nationale de Belgique (BNB) a présenté son rapport annuel la semaine dernière. Il nous dit que nous serions coincés dans un dilemme, puisque nous devrions choisir entre l'ouverture au commerce international, la préservation du marché intérieur et la poursuite de nos objectifs environnementaux et climatiques. En choisir un et sacrifier les autres, là, je ne suis pas d'accord! Faudra-t-il encore répéter que l'écologie et l'économie vont de pair? Vous voulez des exemples? Mais prenons l'actualité, chers collègues! On peut ainsi investir pour que les citoyens puissent rénover leur maison, on peut également déployer l'offre de transports en commun ou encore protéger véritablement nos agriculteurs. Monsieur Prévot, évidemment, ce n'est pas à vous que je dois dire tout cela; vous, dont le parti a fait campagne sur cette alliance indispensable entre économie et écologie.

Revenons un peu à ce rapport. Pierre Wunsch a raison. En effet, l'inaction politique a conduit à la transformation de la transition écologique en un défi. Comme tout défi de cette ampleur, il mérite du courage politique. En aurez-vous?

Maxime Prévot:

Je pourrais me contenter de répondre oui, mais ça vous laisserait un peu sur votre faim, j'imagine, madame la députée.

Vous me permettrez de ne répondre que dans le cadre des compétences qui sont celles de mon estimé collègue, M. Crucke, à savoir les questions climatiques et environnementales, qui sont celles sur lesquelles vous avez souhaité mettre l'emphase du rapport de la BNB. Étant retenu aujourd'hui à Rome, où se tient la COP16 sur la biodiversité, il ne pouvait pas être présent. Pour les éléments plus spécifiques du rapport de la BNB, n'hésitez pas à questionner mes collègues, ils se feront une joie de vous répondre!

Le rapport annuel de la Banque nationale de Belgique, publié le 20 février dernier, aborde plusieurs enjeux économiques et financiers, dont l'impact du changement climatique et la transition vers une économie plus durable. Il met en lumière les risques et les coûts associés aux catastrophes naturelles et à la transition écologique, ainsi que les défis pour la stabilité financière et les finances publiques. Comme ce rapport n'a été publié qu'il y a quelques jours, nous n'avons pas encore eu le temps de le parcourir dans le détail. Il serait donc prématuré de vous partager des conclusions définitives.

La BNB note, d'une part, que, malgré une réduction des émissions de gaz à effet de serre en Belgique ces dernières décennies, notre pays reste au-dessus de la moyenne européenne en raison de son intensité énergétique plus élevée et, d'autre part, que les énergies renouvelables sont encore trop faibles. Ce retard est en partie dû à des choix énergétiques passés, notamment la fermeture planifiée des centrales nucléaires sans alternative bas carbone immédiate, ce qui a entraîné une dépendance accrue au gaz et a freiné la baisse des émissions. Par ailleurs, la BNB met en garde contre les coûts de la transition. Elle souligne que les taxes carbone sont des outils efficaces, mais qu'elles doivent être accompagnées de mesures pour éviter des impacts sociaux inéquitables. Elle rappelle également que l'industrie belge devra absorber des coûts liés à la tarification du carbone et aux exigences européennes, ce qui peut affecter sa compétitivité si ces mesures ne sont pas correctement cadrées.

Bref, vous l'aurez compris, le rapport de la BNB rappelle que la transition écologique doit être planifiée de manière ordonnée et réaliste, et c'est ce que compte faire le gouvernement.

Sarah Schlitz:

Merci, monsieur Prévot, pour vos réponses. Nous entendons malheureusement ici toute la tiédeur de vos propos. Je comprends que vous parliez sous le contrôle de vos collègues du gouvernement, mais vous, en tant que président de parti, avez fait campagne sur cette promesse de vous engager de manière ferme sur la transition écologique. C'est ce que nous attendons. Donc merci de ne pas manger votre promesse.

De impact van de nettarieven op de energiefactuur
De verhoging van de energietarieven
Energiekosten, net- en energietarieven impact op factuur

Gesteld aan

Mathieu Bihet (Minister van Energie)

op 27 februari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de exploderende energieprijzen (stroom +33% nettarieven in 2025) en hun impact op burgers en industrie, veroorzaakt door nettarieven, netinvesteringen (Ventilus, +miljarden), en speculatie (ENGIE-boekwinst: €4 mjd). Oppositie (Vlaams Belang, PTB) eist lagere accijnzen en prijscontrole, maar minister Bihet (MR) wijst op beperkte federale bevoegdheden (CREG) en belooft enkel toekomstige kostendaling via kernenergie/hernieuwbaar—geen concrete maatregelen. Kritiek: regering volgt EU-klimaatbeleid blind, terwijl energie onbetaalbaar wordt voor gezinnen en bedrijven.

Kurt Ravyts:

Zowel de stroom- als de gasfactuur is deze maand naar het hoogste niveau in meer dan een jaar tijd gestegen. De energieprijzen zitten trouwens al vier maanden in de lift. Daar zijn meerdere redenen voor, maar voor elektriciteit zijn het toch vooral de sterk gestegen nettarieven die de factuur de hoogte injagen. Een doorsneegezin betaalt in 2025 al gemiddeld 483 euro om stroom tot in de woning te krijgen, wat 120 euro, of een derde meer dan vorig jaar is.

Ondertussen is ook al enige tijd duidelijk dat de Europese en dus ook Belgische industrie naar het leven wordt gestaan door de dubbele schok van de energietransitie met haar hoge energieprijzen en de geopolitieke realiteit. Ook na de presentatie van de Clean Industrial Deal blijft de industrie met vragen zitten. Moet ik het voorbeeld van ArcelorMittal geven? De eerste minister heeft dat alvast niet gegeven.

Gisteren stelde netbeheerder Elia een stand van zaken rond het netversterkingsplan Ventilus voor. De kostprijs bedroeg drie jaar geleden 1,6 miljard euro voor Ventilus en Boucle du Hainaut samen. Bij Elia geeft men echter aan dat die cijfers intussen allang achterhaald zijn en dat het kostenplaatje, ook al gaat het om wisselstroom, veel groter zal zijn. Voeg daar nog eens de kostprijs van het compensatiebeleid en een energie-eiland light met een gewijzigd concept aan toe. Elia zal die kosten doorrekenen in de transmissienettarieven en dus in de eindfactuur.

Hoe zal deze regering de grote impact van de investeringen in het transmissienet op de federale nettarieven en dus de eindfactuur kunnen voorkomen? Minister Bihet, is men bereid – dat is de kernvraag – om ook een gedeelte naar de algemene middelen af te leiden?

Roberto D'Amico:

Monsieur le ministre, les prix de l'énergie augmentent. Ils n'ont jamais été aussi élevés depuis plus d'un an. Les gens dépensent de plus en plus pour leur électricité et leur gaz et doivent donc couper dans d'autres dépenses. Savez-vous ce que cela veut dire, monsieur le ministre? Eh bien, les Belges vont sabrer d'abord dans leurs soins de santé. Ils vont moins consommer et ils vont se priver. Et, résultat des courses, c'est l'économie tout entière qui est ralentie.

Pendant la campagne, j'ai entendu le MR dire qu'il était opposé aux taxes. Et donc, naturellement, je pensais que vous alliez diminuer les taxes sur la facture d'énergie. Mais non, rien n'est prévu dans votre accord de gouvernement. Votre parti avait décidé d'augmenter les accises sur la facture d'énergie avec la Vivaldi. Et, aujourd'hui, avec l'Arizona, vous ne revenez pas sur cette décision. Aujourd'hui, on paie plus de taxes sur notre facture d'énergie qu'il y a cinq ans.

Vous dites que vous êtes contre les taxes. Mais vous vous servez de la facture d'énergie comme deuxième feuille d'impôt. Vous n'avez tiré aucune leçon de la crise. Il y a une instabilité des prix parce qu'il n'y a pas de contrôle public. On n'a pas attaqué les vraies causes de la crise énergétique. Les vraies causes, ce sont le marché et la spéculation qui font exploser nos factures. C'est à cause de cela que les prix de l'énergie changent tout le temps et qu'ils sont en hausse aujourd'hui.

Il n'y a d'ailleurs pas que nos factures qui augmentent. Il y a aussi les bénéfices d'ENGIE. Plus de quatre milliards l'année passée! Quatre milliards, ce n'est pas rien! Et donc, comme je vous le disais, monsieur le ministre, il faut un contrôle public de l'énergie et des prix.

Monsieur le ministre, je vais vous poser deux questions précises. Comptez-vous diminuer les accises sur la facture d'énergie? Je vous demande de répondre simplement par oui ou non. Contrôlerez-vous et bloquerez-vous les prix de l'énergie pour éviter de nouvelles augmentations?

Mathieu Bihet:

Ik dank de twee parlementsleden voor hun vraag. Het gaat om een onderwerp dat onze volle aandacht verdient. De kwestie van de energieprijzen is voor ons een topprioriteit, omdat die een directe impact op de koopkracht van de gezinnen hebben, maar ook op de competitiviteit van onze bedrijven.

L'accord de gouvernement traduit cette volonté de placer la facture d'énergie au cœur de la politique énergétique, avec un mix énergétique composé de trois piliers, comme vous m'avez entendu le dire régulièrement: la sécurité d'approvisionnement, la durabilité – donc, une énergie bas carbone – et le coût abordable de la facture. Un sous-chapitre est, du reste, consacré à ce dernier point, car l'accord de gouvernement vise une énergie moins chère, décarbonée et accessible.

Ik herinner de parlementsleden eraan dat de nettarieven een onderdeel van de eindfactuur van de consumenten zijn en dat de tarieven bovendien een exclusieve bevoegdheid van de federale regulator zijn. Om de kosten van de eindfactuur te beheersen, moeten we de totale kosten van het energiesysteem beheersen.

Pour ce faire, nous devons pouvoir mener une transition énergétique qui évolue rapidement vers la neutralité carbone, tout en étant la moins chère possible. Il n'y a pas de miracle: un système énergétique peu efficace a pour conséquence une facture élevée pour le consommateur. Du point de vue des compétences fédérales, cela veut principalement dire que les outils de production et les infrastructures de transport doivent répondre à cet impératif. C'est la responsabilité du nouveau gouvernement, qui met en œuvre un mix énergétique marchant sur deux jambes – le nucléaire et le renouvelable –, mais qui reprend également la main sur les réseaux d'énergie.

Concernant le réseau, nous sommes conscients de la nécessité des investissements afin de pouvoir électrifier une partie de nos usages. La hausse des tarifs du transport de l'électricité depuis cette année, qui relève de la compétence de la CREG, traduit cette réalité. Pour autant, je pense qu'il faut, au plus vite, prendre des mesures pour limiter les impacts négatifs sur les ménages, mais aussi sur les entreprises. Les investissements dans le réseau ne doivent se faire qu'en gardant à l'esprit l'objectif d'une baisse à terme de la facture énergétique du consommateur.

Met de realiteit van de energiefactuur voor burgers en bedrijven in het achterhoofd moeten we eind maart een beslissing nemen over het energie-eiland. Zoals ik al zei, wordt in het regeerakkoord een groot deel gewijd aan de betaalbaarheid van energie.

Een ander, voor mij belangrijk, dossier is de competitiviteit van bedrijven. Daarom analyseer ik ook de bestaande voorstellen rond de energienorm en zal ik snel maatregelen nemen.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, we weten allemaal dat de tariefbevoegdheid bij de CREG ligt, maar u mag zich daar niet achter verschuilen. We weten ook allemaal bij wie de groene factuur uiteindelijk zal belanden. Zelfs wanneer Europa mee investeert in grensoverschrijdende energienetwerken, zullen het de burgers en bedrijven zijn die de energietransitie moeten ophoesten.

Het ecorealisme van de N-VA is, nu ze de leiding neemt over de regering, verdwenen als sneeuw voor de zon. De premier heeft voor de verkiezingen van mei 2019 – een hele tijd geleden – gezegd dat de energietransitie hoe dan ook met een grote factuur komt en dat energie nooit meer goedkoop zal zijn. We zouden ons daar allemaal bij moeten neerleggen.

Wel, wij van het Vlaams Belang leggen ons daar niet bij neer. We weten dat we alvast niet op de steun van de huidige regering moeten rekenen, want ook die sluit zich naadloos aan bij het Europese klimaat- en energiebeleid.

Roberto D'Amico:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Cependant, je n'ai pas obtenu de réponse aux deux questions précises que j'ai posées. Allez-vous baisser les accises sur les factures de tous les Belges? Je n'ai pas entendu votre réponse. Allez-vous contrôler les prix de l'énergie? Je n'ai toujours pas entendu la réponse. J'en conclus qu'avec le MR les factures seront beaucoup plus chères.

Mais je vous ai quand même entendu parler du mix énergétique nucléaire. Et que voit-on aujourd'hui dans la presse? On voit qu'ENGIE a fait 1,5 milliard d'euros de bénéfices en 2024, rien que sur le nucléaire. J'avais photocopié l'article. (M. D'Amico montre le document)

Pourquoi les prix de l'énergie sont-ils donc aussi élevés? C'est simplement pour alimenter les actionnaires d'ENGIE.

Voorzitter:

Ik dank alle ministers en de collega's die vragen hebben gesteld tijdens dit vragenuurtje.

Overeenkomstig het advies van de Conferentie van voorzitters van 26 februari 2025 hebt u een gewijzigde agenda voor de vergadering van vandaag ontvangen.

Conformément à l’avis de la Conférence des présidents du 26 février 2025, vous avez reçu un ordre du jour modifié pour la séance d'aujourd'hui.

Zijn er dienaangaande opmerkingen?

Y a-t-il une observation à ce sujet?

Ik heb in elk geval een opmerking mogen ontvangen van de PS.

Motie tot agendawijziging

Motion de modification de l'ordre du jour

Een motie werd ingediend door de heer Pierre-Yves Dermagne en luidt als volgt:

"De Kamer van volksvertegenwoordigers, overeenkomstig artikel 17, § 3, van het Reglement, voegt aan de lijst van inoverwegingnemingen van de plenaire vergadering van vandaag het voorstel van resolutie toe betreffende een evaluatie van het regeerakkoord door het Federaal Planbureau, waarvan de goedkeuring tot drukken werd ontvangen na af oop van de vergadering van de Conferentie van voorzitters van woensdag 26 februari 2026, zodat dat voorstel kan worden gepresenteerd en besproken op de eerstvolgende vergadering van de commissie voor Financiën en Begroting, die zal plaatsvinden op 12 maart 2025."

Une motion a été déposée par M. Pierre-Yves Dermagne et est libellée comme suit:

"La Chambre des représentants, conformément à l’article 17, § 3, du Règlement, ajoute à la liste des prises en considération de ce jour la proposition de résolution visant une évaluation de l’accord de gouvernement par le Bureau fédéral du Plan dont le bon à tirer est arrivé après la réunion de la conférence des Présidents du mercredi 26 février 2025 afin qu’elle puisse être présentée et examinée par la prochaine commission des Finances et du Budget qui se tiendra le 12 mars 2025."

Ik stel u voor om ons over deze vraag uit te spreken.

Je vous propose de nous prononcer sur cette demande.

Ik consulteer daartoe even de fractievoorzitters.

Ten minste 50 leden steunen de ontvankelijkheid van de motie.

Au moins 50 membres appuient la recevabilité de la motion.

Jan Bertels:

Mijnheer de voorzitter, aan welke motie hebt u onze steun toevertrouwd?

Voorzitter:

Ik heb het over de motie die vraagt om de agenda aan te passen om een wetsvoorstel aan de lijst met inoverwegingnemingen toe te voegen.

Over de andere motie zullen we het straks hebben. Hier gaat het over een extra inoverwegingneming.

Barbara Pas:

Ik heb nog een praktisch-technische vraag, mijnheer de voorzitter. Wij hebben die vraag ooit ook eens gesteld en toen bleek het onmogelijk om iets toe te voegen aan de lijst met inoverwegingnemingen omdat er nog geen officieel stuknummer was in de Kamer. Heeft dit voorstel een officieel stuknummer?

Voorzitter:

Ja, ik heb het niet bij me, maar ik zal het u mededelen. Dat is namelijk de reden waarom het gisteren niet op de agenda is gezet.

Barbara Pas:

Vandaar mijn vraag.

Voorzitter:

Het stuknummer is 761. Dat is dus de reden waarom het gisteren niet op de agenda werd gezet. Ondertussen is dat wel in orde.

Stefaan Van Hecke:

Mijnheer de voorzitter, onze fractie zal die vraag uiteraard steunen. Wij hebben een aantal weken geleden die vraag immers ook al gesteld. We deden dat eerst politiek, met name via de vraag dat het Planbureau het regeerakkoord en het rekenwerk beter ook eens grondig zou doornemen. Mijn collega, Dieter Vanbesien, heeft dat vorige week nog eens herhaald. De premier was echter zeer terughoudend, want hij heeft heel veel schrik. In de commissie voor Financiën en Begroting deze week heb ik gezien dat de collega's van het Vlaams Belang eveneens vonden dat dat een goed idee was. De PS volgt nu ook. Er groeit dus wel een draagvlak om te vragen aan het Planbureau om niet alleen de programma's, maar ook het regeerakkoord door te rekenen. Ze hebben immers die formules.

Ik ben dus verheugd dat het initiatief dat wij genomen hebben veel bijklank krijgt en ben ervan overtuigd dat het een grote meerderheid zal kunnen bekoren.

Voorzitter:

Ik stel wel voor om de inhoudelijke discussie bij een inoverwegingneming niet al te breed te voeren.

Wie steunt de vraag tot agendawijziging?

Ik stel u voor om ons over deze vraag uit te spreken bij zitten en opstaan.

Je vous propose de nous prononcer sur cette demande par assis et levé.

De motie tot agendawijziging wordt verworpen bij zitten en opstaan.

La motion de modification de l'ordre du jour est rejetée par assis et levé.

Stefaan Van Hecke:

Mijnheer de voorzitter, werd de stemming met de bel aangekondigd?

Voorzitter:

Er werd niet gebeld. Iets zegt mij echter dat dat geen verandering zou brengen. Ik meen immers de fractiedisciplines in dit Huis te kennen. Als u dat wilt, zal ik dat echter uiteraard doen.

Stefaan Van Hecke:

Als u rekening hebt gehouden met de sterkte van de fracties ga ik ervan uit… Hoe hebt u precies geteld, mijnheer de voorzitter? Deed u dat op basis van de sterkte van de fracties?

Voorzitter:

Ik heb de kopjes geteld. Ik had echter de indruk dat alle fracties redelijk gedisciplineerd hebben gereageerd op de vraag. Ik vermoed dus dat de bel geen verschil zou maken. Als u erop aandringt, wil ik echter nog steeds bellen.

Vincent Van Quickenborne:

Mijnheer de voorzitter, artikel 17, § 3, bepaalt dat er steun moet zijn van 50 leden van de Kamer. Ik heb wat geteld en denk dat we in de buurt van of misschien net aan 50 kwamen.

Voorzitter:

Dat was de eerste stemming. Indien 50 mensen de ontvankelijkheid van de motie steunen, dan wordt het voorstel aan de vergadering voorgelegd en daarna moet het bij meerderheid worden goedgekeurd. De eerste horde van 50 werd inderdaad gehaald.

Vincent Van Quickenborne:

Dan begrijp ik het.

Sofie Merckx:

Zult u nu ook de motie behandelen die wij daarnet hebben ingediend?

Voorzitter:

Ik had daarnet al aan collega Bertels gezegd dat ik die straks zal behandelen. Bijgevolg is de agenda zoals we die gisteren gewijzigd hebben, aangenomen. Die gewijzigde agenda werd dus niet opnieuw gewijzigd. Bij brief van 25 februari 2025 zendt de eerste minister een afschrift over van het koninklijk besluit van 21 februari 2025 met als opschrift "Regering – Wijziging". Par lettre du 25 février 2025, le premier ministre transmet copie de l’arrêté royal du 21 février 2025 intitulé "Gouvernement – Modification". De titel "minister van Modernisering van de overheid, belast met Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, het Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en de Federale Wetenschappelijke Instellingen", van mevrouw Matz, wordt vervangen door een nieuwe titel, die ik in het Frans zal voorlezen: "Ministre de l’Action et de la Modernisation publiques, chargée des Entreprises publiques, de la Fonction publique, de la Gestion immobilière de l’État, du Numérique et de la Politique scientifique." Dat is ter kennisgeving. Overeenkomstig artikel 25/1, § 1, vierde lid, van de basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden, dient de Kamer van volksvertegenwoordigers dit gewijzigd huishoudelijk reglement, nr. 717/1, goed te keuren. Conformément à l’article 25/1, § 1 er , alinéa 4, de la loi de principes du 12 janvier 2005 concernant l'administration pénitentiaire ainsi que le statut juridique des détenus, ce règlement d’ordre intérieur modifié, n° 717/1, doit être soumis à l’approbation de la Chambre des représentants. Zonder verslag Sans rapport Bespreking Discussion De bespreking is geopend. La discussion est ouverte. Vraagt iemand het woord? (Nee) Quelqu'un demande-t-il la parole? (Non) De bespreking is gesloten. La discussion est close. De stemming over het huishoudelijk reglement van de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen zal later plaatsvinden. Le vote sur le règlement d’ordre intérieur du Conseil central de surveillance pénitentiaire aura lieu ultérieurement.

Het H5N1-vogelgriepvirus
Het H5N1-vogelgriepvirus en de monitoring ervan via rioolwater
Monitoring van het H5N1-vogelgriepvirus via rioolwater

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 12 februari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het H5N1-risico voor de algemene bevolking blijft laag in Europa, maar is matig voor beroepsgroepen met diercontact (bv. veehouders), met zeldzame, milde menselijke besmettingen en geen mens-op-mensoverdracht. Rioolwaterscreening voor H5N1 is beperkt nuttig door onduidelijke bronherkenning (mens/dier) en lage testgevoeligheid, maar kan dienen als vroegwaarschuwingssysteem; enkel de KU Leuven en Amerikaanse CDC testen nu, terwijl andere EU-landen methoden onderzoeken. België breidt monitoring al uit naar polio, RSV, influenza, mazelen, drugs en antimicrobiële resistentie, met succes voor polio (WHO-risicoverlaging), maar geen kosten-batenanalyse is gemaakt. Gijbels benadrukt het potentieel van afvalwater als kostenefficiënte surveillancemethode en waarschuwt voor alertheid bij H5N1-verspreiding (bv. VS-runderen), zonder paniek.

Frieda Gijbels:

Mijnheer de minister, het H5N1-virus is ondertussen vrij breed verspreid bij pluimvee en wilde vogels. Er zijn ook, weliswaar niet in dit land, zoönotische infecties gekend bij de mens. Het lijkt dus van belang om de aanwezigheid van H5N1 op te sporen.

Een van de opties daarvoor is de monitoring van het rioolwater. U had het daarnet ook al over polio in het rioolwater. Volgens de gegevens op de website van Sciensano wordt het rioolwater momenteel gescreend op influenza, RSV, SARS-CoV-2 en polio. De Europese Commissie heeft blijkbaar ook navraag gedaan bij de verschillende lidstaten of er interesse zou zijn in de monitoring van H5N1 in afvalwater en lijkt de screening dus ook aan te moedigen.

Hoe hoog wordt het risico op zoönose ten gevolge van H5N1 vandaag ingeschat? Voor welke bevolkings- of beroepsgroepen is het risico het grootst? Acht u het zinvol om de rioolwaterscreening uit te breiden naar H5N1? Welke praktische beperkingen zijn er eventueel? Wordt dit al gedaan en zo ja, waar en door welke instelling?​ Acht u het zinvol om de rioolwaterscreening naar andere pathogenen uit te breiden en zo ja, naar welke? Werd er een kosten-batenanalyse gemaakt van rioolwaterscreening en hoe ziet die eruit?

Frank Vandenbroucke:

In antwoord op uw eerste vraag kan ik u meedelen dat de situatie nauwgezet wordt opgevolgd door Sciensano, het FAVV, de RAG en de RAG-V-EZ, de Risk Assessment Group-Veterinary-Emerging Zoonoses.

Sinds maart 2024 is er een uitbraak van H5N1 gaande onder runderen in de Verenigde Staten. Daarbij werden ook al meer dan 60 gevallen bij mensen vastgesteld. Deze werden zo goed als allemaal gelinkt aan professionele blootstelling. De besmettingen kenden ook een grotendeels mild klinisch verloop en resulteerden niet in overlijden. Wereldwijd blijven humane infecties met H5N1 zeldzaam. Tot nu toe werd nog geen evidentie van mens-tot-menstransmissie gedocumenteerd.

Specifiek voor België werd in januari het eerste geval van H5N1 in 2025 gerapporteerd bij een wilde vogel. Dat is echter geen onmiddellijke aanleiding tot paniek. Het meest recente verslag van het ECDC van 17 januari 2025 bevestigt dat ook: menselijke infecties met aviaire influenzavirussen blijven zeldzaam. In de verslagperiode werden ook geen aanwijzingen voor overdracht van mens op mens gedocumenteerd. Het risico van infectie met de momenteel circulerende aviaire influenzavirussen blijft in Europa laag voor het grote publiek. En het blijft laag tot matig voor mensen die beroepshalve of anderszins zijn blootgesteld aan besmette dieren of omgevingen.

Wat betreft uw tweede vraag, of Sciensano bezig is met het ontwikkelen van een geschikte test die H5N1 in rioolwater opspoort, de praktische beperkingen zijn enerzijds het feit dat men geen onderscheid kan maken tussen humane en dierlijke infectie en anderzijds de gevoeligheid van de methode om H5N1 te detecteren. Indien men iets vindt in rioolwater is het bijvoorbeeld niet evident om de bron van infectie te gaan opsporen, aangezien rioolwater een bevolking dekt van ruim 100.000 mensen.

De zinvolheid om rioolwater te testen voor H5N1 hangt dus af van de gevoeligheid van de test en in welk scenario men afvalwater wil testen. Het kan zinvol zijn als men de aanwezigheid van een wijdverspreide niet-gedetecteerde circulatie in de algemene bevolking wil nagaan, nadat eerst meldingen binnenkwamen via de registers voor verplichte melding van infectieziekten. Het kan ook zinvol zijn om rioolwater te testen als een vroegtijdig waarschuwingsmechanisme met inachtneming van de praktische beperkingen van de test.

Wat betreft uw derde vraag, de enige instellingen die momenteel actief bezig is met het opsporen van H5N1 in rioolwater, zijn de Amerikaanse CDC (Centers for Disease Control and Prevention). Via het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) hebben we vernomen dat ook de CDC moeilijk onderscheid kunnen maken tussen H5N1 van dierlijke of menselijke oorsprong. In een aantal Europese landen wordt het op punt stellen van laboratoriumtesten onderzocht. De KU Leuven screent het afvalwater van Leuven op H5N1.

In verband met uw vierde vraag hebben we in 2024 de monitoring van afvalwater uitgebreid van SARS-CoV ‑ 2 naar poliomyelitis, RSV en influenzavirussen. Door de maandelijkse metingen van poliomyelitis is de kwaliteit van de poliosurveillance in België versterkt. Daardoor heeft de WHO België geklasseerd als laag risico voor poliomyelitisheropflakkering. Daarvoor zaten we op een intermediair risico, volgens de WHO.

Voor RSV en influenza bestuderen we of rioolwater de stijging van deze pathogenen in de algemene bevolking vroeger kan detecteren ten opzichte van de huidige surveillancesystemen op het niveau van huisartsen en klinische labo's. Voor de toekomst bestuderen we de toegevoegde waarde van afvalwatermonitoring ter bevestiging van de afwezigheid van mazelen in het kader van de WHO-eliminatiedoelstellingen.

Afvalwatermonitoring zal in 2025 ook toegepast worden voor het meten van drugs. Eveneens werd een nationaal actieplan voor antimicrobiële resistentie ingediend om deze in afvalwater te meten en te vergelijken met het huidige surveillancesysteem.

Is er een kosten-batenanalyse uitgevoerd? Neen, tot nu toe nog niet.

Frieda Gijbels:

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik heb een rapport gevonden van de Europese Commissie waaruit blijkt dat verschillende landen toch wel bezig zijn met het opsporen van vogelgriep in afvalwater. Misschien zit dat nog in een testfase. Het lijkt me nog steeds het bekijken waard. Ik las ook dat de Universiteit Antwerpen interesse zou hebben om hiermee verder te gaan. Het is ook goed dat de KULeuven hier al mee bezig is. Het is immers volgens mij toch een vrij eenvoudige manier om de verspreiding van een virus te bekijken en maatregelen te nemen. Zo krijgt men immers van een bepaalde regio, ook al is die groot, een indicatie over de aanwezigheid van vogelgriep in het afvalwater. De kosten-batenanalyse zal volgens mij redelijk gunstig uitvallen. Dat lees ik toch in de wetenschappelijke literatuur. Het is een systeem dat tegenwoordig vaker wordt ingezet, omdat het nu precies gunstig is wat kosten en baten betreft. Het is ook heel goed dat men kijkt naar andere zaken, zoals drugs en antimicrobiële resistentie. Daar kunnen we nog heel wat informatie over te weten komen. Verder denk ik dat we de vogelgriep niet mogen onderschatten. In de Verenigde Staten is ze al verspreid onder runderen. Er zijn ook al een aantal besmettingen bij mensen. We moeten niet panikeren, maar toch wel de nodige voorzichtigheid aan de dag leggen.

De hoge kosten van het energie-eiland en de brief van Elia aan de eerste minister

Gesteld door

Vooruit Oskar Seuntjens

Gesteld aan

Alexander De Croo (Eerste minister)

op 30 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om het escalerende budget (van 2 naar 7 miljard euro) voor het energie-eiland in de Noordzee, bedoeld om hernieuwbare energie betaalbaar en veilig te maken maar nu een onbetaalbare last dreigt voor gezinnen en bedrijven. Premier De Croo bevestigt dat de regering al in 2023 ingreep na prijsstijgingen, Elia dwong tot een goedkoper alternatief en het huidige ontwerp blokkeerde, maar erkent dat de politieke en maatschappelijke draagvlak ontbreekt bij deze kosten. Seuntjens benadrukt dat dogma’s en prestigeprojecten moeten wijken voor pragmatische, betaalbare oplossingen, en prijst de regeringsmaatregelen (btw-verlaging, energiecheques) die koopkracht beschermden tijdens crises. Kernpunt: het project staat op losse schroeven door onrealistische budgetten en vereist radicale herziening om draagkrachtig te worden.

Oskar Seuntjens:

Beste premier, de energiefactuur betaalbaar houden is nog nooit zo moeilijk geweest. De oorlog in Oekraïne gaat verder en internationale prijzen staan weer onder druk. Beste collega’s, op hetzelfde elan verderdoen is en was duidelijk geen oplossing. Bijna heel Europa komt tot dezelfde conclusie: minder fossiele brandstoffen van Poetin, maar meer duurzame stroom van hier. Vooruit kijkt daar zonder taboes naar, zolang de stroom maar duurzaam, veilig en vooral betaalbaar is. Dat is ook exact wat onze minister in de Vlaamse regering doet. Op federaal niveau doen we hetzelfde. We bouwen windmolens op zee en we bouwen een energie-eiland en dat is allemaal goed. Het prijskaartje daarvan is echter minder goed.

Collega’s, we gingen iets bouwen dat voorheen nog nooit was gedaan en we dachten dat te kunnen doen voor slechts 2 miljard euro. Het was bijna te mooi om waar te zijn en dat is het ook. Intussen zijn de kosten niet verdubbeld of verdrievoudigd, maar opgelopen tot 7 miljard euro. Iedereen hier weet wie dat zal moeten betalen: gewone mensen en onze bedrijven en gezinnen. Mijnheer de premier, dat is onaanvaardbaar. Als we de koopkracht van de mensen willen beschermen, dan mogen we hen niet opzadelen met een duur prestigeproject.

Het kan gebeuren dat zo’n groot project anders verloopt dan verwacht. Ik ben zelf ingenieur en als er een iets is dat ik in die hoedanigheid heb geleerd, dan is het dat men tijdig moet ingrijpen als er iets misloopt. Vandaag gaan alle alarmbellen af. De wereld is en blijft onrustig. De oplossing zal van een volgende regering moeten komen.

Mijnheer de premier, hoe kijkt u naar dit dossier? Wat is uw reactie op de brief van Elia?

Alexander De Croo:

Bedankt voor uw vraag, mijnheer Seuntjens.

We hebben de voorbije jaren bijzonder veel gedaan om de energie betaalbaar te houden en om de bevoorradingszekerheid te kunnen garanderen. Toegang krijgen tot voldoende hernieuwbare energie die we zelf onder controle hebben en die goedkoop is, was daarvan een essentieel onderdeel. De opzet van het energie-eiland was dan ook het aan land brengen van die forse uitbreiding van hernieuwbare energie in de Noordzee.

Eind 2021 keurde de ministerraad dat design, dat door Elia was voorgesteld, goed. Reeds in juli 2023 heeft de ministerraad kennisgenomen van het feit dat een aantal prijzen zouden stijgen door de geopolitieke spanningen. Op dat moment heeft de ministerraad beslist om aan de minister, samen met de CREG, te vragen om meer informatie te krijgen om dat te kunnen opvolgen. Al meer dan een jaar geleden hebben wij gezegd dat daar moest worden ingegrepen.

In het najaar van 2024 kwam het signaal dat de prijzen verder zijn gestegen. Op 22 november heb ik de top van Elia bij mij ontboden en aangegeven dat zoiets niet aanvaardbaar was en dat men moest kijken op welke manier Elia het design kon herbekijken om ervoor te zorgen dat het paste binnen de politieke beslissing die wij hebben genomen. Het is onverantwoord dat een project de prijzen zo kan laten stijgen.

Ik citeer uit de brief die ik op dat moment naar Elia heb gestuurd: "Het project in zijn huidige vorm is te duur en is niet conform de beslissing van de ministerraad van 20 juli 2023. Ik blijf dan ook bij mijn standpunt dat ik u op 22 november 2024 heb meegedeeld dat een project met een dergelijke kostprijs geen doorgang kan vinden. Het is dan ook noodzakelijk dat andere opties worden onderzocht, zodat het project politiek en maatschappelijk kan worden gedragen en de kosten voor bedrijven en gezinnen beperkt blijven."

Elia heeft daarop geantwoord dat men met een alternatief zou komen, om ervoor te zorgen dat het beantwoordt aan wat in de initiële beslissing stond.

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de premier, ik dank u voor uw antwoord. Of het nu gaat om energie-eilanden op zee, kerncentrales of windenergie, als dit dossier ons een iets leert, is het wel dat het niemand vooruithelpt om halsstarrig vast te houden aan dogma's en stokpaardjes. Het zijn altijd de gewone mensen die daarvan de dupe zijn. Deze regering heeft tijdig ingegrepen toen dat nodig was. Ik denk niet dat ik overdrijf wanneer ik zeg dat deze bestuursperiode de zwaarste van mijn generatie is geweest. Het ging van corona over een energiecrisis tot een oorlog in Europa. Er was een overheid nodig die haar verantwoordelijkheid nam en dat heeft ze ook gedaan. Ze heeft dat gedaan door de btw te verlagen naar 6 %, energiecheques uit te schrijven en een sociaal tarief uit te breiden en te versterken. Ik wil u dan ook graag persoonlijk bedanken voor uw aandeel daarin. Uiteindelijk draait politiek immers om compromissen sluiten en boven zichzelf uitstijgen. Ik kan alleen maar hopen dat we zo verder te werk zullen gaan.

De onwil van verzekeraars om droogteschade te vergoeden
De vergoeding van droogteschade door verzekeraars
Weigering verzekeraars om droogteschade te vergoeden

Gesteld aan

Pierre-Yves Dermagne (Minister van Werk en Economie)

op 30 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Samenvatting: De discussie draait om de weigering van verzekeraars om droogteschade aan woningen te vergoeden, ondanks een wet (2021) die dit verplicht. Twee op drie claims worden afgewezen, waardoor gedupeerden naar de rechter moeten – vaak onbetaalbaar. Minister Dermagne bevestigt dat 500 van 1.400 dossiers wel werden uitbetaald, maar parlementsleden (Vooruit, CD&V) eisen strengere controles, sancties en betere informatie over verzekeringsmogelijkheden, omdat premiebetalers nu met lege handen staan. Kernpunt: verzekeraars ontwijken hun plicht, terwijl de overheid te weinig handhaaft.

Jeroen Soete:

Mijnheer de minister, op een natte dag als vandaag verlangen we wellicht allemaal naar een stralende en warme zomer, op wie vreest voor droogteschade aan zijn huis na dan. Dat is niet alleen een vrees, maar het bleek ook de werkelijkheid voor heel wat mensen in het zuiden van mijn provincie, West-Vlaanderen, en in de Vlaamse Ardennen. Zelfs met een verzekering tegen droogteschade liepen de facturen op. De verzekeraars gebruikten immers jarenlang achterpoortjes om niet te moeten tussenkomen. Dat was onaanvaardbaar en daarom werd op initiatief van Melissa Depraetere een nieuwe wet in dit Parlement aangenomen om die achterpoortjes te sluiten. Voor ons, socialisten, is het maar rechtvaardig dat een verzekeraar de schade vergoedt nadat men jarenlang braaf zijn premies heeft betaald.

Collega’s, we hebben effectief stappen vooruit gezet, maar we zijn er helaas nog niet. Vandaag weigeren verzekeraars immers in twee gevallen van droogteschade op drie om tussen te komen. In geval van weigering moet men maar naar de rechter stappen om de naleving van de wet af te dwingen. Als men dat niet kan betalen, kan men naar zijn tussenkomst fluiten. Dat is toch compleet gaga?

Voor Vooruit is het essentieel om mensen te beschermen tegen bedrijven die hun voeten vegen aan onze wetten. Het is tijd voor actie en de Vooruitfractie vraagt een onderzoek naar de afwikkeling van deze droogtedossiers door de verzekeraars. Er is effectief een doorlichting nodig en sancties mogen hierbij geen taboe zijn.

Mijnheer de minister, bent u bereid om de FOD Economie en de FSMA op te dragen een onderzoek op te starten?

Leentje Grillaert:

Mijnheer de vice-eersteminister, er werd al gerefereerd aan het weer, aan droge, warme zomerdagen, waarnaar we nu allemaal verlangen, want het weer van de laatste dagen zegt iets anders. Heel wat gezinnen liggen momenteel wakker van de droogteschade aan hun huizen. De nalatigheid van de verzekeraars is een echte schande. De collega besprak reeds de problemen in West-Vlaanderen, maar ook in mijn provincie, in de Vlaamse Ardennen, waar de ondergrond uit klei bestaat, is langdurige droogte een probleem voor mogelijke schade aan woningen.

De Kamer keurde in 2021 de wet goed die bevestigt dat schade door langdurige droogte onder de dekking van natuurrampen valt. Ook het Grondwettelijk Hof trad ons daarin bij. Wat is er dan nog aan de hand, waarom volgen die verzekeraars de wet niet gewoon? Het is toch echt niet logisch dat de verzekeraars dat niet doen. Uit cijfers die collega Van Bossuyt opgevraagd heeft, kunnen we vaststellen dat bij twee gedupeerden van droogteschade op de drie de verzekeraar nog steeds niet tegemoetkomt. Dat kan niet blijven duren.

Mijnheer de vice-eersteminister, gaat u de verzekeraars op de vingers tikken? Zult u bekijken wat er mogelijk is om ervoor te zorgen dat de wet effectief wordt nageleefd?

In tweede instantie, of misschien zelfs in eerste instantie, zult u ervoor zorgen dat de bevolking zeker weet dat er mogelijkheden bestaan om zich te verzekeren tegen dergelijke schade?

Voorzitter:

Mijnheer de minister, u hebt vier minuten spreektijd om op die vragen te reageren.

Pierre-Yves Dermagne:

Collega's, zoals u weet, is schade door een natuurramp sinds 2005 opgenomen in de brandverzekering.

Begin 2021 werd de vraag gesteld of het inkrimpen van de bodem door droogte kan worden beschouwd als een natuurramp waarvoor de brandverzekering moet tussenkomen. Ik heb daarop een werkgroep opgericht om dit te onderzoeken en eind 2021 werd een interpretatieve wet, op initiatief van mevrouw Depraetere, goedgekeurd en in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Hierin werd bevestigd dat schade door droogte weldegelijk gedekt is door de brandverzekering. Wel is het belangrijk niet te vergeten dat de brandverzekering een schadeverzekering is, waarbij de gewone schade van een verzekerd risico wordt gedekt, maar niet de reparatie of de vervanging van de oorzaak van de schade, noch de verbetering van een bestaande situatie om te voorkomen dat de schade zich herhaalt.

Of de verzekeraar in een concreet geval moet tussenkomen moet uiteraard steeds geval per geval worden onderzocht. Ik heb Assuralia hierover recent nog bevraagd. Sinds december 2021 zijn er ongeveer 1.400 dossiers ingediend voor vergoeding van droogteschade aan woningen. In ongeveer 500 dossiers is de verzekering al tussengekomen en 300 dossiers zijn nog in onderzoek. Ik hoop dat die spoedig kunnen worden afgehandeld.

Jeroen Soete:

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Het zal aan dit Parlement en aan de nieuwe regering zijn om te tonen dat we de noden van de mensen ernstig nemen. De verzekeraars hebben lobbyisten genoeg, maar de verzekeraars van de gewone mensen zitten hier. Dat zijn wij allemaal. Mensen betalen jarenlang netjes hun premies, om op het einde van de rit met lege handen komen te staan. Dat vinden wij onaanvaardbaar.

Er is 30 miljard euro omzet in de verzekeringssector en 3,7 miljoen euro uitkering voor schadegevallen door droogte aan huizen. Dat zegt genoeg. Voor ons moet het gedaan zijn. De warme maanden komen er weer aan. Laat ons allen samen, ook met mevrouw Van Bossuyt, werken aan een zorgeloze zomer.

Leentje Grillaert:

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Met cd&v blijven we erop hameren dat de verzekeraars hun wettelijke verplichtingen moeten nakomen. Dat is toch het minste wat we kunnen vragen. Als mensen jarenlang premies betalen, hebben ze recht op een schadevergoeding. Het is echt niet logisch dat mensen daarvoor moeten strijden en jarenlange juridische procedures moeten ondergaan. Dat is een lijdensweg die we mensen moeten besparen. Ik denk dat we de hand aan de ploeg moeten slaan en dat we moeten bekijken hoe we met wetgevend werk nog bijkomende verzekeringen kunnen inschrijven voor de mensen die schade hebben geleden. We mogen deze mensen niet in de steek laten. Dat is de belangrijkste boodschap die ik vandaag wilde geven.

De besprekingen tijdens de bijeenkomst van de Raad van ministers van Energie van 16 december 2024
De Europese Energieraad van 16 december 2024
Europese Energieraadsbijeenkomst 16 december 2024

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 29 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België steunt de Europese Energie-unie als sleutel tot prijsconvergentie en een gelijk speelveld, maar benadrukt dat interconnectie en uniforme energieprijzen cruciaal zijn om concurrentievervalsing (bv. door nationale prijsregulering in Frankrijk/Duitsland) te voorkomen. Geothermie heeft beperkt potentieel in België (regionale bevoegdheid), maar wordt elders in de EU wel gestimuleerd; Fit for 55 blijft prioriteit, met aandacht voor wind op zee en energie-efficiëntie, terwijl stijgende kosten offshore-wind (via brief aan EU) verder worden onderzocht. Prijsverschillen tussen EU-landen (met name Zuidoost-Europa) blijven een splijtzwie, waar België pleit voor een geïntegreerde markt en streng staatssteunkader. Kritische geluiden (bv. van Polen over ETS2) tonen groeiende EU-breed debat over de haalbaarheid van klimaatdoelen.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, je reviens sur le Conseil européen des ministres de l'Énergie du 16 décembre 2024 lors duquel la politique énergétique a été abordée dans le cadre du concept de l'union de l'énergie. Et reconnaissons que, face aux défis mondiaux auxquels nous devons faire face, ce concept est plutôt heureux, quoique j'en serai totalement satisfait après avoir eu connaissance de votre vue sur le sujet et de ce qu'on y englobe. On peut effectivement se dire qu'il y a là de l'ambition mais parfois aussi de l'ambiguïté.

Madame la ministre, comment définissez-vous le concept de l'union de l'énergie? Comment la Belgique se positionne-t-elle à l'égard de celui-ci?

Par ailleurs, on ne peut pas parler du futur en termes d'union de l'énergie sans faire un bref bilan du cadre "Fit for 55". De quelle manière liez-vous les deux et quel est le bilan belge de ce programme?

La géothermie a également été évoquée dans le cadre du Conseil. On sait que, chez nous, la géothermie a toujours fait débat entre les Régions et le fédéral. Il me semble qu'aujourd'hui, un arrêt fait la clarté en la matière. À la suite de ce Conseil, comment considérez-vous qu'on peut promouvoir la géothermie en Belgique?

Enfin, pouvez-vous faire le point sur l'envolée des coûts de l'éolien offshore? Ce sujet a-t-il été abordé à la suite du courrier que vous avez adressé à l'Europe avec le premier ministre?

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, misschien is dit ook mijn laatste vraag aan u over een Europese Energieraad. Ik heb u de voorbije jaren heel wat vragen gesteld.

Op de agenda van de Energieraad van 16 december stonden de vaststelling van de raadsconclusies over geothermie, een beleidsdebat over de prioriteiten in het werkprogramma van de nieuwe eurocommissaris, zoals de heer Crucke heeft aangehaald, een gedachtewisseling over de kostprijs van het energiebeleid met het oog op een echte energie-unie en de prioriteiten voor de volgende legislatieve cyclus.

In bepaalde verslagen over die Europese Raad heb ik gelezen dat de EU-ministers voor Energie niet op één lijn zouden zitten met betrekking tot de manier om betaalbare energieprijzen te garanderen. Sommigen pleiten voor een rechtvaardige en inclusieve energietransitie, anderen onderstrepen het belang van een geïnterconnecteerde elektriciteitsmarkt.

Kunt u verslag uitbrengen over die Energieraad en over de Belgische positiebepalingen?

Klopt de berichtgeving over de verdeeldheid met betrekking tot de manier waarop het garanderen van betaalbare energieprijzen dient te worden bewerkstelligd?

Tinne Van der Straeten:

Dank u voor uw vragen, heren. Mijn antwoord behelst verschillende elementen.

Allereerst wil ik ingaan op de Energieraad en zijn agenda. Het eerste punt op de agenda betrof de raadsconclusies van het Hongaarse voorzitterschap met betrekking tot geothermische energie.

Pour répondre aux questions de MM. Ravyts et Crucke, la géothermie est une source d’énergie locale qui dépend fortement du potentiel technique déterminé géologiquement dans le sous-sol, mais aussi de la faisabilité économique de tels projets. En Belgique, ce potentiel géologique est limité alors qu’en Hongrie – qui assurait à l’époque la présidence de l’Union européenne –, le potentiel géologique est nettement plus élevé et se traduit par des business cases concrets.

Au niveau de l’Union européenne, il est dès lors primordial que la Belgique soutienne ces É tats membres qui disposent d’un tel potentiel géothermique dans le cadre de l’objectif de neutralité climatique d’ici à 2050. Dans notre pays, il s’agit principalement d’une compétence régionale, ce qui explique pourquoi j’ai cité plusieurs projets régionaux en cours de déploiement. J’ai également souligné l’importance des pompes à chaleur géothermiques. Ces conclusions ont été soutenues par la Belgique.

Het tweede punt betrof de volgende beleidscyclus en het bereiken van een echte energie-unie. België benadrukte dat het Fit for 55-pakket moet worden geïmplementeerd en heeft technische bijstand van de Europese Commissie gevraagd. Het belang van energie-efficiënte werd onderstreept. Ook de versnelde uitrol van energieopslag en flexibiliteit, hernieuwbare energie en in het bijzonder wind op zee werden voorgesteld.

Wij hebben daar ook de Benelux-aanbeveling van 10 december 2024 voorgesteld voor de export van vervuilende en kankerverwekkende brandstoffen van de EU naar derde landen, in het bijzonder naar West-Afrika. Die werd door heel wat lidstaten gesteund. Er zou dus een overkoepelend Europees initiatief komen. De nieuwe Poolse voorzitter heeft dan ook haar programma toegelicht.

Mijnheer Ravyts, inzake de discussie over de energieprijzen klopt het wat u beschrijft. Er worden inderdaad verschillende invalshoeken in het debat naar voren gebracht. Dat debat is scherper gevoerd dan anders, omdat bepaalde landen in Europa met grote prijsverschillen worden geconfronteerd, met name in het zuidoosten van Europa, namelijk Griekenland, Roemenië en Bulgarije, waar de prijsstijgingen van een totaal andere orde zijn dan aan de andere kant van Europa. Zij roepen de Europese Commissie herhaaldelijk op om daarnaar te kijken en ter zake een initiatief te nemen. Deels is dat te verklaren door een gebrek aan interconnectie van die landen. Niet overzee, maar tussen de landen is er een tekort aan interconnectie, waardoor zij enigszins afgesneden zijn van de uitwisseling van elektriciteit.

In die debatten brengen wij als België systematisch naar voren dat een echte energie-unie van cruciaal belang is om tot convergerende elektriciteitsprijzen tussen de EU-lidstaten te kunnen komen, waarmee ik ook op een vraag van de heer Crucke antwoord. Voor België is de notie van een gelijk speelveld daarin heel belangrijk. Als klein land zijn wij zeer goed geïnterconnecteerd, wat we uiteraard nodig hebben voor onze bevoorradingszekerheid, maar soms hebben we niet dezelfde middelen om op bepaalde zaken te kunnen ageren. Frankrijk heeft voor een stuk nog altijd gereguleerde prijzen, Duitsland heeft bepaalde maatregelen genomen om de prijzen te drukken. Zulke zaken riskeren dat industriële activiteit bij ons weggaat naar die landen. Daarom hameren wij vanuit België steevast op het punt van een gelijk speelveld, met tegelijkertijd een strikte toepassing van het bestaande staatssteunraamwerk.

In die zin hebben wij ook al een aantal keren het idee naar voren gebracht, met de vraag of het wenselijk is, eventueel te bestuderen door de commissiediensten, van de totstandkoming van bijvoorbeeld een Europese elektriciteitsprijs. De dispatching kan daarbij intact gelaten worden, maar voor de elektriciteitsprijs kan misschien wel gekeken worden naar meer eenvormigheid.

Pour les autres questions de M. Crucke, en tout cas, je représente tous les gouvernements belges – le fédéral et les fédérés – au Conseil, et tous prennent des mesures pour atteindre le paquet Fit for 55. Les positions belges ont été convenues au préalable entre ces gouvernements. En ce qui concerne l’union de l’énergie, c’est un concept qui est fort partagé par les entités fédérées car il est vraiment considéré comme un outil très important pour arriver à des prix qui convergent mieux.

Pour clôturer, j’ai en effet profité de la présence du nouveau commissaire J ø rgensen – c'était son premier Conseil – pour attirer à deux reprises son attention sur la hausse des prix des composants offshore de l’éolien en mer. J’ai fait référence à notre lettre commune, avec le premier ministre, à la Commission européenne, une fois au cours de la session plénière et une fois de manière bilatérale, dans le cadre du transfert de la présidence du NSEC du Danemark à la Belgique. J’ai attiré son attention sur ce problème, qui sera traité entre ses services et les miens.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, je vous remercie pour votre réponse. Je prends acte, par rapport à la géothermie, que les conclusions ont été soutenues.

En ce qui concerne le concept d’union de l’énergie, je partage votre point de vue. Je crois effectivement que ce n’est pas seulement crucial en termes d’interconnexion, même si nous pouvons effectivement valoriser notre expérience, ce l’est également en termes d'uniformisation du prix.

Nous ne pouvons pas avoir une Europe sans Europe de l’énergie. Il n’y a pas d’Europe de l’énergie sans qu’on ait, à un moment donné, un level playing field.

Quant au courrier que vous avez adressé, avec le premier ministre, à la Commission européenne, j'entends qu'il fera l'objet d'une étude suivie d'instructions. J'espère que les conclusions seront les plus favorables possible.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, dank u voor uw toelichting over de Energieraad. U zegt dat de Belgische regering voor de volgende cyclus een onverminderde uitrol van het Fit for 55-pakket ondersteunt. Ik denk wel dat er op Europees niveau wat beweging is. Ik zie dat Donald Tusk, dat was geen EU-vijandige politicus, twijfels heeft en kritische kanttekeningen bij ETS2 plaatst. Ik denk dat het heel interessant wordt. Ik kijk met grote belangstelling uit naar de positionering van de minister in de mogelijke arizonacoalitie op de Europese energieraden.

Het tekort aan koolstofvrije energie tegen competitieve kosten

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 29 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De CEO van Carmeuse benadrukt dat décarbonatietechnologie beschikbaar is, maar dat hoge kosten, schaarse groene stroom in Europa en het grenstaksysteem (CBAM) de concurrentiepositie ondermijnen, met risico op de-industrialisatie. Minister Van der Straeten erkent de uitdagingen—met name energieprijsafhankelijkheid van fossiel (4x duurder dan in de VS)—en wijst op versnelde hernieuwbare energie (wind, zonne) en CO₂-trajecten, maar bevestigt dat regionale bevoegdheden (bv. project Columbus, CCS) en EU-steun cruciaal zijn; het gebrek aan federale hefbomen en de afhaking van ENGIE (te innovatief/risicovol) frustreert concrete oplossingen. Crucke onderstreept het spanningsveld: bedrijven willen klimaatpioniers zijn, maar verliezen markten door hoge kosten, terwijl federale betrokkenheid—zelfs bij regionale dossiers—vertrouwen en kracht aan projecten geeft. Conclusie: technologie is geen belemmering, wel de economische haalbaarheid en politieke coördinatie.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, vous avez certainement pris connaissance de l'interview de M. Sébastien Dossogne, CEO de Carmeuse, que vous connaissez sûrement. Elle est assez intéressante car il y fait le lien entre une réalité qu'il vit dans son entreprise, à savoir la réindustrialisation et la concurrence vis-à-vis de l'extérieur, et les convictions – qui sont les siennes et qu'il ne conteste d'ailleurs pas – en termes de décarbonation. J'ai d'ailleurs eu l'occasion d'en conférer avec lui après la parution de l'article.

Mes questions sont dès lors issues à la fois de l'article et des contacts. En bref, il dit qu'en termes de décarbonation, la technologie ne sera plus un frein. La technologie existe. Par contre, le prix, la viabilité économique, reste une véritable difficulté sur un plan géostratégique. Il indique aussi que le problème de l'électricité verte, c'est qu'elle reste peu abondante et qu'elle n'est pas bon marché en Europe par rapport aux autres joueurs présents sur le marché.

En outre, selon lui, le système d'ajustement des prix aux frontières est en soi intéressant mais il est en train de devenir un suicide institutionnel car il finira par favoriser aussi ceux qui, aujourd'hui, ont intégré l'évolution technologique mais à des prix inférieurs. Dès lors, sans une dose de protection en la matière, on se tirera peut-être une balle dans le pied.

Madame la ministre, mes questions sont simples, davantage que les réponses, j'en suis persuadé. Quelle est votre analyse par rapport à cela? Qu'en est-il par rapport aux objectifs pour 2030? Pour ce qui concerne l'enfouissement du CO 2 , j'entends les entreprises se demander quand il y aura un cadre stable.

Enfin, sur le dossier Columbus, plus proche des entreprises, un investissement de 300 millions était prévu par Carmeuse et ENGIE, qui y renoncent finalement. Y a-t-il eu des négociations avec vous? Quel a été le suivi? Est-il illusoire de penser qu'une solution privé-public puisse encore intervenir?

Tinne Van der Straeten:

Monsieur Crucke, il est indéniable que les défis auxquels la Belgique est confrontée sont importants. Nous sommes un pays qui concentre sur une superficie relativement réduite une industrie à forte intensité énergétique et une densité de population élevée. Ceci dit, de telles contraintes et limites nous obligent à nous montrer innovants, ce que nos industries ont d'ailleurs toujours prouvé. En dépit de tous ces défis, Arcelor Mittal produit un acier d'une qualité parmi les meilleures en Europe et son site est très efficace. Je suis donc intimement convaincue que nous sommes encore loin d'avoir exploité pleinement notre potentiel pour atteindre les objectifs fixés.

Certes, il y a beaucoup de compétences régionales. L'installation de capacités supplémentaires d'énergies renouvelables onshore telles que l'éolien et le solaire peut encore être fortement accélérée.

Au niveau fédéral, nous avons réalisé un progrès important avec le triplement des capacités éoliennes offshore, même si des défis demeurent, tels que l'augmentation des coûts liés aux technologies de réseau (offshore et onshore). Il y a aussi le mécanisme de rémunération des capacités, avec un fort soutien à tout ce qui concerne les batteries et le demand-side management , ainsi que les trajectoires CO 2 , pour avoir moins de gaz à effet de serre et faire en sorte que l'énergie non carbonée ait le vent en poupe.

Je vois d'où viennent ces propos. Nous en prenons acte mais il y a une obligation de continuer à travailler pour trouver des solutions. En même temps, la planète brûle. Voyez ce qui se passe aujourd'hui aux États-Unis, et qui s'est aussi passé chez nous en Wallonie. Il faut donc traiter le problème le plus actuel, à savoir que la compétitivité énergétique n'est pas liée à la transition énergétique mais à la dépendance aux combustibles fossiles. Aujourd'hui, le gaz naturel est près de quatre fois plus cher en Europe qu'aux États-Unis par exemple. C'est un chantier très important auquel il faut travailler.

Concernant le projet Columbus, il s'agit tout d'abord d'une compétence qui est régionale. La première partie de ma réponse consiste surtout à voir avec la Région wallonne comment procéder. Deuxièmement, le projet nous est connu. Il faisait aussi partie du projet RRF.

Cette annonce a été diffusée en deux étapes. J'ai ainsi été avertie par ENGIE qu'elle envisageait de renoncer au projet. Je ne me souviens pas exactement du moment, mais c'était bien avant les élections. Ce message avait été relayé auprès de Thomas Dermine, compétent pour les questions de relance économique (Green Deal et covid), et de moi-même. Selon ENGIE, qui jouait un rôle d'intégrateur, le projet était trop innovant, si bien qu'il ne lui convenait pas. Thomas Dermine et moi-même avons fait part de notre déception, puisque le captage de CO 2 pour une entreprise telle que Carmeuse est essentiel. Du reste, c'est un projet dont on parle beaucoup et qui représente, bien entendu, un réel défi. Si de tels projets peuvent être développés, c'est au sein d'entreprises comme Carmeuse. C'est donc avec beaucoup de déception que j'ai appris qu'ENGIE, en une annonce quasi définitive, renonçait à ce projet.

Il importe à présent d'examiner cette question tous ensemble, mais ce sont les Régions qui sont à la manœuvre. Il faut aussi voir avec la Commission européenne, qui suit également un trajet CO 2 , CCS (captage et stockage du CO 2 ), etc., pour identifier les véritables obstacles afin de les surmonter. Dans une économie circulaire, qui permet de réutiliser le CO 2 capté, de tels projets doivent trouver un moyen de survivre. Cela dit, il s'agit aussi de mon opinion personnelle, car il n'existe pas vraiment de levier fédéral pour ce projet.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses, qui ne sont certes pas des réponses qui requièrent des modifications de la législation mais qui, en matière de potentiel énergétique, posent question. Je vous rejoins dans l'idée que nous devons jouer un rôle de pionniers en innovation, que nous sommes franchement bien placés, mais qu'il est possible de faire encore davantage. Je dois aussi entendre le point de vue des entreprises en matière de compétitivité économique. C'est comme si on disait qu’on a les meilleures routes et que l'intelligence artificielle a permis de tout sécuriser. Or, si vous traversez la rue en fermant les yeux, vous prenez quand même le risque d'avoir un accident. Voilà la situation dans laquelle se trouvent certaines entreprises. Certes, elles ont un potentiel mais, aujourd'hui, elles doivent faire attention parce que sinon, elles risquent de perdre des marchés, ce qui aura un effet contraire sur l'économie ainsi que sur l'innovation et la technologie. Ensuite, en ce qui concerne le dossier Columbus, vous avez tout à fait raison. Il s’agit avant tout d’une matière régionale, et je ne vous fais d'ailleurs aucun reproche à ce sujet. Néanmoins, je suis toujours étonné de constater que les entreprises ont besoin d'un relais fédéral, même quand la matière est régionale; le fait de bénéficier d’un soutien fédéral confère une force au dossier et donne confiance.

De tegenstellingen in de toolbox van Elia

Gesteld door

N-VA Bert Wollants

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 29 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Van der Straeten bevestigt dat de spanning tussen flexibiliteitsmechanismen (zoals aFFR/mFFR) en piektarieven in de transmissienettarieven een belemmering vormt voor marktdeelnemers, maar stelt dat de CREG expliciete flexibiliteitsmarkten verkiest boven *time-of-use*-tarieven, omwille van efficiëntie en Europese kaders. Zij pleit voor een herziening van verouderde beleidsrichtsnoeren (2012) en een breder debat over maatschappelijke doelstellingen versus technische optimalisatie, met flexibiliteit als sleutelthema, waarbij Elia tegen 2028 een aangepast tariefvoorstel moet uitwerken. Wollants benadrukt dat *time-of-use* voor bedrijven praktischer kan zijn dan complexe flexmarkten en dat onduidelijkheid over piekberekeningen (bv. bij 1 TWh-klanten) dringend moet worden weggewerkt, met een minder hypertechnische aanpak en betere afstemming tussen beleid, CREG en Elia. Beide partijen willen concrete stappen zetten, maar behoudendheid bij de regulator en toegankelijkheid voor bedrijven blijven knelpunten.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, onlangs vernam ik dat de verschillende instrumenten die Elia heeft voor netevenwicht niet altijd goed op elkaar zijn afgestemd. Ik geef een voorbeeld. Het deelnemen aan het automatische frequentieherstelproces, het vroegere R2, soms wordt beperkt omdat bedrijven de vrees hebben dat ze in het kader van de transmissienettarieven hun jaarpiek op sommige momenten zouden opdrijven.

In dat kader is de vraag of bepaalde acties op de energiemarkt, zoals het verhogen van het verbruik in het belang van de markt via de verschillende mechanismen, onder andere ook de R3, wel zouden moeten meetellen om een dergelijke maandpiek of jaarpiek te berekenen. Tegelijk is er ook de vraag of die time of use niet meer in de transmissienettarieven moet worden ingebracht. Deels gebeurt dit wel, maar het aanvoelen is dat er nog veel meer mogelijk moet zijn als we ook de flexibiliteit maximaal willen aanboren.

Uiteraard weten we dat de tariefmethodologie een bevoegdheid van de regulator is, maar dat neemt niet weg dat ook het beleid richting kan geven via instrumenten die daarvoor bestaan. Mevrouw de minister, bent u op de hoogte van de mogelijke tegenstellingen op dit vlak? Welke initiatieven zijn nodig om hieraan te verhelpen?

Op welke manier denkt u dat het inbrengen van time of use meer kan worden geïntegreerd in de tariefmethodologie? Wat wilt u op dat vlak meegeven aan de bevoegde regulator en de wetgevende macht?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer Wollants, zoals u zelf al zegt, is dit een bevoegdheid van de regulator. Mijn time of use bij het voorbereiden van dit antwoord bestond erin om aan de CREG en Elia te vragen om hun input te geven. U kunt zich voorstellen dat dit altijd zeer interessant is en dat die input niet altijd overeenkomt. Men kan zich de vraag naar de waarde van die time of use stellen.

U maakt zich zorgen over de impact van de aFFR en de mFFR op de piektarieven, die in de huidige tariefmethodologie zijn opgenomen.

Er worden correcties doorgevoerd, zodat de activaties van die flexibiliteitsdiensten geen nadelige effecten hebben op jaar- of maandpieken.

Over time of use -tarieven vindt de CREG dat ze vaak niet het gewenste effect hebben en dat expliciete flexibiliteitsmarkten, waarop gebruikers actief hun flexibiliteit kunnen aanbieden, efficiënter en goedkoper zijn. Dat sluit ook beter aan bij het Europese regelgevende kader. Elia, dat verantwoordelijk is voor de uitvoering, plant om tijdens die tariefperiode extra gegevens te verzamelen en met de sector te overleggen. Dat moet leiden tot een beter afgestemd voorstel voor de volgende tariefperiode vanaf 2028.

U hebt misschien geanticipeerd op mijn antwoord. Gezien de input is uw vraag zeker pertinent. Wat geven wij mee aan de regulator? De tariefbevoegdheid is immers een kernbevoegdheid van de regulator, maar de beleidsrichtsnoeren worden door het beleid bepaald. Ik ben ervan overtuigd dat we die beleidsrichtsnoeren eens tegen het licht moeten houden. Ze zijn in de wet ingeschreven naar aanleiding van de omzetting van het derde energiepakket. Dat dateert dus van 2012. Er zit 13 jaar tussen 2012 en 2025. In die periode zijn heel belangrijke initiatieven genomen en zijn geopolitieke en andere omstandigheden gewijzigd. Misschien moeten we de uitdagingen nog eens helder aanduiden. Zo is er de flexibiliteit. Uw vorige vraag ging daar ook over. Ik heb daar en passant gezegd dat de CREG daar niet echt warm voor loopt.

Ik denk aan een uitgezoomd debat waarbij wij als politieke overheid, wetgevende macht en uitvoerende macht, proberen klaarheid te scheppen over waar we naartoe willen, maar vooral over wat onze finaliteit is en wat we verwachten dat een regulator en een netbeheerder voorleggen met een bepaalde doelstelling voor ogen. Enige scherpstelling zou nuttig zijn.

Technische keuzes zijn nooit waardevrij. Een element in een model kan technisch optimaal zijn, maar daarom niet noodzakelijk maatschappelijk of politiek optimaal. We hebben suboptimaal of absoluut optimaal. De wisselwerking tussen een uitgezette lijn en de technische vertaling ervan is cruciaal. De discussie die we voeren over het energie-eiland, over de opgeleverde rapporten gaat over datzelfde aspect. Welke lijn wordt uitgezet, hoe verloopt de technische uitwerking ervan en wat zijn daarvan de gevolgen? Ligt dat alles nog in lijn met de doelstelling die we hebben vastgelegd?

Flexibiliteit is daarin volgens mij een cruciaal topic. Misschien zijn wij daarin in België al wat verder gevorderd dan andere lidstaten, omdat wij Nyrstar en nog enkele andere zaken hebben en omdat onze netbeheerder innovatief is. Het debat moet echter zeker meer uitgespit worden. Dergelijke discussies, zoals over de toolbox, kunnen daarin volledig geparkeerd worden, maar dat mag voor de regulator of de netbeheerder geen vrijgeleide zijn om enkele zaken in het ijle te bespreken.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik ben het met u eens dat we daarin vanuit het beleid een stap moeten zetten en moeten bekijken op welke manier wij de zaak willen organiseren. We moeten ons wel enigszins wapenen tegen een te hypertechnische discussie, waardoor mogelijk maar weinig vooruitgang te boeken valt. Voor een aantal bedrijven is de ratio van de flexibiliteitsmarkten soms net te ver van hun bed om mee aan de slag te gaan, terwijl een time of use misschien veel helderder is om in te passen in een bedrijfsvoering. In de dagelijkse markt, als wij kijken hoe elektriciteit wordt verbruikt en hoe de prijzen doorheen de dag evolueren, valt volgens mij wel wat te vinden om ervoor te zorgen dat wij die net iets toegankelijker maken. Die discussie wil ik zeker met veel plezier met vertegenwoordigers van Elia en de CREG aangaan om te bespreken waar we kunnen landen. Misschien is dat een van de projecten om in de komende tijd aan te pakken, om te zien hoe we daarmee in de toekomst omgaan. We moeten daarmee dus aan de slag. Ik moet namelijk vaststellen dat bepaalde mechanismen met betrekking tot de maandpiek en jaarpiek vertaald zijn in de tariefmethodologie en dergelijke. Als echter bedrijven die worden gerekend tot het korte selecte lijstje van 1 terawattuurklanten en als vaste activiteit het opvolgen van hun verbruik hebben, daarvan niet op de hoogte zijn, dan loopt er ergens iets mis. Daaraan moeten we aandacht geven.

Het register voor hernieuwbare energie in transport

Gesteld door

N-VA Bert Wollants

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 29 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het register voor hernieuwbare energie in transport functioneert na een jaar naar behoren: oliemaatschappijen registreerden zich volledig, gasleveranciers volgden na verduidelijking, en 39 exploitanten van laadinfrastructuur (waarvan 33 uitsluitend CPO’s) maken actief gebruik, met groeiend aandeel (8%) elektrische energie-eenheden. Grondige bijsturing is niet nodig, maar RED III-omzetting (o.a. waterstof in raffinage) en gebruiksgemak vragen aandacht, met voorbereidend werk voor de opvolger. Potentieel voor extra CPO’s en verdienmodellen (bijv. laadpalen) blijft onduidelijk en vereist verdere opvolging, met nadruk op consumentenvoordeel (prijstransparantie, zoals bij fossiele brandstoffen).

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, het register voor hernieuwbare energie in transport bestaat ondertussen ruim een jaar. Dat maakt dat een eerste evaluatie mogelijk zou moeten zijn.

De tool moest het voor oliemaatschappijen en leveranciers van gasvormige brandstoffen mogelijk maken om door te geven hoeveel hernieuwbare energie zij 'tot verbruik uitslaan', zoals dat archaïsch heet. Het systeem moest het ook mogelijk maken dat exploitanten van infrastructuur voor het overbrengen van elektrische stroom voor weg- en spoorverkeer hun energie-eenheden zouden kunnen registeren.

Dat leidt tot een aantal vragen.

Ten eerste, wat zijn de eerste vaststellingen met het register? Werd de oproep om te registeren voldoende opgevolgd door de gebruikers van de vroegere werkwijze?

Ten tweede, in welke mate werd het platform ook gebruikt door exploitanten van laadpalen en dergelijke?

Ten derde, welke conclusies kunnen worden getrokken na een jaar gebruik van het mechanisme? Is er nood aan bijsturing of bijkomende sensibilisering? In welke zin is een dergelijke bijsturing aan de orde?

Tinne Van der Straeten:

Het register voor hernieuwbare energie bestaat ondertussen inderdaad een jaar. We kunnen dus effectief een aantal voorlopige conclusies trekken. Voor definitieve conclusies moeten we nog even wachten, omdat de oliemaatschappijen en de leveranciers van gasvormige brandstoffen nog tot eind april 2025 hebben om voldoende energie-eenheden in te leveren, teneinde aan hun verplichtingen te voldoen. Wij kunnen dus eind april 2025 tot meer definitieve conclusies komen.

De eerste vaststellingen vandaag zijn positief. Alle gebruikers van de vroegere werkwijze, met name de oliemaatschappijen, hebben zich geregistreerd. Bij de gebruikers die voor de publicatie van de wet van 31 juli 2023 geen verplichtingen hadden, zijnde de leveranciers van gasvormige brandstoffen, liep dat moeilijker. Het was immers niet altijd duidelijk welk bedrijf effectief het bedrijf was dat gasvormige brandstof tot verbruik uitsloeg. Echter, een constructieve en intense dialoog tussen mijn administratie en de sector heeft gemaakt dat daarover meer duidelijkheid is gebracht. Iedereen heeft daardoor ook de kans gekregen de nodige rapporteringen te doen.

Momenteel zijn er 55 actieve gebruikers van het register in het systeem. Daarvan zijn er 39 exploitant van infrastructuur voor het overbrengen van elektrische stroom voor weg- en spoorverkeer, waarvan 33 exclusief als CPO optreden, dus zonder verplichtingen als oliemaatschappij of leverancier van gasvormige brandstof. Na het derde kwartaal behoorde 8 % van alle energie-eenheden tot categorie F, zijnde elektriciteit. Dat wil zeggen dat het platform zo een extra verdienmodel oplevert voor exploitanten van infrastructuur voor het overbrengen van elektrische stroom voor weg- en spoorverkeer – dat zijn veel woorden om te zeggen dat het gaat over laadpalen. Wij zien elk kwartaal een toename van het aantal gebruikers. Dat is positief, want daarvoor was het ook bedoeld.

Dit betekent dus dat de voornaamste doelen van het register bereikt zijn. Het betreft dan het creëren van een duurzame omgeving voor het opvolgen van de doelen voor hernieuwbare energie in de transportsector, die toekomstige veranderingen op het vlak van targets en sectoruitbreidingen aankan. Ook werd de mogelijkheid gecreëerd om hernieuwbare elektrische stroom die aan de transportsector geleverd werd, mee in rekening te brengen.

Een grondige bijsturing lijkt dus niet aan de orde, maar dat wil niet zeggen dat er geen continue verbetering nodig is betreffende verduidelijkingen en verbeteringen van het gebruiksgemak. Er is echter ook de RED III. Die zal moeten worden omgezet en dit zal wel grondige aanpassingen met zich meebrengen, omdat er natuurlijk ook nieuwe concepten zullen worden geïntroduceerd. Met name kan er hier gekeken worden naar het inzetten van de refinery route , dus het gebruik van waterstof in onze raffinage.

De afgelopen maanden heb ik mijn administratie de opdracht gegeven om die omzetting voor te bereiden. Ik weet immers uit ervaring dat het echt niet leuk is als men als nieuwe minister geen informatie krijgt. Daarom heb ik er bij mijn administratie op aangedrongen verder te werken aan die voorbereiding, ook al komt het mij niet toe om nog initiatieven te nemen, want dat is nieuw beleid. Op die manier moet de volgende minister voor die omzetting niet van een wit blad vertrekken. Mijn administratie heeft dus een voorbereiding gemaakt, waarop de volgende minister zich kan baseren. Dat dossier zal in de overdrachtsdocumenten aan de nieuwe regering zitten.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, ik dank u voor het antwoord.

Er is al een en ander duidelijk geworden over de manier waarop dit vandaag door de sector wordt gebruikt. Wat minder duidelijk is, is of we een grote stap voorwaarts kunnen zetten door extra CPO's in dat systeem op te nemen. Het is niet duidelijk hoe groot het potentieel is om nog verdere stappen te kunnen zetten; dat is misschien een vraag voor een volgende minister.

Ik denk dat we dit goed moeten blijven opvolgen, zodat we die doelstelling kunnen behalen en zien hoe dat verdienmodel evolueert voor die specifieke sector. Er zijn immers heel wat uitdagingen, ook met betrekking tot de prijzen die vandaag aan de verschillende laadpalen worden betaald. Een extra verdienmodel is een bijkomende factor die niet noodzakelijk zomaar moet leiden tot extra inkomsten zonder dat er voor de gebruikers een voordeel is. Dat zullen we verder moeten bekijken.

Tinne Van der Straeten:

Ik wil dat volmondig ondersteunen. Als de definitieve evaluatie er komt, kan dit punt expliciet worden opgenomen. Ik zal aan mijn administratie vragen om dat ook al voor te bereiden. Als wij zoiets installeren, moet de eindgebruiker daarvan kunnen profiteren. Voor het tanken van fossiele brandstoffen is er een programma-akkoord met maximumprijzen, transparantieverplichtingen enzovoort. Voor laadpalen geldt dat niet. Wij hebben inderdaad een incentive ingevoerd. In de evaluatie kan worden bekeken of dit ook aan de eindconsument ten goede komt.

De nieuwe offshore windparken in België en de ongerustheid van het BOP
De Prinses Elisabethzone en de offshore windparken
Offshore windenergie en ecologische zorgen in de Belgische Noordzee

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 29 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Van der Straeten verdedigt het veiligingsmechanisme in de lopende veiling voor de Prinses Elisabethzone (offshore windenergie), met ingebouwde flexibiliteit bij vertragingen (bv. Ventilus/Boucle du Hainaut) en inflatie, maar weigert details over biedprijzen te geven om marktverstoring te voorkomen. Wollants waarschuwt voor hogere kosten door risicopremies (bv. dure HVDC-verbinding, netkosten) die de belastingbetaler of verbruiker draagt, en pleit voor evaluatie na deze veiling om toekomstige tenders te optimaliseren. Beide benadrukken het cruciale belang van concurrentie en tijdige netaansluiting, maar onzekerheden (vergunningen, PPA’s) blijven bestendig. Kernpunt: de transitie dreigt duurder of vertraagd door structurele risico’s, ondanks federale veiligheidsnetten.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, dat u in 2019 een van de grootste verdedigers was van de uitbreiding van offshore energie, daar twijfelt niemand aan. Dat uw partij de grootste verdediger is van de sluiting van het grootste deel van de kerncentrales, daarvan zijn we ook zeker. De geplande vervanging door offshore energie lijkt echter minder evident.

U hebt vijf jaar lang vooral ingezet op de ontwikkeling van de Prinses Elisabethzone. Intussen loopt de veiling van de eerste zone, maar er zijn nog structurele risico’s. Wat gebeurt er als Ventilus niet op tijd klaar is? In de veilingvoorwaarden zou een harde datum opgenomen zijn waarop het park operationeel moet zijn, zelfs als Ventilus en Boucle du Hainaut nog niet gereed zijn. We weten dat die projecten grotendeels onder gewestelijke bevoegdheden vallen, maar u hebt er federaal wel een harde voorwaarde van gemaakt dat ze worden opgenomen.

Verder vrezen de kandidaat-investeerders in de nieuwe offshore energie dat Elia de stijging van de netkosten, niet het minst door een dure HVDC-verbinding, wordt doorgerekend aan de offshore windparken in plaats van vooral aan de afnemers. Die beide risico’s worden vertaald in kosten en risicopremies die de biedprijs verhogen, waardoor het project voor de belastingbetaler minstens duurder wordt of waardoor de veiling mislukt omdat de door u ingestelde maximumprijs overschreden wordt. Als de offshore energie van de Prinses Elisabethzone er pas later komt, produceert de federale overheid minder hernieuwbare energie dan in de intra-Belgische lastenverdeling beloofd was.

Daarom heb ik een aantal vragen.

Wat zijn de gevolgen voor de investeerder als de veiling lukt, maar als daarna blijkt dat Ventilus en Boucle du Hainaut ernstige vertraging oplopen?

Wat zijn de gevolgen als de biedprijs bij voorbeeld 5 euro per megawattuur hoger is dan in de studies van de Algemene Directie Energie? Hoeveel bedragen dan de mogelijke meerkosten? En aan wie worden die meerkosten dan aangerekend?

Overweegt u de maximale biedprijs te verhogen of is het uw aanvoelen dat dit vandaag niet aan de orde is?

Zult u de CREG vragen naast het precedent van batterijen een specifiek laag tarief voor offshore te overwegen?

Tot slot, hoeveel kan het de federale overheid per jaar kosten als de Prinses Elisabethzone later dan voorzien operationeel is?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer Wollants, ik hoop inderdaad – samen met u, veronderstel ik – dat de onderhandelende partijen Energie zien als een bevoegdheid waarvoor een minister nodig is.

U spreekt over de afgelopen vijf jaar, maar het gaat eigenlijk over 3,5 jaar in volheid van bevoegdheid, want de vivaldiregering is laat begonnen met zowel ervoor als erna een regering in lopende zaken. Die 3,5 jaar hebben we bijna integraal nodig gehad voor de voorbereiding van de tender. Die tender is indertijd begonnen met een advies aan de CREG, onder andere met vragen over het te opteren mechanisme. Het kende een lang voortraject met de publicatie van het tenderdesign in het Belgisch Staatsblad met als enige ambitie een open en eerlijke competitie om een zo laag mogelijke strike price te bekomen.

We hebben dat willen realiseren door voor een aantal belangrijke aspecten te derisken en door een level playing field te creëren voor alle deelnemers. In het tenderdesign hebben we er erg over gewaakt dat elke potentiële deelnemer het ook effectief zou kunnen doen. Bij het CRM was het ook zo. Herinner u, op een bepaald moment, tijdens de discussie over de investeringsdrempels, is er beslist, vanuit het oogpunt van mededinging, om die toch anders in te stellen dan de CREG had geadviseerd. Zo werd het mogelijk om meerdere spelers te laten meedoen, namelijk zij die nood hadden aan projectfinanciering, vooral omdat we ervan overtuigd zijn dat een betere competitie in fine zal leiden tot lagere prijzen. We hebben dat ook gezien bij de eerste CRM-veiling, die zat ver onder het maximum. Ik hoop ook voor de Prinses Elisabethzone dat we uitkomen op een strike price die onder het maximum zit.

Als u mij toestaat, mijnheer Wollants, wil ik u zeggen dat al uw vragen pertinent zijn, maar ik kan ze niet allemaal beantwoorden aangezien we in een lopende tenderprocedure zijn. Ik wil zeker geen marktsignalen geven over bijvoorbeeld de biedprijs, de maximale strike price en of we die al dan niet moeten verhogen. Vandaag ga ik ervan uit dat we daaronder zullen zitten door de mededinging die speelt. Er heerst zeer veel zenuwachtigheid in de sector. Elke dag komen er vragen binnen via het Q&A-platform. Ik ben ervan overtuigd dat enige terughoudendheid in mijn uitspraken daarover gepast is om een toename van de zenuwachtigheid te vermijden.

De vergunningstrajecten voor Ventilus en Boucle du Hainaut zijn inderdaad cruciaal. Die zullen stabiliserend zijn voor de biedingen. Ik begrijp dat de gewesten daar hard aan verder werken. Er zijn sowieso mechanismes ingebouwd in de tender waarmee er, indien nodig, op meerdere momenten vertraagd of gepauzeerd kan worden om gelijke tred te houden met de netversterking aan land.

Dat biedt ook een antwoord op een aantal andere vragen van u, over de mogelijke hogere strike price , over een vertraagde vergunning en over een eventuele langere duur van de bouw. We hebben in de tender opvangmechanismes voorzien. De tender kan worden verlengd en indien nodig zelfs gepauzeerd of onderbroken. Er is ook een vergoedingsmechanisme uitgewerkt indien het net op zee te laat operationeel of in panne is. Er is ook in mechanismes voorzien om de inflatie op te vangen.

We kunnen uiteraard niet alle risico’s indekken. De Europese Commissie vond immers dat er al stevig gederisked werd. Naar mijn aanvoelen is er momenteel een robuust proces met stevige veiligheidsmechanismen. Het is nu van cruciaal belang dat die tenderprocedure zo goed mogelijk verloopt opdat de sector de biedingen goed kan voorbereiden. De aansluiting is daarbij een cruciaal element, aangezien die een grote impact daarop kan hebben.

Het is vooral belangrijk is dat er voldoende concurrentiële biedingen komen opdat men tot een gunning kan overgaan. Het zal dan belangrijk zijn om dan even de tijd te nemen voor een goede evaluatie alvorens het volgende lot in de markt wordt gezet. Dat geldt ook voor een aantal andere aspecten, zoals de PPA’s. Wij hebben er enorm op ingezet om dat systeem operationeel krijgen. Komen die PPA’s er? Werken ze? Wat zijn de bevindingen, niet alleen voor België, maar ook op Europees niveau, waar ook heel sterk op die PPA’s is ingezet?

Ik denk dat u een aantal van uw vragen het best opnieuw kunt stellen na het afsluiten van de biedingen en voor het lanceren van de nieuwe veilingen.

Bert Wollants:

Dank u wel, mevrouw de minister. Het is niet mijn bedoeling de uitslag van de tender te beïnvloeden, althans niet in de verkeerde zin. Het lijkt me aangewezen een aantal dingen goed te bekijken na het afsluiten van de eerste tender, temeer omdat er nog een of twee zullen volgen, naargelang het scenario van Elia. De bezorgdheden leven wel degelijk. Ik zou willen vermijden dat we een te hoge risicopremie betalen door de onzekerheid op de markt. Die risicopremie komt uiteindelijk altijd terecht bij de belastingbetaler of de elektriciteitsverbruiker. We blijven de zaken opvolgen. Het is duidelijk geen gelopen race. We zijn er nog niet en mogelijk moeten we wat bijsturen in het licht van toekomstige biedingen en tenders.

De CEO van Elia en het uitstel van de bouw van de gelijkstroominfrastructuur v.h. energie-eiland
Het energie-eiland
Vertraging bij bouw gelijkstroominfrastructuur energie-eiland en rol Elia-CEO

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 29 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de vertraging en kostenexplosie (1,8 miljard euro onverklaard) van het gelijkstroomgedeelte (HVDC) van het Belgische energie-eiland, waar Elia de contractondertekening met leveranciers uitstelt en heronderhandeling eist. Minister Van der Straeten benadrukt gebrek aan transparantie doordat de CREG weigert het kritische auditrapport (KPMG) te delen vanwege juridische risico’s, wat parlementair toezicht en besluitvorming blokkeert, en roept Europese interventie in tegen marktverstoring door schaarste aan leveranciers. Oppositie (Ravyts, Meunier) vreest dat de hoge kosten (draagvlak: 7 miljard euro totaal) op burgers worden afgewenteld en dringt aan op alternatieven en spoedige toegang tot de rapporten, terwijl de lopende-zaken-regering geen definitieve keuzes kan maken, wat het dossier in een impasse brengt.

Kurt Ravyts:

Maandag hebben de commissieleden een schrijven ontvangen van Elia, gericht aan de heer De Croo, en ook aan u, over het advies van de nieuwe CEO van Elia. Die adviseert de raad van bestuur van Elia dat na een interne doorrekening blijkt dat het toch beter zou zijn de contracten met de leveranciers van gelijkstroominfrastructuur nog niet te ondertekenen. We weten hoe ver het daarmee staat. We hebben het referentiescenario, dat u nog altijd steunt. We hebben ook het alternatieve design, dat in de brief trouwens wordt geschetst. De CEO zegt dat het in de huidige omstandigheden niet mogelijk is de keuze op korte termijn te maken en de nodige wijzigingen in de regelgeving door te voeren. Dat is natuurlijk een waarheid als een koe. De regering is in lopende zaken. U kunt het referentieontwerp van het eiland niet bevestigen.

Elia overweegt nu de geselecteerde leverancier voor de realisatie van de DC-convertors te informeren dat het contract niet binnen de door hem voorgestelde datum, 15 februari, ondertekend kan worden. Elia wenst verder te onderhandelen met de leverancier over een verlenging van de aangeboden voorwaarden voor enkele maanden, met eventuele prijsaanpassingen, voor er een definitieve beslissing genomen wordt. Blijkbaar moet u als minister wel iets zeggen als u daarover door de pers gecontacteerd wordt. Ik begrijp dat. U zegt dat de leverancier een buitensporige en onaanvaardbare risicopremie toepast. We wisten dat u die mening bent toegedaan. U hebt ter zake de gepaste initiatieven genomen, onder andere op Europees niveau.

Maar u zei ook dat u kennisgenomen hebt van het feit dat meer dan 1 miljard euro in de offerte die Elia ontving voor het gelijkstroomgedeelte niet op een transparante manier gerechtvaardigd kan worden. U eist dat Elia de aanbestedingsprocedure dus overdoet om de concurrentie en kostenefficiëntie te garanderen. Ook deed u een oproep aan de Europese Commissie inzake de mogelijk marktverstorende werking. Er is hier dus van alles gaande in de commissie, gedachtewisselingen met Febeliec en uiteraard ook met de CREG en Elia.

Er is een gebrek aan transparantie en er is een aankondiging van wetgevende initiatieven vanuit het Parlement om de CREG toe te laten de zaken in een juridisch meer comfortabele omgeving toe te lichten. Vervolgens zegt u dat u kennis hebt genomen van het feit dat het om meer dan 1 miljard euro gaat. Ik vond dat een beetje raar. Wat hebt u dan gekregen waarvan wij – ik althans – geen kennis hebben?

Marie Meunier:

Madame la ministre, c'est un fait, le coût de l'île énergétique dans son design initial a explosé. Cette augmentation des coûts, ce sont les épaules des citoyens qui devront la supporter.

Je tiens à rappeler que la priorité du PS est avant tout d'assurer une transition juste, qui soit abordable pour les citoyens comme pour les entreprises Il nous semble dès lors que nous devons envisager les alternatives qui se présentent à nous sans vouloir s'entêter, malgré les évolutions.

Le choix technologique de la troisième connexion en courant continu suscite une forte opposition de la part des entreprises grosses consommatrices d'énergie, représentées notamment par Febeliec. Elles dénoncent un projet trop coûteux qui sera inévitablement répercuté sur les consommateurs d'énergie. Même le management d'Elia semble désormais enclin à mettre ce volet du projet sur pause. Dans une lettre adressée au premier ministre la semaine dernière, Elia annonce son intention de ne pas signer les contrats avec le fournisseur pour la partie DC, et de tenter d'obtenir un nouveau délai qui permettrait au prochain gouvernement de prendre une décision.

Madame la ministre, que pensez-vous de ces différents avis contraires, qui semblent s'opposer à vos intentions exprimées au Parlement et remettent en cause les choix technologiques effectués?

Ce dossier pose également la question de notre capacité en tant que députés à effectuer notre travail. La CREG a produit un rapport sur le projet. Nous devrions avoir accès à celui-ci prochainement lors d'une audition au Parlement, mais il semble que cela pourrait exposer le régulateur à des poursuites pénales en cas de fuite d'informations sensibles en raison d'une disposition dans la loi électricité. Cette situation pose de sérieuses questions sur la transparence du dossier et la possibilité pour le Parlement d'exercer pleinement son contrôle démocratique. Que pensez-vous de cette situation? Avez-vous eu des échos sur ce rapport?

Tinne Van der Straeten:

Ik heb van meet af aan niet stilgezeten. Zo hoef ik u niet te herinneren aan mijn vraag aan de CREG en Elia om een en ander te onderzoeken. Parallel besloot de raad van bestuur van Elia een auditrapport te laten uitvoeren door KPMG. In de voorbije tijd ben ik uiteraard in gesprek gebleven met zowel Elia als de CREG over de voortgang van hun werk.

Daarover heb ik twee opmerkingen. Elia heeft de inhoud van het auditrapport zowel voor mij als voor de eigen raad van bestuur toegelicht. De auditor geeft daarin aan dat hij een gedeelte van de prijsstijging, met name voor het HVDC-gedeelte, dus het gelijkstroomgedeelte, voor de aansluiting van het derde lot en de interconnectie, ten belope van 1,8 miljard euro, bijna 2 miljard, niet aan specifieke onderliggende kostenposten kan toewijzen. Men wijt dat aan het schaarste-effect: een onvoldoende concurrentie met drie leveranciers die onder andere volle orderboeken hebben. Uw vraag is wat ik weet en hoe ik het weet. Ik antwoord op uw vraag. Wij hebben dat rapport kunnen bespreken met de CREG afgelopen vrijdag, maar die signaleerde ons dat ze het ons niet kon bezorgen.

Het moet mij van het hart dat ik niet goed begrijp waarom de CREG, wanneer ik als minister om technische specificaties vraag, eerst met Elia moet overleggen welke vertrouwelijke elementen in het rapport staan. Vervolgens meldt de CREG mij dat ze het omstandige rapport, waarop ze zeer trots is en waarvoor ze met een externe consultant heeft samengewerkt, niet kan overhandigen.

Volgens mijn lectuur van de hogere verordeningen, die bij ons zijn omgezet in de nationale wet – wij zijn immers niet de enige lidstaat met die strafrechtelijke bepaling in de elektriciteitswet –, moet de regulator in staat zijn om die informatie te delen. Ik kan die informatie uiteraard ook enkel gebruiken voor het doel waarvoor ze gevraagd werd. De CREG meldt me nu dat ze de informatie niet aan mij kan bezorgen ingevolge de bepaling in de wet. We hebben de afgelopen drieënhalf jaar nochtans erg intensief samengewerkt met de CREG rond talloze andere confidentiële thema's. Ik denk onder andere aan het dossier van de belastingen op de overwinsten.

Toen werd er ook heel wat confidentiële informatie uitgewisseld tussen mijn team en de teams van de CREG over de contracten, over wie wat had genomineerd en tegen welke prijs. Hetzelfde geldt voor de ENGIE-deal. Er loopt momenteel een tender voor de aanstelling van een partij voor de joint-venture die de door de twee kerncentrales geproduceerde elektriciteit zal vermarkten. Dat gaat over trading en orderboeken. Dat zijn zaken die ook uitgewisseld worden. Ik deel een beetje mijn frustratie, maar ik weet dat u dezelfde frustratie hebt. Het is heel moeilijk. Ik vraag aan de CREG en Elia om een aantal zaken te onderzoeken, zodat ik ook op uw vragen kan antwoorden. U wilt weten of ik bij mijn idee blijf dat het ontwerp het beste is, dan wel of er aanpassingen moeten gebeuren. Hoe wilt u dat ik op uw vraag antwoord, als ik de rapporten niet ter beschikking heb?

Dat is echt een issue. Ook al heb ik begrip voor het standpunt van de CREG, we moeten mijns inziens een benchmark uitvoeren en nagaan hoe dat in andere lidstaten wordt geregeld en of andere lidstaten dezelfde problemen met hun regulator hebben. Het komt er namelijk op neer dat de CREG de minister en het Parlement ervan verdenkt het rapport op de straatstenen te zullen gooien, waardoor de CREG het risico loopt dat aan de strafrechter te moeten uitleggen, kortom, dat de CREG noch de minister, noch het Parlement vertrouwt.

In een dossier met een totale investering van 7 miljard euro voor 9 terawattuur elektriciteit aan ons land weten we dus niet welke richting we moeten uitgaan en varen we vandaag wat blind. Ik betreur dat. Misschien zal de soep niet zo heet worden gegeten, want we geven iedereen het voordeel van de twijfel. Op dit moment is het rapport aan Elia bezorgd, die de confidentiële passages zal aanduiden. Misschien komt dat rapport gewoon terug met een aantal black lines , maar is het perfect leesbaar en is de hele discussie hier voor het verslag van het Parlement en blijkt er dat we perfect kunnen voortwerken.

Mijnheer Ravyts, toen ik bij de uitwisseling van informatie ervan kennis kreeg dat het ging om 2 miljard euro, heb ik geoordeeld dat ik met die informatie iets moest doen en heb ik de Europese Commissie een brief geschreven. Morgen ga ik bij de Europees Commissaris langs om specifiek dat punt te bespreken en mijn vraag te herhalen dat de Europese Commissie voor dat geval van marktwerking betreffende de HVDC-technologie in Europa de nodige initiatieven zou nemen, want wij zijn daarvan niet het enige slachtoffer.

Dat Elia aankondigt het order op dit moment niet te zullen plaatsen noch te gunnen, lijkt mij evident en is een gezonde beslissing. Ik heb ook altijd verklaard dat ik me pas definitief kan uitspreken als ik over alle informatie beschik en dat is vandaag niet het geval. Ik betreur wel dat we dan ook de daarmee samenhangende debatten niet ten gronde kunnen voeren, met name over de alternatieve oplossingen voor het eiland. Het zou voor België niet wenselijk zijn om het laatste lot van 1,5 gigawatt niet te gunnen. Het is noodzakelijk om alles wat we aan elektriciteit kunnen produceren, dus de volledige 3,5 gigawatt, ook daadwerkelijk produceren. Het is ook noodzakelijk dat we kunnen intappen op interconnecties met onze buurlanden.

Het is daarom belangrijk dat die rapporten in volle transparantie kunnen worden gedeeld en besproken, zodat ook andere stakeholders van het debat daarrond kennis kunnen nemen. Zo niet zullen er verhalen van zelfverklaarde energie-experts over wat er nu goedkoper is en hoe we een en ander moeten aanpakken de ronde blijven doen. Het is belangrijk dat er een kader is, dat er een marsrichting is. Ik ben er ook absoluut van overtuigd dat een regering met volledige bevoegdheden daartoe zal bijdragen en op dat vlak meer stabiliteit brengen.

Kurt Ravyts:

Dank u, mevrouw de minister, voor uw antwoord. De politieke context van lopende zaken zorgt natuurlijk voor een schemerzone. Elia en de regulator maken daar natuurlijk gebruik van en wachten op een gebeurlijk initiatief van de nieuwe meerderheid.

Het kan dat de soep niet zo heet gegeten wordt; dat zullen we de volgende dagen en weken zien. Ik verneem dat het auditrapport van Elia al een tijdje klaar is.

Tinne Van der Straeten:

Dat is nog niet definitief klaar.

Kurt Ravyts:

Nog altijd niet definitief?

Tinne Van der Straeten:

Dat denk ik niet. Het is op basis van een voorlopige versie. Sorry, dat had ik erbij moeten zeggen.

Kurt Ravyts:

Dus moeten we met enige voorzichtigheid spreken. Maar ik hoop dat er echt snel duidelijkheid komt. Zo kunnen we als parlementsleden met wat meer vel over de buik spreken.

Marie Meunier:

Merci, madame la ministre, pour vos différentes réponses, qui m'ont à la fois rassurée et inquiétée. D'une part, je suis rassurée de voir que vous ne vous entêtez pas sur des choix précédemment effectués et que vous attendez d'y voir plus clair pour prendre des décisions. Certes, il ne reste que peu de temps mais, quoi qu’il en soit, vous attendez de pouvoir disposer de l'ensemble des documents. D’autre part, je suis inquiète parce que votre réponse rejoint les discussions que nous avons pu avoir lors des deux précédentes commissions sur le manque d’accès à cette analyse de la CREG. Dès lors, je réitère ma demande et je me tourne vers le président afin que nous puissions organiser cette réunion, éventuellement à huis clos, et que nous ayons accès à ces documents pour pouvoir effectuer notre travail parlementaire et, vous, votre travail en tant que ministre. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 12.42 uur. La réunion publique de commission est levée à 12 h 42.

Mogelijke zoönosen (vogelgriep)

Gesteld door

N-VA Frieda Gijbels

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 28 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De virulente H5N1-vogelgriep, verspreid in België bij pluimvee en wilde vogels, baart zorgen door mogelijke zoönotische overdracht (zoogdieren/mensen) en niet-seizoensgebonden verspreiding, terwijl vee in België niet actief wordt gemonitord. Minister Clarinval bevestigt geen verhoogde surveillance of random testen bij runderen/melk, maar het referentielab kan nu melk testen bij vermoedens; retrospectieve tests bleven in andere EU-landen negatief, en het risico via import is laag door beperkte invoer en een andere virusstam in Europa. Gijbels dringt aan op waakzaamheid en steekproeven wegens het hoge zoönotische risico door de dichte veestapel en bevolkingsnabijheid, maar Clarinval wijst voor menselijke monitoring door naar Volksgezondheid—geen recente menselijke besmettingen in EU gemeld.

Frieda Gijbels:

Mijnheer de minister, bepaalde stammen van het vogelgriepvirus H5N1 blijken nogal virulent te zijn en ook in aanmerking te komen voor transmissie tussen zoogdieren en voor zoönotische infecties, dus infecties op mensen. Daarover zijn wetenschappelijke artikelen gepubliceerd.

Volgens het dashboard van Sciensano is vogelgriep ook breed verspreid in België. Dat moet ons toch zorgen baren, want ons land is vatbaar voor zoönotische infecties wegens de hoge dichtheid van de veestapel en de nabijheid van die veestapel bij de bevolking. Vogelgriep wordt ook vastgesteld bij wilde vogels en lijkt inmiddels niet meer puur seizoensgebonden, aangezien het virus ook in de zomer werd vastgesteld. Dat wijst op een brede verspreiding.

In de Verenigde Staten en Canada wordt H5N1 ook vastgesteld bij runderen en geiten. Daar zouden ook zoönotische infecties zijn beschreven. Er is recent een persoon overleden aan het virus in de Verenigde Staten. In ons land wordt het vee volgens het verslag van de Risk Assessment Group-Veterinary-Emerging Zoonoses (RAG-V-EZ) van april 2024 blijkbaar niet gemonitord.

Wordt de surveillance voor H5N1 verhoogd, vooral tijdens de wintermaanden? Is het de bedoeling om ook runderen of ander vee te monitoren?

De RAG-V-EZ adviseerde om melkstalen retrospectief te controleren op H5N1. Werd dat uitgevoerd en wat zijn de resultaten? Worden melkstalen vandaag actief getest en is er daarvoor voldoende laboratoriumcapaciteit? Er wordt ook gewaarschuwd voor de consumptie van rauwe melkproducten. Welke acties zijn er daarrond ondernomen?

Zijn er in België of Europa infecties van H5N1 bij mensen vastgesteld? Op welke manier wordt dat gemonitord?

David Clarinval:

Mevrouw Gijbels, de problematiek van de vogelgriep, vastgesteld bij runderen in de Verenigde Staten en Canada, heeft ons allen verrast. In Europa werd dit gelukkig nog niet vastgesteld. De surveillance wordt deze winter niet actief verhoogd voor H5N1, omdat ze tot op heden steeds goed gefunctioneerd heeft en de besmettingen tijdig gedetecteerd werden.

We gaan op dit moment geen random monitoring doen bij runderen of ander vee. Tot nu toe werden er ook geen testen op melk uitgevoerd, maar ons referentielabo heeft ondertussen de test op punt gesteld om melk te kunnen testen zodra er een vermoeden van besmetting bestaat. Een retrospectieve testing is momenteel niet voorzien, maar enkele lidstaten hebben wel dergelijke testen uitgevoerd en die bleken telkens negatief.

Aangezien er amper invoer is van levende runderen, rauwe melk of rauwe melkproducten uit de Verenigde Staten, is het risico van verspreiding zeer beperkt. De H5N1-stam, die in Noord-Amerika bij vogels en runderen circuleert, is ook verschillend van de stam in Europa. Waakzaamheid blijft echter geboden om signalen snel op te vangen mocht de situatie veranderen. Er werden in de regio geen recente besmettingen gerapporteerd. Meer info kunt u zeker verkrijgen bij mijn collega van Volksgezondheid.

Frieda Gijbels:

Mijn vraag was in eerste instantie inderdaad ook gericht aan uw collega Vandenbroucke, maar ik werd naar u doorverwezen. Het is altijd "gevaarlijk" als een thema onder twee bevoegdheden valt, waarbij er dan door de ene naar de andere wordt verwezen. Ik doe een oproep om oplettend te zijn. We weten dat de vogelgriep in België al sterk is verspreid bij het pluimvee en de vogels. De stap naar runderen of mensen is vaak niet groot. Het is goed dat de testcapaciteit er nu is voor melkproducten. Ik verzoek toch om eventueel ook te denken aan random steekproeven bij runderen en melkproducten, zodat men op tijd kan ingrijpen indien nodig. De hoge dichtheid van onze veestapel en onze pluimveestapel en de nabijheid van de bevolking houden een hoog risico op zoönotische infecties in.

De aanpak van blauwtong en de preventie van EHD

Gesteld door

Open Vld Irina De Knop

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 28 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De blauwtong- en EHD-crisis veroorzaakt zware economische schade (tientallen miljoenen, melkproductiedaling tot 25%, 38.000 dieren oversterfte) en gezondheidsproblemen (vruchtbaarheidsverlies, doodgeboortes, misvormingen), met onduidelijke langetermijneffecten. Verplichte vaccinaties (serotypes 3/8 en EHD) lopen met 40 miljoen euro subsidie, maar ontbreekt nog een monitoringsysteem voor vaccinatiegraad en regionale verschillen, wat snelle bijsturing in de weg staat. Europese steun werd gewijgerd, terwijl samenwerking met gewesten (bloedcontroles, isolatiemaatregelen) en informatiecampagnes (webinars, FAQ) wel lopen. Dringende vragen blijven over opvolging vaccinaties, Europese druk en toekomstige generaties.

Irina De Knop:

Mijnheer de minister, eind vorig jaar beslisten we in dit Parlement dat er actie zou worden ondernomen tegen het oprukkende blauwtongvirus en tegen de dreiging van de epizoötische hemorragische ziekte (EHD). Er werd een wetsvoorstel goedgekeurd dat voorzag in verplichte vaccinatie tegen het blauwtongvirus met serotypes 3 en 8 en tegen EHD. Daarnaast werd voorzien in een subsidie voor de toegediende vaccins. De federale regering heeft daarvoor het benodigde budget van maximaal 40 miljoen euro vrijgemaakt. Dat is een positieve maatregel en de Open Vld-fractie heeft dit voorstel dan ook gesteund. Ondertussen tikt de klok verder en moeten de vaccinaties uiterlijk voor 1 juni 2025 gebeuren.

​Inmiddels vernemen we in landbouwmiddens dat de gevolgen van blauwtong zich volop laten voelen: de melkproductie van koeien zou dalen tot 25 %, wat zich vertaalt in lagere inkomsten en bedrijfsopbrengsten. Kalveren worden dood geboren of sterven snel. Stieren blijken dan weer onvruchtbaar. We horen verhalen van koeien die pijn lijden en verwondingen oplopen aan hun kop omdat hun neus dichtzit. Dan gaat het hier nog maar om de eerste generatie. Er wordt gevreesd voor nog meer misvormingen bij de volgende generaties of een groter aandeel doodgeboortes. Ook de opmars van EHD wordt met lede ogen aanzien. Het is een zeer goede zaak dat we ook daartegen vaccins voorzien.

Ik wil ter opvolging van eerdere initiatieven in dit Parlement een aantal nieuwe vragen stellen. Hoeveel gevallen van blauwtong zijn er tot op heden vastgesteld? Wat is het geraamde aantal slachtoffers? Hoe groot wordt de economische schade geraamd?

Is er al zicht op de gevolgen van blauwtong op het vlak van de melkproductie, de verminderde vruchtbaarheid bij koeien en stieren, doodgeboortes en afwijkingen bij kalveren? Hoe zijn de vooruitzichten daaromtrent voor de volgende generaties?

Dan heb ik nog een heel belangrijke vraag. Hoever staan we met de uitrol van de vaccinaties tegen blauwtong en EHD? Zijn er verschillen tussen de twee gewesten merkbaar? Welke maatregelen worden er genomen om EHD buiten onze landsgrenzen te houden? Wordt er actief overlegd en samengewerkt door de federale overheid en de gewesten?

Hebt u inmiddels ook bij de Europese Commissie gepolst naar de mogelijkheden voor het gebruik van de Europese crisismiddelen in de aanpak van de bestrijding van blauwtong? Dat is een voorstel dat wij ook gedaan hebben naar aanleiding van de resolutie die door collega Prévot werd ingediend.

David Clarinval:

Een stand van zaken geven van het aantal gevallen en de schade is zeer moeilijk. Na de zomer van 2024 is men gestopt met het stelselmatig testen van alle mogelijke gevallen, omdat de ziekte toen overal verspreid was en verder testen geen meerwaarde meer had, maar alleen de kosten opdreef.

De winterscreening, waarbij in bloedstalen antistoffen tegen bepaalde ziekten worden gezocht, zal ons meer leren over het percentage dieren dat antistoffen heeft gevormd. De resultaten daarvan zullen in het voorjaar beschikbaar zijn.

Hoeveel dieren aan de ziekte zijn gestorven kunnen we niet exact meegeven. We baseren ons vooral op de oversterfte, die bij runderen ongeveer 15.000 dieren en bij schapen 23.000 betrof. Nieuwe gevallen worden momenteel niet meer geconstateerd.

Er zijn echter nog de gevolgen van de infecties van vorig jaar. Ik hoor ook getuigenissen over mindere melkproductie, lagere vruchtbaarheid, meer vroeggeboorten en een verhoogd aantal kalveren en lammeren met deficiënties. De effecten op de volgende generaties zijn nu nog niet duidelijk.

Gezien de enorme impact van de ziekte heb ik besloten om de vaccinatiecampagne tegen blauwtong en EHD voor 2025 te verplichten er een budget voor te voorzien. Er werd veel toelichting gegeven tijdens meerdere vergaderingen met afgevaardigden van de landbouwsector en van de dierenartsenverenigingen, zowel bij mij op het kabinet als bij de administraties en de verenigingen. Er werd een FAQ opgesteld en een uniek contactpunt aangeduid.

Er werden ook webinars georganiseerd om dierenartsen en veehouders te informeren. Dierenartsen kunnen vandaag zelf vaccineren, maar ook de mogelijkheid om de vaccinatie te delegeren aan veehouders met een contract van bedrijfsbegeleiding bestaat. De registratie van de vaccinatie kan enkel door de dierenarts. Om de beschikbaarheid van de vaccins zo goed mogelijk te waarborgen, werd er herhaaldelijk overleg gepleegd met de betrokken firma's en wordt de beschikbaarheid regelmatig gecheckt.

Begin maart zal een visuele barometer worden opgesteld. De vaccinatiecampagne wordt over het hele grondgebied op dezelfde wijze uitgewerkt. De gewesten werden van de maatregelen die op federaal niveau werden uitgewerkt, op de hoogte gebracht tijdens de interministeriële conferenties Landbouw van november, december en januari.

Wat betreft de maatregelen om EHD buiten de landsgrenzen te houden, kan ik u meegeven dat zij beschreven staan in het ministerieel besluit van 29 augustus 2024, dat een bloedafname en isolatie verplicht bij de invoer van dieren uit risicogebied.

Over blauwtong serotype 12 kan ik vrij kort zijn. Dit type is in Nederland tijdens de zomer van 2024 vastgesteld. In de opvolgingsstudie bleken er antistoffen te zijn bij 11 dieren. Er is echter geen verdere verspreiding vastgesteld. Voorlopig lijkt het erop dat het om een doodgelopen infectie is. Wij volgen dit echter nader op. Zicht op een vaccin tegen dat serotype is er momenteel niet.

De economische schade kan beter geraamd worden door de regio’s, wier bevoegdheid dit is. Het is echter duidelijk dat de schade in de tientallen miljoenen euro loopt.

Sinds de zomer van 2024 heb ik bij de Europese Commissie gepolst naar steunmaatregelen. Er is echter geen financiering toegekend uit de Europese begroting.

Het bedrag van 40 miljoen euro dat op Belgisch niveau is vrijgemaakt, moet de veehouders de nodige ondersteuning bieden in de vaccinatiecampagne en zo bijkomende besmettingen en de daaraan gelinkte bijkomende verliezen beperken.

Irina De Knop:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw uitgebreide antwoord, dat wij zeker nog nader zullen analyseren. Ik wil al een eerste korte reactie geven. Als ik goed naar uw antwoord heb geluisterd, hebt u gezegd dat de vaccinatie overal wordt uitgerold. Er zijn echter nog geen cijfers over de vaccinatiegraad. Het lijkt me essentieel dat we snel een systeem op poten hebben om de vaccinatiegraad zowel in Vlaanderen als in Wallonië te kunnen opvolgen en indien nodig de gepaste maatregelen te kunnen treffen om bij te sturen. Het is jammer dat ik in uw antwoord niet heb gehoord op welke manier dat systeem zal worden uitgerold en op welke manier u het zult monitoren. Nochtans blijkt uit de crisis bij de uitbraak in 2024 duidelijk hoe essentieel het is om op een snelle manier te reageren. Met betrekking tot de vragen aan de Europese Commissie blijft u eerder vaag over wat uw bevragingen geweest zijn. Ook over dat punt zullen wij dus vragen blijven stellen. Het lijkt ons namelijk elementair om de Europese Commissie bij die problematiek te betrekken, aangezien de crisis erg groot is voor België en voor de veehouders in België.

Het verslag van Oxfam over de ongelijkheid
Het verslag van Oxfam over de ongelijkheid
Het verslag van Oxfam België over de ongelijkheid
Oxfam's rapport over ongelijkheid

Gesteld aan

Vincent Van Peteghem (Minister van Financiën)

op 23 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de alarmerende groei van ongelijkheid in België (1% bezit 25% van de rijkdom, miljardairs 19 miljard rijker in 2024) en het falend fiscale beleid dat superrijken ontziet terwijl pensioenen, gezondheidszorg en sociale uitkeringen worden afgebouwd. Critici (Schlitz, Bayet, Mertens) eisen concrete vermogensbelasting en herverdeling, wijzend op symbolische maatregelen in de Arizona-onderhandelingen en het democratisch gevaar van machtsconcentratie bij miljardairs, terwijl minister Van Peteghem internationale samenwerking en bestaande (zwakke) maatregelen zoals de effectentaks en minimumbelasting voor multinationals verdedigt—zonder harde toezeggingen voor structurele verandering. De kern: woorden versus daden, met de vraag of de volgende regering de ultrarijken eindelijk zal laten meebetalen of de last bij kwetsbaren blijft leggen.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, les puissants de ce monde sont en ce moment même rassemblés à Davos, au bord des pistes de ski, pour discuter de l’avenir de notre planète. Au même moment, Oxfam publie un rapport alarmant qui dénonce une aggravation historique des inégalités, des salaires qui stagnent et des richesses concentrées de plus en plus vite dans les mains d’une minorité.

La Belgique n’échappe pas à cette tendance. La fortune des milliardaires a bondi de 19 milliards d’euros rien qu’en 2024. La nouveauté, c’est que les 1 % les plus riches possèdent désormais un quart des richesses de notre pays.

Ces grosses fortunes ne se contentent pas de pouvoir acheter absolument tout ce qu’elles veulent. Elles mènent des guerres idéologiques. Ce qu’il se passe à l’étranger doit nous alerter. Aux États-Unis, l’homme le plus riche du monde devient ministre et veut désormais s’immiscer dans nos démocraties européennes. En France, les grosses fortunes tentent de racheter les groupes de presse l’un après l’autre. En Belgique, les plus riches paient deux fois moins d’impôts proportionnellement que le Belge moyen.

Nous aurions pu nous dire que ce rapport est une belle opportunité, au moment où l’Arizona est censée boucler ses négociations, et donc son budget, pour aller chercher l’argent là où il se trouve. Eh bien non! Ce que nous découvrons dans la presse ce matin, c’est que l’Arizona prévoit des contributions symboliques des grosses fortunes. Cela ne leur fera absolument rien. Même pas mal. Tandis que les coupes dans la santé, dans les pensions, auront des effets bien concrets sur la vie des gens.

Monsieur le ministre, quand allons-nous avoir, dans notre pays, une véritable justice fiscale, qui met en avant les enjeux sociaux, mais également les enjeux démocratiques, au cœur de notre démocratie?

Hugues Bayet:

Monsieur le ministre, cette semaine, il n'y en avait que pour les milliardaires. On les a vus un peu partout. On les a vus derrière Trump, tous serrés au garde-à-vous. On les a vus à Davos, pour leur show annuel. Et puis, on les a vus dans le rapport sur les inégalités d'Oxfam. Et évidemment, le rapport sur les inégalités d'Oxfam, c'est un peu moins bling bling. Qu'y apprend-on? Que leur gigantesque fortune a augmenté trois fois plus vite que l'année précédente encore. Et donc, c'est 19 milliards de dollars en plus en 2024, soit 53 millions par jour, monsieur le ministre. On les a vus partout, ces multimilliardaires et leurs énormes fortunes, sauf dans les fuites de l'Arizona.

Et donc, là, excusez-moi, mais il y a vraiment le choc des photos avec ces épaules larges qui pèsent des milliards et qui ne vont contribuer à rien du tout. Et le choc des chiffres de l'Arizona, où plus de 90 % de la facture ne sera pas supportée par les super-riches et les milliardaires. Monsieur le ministre, en 2023, je vous avais déjà interrogé sur le sujet et vous étiez d'accord sur le constat. Et vous avez juré de vos grands yeux, derrière vos lunettes, mais je l'avais bien vu, que votre réforme fiscale allait fortement rééquilibrer la situation. Deux ans plus tard, rien, nada , niks .

Pourtant, vous nous avez dit qu'avec les droites, ça va aller plus vite, ça va aller mieux, ça va taper fort. Et on le voit, puisque les deux seuls éléments de votre réforme fiscale sont: pas de contribution supplémentaire pour les super-riches et les milliardaires et une amnistie pour les fraudeurs, parce qu'il faut quand même trouver un peu d'argent quelque part.

Pourtant, taxer ces ultra-riches, monsieur le ministre, c'est vraiment la seule façon de sortir de cette spirale des inégalités. Parce qu'elles sont insoutenables, ces inégalités. Je ne sais pas comment vous faites pour l'expliquer aux travailleurs, aux indépendants.

Monsieur le ministre, vous qui êtes une cheville ouvrière du futur gouvernement, vous devez choisir votre camp. Allez-vous enfin faire contribuer davantage ceux qui ont les épaules les plus larges ou allez-vous vous en prendre – c'est peut-être plus facile – aux travailleurs du service public, aux pensionnés, aux allocataires sociaux, aux cheminots? Le choix est facile, monsieur le ministre. À présent, il vous appartient et je suis très impatient de le connaître.

Peter Mertens:

Ik heb een vraag over het nieuwe ongelijkheidsrapport van Oxfam, waarin eigenlijk staat dat er aan de top van onze samenleving, op onze aarde, een miljardairsklasse aan het ontstaan is waarop geen enkele rem meer staat. De getallen in dat rapport zijn duizelingwekkend. Een gemiddeld lid van die miljardairsklasse wordt per dag 2 miljoen dollar rijker. Elke dag opnieuw verdient men 2 miljoen dollar. Dat is een luxejacht, maar dat is ook de renovatie van een spoedafdeling van een middelgroot ziekenhuis. Dat is de renovatie van een hele school. Dat is geen kwestie van cijfers, mijnheer de minister, maar van democratie.

In het interbellum zei men in de Verenigde Staten: we kunnen in dit land een democratie hebben, of we kunnen een enorme concentratie van rijkdom aan de top hebben, maar we kunnen het niet allebei hebben. Dat is officieel gezegd in het interbellum in de VS. Roosevelt heeft toen de trusts aan banden gelegd. Hij heeft toen een progressieve inkomstenbelasting ingevoerd. Dat staat vandaag allemaal ter discussie in de VS en die druk groeit ook hier.

Mijn vraag is heel evident, voor u en voor de komende regering, mijnheer de minister. Gaat u kijken naar die groeiende miljardairsklassen om een vermogensbelasting in te voeren, om het geld te herverdelen? Of gaat u opnieuw het geld zoeken bij degenen die ziek zijn, bij degenen die werkloos zijn, bij degenen die het al moeilijk hebben, bij degenen die al heel hard werken? Zult u daar de inkomsten gaan zoeken?

Dat is niet alleen een kwestie van rechtvaardigheid, niet alleen een kwestie van cijfers, maar ook een elementaire kwestie van democratie, beste minister.

Voorzitter:

Minister Van Peteghem, u hebt vijf minuten de tijd. Ik hoop wel dat we de klok hersteld hebben. Anders kunt u in het oneindige doorgaan en dat willen we niet.

Vincent Van Peteghem:

L'inégalité sape notre société, la cohésion sociale et la confiance dans un système juste. C'est pourquoi ce gouvernement soutient pleinement la lutte pour une société et une économie plus égalitaires.

Le rapport d'Oxfam met en lumière certains des catalyseurs de cette inégalité mondiale. Vous comprenez qu'en tant que ministre des Finances, je ne dispose pas de levier direct pour chacun de ces catalyseurs.

Ik heb in de plenaire vergaderingen al meermaals aangegeven dat rechtvaardigheid geen keuze mag zijn in onze beleidsplannen, maar een noodzakelijkheid is in het beleid dat moet worden gevoerd.

Ces paroles, je les ai mises en pratique sur le plan de la fiscalité équitable. Il suffit de penser à l'épure pour une réforme fiscale, à l'élaboration d'une solide taxe sur les comptes-titres et à la lutte en faveur d'un impôt minimum international pour les multinationales.

Collega’s, om tot een meer gelijke, wereldwijde samenleving en economie te komen, is er maar een weg vooruit, zeker met wat er in het rapport van Oxfam staat, en dat is internationale samenwerking.

En particulier à l'heure où l'une des plus grandes économies du monde choisit l'isolement et le bras de fer, nous devons continuer à travailler avec nos partenaires internationaux.

Wij moeten werken aan een samenleving die de lasten eerlijk verdeelt en die altijd oog heeft voor de allerzwaksten. Ik zal daar elke dag verder aan blijven werken.

Sarah Schlitz:

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses.

Je connais votre volonté de rétablir une forme de justice fiscale. Je sais également, pour avoir fait partie de ce gouvernement, dans quelle mesure certains éléments, qui sont aujourd'hui des négociateurs à vos côtés dans l'Arizona, ne souhaitent pas réaliser cette réforme. Pourtant, c'est de cela dont on a véritablement besoin. On n'a pas besoin de mettre bout à bout des promesses de campagne qui, au final, ne font qu'aggraver les inégalités, comme on le voit dans les fuites de la note de l'Arizona.

Monsieur le ministre, nous savons où est l'argent, ne vous trompez pas de poche. N'allez pas chercher l'argent dans la poche des femmes de ménage, mais bien dans celles des milliardaires! C'est le rapport d'Oxfam qui vous le dit. Écoutez les chiffres et tenez bon, vous avez huit jours pour y arriver!

Hugues Bayet:

Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse.

Vous avez raison, ce gouvernement lutte et a lutté contre les inégalités. Et vous aussi. Mais le prochain? Nous n'allons pas tourner autour du pot, il faut arrêter d'opposer les pensionnés aux travailleurs, les allocataires sociaux aux indépendants, en oubliant évidemment les riches, les super-riches et les milliardaires. Il faut oser, monsieur le ministre, rééquilibrer l'impôt sur le capital, face à l'impôt sur le travail. Parce que le monde de demain doit être un monde plus juste, qui doit avoir pour ambition de gommer au maximum les inégalités. Et parce que personne ne décide de là où il naît.

Évidemment, les milliardaires et les millionnaires peuvent et doivent contribuer plus à l'effort collectif. Et, pour nous, socialistes, l'ambition consiste en la redistribution, pour augmenter les bas et les moyens salaires, pour soutenir les ménages, les familles, les familles monoparentales, les PME. Et vous aussi, monsieur le ministre, vous pouvez encore choisir de rentrer dans un gouvernement de justice fiscale, ou pas. Mais choisissez bien! Merci.

Peter Mertens:

Mijnheer de minister, u klopt uzelf op de borst over een aantal erg vage maatregelen over inkomsten uit kapitaal, terwijl de andere maatregelen met betrekking tot inkomsten uit arbeid erg concreet zijn. U sprak over uw effectentaks, maar dat debat hebben we al verschillende keren gevoerd. De rijkste 1 %, de miljonairsklasse, betaalt die effectentaks niet, want die bezit aandelen op naam en geen aandelen op een effectenrekening. U sprak over die minimumbelasting van 15 %, maar u weet even goed als ik dat zij via enorm veel achterpoortjes daaraan ontsnappen. Trump heeft ook net beslist zich terug te trekken uit die internationale overeenkomsten. Die akkoorden zijn erg vaag, terwijl de maatregelen om gepensioneerden, langdurig zieken en mensen in de openbare diensten te treffen zeer concreet zijn. Ik hoop dat een miljonairstaks of een echte vermogensbelasting centraal zal staan in een nieuwe regering en dat zonder zo’n belasting de socialisten er niet instappen.

De hoogspanning over het energie-eiland
De visie van het BOP op de lopende tender voor het eerste lot van de Prinses Elisabethzone
Energie-eiland visie, tenders Prinses Elisabethzone

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 23 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de escalerende kosten (van 2,2 naar 7,2 miljard euro) en strategische twijfels over het Prinses Elisabeth-eiland, dat via hogere nettarieven op gezinnen en bedrijven wordt afgewenteld, terwijl Britse importstroom goedkoper dreigt dan lokale, gesubsidieerde windenergie. Minister De Sutter benadrukt het strategisch belang (klimaatdoelen, bevoorradingszekerheid, Europese steun) en belooft een diepgaand kostenonderzoek, maar wijst op wereldwijde prijsdruk door schaarse leveranciers; kritiek blijft op gebrek aan transparantie en risico’s voor Belgische consumenten. Coenegrachts eist betere kostenbeheersing en eerlijke verdeling van de voordelen, terwijl Ravyts pleit voor stopzetting en overschakeling naar nieuwe kerncentrales, gezien de dreigende energietekorten na sluiting van vijf reactoren. De spanning ligt tussen langetermijnvisie (Europa, duurzaamheid) en acute zorgen over betaalbaarheid en afhankelijkheid.

Steven Coenegrachts:

Mevrouw de minister, het energie-eiland is iets waar we de jongste maanden vaak over spreken, want we maken ons zorgen over de kostprijs van dat eiland. Eerst werd die geschat op 2,2 miljard, later op 4,2 miljard en in de jongste raming op 7,2 miljard.

Waarom maken we ons daar zorgen over? Omdat de kostprijs van het energie-eiland wordt doorgerekend aan de eindgebruikers, aan onze gezinnen en aan onze bedrijven, op hun elektriciteitsfactuur. En dat terwijl er dit jaar al een verdubbeling van de nettarieven geweest is.

Wat lezen we in recente rapporten? De connectie die gemaakt wordt met het Verenigd Koninkrijk komt ook op het eiland aan. Omdat de prijs daar waarschijnlijk lager zal liggen dan die van onze eigen windmolenparken zullen die windmolenparken vaker stilgelegd worden om stroom te importeren uit Groot-Brittannië. De stroom van die windmolenparken is bovendien stroom die we ook nog eens subsidiëren, duurzame stroom waar we belastinggeld insteken om hem te realiseren, maar die we dan niet aan land krijgen.

De vraag is dus, mevrouw de minister, of we niet beide kunnen aan land brengen: goedkope stroom uit het Verenigd Koninkrijk en duurzame stroom van de windmolenparken Is de optie van een energie-eiland met gelijkstroom nog wel de juiste als we alle parameters naast elkaar leggen? Kortom, de vraag is hoe we de goedkoopste stroom bij de Belgische eindgebruikers, bij onze gezinnen en bij onze bedrijven krijgen.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, wat spookt de vivaldiregering, ook in lopende zaken, uit en wat spookt Elia met de expliciete toestemming en zelfs op vraag van Vivaldi uit met ons energiebeleid, met onze energiebevoorrading en met de energierekening van burgers en bedrijven? Het energie-eiland moest een van de paradepaardjes van de huidige regering worden. Nu is dat echter een spreekwoordelijke pain in … Mijnheer de voorzitter, het vervolg van het spreekwoord durf ik niet uit te spreken hier in het sjieke halfrond.

Met name de kostenexplosie rond het gelijkstroomgedeelte en de momenteel wettelijk vastgelegde impact op de nettarieven baren heel veel sectoren in onze samenleving steeds meer zorgen. Gisteren trok de federatie van de industriële grootverbruikers van energie aan de alarmbel. Ze toonde aan dat het anders en goedkoper kan.

Echter, mevrouw de minister, ook de offshoresector, die uw partij toch erg genegen is, ziet de bui al hangen, namelijk de betrachting om zo laag mogelijk te bieden in de lopende veiling. Tegelijkertijd heerst er volstrekte onduidelijkheid en is er geen transparantie over het huidige concept. Aan de commissievoorzitter, de heer Oskar Seuntjens, werd aangegeven dat er geen transparantie zou komen van Elia en de CREG.

Mevrouw de minister, politiek gesproken is het grootste probleem dat uw regering, vooral de blauwgroene as, via de verankering van het huidige concept in het federale ontwikkelingsplan aan de netbeheerder een free ticket heeft gegeven, met alle gevolgen vandien. Mevrouw de minister, is de huidige regering in lopende zaken bereid om minstens een gedeelte van het lopende project, met name de peperdure interconnectie met een aantal andere landen, on hold te zetten en desgevallend in te grijpen in het federale ontwikkelingsplan?

Petra De Sutter:

Mijnheer Coenegrachts, mijnheer Ravyts, dank u wel voor uw vragen.

Het Prinses Elisabetheiland is een strategisch infrastructuurproject, dat cruciaal is voor de energiebevoorrading van ons land, onze buurlanden en onze klimaatdoelstellingen. Dit project past in een langetermijnvisie op hernieuwbare energie en interconnecties met het buitenland. Zoals u weet, geniet het ook de steun van Europa, dat het belang van deze infrastructuur in de bredere energietransitie erkent.

Een blanco check of een free ticket, mijnheer Ravyts, zoals u het hebt genoemd, is nooit aan de orde geweest. Elia heeft een heel duidelijke missie gekregen, namelijk de bouw van een infrastructuur die ons de komende honderd jaar zal toelaten om de overvloedige groene en betaalbare energie uit de Noordzee naar onze bedrijven en gezinnen te brengen.

De explosieve kostenstijging die we op dit moment zien, is onaanvaardbaar. Daarover zijn we het allemaal eens. Dat moet diepgaand verder worden onderzocht. Daarom heeft minister Van der Straeten voor de zomer aan Elia en aan de CREG gevraagd om een volledige 360-gradenanalyse van de kostenstijging uit te voeren. Dit onderzoek zal de basis vormen voor een serene en onderbouwde discussie over de verdere uitvoering van het project. Die discussie moeten we zeker voeren.

België en het energie-eiland zijn trouwens niet de enigen die met deze problematiek kampen. De stijgende kosten voor hoogspanningsinfrastructuur zijn een breder Europees fenomeen en zelfs een wereldwijd probleem, vooral veroorzaakt door druk op de supply chain. Vandaag zijn er slechts drie leveranciers op de markt, wat de concurrentie beperkt en mogelijks ook de prijzen en de marges opdrijft. Daarom heeft minister Van der Straeten, samen met premier De Croo, de Europese Commissie gevraagd om de markteffecten van deze prijsstijgingen te onderzoeken en om maatregelen voor te stellen die de financiële impact op landen, burgers en bedrijven kunnen verlichten.

Ondanks die uitdagingen blijft de kern van het project wel degelijk overeind. Het energie-eiland zorgt voor meer bevoorradingszekerheid in Europa, zowel door de aansluiting van bijkomende offshore windproductie als door de Nautilus-interconnectie met het Verenigd Koninkrijk. Het ondersteunt onze energie-intensieve industrie, omdat extra offshore wind en interconnecties toegang geven tot competitieve energieprijzen en het geniet brede Europese steun, omdat het past in de ambitie om een sterkere, meer geïntegreerde energiemarkt te bouwen en onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen.

Tot slot wil ik benadrukken dat de werken aan de funderingen van het eiland en de wisselstroomverbindingen onverminderd doorgaan. Hierdoor kunnen twee van de drie geplande windparken, goed voor 60 % van de Prinses Elisabethzone, binnen de geplande termijn operationeel zijn. De energietransitie kunnen we niet stoppen en we zullen er alles aan doen om dit strategische project op een financieel verantwoorde en toekomstgerichte manier te realiseren.

Ik herhaal, dit is helemaal geen blanco cheque of free ticket geweest. Het energie-eiland is een strategisch infrastructuurproject dat essentieel is voor onze bevoorradingszekerheid, onze energieonafhankelijkheid en de concurrentiekracht van onze bedrijven. Dank u wel.

Steven Coenegrachts:

Dank u wel, mevrouw de minister.

U hebt natuurlijk gelijk, heel Europa kampt met die prijsstijgingen, al zijn wij de enigen die vasthouden aan een eiland. Heel Europa zegt dat dit een strategisch belangrijk project is. Ik ben daar blij mee, maar het mag natuurlijk niet zo zijn dat andere landen meer voordeel hebben dan onze bedrijven en onze gezinnen en op dit moment lijkt het erop dat het Verenigd Koninkrijk er meer uit zou kunnen halen dan onze eigen belastingbetaler, onze eigen elektriciteitsfactuurbetaler.

Ik denk dus dat we nood hebben aan die kostencontrole en aan dat gesprek met Elia om de kostenbeheersing voor elkaar te krijgen, maar ook dat we voorzichtig moeten zijn met de akkoorden die we sluiten met andere landen. Hoe krijgen we stroom hier, hoe krijgen we duurzame stroom bij onze bedrijven en gezinnen en hoe krijgen we dat tegen een juiste prijs op de elektriciteitsfactuur? Dat is de uitdaging en daar gaan we de komende maanden aan werken.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, het energiebeleid in dit land is onder Vivaldi uitverkocht aan uw partij. Het Vlaams Belang is nu al sceptisch als het gaat over hoe Arizona zal ontsnappen aan de erfenis die mevrouw Van der Straeten nalaat. Eind dit jaar gaan, met expliciete goedkeuring van verschillende arizonapartijen, vijf van de zeven kerncentrales in dit land onherroepelijk uit productie. Vanaf dan zijn wij voor onze energiebevoorrading volledig overgeleverd aan de Franse kerncentrales, gascentrales en hernieuwbare energie op de Noordzee, die nog niet op volle schaal aanwezig zal zijn. Dat laatste dreigt nu al een zware impact te hebben op de factuur van onze gezinnen en bedrijven. Ik roep de onderhandelende partijen dan ook op om het huidige concept van het energie-eiland te verlaten en om zonder aarzelen te kiezen voor de bouw van nieuwe eigentijdse kerncentrales. Er is geen tijd meer te verliezen.

COPD

Gesteld door

N-VA Lotte Peeters

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 7 januari 2025

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Vandenbroucke bevestigt dat roken en vapen (met name door smaakjes en marketing) de hoofdoorzaken zijn van COPD bij jongeren, ondanks dalende tabakscijfers, en kondigt strengere federale maatregelen aan: uitstalverbod, leeftijdscontroles (tot 25 jaar), standaardverpakkingen en smaakbeperkingen—geïnspireerd door EU-land als Nederland. Hij dringt aan op EU-brede aanpassingen (o.a. leeftijdsverhoging naar 21) en lokaal handhavingsbeleid (bv. rookvrije speelpleinen), terwijl gemeenten en regio’s moeten sensibiliseren. Peeters onderschrijft de aanpak en benadrukt waakzaamheid voor anekdotes over jong nicotinegebruik, in afwachting van het nieuwe HGR-advies over smaakjes.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, op 15 november was het Wereld COPD-dag. Ter gelegenheid daarvan werd in de Kamer een infomoment georganiseerd door experts en vond er een consensusdebat plaats, waaraan onder andere ook mijn collega Depoorter deelnam.

De belangrijkste oorzaak voor de ziekte werd daarop besproken. Volgens experts blijft dat roken, maar er werd ook verwezen naar de toename van het aantal vapers als een van de voornaamste redenen dat COPD zo frequent voorkomt in ons land.

Preventieve gezondheidszorg is een bevoegdheid van de gemeenschappen, maar ik vraag mij toch af wat wij op federaal vlak kunnen betekenen in de strijd tegen COPD en andere ziektes die het gevolg kunnen zijn van roken en vapen. Welke aanvullende maatregelen zijn volgens u nodig om de bewustwording rond de gezondheidsrisico’s van vapen te versterken?

Frank Vandenbroucke:

Mevrouw Peeters, ik deel uw bezorgdheid. We dienen onze bevolking en in het bijzonder de jongeren te beschermen tegen de risico's van nicotine en tabaksverslaving. We mogen daarbij wel niet uit het oog verliezen dat de bevragingen aantonen dat de meerderheid van de jongeren nog nooit heeft gerookt of een e-sigaret heeft gebruikt. Let wel, zelfs een minderheid is natuurlijk al een probleem.

De dalende trend in het gebruik van tabak bij jongeren – ik heb het dan over 12- tot 18-jarigen, waarvoor het verboden is –, blijft zich doorzetten, en dat in alle leeftijdsgroepen. Daarnaast zien we in meerdere EU-lidstaten wel een stijgend aantal jongeren dat soms tot regelmatig een e-sigaret gebruikt. Globaal genomen zegt Filip Lardon in zijn recentste boek dat er daardoor ook een stagnatie optreedt in het roken bij minderjarigen.

Over het gebruik bij kinderen in het lager onderwijs zijn er geen data bekend. De meeste jongeren starten het gebruik van tabak of een e-sigaret rond de leeftijd van 15 jaar. Gelukkig zijn verhalen over nicotinegebruik in het lager onderwijs tot op heden eerder anekdotisch van aard. Dat neemt niet weg dat we onze inspanningen moet voortzetten en versterken voor de realisatie van een rookvrije samenleving.

In de interfederale strategie voor een rookvrije generatie is er al een reeks maatregelen opgenomen die tot een daling van het tabaksgebruik en nicotineproducten moeten leiden, zoals een vermindering van het aantal verkooppunten, het verbod op automaten, sinds december 2023, het verbod op tijdelijke verkooppunten, sinds begin dit jaar, en het verbod op verkoop in grote voedingswinkels en het uitstalverbod, vanaf april. Dat moet ertoe leiden dat jongeren veel minder direct in aanraking zullen komen met die verslavende producten. Wie tabak of een e-sigaret wil kopen, zal daar actief naar moeten vragen. Het uitstalverbod bouwt opnieuw een extra drempel in. Bovendien moet de verkoper ook actief een leeftijdsbewijs vragen wanneer de klant jonger dan 25 jaar lijkt. Die regel zal van kracht zijn vanaf april 2025.

De inspectiediensten hebben ook de juridische mogelijkheid gekregen om het verbod op de verkoop aan minderjarigen te handhaven via controles met mysteryshoppers. Dat is een zeer effectieve manier van controleren. Ik vraag de inspectie om haar inspanningen daarmee aan te houden.

Om de aantrekkelijkheid van e-sigaretten te verminderen, moeten we echter verder durven te gaan dan de nu reeds vastgelegde maatregelen, bijvoorbeeld met de invoering van standaardverpakkingen om zo een einde te maken aan de marketing via de verpakking en met het beperken van de smaakjes.

In zijn advies van juni 2022 stelt de Hoge Gezondheidsraad dat er nog zeer weinig toxicologische gegevens bekend zijn over de eigenschappen van aroma’s, geuren en smaakstoffen die aan een e-sigaret worden toegevoegd. De Hoge Gezondheidsraad was toen niet gekant tegen het toevoegen van smaakjes in het kader van een tabaksontwenningsbeleid, maar aangezien smaakjes e-sigaretten net voor jongeren aantrekkelijk maken en mogelijk het gezondheidsrisico verbergen, zal ik daar binnenkort een nieuw advies over vragen.

Enkele lidstaten, zoals Nederland, hebben al initiatieven genomen om het aanbod aan smaakjes bij de e-sigaretten sterk terug te schroeven. We zouden echt sterker staan, indien we een aantal nieuwe initiatieven kunnen nemen binnen de volledige EU. Naast standaardverpakkingen en restricties in smaakjes behoort een EU-brede verhoging van de minimumleeftijd voor tabak en nicotineproducten ook tot de mogelijkheden. Zo nam Ierland al het initiatief om de minimumleeftijd voor tabak en nicotineproducten op te trekken naar 21 jaar. Ik blijf er bij de Europese Commissie dan ook op aandringen om dringend werk te maken van een herziening van de Tabaksproductenrichtlijn, die dateert van 2014. Ik zal alles in het werk stellen binnen mijn bevoegdheden om een rookvrije generatie te kunnen realiseren. Ik reken daarbij op de regionale overheden om blijvend in te zetten op hulp bij rookstop en op de geschikte sensibilisering over de risico’s van tabaks- en nicotinegebruik zowel bij ouders, scholen als bij jongeren zelf.

Ik denk dat lokale overheden ook een rol te spelen hebben, met name in het helpen implementeren van een aantal verbodsbepalingen die nu zijn ingegaan met betrekking tot roken op speelpleinen, waar gemeentelijke overheden ook een zekere verantwoordelijkheid dragen. Het gaat om speelpleinen, dierentuinen, attractieparken, ingangen van de openbare bibliotheken, scholen, ziekenhuizen en woonzorgcentra. Die nieuwe regelgeving is in werking getreden sinds eind vorig jaar.

In mijn eigen gemeente Tervuren – ik zit daar voor alle duidelijkheid voor niets tussen – heeft de dienst vrije tijd een zeer mooie publicatie gewijd aan die nieuwe maatregelen en wat daarvoor moet gebeuren. Die zeer sensibiliserende publicatie stond in het gemeentelijk informatieblad, waardoor iedereen nu goed op de hoogte is. De publicatie geeft blijk van een zeer groot engagement van het gemeentebestuur om dat beleid te helpen implementeren. Ik denk dat ook andere gemeentebesturen op dat vlak al zeer actief zijn. Dat strekt echt tot aanbeveling. Ik roep de gemeentebesturen echt op om te helpen werk te maken van ons antitabaksbeleid.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, bedankt voor de geleverde inspanningen in het antitabaksbeleid. Er komt gelukkig inderdaad maar een minderheid van kinderen in aanraking met vapes en sigaretten. Het gaat over anekdotische verhalen. Net zoals u aangeeft, willen we ook echt de vinger aan de pols houden om onze jongeren zoveel mogelijk weg te houden van die rookmiddelen. We kijken zeker uit naar het advies, dat u opgevraagd hebt.

De NMBS-engagementen in het kader van het energietransitieplan

Gesteld door

VB Frank Troosters

Gesteld aan

Georges Gilkinet

op 18 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De NMBS voert het Energietransitieplan uit met zonnepanelen (o.a. Nijvel, 2 MW gepland via derde investeerders met 15-jarige contracten en latere eigendomsoverdracht), 83 laadpalen (sinds 2022) en versnelde LED-verlichting. De maatregelen leveren directe energiekostenbesparingen op, zonder directe financiële last voor de NMBS. Gilkinet bevestigt de fortuinlijke samenwerking en de afstemming op de regeringsdoelstellingen. Troosters aanvaardt het antwoord zonder verdere opmerkingen.

Frank Troosters:

Mijnheer de minister, ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

In maart 2022 keurde de regering het Energietransitieplan goed. Het plan bestond uit drie pijlers. Eén daarvan was het aangaan van partnerschappen met o.a. de NMBS en de Regie der Gebouwen. De regering rekent op hen om hun gebouwen uit te rusten met zonnepanelen en laadstations. Bijkomend dient ook de niet-LED-verlichting vervangen te worden.

Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot dit engagement bij de NMBS? Welke projecten werden reeds uitgevoerd, welke zijn in uitvoering en welke zullen nog worden uitgerold?

Wat was/is of zal de financiële impact zijn van deze projecten?

Georges Gilkinet:

De NMBS heeft belangrijke stappen gezet in het kader van energietransitie met concrete acties rond zonnepanelen, laadstations en de vervanging van niet-ledverlichting. In 2023 werd de strategie voor de installatie van zonnepanelen opgesteld en goedgekeurd door de NMBS. Er werd een pv-installatie uitgevoerd in het station van Nijvel. In 2024 werden verschillende aanbestedingen uitgeschreven voor in totaal ongeveer 2 megawatt aan installaties, in het kader van een financieringsmodel met een derde investeerder. Dit model voorziet in contracten met een looptijd van 15 jaar, wat onmiddellijk besparingen op de energiekosten oplevert.

Na afloop van de contracten worden de installaties eigendom van de NMBS. De NMBS zet haar inspanningen voor de ‘ledificatie’ voort. Sinds maart 2022 heeft de NMBS 83 laadpalen in dienst genomen via haar contract met een charging point operator . De NMBS toont zich een sterke partner in de energietransitie en blijft zich inzetten voor duurzame verbetering, in lijn met de doelstellingen van de regering.

Frank Troosters:

Mijnheer de minister, ik neem genoegen met dit antwoord.

Mercosur
Het Mercosur-akkoord
Het Mercosur-akkoord
Het Mercosur-akkoord
Mercosur
De gevolgen van het Mercosur-akkoord voor Belgische landbouwers, industrie en voedselveiligheid
Mercosur-handelsakkoord en impact op België

Gesteld aan

Hadja Lahbib (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken, Buitenlandse Handel en Federale Culturele Instellingen), Bernard Quintin, David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 18 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Mercosur-akkoord wordt beoordeeld als een strategisch economisch en geopolitiek belang voor België en de EU, met kansen voor industrie, kritieke grondstoffen en markttoegang, maar roept sterke bezorgdheden op in de landbouwsector (met name vlees, gevogelte en suiker), ondanks quota en vrijwaringsmaatregelen. België neemt nog geen definitief standpunt in (beslissing pas in 2025) en streeft naar consensus, maar Frankrijk en Polen blokkeren, terwijl de landbouwsector (o.a. FJA, Copa-Cogeca) het akkoord als bedreigend ziet door oneerlijke concurrentie (normen, pesticiden, ggo’s). Controles op voedselveiligheid blijven volgens de minister ongewijzigd, maar critici vrezen versoepeling via WHO-standaarden en beperkte inspecties. De spiegelclausules (bijv. dierenwelzijn) worden als moeilijk haalbaar gezien, terwijl 1 miljard euro EU-steun voor getroffen boeren als ontoereikend wordt bestempeld. Hypocrisie rond ggo-import en export van verboden pesticiden blijft een ethisch en praktisch twistpunt. België riskeert onthouding bij stemming door gebrek aan interne eenheid, met Anvers’ havenbelangen als mogelijke doorslaggevende factor.

Anneleen Van Bossuyt:

Mijnheer de minister, ik ben blij dat ik vandaag mijn eerste vraag aan u kan stellen.

Het Mercosur-akkoord is recent ondertekend door Ursula von der Leyen en we mogen dat een historische stap noemen. Het is een historische stap richting een vrijhandelszone van meer dan 700 miljoen mensen. Het is dus een zeer grote markt. We kunnen het Mercosur-akkoord dus als veel meer dan een vrijhandelsakkoord beschouwen. Het akkoord versterkt immers onze economische banden met de Mercosur-landen, zoals Brazilië en Argentinië. Het positioneert de Europese Unie echter ook veel sterker in een wereld waarin verschillende grootmachten, zoals China, hun invloed in Zuid-Amerika willen uitbreiden. Daar zijn immers ook heel wat edele metalen te vinden, dus het akkoord is ook van groot geopolitiek belang. Als de Europese Unie haar invloed daar dus niet zal laten gelden, zal China dat met heel veel plezier in onze plaats doen. Dan zal er echter veel minder voor het klimaat gedaan worden en zullen wij als Europese Unie daarvan ook de gevolgen dragen.

België heeft een zeer open economie. Wij zijn ook de derde grootste exporteur naar de Mercosur-landen. Voor ons biedt dit akkoord dus toegang tot onder andere kritieke grondstoffen, die we in het kader van de klimaattransitie eveneens veel meer nodig zullen hebben. Het zorgt daarenboven voor meer diversificatie, die we ook nodig hebben, ten opzichte van anderen. We krijgen daarnaast toegang tot snelgroeiende markten. Het kan dus eveneens onze economie stimuleren en onze open en strategische autonomie, waaraan we toch heel veel werken vanuit de Europese Unie, versterken.

Op Europees niveau wordt er vaak gepleit voor een industrial deal en dus voor een industrieel beleid. Ursula von der Leyen zal normaal gezien rond juni daartoe de eerste voorstellen doen. Dit akkoord is echter al een heel concrete stap om ervoor te zorgen dat we onze industrie wel hier kunnen houden en dat die zich niet zal verplaatsen. Voor heel veel van onze bedrijven is dit akkoord dan ook van cruciaal belang.

Ik wil ook nog even ingaan op de landbouw, want er is heel veel te doen rond Mercosur en landbouw. We kunnen niet in het algemeen zeggen dat het een negatief akkoord is voor de landbouw. Er zijn immers bepaalde sectoren, zoals uitvoerders van diepvriesproducten en de graansector, die er wel heel veel voordelen van zullen hebben. Bovendien worden er vrijwaringsmaatregelen voorzien in het akkoord.

Veronderstel dat ineens heel veel vlees ingevoerd zou worden, dan zijn er quota ter vrijwaring voorzien. Ik verwijs naar het CETA-akkoord, het vrijhandelsakkoord met Canada, waarvan ook werd beweerd dat wij hier overspoeld zouden worden met Canadese producten, maar zelfs de Franse president Macron heeft al toegegeven dat we van dat akkoord zelfs beter geworden zijn.

Inzake de sanitaire en fytosanitaire maatregelen wordt gewezen op onze voedselstandaarden. Welnu, geen enkel internationaal akkoord kan onze voedselstandaarden in de Europese Unie wijzigen. Ik herinner me nog de discussies over het vrijhandelsakkoord met de VS. Na dat akkoord zouden wij hier onder meer plofkippen krijgen. Dat kan echter gewoonweg niet, want onze voedselstandaarden kunnen niet wijzigen door de sluiting van een vrijhandelsakkoord.

Mijnheer de minister, daarom heb ik drie concrete vragen voor u.

Ten eerste, wij hopen dat België geen blokkerende rol zal spelen bij de ondertekening en ratificering van het Mercosur-vrijhandelsakkoord. Kunt u dat garanderen?

Ten tweede, spiegelclausules kunnen een boemerangeffect hebben ten aanzien van onze landbouwers. Koeien zouden bijvoorbeeld altijd buiten moeten grazen en zouden niet meer op stal kunnen verblijven. Hoe staat u ten opzichte van alternatieve benaderingen van die spiegelclausules?

Ten derde, staat u open voor een eventuele splitsing van het akkoord in enerzijds een puur en zuiver handelsgedeelte en anderzijds een gemengd gedeelte?

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, je ne reviendrai pas sur l'ensemble des rétroactes, mais sur les faits. L'accord a été signé avec le Mercosur le 6 décembre dernier. Pour la FJA et la Fugea, c'est une gifle pour les agriculteurs. Pour le Copa-Cogeca au niveau européen, c'est un message de mépris pour l'agriculture familiale, six jours à peine après l'entrée en fonction des nouveaux commissaires européens.

Monsieur le ministre, concernant le contenu de l'accord, et ce seront mes premières questions, pouvez-vous le détailler, en particulier le volet agricole? Pouvez-vous le mettre à disposition des membres? Quelle est votre position sur cet accord?

Concernant la procédure d'adoption, un accord mixte commercial et d'investissement doit être ratifié par les parlements de tous les États membres, tandis qu'un accord scindé en deux volets peut n'être approuvé que par une majorité qualifiée d'États membres au Conseil et par une majorité simple au Parlement européen. Confirmez-vous que la Commission doit encore statuer sur la forme juridique que revêtira l'accord? Si oui, quand interviendra cette décision? La Belgique est-elle intervenue ou va-t-elle intervenir pour qu'on choisisse une procédure plutôt qu'une autre, si oui, laquelle, si non, pourquoi?

La France cherche à rassembler une minorité de blocage pour s'opposer à l'adoption de l'accord avec le Mercosur. Quel est l'état des forces en présence au niveau européen? La Belgique rejoindra-t-elle cette minorité de blocage? Je vous remercie.

Dieter Keuten:

Mijnheer de minister, in verband met het politiek akkoord over Mercosur dat op 6 december werd gesloten, zei Commissievoorzitter von der Leyen in haar perscommuniqué dat men naar de bezorgdheden van de landbouwers had geluisterd en daaraan tegemoetgekomen was. Welnu, wij hebben toch nog een aantal vragen gekregen van onze landbouwers.

Ik sluit mij aan bij de verzuchtingen van collega Prévot en heb voor u enkele specifieke vragen, mijnheer de minister. Het EU-Mercosur-akkoord beperkt het voorzichtigheidsbeginsel. Bijvoorbeeld, onder het hoofdstuk over sanitaire en fytosanitaire maatregelen staat dat men niet op Europese regelgeving een beroep zal doen, maar op WHO-standaarden. Concreet wil dat zeggen dat er door het akkoord bij de invoer van voedingsmiddelen meer residuen van pesticiden worden toegestaan, inclusief de meest schadelijke chemische bestrijdingsmiddelen, zoals glyfosaat. Klopt het, mijnheer de minister, dat door de Europese overeenkomst onze regels zullen versoepelen?

Het handelsakkoord limiteert de mogelijkheden om bij de import van bijvoorbeeld vlees en gevogelte uit de Mercosur-landen voedselinspecties uit te voeren en preventieve maatregelen te nemen om de import te blokkeren, indien er een vermoeden van verontreiniging is. Klopt het, mijnheer de minister, dat de Europese overeenkomst onze nationale controlebevoegdheden zal limiteren?

Pesticiden die hier vandaag verboden zijn voor gebruik in landbouw, maar die wel nog steeds door onze chemische industrie geproduceerd worden, worden uitgevoerd naar onder andere de Mercosur-landen. Het Mercosur-akkoord vergemakkelijkt de export van de chemische bestrijdingsmiddelen, waardoor men een incentive creëert om die schadelijke stoffen nog meer te gebruiken. Klopt het, mijnheer de minister, dat België naar onder andere Brazilië en Paraguay pesticiden uitvoert die hier niet meer gebruikt mogen worden en ginder wel?

Tot slot, genetisch gemodificeerde organismen worden tot heden slechts heel beperkt toegelaten in Europa. Het toepassen van genetisch gemodificeerde organismen is in de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen echter de standaard. In het handelsakkoord wordt de mogelijkheid tot asynchrone toestemming voor gmo's gecreëerd om de impact op de handel te minimaliseren. Klopt het, mijnheer de minister, dat door het akkoord het aandeel genetisch gemodificeerde ingrediënten in onze voedselketen kan toenemen?

Bernard Quintin:

J'allais répondre par une blague mais je vais m'abstenir. Je dois faire bonne impression pour ma première audition en commission! Il ne faut pas me pousser, monsieur le député, ce n'est pas gentil.

Beste collega's, Buitenlandse Zaken coördineert het Belgische standpunt en informeert onze verschillende politieke autoriteiten over de ontwikkelingen in Europese aangelegenheden, in overeenstemming met het samenwerkingsakkoord van 8 maart 1994. Zoals bij elk handelsdossier zal het definitieve Belgische standpunt worden ingenomen wanneer de Commissie de voorstellen voor besluitvorming aan de Raad voorlegt. Dit zal pas rond de zomer van 2025 kunnen plaatsvinden, aangezien de teksten nu in alle officiële talen van de EU moeten worden vertaald en wettelijk worden geverifieerd.

Monsieur Prévot, c'est également au moment de la présentation des propositions de décision au Conseil que la Commission définira la base légale et la structure juridique de l'accord, notamment sur la base du contenu de celui-ci. La Commission n'a donc pas encore arrêté la structure finale de l'accord.

Il est difficile d'anticiper la position finale du Conseil. La France et la Pologne ont annoncé être contre l'accord, alors que l'Autriche est pour l'instant tenue par une résolution de son Parlement précédent. Le Parlement des Pays-Bas a également adopté une résolution similaire mais d'ici à la présentation du dossier au Conseil, les positions de plusieurs É tats membres sont encore susceptibles d'évoluer dans un sens ou l'autre.

Dans les semaines et mois à venir, les Affaires étrangères seront en contact avec les autorités politiques et les parties prenantes afin de partager les informations reçues et d'expliquer le contenu de l'accord.

Zodra de ontwerpbesluiten zijn verzonden, zal het Belgische standpunt op basis van consensus met alle autoriteiten van ons land worden gecoördineerd. Als er geen intra-Belgisch akkoord komt, zal ons land zich bij de stemming moeten onthouden.

C'est aussi cette procédure qui sera suivie en ce qui concerne la position sur la structure juridique.

Het is waar dat dit akkoord economische opportuniteiten bevat voor de Belgische industrie en de dienstensector. In 2023 boekte ons land een positieve handelsbalans van 3,45 miljard euro met de landen van de regio op het gebied van de handel in goederen, met een aanzienlijke bijdrage van de chemische en farmaceutische industrie, machines en transportmateriaal. Ons land is ook goed ingeburgerd op het gebied van diensten, met name in de vervoerssector, de telecommunicatie en de zakelijke dienstverlening.

Het akkoord moet iets meer dan 90 % van de tarieflijnen tussen de twee blokken liberaliseren. Het moet de handel in goederen, diensten, toegang tot markten voor overheidsopdrachten en kritieke grondstoffen vergemakkelijken.

Alle teksten van het akkoord van 2019 zijn sinds 2022 voor het publiek beschikbaar op de website van de Commissie. De nieuw onderhandelde teksten werden op dinsdag 10 december ook op de website van de Commissie gedeeld.

Mevrouw Van Bossuyt, zoals u aangaf, is het akkoord ook geopolitiek belangrijk, aangezien de regio bijna 270 miljoen inwoners heeft en aangezien Europa er veel historische en politieke banden mee heeft. Zoals u weet, roept dit akkoord echter ook zorgen op bij bepaalde sectoren, vooral met betrekking tot duurzame ontwikkeling en landbouw.

Sur ce volet agricole justement, l'accord réduit ou supprime les tarifs douaniers sur les biens agricoles, permettant d'offrir des opportunités d'exportation pour nos producteurs, notamment en matière de pommes de terre surgelées, de bières, de chocolat, de certains fruits ou de produits laitiers. L'accord protège également 350 indications géographiques européennes. Treize de ces indications sont belges, parmi lesquelles le jambon d'Ardenne, la plate de Florenville, la gentse azalea et le peket.

Certains secteurs seront cependant soumis à des pressions, notamment ceux de la viande bovine, de la volaille ou du sucre. Pour ces secteurs, la Commission a négocié des quotas visant à limiter l'importation de ces produits en Europe. Ceux-ci entreront en vigueur de façon graduelle, entre cinq et dix ans en fonction des produits. En outre, ces quotas sont, pour la première fois dans un accord commercial de l'Union européenne, soumis au mécanisme de sauvegarde permettant de réintroduire temporairement les tarifs en cas de perturbation du marché.

Enfin, la présidente de la Commission européenne, Ursula Von der Leyen a annoncé, lors de la conclusion des négociations le 6 décembre dernier à Montevideo, que la Commission allait proposer une réserve d'au moins un milliard d'euros comme une forme d'assurance en cas d'impact négatif sur les agriculteurs et les zones rurales.

Des mesures de simplification devraient également être annoncées prochainement. Nous attendons donc la publication de la Vision pour le futur de l'agriculture, attendue durant les 100 premiers jours de la nouvelle Commission afin d'en évaluer le contenu. Vous savez que ces mesures de simplification sont une demande très forte de notre secteur agricole, singulièrement le secteur de l'élevage.

Par ailleurs, tous les produits mis sur le marché européen doivent respecter les normes sanitaires et phytosanitaires européennes, en ce compris en ce qui concerne l'utilisation des hormones, l'utilisation des OGM et les résidus maximum de pesticides. Les contrôles se font à l'arrivée des biens aux points d'entrée au sein de l'Union européenne par les autorités des États membres, par exemple le port d'Anvers. Les contrôles sont ensuite effectués par les douanes sur la base des règles applicables. L'accord ne modifie pas cela.

Mijnheer Keuten, het is dus niet correct om te zeggen dat de overeenkomst de Europese normen zou versoepelen, de controlebevoegdheden van de lidstaten zou beperken en de deuren wagenwijd zou openzetten voor de invoer van ggo-producten.

We moeten werken aan het beperken van de gevolgen, het activeren van voorzorgsmaatregelen in het geval van een storing en het compenseren, ondersteunen en vereenvoudigen van het werk voor onze boeren. Tegelijkertijd moeten we de algemene gevolgen analyseren die het akkoord zou kunnen hebben op alle sectoren van onze economie en op de werkgelegenheid.

Wat duurzame ontwikkeling betreft, is het noodzakelijk te melden dat het Akkoord van Parijs opgenomen is als essentieel element van het akkoord en dat de Mercosur-landen zich hebben geëngageerd om tegen 2030 de ontbossing te stoppen.

Wat de spiegelclausules voor landbouw betreft, ben ik van mening dat ze voor bepaalde subsectoren op een gerichte manier nuttig zouden kunnen zijn. Het Mercosur-akkoord bevat bijvoorbeeld een clausule over de productie van eieren. Spiegelclausules moeten echter bilateraal worden onderhandeld en zijn niet gemakkelijk om in de praktijk na te komen. Ze kunnen ook gepaard gaan met hogere vragen van onze partners op het gebied van toegang tot de EU-markt. Daarom heeft de EU de afgelopen jaren unilateraal maatregelen ontwikkeld die verenigbaar zijn met de WTO-regels, bijvoorbeeld de regelgeving inzake pesticiden, verlaging van de maximumwaarde voor residuen of ontbossing.

Laat mij afsluiten inzake het Mercosur-akkoord door te onderstrepen dat het nodig zal zijn om een Belgische positie te bepalen die niet alleen rekening houdt met de impact van het akkoord op onze defensieve belangen, maar uiteraard ook op onze offensieve belangen.

Je me permets d'insister: comme cela été dit, entre autres, par Mme la députée Van Bossuyt, nous sommes une économie ouverte, puisque 80 à 85 % de notre PIB dépend du commerce international. Par conséquent, pour la Belgique, il faut de bons accords commerciaux internationaux. Nous serons évidemment attentifs à tout ce qui est écrit. C'est pourquoi nous analysons les nombreuses pages de l'accord. En tout cas, nous avons besoin de ces bons accords internationaux pour notre développement économique. Comme cela a été indiqué dans d'autres questions, notre autonomie stratégique ouverte est extrêmement importante dans un monde où les choses sont en pleine mutation. Je vous remercie de votre attention.

Anneleen Van Bossuyt:

Mijnheer de minister, hartelijk dank voor uw antwoord. Ik vind het heel jammer dat er rond dit akkoord van alles gezegd wordt op basis van wat er gehoord wordt in plaats van naar de tekst en de mogelijke impact te kijken. Ik hoor zeggen dat het “un mépris pour nos agriculteurs ” is. Er zijn inderdaad zorgen voor onze landbouw of voor bepaalde sectoren uit onze landbouw, maar met die zorgen is ook rekening gehouden. Zeer uitzonderlijk voor een vrijhandelsakkoord zijn er expliciet quota en vrijwaringsmaatregelen opgenomen. Dat is zeker niet evident.

Collega’s, het gaat hier over twee hamburgers of een biefstuk per Europeaan en twee kippenfilets. Daarover gaat het. Daarvoor zou een akkoord dat zo belangrijk is voor zovele sectoren in onze Belgische economie op de helling gezet worden. Misdadig is een te groot woord, maar het zou heel jammer zijn.

Ik hoor hier ook spreken over de ggo’s. Dat is heel hypocriet, want ggo’s worden hier niet toegelaten maar we voeren ze wel massaal in. We voeren massaal ggo-gemodificeerde soja in uit die landen maar hier mag die niet gefabriceerd worden. Er is nu een nieuwe methode, CRISPR. Ik hoop dat we daarvoor in Europa eindelijk wel het licht op groen zetten, want ze wordt al in de hele wereld toegepast behalve in de Europese Unie. Nochtans spelen we daar een voortrekkersrol op het vlak van innovatie.

Mijnheer de minister, ik ga dus absoluut akkoord met uw eindconclusie. Dit akkoord is zeer belangrijk voor onze industrie, ook voor onze landbouw, en dus voor de werkgelegenheid in ons land. Elke donderdag tijdens de plenaire sessies zijn er vragen over de werkgelegenheid, over bedrijven die het moeilijk hebben. Welnu, met dit akkoord kunnen we concrete stappen in de goede richting zetten. Laat ons dus alstublieft aan één zeel trekken om dat ook te kunnen waarmaken.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse détaillée.

Je vais vous donner raison sur la fin de notre intervention quand vous dites que de bons accords commerciaux sont indispensables pour le développement socio-économique de notre pays. Vous avez raison, mais il faut de bons accords commerciaux! Nous avons ici un vrai déséquilibre. Je plaide depuis longtemps pour une exception agricole et je trouve complètement hallucinant qu'on puisse échanger des voitures allemandes contre de la viande bovine.

Madame Van Bossuyt souligne le faible taux de consommation de viande, indiquant deux steaks hachés et une cuisse de poulet par habitant. Il faudrait un jour multiplier tous les accords commerciaux passés et futurs pour évaluer l'impact réel sur le secteur, notamment sur celui de l'élevage, et principalement celui de l'élevage de viande bovine. C'est évidemment cela qui impacte très fortement nos éleveurs. C'est la raison pour laquelle nos agriculteurs sont mécontents par rapport à cet accord.

Vous dites que les produits qui arrivent sur notre territoire doivent pouvoir répondre aux mesures européennes. Nous avons des mesures drastiques en Belgique. Celles qui sont imposées à l'agriculture conventionnelle pourraient parfois être considérées comme des mesures bio dans certains autres pays tant elles sont strictes. Il y a donc, là aussi, une concurrence déloyale pour notre secteur agricole.

Je reste donc intimement persuadé que de bons accords sont évidemment nécessaires pour notre pays mais que cet accord du Mercosur est dangereux pour notre modèle agricole. Je comprends bien qu'un milliard d'euros est mis en réserve pour couvrir d'éventuelles grosses pertes mais un milliard d'euros sur l'échelle européenne pour le secteur agricole, c'est évidemment dérisoire.

Je sais que vous n'êtes pas Madame Irma et que vous ne pouvez évidemment pas prédire la position de la Belgique. Moi, par contre, je vais vous la donner la position de la Belgique: nous nous abstiendrons, comme à chaque fois, car c'est malheureusement le port d'Anvers qui va décider. J'ai interrogé à plusieurs reprises votre collègue, le ministre de l'Agriculture Clarinval. Il m'a répondu, un peu en mode "Annie Cordy": je voudrais bien mais je ne peux point. Nous aurons donc, une fois de plus, une réponse "chèvrechoutiste" de la part de notre pays et nous nous abstiendrons, contrairement à d'autres pays qui auront été beaucoup plus volontaristes que nous.

Voorzitter:

Monsieur Prévot, je vous confirme que Mme Irma n'est pas présente pour nos travaux de l'après-midi.

Dieter Keuten:

Mijnheer de minister, ik deel de mening van mevrouw Van Bossuyt over de hypocrisie betreffende de ggo's of de gmo's. Ze zijn in ons land verboden, maar worden massaal ingevoerd. Met het akkoord doen we er nog een schepje bovenop en importeren we nog meer genetisch gemodificeerde ingrediënten en voedingsmiddelen. Het gaat niet over de hoeveelheid vlees en gevogelte die we morgen zullen invoeren als het akkoord tot stand komt, het gaat wel over de controle op de voedselveiligheid van dat vlees en gevogelte. Als er een vermoeden van verontreiniging bestaat, dan moeten we de controlebevoegdheid behouden waarover we vandaag beschikken. Ten slotte heb ik geen antwoord gekregen op mijn vraag over de chemische bestrijdingsmiddelen die massaal worden geproduceerd in ons land, die hier verboden zijn en geëxporteerd worden. Die export wordt vergemakkelijkt, dus zullen er nog meer verboden bestrijdingsmiddelen in Zuid-Amerika gebruikt worden. De daarmee behandelde voedingsmiddelen zullen we dan opnieuw in ons land importeren. Dat is een cyclus van hypocrisie die gestopt moet worden. Bestrijdingsmiddelen die in ons land verboden zijn, hoeven hier ook niet meer geproduceerd te worden.

Het staatsbezoek van de sultan van Oman en het dossier van de groene waterstof
De energieovereenkomst tussen België en Oman
België-Oman betrekkingen: energie en staatsbezoeken

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 17 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België en Oman versterken hun samenwerking rond groene waterstof via het MoU van 2021, met focus op EU-certificering om ammoniak uit Oman (geproduceerd met zonne-/windenergie) als groene brandstof te importeren. Het Hyport Duqm-project (havenontwikkeling + waterstofproductie) loopt via private partijen (DEME, Haven Antwerpen, Fluxys) en wacht op een Europees certificatieschema (beslissing in 2024), gebaseerd op een geslaagde pilootstudie (ETF-financiering) die aantoonde dat de productie voldoet aan EU-normen (RED II). Tijdens het staatsbezoek (dec. 2024) werden geen nieuwe akkoorden getekend, maar bevestigd dat politieke steun en high-profile bezoeken cruciaal zijn om onzekerheden (afname, transport, ketens) weg te werken. België ambieert een Europese waterstofhub, afhankelijk van dit certificeringssucces en schaalvergroting.

Voorzitter:

Collega D'Amico is niet aanwezig om zijn vraag nr. 56001165C te stellen.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, op 3 december 2024 bracht de sultan van Oman een staatsbezoek aan België. U was daar ook bij betrokken. U had reeds in mei 2023 een overleg met de bevoegde minister uit Oman naar aanleiding van de aankondiging dat DEME een proefproject zou opstarten voor de certificering van waterstof die het wil produceren in Oman. U brak toen een lans voor de Europese certificering van waterstof als groene energie. Zo'n groen label zou moeten toelaten dat waterstof als hernieuwbare energie in België wordt geïmporteerd. De intentieverklaring die toen ondertekend werd, bepaalde dat in de haven van Duqm een waterstoffabriek zou worden gebouwd: Hyport Duqm. Een en ander zou in de vorm van groene ammoniak naar verschillende regio's in de wereld, zoals de EU, worden verscheept. Onze industrie zoekt inderdaad naar manieren om op grote schaal haar CO 2 -uitstoot terug te dringen. De regering kondigde al enige jaren geleden aan dat er de ambitie had om België tot een Europese energiehub voor waterstof uit te bouwen.

Kunt u verslag uitbrengen van uw betrokkenheid bij het staatsbezoek van de sultan van Oman? Wat werd precies besproken? Hoe ver staat het met de uitvoering van de intentieverklaring met Oman?

Voorzitter:

Collega Crucke had hierover ook een vraag, maar hij zit momenteel in een andere commissie.

Tinne Van der Straeten:

Elke Belgische minister werd betrokken bij het staatsbezoek van de sultan van Oman aan België onder leiding van de FOD Buitenlandse Zaken, voor zover er voor zijn of haar departement relevante thema's aan bod kwamen.

We werken al lang samen met Oman. Die samenwerking is gestart met de ondertekening van een MoU in 2021. De heer Crucke had een aantal specifieke vragen over dat MoU en wat er precies ondertekend werd. Laat ik duidelijk zijn: tijdens het recente staatsbezoek werd niets concreets ondertekend. Er werden wel een aantal statements gegeven. Het kader waarbinnen België en Oman samenwerken, is het MoU dat gesloten werd in 2021 en waarin de nadruk ligt op certificering.

Het project dat gerealiseerd wordt in Oman, in de haven van Ad Duqm, bestaat uit havenontwikkeling, waarbij de haven van Antwerpen ook sterk betrokken is, en een project om groene waterstof te produceren en te exporteren buiten Oman. Dat project vindt tussen private partijen plaats, al zijn dat bij Oman natuurlijk partijen waarin ook de staat betrokken is. Aan onze zijde zijn DME, de haven van Antwerpen en Fluxys betrokken.

Het MoU die we in 2021 sloten, bood een kader en legde heel veel nadruk op alles wat te maken heeft met certificering. Oman kan zeer goedkoop elektriciteit kan opwekken dankzij de ongelooflijke opbrengst van de energiebronnen wind en zon en kan zo goedkoop waterstof maken en exporteren in de vorm van ammoniak. Oman wil absoluut zeker zijn van een gegarandeerde afname van die ammoniak, die ook zeker als groene ammoniak, als groene waterstof zou moeten worden gecertificeerd. Naar aanleiding van het MoU heeft België werk gemaakt van onder andere projecten die gefinancierd zijn via het ETF met het oog op een mogelijk certificatieschema. Een pilootstudie werd uitgevoerd door Initio en LBTS. Het onderwerp daarvan was de productie van ammoniak in Oman en het transport daarvan naar België. Het voldoet aan de EU-normen, inclusief wat bepaald is in de RED II, de tweede richtlijn betreffende hernieuwbare energie. De impact was dusdanig dat het eigenlijk een sterke basis was voor samenwerking en schaalvergroting. Dat wordt ook verder besproken met de Europese Commissie. De Europese Commissie zal dit jaar nog over het certificatieschema beslissen. Dat betekent dat hetgeen wij ontwikkeld hebben in het kader van het ETF, een Europees certificatieschema kan worden.

Dat is de stand van zaken. Het voorbije staatsbezoek was een zeer goede follow-up van de eerdere bezoeken in Oman, onder andere van ons koningshuis aan Oman. We zien dat dergelijke bezoeken die projecten een stap verder brengen. Het gaat over innovatieve projecten, over pionierprojecten, met zeer veel onzekerheden. Er zijn onzekerheden over de toeleveringsketen, over de afname en over het transport. Die onzekerheden moeten stap voor stap worden weggewerkt. Vandaar het belang van dergelijk high profile -bezoek aan België.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, het doel van mijn vraag was om wat meer duidelijkheid te krijgen over dat certificatieschema. Hyport Duqm betreft natuurlijk een publiek-private samenwerking. Dat is belangrijk in het geheel. We volgen het dossier verder op.

Voorzitter:

Vraag nr. 56001289C van de heer Crucke wordt omgezet in een schriftelijke vraag.

De audit bij Elia aangaande het Prinses Elisabetheiland
De te hoge kostprijs van het Prinses Elisabetheiland
De uitspraken van de minister in De Tijd over de te hoge kostprijs van het energie-eiland
De hoorzittingen met Elia en de CREG
De toekomst van het energie-eiland
Het interview met de minister over het kostenplaatje van het energie-eiland
Kosten, audit en toekomst van het Prinses Elisabeth-eiland

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 17 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de explosief gestegen kostprijs (7 miljard euro) van het Belgische energie-eiland en het ontbreken van duidelijke alternatieven of kostendalingen, ondanks kritiek op het gebrek aan voorbereidend onderzoek in 2021 (toen gekozen werd voor een ruwe schatting van 2,2 miljard). Minister Van der Straeten benadrukt dat de kostenstijging deels toe te schrijven is aan inflatie (oorlog in Oekraïne) en supply chain-problemen, maar belooft extra Europese middelen (CEF, RRF) te zoeken en wacht op een afgeronde audit (eind januari 2025) en een herziene kosten-batenanalyse voordat definitieve beslissingen vallen. Kritiekpunten zijn het ontbreken van transparantie (audit nog niet gedeeld, démantelingskosten van ~1 miljard euro niet meegerekend in huidige ramingen), het te late onderzoeken van alternatieven (bijv. AC-aansluiting in plaats van HVDC), en het risico dat België vastzit aan een te duur project door vertraging en gebrek aan daadkracht. Oppositie vreest dat de rekening uiteindelijk bij burgers en bedrijven zal belanden via hogere energiefacturen, terwijl de minister geen concrete besparingsmaatregelen of keuzes voorlegt, maar wel benadrukt dat andere EU-landenzelfde uitdagingen kennen.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, u gaf al een korte inleiding over het energie-eiland.

We vernemen in de pers dat de audit van Elia inzake het eiland afgerond zou zijn. Dan is het bijzonder relevant daarvan kennis te kunnen nemen, te meer omdat die audit zou bevestigen – dat wordt in ieder geval gesteld – dat het huidig ingeschatte budget voor het eiland alle risicofactoren in rekening brengt.

Tegelijkertijd lazen we in de krant dat u, net als heel wat andere actoren, de kostprijs van het eiland hoog vindt, meer nog, dat u hem té hoog vindt.

U ging onze eerdere vragen om te reageren op de verschillende alternatieve pistes steeds uit de weg, redenerend dat de achtbare Kamerleden maar moesten zeggen waar zij dezelfde hoeveelheden groene elektriciteit zouden halen.

Het lijkt dus aan de orde om het te hebben over de alternatieven die nu nog mogelijk zijn om de kosten van het eiland te doen dalen. Kunt u uw standpunt over de kostprijs van het eiland verduidelijken?

Welke alternatieven zijn er voor u aan de orde? Welke impact kunnen die hebben op de eindfactuur?

Bent niet erg laat met uw vaststelling, daar u al meer dan een halfjaar officieel op de hoogte bent van de scherp gestegen ramingen, tot 7 miljard euro.

Welke initiatieven zult u ter zake nog nemen?

Hebt u de audit ondertussen ontvangen van Elia? Welke vaststellingen doet u op basis van de audit? Blijven er voor u onderzoeksvragen na de audit?

Welke initiatieven wilt u nemen op basis van de uitgevoerde audit?

Kunt en wilt u de audit ter beschikking stellen aan de Parlementsleden van onze commissie?

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, indien de audit klaar is, willen wij daar uiteraard ook kennis van nemen.

De kop voor uw interview in De Tijd herhaalde uw verklaring dat 7 miljard euro voor het energie-eiland té veel is. Hierin is het woordje 'te' belangrijk. Ondertussen zijn enkele werkgroepen aan het werk rond onder meer de kostenbeheersing, op basis van structurele informatie-uitwisseling tussen de CREG en Elia. Bij de berekening van de baten en de scenarioanalyse wordt duidelijk gesteld dat Elia duidelijkheid dient te verschaffen omtrent de baten van mogelijke alternatieve configuraties.

U blijft tijdens het interview met De Tijd warm en koud blazen over de alternatieve configuraties. U zegt dat de businesscase volledig herbekeken moet worden en dat er rekening moet worden gehouden met de baten. Men kan, volgens u, over alternatieven nadenken, maar u vraagt zich af of die over 7 jaar evenveel elektriciteit zullen opleveren. Tijdens de eerste gedachtewisseling over de problematiek hier in het Parlement hebt u zich ook al op die manier uitgesproken. U profileerde zich als een koele minnares van mogelijke alternatieven. U wees daarbij op het risico op onder andere stroomtekorten.

Kunt u een stand van zaken geven met betrekking tot de audit?

Hoe staat het met de alternatieve configuraties? Houden die volgens u al dan niet een voordeel in?

Ismaël Nuino:

Madame la ministre, je souhaiterais commencer par revenir sur les auditions que nous avons eues il y a deux ou trois semaines avec Elia, vous-même et la CREG. Suite à plusieurs heures d'auditions, je n'ai pas eu de réponse à mes deux questions principales pour lesquelles j'espère bien avoir des réponses ce matin.

En ce qui concerne le calendrier des décisions qui ont été prises concernant l'île énergétique, après avoir réécouté la présentation d'Elia et de la CREG, je ne comprends pas très bien certaines décisions prises dans ce dossier en termes de ligne du temps.

Il semblerait qu'Elia ait proposé trois options au gouvernement fédéral. Le gouvernement fédéral aurait choisi le 15 octobre 2021, d'opter pour l'option 2, c'est-à-dire celle qui contenait une île énergétique. À ce moment-là, la seule estimation budgétaire dont il disposait de la part d'Elia était d'un coût de 2,2 milliards d'euros.

Pendant les auditions, Elia nous a dit que qu'à ce moment-là, les 2,2 milliards d'euros n'étaient pas un budget parce qu'ils ne prenaient pas en compte les coûts, l'inflation, le risque et tout un tas de choses. Le seul véritable budget qu'Elia a fourni date de juillet 2023, date à laquelle il s'élevait à 3,6 milliards d'euros.

Je me demande donc si le gouvernement fédéral a choisi une option sans avoir de réel budget. Cela voudrait dire que l'option 2 – j'attends vraiment d'être contredit – a été choisie alors même qu'Elia a affirmé pendant les auditions que nous n'avions pas un vrai budget. J'aimerais savoir si cela s'est réellement passé comme je l'interprète ou s'il y a une autre explication.

Ma deuxième question concerne le calendrier subsidiaire. Nous connaissons l'importance du régulateur et des avis, souvent plutôt éclairés, qu'il nous donne. Pourquoi le gouvernement n'a-t-il pas attendu l'avis de la CREG pour prendre la décision?

En audition, j'ai posé plusieurs fois la question du coût réel de l'île. Il a fallu un petit temps pour avoir des réponses… qui étaient peu claires. J'ai demandé si le coût de démantèlement était pris en compte dans les nouvelles estimations d'Elia, revues très à la hausse. On m'a d'abord répondu que oui, en disant que le coût était de 25 millions d'euros par an. On m'a ensuite dit que ce n'était pas pris en compte dans l'estimation. Or, si on prend la durée de vie de soixante ans de cette île énergétique et qu'on la multiplie par 25 millions, le résultat est de 1,5 milliard d'euros supplémentaires au budget. Disons, 1 milliard. Ce montant n'est pas pris en compte dans le budget dont on parle aujourd'hui, dans les CAPEX (CAPital EXpenditures ou dépenses d'investissment) , mais n'est pas non plus pris en compte dans les coûts répercutés sur la facture des usagers qui a déjà fortement augmenté vu la hausse du coût de cette île énergétique. Ce sont les seules informations que j'ai eues. Elia m'a informé qu'effectivement ces coûts de démantèlement devraient être répercutés sur la facture mais ne m'en a pas dit plus.

Madame la ministre, avez-vous plus d'informations sur les coûts du démantèlement? Sont-ils de cet ordre de grandeur? Que représenteront-ils globalement? Que représenteront-ils sur la facture des usagers? Aujourd'hui, Elia avance le chiffre de 5 à 5,5 euros d'augmentation par MWh. Cela entraînera-t-il une augmentation plus importante? Ces questions me semblent particulièrement importantes.

Madame la ministre, vous vous êtes exprimée précédemment dans la presse concernant le prix. Quelle est votre position sur le prix de cette île énergétique? Elia vous a-t-elle communiqué une date à laquelle elle doit attribuer les marchés? On sait effectivement qu'une partie a été mise sur pause. Jusque quand?

Marie Meunier:

Madame la ministre, le CEO d’Elia a récemment fait des déclarations dans la presse. Il y a abordé les différents enjeux concernant l’île énergétique.

Nous apprenons que l’audit commandé par Publi-T à propos du dérapage budgétaire a déjà livré ses premières conclusions, qui ont été présentées au comité d’audit. La dernière partie, qui doit s’assurer que le développement de l’île est en ligne avec la demande initiale, est encore en cours.

Madame la ministre, avez-vous eu des contacts avec Elia concernant les premiers résultats de l’audit? Que pouvez-vous nous en dire? Avez-vous des informations à nous communiquer concernant la dernière partie de l’audit?

Il est également question dans cet article d’une nouvelle analyse coûts-bénéfices qui doit explorer un certain nombre de variantes ainsi qu’estimer leurs coûts respectifs. Il y aurait quatre scénarios différents sur la table. Elia estime qu’un débat politique doit avoir lieu afin de pouvoir faire un choix parmi les différentes alternatives. Disposez-vous des analyses concernant les différentes variantes envisageables? Connaît-on les différences de coûts entre celles-ci?

Enfin, Elia annonce avoir pris contact avec le formateur du futur gouvernement avec l’objectif de pouvoir disposer d’une décision sur l’île énergétique en janvier 2025. Que pouvez-vous nous dire par rapport au processus de décision concernant l’île? Avez-vous eu des contacts avec le formateur? Si oui, quelles conclusions peut-on en tirer?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de voorzitter, ik zal starten met de audit van Elia, met een stand van zaken van de analyses. Elia heeft zelf tijdens de hoorzittingen in deze commissie aangegeven dat het een internationaal auditkantoor belast heeft met de opdracht om een evaluatie uit te voeren van de evolutie van de kostprijs van MOG 2 – het eiland – en in het bijzonder van de gebruikte budgetteringsregels, de kostenelementen verbonden aan de realisatie van het project, hoe die evolueren en de huidige budgetraming.

Het is een proces dat plaatsvindt binnen de auditorganen van Elia en dus door het auditcomité van de raad van bestuur wordt opgevolgd. Elia heeft me geïnformeerd dat het auditcomité een voorlopige versie van het eerste verslag heeft kunnen raadplegen. Het rapport moet verder nog vervolledigd en afgewerkt worden. Dat zal tegen eind januari gebeuren. Elia wil het definitieve rapport afwachten.

Uiteraard heb ik er geen bezwaar tegen – het is ook niet aan mij om hier al dan niet bezwaar tegen te hebben – dat de uitkomst van die audit hier wordt gedeeld. Ik heb ter zake altijd gepleit voor transparantie. Zoals u weet, heb ik niet alleen aan Elia maar ook aan de CREG gevraagd om verdere analyses, audits en berekeningen te doen die ook worden uitgevoerd. Zowel Elia als de CREG werken in overleg met elkaar aan de opdrachten die we hun hebben gegeven. Naast het auditrapport is ook de kosten-batenanalyse belangrijk.

De vraag is of ik mijn eigen positie in dit dossier gewijzigd heb. Dat is natuurlijk niet het geval. Van bij het begin heb ik gezegd dat de kosten moeten worden beheerst en hebben we ook geageerd. Verder heb ik gesteld dat er naast de kosten ook naar de baten moeten worden gekeken. Meneer Ravyts, is het misschien daarom dat u op uw honger blijft over de alternatieven en mijn positie ten opzichte van de alternatieven en de verdere voortgang in dit dossier? Het is absoluut mijn mening dat we de volledige set van documenten moeten hebben. We hebben ook de bedragen voor de voorgestelde opties nog niet gezien, noch de consequenties ervan. Wat betekent dat voor de timing? Wat betekent dat voor de elektriciteit die dan al dan niet naar ons land gebracht wordt? Is die dan niet nodig? Kunnen we daarmee wachten? Wat zijn de kosten van het werken aan een compleet ander design? Al die elementen moeten verenigd zijn, opdat ik er een duidelijk standpunt over kan innemen. Zolang ik niet over die verschillende documenten beschik, zal ik de verschillende zaken tegen elkaar blijven afwegen.

Wat de volgende stappen betreft, heeft Elia aangegeven nog even te kunnen wachten, maar niet al te lang. Elia heeft een brief gestuurd met de verschillende opties waarover ze gesprekken zullen aanknopen met onder andere de formateur. Ik heb zelf geen gesprekken over dit dossier met de formateur. Het zijn eigenlijk bijna twee parallelle processen, aangezien er in de onderhandelingen enerzijds mogelijk over gesproken of onderhandeld wordt en we anderzijds voortwerken aan het dossier binnen de mogelijkheden waarover we beschikken.

Het dossier was ook aan de orde in de marge van de Energieraad gisteren. Afgelopen zondag vond er ook een vergadering van de Pentaministers plaats. België is momenteel voorzitter van het Pentaforum, waarvan de volgende landen lid zijn: België, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland.

Gisteren hebben we in de Energieraad kennisgemaakt met de nieuwe Eurocommissaris voor Energie, Dan Jørgensen. In het kader van de Pentavergadering hebben mijn Nederlandse en Duitse ambtgenoten en ikzelf over dit dossier gesproken. België is immers niet het enige land dat een netwerkontwikkelingsplan heeft opgesteld en voor de uitwerking ervan een beroep doet op HVDC (hoogspanningsgelijkstroom). Nederland en Duitsland doen hetzelfde. Voornoemde ambtgenoten vertelden mij dat zij worden geconfronteerd met dezelfde problemen als de kostenstijging en de druk op de supplychain. Mijn Nederlandse ambtgenoot gaf aan dat zij met dezelfde problemen geconfronteerd wordt.

Gisteren heb ik in de marge van de Energieraad gesproken met Eurocommissaris Dan Jørgensen. Wij hebben hem en Ursula von der Leyen immers een brief gestuurd met daarin het verzoek om naar de onderliggende oorzaken te kijken en om naar oplossingen te zoeken. Hij gaf aan dat zij het dossier zeker kennen, dat het hun onverdeelde aandacht krijgt en dat hij dit zal bespreken met zijn de eurocommissaris voor Mededinging, Teresa Ribera.

Sommigen onder u vroegen tijdens de hoorzitting ook in hoeverre er sprake is van schaarsteprijzen, in hoeverre drie spelers de markt onder elkaar verdelen en in hoeverre alle prijsstijgingen al dan niet verklaard kunnen worden door gestegen kosten. In de loop van januari zullen we daarvoor een follow-up doen.

Ondertussen zijn er nog twee andere elementen waaraan we werken, met name de CEF, (Connecting Europe Facility) waarbij ik erop heb aangedrongen dat we voor de projecten die goedgekeurd zijn en die met een kostenstijging worden geconfronteerd maar waarvan de baten zijn aangetoond bijkomende of voldoende ondersteuning van de CEF zouden kunnen krijgen.

Rond de tafel is iedereen, zeker ook de eurocommissaris, ervan overtuigd dat de CEF ondergefinancierd is. Het vrijmaken van middelen voor de CEF moet binnen het algemeen budgettaire kader van de Europese Unie, het MFF (multiannual financial framework), worden besproken. Ik zal het hierover ook hebben met de minister van Financiën, Vincent Van Peteghem, opdat het standpunt van België zeker is dat voor onze interconnecties, voor de cruciale projecten die we nodig hebben, de middelen van de CEF zouden moeten worden verhoogd. Op die manier kunnen er voor dit dossier ook bijkomende middelen binnen de CEF worden gevonden.

Ik zal aan mijn administratie ook vragen om te bekijken – dat was een suggestie van Europa – of we de middelen voor het RRF (Recovery and Resilience Facility), die uiteindelijk niet zijn uitgegeven aan projecten binnen het RRF omwille van tal van redenen, aan projecten die wel doorgaan kunnen worden toegewezen.

Tijdens de vorige vergadering hadden we het hier over Clean Hydrogen for Clean Industry, waarvan we het KB hebben teruggetrokken omwille van een beroep ingediend door de Vlaamse regering, waarbij er middelen eigenlijk bijna worden geschrapt. Dat is een budget dat we aan het eiland zouden kunnen toewijzen.

Er zijn ook andere projecten, bijvoorbeeld projecten bij het IRE, die niet konden doorgaan omdat ze uiteindelijk niet matuur bleken. Er zijn verschillende projecten binnen het RRF die uiteindelijk ook niet zijn doorgegaan, waardoor we al onze middelen niet zouden kunnen uitgeven. Het zou zonde zijn als die middelen verloren zouden gaan. Ik ga dus bekijken of we die middelen niet alsnog aan het eiland kunnen toewijzen.

Wil dat zeggen dat dat een go/no-go voor het project is? Neen, maar in het kader van de verschillende elementen die moeten worden verzameld, is dat zeker een element dat ook nog verder kan worden onderzocht, want de kostenstijging is reëel. Die kostenstijging zien we ook voor andere projecten in andere domeinen.

Des questions techniques ont également été posées concernant le budget. Tout d'abord, au moment où la décision a été prise pour l'île énergétique, j'avais connaissance de l'estimation des coûts et de l'évaluation des risques qui avaient été réalisées par Elia à l'époque, soit avant la guerre en Ukraine. Il s'agissait en outre d'une comparaison entre différents scénarios, et non uniquement d'un scénario relatif à l'île énergétique. Plusieurs manières de réaliser la connexion étaient étudiées dans cette comparaison.

Cette évaluation était basée sur plusieurs critères que j'ai déjà énumérés dans cette commission et qui y ont été discutés à plusieurs reprises. Les procédures applicables aux avis de la CREG ont été suivies et les avis ont été demandés sur les dossiers pour lesquels cela était prescrit selon les procédures.

Il y a donc eu une décision de principe et, ensuite, une décision de fond prenant en compte l'inflation et les coûts. Avec la guerre en Ukraine, la hausse de l'inflation est intervenue, mais il n'était pas possible de le prévoir au moment de la prise de décision. En 2021, aucune analyse de rentabilité, aucun projet ne prenait en compte la possibilité d'une guerre en prévoyant une marge supplémentaire. Tout le monde a été confronté à cette augmentation.

La question des provisions de démantèlement doit plutôt être posée à Elia. Cette provision est imposée par la loi et est déterminée sur la base d'une estimation des coûts. Ce montant doit être constitué progressivement afin d'être disponible au moment du démantèlement. En l'occurrence, il s'agit de la période démarrant lors de la mise en service de l'île en 2026, comme le prévoit la loi, avec un montant de 25 millions par an. C'est le gestionnaire de réseau qui a estimé ce montant et qui l'a soumis à la CREG. Pour plus d'informations techniques à ce sujet, je vous renvoie vers cette administration.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, ik blijf nog altijd wat met een dubbel gevoel zitten na uw reactie. Het onderzoeken en bestuderen van alternatieven is immers noodzakelijk, maar tegelijkertijd is de tijd die we hebben om dat te doen, heel erg beperkt als men de piste wil openhouden om verder te doen met het eiland zoals het nu gepland is en tegen de huidige kostprijs en het eventueel te financieren met andere middelen.

De vraag is of we er hiermee zullen uitkomen en of alle alternatieven wel voldoende op tafel liggen. Mijn collega's hebben al gezegd dat Elia kijkt naar een viertal opties, maar niet alle mogelijke opties zijn daarin opgenomen. Ik denk bijvoorbeeld aan het alsnog aansluiten van het eiland in AC. Dat is een optie die op dit moment niet is opgenomen en die om de ene of andere reden niet verder wordt onderzocht. Zijn we dan niet opnieuw ons onderzoek aan het kanaliseren om uit te komen bij een scenario dat business as usual is, waarin de vraag is wie het nu eigenlijk aan het eind van de rit zal betalen, waar we de centen zullen halen enzovoort? Ik heb er toch wel wat bedenkingen bij dat u wel begrip toont voor het feit dat het eiland te duur is, maar dat u niet onmiddellijk acties onderneemt die ertoe leiden dat de kostprijs kan dalen en dat er effectief ook beslissingen worden genomen.

Vandaag is er immers maar één optie: er is namelijk een federaal ontwikkelingsplan dat aangeeft wat er moet gebeuren en zo lang er op dat vlak door u of door het Parlement geen initiatieven worden genomen om een alternatief voor dat federaal ontwikkelingsplan naar voren te schuiven, zullen we er niet komen en zal men enkel en alleen het huidige concept kunnen doorvoeren. Er gebeuren dus wel wat onderzoeken, maar ik heb eigenlijk de indruk dat we langzaam maar zeker aan het afstevenen zijn op een deadline waar we plots niet meer voorbij zullen raken, waardoor we zullen moeten zeggen dat de kostprijs 7 miljard euro bedraagt en dat we geen tijd meer hebben om alternatieven te onderzoeken. Zo zullen we vastzitten en zullen we – jammer maar helaas – dat bedrag op de ene of andere manier toch moeten betalen, of dat nu via de elektriciteitsfactuur, de belastingfactuur of een andere factuur is.

Ik maak mij daar grote zorgen over en denk dat we daadkracht moeten tonen. We moeten aangeven dat er stappen moeten worden gezet en we moeten een alternatief duidelijk naar voren schuiven om klaar te raken. Als we immers alternatieven blijven bestuderen tot de bestelling sowieso geplaatst moet worden, dan zullen we achteraf kunnen zeggen wat we het best hadden gedaan, maar zullen we in de situatie terechtkomen dat er niets meer aan te doen is. Ik vrees dat we daar naartoe gaan als we hier niet dringend keuzes maken.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik vind ook dat we in de spreekwoordelijke fuik zitten. Enerzijds zei u in de pers "te veel" en anderzijds hebt u ook vandaag weer allerlei pistes naar voren geschoven, ook Europese pistes, waarbij dat "te veel" niet meer te veel zou zijn.

Ik blijf dat een tweeslachtige houding vinden inzake dit dossier. We zullen zien, eens alle elementen op tafel liggen, waar we uitkomen. Ik vrees echter dat het in een richting zal zijn die onze fractie niet echt zal zinnen.

Ismaël Nuino:

Madame la ministre, je vous remercie de vos réponses, bien que je m'interroge très sincèrement à leur sujet.

D'abord, je n'ai pas vraiment obtenu de réponse quant au calendrier de prise de décision, si ce n'est que vous m'avez expliqué que la seule et unique cause de l'inflation était la guerre en Ukraine. Je répète ce que j'ai dit: vous avez décidé en tant que ministre, avec le gouvernement fédéral, d'opter en 2021 pour l'île énergétique alors que, selon Elia, vous n'aviez pas de budget. Donc, soit Elia ne vous a pas dit que ce n'était pas un budget soit vous avez pris une décision sans avoir de véritable budget.

Et puis, vous me dites qu'il est normal que l'inflation ait débuté en raison de la guerre en Ukraine, mais que personne ne pouvait s'en douter. Or je mettais en avant dans ma question que le budget final, reconnu comme tel par Elia, de 3,6 milliards d'euros a été remis en juillet 2023. Si je consulte mon calendrier, je constate que la guerre en Ukraine a débuté en février 2022. Il était alors possible de prévoir l'inflation. Les courriers envoyés par Elia montrent qu'elle était au courant d'une augmentation de presque 7 milliards en avril ou mars 2024. Cela signifie qu'en l'espace de huit mois, les montants ont doublé! Par conséquent, on ne peut pas simplement invoquer l'inflation ou la guerre en Ukraine. Je reste sincèrement sur ma faim. Un problème est apparu dans la prise de décision en 2021. Et je ne suis pas le seul à l'affirmer, puisque la CREG et la Cour des comptes le disent également. Je cite le rapport de cette dernière: "Le gouvernement a de nouveau choisi l'énergie éolienne offshore sans examen préalable rigoureux des alternatives." Ce n'est quand même pas rien quand la Cour des comptes l'écrit. D'où ma déception.

Ensuite, s'agissant du démantèlement, vous m'avez invité à interroger Elia, mais excusez-moi de vous rappeler que ce n'est pas cet organisme qui est responsable devant le Parlement! J'ai posé toutes les questions possibles à Elia lors de la dernière audition. On ne peut pas me dire le contraire. Et j'ai obtenu trop peu de réponses. C'est donc à vous que je pose la question, en votre qualité de ministre responsable de ce dossier. Apparemment, vos chiffres relatifs au démantèlement sont identiques aux miens: 25 millions d'euros par an jusqu'en 2062. Bref, cela représente une augmentation de l'enveloppe qui se situe entre 800 millions et 1 milliard d'euros et qui sera répercutée sur la facture des consommateurs. Vous ne savez pas combien cela représente et vous m'invitez à m'adresser soit à Elia soit à la CREG. Mais je pense que je puis obtenir de vous, en votre qualité de ministre, une réponse en commission pour savoir quel sera l'impact sur ces entreprises qui sont en difficulté sur le plan de la compétitivité et pour lesquelles l'énergie coûte de plus en plus cher, ainsi que sur les ménages pour lesquels la facture est en train d'exploser et explosera encore en janvier. Vous en parliez vous-même. L'enjeu énergétique est véritable. Nous vous l'avons déjà dit: nous serons toujours un allié en faveur de l'énergie renouvelable. Toutefois, à cause de ces projets qui dérapent complètement, nous allons perdre en même temps les industries, les citoyens et/ou le budget de l' État.

Je crois que nous avons vraiment la responsabilité de faire la clarté sur tout ce qui s'est passé. Malheureusement ici je n'ai pas obtenu les réponses aux questions que j'ai posées. Il faut s'assurer que ce genre de projets puissent, la prochaine fois, être gérés avec plus de sérieux.

Tinne Van der Straeten:

Je tiens à fournir quelques précisions. J'entends ce que vous dites, mais je viens de dire que nous n'étions pas le seul pays à être confronté à la même inflation des coûts. Il y a un contexte de guerre. D'ailleurs, ce sera le troisième hiver de guerre en Ukraine. Cela a eu des conséquences dans le secteur de l'énergie, mais aussi dans d'autres secteurs. C'est un fait. C'est un constat.

Par ailleurs, comme je viens également de l'indiquer, il y a un marché avec trois fournisseurs. Ceux-ci sont capables aujourd'hui de produire ce qui est demandé avec un "pipeline" de projets et cinq projets de plus pouvant être produits. La question qui se pose ici est la suivante. Ce n'est pas la première fois que je parle de cela. Il s'agit de voir dans le fonctionnement du marché si des prix de pénurie sont appliqués ou non. Il faut voir si toute la hausse des prix peut être expliquée par l'inflation des coûts liés à la guerre ou non. C'est la raison pour laquelle on a demandé à la Commission européenne de s'en charger. À mon humble avis, et avec tout le respect que j'ai pour nos instances belges, nous ne sommes pas en mesure de le faire. C'est une investigation européenne qui doit être menée pour examiner les logiques de marchés. Je ne suis donc pas en train de balayer tout en disant qu'il y a une inflation des coûts. Il faut aussi prendre en compte ces divers aspects.

Concernant les coûts de démantèlement, M. Ravyts m'a posé des questions sur les coûts de démantèlement des éoliennes et des turbines, il y a quelques semaines. Concernant la notion de démantèlement et les provisions qui y sont associées, soit pour les infrastructures électriques soit pour les turbines, j'ai déjà dit que le cadre législatif existant est moins développé que le cadre qui existe pour le nucléaire. Vous pouvez le lire dans le rapport de la réunion. Pour ce qui est du nucléaire, et notamment des producteurs d'électricité, il existe un cadre qui prévoit qu'ils doivent faire des provisions qui sont soumises à un contrôle prudentiel. Comme je l'ai déjà dit dans cette commission, j'y suis favorable. La ligne du temps que nous avons en tête est le repowering de la première zone des éoliennes offshore.

J’ai interprété vos questions comme étant des questions purement techniques: "Quel est le montant constitué? Quels sont les différents éléments?" Renseignez-vous auprès d’Elia. Je veux bien, si cela vous aide, être la messagère pour vos questions hyper techniques.

Si votre question est plutôt politique: "Quelle est votre position?" Ma position politique est que le cadre législatif qui existe aujourd'hui est moins développé, moins détaillé que pour les autres technologies. Et, qui sait, dans le futur, Hedera ne sera pas uniquement utile pour tout ce qui est nucléaire, mais pour toutes sortes de catégories, y compris le médical ou l’éolien en mer du Nord. Pourquoi pas?

Ismaël Nuino:

Madame la ministre, je n’ai jamais nié le fait que d’autres pays pouvaient connaître les mêmes problèmes. À aucun moment. Je dis simplement qu’attribuer une grande partie de cette augmentation des coûts à la guerre en Ukraine, c’est à mon sens un peu facile. Je le répète encore une fois: en 8 mois de temps, le budget a doublé. En 8 mois!

L’inflation, nous la voyons dans les grands projets publics qui ont été lancés il y a 10 ans. Bien souvent, nous ne savons pas non plus très bien expliquer en quoi cela augmente à ce point-là. Mais là, c’est vraiment en l’espace de moins d’une année que le budget augmente à ce point.

J’entends que vous cherchez des solutions. Je vous en remercie. C’est utile de le faire, pour voir comment nous allons nous sortir de ce problème dans lequel nous sommes aujourd'hui. Mais moi, la question que je pose, c’est comment sommes-nous arrivés à ce problème?

C’est essayer de comprendre pourquoi le gouvernement fédéral a décidé de choisir cette option 2 de l’île énergétique sans avoir étudié les alternatives existantes. C’est là que se pose la question.

Elia propose trois options. Le gouvernement en choisit une, et c’est à partir de ce moment-là qu’Elia a étudié plus profondément cette deuxième option. Mais pendant ce temps-là, nous n’avons pas étudié la première et la troisième option.

À voir la question sur les différentes alternatives qui se pose aujourd'hui, nous allons nous retrouver progressivement bloqués dans un tunnel, dans lequel nous n’avons pas d’autre choix que de dire stop ou encore. Je trouve que ce n’est pas une bonne manière de décider. C’est cela que j’essaie de mettre en avant, et sur quoi je pose des questions. Je n’ai toujours pas de réponse claire sur l’agenda de prise de décision.

Les questions sur le démantèlement étaient techniques.

Encore une fois, je ne comprends pas qu'une ministre m'invite en commission à m'adresser à Elia. À mon sens, madame la ministre, sauf erreur de ma part, c'est vous qui êtes en charge du dossier et qui devez le demander à Elia, comme vous l'avez fait depuis le départ, au travers de courriers entre la CREG et Elia. Moi, je n'ai aucune autorité pour demander à Elia combien va coûter le démantèlement.

La question que je pose n'est pas une question technique sur le cadre juridique. On aura le temps sur cinq ans de le préciser. Il s'agit de savoir si ces 25 millions d'euros par an, montant communiqué lors de la dernière audition, vont avoir un impact sur la facture. Elia m'a dit qu'elle devra le répercuter sur la facture et qu'elle ne l'a pas pris en compte aujourd'hui dans son estimation.

La seule et unique question que je vous posais aujourd'hui, c'était de savoir de combien sera l'augmentation des coûts de transport sur la facture, quand on prend en compte ces 25 millions d'euros en plus qui font pratiquement 1 milliard sur l'ensemble de la durée de vie. Ce n'est pas une question technique mais juste une question visant à savoir combien cela va coûter en plus tous les ans à nos entreprises et à nos ménages. Mais je n'ai pas eu de réponse et je trouve vraiment problématique que, politiquement, vous me renvoyez à Elia. Si c'est cela, je ne comprends alors pas très bien ce que l'on fait ici et pourquoi on vous pose des questions.

Marie Meunier:

Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses éclairées à mes différentes questions.

De beslissing van het hof van beroep te Brussel over de straf van een beruchte cannabisboer
De vervallenverklaring van de strafvordering in het proces over een grootschalige cannabiskweek
Strafrechtelijke uitspraken over grootschalige cannabisteelt

Gesteld aan

Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)

op 11 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De 15 jaar durende zaak-Lagrou, waarbij een cannabisboer met een megaplantage (40.000 planten, 2,4 miljoen euro in beslag) uiteindelijk vrijuit ging door procedurefouten (geen advocaat bij verhoor in 2009, *Salduz*-jurisprudentie) en een manifest overschreden redelijke termijn, toont een systeemfalen in de Belgische rechtsstaat: het Europees Hof deed er 4 jaar over om te oordelen, wat het Brusselse hof noopte de straf te vervallen. Financieel behoudt de staat 505.625 euro (van oorspronkelijk 2,4 miljoen) en vermijdt teruggave, maar de geloofwaardigheidsschade en risico op schadeclaims (voorhechtenis, procedurekosten) blijven. Minister Van Tigchelt wijst op geen structurele vertraging bij Belgische instanties, maar benadrukt versnelde doorlooptijden en versterkte justitiële middelen als oplossing—zonder concrete maatregelen tegen herhaling.

Marijke Dillen:

Mijnheer de minister, de zaak van heer Lagrou, een bekende en beruchte cannabisboer in ons land, is voor Justitie helaas legendarisch. In 2009 viel de politie binnen in zijn hoeve en ontdekte een plantage van maar liefst meer dan 40.000 cannabisplantjes. Op dat ogenblik bleek het de grootste plantage van West-Europa te zijn. Pakketjes geld, verstopt in de grond, werden gevonden, voor een bedrag van 2,4 miljoen euro. Dat geld werd in beslag genomen door het gerecht. Die zaken hebben geleid tot zeer veel en jarenlange procedures.

Na die juridische uitputtingsslag heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens gemeend dat de rechten van verdediging van de heer Lagrou waren geschonden omdat hij was ondervraagd zonder bijstand van een advocaat. Het Europees Hof heeft de zaak teruggestuurd naar het Hof van Cassatie, dat op zijn beurt aan Lagrou een nieuw proces toestond. Het was inmiddels 2022, precies 13 jaar na het begin van de zaak en vijf rechtsgangen verder.

Het hof van beroep te Brussel heeft vervolgens zijn licht mogen laten schijnen over die megazaak en heeft in het voordeel van de cannabisboer geoordeeld. U mag mij niet kwalijk nemen dat ik dat oordeel totaal onbegrijpelijk vind. De argumentatie van het hof van beroep luidt: de straf is vervallen verklaard wegens een manifeste overschrijding van de redelijke termijn.

Het hoeft geen betoog dat de betrokkene heeft getriomfeerd. De heer Lagrou heeft geen zaken aangespannen, hij heeft gewoon gebruikgemaakt van zijn recht om beroep aan te tekenen omdat hij niet akkoord ging met de gerechtelijke uitspraken. Het komt de Belgische Staat toe om de rechtsgang binnen een normale termijn te laten geschieden. Dat is faliekant mislukt, zodat de strafvordering vervallen is. De heer Lagrou gaat dus vrijuit, zo klonk het triomfantelijk bij diens advocaten.

Mijnheer de minister, dat oordeel is een blamage voor onze rechtsstaat en behoeft meer toelichting. Het dossier heeft een behoorlijke financiële impact gehad voor de Belgische Staat. Kunt u daarover een gedetailleerde toelichting geven? Graag had ik een chronologisch overzicht, met daaraan gekoppeld de uitleg hoe het komt dat die zaak zo lang heeft kunnen duren.

Een dergelijk debacle kan zich geen tweemaal voordoen; dat behoeft geen argumentatie. Bent u bereid om, binnen uw bevoegdheden in lopende zaken, nog initiatieven te nemen, onder meer door er bij de Hoge Raad voor de Justitie op aan te dringen om een onderzoek te starten, zodat de pijnpunten in dat dossier kunnen worden geobjectiveerd?

Sophie De Wit:

Mijnheer de voorzitter, ik wil mevrouw Dillen graag bedanken omdat ze even wou wachten. Om de agenda niet nodeloos te verzwaren, verwijs ik naar de ingediende vraag.

Geachte heer minister,

Midden november werd in de media bericht dat cannabisboer Patrick Lagrou vrijuit gaat voor drugsteelt en -verkoop. Het Brusselse hof van beroep oordeelde dat de opgelegde gevangenisstraf van 5 jaar vervallen wordt verklaard omdat de redelijke termijn manifest overschreden werd.

De bal ging aan het rollen in 2009, toen de politie binnenviel in de hoeve van de betrokkene in West-Vlaanderen en daar een megaplantage van 2.500 vierkante meter groot met maar liefst 40.000 cannabisplantjes aantrof. Het parket nam vervolgens grote sommen geld (meer dan 2 miljoen euro) en meerdere luxevoertuigen in beslag. De betrokkene werd aanvankelijk in 2016 tot 5 jaar effectieve gevangenisstraf veroordeeld maar diens advocaten tekenden meermaals beroep aan, zowel bij het Hof van Cassatie als bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens te Straatsburg. Dat laatste Hof stelde de Belgische staat in het ongelijk en vervolgens oordeelde het Hof van Cassatie begin 2022 dat de hele zaak moest worden overgedaan omdat de rechten van verdediging geschonden werden.

Nu, 15 jaar nadat de enorme cannabisplantage ontdekt werd, blijven we met lege handen achter. De boer gaat vrijuit en vertrekt op pensioen naar Thailand om van zijn spaarcentjes te genieten. De Belgische Justitie blijft opnieuw met een enorme kater en een serieus geloofwaardigheidsprobleem achter. En dan heb ik het nog niet over de mogelijke financiële gevolgen van dit arrest ten gevolge van de teruggave van de in beslag genomen goederen of compensatie voor de geleden schade.

Ik had u graag de volgende vragen gesteld.

Wat is uw reactie op dit arrest van het Brusselse hof van beroep, ingevolge waarvan de betrokkene volledig vrijuit gaat?

Hoeveel heeft deze hele procedure (met liefst 5 rechtsgangen) tot nu toe al gekost aan de belastingbetaler?

Hebt u al zicht op de financiële gevolgen van dit arrest? Zal de staat alle in beslag genomen goederen en middelen teruggeven? En wat met een eventuele schadevergoeding?

Hoe verklaart u dat deze zaak maar liefst 15 jaar lang geduurd heeft? Waar liggen volgens u de pijnpunten in dit dossier?

Welke lessen trekt u uit deze onverkwikkelijke saga? Welke maatregelen hebt u al genomen of zal u nog nemen zodat een gelijkaardige blamage voor Justitie in de toekomst kan vermeden worden?

Bedankt voor uw antwoorden.

Paul Van Tigchelt:

Collega's, dit is een belangrijke zaak en wat daar is gebeurd, vraagt inderdaad wat meer toelichting.

De kern van de problematiek is de Salduzwetgeving, waardoor het recht op bijstand van een advocaat tijdens het verhoor medio 2011 van kracht werd. Het dossier-Lagrou bevond zich toen al in het stadium van een eerste mededeling voor eindvordering door de onderzoeksrechter aan het parket. De beklaagden waren in 2009, toen de Salduzwetgeving nog niet van kracht was, verhoord zonder dat aan de toen nog niet bestaande bijstandsrechten was voldaan. Dat gebeurde ook in veel andere dossiers in die periode en wierp geen enkel probleem op. Het verhoren zonder bijstand van een advocaat werd Antigoongewijs ondervangen en leidde dus niet tot een negatief juridisch resultaat.

Zowel het hof van beroep in Gent in 2016 als het Hof van Cassatie in 2017 oordeelden dat er geen sprake was van onontvankelijkheid van de strafvordering vanwege het niet-respecteren van de Salduzverplichting in 2009. In 2021 werd er echter door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een arrest geveld en het is na dat arrest dat het Hof van Cassatie genoodzaakt was om de rechtspleging in 2022 te heropenen, zijn eerder arrest uit 2017 in te trekken en de zaak naar het hof van beroep in Brussel te verwijzen. Daardoor werd op 14 november vastgesteld dat er sprake is van een zwaarwichtige miskenning van de redelijke termijn aangezien de strafrechtspleging 15 jaar heeft geduurd vanaf het moment waarop de betrokkene voor het eerst met het onderzoek werd geconfronteerd.

Mevrouw Dillen, u vraagt mij naar een chronologisch overzicht. Het vergt te veel tijd om dat mondeling te geven. Ik wil u dat bezorgen en u zult daarin zien dat er een gap is. De veroordeelde, de heer Lagrou, heeft al zijn rechten uitgeput en heeft op 14 augustus 2017 een voorziening ingediend bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Het Hof heeft daarover uitspraak gedaan op 23 maart 2021. Als ik goed kan tellen, is dat bijna vier jaar later. Daar zit dus de vertraging. Voor de rest zie ik nergens gaten in de tijdlijn die een overschrijding van de redelijke termijn kunnen verklaren. Het arrest van het Hof voor de Rechten van de Mens heeft dus meer dan drieënhalf jaar op zich laten wachten.

Wat is nu de impact daarvan? Dat is immers wel belangrijk. De heer Lagrou gaat volledig vrijuit, aldus de pers. Over de financiële impact werden ook vragen gesteld. Het zal u niet verbazen dat het voor mij niet mogelijk is om de kosten van dat onderzoek te becijferen. Ik kan niet uitrekenen wat het onderzoek heeft gekost aan de belastingbetaler of de diensten van Justitie en politie, die hierin goed en hard werk hebben geleverd. Het is echter ook geen uitgemaakte zaak dat de aansprakelijkheid van de Staat in het gedrang is en er dus schadevergoedingen kunnen worden geëist. Als minister van Justitie in lopende zaken kan ik daarop niet verder vooruitlopen.

Tijdens het onderzoek werd een bedrag van 505.625,29 euro in beslag genomen en gedeponeerd – zoals dat hoort – bij het Centraal Orgaan voor de Inbeslagneming en de Verbeurdverklaring (COIV). Een andere beklaagde werd in het dossier wel definitief veroordeeld. Die beklaagde werd tot een bijzondere verbeurdverklaring van 600.000 euro veroordeeld. Die som werd nog niet voldaan. De inbeslaggenomen gelden kunnen ons inziens worden toegerekend op die verbeurdverklaring, maar ook ter aanzuivering van nog aanzienlijke openstaande schulden ten aanzien van de schatkist. Dit een ingewikkelde uitleg – dat weet ik – om te zeggen dat er geen teruggave van de inbeslaggenomen gelden zal gebeuren.

Ik wil ook nog zeggen dat de betrokkene tijdens het onderzoek 131 dagen in voorhechtenis zat. Tussen oktober 2013 en in januari 2021 zat hij bovendien voor een periode van zes jaar opgesloten in uitvoering van zes andere effectieve veroordelingen. Die straf wordt evenmin ongedaan gemaakt door de recente uitspraak.

Er bestaan procedures inzake onwerkzame voorlopige hechtenissen. Ik kan niet voortijdig oordelen, maar vanuit de praktijk kan ik zeggen dat zo'n procedure niet noodzakelijk zal leiden tot een voor de heer Lagrou positieve uitspraak.

Tot slot kom ik bij de pijnpunten en de initiatieven. Er werd hier een ware procedureslag gevoerd, wat het goed recht is van elke verdediging, maar we hebben gezien dat er kostbare tijd werd verloren. We hebben ook gezien waar die kostbare tijd vooral verloren is. Als ik het overzicht bekijk, zie ik echter bij geen enkele Belgische instantie een echt grote vertraging. Alleen de procedure bij het Europees Hof heeft lang geduurd, zoals ik al zei.

Gelet op dit verloop lijkt mij, als minister van Justitie, een onderzoek door de Hoge Raad voor de Justitie weinig zinvol. Dat neemt niet weg dat we uit de analyse van dit soort zaken moeten leren. Nog meer dan anders moeten we waken over korte doorlooptijden in de hele keten van de strafrechtspleging. U weet dat dat een aandachtspunt is van het openbaar ministerie en van de zetel.

Wat de initiatieven betreft, kan ik verwijzen naar de versterking van Justitie in mankracht en middelen die we in de voorbije legislatuur gerealiseerd hebben. Die zou een impact moeten hebben op de toekomstige doorlooptijden.

Nogmaals, het is niet aan mij om inzake de doorlooptijden bij het Europees Hof initiatieven te nemen.

Marijke Dillen:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoorden. Het is bijzonder betreurenswaardig dat het Europees Hof, dat altijd met het vingertje wijst over alles wat misloopt in dit belangrijke dossier, op de hoogte was van de omvang van dit dossier en er toch bijna vier jaar over deed om tot een uitspraak te komen. Op basis van die vier jaar heeft het hof van beroep van Brussel dan geoordeeld dat de redelijke termijn overschreden was en dat de betrokkene dus vrijuit ging. Dat betreur ik ten zeerste.

U zei in het kader van het dossier Lagrou – waarbij ik niet verwijs naar dat tweede dossier met het inbeslaggenomen bedrag van 600.000 euro –dat er een inbeslagname van goed 500.000 euro was en niet 2,4 miljoen zoals verschenen in de media. Mijnheer de minister, ik neem aan dat het gaat om een man die over meer dan voldoende centen beschikt om te blijven procederen. Ik denk dat het risico reëel is dat hij opnieuw een topadvocaat onder de arm zal nemen om die 500.000 euro, die bij hem in beslag werd genomen, terug te vorderen van de Belgische Staat. Ik hoop uiteraard van niet. Ik hoop evenmin dat er procedures zullen komen om een schadevergoeding te vorderen voor de 131 dagen die hij in voorhechtenis heeft gezeten.

Sophie De Wit:

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is natuurlijk jammer, want we gaan met de billen bloot, ongeacht hoe het is verlopen en of er al dan niet verantwoordelijkheden zijn. Voor de geloofwaardigheid van Justitie is dat geen goede zaak en dit moet alleszins vermeden worden. Ik hoop dat er via het inbeslaggenomen geld een en ander kan worden gerecupereerd en dat de impact voor het overige zal meevallen. Wat mij vooral tegen de borst stoot, is dat zo iemand vrijuit gaat om die redenen. Ik vind dat moeilijk te verteren en het is heel belangrijk dat we hieruit voor de toekomst belangrijke lessen trekken, zodat dit zich niet meer, of minder vaak, kan herhalen. Ik las vandaag krantenberichten over bepaalde zaken die zelfs niet meer worden vervolgd, bijvoorbeeld als het om minder dan 10.000 euro gaat in financiële zaken. Mijnheer de minister, u sprak hoop en optimisme uit. Ik wil dat heel graag geloven, maar ik maak we toch wel wat zorgen.

De berekening van de vergoeding van bewindvoerders

Gesteld door

N-VA Sophie De Wit

Gesteld aan

Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)

op 11 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Van Tigchelt bevestigt dat "netto-inkomsten" in het KB van 18 mei 2024 expliciet sluit op de gebruikelijke definitie: inkomen *na aftrek van alle sociale en fiscale lasten*, waarbij teruggaven meetellen als inkomen, maar bijbetalingen aan de fiscus niet als kost mogen worden afgetrokken—om bruto-berekening te vermijden. Hij ziet geen aanpassing van het KB nodig, aangezien de tekst volgens hem duidelijk is en de rechtszekerheid behouden blijft. Het register voor professionele bewindvoerders (deadline 1 juli 2026) vertraagt door budgettaire en technische redenen, met een voorbereidend KB in de maak. Sophie De Wit hamerde op bevestiging dat fiscale bijbetalingen niet verrekend mogen worden, wat de minister indirect ontkende.

Sophie De Wit:

Mijnheer de minister, ik ben blij dat ik deze vraag nog kan stellen. Er is op het terrein bij de vrederechters namelijk onzekerheid over de wijze waarop de berekening moet gebeuren. We naderen echter het einde van het jaar en ik vermoed dat er hier en daar wel een paar afrekeningen worden gemaakt. Het is dus belangrijk dat er klare wijn kan worden geschonken over hoe er nu berekend moet worden en wat er wel en niet kan worden meegenomen.

Voor de rest, mijnheer de voorzitter, verwijs ik naar de ingediende vraag.

Eind oktober 2023 werd het wetsontwerp betreffende het statuut van bewindvoerder over een beschermde persoon aangenomen in de Kamer. In de nieuwe eerste paragraaf van artikel 497/5 van het oud Burgerlijk Wetboek wordt voorzien dat “de Koning de inkomsten van de beschermde persoon die voor deze paragraaf in aanmerking kunnen worden genomen dient te bepalen”. In het eerste artikel van het KB van 18 mei 2024, worden de inkomsten van de beschermde persoon die als berekeningsbasis dienen voor het forfait bedoeld in artikel 497/5, § 1 oud BW opgesomd. Het KB geeft duidelijk aan dat het gaat om de aldaar opgesomde “netto-inkomsten”.

Hoewel het KB beoogde aan te sluiten bij de diverse bestaande praktijken en meer eenduidigheid wilde bieden, verneem ik dat op het terrein discussie bestaat over de interpretatie van het begrip “netto-inkomsten”. Sommige vrederechters zijn van mening dat er - bij de berekening van de vergoeding van de bewindvoerder - ook rekening gehouden moet worden met een bijbetaling aan de fiscus als kost, net zoals een eventuele teruggave van belastingen als inkomen wordt beschouwd. Anderen stellen dan weer dat zulke interpretatie niet spoort omdat een verrekening van de bijbetaling niet uitdrukkelijk in het KB is voorzien.

Tijdens de bespreking van dit ontwerp hebt u ten slotte verklaard dat het nieuwe register het mogelijk zal maken om de aantallen familiale en professionele bewindvoerders te onderscheiden en dat ook de cijfers over fraude beschikbaar zullen zijn.

Ik had u graag de volgende vragen gesteld.

Bent u op de hoogte van de verschillende interpretaties van het begrip “netto-inkomsten” en van het feit dat er daardoor zelfs verschillende Excel-berekeningtools in omloop zijn?

Kan u verduidelijken wat bedoeld wordt met dit begrip? Moet het begrip “netto” in de gebruikelijke betekenis worden begrepen, met name het inkomen dat de beschermde persoon daadwerkelijk overhoudt na betaling van alle sociale en fiscale lasten op de aangeduide inkomstencategorieën?

Moet een bijbetaling aan de fiscus verrekend worden in min om de vergoeding van de bewindvoerder te berekenen? Zo ja, is het aangewezen om het KB aan te passen om dit te verduidelijken?

Wat is de stand van zaken van het nieuwe register? Hebt u al een zicht op de aantallen familiale en professionele bewindvoerders en zijn er reeds cijfers over fraude beschikbaar?

Paul Van Tigchelt:

Mevrouw De Wit, zoals u terecht opmerkt, somt het koninklijk besluit van 18 mei 2024 de inkomsten van de beschermde persoon op die als berekeningsbasis dienen voor de vergoeding van de bewindvoerders. Ik ben op de hoogte van de verschillende interpretaties van het begrip netto-inkomsten, hoewel die me enigszins verbaasden, omdat we dachten dat de tekst in dat opzicht vrij duidelijk was.

Het koninklijk besluit bepaalt uitdrukkelijk dat het gaat om de daarin opgesomde netto-inkomsten. Dat begrip moet begrepen worden in de gebruikelijke betekenis van het woord, dus na aftrek van alle sociale en fiscale lasten. Het koninklijk besluit bepaalt expliciet dat de teruggaven van inkomstenbelastingen wel onder netto-inkomsten vallen. Het is onmogelijk om die los te koppelen van de bij te betalen belastingen, die bijgevolg niet vallen onder de netto-inkomsten waarop de vergoeding kan worden berekend. Het niet in rekening brengen van de belastingen zou immers tot gevolg hebben dat er een vergoeding wordt toegekend op basis van bruto-inkomsten, wat in strijd is met de tekst en de geest van de wet en het koninklijk besluit.

De vrederechters lijken het met die interpretatie eens te zijn. De rechtszekerheid die het nieuwe besluit biedt, blijft behouden. Ik acht het om die redenen niet aangewezen om het koninklijk besluit aan te passen.

Het nationaal register van de professionele bewindvoerders moet nog technisch ontwikkeld worden. Om budgettaire redenen is dat nog niet gebeurd. De oprichting van het register vereist daarnaast een koninklijk besluit dat de nadere regels voor de invoering, de werking ervan, de toegang ertoe en de terbeschikkingstelling van de gegevens aan het publiek vaststelt. Dat koninklijk besluit is in voorbereiding.

Ter herinnering, de datum waarop professionele bewindvoerders in het register moeten zijn ingeschreven, is 1 juli 2026. Er is dus nog tijd voor de ontwikkeling.

Sophie De Wit:

Ik wil even recapituleren, mijnheer de minister. Onder het begrip 'netto' in de gebruikelijke betekenis begrijp ik het inkomen dat de beschermde persoon daadwerkelijk overhoudt na betaling van alle sociale en fiscale lasten op de aangeduide inkomenscategorie. Dat wil zeggen dat, als er een bijbetaling aan de fiscus moet gebeuren, die in mindering moet worden gebracht om de vergoeding aan de bewindvoerder te berekenen. Klopt dat? Dat is immers de hele discussie: men zegt dat een teruggave van de belastingen als inkomen moet worden beschouwd, wat wil zeggen dat een bijbetaling aan de fiscus als kosten moet worden beschouwd. Is dat de juiste interpretatie? Dat is belangrijk om te weten, want dan kunnen we verder. Bedankt, mijnheer de minister. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 15.30 uur. La réunion publique de commission est levée à 15 h 30.

Mercosur
De ongerustheid bij de landbouwers
Mercosur
Handelsakkoord Mercosur, boerenprotesten

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 5 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om het omstreden EU-Mercosur-handelsakkoord, dat door boeren en oppositiepartijen fel wordt afgewezen vanwege oneerlijke concurrentie, gebrek aan klimaat- en gezondheidsgaranties en bedreiging van de Europese landbouw. Minister Clarinval (Agricultuur) stelt dat België zich zal onthouden door gebrek aan consensus tussen gewesten, hoewel hij persoonlijk eist dat "spiegelmaatregelen" (gelijke normen) verplicht moeten zijn om het akkoord te aanvaarden. Boerenprotesten en politieke druk (o.a. van Frankrijk en Polen) onderstrepen de urgentie, terwijl de Commissie-Von der Leyen onder vuur ligt voor haar haastige ondertekeningspoging. Vaccinsteun (40 mln euro) voor bluetongue wordt wel concreet verwacht, maar de landbouwsector blijft ongerust over haar toekomst.

Dieter Keuten:

Mijnheer de voorzitter, collega's, minder dan een week geleden is de nieuwe Europese Commissie van start gegaan. Nu ja, 'nieuw' is een relatief begrip, want mevrouw von der Leyen is nog steeds voorzitster van een uitvoerend comité dat niet democratisch maar in achterkamers wordt benoemd. Blijkbaar zijn er hier nog geen uitdagingen genoeg voor mevrouw von der Leyen want vannacht stapte ze op een vliegtuig naar Uruguay. Als we haar laatste post mogen geloven, komt mevrouw von der Leyen binnen enkele uren aan in het zonnige Montevideo.

De Europese Commissie neemt dus letterlijk de vlucht vooruit om een handelsakkoord dat al 20 jaar niet goedgekeurd raakt, nu plots te gaan ondertekenen. Dit akkoord roept al 20 jaar bijzonder veel protest op, in heel Europa. Ook vandaag weer voeren Vlaamse en Waalse boeren actie, elk op hun eigen manier. Vlaams Belang is zoals steeds consequent en standvastig, wij kiezen resoluut de kant van onze landbouwers, die terecht oneerlijke concurrentie vrezen.

Mijnheer de minister, uw voorganger en partijgenoot, de heer Ducarme, verklaarde op 5 november 2019: "Ik vind dat dit akkoord vandaag niet voldoende garanties bevat, noch voor de gezondheid van de consument, noch voor het respect voor het internationaal engagement op het vlak van klimaat, noch voor de bescherming van de familiale landbouw."

Mijnheer de minister, u verklaarde deze week zich te willen onthouden in deze discussie. Enerzijds zegt u de Mercosurtekst in zijn huidige vorm niet te steunen. Anderzijds weigert u om de hand uit te steken naar Frankrijk en Polen die het akkoord wel durven te blokkeren en op zoek zijn naar een blokkeringsminderheid.

Mijnheer de minister, ik wil u vragen om voor dit Parlement, en dus ook voor de landbouwondernemers die u vertegenwoordigt, kleur te bekennen. Wat is uw standpunt met betrekking tot Mercosur? Bevat de huidige tekst voldoende bescherming en garanties voor onze bedrijven? Waarom steunt u mevrouw von der Leyen om deze tekst inderhaast te gaan ondertekenen?

Julie Taton:

Monsieur le ministre, depuis hier, plusieurs axes routiers sont bloqués par nos agriculteurs. On connaît leurs peurs et leurs inquiétudes face à l'accord du Mercosur, un dossier sur lequel nous avons déjà beaucoup échangé en plénière. Les lourdeurs administratives sont aussi un véritable problème pour nos agriculteurs. Leur trésorerie est aussi fortement mise à mal. On a également parlé de la problématique de la fièvre catarrhale, en plénière et en commission mardi passé.

Il faut aller droit au but pour rassurer nos agriculteurs. Monsieur le ministre, vous avez parlé d'une solution financière en commission de la Santé mardi passé. Avez-vous des nouvelles? Cela pourra-t-il débloquer la situation et aider nos agriculteurs? Le but est vraiment de les rassurer et de les aider. Ces vaccins seront-ils disponibles pour la campagne 2025?

S'agissant du Mercosur, pouvez-vous rassurer nos agriculteurs? C'est le but aujourd'hui.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, une nouvelle fois, malheureusement, les agriculteurs se sentent trahis. En début d'année, ils étaient dans la rue et ils avaient trois revendications majeures: avoir des revenus décents pour le fruit de leur travail; avoir enfin cette simplification administrative qu'on leur promet depuis tant d'années; voir davantage de décence lors de la ratification des accords commerciaux.

Aujourd'hui, ils sont dans la rue parce que c'est un jour symbolique. Aujourd'hui débute le sommet Mercosur en Uruguay. Les inquiétudes sont évidemment importantes. En effet, soit on signe cet accord du Mercosur et c'est évidemment une nouvelle gifle pour notre agriculture, soit l'Europe se réveille, elle protège enfin ses filières agricoles, elle garantit la souveraineté alimentaire et surtout le respect d'une concurrence équitable. Et cette voie, monsieur le ministre, signifie le rejet de l'accord avec le Mercosur. C'est une voie que nous, socialistes, défendons et réclamons depuis le début.

Malheureusement, vous avez déclaré ce mardi que la Belgique allait probablement s'abstenir lors du vote. Je ne peux que déplorer une nouvelle fois cette position chèvre-choutiste où, en Wallonie, les libéraux et Les Engagés bombent le torse sur fond de no pasar á n mais portent une position très faiblarde à propos de l'accord du Mercosur.

Certains membres du Parlement voient évidemment énormément de vertus dans ces accords de libre-échange, votre président de parti notamment. Monsieur le ministre, pensez-vous qu'un sursaut soit possible pour enfin défendre nos agriculteurs?

La Belgique doit rejoindre cette minorité de blocage avec des pays tels que la France et s'opposer au traité du Mercosur. Oui ou non, pourrez-vous influer et peut-être convaincre le Nord du pays?

David Clarinval:

Madame et messieurs les députés, j'ai déjà eu l'occasion de m'exprimer à plusieurs reprises sur cette question. Une fois de plus, je veux rappeler que je comprends tout à fait l'inquiétude des agriculteurs belges et européens face aux mesures qui pourraient figurer dans l'accord avec le Mercosur.

La concurrence, en particulier dans un secteur comme l'agriculture, doit être équitable. Je veux donc être très clair, comme je l'ai déjà été à plusieurs reprises: sans mesures miroirs contraignantes, l'accord Mercosur n'est pas acceptable en l'état. C'est très clair. Des mesures miroirs doivent donc être prévues et les contrôles doivent être effectifs. Sans cela, je ne soutiendrai pas le Mercosur.

Le contenu de l'accord, qui pourrait être conclu très prochainement, n'est toutefois pas encore définitivement arrêté et n'a donc pas encore été transmis aux États membres.

Cette semaine, j'ai pris note des propos tenus au Parlement européen selon lesquels les discussions sont en cours, y compris au niveau politique, et que de grands pays tels que la France et la Pologne entendent s'opposer à l'accord.

Ik heb er ook kennis van genomen dat de voorzitter van de Europese Commissie momenteel in Latijns-Amerika is en dat het sluiten van het akkoord in zicht zou zijn. Ik stel ook vast dat de directeur-generaal Handel bij de Europese Commissie zich bewust is van de vragen die worden opgeworpen. Zij herhaalde immers dat de Europese gezondheids- en veiligheidsnormen niet onderhandelbaar zijn. Ze wees erop dat er wederkerigheidsmaatregelen voorzien zijn waar dat gerechtvaardigd is. Wij vragen enkel haar te geloven.

Comme pour tous les dossiers commerciaux, la Belgique déterminera sa position officielle sur la base du dossier final que la Commission soumettra au Conseil, en coordination avec les Régions. L'impact sur le secteur agricole sera évidemment crucial dans le positionnement de la Belgique.

Comme je l'ai expliqué récemment, notre pays devra s'abstenir, étant donné que, pour une matière qui est partagée entre le fédéral et les Régions, les positions doivent être consensuelles si l'on veut pouvoir déboucher sur une décision claire. Or, malheureusement, il n'y a, à ma connaissance, pas vraiment de consensus. Donc, faute de consensus, la Belgique doit s'abstenir. Ce n'est pas une position personnelle; c'est simplement le résultat de notre système institutionnel. Autrement dit, quand bien même une Région se montrerait favorable, mais une autre non, nous serions obligés de nous abstenir. En tant que ministre de l'Agriculture, ma position est claire et reste inchangée, mais la Belgique ne peut adopter une position unifiée que s'il y a consensus. Si tel n'est pas le cas, nous devrons nous abstenir.

À propos de la question relative à la vaccination, je puis vous indiquer que le dossier figure à l'ordre du jour du Conseil des ministres de demain. Tout est en ordre sur le plan administratif. J'espère donc qu'un accord unanime pourra être conclu par toutes les parties qui composent le gouvernement. J'ai déjà reçu des messages positifs et de soutien, notamment en commission de la part du Parti Socialiste. Par conséquent, je remercie tous ceux qui soutiendront ce texte et j'espère que, là encore, nous obtiendrons un consensus demain. On parle tout de même d'un montant de 40 millions d'euros en vue de rembourser les agriculteurs qui devront recourir à la vaccination.

Quant à la question de la disponibilité des vaccins, c'est justement parce que nous rendons la vaccination obligatoire que nous envoyons un message positif aux entreprises pharmaceutiques. Les vaccins seront donc disponibles, puisque nous avons reçu la garantie d'un marché qui sera suffisamment présent l'année prochaine.

Voilà, madame et messieurs, les différentes réponses que je souhaitais apporter aux questions que vous m'avez posées.

Dieter Keuten:

Mijnheer de minister, u herinnert zich misschien hoe begin 2024 duizenden tractoren uit heel Europa naar België reden om een duidelijke vraag te stellen: red ons, red de boeren, red onze primaire economische sector.

Het Vlaams Belang neemt het steeds op voor die topondernemers in de stal, in de serre en op het veld. Onze boeren worden al decennialang geplaagd door Europese en Vlaamse regelgeving die hun het boeren onmogelijk maakt en die de toekomst van een hele sector bedreigt.

Vandaag zien we ondanks alle protest dat onze landbouw en industrie, onze levensnoodzakelijke economische sectoren, bloeden. Wat doen onze overheden? Zij reguleren en reguleren maar door. Onze excellenties openen bovendien alsmaar verder de poorten naar oneerlijke concurrentie. Waar zijn jullie mee bezig?

Mijnheer de minister, onze Vlaamse landbouwsector is een strategische sector die in België moet blijven. Het gaat om onze voedselzekerheid, onze volksgezondheid, ons leefmilieu en het welzijn van onze dieren.

Julie Taton:

Monsieur le ministre, merci beaucoup pour ces éclaircissements concernant le Mercosur. Le but est vraiment de rassurer nos agriculteurs.

Concernant la fièvre catarrhale et les vaccins, nous sommes très impatients de connaître la réponse qui sera fournie demain. Le but est aussi de soutenir les agriculteurs. Comme nous l’avons dit, avec le groupe MR, nous sommes bien sûr favorables au remboursement de ces vaccins.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, je vous cite: "Sans mesures miroirs, le Mercosur n’est pas, en l’état, acceptable." Réponse de la Belgique: abstention. Vous conviendrez avec moi que nous avons déjà été plus combatifs. J’entends bien que ce n’est pas la position personnelle du ministre Clarinval. Mais vous êtes ministre fédéral de l’Agriculture et vous êtes pour l’instant en négociations avec la N-VA. Je sais que ce pays est de plus en plus dirigé depuis le port d’Anvers. Je sais pourquoi quelqu'un comme Bart De Wever, notamment, est favorable à cette économie débridée et à ces traités de libre-échange. Vous négociez avec la N-VA pour l’instant. S'il vous plaît, ne dansez pas comme la N-VA siffle! Essayez de peser dans la balance pour, enfin, écouter les agriculteurs! Aujourd'hui, ils sont dans la rue. Ils attendent des réponses. Alors, s'il vous plaît, essayez d’influer sur une partie du Nord du pays pour avoir une position claire, à savoir que la Belgique doit dire "non" à l’accord Mercosur!

De duurzaamheid van de nieuwe politie-uniformen

Gesteld door

PS Sophie Thémont

Gesteld aan

Annelies Verlinden (Minister van Binnenlandse Zaken)

op 4 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België werkt aan een nieuw duurzaam politie-uniforme, met een goedgekeurd ontwerp voor de tactische tenue en lopende aanbestedingen, waarbij milieu-eisen (productie, recyclage) in de selectiecriteria worden opgenomen. De oplevering is gepland voor 2026, met aanpassingen aan bestaande contracten om vertraging te voorkomen. De minister bevestigde dat duurzaamheid centraal staat, maar concrete criteria zijn nog niet definitief vastgelegd.

Sophie Thémont:

Madame la ministre, vous aviez lancé, sous la précédente législature, un important chantier afin de revoir l'identité visuelle de la police intégrée. Au sein de ce chantier figurait notamment le développement d'un nouvel uniforme pour nos policiers, mieux adapté aux réalités du terrain et aux évolutions technologiques.

Une question me semble essentielle: celle de la durabilité de ces nouveaux uniformes. En 2017, mon groupe avait ainsi fait adopter par la Chambre une résolution qui recommandait aux pouvoirs publics et aux entreprises publiques d'envisager l'utilisation de vêtements qui répondent aux principes de l'accord sur la protection contre les incendies et la sécurité des bâtiments au Bangladesh pour les vêtements officiels.

À l'instar des mesures prises par la Défense, pourriez-vous m'indiquer où en est le développement de ce nouvel uniforme? Dans ce processus, la question de la durabilité a-t-elle été intégrée tant pour leur production que pour le recyclage des actuels uniformes?

Annelies Verlinden:

Chère collègue Thémont, la police intégrée travaille actuellement à l'appel d'offres ainsi qu'à la poursuite de la mise en œuvre des marchés publics pour l'achat de pièces pour le nouvel uniforme. La norme visuelle pour la tenue tactique du nouvel uniforme vient d'être validée par les différentes instances décisionnelles. Elle servira de fondement à la réalisation des marchés publics pour l'acquisition et l'approvisionnement des différentes pièces de cet uniforme.

En ce qui concerne la procédure d'appel d'offres, les critères d'attribution n'ont pas encore été définis. La question de la durabilité sera bien envisagée dans ces mêmes marchés publics ainsi que dans les processus de gestion de l'uniforme actuel. Afin d'accélérer le projet, la police va adapter les marchés existants ou quasi finalisés, dans l'objectif d'aboutir d'ici à 2026.

Sophie Thémont:

Merci madame la ministre. Vous avez répondu à toutes mes questions sur les critères de la durabilité.

De Belgische bijdrage aan het klimaatbeleid in ontwikkelingslanden

Gesteld door

VB Ellen Samyn

Gesteld aan

Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)

op 4 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België verhoogde zijn klimaatfinanciering naar 248 miljoen euro publiek geld in 2023 (7% van de ontwikkelingshulp) en behoudt dat niveau in 2024, met 138 miljoen euro vastgelegd voor 2025, terwijl 490 miljoen euro private klimaatinvesteringen (vooral via BIO) in 2023 werden gemobiliseerd—geen vast jaarbedrag. Minister Vandenbroucke benadrukte dat de EU in Bakoe 300 miljard dollar klimaatfinanciering nastreeft, met druk op ook China en Golfstaten om bij te dragen, maar Samyn uit kritiek op gebrek aan afspraken over fossiele brandstoffen en weinig actie van arme landen om uitstoot te verminderen, met zorgen over budgetverschuivingen tussen klimaat en ontwikkeling.

Ellen Samyn:

Mijnheer de minister, de Belgische bijdrage aan internationale klimaatfinanciering verdrievoudigde sinds 2020 van 70 miljoen euro naar 216 miljoen in 2023.

Op de afgelopen klimaattop in Bakoe is er onder andere over de bijdrage en de financiële engagementen van de geïndustrialiseerde landen ten opzichte van de ontwikkelingslanden gesproken. Welk bedrag heeft België voor 2024 uitgetrokken en welk bedrag heeft het voor 2025 gebudgetteerd? Klopt het dat voor de Belgische financiering middelen voor ontwikkelingshulp naar klimaatfinanciering worden verschoven? Het globale Zuiden eist zowel zijn recht op ontwikkeling op als een grotere bijdrage voor de vergroening van zijn energievoorziening en de aanpassing aan klimaatverandering. Over welke bedragen werd er gesproken? Hebt u hierover onlangs met uw Europese collega's samengezeten?

België zou dankzij garanties van de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden 490 miljoen euro aan private financiering voor investeringen in hernieuwbare energie en duurzame landbouw in ontwikkelingslanden mobiliseren. Kunt u dat bevestigen? Betreft het een jaarbedrag of wordt de 490 miljoen verspreid over een aantal jaren? Indien het een jaarbedrag betreft, wat zijn de prognoses voor 2024 en 2025?

Frank Vandenbroucke:

België rapporteert elk jaar in september aan de Europese Unie over onze klimaatfinanciering. De cijfers van 2024 zullen pas in september 2025 beschikbaar zijn.

In 2023 bedroeg de Belgische publieke internationale klimaatfinanciering 248 miljoen euro. De federale overheid nam 216 miljoen euro voor haar rekening. Tegen eind 2024 zullen we ongeveer hetzelfde niveau halen als in 2023. Voor 2025 ligt via de meerjarige klimaatactie ook al voor 138 miljoen euro aan bijdragen vast.

De internationale Belgische klimaatfinanciering is deel van de Belgische ontwikkelingssamenwerking en is dus onze ODA. In 2023 was de klimaatfinanciering goed voor 7 % van onze ontwikkelingshulp.

Daarnaast hebben we private internationale klimaatfinanciering die met publieke fondsen wordt gemobiliseerd en dus aanvullend werkt bij de private kapitaalmarkten. Die was in 2023 inderdaad goed voor 490 miljoen euro. Het grootste deel, 360 miljoen euro, werd gemobiliseerd dankzij kapitaal en leningen van de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (BIO).

Daarnaast hebben ook exportverzekeringen van Credendo, voor 129 miljoen euro, en de Business Partnership Facility, voor 1 miljoen euro, bijgedragen aan de mobilisatie van de financiering van private actoren. Dat is geen vast jaarbedrag. Dat is afhankelijk van investeringen.

Ik hoop wel dat we, samen met onze actoren, die ambitie in de toekomst kunnen blijven waarmaken.

De meest kwetsbare landen en de armste bevolkingsgroepen lijden het meest onder de gevolgen van de klimaatcrisis. Dat was ook een belangrijk punt in de onderhandelingen in Bakoe. De standpunten daarover, waaronder die inzake financiering, zijn Europees vastgelegd. Het akkoord van Bakoe voorziet in een doelstelling van 300 miljard dollar, waarbij de ontwikkelde landen de leiding zullen nemen. Het gaat hier om, ten eerste, publieke financiering, ten tweede, publiek gemobiliseerde private financiering en, ten derde, bijdragen van de multilaterale ontwikkelingsbanken.

Ook wil België, samen met de EU, dat elk land voldoende bijdraagt, dus ook China en de Golfstaten.

Ellen Samyn:

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Ik heb begrepen dat ik op de cijfers voor 2024 moet wachten tot 2025. Het kan u misschien verbazen, maar ik heb toch geen goed gevoel overgehouden aan de voorbije klimaattop, nog los van het feit dat die in Azerbeidzjan plaatsvond. Er werden bijvoorbeeld geen afspraken gemaakt om fossiele brandstoffen in te perken, omdat de oliestaten niet willen meewerken. Ook willen de arme landen nog altijd veel meer financiering, maar ze willen zelf niets ondernemen om hun uitstoot te verminderen. Het zal in ieder geval een grote uitdaging worden. Wat mij ook zorgen baart, is dat klimaatfinanciering verdoken ontwikkelingshulp zou worden, of vice versa. Ik hoop dat er heel goed op toegezien zal worden dat de budgetten op een correcte manier worden gebruikt.

De stand van zaken met betrekking tot het offshore windmolenpark voor de kust van Duinkerke
De afsluiting van het openbaar onderzoek over het offshore windpark voor de kust van Duinkerke
Het windmolenpark in Duinkerke
Het windmolenpark ter hoogte van Duinkerke
Offshore windmolenpark Duinkerke: stand van zaken en onderzoek

Gesteld aan

Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)

op 3 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België protesteert fel tegen het geplande Franse windmolenpark bij Duinkerke, dat de Dyckroute (cruciale vaarweg voor Oostende), natuurgebieden (Vlaamse Banken, Natura 2000) en veiligheid (reddingsoperaties) bedreigt, ondanks massale Belgische bezwaren (95% negatief in openbaar onderzoek). De Franse commissie negeerde deze bezwaren en gaf groen licht, waarna België nu diplomatiek druk uitoefent (recent overleg tijdens staatsbezoek) en juridische stappen overweegt, met de Franse Raad van State als laatste redmiddel—hoewel de kansen klein zijn. De haven van Oostende daagde de bouwheren al voor een Belgische rechter, terwijl de federale regering aarzelt met internationale arbitrage (te risicovol en tijdrovend) en inzet op bilateraal overleg, maar Frankrijk toont weinig bereidheid tot compromis.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, ik moet een beetje bescheiden zijn, want er zitten veel Oostendse politici in de zaal. Hoe zou dat komen?

De essentie van het dossier is wat er na de afsluiting van het openbaar onderzoek op 1 juni van dit jaar is gebeurd. Hoe zijn de Fransen omgegaan met uw gecoördineerde inbreng, waar ook de haven een grote rol in speelde? Wat is de stand van zaken in het dossier rond de bouwvergunning? Er was sprake van dat die eind oktober zou worden afgeleverd. Daarnaast is er uiteraard ook nog de beslissing over de milieuvergunning.

De haven van Oostende stapt naar de rechter in de strijd rond dat reusachtige windturbinepark. Aanleiding daarvoor is de westelijke aanlooproute, de Dyckroute, die de haven van Oostende verbindt met onder andere Zuid-Engeland en de Atlantische Oceaan. Dat windturbinepark vormt toch wel een probleem wat betreft de westelijke toegang tot de haven. Men spreekt zelfs over een schadevergoeding.

Er is wat ergernis over het feit dat er weinig beweegt rond juridische procedures. Uw voorganger heeft ook altijd gezegd dat we naast de procedure in Rijsel, die eigenlijk grotendeels afgelopen is, moeten inzetten op diplomatieke contacten om te proberen de Fransen te overtuigen.

Hebt u nog contacten gehad sinds de afsluiting van het openbaar onderzoek? Wat is de conclusie van de speciale Franse commissie voor openbaar onderzoek, die de opmerkingen moest onderzoeken en conclusies moest trekken? De prefect zou de vergunningen al dan niet verstrekken.

Jeroen Soete:

Mijnheer de minister, mijn collega heeft de problematiek al goed geschetst. De plannen om het windmolenpark voor de kust van Duinkerke te bouwen dateren al van 2016. Ik heb ook de bezwaren gelezen die de Belgische Staat in coördinatie met alle diensten heeft ingediend.

De belangen van de Belgische Staat worden op verschillende vlakken aangetast. Zo is er de impact op het zeezicht van de kustbewoners en op de search-and-rescueoperaties, de mogelijke impact op het beschermde natuurgebied de Vlaamse Banken en, last but not least, de impact op de Dyckroute, de aanlooproute die van levensbelang is voor de Oostendse haven. De geplande zone ligt immers pal op die route. Het spreekt voor zich dat wij als pionier en voorloper in de ontwikkeling van windenergie op zee deze ontwikkelingen steunen, maar deze locatie is voor ons absoluut niet aanvaardbaar.

Er is een onderzoekscommissie geweest en die heeft naar aanleiding van het openbaar onderzoek jammer genoeg een positief advies uitgebracht. Er waren een kleine drieduizend bezwaren, waarvan er 95 % negatief waren. Misschien is dat eigen aan die procedures, maar slechts 4 % was positief. Ik vond het zeer opmerkelijk dat de fundamentele bezwaren die aangevoerd werden door de Belgische Staat en andere actoren gewoon terzijde werden geschoven door de commissie. Over de trafiek op die vaarroute wordt er bijvoorbeeld gezegd dat daar geen schepen zijn en er dus geen probleem is voor de doorvaart, terwijl uit hun eigen studies blijkt dat er toch wel duizenden vaarbewegingen zijn, ook van cargoschepen.

De vraag dringt zich dus op waar we momenteel staan op het vlak van de bouwvergunning en de milieuvergunning. Belangrijker nog, welke juridische stappen zult u ondernemen om de belangen van de Belgische Staat en de haven van Oostende te vrijwaren?

Charlotte Verkeyn:

Er is al veel over dit onderwerp gezegd en geschreven. Er is een hele voorgeschiedenis en we hebben daar in het verleden ook rond samengewerkt.

Het zal u niet verbazen aan uw zijde van de banken dat aan deze zijde van de banken de vragen vooral gericht zijn op het aan de dag leggen van meer panache van de kant van België, van de federale regering. Zoals correct is geschetst komen diverse landsbelangen hier wel degelijk in het gedrang. In om het even welk ander Europees land zou het niet op die manier verlopen.

Behalve ooit één mondelinge toezegging van de Fransen na de North Sea Summit, waarbij ze zich bereid verklaarden om eventueel te spiegelen en samen te werken rond een nog te realiseren bouw, wat veel problemen zou oplossen op het vlak van de natuur, de scheepvaart en de veiligheid, maar ook vooral in het belang van zowel onze vissers als de Franse vissers die die routes gebruiken, is er niet veel meer gebeurd en lag het dossier wat stil.

Volgens ons luistert een wolf zelden naar een schaap. Vanuit die optiek hebben we opnieuw de hand gereikt. De haven van Oostende heeft intussen de bouwheren rechtstreeks voor een Belgische rechtbank gedagvaard. Men geraakt immers niet vooruit wanneer men blijft meedraaien in een verhaal waarin niet wordt geluisterd naar de belangen van een ander land.

Al mijn vragen zijn er dan ook op gericht om na te gaan hoe u van plan bent meer panache te tonen om de tegenpartij te dwingen te luisteren naar onze belangen en tot een gezamenlijke oplossing te komen.

Wat zijn de volgende stappen? Hoe zet u Frankrijk politiek onder druk? Worden er strategische wissels toegepast, eventueel in functie van dossiers die de Vlaamse regering nog heeft liggen? Wat is de strategie om Frankrijk op de knieën te dwingen?

Paul Van Tigchelt:

Collega's, net zoals collega Ravyts dien ik hier de nodige bescheidenheid aan de dag te leggen. Ik ben niet van Zuienkerke, noch van Oostende, maar van Zoersel.

Dit dossier heeft inderdaad een heel lange voorgeschiedenis. Ze werd geschetst in de vragen, dus ik hoef dat hier niet allemaal te herhalen. We zijn het erover eens – dat is belangrijk als beginpunt – dat de Belgische belangen op verschillende niveaus dreigen te worden geschaad met dit dossier. Dat vertrekpunt, dat startpunt, heeft ons geleid in onze acties.

Ik zal beginnen met de actuele stand van het dossier toe te lichten. De publieksconsultatie, waarnaar verwezen werd, is het openbaar onderzoek. Dat werd georganiseerd naar aanleiding van de aanvraag tot het bekomen van een milieuvergunning en van een concessie voor het gebruik van het maritiem openbaar domein. Zowel de federale diensten als de Vlaamse instanties, de kustgemeenten, de haven van Oostende en andere belanghebbenden hebben bezwaren ingediend. Er werd een geconsolideerde versie namens de Belgische Staat ingediend, die werd toegelicht aan de leden van de Commission nationale d'enquête publique in Rijsel. Dat gebeurde, als ik me niet vergis, net voor 9 juni, op 30 mei. Als federale overheid werken wij dus wel degelijk samen met de Vlaamse diensten om de belangen te verdedigen, ook die van de haven van Oostende en de kustbewoners. Zoals ik in het begin zei, dreigen hier immers verschillende belangen te worden geschaad.

In ons bezwaar vragen wij de Commission nationale d'enquête publique bovenal om een negatief advies uit te brengen. Indien die commissie toch een positief advies zou uitbrengen, hebben we in ondergeschikte orde gevraagd om het park 5 kilometer of meer verder in zee te bouwen, een veiligheidsafstand van 2 kilometer van de Frans-Belgische grens te respecteren en een nieuwe studie uit te voeren, die de impact van dit verder gelegen windpark op het Belgische natuurgebied onderzoekt. Wij vroegen eveneens om betrokken te worden bij de opmaak van die studie.

Het advies van die commissie werd uiteindelijk op 22 november met de nodige vertraging gepubliceerd. België werd hierover geïnformeerd via het ESPO-contactpunt. Op dit moment analyseren zowel onze diensten als onze advocaten de stukken van dat advies, dat een encyclopedie dik is. Dat vergt dus enige tijd.

Uit de milieueffectenbeoordeling bleek duidelijk dat de bouw van het park een impact zou hebben op het Natura 2000-gebied en in het bijzonder op een aantal beschermde zeevogels. Dit werd uitgebreid becommentarieerd in het Belgisch standpunt en in de bijdrage van de dienst Marien Milieu. Ook de bezwaren van de organisatie Vent Debout 59 sluiten hierbij aan. We bekijken samen met onze advocaten welke verdere stappen we hier moeten zetten.

We kunnen veel panache aan de dag leggen en forse verklaringen afleggen, maar uiteindelijk moeten we met Frankrijk, een bevriend land, de beste oplossing voor de Belgische belangen vinden. De beste manier om dat te doen is door diplomatie, zolang dat mogelijk is. Indien dat niet kan, zullen we de juridische weg moeten bewandelen.

Op diplomatiek niveau is dat dossier trouwens nooit van de agenda verdwenen, integendeel zelfs. Het dossier wordt bij de diplomatieke gesprekken en ontmoetingen telkens weer op de agenda geplaatst. De laatste keer dat dit gebeurde, was tijdens het bezoek van het vorstenpaar aan het Elysée tijdens het staatsbezoek enkele weken geleden, op 15 oktober. Eigen aan diplomatiek overleg, collega’s, is uiteraard dat het niet gevoerd wordt in de openbaarheid, maar wel zoveel mogelijk in vertrouwen tussen diplomatieke en politieke vertegenwoordigers; met die kanttekening dat dit niet betekent dat hierover niet mag worden gediscussieerd. Er worden ook andere dossiers in rekening gebracht, en dat is precies de reden waarom de ministerraad mijzelf, de minister van Noordzee, met ondersteuning van de minister van Buitenlandse Zaken, belast heeft met dit dossier.

Ik herhaal dat dit dossier, het windmolenpark in Duinkerke, recent werd besproken in de marge van het staatbezoek van ons koningspaar aan Parijs. Ik kan u ook meegeven dat in navolging van dat bezoek een nieuw gesprek is aangevraagd tussen de minister van Noordzee, ikzelf of mijn opvolger, en de Franse bevoegde collega, minister Givernet. We hebben dat overleg aangevraagd maar er is nog geen datum gepland.

De volgende stappen zijn uiteraard belangrijk; daar vraagt u ook naar. Zonder te veel vooruit te lopen op de analyse van het advies, dat door de advocaten wordt behandeld, wil ik benadrukken dat er op dit moment, voor zover we correct zijn geïnformeerd, nog geen uiteindelijke beslissing is gevallen over het al dan niet toekennen van de vergunning. Die beslissingen zullen ten vroegste eind dit jaar of in januari 2025 genomen worden, althans indien onze informatie correct is.

Ook voor de volgende stappen, collega's, zullen wij overleg plegen met de belangrijkste stakeholders, waaronder in eerste instantie de Vlaamse overheid. Zoals steeds zullen wij de oplossingen trachten te zoeken in overleg. Als dat overleg geen resultaat oplevert, rest ons uiteraard juridische stappen te nemen.

Wat zijn de juiste juridische stappen? Een internationale procedure opstarten is volgens ons niet aan de orde. Zowel de experts zeerecht van de FOD Buitenlandse Zaken, als onze administratie, de DG Scheepvaart, schatten de slaagkansen van dergelijke dure en tijdrovende procedure immers zeer laag in.

Als u het hebt over panache, mevrouw Verkeyn, voel ik mij wel aangesproken. We kennen elkaar nog niet, maar in alle bescheidenheid wil ik u zeggen dat ik geen roeper ben maar een doener. Als ik moet roepen, kan ik echter ook roepen. Wat ik wil zeggen is dat we over dit dossier veel kunnen roepen en toeteren, maar we moeten kijken naar wat finaal een oplossing dichterbij brengt.

We doen wat we moeten doen. Dat gold voor mijn voorganger en hopelijk ook voor mezelf. We doen dat ook zonder valse verwachtingen te scheppen. Ik ben immers eveneens jurist, dus ik weet dat met zo'n procedurearbitrage misschien wel verwachtingen worden gecreëerd die nadien niet zullen worden ingelost. Perception management heet dat. Ook dat is iets waarmee we bezig moeten zijn bij het verdedigen van de vele belangen voor ons land die in dat dossier spelen.

Mocht die vergunning toch worden afgeleverd, zullen wij ze inderdaad aanvechten. De meest efficiënte manier om dat te doen is voor de Raad van State in Frankrijk. Dat is immers het bevoegde rechtscollege, dat er dan over zal moeten oordelen.

Panache of niet, u kunt rekenen op mijn engagement ter zake. Ik kan uiteraard niet spreken over het engagement van mijn opvolger.

Volgens de online beschikbare gegevens wenst EDF de bouw van het park van start te laten gaan in 2027. Dat lijkt veraf, maar eigenlijk ligt dat heel dichtbij.

Hopelijk heb ik aldus uw belangrijkste vragen beantwoord.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, uw antwoord is niet erg hoopvol, gelet ook op de politieke aspiraties van de Franse regering. Offshore wordt voor de Fransen ook belangrijk.

U zegt dat het advies van die speciale commissie wordt bestudeerd. De vergunningen bevinden zich in een cruciale fase en kunnen op elk moment kenbaar worden gemaakt.

Uw voorganger heeft zich eigenlijk al uitgesproken over die internationale procedure. Binnen de Europese Commissie waren de signalen met betrekking tot Belgische initiatieven evenmin hoopvol. De Franse Raad van State zou bijna de laatste reddingsboei – dat is misschien te positief omschreven – of toch het ultieme verweermiddel zijn. Dat geeft mij ook niet veel hoop.

We zullen zien wat het diplomatieke overleg met u of uw opvolger nog zal opleveren. In de komende weken en maanden zal onze fractie het dossier van zeer nabij blijven volgen en wij zullen u of uw opvolger verder blijven ondervragen.

Jeroen Soete:

Mijnheer de minister, dank u voor uw toelichting.

Ik twijfel niet aan uw goede bedoelingen noch aan uw inzet voor het dossier. Veel stappen zijn al gezet. Er is al een procedure voor de Raad van State aangespannen en we zijn naar de Europese Commissie gestapt.

Ik begrijp dat collega Verkeyn, gelet op het belang van de aanvoerroute, vanuit haar positie alles op alles moet zetten om de komst van het windmolenpark te vermijden.

Ik wil de minister van Noordzee, zowel de huidige als de toekomstige, blijven aansporen om alles uit de kast te halen om de bouw van dat windmolenpark op die locatie tegen te houden. Op dit moment kunnen we daar eigenlijk weinig meer over zeggen.

Charlotte Verkeyn:

Ik volg dit dossier al een tijdje op en er zijn al aardig wat ministers van Noordzee de revue gepasseerd. Telkens gaven zij aan het diplomatiek overleg kansen te geven. Ik ken uw kabinet al enkele jaren en het heeft heel wat werk verzet in dit dossier, maar we blijven steeds hangen in het geloof dat Frankrijk zich als een goede vriend zal gedragen. We moeten echter een kat een kat noemen: dat is niet het geval, goede vrienden doen dergelijke zaken niet. Wat de juridische procedures betreft, u hebt een andere mening over de internationale arbitrage en enerzijds kan ik mij daar in terugvinden. Anderzijds is het ook een stuk strategie. U hebt een team van kabinetsmedewerkers en juristen. Misschien is het noodzakelijk om daar nog iets aan toe te voegen in het kader van de onderhandelingen. Ik snap dat u in het kader van diplomatiek overleg niets kan zeggen over strategische dossiers die u eventueel daaraan zou kunnen koppelen. In het geval van internationale arbitrage is dat inderdaad een mes dat aan twee kanten snijdt. Als men de procedure inleidt, zal men gaandeweg wel ontdekken welke richting het uitgaat. Lukt het niet, dan heeft men lokaal de zekerheid over wat men kan verwachten. Het is jammer dat de haven van Oostende u en de bouwheren moet dagvaarden om voor een Belgische rechtbank te kunnen komen, en dat de federale regering hier geen initiatief neemt. Maar goed, wij doen verder. Het diplomatiek overleg is gereanimeerd, na te hebben stilgelegen. Ik hoor dat de dagvaarding op 15 oktober toch effect heeft gehad.

Het promoten van fossiele energie door de CEO van de COP29
De berichtgeving rond de hoofddirecteur van de COP29 in Azerbeidzjan
De COP29
De resultaten van de COP29 in Bakoe
De gemengde balans van de COP29
De balans van de COP29
De klimaatonderhandelingen en de balans van de COP29
COP29, klimaatonderhandelingen en controverses in Azerbeidzjan

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 3 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De COP29 in Azerbeidzjan leverde een minimaal akkoord op, met als belangrijkste resultaat een klimaatfinancieringsdoelstelling van 300 miljard dollar per jaar tegen 2035 (ver onder de gevraagde 1.300 miljard), waarbij ontwikkelde landen het voortouw nemen maar private en multilaterale fondsen meetellen. Concrete afspraken over fossiele brandstoffen ontbraken, en de opvolging van eerdere klimaatbeloftes (zoals de *global stocktake*) werd doorgeschoven naar COP30 in Brazilië, wat teleurstelling wekte bij kwetsbare landen en klimaatactivisten. België, dat binnen de EU-onderhandelingspositie bleef, benadrukte adaptatiefinanciering en pleitte voor een uitbreiding van de groep financierende landen (bv. China, India), maar nam geen nieuwe bindende engagementen aan. De Belgische delegatie (140+ personen, inclusief maatschappelijke actoren) volgde de traditie van open toegang voor NGO’s en bedrijven (zonder overheidsfinanciering), terwijl de kostenefficiëntie en toegevoegde waarde van het Klimaatcentrum (onder SPF Wetenschap) ter discussie bleven. Critici wijzen op het falend multilateraal klimaatbeleid door geopolitieke spanningen (bv. VS/Trump, olielobby’s als Azerbeidzjan) en het ontbreken van urgentie, terwijl de minister de COP als noodzakelijk maar onvoldoende typeert en pleit voor sterkere diplomatieke allianties en integratie van klimaat in andere beleidsdomeinen (handel, veiligheid). De toekomstige Belgische klimaatplannen (bv. PNEC-updates) hangen af van interne onderhandelingen (met name Vlaanderen) en een dreigende EU-inbreukprocedure voor te late indiening.

Voorzitter:

Collega's, vandaag zijn twee sessies met de minister ingepland. Eerst houden we een gedachtewisseling over de COP. Enkele leden hebben daarover ook vragen ingediend. Ik stel voor dat de vragen in de tussenkomsten verwerkt worden. Het woord is eerst aan de commissieleden, vervolgens zal de minister antwoorden en daarna krijgen de leden het woord voor hun repliek. Na de gedachtewisseling staan nog enkele specifieke mondelinge vragen op de agenda.

Bert Wollants:

Mijnheer de voorzitter, geeft de minister geen inleiding?

Voorzitter:

Neen, we hebben het bericht gekregen dat eerst de commissieleden het woord kunnen krijgen. Vervolgens zal de minister antwoorden.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, over de COP29, ondertussen achter de rug, hebben we verschillende echo's ontvangen, in zowel goede als slechte zin. Er zijn wel wat speciale uitspraken gevallen. Als gevolg daarvan hebben enkele regeringsleiders aangekondigd of gezegd dat zij het niet zien zitten om er onder dat gesternte aan deel te nemen. Tegelijkertijd luidt de vraag wat er dan wel concreet uit gekomen is, in totaliteit voor de COP zelf, maar ook specifiek voor België. Hebt u al dan niet met collega's specifieke engagementen opgenomen? Wat houden die engagementen dan in voor de federale overheid? Waarin moeten die worden vertaald?

In het verleden zijn er twijfels gerezen over de delegatie die wij telkens naar die COP's sturen, met de vraag of die misschien wat meer soberheid zou kunnen verdragen. Kunt u dat nader toelichten? Hoe groot was de delegatie die we naar de COP hebben gestuurd? Welk was het aandeel van de federale administratie in kabinetten op dat vlak? Op welke manier is dat ingevuld? Welke kostprijs staat daartegenover?

Specifiek aangaande deze COP vraag ik me af welke de gevolgen zijn. Heeft dit land, zoals in het verleden telkens gebeurd is, op bepaalde thema's in het bijzonder gewogen of een meerwaarde gehad tijdens de COP zelf in het ondernemen van bepaalde acties of in de voorbereiding van bepaalde akkoorden met landen?

In het verleden is al aangegeven dat onze contacten met bepaalde landen in Afrika ervoor zorgen dat wij sommige zaken soms gemakkelijker bespreekbaar kunnen maken. Was dat in dit geval ook zo? Hoe is dat verlopen?

In de marge van de COP heeft het voormalige hoofd van het Klimaatcentrum, mevrouw Trouet, een aantal opmerkelijke uitspraken gedaan. In haar opiniestuk deed zij onder meer uitspraken als: "Ik heb het u gezegd, maar u hebt uw schouders opgehaald. Trek uw plan, het zijn uw kinderen, bescherm ze zelf." Ik meen dat dat ongeveer was wat zij daar naar voren heeft geschoven.

De vraag is natuurlijk of het Klimaatcentrum, dat ongetwijfeld een rol heeft gespeeld in de voorbereidingen van de standpunten die België ingenomen heeft op de COP, nu geëvalueerd moet worden. Ik vraag me af, mevrouw de minister, hoe u de uitspraken van mevrouw Trouet nu beoordeelt. Hoe kijkt u daarnaar, in het algemeen?

We weten dat het Klimaatcentrum ondertussen al een tweetal jaren bestaat. Kunt u aangeven of dit kenniscentrum heeft bijgedragen aan het federale beleid op dat vlak? Heeft het bepaalde nieuwe elementen aangebracht waarop het federale beleid zich in de toekomst kan richten?

Eigenlijk komt het erop neer wat de toegevoegde waarde van het Klimaatcentrum was in het kader van deze COP. We weten immers dat de klimaatbevoegdheden grotendeels elders liggen, onder andere bij Europa en bij de gewesten. Het is dus belangrijk te weten waartoe de middelen die in het Klimaatcentrum zijn geïnvesteerd geleid hebben.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik kan me voorstellen dat u als ecologiste niet tevreden bent met de uitkomst van de COP29. U sprak in de pers over een gemengd bilan. Dat is vrij optimistisch. Mevrouw Van der Straeten, toch ook een ecologiste, is niet tevreden over deze COP. Ik citeer uit haar antwoord daaromtrent aan mij: "Deze COP werd niet met engagement en ambitie gemodereerd door het voorzitterschap. Daardoor werd er een teleurstellend resultaat naar voren gebracht."

Enkele dagen voor de COP en in het begin van de COP waren er een paar opmerkelijke uitspraken en acties. Er was de berichtgeving over de hoofddirecteur van de COP29, die blijkbaar zijn rol als bestuurslid van het staatsbedrijf voor olie en gas van Azerbeidzjan een beetje zou hebben misbruikt om een bijeenkomst te regelen voor het bespreken van potentiële deals over fossiele brandstoffen, nieuwe olie- en gasvelden.

In het verlengde was er de ondertussen beroemd geworden uitspraak the gift of God, door de president van Azerbeidzjan. Hij stelde dat Azerbeidzjan echt een land van fossiele brandstoffen is en dat het ook van plan is om dat te blijven en om zijn rijkdom, the gift of God – in het geval van Azerbeidzjan zal het dan over Allah gaan – verder te vermarkten. Al wil Azerbeidzjan wel een beetje vergroenen. Men wordt dan meegesleurd – u misschien ook, mevrouw de ministe – naar wat velden met zonnepanelen. Op die manier wil men dan een beeld creëren van Azerbeidzjan als land in de ban van de groene transitie, zoals zovele landen.

Hoe reageert u op de berichtgeving over de hoofddirecteur en op de zogenaamde gift from God ? Meent u dat de huidige deontologische gedragscodes voor ambtenaren en functionarissen binnen de COP's afdoende zijn? Hebt u dat binnen de EU aangekaart? België zit immers op zo'n COP ingekapseld in EU-verband.

Minister Van der Straeten zei ook dat het gastland de COP onvoldoende heeft voorbereid. Wij weten – u hebt dat zelf op een vraag van mij geantwoord – waarom Azerbeidzjan uiteindelijk het gastland was. U hebt de procedure binnen de Verenigde Naties, zonder interferentie van andere landen, toegelicht.

Ik ga even in op de resultaten zelf. De ontwikkelde landen engageren zich rond klimaatfinanciering om tegen 2035 met minstens 300 miljard dollar over de brug te komen om de ontwikkelingslanden bij te staan om hun uitstoot van broeikasgassen te reduceren en zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering. In de aangenomen tekst staat dat de ontwikkelde landen de leiding nemen om dat bedrag bijeen te krijgen. Daarvoor mag naast publiek geld echter ook naar privaat geld en alternatieve financieringsbronnen worden gekeken. Ook het geld dat via de multilaterale ontwikkelingsbanken wordt gemobiliseerd, mag worden meegerekend.

De ontwikkelingslanden worden op hun beurt aangemoedigd om bij te dragen, zij het louter op vrijwillige basis. Ik heb begrepen dat wij bijvoorbeeld China, dat nog altijd een vervuiler is, en India nog altijd vriendelijk moeten vragen om hun deel te doen. Dat was ook een beetje de reactie van Vlaams minister Depraetere. Zij getuigde toch van een zekere realiteitszin toen ze in Bakoe stelde dat de meest vervuilende landen die nu aan het boomen zijn wat hun CO 2 -uitstoot betreft – ik blijf herhalen dat dat niet over de EU gaat, maar over China en India –, hun deel moeten doen. Dat komt uit onverdachte bron. Het is mevrouw Depraetere die dat heeft verklaard in Bakoe.

Tegen de COP30, die zal plaatsvinden in Belém in Brazilië, wordt een roadmap gelanceerd om de klimaatfinanciering op te schalen, onder meer door giften, concessionele en niet-schuldcreërende instrumenten. Er werd daarop heel lauw gereageerd door onder andere de Afrikaanse landen. Er was heel wat ongenoegen.

Een ander punt is de opvolging van de global stocktake en het historische akkoord over de transitie weg van de fossiele brandstoffen, dat in 2023 is bereikt op de COP28 in Dubai. Ook toen is er enkel een beslissing geweest om door te schuiven naar de tussentijdse klimaatbesprekingen in Bonn. Die besprekingen gaan elk jaar door en dus ook in 2025. De bedoeling is bij die gelegenheid een tekst op te stellen die vervolgens op de COP30 in Brazilië kan worden afgeklopt.

De huidige tekst van de COP29 bevat dus geen expliciete verwijzing naar de transitie weg van de fossiele brandstoffen. Ook werden geen stappen vooruitgezet in het terugdringen van de uitstoot, het mitigatieluik.

In de eindtekst werd enkel de uitkomst van de eerste global stocktake herbevestigd. Dat kan dus moeilijk als een stap vooruit worden omschreven. Er werd dus ook opnieuw verwezen naar paragraaf 28 van de vorige COP.

U had het over een gemengd bilan. Afgezien van het akkoord rond de internationale koolstofmarkt, dat in de pers misschien het meest in het oog springende akkoord was waarin vooruitgang werd bereikt, was de teneur in de commentaren veeleer: veel geblaat en weinig wol.

Dan ga ik over tot de publieke uitspraken van mevrouw Trouet van het Klimaatcentrum. Er is toch een malaise bezig over de 1,5 graad opwarming. Ik heb in de laatste twee jaar van de vorige legislatuur continu gezegd dat de 1,5 graad opwarming een illusie zal blijken te zijn, en ik krijg gelijk. Steeds meer wetenschappers zeggen dat 1,5 graad tegen 2030 niet meer haalbaar is.

Mevrouw Trouet bereikt dan een soort van defaitisme, van resignatie, van berusting. We zien ook dat de groene partijen in Europa, tot Ierland toe, catastrofale resultaten bereiken. Blijkbaar is er op Europees niveau toch een beweging aan de hand waarbij het publiek blijkbaar de sense of urgency mist. U zegt altijd dat de apocalyps voor de deur staat. Blijkbaar denkt de bevolking in Europa daar anders over. Ik ga daarvoor af op electorale resultaten, zowel in Oost-Europa, Midden-Europa als West-Europa. Ik zeg dat heel neutraal, zonder leedvermaak. Ik probeer dat, zoals u ook altijd zegt, wetenschappelijk te benaderen. Ik kijk dus ook naar de feiten.

Vlaanderen heeft ook gereageerd. Volgens de minister zal het zijn deel voor de klimaatfinanciering blijven doen, heeft men een recordbedrag aan privaat kapitaal voor klimaatfinanciering vergaard en is het nu ook aan de andere, buitenlandse bedrijven om dat goede voorbeeld te volgen.

Ook daar groeit blijkbaar een soort klimaatrealisme in het beleid. Ik ben heel benieuwd hoe zich dat de volgende jaren zal vertalen op Vlaams en federaal niveau. Ik houd me echter aan de regels, wat betekent dat ik mevrouw Khattabi niet zal ondervragen over toekomstige initiatieven van een toekomstige federale regering.

De heer Wollants heeft gevraagd wat de toegevoegde waarde van het Klimaatcentrum is en ik sluit me aan bij die vraag. Ik heb in februari het initiatief genomen om het CERAC naar hier te halen en ik vraag deze commissie om het in januari of februari opnieuw naar hier te laten komen om een uiteenzetting te geven over zijn beleid van de voorbije maanden.

Charlotte Deborsu:

Monsieur le président, je ne vais pas revenir sur les différentes considérations qui ont été abordées mais poser des questions plus pragmatiques.

Madame la ministre, vous avez annoncé une contribution de 200 millions d'euros au Fonds pour les pertes et dommages. Comment ces fonds seront-ils mobilisés sans alourdir la pression fiscale sur les citoyens? À quoi seront-ils réellement affectés?

Où en est la Belgique dans le respect des engagements de financement climatique pris lors des COP précédentes?

Marie Meunier:

Madame la ministre, merci de prendre le temps aujourd'hui de faire le point sur cette COP29. Je ne vous cacherai pas notre déception face aux résultats.

Nous avons entendu des expressions assez dures de par le monde. En Bolivie, on parle de violations flagrantes de la justice climatique. Au Nigeria, on estime que les pays pauvres doivent accepter des miettes. En Inde, on évoque une illusion d'optique face aux défis actuels. La Coalition Climat, en Belgique, évoque un coup de massue et vous-même, d'ailleurs, parlez d'un bilan mitigé. Il est crucial, à ce stade, d'analyser les différentes raisons de cet échec.

J'aimerais connaître votre avis sur l'atmosphère générale des discussions. Ont-elles été marquées par l'urgence climatique, notamment au vu des inondations en Espagne et des prévisions d'une année 2024 record en termes de températures?

Sur le plan géopolitique, les tensions liées à des événements comme l'élection de Trump ou les conflits en Ukraine et au Moyen-Orient ont-elles influencé le dialogue entre les nations? Quel rôle a joué l'Europe dans cette gouvernance climatique?

Concernant les droits humains, l'Azerbaïdjan est un État où de graves violations des droits humains sont commises. Avez-vous pu délivrer un message fort en matière de respect des droits humains? Le pays hôte a-t-il pris des engagements crédibles à cet égard?

On annonçait une COP de la finance. Or les résultats sont assez préoccupants, en particulier le chiffre de 300 milliards, qui se situe bien en-deçà des 1 300 milliards nécessaires aux pays du Sud. Comment expliquez-vous un tel écart? De quel type de financement parle-t-on avec ces 300 milliards? Beaucoup de critiques ont été énoncées à propos des méthodes de négociation de l'Union européenne, qui a attendu le dernier moment pour avancer un chiffre. Comment l'expliquez-vous?

Toujours au sujet du financement, j'aimerais vous poser des questions un peu plus techniques.

Quelles mesures concrètes la Belgique prendra-t-elle pour s'assurer que les banques de développement et les institutions financières fournissent davantage de fonds et s'en servent efficacement en vue de la transition climatique, notamment pour les pays les plus vulnérables? Étant donné que la contribution de la Belgique au financement climatique est insuffisante, comme le montre l'analyse de l'administration fédérale, quelles mesures concrètes le gouvernement envisage-t-il de prendre pour accroître les ressources belges en ce domaine et assurer une augmentation substantielle de sa contribution au financement climatique? Compte tenu des revenus élevés que la Belgique reçoit grâce au système européen d'échange de quotas d'émission, quelles initiatives le gouvernement prendra-t-il pour renforcer le financement national et international de la lutte contre le changement climatique?

En ce qui concerne la sortie progressive du pétrole, du gaz et du charbon, c'est un objectif fort que nous nous étions assignés lors de la COP28, il en a toutefois été manifestement peu question à Bakou. Quelle en est la raison? Pourquoi la demande de suivi annuel des efforts n'a-t-elle pas été satisfaite?

Enfin, nous savons que, l'année prochaine au Brésil, chaque État devra présenter sa contribution déterminée. Nous nous situerons dix ans après l'Accord de Paris. Ce sera un moment-bilan pour les États. Du coup, j'aimerais savoir où en est la Belgique. Reste-t-il encore des défis à relever? Quels sont-ils? Pouvez-vous nous les communiquer avant la passation de pouvoirs au prochain gouvernement?

Isabelle Hansez:

Madame la ministre, le groupe Les Engagés place la transition écologique au cœur de ses priorités, convaincu que les enjeux environnementaux sont essentiels pour assurer un avenir durable et équitable.

Face aux défis mondiaux liés au changement climatique, à la dégradation des écosystèmes et à l'épuisement des ressources naturelles, nous sommes en faveur de mesures concrètes et ambitieuses, de politiques publiques qui favorisent la protection de l'environnement tout en répondant aux besoins des générations futures. La transition écologique n'est pas seulement une urgence. Elle est aussi une opportunité de réinventer notre mode de vie, nos économies, notre rapport au monde naturel.

Madame la ministre, la COP29 s'est terminée sur un bilan mitigé. La COP de Bakou devait être la COP de la finance qui allait permettre d'augmenter considérablement les investissements pour financer la transition et l'adaptation des pays en voie de développement.

Les besoins en termes de financement sont de 1 000 milliards mais l'accord prévoit une mobilisation des pays du Nord à hauteur de 287 milliards. Madame la ministre, en ce qui concerne ces 287 milliards, quels sont les mécanismes de financement prévus? Quels sont les pays qui participent à ce financement et ceux qui en bénéficient? Quels sont les projets qui pourraient en bénéficier, notamment en termes d'adaptation et d'atténuation? Qu'a concrètement promis la Belgique? Quel sera notre financement international? Comment ce montant sera-t-il financé?

De manière plus générale, les pays en développement disaient vouloir élargir le nombre de pays contributeurs au financement. L'idée part du principe que certaines économies ont les moyens de participer à la transition. Quelle a été la position de la Belgique à ce sujet? Les pertes et préjudices ne sont pas concernés par ce montant. Quelles ont été les discussions et décisions éventuelles à ce sujet?

Comme chaque année, l'utilité même des COP est remise en question parce qu'on a le sentiment qu'elles ne sont pas à la hauteur de l'enjeu. Quel est votre point de vue sur la question? Enfin, quel regard portez-vous sur cette COP et, après quatre ans, sur les COP et leur fonctionnement de manière générale en intrabelge ou en intra-Union européenne?

La géopolitique mondiale qui a entouré cette COP est assez négative, entre les conflits au Moyen-Orient et en Ukraine et les élections américaines. Cela donne le sentiment que l'Union européenne est l'un des seuls leaders de la lutte contre le réchauffement climatique. Considérez-vous que tel est le cas? Comment les COP servent-elles de vecteur pour maintenir des relations diplomatiques avec le reste du monde? Permettent-elles de maintenir un certain niveau de confiance et de collaboration entre pays, pour reprendre des mots prononcés par l'Inde dans son discours de clôture?

En Belgique et ailleurs, une politique environnementale ambitieuse n'est possible que lorsqu'elle suscite l'adhésion de la population. Cela implique que des politiques améliorant la qualité de vie sont nécessaires. C'est souvent le cas des politiques d'adaptation là où l'atténuation peut être perçue comme plus contraignante. Constatez-vous une différence de perception dans les négociations concernant ces deux enjeux?

Julien Ribaudo:

Madame la ministre, nous savons que dans le combat contre le changement climatique, les travailleurs et les pays du Sud sont les premières victimes alors qu'ils en sont les moins responsables. Nous voyons pourtant que cette COP29 n'a pas été à la hauteur des résultats.

Dans un de vos communiqués de presse, vous évoquez un résultat mitigé. Je dois vous dire, madame la ministre, que je pense que ce mot semble bien indulgent. L'enjeu de la COP était d'augmenter le financement climatique pour les pays en développement. Ils réclamaient à juste titre 1 300 milliards et ils se retrouvent avec un engagement de 300 milliards de dollars par an d'ici 2035.

Nous avons eu droit à beaucoup de discours et de nombreux participants se sont prononcés. Le discours de l'Inde suite à l'accord m'a paru très clair. Je les cite: "Nous attendons des pays développés qu'ils fassent preuve d'une ambition bien plus grande et le montant convenu n'inspire pas confiance quant à notre capacité à nous sortir de ce grave problème qu'est le changement climatique". Nous voyons une fois de plus que les grandes puissances polluantes imposent leur logique du "chacun pour soi" au détriment de la solidarité internationale.

Madame la ministre, j'aimerais savoir comment s'est positionnée la Belgique dans ces négociations. Notre pays s'est-il opposé à cet accord qui était clairement insuffisant ou avons-nous suivi la position européenne dans ce contexte?

Au niveau national, le constat est aussi alarmant. La Belgique manque à ses propres objectifs climatiques. La Commission européenne a dû enclencher une procédure d'infraction contre nous pour le non-respect des délais dans le dépôt du Plan national Énergie-Climat (PNEC). En plénière, vous aviez mentionné il y a quelques semaines des discussions avec la ministre flamande de l'Énergie et du Climat. Où en sommes-nous et quel est l'état de cette procédure aujourd'hui?

Alors que votre mandat touche à sa fin, quel est l'avenir pour la politique climatique belge? Les négociations qui s'esquissent nous laissent craindre le pire. L'Arizona semble prête à imposer une politique d'austérité alors que nous savons que l'austérité est incompatible avec les investissements massifs dont on a besoin pour affronter l'urgence climatique. C’est une logique au profit des multinationales qu’on laisse intouchables, et selon laquelle ce sont les travailleurs et les familles qui vont devoir payer la facture.

Madame la ministre, en tant que ministre sortante, pensez-vous que cette politique d’austérité sera compatible avec les défis climatiques pour notre pays? Pour nous, la réponse est clairement non. Nous avons besoin d’une politique climatique et sociale ambitieuse: taxer les gros pollueurs, renforcer la solidarité internationale et garantir la justice sociale.

Pour finir, le retour de Trump, les politiques des grandes puissances et la militarisation de l’économie mondiale ne doivent pas nous faire reculer. La Belgique et l’Europe doivent suivre leur propre voie, avoir une politique étrangère basée sur la solidarité et la coopération avec le Sud global en matière de financement, de partage des technologies et d’accès aux matières premières, pour répondre efficacement à la crise climatique.

La COP au Brésil sera un moment clé, dans un an. Nous avons une responsabilité immense car nous n’avons plus le luxe d’attendre, et la planète non plus.

Rajae Maouane:

Madame la ministre, c'est peu de dire qu'en tant qu'écologistes, nous sommes clairement déçus des résultats de cette COP.

Les pays présents, comme les collègues l'ont évoqué, ont finalement adopté un accord fixant à 300 milliards par an d'ici à 2035 le montant destiné aux pays en développement pour les aider à faire face au changement et au dérèglement climatique. Ce chiffre peut sembler important, mais il reste vraiment très loin des attentes. Les pays en développement demandaient plus de 1 000 milliards de dollars par an et ont qualifié ce résultat de plaisanterie, voire d'insulte. En effet, selon le Programme des Nations Unies pour l'environnement (PNUE), les seuls besoins en termes d'adaptation dépassent déjà ces 300 milliards. Si l'on inclut les efforts nécessaires pour l'atténuation et la prise en charge des pertes et préjudices, il aurait fallu mobiliser plus de 1 000 milliards par an. En outre, si l'on considère les 100 milliards de dollars promis en 2009 lors de la COP de Copenhague, et l'impact de l'inflation, cette nouvelle somme n'apparaît pas comme une avancée significative, parce qu'aujourd'hui ces 100 milliards équivaudraient à 258 milliards avec l'inflation. Donc l'augmentation réelle est plutôt modeste (passant de 258 à 300 milliards).

De plus, au sein de cette COP, aucun consensus n'a été dégagé concernant le suivi de l'évaluation globale, ni sur la mise en œuvre de l'accord historique sur la transition hors des énergies fossiles qui a été adopté à la COP de Dubaï. Ces discussions ont été reportées aux négociations intermédiaires avec l'objectif de finaliser un texte pour la COP30 au Brésil.

Par ailleurs, le texte adopté ici ne contient aucune référence explicite à la transition énergétique ni de progrès tangible en matière de réduction des émissions de gaz à effet de serre.

Madame la ministre, dans ce contexte un peu déprimant, voici mes questions.

Quel bilan tirez-vous des résultats de la COP29, notamment sur les volets adaptation mais aussi genre et droits humains, que vous aviez évoqués dans votre communication? Les engagements pris vous semblent-ils à la hauteur de l'urgence climatique? Quels seront les axes prioritaires pour la Belgique dans les discussions intermédiaires en vue de la COP30, notamment concernant la réduction des émissions et le suivi de l'évolution globale? On se doute que vous ne serez peut-être plus ministre en exercice, mais en Belgique on ne peut jurer de rien. Comment la Belgique compte-t-elle pousser au niveau international pour finaliser l'accord sur la transition hors des énergies fossiles lors de la prochaine COP?

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, als we heel eerlijk zijn, wisten we allemaal op voorhand dat het moeilijk zou zijn om een goed akkoord tot stand te brengen, zeker na de uitspraak van de voorzitter van de COP dat gas en olie een gift van God zijn. Ik was naïef, want ik hoopte dat de gigantische overstromingen in Valencia met vele doden tot gevolg en de jaarlijks weerkerende klimaatrampen voor een sense of urgency zouden zorgen. Dat blijkt nog altijd niet het geval.

Ik krijg het eerlijk gezegd niet meer goed uitgelegd. Ik krijg heel veel berichtjes met de vraag hoe het komt dat we nog steeds geen akkoord konden vinden. Ik vind dat heel erg jammer en we kunnen er veel vragen over stellen, zoals leden van de commissie terecht deden. Waar komt het nu op neer? Onze burgers kijken naar ons en willen weten wat we nu zullen doen. We kunnen twee zaken doen: of we leggen ons erbij neer en we laten hen aan hun lot over, of we kiezen ervoor om te blijven vechten voor een eerlijk klimaatbeleid dat betaalbaar, haalbaar en vooral ambitieus is. Wij kiezen voor dat laatste.

Ik was zelf op de COP en u ook. Ik vind het een belangrijk signaal dat we blijven vechten en onderhandelen voor een ambitieus klimaatbeleid. Sommige partijen menen dat we dat niet moeten doen; ik ben het daar niet mee eens, want zolang we het gesprek niet meer aangaan, zullen we ook niet tot een consensus komen en zullen we evenmin stappen in de goede richting kunnen zetten.

Mevrouw de minister, ik heb voor u enkele heel eenvoudige en algemene vragen, zodat onze burgers heel duidelijk weten wat we er gedaan hebben. Welke stappen hebt u op de COP genomen en wat hebt u er als minister gezegd? Wat is uw reactie op het tot stand gebrachte akkoord? Wat is de impact van de akkoorden op de inwoners van België?

Zakia Khattabi:

Mesdames et messieurs les députés, d'emblée, je voudrais préciser que je ne répondrai pas à un certain nombre de questions parce qu'elles engagent les suivants, notamment pour ce qui est des engagements et de la position que prendra la Belgique sur certains dossiers. Vous m'en excuserez.

Ik begin met een aantal antwoorden op specifieke vragen, onder andere over de delegaties. Vervolgens zal ik op de inhoud van het akkoord ingaan.

Plusieurs questions concernent Mme Trouet et les déclarations qu'elle a faites. À cet égard, je voudrais rappeler que le Centre Climat relève de la responsabilité de la Politique scientifique fédérale.

Dat werd opgebouwd door de heer Dermine.

Il s'agit en fait de rassembler en une seule institution l'ensemble des connaissances et des recherches scientifiques autour du climat. Je laisse à Mme Trouet la responsabilité de ses propos et n'irai pas plus loin. Je vous invite à poser vos questions sur le Centre au ministre compétent.

De omvang van de delegatie is de olifant in de kamer. Elk jaar moeten we daaromtrent vragen beantwoorden. De delegatie telt iets meer dan 140 personen. Je n’ai plus le chiffre exact en tête . In België is het de traditie om de officiële delegatie open te stellen voor onder andere het sociaal middenveld en het patronaat.

Pour ceux qui n'ont jamais été à la COP, il faut savoir que celle-ci s'organise sur deux sites, la zone verte et la zone bleue. Il y a une zone où les délégations officielles sont présentes, c'est-à-dire notamment les ministres et les négociateurs, et une autre zone où se trouve la société civile. Donc si la société civile veut faire du lobbying, elle doit pouvoir avoir accès à la zone officielle. Par conséquent, la tradition belge postule que l'on ouvre la liste de la délégation officielle à toute personne qui souhaite s'y rendre. On reçoit donc par exemple la FEB, le Port d'Anvers, Greenpeace, etc...Ces organisations envoient alors à mon administration – car cela ne passe pas par moi – leur volonté de s'inscrire sur cette liste dans le but d'avoir accès à des espaces auxquels en principe ils n'auraient pas accès. Cette délégation n'est donc pas prise en charge par les différents gouvernements. Par exemple, si la FEB envoie 50 entrepreneurs, ils assument eux-mêmes leurs frais de voyage. Le fait qu'ils apparaissent sur la liste de la délégation officielle leur permet simplement d'accéder à des espaces auxquels ils n'auraient pas accès. Il s'agit bien d'une tradition typiquement belge pour permettre à tout le monde de participer à ces discussions.

En ce qui concerne le niveau fédéral, Alexander De Croo s'est rendu au sommet des chefs d'État. Tinne Van der Straeten, quant à elle, s'y est rendue la même semaine pour des thématiques touchant aux questions énergétiques – je crois qu'ils étaient trois également. Le fédéral a toujours été représenté pendant les 15 jours mais nous n'étions jamais présents en même temps. Personnellement, je m'y suis rendue pour le segment ministériel lors de la seconde semaine puisque c'est à ce moment-là qu'entrent en jeu les négociations ministérielles. Il est important de garder à l'esprit que la Belgique en tant que telle ne négocie pas. C'est en effet l'Union européenne qui négocie directement au nom des États membres et je suis donc une des négociatrices qui agit pour l'UE.

Nous étions ainsi, en tout, trois fois trois personnes et chacun a pris en charge les frais pour sa propre délégation, chacune des administrations étant donc représentée. Outre les ministres – puisque mes collègues Maron et Depraetere sont également passés –, l'administration fédérale est l'entité négociatrice en chef d'un point de vue technique, mais on retrouve aussi par ailleurs des représentants des cabinets wallons, de l'administration, etc.

Je voudrais rappeler que la taille de la délégation répond à une tradition qui permet à des acteurs de la société civile d'accéder à des espaces auxquels ils n'auraient pas droit en temps normal, mais rien n'est pris en charge; chacun organise son voyage comme il l'entend.

S'agissant de mon appréciation des résultats de la COP, vous êtes plusieurs à vous étonner que ma déception ne soit pas si grande. J'ai indiqué que c'était à la fois un soulagement et une déception. Celle-ci est grande, et nous y reviendrons. Mais le soulagement est dû au fait que, jusqu'au dernier moment, nous pensions qu'aucun accord ne serait atteint. Cela aurait été une catastrophe, puisque cela aurait remis profondément en question la dynamique de négociations multilatérales pour le climat. Le signal aurait donc été très mauvais. De ce point de vue, quand bien même, et je le dis très clairement, la montagne a accouché d'une souris, il n'en reste pas moins qu'un résultat a pu être obtenu, même si c'est le plus petit commun dénominateur, comme à chaque fois. Mais je reviendrai tout à l'heure sur l'importance de ces discussions, puisque Les Engagés m'ont interrogée à ce sujet. Donc, oui, c'est un soulagement de constater que nous avons quand même pu aboutir à un accord, mais c'est une déception dans la mesure où nous sommes loin des résultats escomptés et nécessaires.

Le PTB m'a interrogée sur la suite du travail. Il importe de garder à l'esprit que la crise climatique est bien plus qu'une question environnementale. C'est désormais une question de vie ou de mort, comme nous l'avons vu en Wallonie. Par ailleurs, c'est aussi une question économique et financière, ainsi qu'une question de santé publique et d'emploi. Nous avons vu que l'Espagne venait de décider d'un nouveau congé. Imaginer que nous allons pousser sur le bouton "pause" ou freiner, sans concéder les investissements nécessaires, est désormais un mauvais calcul. Je ne sais pas si vous avez vu les chiffres de Valence: des milliards d'euros sont nécessaires à la reconstruction de la ville. Et encore, nous ne disposons pas pour l'instant des estimations des assurances! Dans un calcul court-termiste, l'absence d'investissement dans des politiques ambitieuses et dans les infrastructures indispensables grèvera davantage encore les budgets de demain.

Continuer de considérer que le climat constitue une niche environnementale est une erreur. Ce n'est pas moi qui le dis, puisque les grandes institutions financières indiquent que la crise climatique va de plus en plus entraîner un impact sur les dettes souveraines des États. Par ailleurs, certaines grosses industries et entreprises se voient aujourd'hui freinées dans leur capacité de production quand il y a une inondation ou une sécheresse empêchant l’acheminement des matières premières, etc. Il est temps d’appréhender la question climatique au-delà de l’enjeu purement environnemental et d’en faire une question transversale, si on veut apporter des réponses crédibles.

Pour le reste, il est vrai qu’en allant à la COP, nous savions qu'elle serait difficile. Le contexte international, les tensions croissantes, mais aussi, reconnaissons-le, et je l’ai encore vécu cette fois-ci, le rôle de plus en plus réduit de pays comme les États-Unis ou de l'Union européenne de bâtisseur de ponts, joué habituellement, ont rendu difficile la recherche de compromis. Comme je l'ai déjà dit, le soulagement vient du fait que ce n’était pas seulement la crédibilité de la COP29 qui était en jeu, mais l'avenir même de l'approche multilatérale dans la lutte contre la crise climatique.

Le processus de négociation, mais aussi l'accord discutable, doivent inciter l'Union européenne et notre pays à revoir notre politique étrangère, y compris la diplomatie climatique, pour rester efficaces dans un monde où les rapports de force se déplacent et où les changements d'alliances donneront le ton. Comme je l'ai constaté, entre la première COP à laquelle j'ai participé comme ministre à Glasgow et aujourd'hui, les rapports de force sont complètement inversés. La Belgique, comme l’Union européenne d’ailleurs, doit intégrer cette nouvelle donne si elle souhaite encore être un interlocuteur crédible auprès de différents autres grands acteurs de ces accords.

J’en viens au déroulement et aux résultats de la COP, sur la base de vos différentes questions.

Je vais commencer par le commencement, avec ces fameuses déclarations. Tout comme l’ensemble des États membres de l’Union, la Belgique a déploré les déclarations de M. Soltanov, qui vont clairement à l’encontre de la sortie progressive des énergies fossiles sur laquelle les parties s’étaient accordées l’année dernière à la COP28 de Dubaï. Le président de la COP est censé assurer un processus transparent dans lequel il occupe un rôle impartial. Ses déclarations et ses agissements sont donc, selon moi, une trahison du processus de la COP qui met effectivement en péril la crédibilité de celle-ci.

Comme vous l'avez rappelé, monsieur Ravyts, le choix du pays hôte de la conférence internationale sur le climat se fait à tour de rôle au sein des cinq groupes régionaux de l’ONU, sans interférence des pays des autres groupes régionaux. Une fois l'accord conclu, le pays sélectionné par le groupe régional pour accueillir la conférence envoie son offre officiellement au secrétariat de la CCNUCC. Le choix de l’Azerbaïdjan comme lieu de la COP29 est donc le résultat de la procédure habituelle au sein de la convention climatique de l’ONU, bien que l'on imagine aisément que les tensions géopolitiques ont influencé celui-ci.

La Belgique continuera de soutenir les efforts déployés par la CCNUCC pour protéger la COP des conflits d'intérêts. Par ailleurs, la Belgique et l’Union européenne soutiennent et continueront de soutenir une participation sans restriction de la société civile à la COP et de veiller à ce que les droits humains, la transparence, la liberté d'expression et l'engagement à l'égard des objectifs de la conférence et de ses décisions et accords y soient garantis. Dans les différents contacts officiels que nous avons eus, qu'il s'agisse du premier ministre, de Tinne Van der Straeten ou de moi-même, nous avons systématiquement évoqué la question des droits humains.

Wat de Belgische positie betreft, in het kader van de multilaterale onderhandelingen spreekt de Europese Unie met één stem. Het algemene Europese onderhandelingsmandaat voor de COP29 werd vastgelegd in de conclusies van de Raad Leefmilieu van 14 oktober 2024 en voor klimaatfinanciering ook specifiek in de Raadsconclusies van de Ecofin-bijeenkomst van 8 oktober 2024. België onderschrijft de Europese positie en verdedigt ze samen met de andere Europese lidstaten tijdens de onderhandelingen.

Alle partijen moeten tijdens een internationale conferentie kunnen reageren of inspelen op nieuwe voorstellen of concrete onderhandelingsteksten. Om een compromis te vinden met bijna tweehonderd landen, zal elke partij enigszins binnen haar positie moeten schuiven. Dergelijke afwegingen maken de EU-lidstaten samen met de Europese Commissie tijdens de dagelijkse ministeriële EU-coördinatievergaderingen. Op basis van de Belgische positie, die uiteraard in lijn is met de Europese positie, legt ons land een aantal klemtonen tijdens die coördinatievergaderingen.

Specifiek inzake de nieuwe klimaatfinancieringsdoelstelling of NCQG pleitte ons land voor een doelstelling die ambitieus was en tegelijkertijd ook haalbaar. De nieuwe doelstelling moest een antwoord kunnen bieden op de uitdaging van de globale klimaattransformatie en rekening houden met de behoeften en de prioriteiten van ontwikkelingslanden. Bovendien beklemtoonde België de noodzaak tot uitbreiding van de groep van bijdragers als voorwaarde voor een ambitieuze NCQG met het oog op solidariteit en gedeelde verantwoordelijkheid en gelet op de dynamische en evoluerende capaciteiten van actoren om bij te dragen.

Om de nodige investeringen tijdig te katalyseren, steunde België het opnemen van sterke en concrete beleidssignalen die oproepen tot hervorming van het internationale financiële systeem, opdat er wordt tegemoetgekomen aan hedendaagse crisissen, waaronder de klimaatverandering.

Inzake klimaatfinanciering vestigde België ook steeds de aandacht op adaptatiefinanciering en financiering voor de minst ontwikkelde landen.

België is mee blijven zoeken naar een verbeterde toegang tot klimaatfinanciering voor de minst ontwikkelde landen en voor kleine eilandstaten. Ons land is uiteraard geen specifiek engagement aangegaan. Het betreft een internationale doelstelling en het is aan de volgende regering om, mede in het licht van de internationale dynamiek, hierover een beslissing te nemen.

La décision sur le New Collective Quantified Goal (NCQG) appelle tous les acteurs à œuvrer ensemble pour s'assurer que le financement de l'action climatique, provenant de toutes les sources publiques et privées donc, atteigne au moins 1,3 trillion de dollars par an d'ici à 2035, les pays développés s’engageant à fournir au moins 300 milliards de dollars par an d'ici à 2035.

Il est positif que le NCQG envisage autant de sources de financement que possible, sans perdre de vue le rôle du financement public, car la transition verte doit impliquer l'ensemble de nos économies et de nos finances. L'inclusion concrète des banques multilatérales de développement est déjà un bon pas en avant, étant donné qu'elles sont responsables d'importants volumes de financement.

La dimension qualitative du financement climatique reste quant à elle un point faible. Par exemple, il aurait pu y avoir beaucoup plus d'attention sur tous les acteurs financiers dans le contexte plus large de la réforme du système financier international. Dans sa forme actuelle, la décision laisse une grande marge d'interprétation, ce qui rend d'autant plus important que les parties, dans le cadre du suivi de la feuille de route de Bakou à Belém, plaident pour que des signaux politiques forts et clairs soient lancés afin de faciliter des flux de financement climatique plus nombreux et de meilleure qualité.

Le compromis trouvé lors de la COP déçoit de nombreux pays en voie de développement. Ils y voient un manque de reconnaissance de l'impact énorme de la crise climatique qu'ils ressentent depuis des années – une crise à laquelle ils ont à peine contribué – et d'un système financier international défectueux qui ne reflète pas leur réalité. Un pays à revenu intermédiaire comme l'Inde a effectivement – vous êtes plusieurs à l'avoir souligné – réagi avec indignation à ce résultat.

La décision de la COP sur le NCQG ne doit pas être un point final. Elle doit être le début d'une coopération soutenue, y compris dans le contexte des négociations sur le climat, afin de fournir les ressources financières nécessaires à l'atténuation et à l'adaptation, en particulier pour les pays les plus vulnérables.

Wat mitigatie betreft had de EU veel meer verwacht. Het resultaat van de COP29 bouwt niet verder op de sterke boodschap van de COP28 inzake de noodzakelijke energietransitie. Intens gelobby van olieproducerende landen, in het bijzonder Saoedi-Arabië, en een weinig voluntaristisch COP29-voorzitterschap, leidden tot een erg zwakke tekst over de opvolging van de global stocktake en de energietransitie binnen het UNFCCC-proces.

De voorliggende tekst werd niet aanvaard in Bakoe en de onderhandelingen zullen hervat worden op de volgende sessie van de hulporganen van het verdrag, in juni 2025 in Bonn. Het is een gemiste kans, vooral omdat de partijen rekening moeten houden met de uitkomst van de global stocktake in hun volgende klimaatplannen , of nationally determined contributions . Deze plannen worden verwacht voor de COP30, eind 2025.

La Belgique a, durant cette COP, défendu avec l’Union européenne, à travers les négociations techniques et politiques, des objectifs ambitieux en matière d’atténuation du changement climatique ainsi que des textes de décision rappelant et opérationnalisant l’objectif d’élimination progressive des combustibles fossiles et des subventions correspondantes.

En 2024, l’Union européenne et ses É tats membres ont d’ailleurs redoublé d’efforts en matière de diplomatie verte et d’engagement auprès des pays partenaires pour promouvoir un secteur de l'énergie essentiellement exempt de combustibles fossiles bien avant 2050, conformément à l'objectif de neutralité climatique fixé pour le milieu du siècle, et la suppression des subventions directes et indirectes aux combustibles fossiles. Il est regrettable que la coalition ambitieuse de la COP28 n’ait pas été en mesure d’assurer un résultat ambitieux en matière d’atténuation lors de cette COP, alors que nous frôlons la limite de 1,5 C º . Il y aura des leçons à tirer de cette situation.

S'agissant des contributions déterminées au niveau national (CDN), comme en 2015 et en 2020, l'Union européenne soumettra une CDN unique et commune à tous les États membres en 2025. Le processus décisionnel européen en la matière a débuté avec la publication de la communication sur l'objectif 2040 par la précédente Commission européenne, suivie d'un premier échange de vues entre les États membres. Une proposition législative de la nouvelle Commission européenne est maintenant attendue, après quoi d'autres étapes du processus décisionnel européen suivront.

Au sujet du Fonds pour les pertes et dommages, celui-ci existe et est opérationnel. Pour la Belgique, il reste important de chercher une complémentarité maximale entre tous les mécanismes traitant des pertes et dommages, en particulier le réseau de Santiago, le Fonds de réponse aux pertes et dommages et d'autres initiatives au sein et en dehors de la CCNUCC. Toute contribution au fonds devra rester volontaire et il ne peut y avoir de responsabilité juridiquement contraignante ni de compensation pour les pertes et dommages subis en raison du changement climatique. Le fonds doit assurer un accès prioritaire pour les pays en développement les plus vulnérables, tels que les pays les moins avancés et les petits États insulaires en développement. Au vu de ces défis, le financement du fonds ne devrait pas être limité au financement public des pays développés.

Pour ce qui est du marché carbone, la COP29 a adopté le dernier ensemble de règles qui devait permettre de lancer la mise en œuvre concrète de deux systèmes établis par l'article 6 de l'Accord de Paris: l'article 6.4 qui établit un système centralisé supervisé par un panel d'experts indépendants alors que l'article 6.2 établit, lui, un système décentralisé supervisé essentiellement par le ou les pays qui décident de coopérer sur la base de règles assez souples. Dès l'année prochaine, les premiers projets pourront voir le jour sous l'article 6.2 ou sous l'article 6.4.

À ce stade et sur la base des règles adoptées à la COP29, l'article 6.4 nous paraît le meilleur système pour garantir l'intégrité des crédits carbone. Le panel d'experts qui supervise ce mécanisme a élaboré des règles ambitieuses pour mesurer et quantifier les crédits carbone, prendre en compte le développement durable, les droits humains et les intérêts du pays hôte. Les méthodologies ont été élaborées par des experts spécialisés. Elles s'appliquent notamment aux projets forestiers qui sont les plus compliqués à quantifier et elles détaillent les mesures à prendre pour compenser les émissions en cas d'incendie, etc. Un mécanisme d'appel a également été élaboré permettant aux parties prenantes de faire appel contre des décisions de panels d'experts ou de déposer des plaintes.

Dans le cadre de l'article 6.2, les mesures en faveur de l'intégrité décidées à la COP29 visent surtout à assurer la transparence de l'information. Elles permettent également une vérification de cette information, mais assez superficielle, et des pénalités en cas de non-respect des règles, mais assez légères elles aussi.

L'article 6.2 est donc moins contraignant que le 6.4 et certains projets sous l'article 6.2 seront certainement de bonne qualité mais cette qualité devra être vérifiée au cas par cas puisque les règles de base sont assez souples.

Collega's, de klimaatcrisis intensifieert en laat zich meer en meer voelen in verschillende sectoren van onze samenleving. Dit accentueert bestaande breuklijnen in de internationale klimaatonderhandelingen, zoals de verschillende belangen tussen olieproducerende en niet-producerende landen, tussen de meest kwetsbare landen en middeninkomenslanden of tussen ontwikkelingslanden en grote economieën. Een volatiele geopolitieke context leidt tot wisselende allianties.

Daarnaast blijven verschillende visies omtrent mensenrechten en gender of over het multilateralisme in het algemeen doorsijpelen in de internationale klimaatonderhandelingen. In een dergelijke context zal het een uitdaging zijn om betekenisvolle stappen te zetten op internationaal niveau. Toch blijft het volgens mij essentieel om te blijven investeren in dit internationale klimaatproces.

Or, la diplomatie climatique ne peut se limiter au processus dans le cadre de la convention. Ce processus reste primordial mais il n'est pas suffisant.

L'Europe et notre pays se doivent de construire des alliances spécifiques avec une diversité de pays, que ce soit en vue de la transition énergétique, l'accès à des ressources essentielles ou autres. En plus de ce type de collaborations win-win , l'Europe ne peut pas oublier ses valeurs telles que la solidarité, le respect des droits humains et le multilatéralisme et se doit de maintenir des relations privilégiées avec les pays les plus vulnérables.

La crise climatique doit également être intégrée dans les accords internationaux dans des domaines tels que le commerce, la finance, la sécurité et le développement international. Au niveau national, je n'ai eu de cesse de le répéter pendant ces quatre années, une approche en silo doit être évitée. Il en va de même au niveau international.

Le changement climatique a en effet un impact sur l'importance de certaines ressources naturelles, influence le commerce international et la stabilité financière internationale. Inversement, les décisions prises dans d'autres forums ont indiscutablement un impact sur la capacité de la communauté internationale à atteindre les différents objectifs de l'Accord de Paris.

En résumé, la définition de notre ambition et de notre politique climatiques nécessite non seulement de la prévoyance, mais aussi une profonde compréhension du contexte international complexe dans lequel différentes réalités et intérêts se rencontrent. Alors que les conférences sur le climat restent importantes, nous avons besoin d'une approche qui combine différents leviers diplomatiques et qui considère la question climatique comme un aspect transversal dans nos politiques et les relations bilatérales que nous entretenons avec des pays tiers.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, ik dank u voor het antwoord. Het verschilt natuurlijk niet zo sterk van andere verklaringen die wij hier al hebben gehoord. De discussie over de delegatie komt iedere keer op hetzelfde neer. De vraag is of het soberder kan, want het is de traditie om iedereen met die delegatie mee te laten gaan.

Het is jammer dat er weinig reactie komt op de uitspraken van mevrouw Trouet. In normale omstandigheden is het zo dat de regering een en ondeelbaar is. Aangezien het over klimaat gaat zou men daar toch minstens een uitspraak over kunnen doen. Ik begrijp dat de minister daar liever geen antwoord op geeft. Ik neem daar akte van. We zullen de vraag dan stellen aan iemand die hopelijk wel een antwoord zal geven, al acht ik de kans niet onbestaande dat die zal zeggen dat hij wel verantwoordelijk is voor het Klimaatcentrum, maar niet voor het klimaatbeleid dat daaruit volgt. Ik vrees dat we zullen blijven pingpongen tot het einde der lopende zaken. Dan zullen we wel verder zien.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw uitgebreide antwoord en uw toelichting, ook technisch, bij enkele onderdelen van de COP29, zoals de koolstofmarkt. U hebt beaamd dat er op het vlak van mitigatie toch een ontgoochelend resultaat was. De halfjaarlijkse bespreking in Bonn zal meer duidelijkheid moeten geven over wat we in 2025 in Brazilië moeten kunnen verwachten.

Ik heb ook opgemerkt dat u hebt toegegeven dat 1,5 graad bijzonder moeilijk haalbaar zal zijn. Ik zal het maar zo omschrijven.

Ik heb geen antwoord gekregen op de vraag van mezelf en enkele collega's over hoe het zit met de onderhandelingen met mevrouw Depraetere over het geactualiseerde Belgische Klimaat- en Energieplan. Ik wil u daarover nog apart bevragen, maar u kunt ook van deze gelegenheid gebruikmaken om een stand van zaken te geven.

Marie Meunier:

Madame la ministre, je vous remercie pour les réponses que vous avez apportées aujourd'hui. Je dois vous avouer que j'aurais aimé en savoir un petit peu plus sur le contenu de votre message concernant les droits humains. Je salue le fait que la Belgique donne accès aux parties officielles à l'ensemble de la société civile. Compte tenu de l'actualité de l'Azerbaïdjan, il importe de le rappeler.

Julien Ribaudo:

Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses et pour les clarifications apportées. Vous avez souligné que les rapports de force et le monde changeaient. Je suis d'accord avec votre position. Même si, au sein de la délégation, dans les négociations, vous devez négocier dans le cadre de la politique de l'Union européenne, j'ai été très agréablement surpris d'entendre que vous aviez poussé pour une position beaucoup plus progressiste. J'ai été rassuré à ce sujet. J'ai des doutes sur la future personne qui sera à votre place. Pourra-t-elle faire la même chose? Nous en avons vraiment besoin. Nous devons continuer à avoir une position forte au sein de l'Union européenne si nous voulons continuer à améliorer les choses et à mener une politique plus ambitieuse pour notre climat.

Nous savons que suivre le modèle américain, et en plus, suivre le modèle du nouveau président américain, avec sa logique de guerre froide, et sa militarisation à l'excès, n'est pas du tout dans notre intérêt. Les États-Unis sont le plus important pays émetteur de CO 2 par habitant dans le monde et le premier producteur de gaz et de pétrole. Nous savons qu'ils n'ont jamais tenu leurs engagements en matière de soutien financier. Les dépenses militaires des États-Unis ont atteint 916 milliards de dollars en 2023, presqu'autant que ce dont on aurait besoin pour mener une politique climatique et faire face au changement climatique. On voit que Donald Trump n'a pas l'intention de changer de cap.

Comme vous l'avez dit, l'Europe doit trouver sa propre voie, pour notre climat, notre industrie et notre politique sociale, et cela en coopération avec les pays du Sud, et en mobilisant les centaines de milliards de profit que les géants du pétrole réalisent, parce que ce n'est pas aux travailleurs de payer.

Comme vous l'avez souligné, on ne parle pas que de climat et d'enjeu climatique, mais d'une thématique qui a des effets sur toute la société. Nous allons devoir payer la facture et, comme vous l'avez dit très justement, si on ne la paye pas pour des intérêts à court-terme, on en payera une, beaucoup plus grosse, plus tard.

Concernant la délégation, je ne pense pas que le problème soit d'inviter la société civile. On pourrait résoudre le problème, comme nos collègues de la N-VA ou du VB l'ont dit, de la taille de la délégation non pas en réduisant le nombre d'acteurs de la société civile, mais plutôt le nombre de ministres de l'Environnement et du Climat en Belgique.

Isabelle Hansez:

Madame la ministre, vous avez expliqué que les rapports de force entre les pays pro-climat et les autres ont fort changé durant ces quatre dernières années. Pouvez-vous nous en dire plus?

Je vous ai entendu dire que la crise climatique s'intensifie et se fait sentir dans de plus en plus de secteurs de notre société. Un fossé s'est creusé entre les pays vulnérables, les grandes économies, ceux qui produisent du pétrole et ceux qui n'en produisent pas, dans un contexte géopolitique instable.

Vous affirmez qu'il est important de poursuivre le processus via la COP, mais aussi via des accords spécifiques avec d'autres pays. Vous parlez d'une approche combinant différents leviers diplomatiques. Comment l'envisagez-vous concrètement? Avez-vous des solutions et défini une ligne de conduite à propos de ce point, qui me semble effectivement très important?

Rajae Maouane:

Madame la ministre, je vous remercie de ces éclaircissements. Nous partageons la déception que vous avez développée ici au vu du résultat de cette COP. Il est clair que les attentes étaient bien plus élevées, en particulier pour les populations les plus vulnérables qui subissent déjà les conséquences les plus graves du dérèglement climatique. Ce sont elles qui voient leurs maisons emportées par les inondations, leurs récoltes anéanties par des sécheresses prolongées et leurs familles forcées de migrer en raison de conditions de vie devenues insoutenables. Cette réalité que nous ne pouvons plus ignorer rend d'autant plus criante l'insuffisance des engagements pris à cette COP29. Cela dit, comme vous l'avez souligné, l'outil doit continuer à exister, malgré les limites que vous avez démontrées. Cela reste en effet un espace essentiel de dialogue et de négociation internationale. Et puis, la COP met le focus à l'échelle mondiale sur la question climatique au moins une fois par an.

Je relève un point positif, avec la participation de la société civile, que certains collègues ont évoquée et qui influe sur la taille de la délégation. Je n'ai participé qu'à une seule COP, à Glasgow. Ce fait avait été agréablement et positivement souligné par les représentants de la société civile. Ils avaient même été invités à un briefing officiel des ministres du Climat, à votre initiative, alors que d'habitude les participants extérieurs à la délégation officielle ne l'étaient pas.

D'un point de vue prospectif, nous ne pouvons que regretter ce qu'ont annoncé les négociateurs du futur gouvernement et qui témoigne d'un manque d'ambition, tant sur le plan de la lutte contre le dérèglement climatique que sur les aspects sociaux. En tout cas, nous attendrons la note de politique générale afin de pouvoir l'analyser. Vous avez surtout insisté sur la nécessité de ne pas agir en silo et de mener la lutte contre le dérèglement climatique de manière transversale. Je me souviens qu'au début de votre mandat, vous aviez dit espérer que tous les ministres fédéraux soient des ministres du Climat. J'espère que, dans la future Arizona, il y aura au moins un ou une ministre du Climat qui soit conscient de ces enjeux. J'ai entendu les interventions intéressantes des collègues des Engagés et de Vooruit, en la personne de M. le président de la commission. J'espère donc que vous vous ferez les porte-voix de vos partis respectifs lors des négociations gouvernementales, puisque vous y participez. Je vous remercie de votre attention.

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, het zijn effectief moeilijke tijden voor het klimaat. Er is een negatief akkoord. Er was de verkiezing van Trump, ook niet direct een groene jongen. Het wordt effectief moeilijk om de norm van 1,5 graad te halen. Dat mag echter niet zorgen voor defaitisme. Elke tiende van een graad of zelfs maar honderdste van een graad die we kunnen reduceren, maakt een heel concreet verschil voor heel veel mensen. We moeten dus blijven vechten. Wij vragen ook dat u, zolang u minister bent, stappen blijft zetten.

We moeten eens kritisch kijken naar de klimaatdelegaties, naar het aantal ministers en lobbyisten in de delegatie. Misschien moeten we echter ruimer gaan en eens bekijken of we bijvoorbeeld ook de delegaties voor NAVO-reisjes kunnen reduceren.

Zakia Khattabi:

Je vais répondre à la dernière question, sur le PNEC.

Ik heb dus al een vergadering gehad met mevrouw Depraetere. Ik zal volgende week ook nog een vergadering houden met mijn Waalse collega.

C'est la Wallonie qui reprend la présidence de la Commission Nationale Climat (CNC) et il lui reviendra donc de reprendre en mains les discussions. L'échange que j'ai eu avec Mme Depraetere était plutôt positif.

J'ai demandé de pouvoir adresser un courrier à la Commission pour annoncer que le gouvernement flamand est mis en place, afin de suspendre la procédure qui est en cours. Je n'ai pas encore reçu le feu vert pour l'envoi de ce courrier. J'évoquerai tout cela la semaine prochaine avec ma collègue Neven. Il lui reviendra d'essayer de faire aboutir les discussions.

En ce qui concerne l'évolution sur ces dernières années, je pense que Glasgow a été un moment difficile pour certains pays du Sud avec un gros focus qui a été mis sur la mitigation. Il est vrai que les pays industrialisés prennent du temps à mettre en œuvre les engagements qu'ils ont pris, augmentant ainsi chaque année un peu plus la défiance. Nous l'avons vu pour le fonds de 100 milliards. Aujourd'hui, certains pays nous disent qu'il n'achèteront plus un chat dans un sac.

Par ailleurs, certains États, comme la République démocratique du Congo (RDC), ont vu leur rôle dans ce combat-là grandir. Au Brésil la déforestation a été d'une telle ampleur qu'aujourd'hui le poumon de la planèt a été déplacé en RDC. Forts de leur place dans le concert des nations en matière climatique, certains é tats durcissent légitimement leur position et attendent des pays industrialisés qu'ils soient plus à l'écoute de leur propre réalité.

La Belgique continue à avoir des liens à travers sa coopération au développement. C'est à travers notre politique de coopération au développement et des liens privilégiés avec certains États que les 200 millions sont répartis – c'était une question de Mme Deborsu – et que nous essayons de continuer à alimenter une relation de confiance qui est nécessaire dans ces discussions-là. Nous avons donc aussi une responsabilité dans la détérioration des relations, parce que, pour chaque engagement que nous prenons et que nous ne respectons pas, la défiance est nourrie.

Voorzitter:

Zijn er nog commissieleden die wensen te reageren? (Nee) Aan de orde is vraag nr. 56000999C van mevrouw Thémont, maar ze is niet aanwezig.

Klimaatverlof

Gesteld door

Ecolo Rajae Maouane

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 3 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België overweegt een Spanje-geïnspireerd betaald klimaatverlof om werknemers te beschermen bij extreme weersomstandigheden (hitte, overstromingen), na recente klimaatrampen en kritiek op werkgevers die risico’s negeren. Minister Khattabi benadrukt dat klimaatadaptatie (naast emissiereductie) cruciaal is en dat het huidige federale aanpassingsplan tekortschiet op economie/arbeidsmarkt, ondanks vooruitgang. Ze wijst op de noodzaak van sectoroverschrijdende maatregelen en verwijst Maouane door naar de minister van Werk voor concrete stappen. Maouane beaamt dat klimaatinactie (menselijk en financieel) urgenter is dan transitiekosten en hoopt op betere gouvernementele samenwerking.

Rajae Maouane:

Madame la ministre, fin novembre, le gouvernement espagnol a introduit un congé payé climatique de quatre jours, destiné aux travailleuses et aux travailleurs lors d’alertes météorologiques extrêmes, comme des canicules ou des inondations. Cette mesure, adoptée après les inondations meurtrières d’octobre 2024, vise à permettre de protéger les employés face aux risques liés aux conditions climatiques extrêmes. Les autorités locales ou régionales devront émettre l'alerte, suite à laquelle les travailleurs peuvent prendre quatre jours de congé.

Cette initiative prise par le gouvernement espagnol vise à répondre à l’urgence climatique et à adapter le droit du travail. En effet, plusieurs entreprises avaient été critiquées pour avoir demandé à leurs employés de travailler malgré des alertes climatiques. Le gouvernement espagnol souhaite ainsi éviter ces situations et renforcer la résilience face aux événements climatiques.

Madame la ministre, notre pays n'est hélas pas épargné par des conditions climatiques extrêmes. Nous l’avons encore vécu récemment. Quel est votre avis sur ce congé climatique mis en place par l’Espagne? Serait-ce une initiative dont nous pourrions nous inspirer? Pensez-vous qu’une telle mesure serait bénéfique pour la Belgique?

Zakia Khattabi:

Madame Maouane, j’ai toujours attaché une grande importance à toutes les facettes de la politique climatique: l’atténuation ou la réduction des émissions de gaz à effet de serre, l’adaptation et le contrôle des pertes et dommages. À ce stade de la crise climatique, nous ne pouvons plus nous permettre le luxe de négliger l’une ou l’autre de ces facettes.

Votre question sur le congé climatique nous rappelle la nature transversale de l’impact de la crise climatique et des réponses qui doivent y être apportées. C’est pourquoi j’ai régulièrement mis sur la table du gouvernement la nécessité d’intégrer systématiquement la politique climatique dans toutes les compétences fédérales. Une telle approche doit tenir compte des spécificités des différents secteurs et nécessite une consultation la plus large possible.

C’est ainsi qu’après les inondations à Valence, un autre type de congé climatique est envisagé, notamment dans les situations où les travailleurs sont confrontés à des restrictions de voyage imposées par le gouvernement en raison d’une catastrophe imminente ou de conditions météorologiques extrêmes.

Selon des informations dans la presse, les habitants de Valence ont reçu un congé payé pour rechercher ou s'occuper de leurs proches disparus ou encore pour nettoyer leur domicile. Oui, la crise climatique touche tous les aspects de notre vie et il est urgent de nous y préparer sérieusement.

Début 2023, le gouvernement fédéral est parvenu à un accord sur un plan fédéral d'adaptation. Ce plan représente un progrès par rapport à la version précédente. Il contient vingt-huit mesures dans huit domaines d'action, tandis que la précédente contribution du gouvernement fédéral comprenait huit mesures dans deux domaines, plus quatre mesures transversales. Vous pouvez constater avec moi l'évolution. Or, malgré cette évolution, ce plan n'est pas un aboutissement. Il est à mes yeux imparfait. Je dois par exemple constater et regretter l'absence d'une quelconque mesure dans le domaine de l'économie ou du travail. L'actualité espagnole nous montre la nécessité de mobiliser tous les leviers en faveur de l'adaptation. Tous les ministres, comme vous l'avez rappelé lors du précédent débat, sont ministres du Climat. Je vous invite dès lors à interpeller le ministre de l'Économie et du Travail sur la prise en compte de la question climatique dans le cadre de ses compétences.

Rajae Maouane:

Madame la ministre, vous avez répété maintes fois que l'inaction climatique coûte beaucoup plus cher que le coût de la transition. Les coûts sont non seulement financiers, et en termes d'investissements, mais également humains. Je pense donc effectivement qu'il y a un coup à jouer. J'interpellerai donc le ministre du Travail comme vous l'avez suggéré. On ne peut que regretter que, malgré votre volontarisme en la matière, les autres ministres, notamment du gouvernement fédéral actuel ou autres, n'ont pas forcément été tous et toutes au rendez-vous. On espère que les suivants se montreront au rendez-vous car, on le sait, les enjeux sont énormes. Il s'agit d'un beau dossier à travailler ici en termes de cohésion gouvernementale. Je vous remercie.

Het internationale verdrag tegen plasticvervuiling

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 3 december 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België zette tijdens de mislukte mondiale plastiekonderhandelingen in op een ambitieuze EU-positie (reductie primaire plasticproductie, verbod op toxische stoffen, betere afvalbeheer), maar stuitte op blokkades van olieproducerende landen (VS, China, Rusland) en interne Flandse tegenstand bij strengere chemische regelgeving (REACH). Khattabi benadrukte Belgiës leidersrol in EU-voorbereidingen dankzij sterke administratieve expertise, maar ontweek concrete financiële toezeggingen of een standpunt over stemmen i.p.v. consensus bij toekomstige onderhandelingen. Crucke bepleitte een juridisch bindend verdrag en versneld diplomatiek initiatief (samen met Buitenlandse Zaken), maar erkende dat politieke verdeeldheid (geen federale/regering, Vlaamse weerstand) en communicatievermoeidheid de urgentie ondanks brede kennis ondermijnen. Beide onderstreepten nood aan EU-eenheid en "groene solidariteit" om tegen 2025 alsnog een doorbraak te forceren.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, les mots de la délégation du Panama dans cette Conférence dont on attendait beaucoup résument bien la sensibilité de nombreux militants du climat aujourd'hui: "une trahison mondiale". Je pense ne pas exagérer en disant qu'après l'Accord de Paris, le Traité de Paris était sans doute celui qui avait le plus d'importance pour assurer la survie de l'humanité. Or c'est un échec.

Restons basiques, 10 % du plastique est recyclé; 50 % sont enfouis dans les décharges – advienne que pourra, les suivants s'en occuperont –; 20 % sont incinérés et 20 % se retrouvent dans les océans et l'environnement. Il est clair qu'il y a là un danger pour le climat. Je ne sais plus dans quelle langue il faudrait encore le dire. Pour ceux qui ne comprennent pas que cela représente un danger pour le climat, c'est un danger pour la santé humaine donc même les égoïstes ont intérêt à le comprendre un jour.

Voici mes questions sur ce dossier qui – vous l'entendez à mon ton – font écho à la véritable tristesse qui m'habite quand je vois qu'on est capable d'être aussi bête.

Comment la Belgique s'est-elle spécifiquement investie dans ce dossier? Comment avons-nous été représentés? Avez-vous eu l'occasion de vous y rendre à titre personnel ou avez-vous donné vos instructions pour peser dans ce dossier? En dehors de l'échec, comment pouvons-nous dire de manière pratique que nous aiderons les pays en développement? Y a-t-il des mécanismes spécifiques que nous pouvons utiliser qui permettraient d'avoir une réduction à la source?

On connaît les opposants, ce sont les pays producteurs de pétrole. Généralement, ceux qui voient les dollars tomber ont simplement envie de ne pas voir le flux s'arrêter; on les connaît. La Russie, l'Iran, la Chine et les É tats-Unis ont été particulièrement distraits et discrets dans ce dossier. L'Europe semble une nouvelle fois avoir été à l'offensive, mais cela n'a pas suffi. Y a-t-il encore la possibilité, dans une session de rattrapage, de trouver un consensus? Le cas échéant, cela peut-il intervenir avant le fameux traité sur les océans qui doit se négocier à Paris?

Pensez-vous qu'il soit encore possible de mettre sur pied une politique de sensibilisation? Je finis personnellement par croire que la communication tue la communication. Plus personne ne peut ignorer la chose mais paradoxalement, on ne la voit même plus.

Est-ce encore possible, par rapports aux principaux utilisateurs de ce plastique? Peut-on jouer un rôle de leaders, en tant Belges?

J'entendais ce matin le nouveau ministre des Affaires étrangères dire que ce n'était pas possible qu'à Bruxelles nous n'ayons pas de gouvernement, puisque c'était la capitale de la diplomatie. J'avais envie de le prendre au mot. Je ne le connais pas personnellement. J'admire beaucoup ce monsieur qui a sans doute une carrière diplomatique phénoménale pour devenir ministre des Affaires étrangères et je l'en félicite. Mais dans ce pays où nous n'avons de gouvernement ni au niveau fédéral ni à Bruxelles, peut-on réellement exercer un rôle de leaders? Peut-on mettre la diplomatie à disposition de cette cause?

C'est un acte que votre collègue pourrait poser avec vous. Je sais que nous sommes en affaires courantes mais les beaux gestes valent la peine d'être posés. Et si vous voulez l'appui de celui qui est toujours dans l'opposition aujourd'hui, vous l'avez. Vous avez l'appui des Engagés. Je sais que cela n'est pas important pour vous mais je préfère le répéter pour que vous vous en soyez tout à fait sûre.

Zakia Khattabi:

Monsieur Crucke, je vous confirme que la lutte contre la pollution plastique a constitué une priorité tout au long de mon mandat. Cet engagement se traduit notamment par l'adoption de plusieurs arrêtés royaux visant à restreindre ou à interdire l'usage de plastique à usage unique en Belgique. Vous évoquiez des difficultés à l'échelle internationale mais je peux vous annoncer les difficultés que vous allez avoir à l'échelle de votre gouvernement, avec un partenaire en particulier. Parenthèse fermée.

Je vais répondre à vos questions. Je n'étais pas moi-même là-bas; je revenais à peine de Bakou. La Belgique était représentée par une importante délégation, notamment constituée de représentants de la DG Environnement, des Affaires étrangères et des gouvernements régionaux. Comme dans tout processus multilatéral, la Belgique n'a pas de voix propre, mais une position européenne est déterminée au préalable. Dans ce contexte de préparation de la position européenne, la Belgique soutient une position ambitieuse sur l'ensemble du cycle de vie, de la production des polymères plastiques primaires à la gestion des déchets.

Notre priorité est d’assurer des mesures ambitieuses en amont de la chaîne de valeur à travers la mise en œuvre d’une cible globale de réduction de la production de polymères plastiques primaires, l’interdiction de substances toxiques dans les produits plastiques et l’interdiction de produits plastiques problématiques, à la suite d'un processus scientifique sur la base de critères, et l’amélioration du design des produits plastiques, en suivant une approche sectorielle.

La Belgique soutient également des mesures ambitieuses en aval, notamment par la mise en place d'un système de responsabilité élargie des producteurs et l’amélioration de la gestion des déchets. Seule une approche comprenant l’ensemble du cycle de vie des plastiques permettra d’atteindre l’objectif de l’instrument tout en étant efficace économiquement.

Durant notre présidence, la Belgique a joué un rôle clé dans les négociations, en coordonnant et en représentant la position européenne avec la Commission européenne. L'expertise belge a donc déjà pesé lourd lors de la préparation du sommet INC-5 et pendant ce sommet lui-même. Il va sans dire que cette forte expertise de la Belgique continuera à être mobilisée pour parvenir à un accord ambitieux.

Sans préjuger des politiques qui suivront, je peux témoigner ici de la grande qualité de l'expertise de notre administration. Là où les politiques faillent, nous avons, que ce soit en matière de climat mais aussi sur ces enjeux environnementaux, une équipe de techniciens qui est connue et reconnue pour son expertise et qui joue un rôle central dans les négociations.

Vous me demandez si la Belgique est prête à soutenir financièrement les efforts. Vous comprendrez que je ne vais pas m’avancer à ce sujet. Ceci étant, un financement ambitieux doit aller de pair avec des mesures contraignantes, ou encore avec le renforcement des capacités, l’assistance technique et le transfert de technologies selon des conditions mutuellement convenues.

La Belgique soutient l’application du principe de pollueur-payeur. Il existe un besoin crucial de davantage de financement du secteur privé pour garantir une mise en œuvre efficace de l’instrument.

La Belgique favorise l’utilisation d’un fonds existant comme mécanisme financier, en particulier le GEF (Global Environment Facility). La création d’un nouveau fonds, tel que réclamé par plusieurs pays du Sud, pourrait augmenter les coûts et les exigences de coordination. La question de la forme du futur mécanisme financier est liée plus globalement à l’identification et la mobilisation des ressources financières.

Il incombera également au gouvernement suivant de mobiliser des ressources suffisantes pour respecter nos engagements internationaux.

Vous avez évoqué la question de la prise de décision par vote plutôt que par consensus en cas de blocage. Là non plus, je ne m'avancerai pas pour les suivants, mais cette discussion apparaît systématiquement dans presque tous les forums multilatéraux. Ici également, la voix qui sera portée sera celle de l'Union, et pas uniquement celle de la Belgique. Donc, la question se pose à l'échelle de l'Union européenne. Il est vrai que, dans l'esprit des Nations Unies, l'idée du consensus reste quand même, dans la mesure du possible, la piste privilégiée. En tout cas, je ne m'avancerai pas sur la position que la Belgique pourra prendre en la matière.

S'agissant de l'élimination progressive du plastique, je n'ai pas ménagé mes efforts en ce sens et j'ai pris plusieurs arrêtés royaux pour le single-use plastics . Cela n'a pas été évident, comme je l'ai dit sous forme de boutade, même si ce n'est pas drôle. Vous avez fait état de la situation dans l'introduction de votre question. Honnêtement, je ne suis pas optimiste – tous mes espoirs reposent sur vous – quant à la poursuite de nos efforts en la matière. Comme je l'ai indiqué, ils s'inscrivent dans une démarche européenne. J'ai plaidé et je continue de plaider auprès de la Commission européenne, notamment pour une révision ambitieuse de REACH, qui est essentielle à la garantie de produits chimiques sûrs. Une modernisation réglementaire de ce cadre permettrait de durcir l'interdiction des substances plus préoccupantes. À ce titre, j'ai soutenu l'initiative d'envoyer un courrier conjoint à la Commission européenne afin de maintenir la pression sur cette révision cruciale. Malheureusement, je ne peux que regretter que la démarche n'ait pas abouti en raison de l'opposition de la Flandre.

Enfin, à propos du leadership, je ne me prononcerai pas non plus politiquement, mais je puis vous dire que nos administrations continuent d'être parmi les team leaders à l'échelle européenne. Pour cette raison, la Belgique devrait continuer à jouer ce rôle. En outre, notre délégation est l'une des plus impliquées dans les discussions européennes.

Quant aux moyens diplomatiques, je vais vous renvoyer vers mon nouveau collègue des Affaires étrangères qui pourra vous répondre plus en détail sur les moyens diplomatiques auxquels nous pouvons recourir pour convaincre les pays producteurs. Il incombera ici aussi au gouvernement suivant de mobiliser les ressources suffisantes pour respecter nos engagements internationaux.

Jean-Luc Crucke:

Merci pour votre réponse, madame la ministre. Je vois bien que l'ambition est restée intacte et que vous la couplez avec un réalisme de processus, qu'il faut avoir. Je suis convaincu que nous avons besoin d'un traité juridiquement contraignant, il n'est plus possible de faire autrement aujourd'hui. Quand on a dit ça, on n'a encore rien dit. C'est ce que vous avez en quelque sorte avancé comme argument. Je note, et je crois qu'on peut s'en réjouir, la qualité de l'administration et en même temps, l'utilité de la diplomatie: "a+d=v pour victoire". Au-delà de cela, je note votre proactivité, puisque vous avez déjà non pas échaudé – encore qu'en matière de climat il n'est pas grave d'échauder quelqu'un, il vaut peut-être mieux qu'il comprenne directement – votre nouveau collègue aux Affaires étrangères, ce qui me permettra d'aller rapidement le voir pour voir comment il a reçu votre appel, puis le mien. Je me couplerai à votre demande si cela ne vous dérange pas. Enfin, le consensus est la règle à l'ONU, je l'entends. Je suis un vrai défenseur du multilatéralisme, encore plus quand je vois ce qu'il se passe aux États-Unis. Or, à un certain moment, on se demande s'il ne faut tout de même pas avancer à des vitesses différentes plutôt que de tout bloquer. On espère qu'un déblocage puisse avoir lieu en 2025. Vous nous dites que nous pouvons compter sur vous. Par les temps qui courent, il faut que tous ceux qui ont une sensibilité verte, dont vous êtes et je suis – je ne démentirai jamais ce que je pense en la matière –, se tiennent. Il faut qu'ils se soudent. Il y a parfois des vents difficiles à supporter. Quand le vent est fort, il faut se mettre un peu à l'abri, mais il y a une chose dont je suis certain qu'elle ne disparaîtra pas, c'est le climat. Tous ceux qui croient en la cause, même s'il y a parfois des pauses: après la pause nous en sortirons plus forts. Là-dessus, ce n'est que l'unité qui peut faire la force. Il paraît que dans ce pays, l'union, de temps en temps, fait la force. Je compte sur vous aussi là-dessus.

De te hoge zonne-energieproductie in België
Het gevaar voor een grootschalige stroomstoring door de overproductie van zonne-energie
Het gevaar voor stroomonderbrekingen door de integratie van hernieuwbare energie
Risico's van overproductie en integratie van zonne-energie op het elektriciteitsnet

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 27 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De overproductie van zonne-energie in België tijdens zomerperiodes zorgt voor netinstabiliteit (o.a. 369 uur negatieve prijzen, frequentie-overschrijding op 9 juni 2024), wat het risico op grootschalige stroompannes vergroot. Minister Van der Straeten benadrukt kortetermijnmaatregelen (betere voorspellingen, exportcoördinatie, flexibiliteit via batterijen en slimme meters) en langetermijnoplossingen (wetsvoorstel voor vraagsturing, CRM-hervorming, interconnectie), maar stuit op bevoegdheidsconflicten tussen federale en regionale overheden. Elia’s rol in het weigeren van nieuwe intermittente projecten bij netrisico’s wordt voorgesteld als mogelijke oplossing, terwijl flexibiliteit (o.a. via elektrificatie en opslag) centraal staat in toekomstige energietransitiestrategieën. De samenwerking tussen niveaus blijft cruciaal maar vertraagd door institutionele blokkades.

Mathieu Bihet:

Madame la Ministre,

« La production solaire trop importante en Belgique? », on pourrait presque douter de cet intitulé tant on connait notre pays pluvieux! Et pourtant… la récente étude de la Creg met en lumière des défis préoccupants liés à la gestion du réseau électrique belge, notamment en raison d'une surproduction d'énergie solaire durant les périodes estivales.

En effet, l'été dernier, nous avons assisté à un record de 369 heures de prix négatifs sur le marché de gros de l'électricité, conséquence d'un déséquilibre entre l'offre et la demande.

Cette situation a culminé le 9 juin dernier, jour des élections, où Elia n'a pas pu éliminer l'offre excédentaire d'énergie solaire, causant une hausse de la fréquence du réseau au-delà de la limite de sécurité.

Ces incidents mettent en lumière la vulnérabilité de notre réseau face à une production renouvelable de plus en plus imprévisible. La transition énergétique et l'essor des énergies renouvelables, bien que nécessaires pour atteindre nos objectifs climatiques, posent des défis techniques importants.

Dès lors, je souhaiterais vous poser les questions suivantes:

Ce phénomène n'étant pas nouveau, quelles études avez-vous commandées pour renforcer la résilience du réseau électrique face à ces surplus de production, notamment lors des périodes estivales?

Etant donné votre position très ferme sur les énergies renouvelables, qu'avez-vous envisager avec votre parti pour mieux anticiper et prévenir les risques de panne à grande échelle liés à ces déséquilibres croissants du réseau électrique?

Je vous remercie pour vos réponses.

Marie Meunier:

Madame la ministre, la Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG) a réalisé début octobre une étude très intéressante sur l'impact de l'intégration des énergies renouvelables sur le fonctionnement des marchés de l'électricité à court terme. Ces énergies présentent d'énormes avantages pour la société et doivent être développées. Elles permettent un système électrique plus durable, réduisent la dépendance aux combustibles fossiles, diminuent les émissions de CO 2 et permettent de diversifier notre approvisionnement énergétique.

L'intégration de ces énergies présente aussi de grands défis que la CREG expose dans son rapport, avec notamment une mise sous pression des recettes en raison d'une production massive à certains moments de l'année, ainsi qu'une augmentation du nombre d'heures avec des prix négatifs cette année, mais aussi la difficulté de gérer le réseau et d'équilibrer la fréquence de celui-ci.

Ces déséquilibres sont de plus en plus difficiles à gérer et nous nous inquiétons pour l'été prochain. Le risque de panne générale n'est pas négligeable et nous nous interrogeons sur la multiplication d'évènements comme celui du 9 juin dernier, où la fréquence du réseau a dépassé sa limité de sécurité.

Madame la ministre, quelles sont vos solutions pour améliorer la situation? Que pensez-vous des recommandations de la CREG, notamment la volonté de réformer les mécanismes de soutien aux énergies renouvelables pour inciter à plus de flexibilité?

Tinne Van der Straeten:

Chers collègues, le rapport d'Elia de juin dernier est une étude très importante et constitue, au vu des résultats, un appel à la vigilance en anticipation de la surproduction électrique. Un suivi hebdomadaire est réalisé par Elia sur la base des dernières prévisions de production et de consommation. Il convient de noter qu'à l'heure actuelle, de nombreux efforts ont été entrepris pour pallier la surproduction solaire identifiée. Elia a désigné en première ligne de gestion les Balance Responsible Parties (BRP) en charge de l'équilibrage du réseau dans le cadre des marchés day-ahead, intraday et balancing.

Les entités régionales ont mis en place respectivement des cadres légaux permettant un remplacement progressif des anciens compteurs classiques par des compteurs intelligents. Ces compteurs intelligents forment un outil essentiel de la gestion de cette surproduction solaire. Elia intervient également au niveau du réseau haute tension en activant la flexibilité des diverses unités de production. Un outil supplémentaire réside en l'exportation du surplus vers les États limitrophes via une coordination entre les gestionnaires de réseau. Sur le long terme, il est encore envisagé de faire appel à une flexibilité plus importante: la gestion active de la demande, le déploiement des compteurs intelligents et les nouvelles sources de flexibilité dues à l'électrification grandissante, par exemple les véhicules électriques et les pompes à chaleur.

De manière plus spécifique, Elia a mis en place cet été plusieurs mesures de mitigation pour le court terme et les a communiquées aux secteurs du marché lors d'un working group en juin 2024. J'en mentionne quelques-unes: un travail sur de meilleures prédictions des risques et un meilleur partage d'informations aux BRP, une optimisation des capacités d'exportation en day-ahead et intraday , une optimisation de la gestion des arrêts, etc.

Vous me demandez également ce que mon parti et moi avons déjà fait et mon avis sur la proposition de la CREG. En réponse à cette partie de la question, je tiens à souligner explicitement que des infrastructures d'interconnexion aux quatre coins de notre pays sont indispensables et cruciales et constituent un instrument optimal pour l'échange d'électricité par importation ou exportation afin de pouvoir répondre à des moments de pic et de surproduction. Elles nous permettent aussi d'exporter l'énergie excédentaire vers d'autres pays.

Concernant l'anticipation des risques à venir, nous avons obtenu l'accord de la Commission européenne pour modifier le cadre du mécanisme de rémunération de la capacité (CRM). Cette modification permet une exemption de l'obligation de remboursement pour les grandes unités de stockage d'énergie et la gestion active de la demande. Cela constitue un incitant considérable à la participation aux enchères du mécanisme. Comme vous le savez, la flexibilité était l'un des grands leviers à pouvoir activer dans le CRM, d'où aussi le partage de volume sur les différents moments d'enchère. Nous avons donc constaté que des barrières subsistent pour certaines capacités, tant pour la gestion de la demande que pour les batteries, notamment cette exemption de l'obligation de remboursement. Une fois corrigé, cela permettra que la gestion de la demande puisse plus activement participer au CRM et pourra amener davantage de flexibilité pour pourvoir répondre à ces pics de surproduction.

L'exemption de tarif réseau et d'accises sur l'électricité réinjectée pour une période de dix ans qui bénéficie aux parcs de batteries permet de créer un environnement favorable au développement des batteries. Le succès de cette initiative se mesure au nombre de parcs de batteries déjà construits ou en cours de développement.

Je voudrais également souligner que la flexibilité est l'un des axes les plus importants pour tous les appels à projets dans le cadre du Fonds de transition énergétique. Dans les différents appels qui ont été lancés, nous avons toujours mis l'accent là-dessus. Il n'était pas nécessaire d'attendre les résultats de cette étude d'Elia pour voir venir ce challenge.

Nous avons aussi élaboré un avant-projet de loi visant à mieux intégrer la flexibilité de l'offre et de la demande dans le marché de gros de l'électricité, en particulier en ce qui concerne des technologies telles que les pompes à chaleur, les véhicules électriques, les chauffe-eaux électriques, les électrolyseurs ainsi que d'autres formes d'électrification des usages fossiles. Par "flexibilité", nous entendons également des mesures permettant, en fonction des conditions du marché, la déconnexion temporaire d'installations telles que les panneaux photovoltaïques, les cogénérations ou les éoliennes.

Ce projet de loi s'est toutefois heurté à des difficultés liées à la répartition des compétences entre le niveau fédéral et les Régions. La gestion de la flexibilité au niveau des réseaux de distribution relève exclusivement des compétences régionales.

Cette année, nous avons travaillé sur un texte de compromis en concertation avec les ministres régionaux, les administrations, les gestionnaires des réseaux et les régulateurs. Au printemps, ce texte a reçu un avis du Conseil d'État indiquant qu'une coopération formelle entre le niveau fédéral et les Régions était nécessaire pour avancer. Nous avons donc clôturé cette législature avec un accord selon lequel nos administrations, dans le cadre de CONCERE, développeraient une proposition commune.

Nous avons effectué le travail préparatoire et j'ose espérer que le prochain gouvernement fédéral et les gouvernements régionaux poursuivront ces chantiers importants en vue de répondre aux inquiétudes.

Je tiens également à rappeler que les parlementaires intéressés peuvent adresser leurs questions, notamment celles qui touchent aux compétences régionales et au développement des énergies renouvelables, aux ministres régionaux compétents.

Mathieu Bihet:

Je vous remercie pour votre réponse, madame la ministre. La répartition actuelle des compétences n'aide évidemment pas pour les projets renouvelables onshore , que ce soit les éoliennes onshore ou les parcs photovoltaïques importants qui se connectent directement au réseau de transport. Il serait cependant sans doute opportun qu'Elia, dans sa compétence d'avis sur l'ensemble de ces projets qui visent des énergies intermittentes dans les compétences régionales, puisse rendre des avis et même refuser la connexion de certaines nouvelles capacités si le risque pour le réseau se concrétise. Nous ne manquerons évidemment pas d'être attentifs à ce sujet.

Het strategische akkoord tussen Fluxys en Elia

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 27 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om het strategisch akkoord tussen Fluxys (gasnetbeheerder) en Publi-T (holding van Elia, elektriciteitsnetbeheerder) om via een gemeenschappelijke structuur Elia’s miljardeninvesteringen in de energietransitie (o.a. de *Princesse Elisabeth-energie-eiland*) te financieren, zonder Fluxys’ eigen plannen te schaden. Minister Van der Straeten bevestigt dat de overheid niet direct betrokken is, maar benadrukt het belang van robuuste energienetwerken en extra financiële mechanismen (zoals 100 miljoen via de EU-herstelfaciliteit) om de kosten draaglijk te houden, terwijl de SFPIM als federale speler optreedt—gemeenten moeten zelf hun rol en risico’s bepalen, maar een breed maatschappelijk debat over hun betrokkenheid bij kritieke energie-infrastructuur is noodzakelijk. Crucke deelt de bezorgdheid over transparantie en democratische sturing, gezien de strategische risico’s en het feit dat niet alle gemeenten volledig geïnformeerd lijken. Kernpunt: de energietransitie vereist gecoördineerde, veilige investeringen, maar de verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheid, private actoren en gemeenten blijft onduidelijk en vraagt om politiek overleg.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, l'on apprend par la presse qu'un accord stratégique a été signé entre FLUXYS, le gestionnaire du réseau gazier belge, et PUBLI-T, le holding public qui détient une grande part d'ELIA, le gestionnaire du réseau électrique à haute tension en Belgique. Cet accord vise à répondre aux besoins de financement d'Elia, qui prévoit un investissement de plusieurs milliards d'euros d'ici 2028 pour soutenir ses projets de transition énergétique. PUBLI-T, via une nouvelle structure commune avec FLUXYS, pourra injecter des fonds dans ELIA en cas de besoin tout en conservant son statut d'actionnaire majoritaire. FLUXYS assure d'autre part que sa stratégie ainsi que l'opération auprès d'ELIA ne portent pas préjudice à ses plans d'investissements. Selon la presse aussi, l'on apprend aussi l'entrée en tant qu'actionnaire de la SFPIM au sein d'ELIA, à la suite de la signature de l'accord de principe d'il y a quelques mois.

Madame la ministre, mes questions sont les suivantes. Quelle est la vision du gouvernement quant à l'implication croissante de FLUXYS dans les investissements d'ELIA, et comment ce partenariat est-il censé renforcer l'intégration de la transition énergétique en Belgique? Quelle est la lecture de la Ministre concernant l'accord stratégique entre les deux parties? La ministre peut-elle préciser la part de FLUXYS dans le véhicule financier partagé avec PUBLI-T? Quelles sont les modalités de participation qui ont été fixées? L'île énergétique Princesse Elisabeth étant un projet coûteux, et compte tenu des évolutions récentes, des mécanismes de soutien sont-ils envisagés pour alléger l'impact de ce projet sur le coût total des investissements, et ainsi préserver l'équilibre financier des acteurs publics impliqués? Quels engagements le gouvernement fédéral envisage-t-il pour soutenir les communes dans leur participation financière aux besoins croissants d'ELIA, en tenant compte de leurs contraintes budgétaires?

Tinne Van der Straeten:

Monsieur Crucke, il s'agit d'une opération des actionnaires communaux impliquant des sociétés de droit privé dont certaines font l'objet d'une cotation en bourse. Nous avons les mêmes informations que celles distribuées via la presse, étant entendu que le CEO de Fluxys m'a informée au moment où l'accord est devenu public. Nous avons compris qu'essentiellement, Publi-T se prépare, avec l'aide de Fluxys, à suivre les augmentations de capital annoncées par Elia.

Il n'en reste pas moins que le gouvernement est attentif à tout ce qui concerne l'avenir des infrastructures énergétiques du pays qui sont cruciales pour atteindre l'objectif de neutralité climatique. De plus, la transition énergétique conduit à une réflexion sur une interaction plus étroite entre les électrons et les molécules, et ceci est certainement un aspect du débat.

Le gouvernement n'étant pas partie à cette opération, il appartient aux parties concernées de communiquer sur les modalités dans le respect du cadre légal et réglementaire, notamment les règles relatives à la communication d'informations qui concernent des sociétés privées cotées. Si vous me le permettez, je vais me référer à ce que j'ai dit il y a deux semaines sur les coûts de l'île, et nous aurons certainement l'occasion d'en parler cet après-midi.

En gros, oui, il faut avoir en vue d'autres mécanismes de soutien pour le financement de l'île. Les 100 millions d'euros via la Facilité pour la reprise et la résilience (FRR) en sont un, mais il faut aller plus loin. C'est la raison pour laquelle nous avons demandé à Elia et à la CREG de se mettre autour de la table, et vous avez pu prendre connaissance des lettres que nous avons envoyées.

Le gouvernement fédéral n'apporte pas son soutien au besoin de développement des infrastructures énergétiques à travers les communes. Lorsque l' É tat fédéral joue un rôle actionnarial en la matière, ceci se fait à travers la Société Fédérale de Participations et d'Investissement (SFPI), qui a déjà communiqué sur le rôle qu'elle envisageait de jouer, à savoir un rôle dans le financement des besoins en capitaux d'Elia. Je me permets de vous renvoyer à cette communication. De plus, la tutelle des communes n'est pas une compétence du pouvoir fédéral.

Cela dit, et plus fondamentalement, la crise énergétique que nous avons connue nous a montré l'importance des réseaux. Le sabotage de Nord Stream 2 nous a éclairés quant à la vulnérabilité des réseaux énergétiques. La semaine dernière, nous avons appris que cette vulnérabilité ne se limitait pas aux infrastructures énergétiques. Donc, la question que vous me posez touche à un problème politique fondamental: quels seront l'avenir et le rôle des communes chez Elia et Fluxys en vue des investissements nécessaires à la transition énergétique? Vous constaterez avec moi que la décision des communes a été prise au moment où le gouvernement fédéral s'est retrouvé en affaires courantes. Je lance par conséquent un appel au futur gouvernement en vue d'organiser un véritable débat à ce sujet.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, je vous remercie.

Je ne reprocherai certainement pas à la Vivaldi, et encore moins à vous-même, de ne pas pouvoir m'apporter des informations qui ne relèvent en effet pas de votre responsabilité, puisque le gouvernement ne participe pas directement à la structure qui a été développée.

Comme vous, je m'interroge sans être nécessairement inquiet quant au rôle que l'on veut faire jouer aux communes ou même qu'elles veulent jouer – étant donné que personne ne leur impose ce type de choix – dans la matière énergétique et, surtout, dans les infrastructures énergétiques. Loin de moi l'intention de penser que la démocratie pourrait y faire défaut, mais nous savons très bien que seules quelques personnes décident. Et je ne suis pas certain que toutes les communes du Royaume soient au courant de tout cela. Or nous parlons d'investissements de nature stratégique, avec tous les risques que cela suppose. C'est pourquoi, comme vous, je pense que ce dossier doit faire l'objet d'un débat plus vaste, parce que se pose une question de sécurité pour notre avenir énergétique.

Voorzitter:

Aan de orde is vraag nr. 56000842C van collega Roberto D'Amico, maar hij is niet aanwezig.

De aanwezigheid en de inbreng van de minister op de COP29 in Bakoe

Gesteld door

VB Kurt Ravyts

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 27 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Tinne Van der Straeten noemde COP29 in Azerbeidzjan een teleurstelling door slecht voorzitterschap, late voorbereiding en polariserende uitspraken (zoals *"olie en gas zijn een geschenk van God"*), die het multilaterale klimaatproces ondermijnden. Ze benadrukte wel concrete stappen op vlak van energienetwerken, opslag en waterstofcorridors, maar kritiseerde het gebrek aan formele opvolging van eerdere afspraken (verdrievoudiging hernieuwbare energie, uitfasering fossiel). Kurt Ravyts beaamde de malaise in het klimaatdebat, ondanks beperkte technologische vooruitgang, en wees op onvoldoende ambitie en financieringsconflicten (300 miljard dollar tegen 2035). De hoop ligt nu op COP30 in Brazilië om het vertrouwen tussen Noord en Zuid te herstellen.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, in de schoot van deze commissie zullen wij wellicht nog een onderhoud hebben met de minister van Klimaat over de COP29 als geheel. U was tijdens de eerste week op die COP aanwezig. Voor ecologisten kan die, meen ik, als een ontgoocheling worden beschouwd. Ik herinner mij dat de president van Azerbeidzjan olie en gas een geschenk van God noemde. Dat kon wel tellen.

De resultaten van de COP zijn vrij mager. Er is geen consensus over de opvolging van het historische akkoord inzake de transitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare brandstoffen. Er zijn geen stappen vooruit gezet inzake mitigatie. De klimaatfinanciering bleef beperkt tot 300 miljard dollar, onder heel wat protest van de ontwikkelingslanden. Ik gebruik die term niet graag. Minstens 300 miljard dollar tegen 2035, is het bedrag dat is afgeklopt.

Hoe reageert u op deze feitelijkheden? Hoe reageert u op de uitspraken van een topman van het olie- en gasstaatsbedrijf die de geloofwaardigheid van de COP in gevaar brengen?

Er waren heel weinig echt grote wereldleiders aanwezig. Wat was precies uw actieradius, en wat was uw inbreng op deze klimaattop?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer Ravyts, dank u wel voor uw vraag.

Wat het voorzitterschap van Azerbeidzjan betreft, het is niet de eerste keer dat ik naar een COP ga. Het is wel de eerste keer dat ik echt teleurgesteld ben. Een COP heeft altijd wel een resultaat waarover de meningen uiteen kunnen lopen. Er worden altijd wel stappen vooruit gezet, maar soms zijn die stappen belangrijker na de ene COP dan na de andere.

Naar mijn mening is het resultaat absoluut teleurstellend. Voor mij had dit veel te maken met het voorzitterschap van Azerbeidzjan. To its credits , Azerbeidzjan was zeer laat als voorzitter aangeduid. De voorzitter van de volgende COP, Brazilië, COP30, is nu al bezig met voorbereidingen ervan. De Verenigde Arabische Emiraten zijn ook ruim op voorhand begonnen aan de voorbereiding. Azerbeidzjan werd heel laat aangesteld als voorzitter en was niet erg actief op de verschillende klimaatconferenties. Azerbeidzjan kwam relatief slecht voorbereid aan de start. Het is ook gebleken dat het land weinig ervaring had in het netwerken, in het samenbrengen van de verschillende groepen.

U verwijst naar the gift of God, maar ze hebben ook uitspraken gedaan over Frankrijk en Nederland. Die uitspraken brachten een positieve sfeer en een momentum om een belangrijke stap te zetten in de klimaatonderhandelingen zeker niet dichterbij.

Ik heb dat ook gezegd aan de minister van Energie van Azerbeidzjan. Ik heb hem gezegd dat ik die uitspraken betreur en dat die schade toebrengen aan het multilaterale proces. Bilaterale zaken kunnen immers het best niet ingebracht worden in een multilateraal proces, ze brengen het multilaterale proces schade toe.

Mijn Franse collega heeft bijvoorbeeld geweigerd om naar Bakoe te gaan. De Europese Unie wordt uiteraard vertegenwoordigd door de voorzitster en zij is de onderhandelingen van thuis uit blijven opvoeren. Het is echter wel tekenend voor deze COP, die niet met engagement en ambitie werd gemodereerd door het voorzitterschap. Daardoor werd er een teleurstellend resultaat naar voren gebracht.

Wat mijn actieradius betreft, ik ben afgereisd naar Bakoe omdat het de bedoeling was om een follow-up te geven aan de verklaring van de vorige COP in Dubai, met name over het verdrievoudigen van hernieuwbare energie, het verdubbelen van energie-efficiëntie en de uitfasering van fossiele brandstof. Dat was de consensus in de VAE. Die werd toen zeer sterk voorbereid in de eerste week van de COP door de energieministers van de verschillende landen. Het was de bedoeling om daarvan een follow-up te geven. Er werd in de verschillende landen gekeken naar de voortgang op dat vlak.

In die zin heb ik mij aangesloten bij Duitsland dat stelde dat het te informeel blijft, dat de rol van de energietransitie in de klimaatonderhandelingen zo belangrijk is geworden, dat ook in het formele UNFCCC-proces een formelere monitoring moet gebeuren. Het mag niet de bedoeling zijn om energieministers alleen informeel rond de tafel te brengen, waar iedereen vertelt wat hij of zij heeft gedaan. Die beslissing van vorige keer, namelijk het verdrievoudigen van hernieuwbare energie, het verdubbelen van energie-efficiëntie en de uitfasering van fossiele brandstof, moet op een goede manier worden opgevolgd in het klimaatonderhandelingsproces.

Het voorzitterschap heeft wel een aantal teksten opgesteld voor de verdere implementatie van de energiedoelstellingen. Wij hebben die teksten ook ondertekend, want dat hebben ze goed gedaan. De teksten gaan over een mondiaal engagement voor energienetwerken en -opslag. Die technologieën zijn namelijk cruciaal om hernieuwbare energie efficiënt naar consumenten en bedrijven te transporteren en de flexibiliteit van het energiesysteem te vergroten. Dat bouwt ook verder op het EU-voorzitterschap van België waar netwerken en opslag cruciaal waren.

Ten tweede was er ook een verklaring over waterstof, gericht op de versnelling van de ontwikkeling van groenewaterstofcorridors die producerende en consumerende regio's met elkaar verbinden. Ten derde was er ook een verklaring over groene energiecorridors en -zones die regionale integratie van energie-infrastructuur bevorderen voor een gecoördineerde en inclusieve energietransitie.

Het is goed dat die zaken op een COP worden besproken. Als we dat immers op het Europese niveau bespreken, blijven we hoofdzakelijk binnen onze EU, terwijl het ook belangrijk is dat we ons als unie verbinden met regio's uit de wijdere omgeving.

Buiten dit traject, dat te maken heeft met de onderhandelingen op zich, hebben we ook deelgenomen aan tal van events. We hadden echter ook heel wat bilaterale ontmoetingen. Ik heb ook de tijd en ruimte genomen om van gedachten te wisselen met de Klimaatcoalitie over een aantal onderhandelingsthema's, zoals de financieringsdoelstelling en mitigatie.

Nu deze COP is afgerond, zijn alle ogen gericht op Belém en het Braziliaanse voorzitterschap. Het is vooral uitkijken hoe het Braziliaanse voorzitterschap zich nu al zal inzetten om de breuken tussen de landen van het Noorden en het Zuiden te herstellen. Het vertrouwen moet worden hersteld zodat COP30 kan verdergaan waar COP28 gestopt is.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik dank u omdat u uw appreciatie, zij het een negatieve appreciatie, van de globale eindresultaten van de COP hier aan de commissie hebt willen meegeven. U was op de COP uiteraard vooral voor de energiedoelstellingen. Daarom vraag ik hier ook naar het verdrievoudigen van hernieuwbare energie en de verdubbeling van de energie-efficiëntie.

Het is natuurlijk een goede zaak dat op het vlak van de energienetwerken, opslag, flexibiliteit en waterstof- en energiecorridors blijkbaar een en ander is bereikt. Ik heb niettemin de indruk dat het klimaatdebat enigszins in een malaise verkeert. Ik verwijs naar de uitspraken van mevrouw Trouet die voor enige opschudding hebben gezorgd.

Dat is evenwel een zaak voor het debat met mevrouw Khattabi, mijnheer de voorzitter.

Voorzitter:

Indien ik mij niet vergis, is dat debat komende dinsdag, 3 december 2024, gepland. Ik zal dat nakijken. De volgende vragen zijn twee samengevoegde vragen over ArcelorMittal. De heer Robin Tonniau van de PVDA is niet aanwezig. Ik geef dan ook meteen het woord aan de heer Ravyts.

De korting op de transmissienettarieven
De verlaging van de transmissienettarieven voor energie-intensieve bedrijven (opvolging)
Vermindering van transmissienettarieven voor bedrijven

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 27 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De verhoging van transmissienettarieven (januari 2025) dreigt de elektriciteitskosten voor gezinnen en bedrijven verder op te drijven, terwijl buurlanden zoals Frankrijk al kortingen toekennen. Minister Van der Straeten bevestigt dat een koninklijk besluit (KB) in voorbereiding is—geïnspireerd op het Franse model om staatssteunprocedures te vermijden—maar stuit op juridische hobbels (bevoegdheidsverdeling CREG, gewestelijk industriële beleid) en budgettaire blokkades (150 miljoen euro nodig vanaf 2027, geen middelen in lopende zaken). Ze verwacht een beslissing van de volgende regering, maar bereidt het dossier voor om tijd te winnen, inclusief overleg met de CREG en mogelijk de gewesten (via Enover/IKW). Kritiek uit het parlement benadrukt de nood aan snelle uitvoering van de wet en concurrentienadeel voor Belgische bedrijven door vertraging.

Steven Coenegrachts:

Mevrouw de minister, in januari worden de transmissienettarieven in ons land verhoogd. Dat zal de elektriciteitsfactuur voor onze gezinnen en bedrijven doen stijgen. Voor de bedrijven komt die verhoging er in een context met reeds hoge elektriciteitsprijzen en een concurrentieel nadeel.

In sommige van onze buurlanden worden kortingen op die factuur toegekend. De federale overheid kan via de uitvoering van de energienorm ingrijpen. Voor een korting op transmissienettarieven is via de wet van 15 mei 2024 een wettelijke basis gecreëerd.

U hebt in voorgaande commissievergaderingen gezegd dat een koninklijk besluit in opmaak is, maar u lijkt te willen wachten op een volwaardige regering, waarop het nog steeds wachten is. U bent wel bezig dat dossier voor te bereiden.

Hoe ver staat het met de opmaak van het koninklijk besluit? In welke mate is het voorbereidende werk voor een regering met volheid van bevoegdheden klaar? Wilt u blijven wachten tot die regering is geïnstalleerd of ziet u mogelijkheden om dat met de regering in lopende zaken te doen? Aangezien een dergelijke maatregel mogelijk aangemerkt wordt als staatssteun, hebt u zich juridisch laten bijstaan en kunt u ons eventuele juridische adviezen bezorgen? Welk signaal kunt u hierover vandaag aan de energie-intensieve bedrijven geven?

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, u hebt naar aanleiding van eerdere vragen duidelijk gemaakt dat u een ontwerp van koninklijk besluit zou uitwerken en dat u ervoor openstond dat aan het Parlement ter beschikking te stellen, zodat het Parlement er desgevallend zelf mee aan de slag zou kunnen gaan.

Wat is de stand van zaken? Wanneer kunnen de ontwerpteksten aan het Parlement worden bezorgd, voor het geval dat dat ermee aan de slag wenst te gaan?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer Wollants, wij hebben het hier inderdaad al een aantal keren gehad over de implementatie van de wet die wij goedgekeurd hebben. U herinnert zich ongetwijfeld dat u niet zo goed gezind was over de gevolgde procedure, namelijk via de goedkeuring van een amendement op het allerlaatste ontwerp van de regering.

Om de wet te implementeren, is inderdaad een koninklijk besluit nodig. Wij zijn bezig met de voorbereiding van dat koninklijk besluit, zoals ik al eerder gezegd heb.

De manier waarop de korting in de wetgeving wordt opgenomen, ligt in het ontwerp van koninklijk besluit dicht bij de manier waarop dat in Frankrijk gebeurt. Frankrijk heeft een systeem waarbij een korting wordt gegeven op de transmissietarieven. Wij hebben dezelfde aanvliegroute genomen, die erin bestaat dat eenzelfde type netgebruikers een gelijkaardige korting krijgt als in Frankrijk. Wij hebben daarvoor gekozen, omdat de Europese Commissie niet geëist heeft dat het Franse kortingsysteem aangemeld werd als staatssteun. Dat is ook gemakkelijk, want we kunnen ten aanzien van de Europese Commissie argumenteren dat wij dezelfde werkwijze hanteren als dewelke ze al eerder heeft goedgekeurd. Zo gezegd, zo gedaan.

Bij de bespreking van de eerste versie van het koninklijk besluit moesten we evenwel vaststellen dat we toch geconfronteerd worden met een pak juridische angels die eigen zijn aan de Belgische context. België is Frankrijk niet en Frankrijk is België niet. Welke zijn die juridische angels? Ten eerste, wij moeten rekening houden met de exclusieve bevoegdheden van de regulator. Tarieven behoren tot de kern van de opdracht van de regulator. Er is een impact op de tarieven en een ingreep op de tarieven is een voorbehouden opdracht van de regulator.

Ten tweede, eigenlijk geeft men een korting aan een groep industriële netgebruikers. Dat valt dus onder het industriële beleid. Competitiviteit is een federale bevoegdheid, maar het industriële beleid is een gewestelijke bevoegdheid.

We hebben volgende week een overleg met de CREG, de regulator, gepland om haar standpunt te kennen en na t gaan of we met het KB kunnen verdergaan. Overigens was het amendement met betrekking tot de ODV-piste al samen met de regulator gemaakt. Er wordt dus continu samen met de regulator over het onderwerp gereflecteerd; die stapt niet zomaar opeens in.

U vroeg of de beslissing toekomt aan de huidige regering in lopende zaken, dan wel de volgende regering. De regering in lopende zaken kreeg de instructie van de staatssecretaris om budgettaire voorzichtigheid in acht te nemen. Dat betekent dat wij geen nieuwe budgetten kunnen inzetten. De kostprijs voor een dergelijke korting wordt voor volgend jaar geraamd op 150 miljoen euro.

Wij hebben geen begroting. Wij hebben geen budgettaire tabellen. Er is geen begrotingslijn waar ik drie twaalfden kan bestemmen voor een korting. Ik kan niet anders dan zeggen dat de beslissing aan de volgende regering toekomt. De regering in lopende zaken kan geen nieuwe budgetten uitgeven. Het is dus absoluut nodig dat er snel een nieuwe regering komt, die over die zaken kan beslissen.

Dat betekent niet dat wij niet voortwerken. Gelet op de juridische complexiteit door de bevoegdheidsverdeling in ons land zou het niet fair zijn, als we niets deden. De volgende minister moet op ons werk kunnen voortbouwen, zodat hij geen tijd verliest met de opmaak van het KB.

We laten ons uiteraard voor elk staatssteundossier bijstaan, dus ook in dit geval. We pogen de Franse methode te gebruiken om zo te kunnen aanvoeren dat er geen staatssteunaanmelding nodig is, zodat we voor dat traject tijd winnen.

Ik wil even de koppeling maken met de industriële transitie. De energienorm is door twee aspecten ingegeven, namelijk een eventueel concurrentiekrachtprobleem voor onze bedrijven en industrie en een eventueel koopkrachtprobleem voor de gezinnen. We hebben het betreffende voorstel gedaan, omdat de CREG in de studies over de energienorm aangaf dat Duitsland en Frankrijk een systeem hebben om voor bepaalde netgebruikers de impact van transmissietarieven te beperken. Als België dat systeem niet heeft terwijl andere landen dat wel gebruiken, zorgt dat voor een probleem op het vlak van de concurrentiekracht. Daarom hebben we dat proces opgestart. Ik ben het idee alvast erg genegen. Volgens het rapport-Draghi en het rapport-Letta zal energie cruciaal worden voor de koopkracht van gezinnen en voor de competitiviteit van bedrijven. Daarom zal de commissie voor Energie zich meer moeten buigen over de randvoorwaarden van de industriële transitie. Het federale niveau is zeker bevoegd voor de competitiviteit, maar niet noodzakelijkerwijze voor het industriële beleid. In dat kader moeten we werken.

Steven Coenegrachts:

Mevrouw de minister, dank u voor uw uitvoerige antwoord. Het is goed dat dat dossier juridisch goed wordt voorbereid. Besturen in België is blijkbaar altijd iets complexer dan in een ander Europees land. Ik betreur alvast dat we in de Europese Unie elkaar beconcurreren in plaats van samen de strijd aan te gaan met Amerika, China en andere continenten. U hebt gelijk dat we niet anders kunnen dan de buurlanden te volgen.

Ik begrijp dat u de beslissing doorverwijst naar de volgende regering, aangezien u geen begrotingslijn ter beschikking hebt, maar moet werken met voorlopige kredieten. Ik betreur dat er vooralsnog geen regering is die dergelijke competitiviteitsmaatregelen kan nemen, des te meer omdat het gaat over de uitvoering van een aangenomen wet. Als we in het Parlement een wet goedkeuren, wordt die uitgevoerd.

Wanneer het gaat om 2 miljard in de begroting, lijkt het logisch dat de regering in lopende zaken toch de wet uitvoert. Het is jammer dat er geen begrotingslijn is in de voorlopige kredieten voor competitiviteitsmaatregelen.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, de situatie in ons land is anders en tegelijkertijd misschien ook niet. De regulator in Frankrijk kan immers bogen op dezelfde bevoegdheden. Verschillend is wel dat het hier ook een gewestelijke bevoegdheid betreft en ik heb u niet horen zeggen welk traject u met de gewesten ter zake aan het doorlopen bent. U plant een overleg met de regulator, maar niet met de gewesten. Heb ik dat misschien verkeerd begrepen?

Bovendien merk ik op dat het bedrag dat u vandaag noemt, hoger ligt dan het bedrag dat u eerder in het Parlement hebt vermeld. In het verleden sprak u over een raming tussen 106 en 125 miljoen euro. Nu hebt u het over 150 miljoen euro. Is dat bedrag geëvolueerd? Misschien moeten we dat verifiëren.

We zouden ervoor moeten zorgen dat de gewesten ook al worden betrokken bij de voorbereiding van het KB, met het oog op de vrijwaring van de competitiviteit van onze ondernemingen.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer Wollants, ten eerste, wat het bedrag betreft, laat daarover geen misverstanden bestaan. De genoemde 150 miljoen euro is vanaf 2027. De eerdere bedragen zijn korter in de tijd, namelijk 2025-2026.

Ik hoef u er niet op te wijzen dat de kosten ter zake variëren. De grootteorde is tussen bijna 100 miljoen euro en 150 miljoen euro. Over die vork hebben we het.

Ten tweede, de kwestie met betrekking tot Frankrijk frustreert mij ook oprecht. De kernbevoegdheden van energieregulatoren zijn opgenomen in de richtlijn en elke lidstaat moet die naleven. Het is daarom dat we opnieuw met de CREG samen zullen zitten om na te gaan of we daar abstractie van kunnen maken en het voorbeeld van Frankrijk kunnen volgen. Daar komt het in essentie op neer.

Ten derde, we moeten bekijken of we het overleg met de gewesten al dan niet al moeten opstarten alsook of wij al dan niet dat overleg nog houden. Ik maak deel uit van een regering in lopende zaken. U verwacht van mij dat ik alles doe, maar mijn kader is beperkt. Wanneer u mij vraagt om contact op te nemen met de gewesten, dan wil ik dat oprecht met veel plezier doen. Wij kunnen de kwestie in een tube steken voor Enover en een interfederale IKW. Ik stel voor dat wij doorgeven hoe ver wij staan. Misschien kunnen de gewesten het van ons overnemen. Dat kan ook

Voorzitter:

Mevrouw de minister, doe dat eens.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. Sowieso is het niet slecht om wat men voorbereidt, af te toetsen bij de gewesten. Dat kan in lopende zaken. Of de beslissing kan worden genomen, is natuurlijk een andere discussie. Er gebeuren evenwel ook andere zaken binnen het kader van de lopende zaken. U hebt zich ertoe geëngageerd om de opmaak van het KB voor te bereiden, zolang u op uw ministersstoel zit, wat uiteraard wordt geapprecieerd. Een gesprek met de gewesten kan alvast een bijdrage betekenen.

Telefonische hulp in het kader van energiecontracten

Gesteld door

Vooruit Oskar Seuntjens

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 27 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Van der Straeten en parlementslid Seuntjens benadrukken dat telefonische bereikbaarheid van energieleveranciers essentieel is, vooral voor digibeet (50% van de Belgen) en kwetsbare groepen, maar dat leveranciers dit nu ontwijken om kosten te drukken. De minister steunt verplichte basisdienstverlening (zonder meerkosten) en transparantie, maar wijst op de spanning tussen lage marges in de energiemarkt en klantvriendelijkheid, waarbij vrijblijvende sectorakkoorden onvoldoende blijken. Seuntjens hamert op het recht op menselijk contact bij complexe contracten en levensgebeurtenissen (bv. overlijden), zonder dat digitalisering als excuus dient voor slechtere service. Beide pleiten voor strengere regelgeving en blijvend toezicht, met ministeriële steun voor concrete voorstellen.

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, ik ben nog niet zolang geleden alleen gaan wonen en ik heb toen zelf kunnen vaststellen dat de zoektocht naar de juiste energieleverancier, de vergelijking van al die contracten en het begrijpen wat er in die contracten staat, niet zo gemakkelijk is. Veel mensen hebben daarover veel vragen en een sterke overheid zou ervoor moeten zorgen dat mensen op een heel toegankelijke en laagdrempelige manier die vragen kunnen stellen.

De gemakkelijkste manier om dat te doen, is door via de telefoon iemand op te bellen. Zo kan men rechtstreeks vragen stellen. Ik schrok echter vorige week van een artikel van VRT NWS waarin stond dat mensen die telefonische hulp vragen, vaak een hogere factuur krijgen. Ik schrok onder andere omdat de vragen die men wil stellen, vaak via een chatbot moeten worden gesteld. Ik heb zelf al een paar keer met zo'n chatbot gepraat en dat is vaak heel frustrerend. Daarbij komt nog dat de helft van alle Belgen problemen hebben met digitale geletterdheid. Dat kan er dus toe leiden dat mensen hun vragen niet kunnen stellen.

Ik ben dus het voorstel van de ombudsman voor energie wel genegen. Hij stelde immers voor om te onderzoeken of we energieleveranciers niet kunnen verplichten om telefonisch bereikbaar te zijn – wat volgens mij niet zoveel gevraagd is – en ervoor te zorgen dat de kosten daardoor niet stijgen. Mevrouw de minister, wat is uw reactie daarop? Wat is uw mening daarover? Bent u bereid om initiatieven te steunen die dat voorstel verdedigen?

Tinne Van der Straeten:

Ik ben het absoluut eens met uw analyse, mijnheer Seuntjens. De combinatie van digitale inclusie is absoluut een probleem. De digitalisering is soms zeer frustrerend. Ik kan wel een positief tegenvoorbeeld geven – ik denk dat daar heel veel tijd en geld is ingestoken – en dat is Kate van KBC. Daar wordt heel snel aangegeven wie men moet contacteren, in tegenstelling tot de meeste chatbots. Men duwt inderdaad veel meer naar online en digitale contracten. De leverancier doet dat om de kosten van de backoffice te beperken. Dat betekent minder mensen aan de telefoons. Zo kan men meer inzetten op de race to the bottom op de leveranciersmarkt, waar de marges vaak heel klein zijn. Daardoor komt de basisdienstverlening echter onder druk te staan.

Iemand die alleen gaat wonen, moet een leverancier contacteren, maar soms moet men een leverancier ook bellen op moeilijke momenten in het leven zoals bij een overlijden. Dan moet men een overdracht van het contract regelen. Op die momenten heeft men liefst iemand aan de lijn die uitleg geeft. Een basisdienstverlening waarbij men met iemand kan praten, vind ik een absolute must. De overheid moet aan de leverancier ook signalen geven dat dit belangrijk is.

De consumentenbescherming wordt momenteel nog altijd via het sectoraal akkoord geregeld, wat ook een vrijblijvend akkoord is en blijft. We hebben dat vaak aangevuld, bijvoorbeeld met het charter van de klantvriendelijkheid tijdens de covidperiode, samen met de staatssecretaris voor Consumentenbescherming. Daarbij moesten de ondertekenaars hun contactinformatie duidelijk op hun website publiceren en mochten de klanten ook niet te lang aan de telefoon moeten wachten.

Er moet inderdaad een debat zijn over basisdienstverlening. Er moet ook beter doorgepraat worden met de leveranciers wat wel en wat niet haalbaar is. Ik heb immers vaak gemerkt dat die debatten verzanden in de stelling dat de marges te klein zijn. Het is een leveranciersmarkt, waar de klant de juiste bescherming heeft, maar waar de leverancier ook sterk genoeg is. Die belangen moeten een beetje in evenwicht zijn. Dit gezegd zijnde vind ik dat de leveranciers er zich soms veel te gemakkelijk van af maken.

Alle voorstellen in de richting van een betere basisdienstverlening en van de juiste vorm van transparantie kunnen steeds op mijn steun rekenen.

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, digitalisering is op zich absoluut niet slecht, daarover is iedereen het eens. Het mag echter niet de bedoeling zijn dat energieleveranciers hun kosten drukken ten koste van de goede dienstverlening. Ik schrok echt toen ik hoorde dat de helft van de Belgen problemen heeft met digitale geletterdheid. Die mensen mogen niet de dupe zijn van de tendensen die er nu gaande zijn. Wij moeten dat zeker goed in de gaten blijven houden. Die contracten zijn echt niet evident, ik ben er zelf achter gekomen, en mensen moeten steeds vragen kunnen stellen. Ik ben blij in u een partner te vinden en ik zal dat zeker blijven opvolgen.

De aanpak van de crisis als gevolg van de blauwtongepidemie
Blauwtong
De nieuwe blauwtongvirusvariant in Nederland
Het blauwtongvirus
Blauwtong
De steun voor de landbouwers in de strijd tegen blauwtong
De stand van zaken betreffende blauwtong in België
Blauwtongvirus: crisis, varianten en steun in Nederland en België

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 26 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de blauwtongcrisis (FCO) in België, met verplichte vaccinatie vanaf 2025 als kernpunt. Het Sanitair Fonds weigert vaccins te vergoeden omdat de ziekte geen EU-categorie A/B is en de reserves ontoereikend zijn (slechts €14M voor runderen, onder de kritieke drempel). Minister Clarinval zoekt 40-50M€ federale compensatie (via interne budgetherallocatie) en belooft duidelijkere communicatie, vaccinatieprotocollen en monitoring, maar geen combinatievaccins of kleinere verpakkingen. Exportrisico’s, psychosociale steun en EU-coördinatie blijven knelpunten.

François De Smet:

Monsieur le ministre, une épizootie de fièvre catarrhale, mieux connue sous le nom de maladie de la langue bleue, a frappé – on le sait – durement notre pays cet été et a été détectée sur pas moins de 1 192 sites dans toutes les provinces du pays d'après les sources de l'AFSCA. Selon l'AFSCA, le nombre de foyers est susceptible d'augmenter jusqu'à la fin de l'année, dès lors que les températures restent supérieures à 10 °C.

Monsieur le ministre, vous avez reconnu les secteurs bovins et ovins comme "secteurs en crise" en réponse à la propagation de cette fièvre, ce qui permettra aux éleveurs directement menacés par cette épizootie de bénéficier d'un soutien renforcé, soit sous forme de report de paiement des cotisations sociales, soit sous forme de dispense des cotisations sociales.

Votre diligence à prendre en main cette crise est plus que louable, mais je me permets de vous interroger sur un autre aspect de cette épizootie, à savoir la vaccination des animaux. Dans une lettre ouverte, un bon nombre d'éleveurs ont réclamé la gratuité du vaccin, dont une dose coûte entre 3,6 et 4,1 euros. Vous avez indiqué que cette décision devait être prise par le Fonds sanitaire du SPF Santé publique, qui englobe les représentants du secteur mais également des vétérinaires et l'Institut Scientifique de Santé Publique Sciensano. Ce fonds a cependant décidé de ne pas rembourser les vaccins.

En conséquence, monsieur le ministre, pouvez-vous me faire savoir quelles sont les justifications liées au refus dudit fonds de rembourser les éleveurs et deuxièmement si un plan de vaccination obligatoire est envisageable.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, wij willen graag weten wat, op basis van de resolutie die vandaag voorligt, het kostenplaatje zal zijn voor het vaccin. Dat zal een budgettaire impact hebben. Vandaar onze vraag om verdere duidelijkheid ter zake.

Voorts hebben wij vanochtend kennisgenomen van de toelichting, waarin vooral een vergelijking gemaakt werd met de Franse casus. Wij willen ook graag een vergelijking zien met andere buurlanden als Nederland of Duitsland. Waarvoor dank.

Katleen Bury:

Mijnheer de voorzitter, is het goed dat ik nu gewoon mijn vraag toelicht, en zo dadelijk een aantal bemerkingen geef over de resolutie?

Voorzitter:

Je donne la parole groupe par groupe. Vous pouvez intégrer votre question, si vous le souhaitez, ou alors la poser par la suite.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, wij gaan in principe akkoord met de verplichte vaccinatie, maar wij hebben wel wat vragen.

Ten eerste, hoe kunt u garanderen dat er tegen februari of maart 2025 voldoende vaccins beschikbaar zullen zijn?

Ten tweede, de kleinste verpakkingen zouden 50 dosissen bevatten. Overweegt u om kleinere verpakkingen ter beschikking te stellen? Zo niet zullen er vaccins worden weggegooid, wanneer er niet genoeg dieren zijn. Ik dring erop aan om dat aspect mee te nemen in uw beleid, want dat is belangrijk als wij aan voldoende vaccins proberen te geraken.

Ten derde, producenten moeten aangespoord worden om een combinatievaccin te produceren. Runderen moeten tot zes keer gevaccineerd worden. Ik wens de veeartsen dan veel succes, want de beesten beseffen na verloop van tijd ook wat er komt. Hoe ver staat het met de productie van een combinatievaccin?

Ten vierde, waarom werden de dierenartsensyndicaten niet bij het overleg betrokken? Want zij kennen de situatie het best.

Ten vijfde, wat is uw standpunt met betrekking tot de toediening van de vaccins door de veehouders? Bestaat er dan geen risico van slechte praktijken in verband met de bewaring en de toediening van de vaccins?

Ten zesde, als de veehouders zelf vaccineren, wie registreert dan de vaccinaties in Sanitel? Mag een dierenarts registreren zonder zelf te hebben gevaccineerd? Is dat wettelijk toegestaan of niet?

Ten slotte, hoe zult u de export van levende dieren waarborgen, als de vaccinatie door veehouders wordt uitgevoerd? Alleen een bedrijfsdierenarts kan wettelijk garanderen dat de vaccinaties correct zijn uitgevoerd.

Julie Taton:

Monsieur le vice-premier ministre, nous avons déjà eu l'occasion de discuter lors de la plénière du 19 septembre, au cours de laquelle vous aviez répondu que vous alliez tout mettre en œuvre pour sortir le plus rapidement possible les agriculteurs de cette crise agricole.

Depuis lors, la vaccination contre la maladie de la langue bleue, pour les sérotypes 3 et 8, est devenue obligatoire pour les bovins et les moutons, et ce à partir de 2025. La suspension du paiement des cotisations obligatoires pour l'année 2025 est aussi un premier pas pour soutenir les secteurs ovin, caprin et cervidé.

D'autres mesures seront certainement encore nécessaires. C'est pourquoi, lors de la séance de questions en plénière le 14 novembre dernier, vous avez annoncé adresser une demande au sein du gouvernement en affaires courantes, pour trouver des moyens supplémentaires en vue d'aider les agriculteurs.

Pouvez-vous nous faire un état des lieux de la situation de la fièvre catarrhale en Belgique? Quel est aujourd'hui l'état de la concertation avec le secteur agricole? Où en sommes-nous, dans votre demande de moyens supplémentaires au sein du gouvernement en affaires courantes?

Patrick Prévot:

Monsieur ministre, ma question a été déposée le 10 octobre. Comme vous le savez, étant donné qu'on en a parlé déjà ce matin, j'ai introduit une résolution par la suite. J'ai déjà pu la présenter aux collègues ainsi qu'à vous-même. Je ne vais évidemment pas mobiliser le temps de parole, mais revenir sur quelques questions qui n'ont soit pas encore été posées, soit pour lesquelles nous attendons encore des réponses.

Tout d'abord, pouvez-vous nous faire le point sur l'état de la propagation de la maladie dans notre pays? Nous disposons de données qui datent de septembre 2024 qui décomptent 23 000 ovins et 36 000 bovins décédés dans notre pays à la suite de la fièvre catarrhale. Quelles sont les pertes à ce jour?

Pouvez-vous également faire le point sur le protocole vaccinal? Certains syndicats agricoles disent que ce protocole est encore trop flou. Il y a la question de la disponibilité du vaccin ainsi que celle de la délégation de vaccination aux éleveurs. Les vétérinaires et les éleveurs ne sont pas sur la même longueur d'onde à ce propos. Le SPF travaillerait à des guidelines claires. Toujours est-il que la demande d'un protocole vaccinal beaucoup plus clair est très forte.

Bien évidemment, se pose la question du financement de la vaccination obligatoire. J'ai déposé une proposition de résolution, qui figure à l'ordre du jour de cette commission. La première demande, qui est très certainement l'une des plus fortes, vise à prendre en charge les frais de vaccination des troupeaux ovins, bovins et caprins contre la fièvre catarrhale afin de soutenir les éleveurs. Soutenez-vous ce texte, monsieur le ministre? Vous pourrez vous exprimer clairement à ce sujet.

Surtout, si cette proposition venait à être adoptée, de quelle manière allez-vous agir? Vous comprendrez qu'elle me tient à cœur, mais je ne veux pas me livrer à un travail cosmétique, de même que je ne souhaite certainement pas susciter quelque espoir chez les éleveurs qui serait déçu si cette décision n'était pas financée. Si, cet après-midi, l'issue du vote devait être favorable, je demanderais alors qu'il ne s'agisse pas d'un chèque en blanc, mais bien que ce soit suivi d'effet au moyen d'un engagement clair de votre part, en particulier au sujet du financement de cette mesure. Faut-il prévoir, en ce cas, des compensations en interne? Si oui, quelles seraient-elles?

Enfin, je tenais beaucoup à insister sur l'impact psychosocial et humain. Sa mention n'est pas d'ordre symbolique, au vu de la grande détresse du monde agricole. En effet, ces dernières années, les éleveurs ont beaucoup souffert. Quelles mesures pouvez-vous prendre, en partenariat avec les Régions, pour apporter aux éleveurs un soutien non seulement économique, mais également psychosocial? Il y a un enjeu de santé mentale à prendre en considération. On en parle trop peu souvent, mais c'est une profession qui souffre énormément. D'avance, je vous remercie de vos réponses.

Anne Pirson:

Monsieur le vice-premier ministre, je ne rappellerai pas ici les difficultés inhérentes à cette période que traverse le monde agricole, avec la combinaison des crises sanitaires et économiques qui menacent la viabilité des exploitations.

La fièvre catarrhale sévit depuis plusieurs mois dans les exploitations bovines, ovines et caprines, causant une baisse de la production laitière et de viande, des pertes de poids et autres problèmes. Plus de 1 500 exploitations sont touchées en Wallonie. Les pertes économiques sont considérables.

Vous avez décidé de rendre la vaccination obligatoire dès 2025, mais ce coût additionnel pèsera lourdement sur les éleveurs s'ils doivent le prendre en charge. Ils devront assurer le financement de trois vaccins distincts pour les sérotypes 3 et 8 de la fièvre catarrhale et pour la maladie hémorragique épizootique; donc un total de six doses pour les bovins et quatre pour les ovins. De plus, le sérotype 12 a été identifié il y a quelques jours, pour la première fois, et pour ce dernier aucun vaccin n'est disponible à ce stade.

Dans d'autres États membres de l'Union européenne – la France et le Luxembourg –, le coût de cette vaccination obligatoire est pris en charge par les autorités. Les autorités wallonnes ont, quant à elles, dégagé une enveloppe de 17,5 millions d'euros pour les agriculteurs et plaident pour une intervention de la réserve de crise agricole au niveau européen.

Monsieur le ministre, le 14 novembre, vous avez annoncé solliciter vos collègues du gouvernement fédéral afin de dégager une enveloppe pour prendre en charge le coût de la vaccination. Quel est le montant précis de cette enveloppe? Existe-t-elle concrètement? Prend-elle en compte le coût des frais vétérinaires?

Avez-vous interpellé votre collègue chargé de la Santé afin d'accélérer la mise sur le marché des vaccins? L'année 2025 approche désormais à grands pas.

Vu l'arrivée du sérotype 12, des actions sont-elles entreprises afin de développer un vaccin?

Pouvez-vous faire le point sur la concertation afin de dégager des moyens financiers au niveau européen? La réserve de crise va-t-elle être activée?

La suppression des tests PCR en raison de l'arrêt du financement du fédéral empêche une cartographie actualisée de l'évolution de la maladie. Allez-vous rétablir ce financement?

Avez-vous eu des contacts avec les ministres des entités fédérées chargés de l'Agriculture en vue de mettre en place un suivi rigoureux de la situation et de garantir une réponse adaptée aux crises touchant le secteur?

Leentje Grillaert:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, er is natuurlijk al heel veel gezegd en heel veel moet ook niet worden herhaald. Mijn collega’s wezen er al op dat voor de landbouw de kosten immens zijn en de schade niet te onderschatten valt. Het vaccin voor serotype 12, dat nog maar enkele dagen geleden is opgedoken, is nog niet beschikbaar. U erkende de sector als een sector in crisis en dus werd er ook voorzien in een vrijstelling of uitstel van betaling van sociale bijdragen. U hebt ook aangekondigd dat u alsnog de kosten van de vaccinatie zou willen dekken. Hebt u dat intussen gedaan? De resolutie die vandaag op tafel ligt, spreekt daar ook over. Wij zullen afwachten wat uw antwoord straks zal zijn op de vraag in hoeverre het mogelijk is om de kosten te dekken. Ziet het ernaar uit dat een vaccin voor serotype 12 mogelijk is? Daar zijn wij ook benieuwd naar. Indien de landbouwers zelf kunnen vaccineren, kan dat ook al voor een besparing zorgen op de kosten. Dat is ook niet onbelangrijk. Een andere collega heeft dat ook al aangehaald.

Samen met de ministers van de deelstaten werden er middelen gevraagd uit de Europese landbouwreserve. Die werden geweigerd, maar zullen er alsnog pogingen worden ondernomen om steun te krijgen? Is er nog een periodieke afstemming en overleg met de ministers van de deelstaten omtrent de verdere opvolging en indijking van het blauwtongvirus? Gebeurt dat eveneens op het niveau van de EU-lidstaten?

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, l'année 2024 est une année extrêmement difficile pour nos agriculteurs qui ont connu de longues périodes de précipitations qui ont perturbé les semis, la croissance des plantes et les récoltes. Aujourd'hui, la maladie de la langue bleue qui est en pleine expansion est le coup de massue de trop pour nos agriculteurs qui ont perdu des vaches et des moutons par dizaines.

Selon l'Agence fédérale pour la sécurité de la chaîne alimentaire (AFSCA), 15 000 bovins et 23 000 moutons ont été touchés depuis septembre, ce qui a aggravé la situation des exploitations. Depuis octobre, une nouvelle menace se profile avec l'apparition du sérotype 12 de la maladie aux Pays-Bas.

Monsieur le ministre, avez-vous de nouvelles informations sur la situation sanitaire au niveau européen?

Le 21 novembre, vous avez annoncé des facilités de paiement pour les agriculteurs touchés, telles qu'un report ou une réduction des cotisations sociales. Bien que ces mesures soient nécessaires, elles ne répondent pas à l'urgence de la situation. L'accès à la vaccination reste un enjeu crucial. Or les coûts de ces vaccins demeurent un frein majeur pour beaucoup d'agriculteurs qui sont déjà fortement endettés et en difficultés vu la situation actuelle. Quelles mesures concrètes et immédiates prévoyez-vous pour garantir l'accès à la vaccination? Le gouvernement fédéral envisage-t-il de dégager un financement spécifique pour soulager les agriculteurs et renforcer la résilience de nos élevages face à cette nouvelle crise sanitaire? De quelle manière les contrats pour les vaccins sont-ils négociés? Sont-ils négociés au niveau européen?

Irina De Knop:

Ik ben nieuw in dit Parlement en deze commissie, dus ik weet niet goed of ik nu best reageer op de inhoud van de resolutie en de amendementen dan wel of ik mijn eigen voorbereide vraag voorlees. Aangezien het niet helemaal duidelijk is en ik de collega's over beide onderwerpen hoor spreken, zal ik dat ook doen.

Ik zal beginnen met mijn vraag, die reeds in de loop van de maand oktober ingediend werd. Ze gaat over het nieuwe type van het blauwtongvirus, serotype 12. Daarvoor is er nog geen vaccin beschikbaar. Het is evenmin bekend of serotype 12 ziekmakender is dan serotype 3, dat nu in onze contreien rondwaart en al heel wat schade heeft aangericht. Nederland is tot dusver het enige land in Europa waar deze variant is vastgesteld, maar aangezien wij een buurland zijn is verhoogde waakzaamheid zeker geboden. We moeten dat serotype 12 dus uit ons land zien te houden.

Heeft de minister al contact gehad met zijn Nederlandse collega over deze nieuwe variant? Zo ja, welke waren de bevindingen? Heeft het FAVV contact gehad met het onderzoeksinstituut in Wageningen over de opvolging van het onderzoek dat daar momenteel loopt? Zijn daarvan al resultaten bekend? Worden er maatregelen genomen voor onze veehouders en bedrijfsdierenartsen, zodat zij alert zijn voor dit type besmettingen? Zal er extra aandacht gaan naar veehouders in de onmiddellijke nabijheid van de grens met Nederland?

Ik verontschuldig mij als sommige van deze zaken ondertussen enigszins achterhaald zijn, maar deze vraag werd bijna een maand geleden ingediend.

Ik wil graag ook nog een paar algemene vragen stellen met betrekking tot de problematiek en de resolutie die werd ingediend.

Voorzitter:

Nous allons nous en tenir à l'échange de vue dans cette première partie. Ensuite, il reviendra à l'auteur– moi en l'occurrence – de dire si nous poursuivons sur la résolution. Nous allons continuer le débat avec le ministre et nous passerons ensuite éventuellement à la résolution.

Irina De Knop:

Mijnheer de voorzitter, sta mij in dat geval toe nog enkele vragen te stellen over het thema zelf. Ik begrijp wat u bedoelt.

Mijnheer de minister, ten eerste, kunt u een update geven van het aantal bedrijven in ons land dat gecontamineerd is met blauwtong? Kunt u ons ook meegeven om hoeveel dieren het gaat?

Ten tweede, hebt u al enkele goede maatregelen genomen sinds de zomer van 2024 tot nu?

Hoeveel dierenhouders hebben ondertussen een beroep gedaan op het uitstel tot betaling van de sociale bijdragen? Kunt u ons het bedrag daarvan meegeven?

De derde vraag over de inkomsten van het Sanitair Fonds hebt u vanmorgen beantwoord.

Ik wil het ook heel graag even hebben over de transparantie en de informatie als basisvoorwaarden.

Wij horen van een aantal dierenhouders dat zij een tekort aan informatie en transparantie ervaren en dat ze vooral op elkaar zijn aangewezen om uit te dokteren op welke manier ze hun dieren het best behandelen. Is die informatie ondertussen beschikbaar via de officiële instanties? Hoe loopt het momenteel naar uw mening?

Net zoals een aantal andere sprekers wil ik ook vragen naar de steun uit de landbouwcrisisreserve in Europa. We hebben begrepen dat zowel het federale als het regionale niveau daarop al hebben aangedrongen bij Europa. We vernemen ook dat op die vraag voorlopig een ‘neen’ is gekomen. Loont het evenwel niet de moeite om opnieuw op die nagel te kloppen en bij Europa te blijven aandringen op steun? We hebben immers vernomen dat Italië wel crisissteun heeft gekregen en andere landen, zoals België, blijkbaar niet.

Een aantal leden heeft hier ook al gevraagd naar de kostprijs en de haalbaarheid van de vaccinatie. In dit verband is het heel erg belangrijk te weten op welke manier de vaccins kunnen worden toegediend. Bestaan er voldoende richtlijnen ter zake?

Mijnheer de minister, welke acties zult u in de toekomst verder ontwikkelen om zowel blauwtong als EHD te blijven monitoren en om zeker bijzondere aandacht te geven aan de langetermijneffecten van de ziekte?

Wordt een en ander momenteel in kaart gebracht? Kan dat als basis dienen voor ondersteunende maatregelen?

Het is ook belangrijk dat er een actieplan komt waaraan de federale overheid en de twee betrokken gewesten samenwerken. Hoe ziet u die samenwerking en aanpak concreet, mijnheer de minister?

Voorzitter:

Als er geen andere vragenstellers zijn, geef ik het woord aan de minister.

Mijnheer de minister, u hebt het woord.

David Clarinval:

Monsieur le président, mesdames et messieurs les députés, je vous remercie pour vos nombreuses questions. Comme je l’ai déjà expliqué lors des plénières du 19 septembre et du 14 novembre 2024, je suis, avec mon cabinet et mes administrations, notamment l’AFSCA et le SPF Santé publique, la problématique de la maladie de la langue bleue de près, depuis l’apparition des premiers cas chez nos voisins.

Permettez-moi de vous présenter les personnes qui m'accompagnent pour éventuellement apporter des compléments de réponse plus techniques si cela s'avérait nécessaire. Il y a Mme Caroline De Praeter, responsable au niveau du cabinet, Mme Mieke Walraevens, directrice générale au Service public fédéral Santé publique, Direction générale Animaux, Végétaux et Alimentation, M. Herman Claeys, responsable du service Animal and Plant Health Policy, Mme Chantal Rettigner, chief veterinary officer (CVO) et directrice de la Direction Santé animale et Sécurité des Produits animaux à l'AFSCA, et Jozef Huybrechts, conseiller à la Direction Santé animale et Sécurité des Produits animaux de l'AFSCA. Ils pourront, chacun dans leurs compétences, apporter des compléments de réponse si d'aventure je n'étais pas suffisamment complet.

Avant d'aborder les questions précises, il importe de vous rappeler quelques éléments relatifs à la maladie de la langue bleue. Cette maladie virale touche principalement les bovins et les ovins. Vingt-sept sérotypes différents du virus ont été décrits à ce jour. La crise qu’on a vécue cette année est liée au sérotype 3.

Le virus de la langue bleue est transmis par des insectes de la famille des culicoïdes (moucherons). Par conséquent, des mesures de biosécurité ne sont pas une option et la seule mesure préventive demeure la vaccination du cheptel.

Les animaux infectés peuvent présenter des symptômes comme de la fièvre, une diminution de la production de lait, des avortements, la stérilité et la mortalité.

Je voudrais, madame Praet, monsieur Prévot, remonter un peu dans le temps.

La circulation du virus de la langue bleue de sérotype 3 a été constatée aux Pays-Bas début septembre 2023. En Belgique, le premier cas de langue bleue de sérotype 3 a été constaté le 10 octobre 2023 chez un mouton dans la province d'Anvers. Au total, l'impact en 2023 a été limité à huit foyers, tous situés près de la frontière hollandaise. Comme vous le savez, il n'y avait pas de vaccin contre la maladie de la langue bleue de sérotype 3 sur le marché au début des contaminations en septembre de l'année passée aux Pays-Bas et en octobre chez nous.

Dès que nous avons reçu les premières informations concernant cette maladie aux Pays-Bas en 2023, j'ai immédiatement pris mes responsabilités, de concert avec les administrations. En effet, dès le mois d'octobre 2023 – c'est-à-dire dès la détection d'une infection en Belgique –, nous avons sollicité l'Agence fédérale des médicaments et des produits de santé (AFMPS) pour envisager une solution vaccinale qui n'existait pas encore à ce moment. Je m'en suis d'ailleurs expliqué en commission le 25 octobre 2023 durant la législature précédente.

Dès les premières infections, les administrations et la chief veterinary officer (CVO) ont misé fortement sur la disponibilité d'un vaccin le plus rapidement possible. Les premiers contacts ont déjà été pris par l'AFMPS le 9 octobre 2023 avec une entreprise pharmaceutique. Le 19 octobre, une enquête a été lancée par le Conseil du Fonds concernant une éventuelle vaccination. Le 27 octobre, une lettre commune a été envoyée entre autres par notre CVO belge à AnimalhealthEurope qui représente le secteur pharmaceutique. Des efforts constants ont été déployés.

En janvier 2024, il y a eu une concertation dans le cadre du groupe de travail mixte bovins-ovins du Fonds sanitaire, suite à laquelle il a été décidé de procéder à une vaccination volontaire sans intervention du Fonds sanitaire. Les autorités poursuivaient leurs efforts pour obtenir le vaccin le plus rapidement possible. Si le vaccin pouvait être disponible plus tôt, certains seraient favorables à une obligation de vacciner et à un contrôle effectif de la distribution vers les animaux prioritaires. Ceci a été confirmé lors de la réunion du Conseil du Fonds le 28 mars 2024.

Grâce à ces efforts soutenus, notamment de la CVO en collaboration avec le SPF Santé publique et l'AFMPS, un vaccin initialement annoncé pour la fin de cette année a pu être obtenu par une autorisation nationale provisoire dès le mois de mai 2024. Le vaccin contre le sérotype 3 était donc disponible avant la grande circulation des moucherons. Aux Pays-Bas, le vaccin l'était en avril 2024, soit à peine un mois plus tôt, ce qui démontre que la Belgique était prête à temps. Les vaccins ne sont pas arrivés en retard comme dit dans la presse.

Lors de l'été 2024, le virus a de nouveau circulé. En effet, le développement de la population des moucherons est fortement lié aux conditions météorologiques. Un premier cas de langue bleue de sérotype 3 a été constaté le 9 juillet 2024.

Fin du mois d'août 2024, j'ai demandé au Conseil du Fonds de se réunir en urgence pour discuter de l'approche de la vaccination. En 2024, le virus s'est propagé dans tout le pays et plus de 3 600 foyers ont été confirmés. Plus de 24 000 ovins et 19 000 bovins sont morts à cause de la maladie de la langue bleue de sérotype 3.

En plus, chez les bovins laitiers, une baisse de la production de lait a été observée. Par ailleurs, les avortements ont été nombreux et le sperme des animaux mâles est rendu inutilisable, s'ils n'encourent pas la stérilité. Vous comprendrez que cette situation à laquelle s'ajoutent les restrictions commerciales ont un impact économique important pour les agriculteurs concernés.

C'est pourquoi, monsieur De Smet, j'ai reconnu immédiatement les secteurs ovin et bovin en tant que secteurs en crise leur permettant de bénéficier de facilités de paiement de cotisations sociales. J'ai prolongé ces facilités pour le dernier trimestre 2024.

Au cours de l’année, beaucoup de communications ont été émises par différentes instances. Depuis l’émergence de la FCO3 en septembre aux Pays Bas et en octobre 2023 en Belgique, l'AFSCA et le SPF Santé publique, l’AFMPS, le DGZ et ARSIA ont communiqué à maintes reprises sur l'état de la situation. L’AFSCA a envoyé sept newsletters sur la FCO aux vétérinaires et aux éleveurs le 11 septembre 2023, le 10 octobre 2023, le 30 octobre 2023, le 24 janvier 2024, le 8 avril 2024, le 29 mai 2024, le 9 juillet 2024. L’AFMPS a, quant à elle, communiqué sur les vaccins à six reprises: le 5 février 2024, le 7 mai 2024, le 8 mai 2024, le 10 juin 2024, le 26 juin 2024 et le 27 juin 2024.

Des informations ont été échangées dans des organes tels que Vetconsult, l'Agrofront et les groupes de travail du Fonds sanitaire en octobre 2023, janvier 2024 et mars 2024. De plus, le SPF a lancé une campagne avec des messages poussés sur les réseaux sociaux, dès le 22 juillet 2024, et spécifiquement destinés à inciter à la vaccination contre la FCO3.

En été, il y avait des articles et des reportages sur la bluetongue dans la presse spécialisée, mais aussi celle qui est orientée vers le grand public. En outre, une task force bluetongue a été constituée début septembre, dans laquelle le secteur est représenté. DGZ et l'ARSIA ont aussi contribué très activement à informer les éleveurs et les vétérinaires. La liste des communications est très longue. Par exemple, depuis la première notification de la bluetongue chez un mouton aux Pays-Bas le 6 septembre 2023, DGZ a publié jusqu’à présent 44 articles relatifs aux ruminants via sa newsletter . L'ARSIA a aussi communiqué à travers de multiples canaux. Plus de 40 initiatives ont été prises. Dans ce contexte, on s’est focalisé dès le départ sur la sensibilisation des éleveurs et des vétérinaires ainsi que sur l'importance de la vaccination contre la FCO3.

En tirant le bilan de ces derniers mois, nous avons cependant constaté que, malgré ces nombreuses initiatives, l'objectif n'avait pas toujours été atteint et que certains agriculteurs et vétérinaires n'étaient pas ou insuffisamment informés. Nous voulons donc faire mieux l'année prochaine. Depuis le mois de septembre, une stratégie de vaccination pour 2025 est élaborée avec les administrations et les acteurs du Fonds sanitaire.

Lors des dernières réunions que j'ai organisées à mon cabinet sur cette question, et à l'approche de 2025, j'ai appelé toutes les administrations concernées et les représentants du secteur agricole à élaborer un plan de communication commun. Des questions et réponses seront entre autres publiées et un coordinateur a été désigné pour faciliter les contacts entre toutes les parties concernées, coordinateur vers qui les secteurs peuvent se tourner pour une approche plus concrète. Une adresse mail générique a été créé à cet effet: "contact.BTV-EHDV@health.fgov.be".

Monsieur Prévot, vous avez posé une question sur l'abandon des tests de confirmation. Dans le cadre d’un programme de surveillance, comme ici pour la maladie de la bluetongue , la législation spécifie qu’en cas de symptômes cliniques, le vétérinaire doit prélever des échantillons de sang ou de tissus qui doivent être envoyés aux laboratoires de première ligne de Dierengezondheidszorg Vlaanderen (DGZ) et de l'ARSIA.

Ensuite, ces échantillons sont transmis à Sciensano pour la détection de la bluetongue de sérotype 3. Entre juillet et septembre 2023, environ 23 000 analyses ont été réalisées pour un coût de 850 000 euros. Les coûts supplémentaires pour DGZ et ARSIA ont été estimés à plus de 700 000 euros.

En plus, la législation européenne spécifie qu’en cas d’avortement, la présence de différentes maladies doit être contrôlée. Les coûts pour l’autopsie et les analyses sont pris en charge par AFSCA. Comme il y a eu beaucoup d’avortements, notamment dans le secteur bovin – jusqu'à cinq fois plus que lors d'une année normale, comme 2023 –, les coûts pour l'AFSCA ont fortement augmenté.

Sachant que la bluetongue de sérotype 3 était présente sur l’ensemble du territoire en septembre 2024, limitant ainsi la valeur ajoutée du test de confirmation individuel, et afin de ne pas grever davantage le budget par des analyses sans valeur ajoutée, puisque l'épidémie était généralisée, l'AFSCA a décidé mi-septembre de mettre fin à la notification obligatoire et aux tests de confirmation obligatoires et à leur financement jusqu'à la fin de l'année 2024.

Dès le 1 er janvier 2025, les tests à charge de l’AFSCA reprendront, puisque nous entrerons dans une nouvelle année budgétaire.

Un point important dans cette crise est évidemment aussi d'essayer de préserver le commerce autant que possible. Lorsqu’un pays est infecté par la FCO, ce pays perd son statut libre de la maladie et la règlementation européenne fixe des règles en matière de mouvements d’animaux vers d’autres É tats membres, afin que ceux-ci soient protégés de la propagation de la maladie.

Dans certains cas, la réalisation d'analyses est exigée et les animaux et produits ne peuvent être commercialisés que si les analyses montrent un résultat négatif. De nombreuses consultations ont eu lieu entre l'AFSCA et les autres É tats membres pour tenter de faciliter les échanges et ainsi limiter l'impact économique.

Les conditions pour les déplacements d'animaux étant fixées par un règlement européen, la certification des animaux vers les autres É tats membres n'est possible que si l' É tat membre a prévu une dérogation spécifique pour ces animaux, auquel cas ils peuvent assortir cette dérogation d'exigences spécifiques, comme par exemple la vaccination des bovins avec un seul type de vaccin. Le libre-échange avec les Pays-Bas, le Luxembourg et l'Allemagne est possible aujourd'hui.

Plusieurs membres ont posé une question concernant l'approche que nous allons adopter pour l'année 2025. J'ai pris plusieurs décisions afin d'éviter que la bluetongue ne frappe aussi durement en 2025 qu'elle ne l'a fait en 2024.

Ten eerste, omdat het gaat om een ziekte die door knijten wordt overgedragen, is vaccinatie het enige middel om onze veestapel te beschermen.

Ofschoon er voldoende vaccins beschikbaar waren in mei 2024, dus voor de grote vectorcirculatie, hebben wij vastgesteld dat de vrijwillige vaccinatie niet het gewenste effect had. In overleg met de vertegenwoordigers van de landbouwsector en in volledige transparantie heb ik dan beslist de vaccinatie tegen blauwtong serotypes 3 en 8 in 2025 te verplichten voor runderen en schapen. Enkel een verplichte vaccinatie kan een vaccinatiegraad bereiken die voldoende hoog is voor de bescherming van onze veestapel. Zo komen we ook tegemoet aan een van de wensen van het Agrofront geformuleerd in zijn gezamenlijke brief van 17 september 2024.

Ten tweede, wat de beschikbaarheid van de vaccins betreft, hebben wij sinds het begin van de crisis veel vooruitgang geboekt. Momenteel zijn er drie vaccins beschikbaar voor serotype 3: Bluevac 3, Syvazul BTV 3 en Bultavo 3, en twee voor serotype 8: Bluevac BTV en Syvazul BTV. Hoewel het FAGG wettelijk niet kan eisen om de beschikbaarheden van het vaccin bij de leveranciers te kennen, doet het er alles aan opdat de farmaceutische bedrijven voldoende vaccins tijdig op de markt brengen, zodat de veestapel gevaccineerd kan worden, bij voorkeur voor de dieren opnieuw op de weide gaan, maar in elk geval voor de vectoren opnieuw volop circuleren. Ik heb trouwens, mevrouw Bury, onlangs een brief hieromtrent gestuurd naar minister Vandenbroucke, die bevoegd is voor het FAGG.

Wat het vaccinatieprotocol betreft, tijdens mijn overleg met de landbouwsector en de administraties werd de noodzaak van een duidelijk vaccinatieprotocol ook meerdere malen aangehaald. Er zal een duidelijk vaccinatieprotocol met een stappenplan worden uitgewerkt voor de dierenartsen, die een essentiële rol spelen in het uitrollen van het beleid, en voor de veehouders.

Bovendien zal bijzondere aandacht worden besteed aan het informeren van alle betrokken partijen via een gezamenlijke aanpak tussen de betrokken administraties en de vertegenwoordigers van de landbouwsectoren. Dat is ook de reden voor de aanstelling van een coördinator.

Het is zeer belangrijk dat iedereen over dezelfde informatie beschikt en dat die informatie duidelijk en toegankelijk is. Zowel voor de dierenarts als voor de veehouder, in het geval van een delegatie, moeten de vaccinatiemodaliteiten duidelijk zijn.

Het is belangrijk erop te wijzen dat het gaat om nieuwe vaccins en dat nog niet alle gegevens beschikbaar zijn.

Er bestaan verschillende toelatingen voor de vaccins, die door het FAGG worden toegekend. Voor de huidige vaccins tegen serotype 3 werd een tijdelijke toelating voor gebruik toegekend, de zogenaamde artikel 110-toelating, die in het geval van een noodsituatie wordt gebruikt. Momenteel bestaat er nog geen vaccin met een toelating om het in de EU op de markt te brengen. Naarmate de firma’s beschikken over meer gegevens over vaccins, kunnen er verschillende types van toelating worden aangevraagd.

Het is dus belangrijk dat alle betrokken partijen zich bewust zijn van het feit dat de verschillende dossiers momenteel onvolledig zijn en dat het niet mogelijk is om alle vragen te beantwoorden, omdat de informatie gewoon nog niet beschikbaar is. Ik denk in het bijzonder aan onder andere de gelijktijdige toediening van verschillende vaccins aan hetzelfde dier en aan de duur van de opgebouwde immuniteit na vaccinatie.

Uit de contacten met de farmaceutische industrie blijkt ook dat combivaccins, tegen verschillende ziektes dus, momenteel niet worden ontwikkeld.

Bovendien blijft delegatie mogelijk, wat concreet betekent dat de vaccinatie tegen blauwtong gedelegeerd kan worden naar de veehouder door de bedrijfsdierenarts, op voorwaarde dat zij een overeenkomst voor diergeneeskundige bedrijfsbegeleiding hebben gesloten.

Mevrouw Bury, u hebt de aandacht gevestigd op het belang van de dierenartsen. Hun rol is inderdaad van cruciaal belang. Het zijn de dierenartsen op het terrein, die de specifieke situatie van elk bedrijf het best kennen en die de veehouder met raad en daad kunnen bijstaan. Hun rol in de uitrol van het beleid kan niet worden onderschat. Zij waren betrokken in het overleg over de aanpak van de vaccinatie via de werkgroepen kleine herkauwers en runderen van het Sanitair Fonds, die meerdere malen samen zijn gekomen. De vaccins zullen worden verdeeld via de bedrijfsdierenarts.

Tot slot moeten de vaccinaties steeds zorgvuldig worden geregistreerd in Sanitel, wat door de dierenarts gedaan moet worden, ook in geval van delegatie. Daarnaast is het ook belangrijk erop te wijzen dat, in geval van export die certificatie vereist, de vaccinatie uitsluitend uitgevoerd mag worden door de dierenarts. Een delegatie is niet mogelijk in dat geval. Natuurlijk zal dat punt ook in de communicatie worden meegenomen.

Je terminerai avec le volet budgétaire. Plusieurs députés m'ont interpellé à propos de la question d'une intervention dans le prix d'un vaccin par le Fonds sanitaire. Tout d'abord, monsieur De Smet, même si vous n'êtes plus là, vous devez savoir que, comme je l'ai dit ce matin, les réserves financières du Fonds sanitaire sont constituées à 100 % grâce aux contributions des éleveurs. Ces propos sont importants pour la suite de ma réponse.

La mission prioritaire du Fonds sanitaire est de garantir le maintien d'une réserve financière alimentée par la cotisation solidaire des éleveurs en vue de les indemniser en cas d'abattages, qui pourraient être rendus obligatoires pour protéger les élevages en cas d'épidémie majeure telle que la fièvre aphteuse ou d'autres maladies à éradiquer pour obtenir un statut indemne pour notre pays. Depuis 2021, la législation européenne ne stipule plus qu'on doit tenter d'éradiquer la bluetongue .

Il s'agit d'un fonds de solidarité. En d'autres termes, il peut prendre en charge des coûts qui dépassent l'intérêt de l'éleveur individuel et profitent à l'ensemble du secteur. Les moyens sont surtout utilisés pour l'indemnisation en cas d'animaux abattus. En outre, il est utilisé pour la rémunération des vétérinaires s'ils effectuent des missions pour assurer la surveillance obligatoire au profit du statut indemne d'une maladie animale. Il s'agit par exemple de maladies telles que la peste porcine africaine, la brucellose ou la tuberculose. Il s'agit également de l'encadrement des programmes de santé animale pour les maladies animales telles que la rhinotrachéite infectieuse bovine (IBR) ou la diarrhée virale bovine (BVD).

La vaccination d'un cheptel entier pourrait s'inscrire dans ce cadre afin d'acquérir la certitude de rendre la Belgique à nouveau indemne d'une maladie pour laquelle l'Union impose des mesures. Les maladies de catégories A et B sont donc concernées selon la législation européenne. Actuellement, la bluetongue n'entre pas dans les catégories susmentionnées.

Aujourd'hui, l'objectif n'est pas d'atteindre le statut indemne de la maladie animale mais bien de protéger le cheptel des conséquences directes des infections. Comme il s'agit d'une maladie vectorielle et qu'il n'y a pas d'intention dans le chef de nos pays voisins de revenir à un statut indemne, le choix a été fait de la rendre obligatoire.

L’intervention du Fonds sanitaire dans ces vaccins ne comporte aucun élément de solidarité. Le Fonds sanitaire est intégralement financé par les éleveurs, proportionnellement au nombre d’animaux qu’ils possèdent. Le coût des vaccins est également proportionnel au nombre d’animaux. Par conséquent, tout le monde paierait de toute façon indirectement ses vaccins. Un exercice opérationnel complet serait donc mis en place pour rembourser l’avantage reçu aujourd’hui.

La décision de ne pas intervenir via le Fonds sanitaire dans le coût de la vaccination contre la maladie de la langue bleue date de fin 2023, début 2024. Comme je l’ai déjà expliqué au début de mon intervention, il n’y avait à l’époque aucun vaccin disponible et les perspectives ne permettaient pas d’en espérer un avant l’automne 2024. La priorité était alors d’obtenir un vaccin, ce qui s’est réalisé avec l’octroi, en mai dernier, de l’autorisation d’utilisation exceptionnelle pour trois vaccins.

La question du financement du vaccin s’est à nouveau posée et a été discutée lors de la task force organisée à ma demande le 5 septembre dernier avec les groupes de travail, ainsi que lors du conseil du Fonds sanitaire, le 16 septembre. Faisant suite à cette réunion, une lettre conjointe des organisations agricoles m’a été adressée. Elles y demandaient de rendre la vaccination obligatoire dans le cadre d’une stratégie globale pour 2025. Cette demande émanait donc en quelque sorte d’un front commun des éleveurs. Les organisations agricoles y déclaraient toutefois explicitement qu’il n’était pas souhaitable d’utiliser les réserves du Fonds sanitaire pour une intervention dans le coût des vaccins.

Quoi qu’il en soit, un accord est intervenu au sein du conseil du Fonds sur le fait que les cotisations obligatoires ne peuvent pas augmenter et qu’il faut tenir compte de la situation budgétaire du Fonds. Les réserves du sous-fonds bovin se situent à environ 14 millions d’euros, alors que le seuil critique est de 19 millions. Nous sommes donc déjà largement en dessous. Une intervention du sous-fonds bovin n’est donc pas possible sans augmenter proportionnellement les contributions. Pour cette raison, une intervention financière du sous-fonds bovin n’est pas préconisée. L’éventuelle intervention pour les petits ruminants risquerait en effet d’épuiser la totalité des réserves de ce sous-fonds en un an.

Nous avons aussi envisagé de travailler avec un achat groupé. Les avantages et les inconvénients ont été soupesés. Les avantages sont qu’il peut y avoir davantage de certitude quant à la disponibilité des vaccins et, possiblement, à un prix par vaccin qui serait plus bas. En revanche, il existe des inconvénients considérables, dont le principal est le délai. Comme il y a plusieurs fournisseurs, il faut donc lancer un marché public et les mettre en concurrence. Cette procédure nécessite du temps, de sorte que le vaccin ne serait pas disponible avant avril ou mai; ce qui est manifestement trop tard pour notre approche en 2025. En effet, vous savez que nous souhaitons que tous les animaux soient vaccinés avant que le bétail ne sorte dans les prairies. Donc, la vaccination doit avoir lieu, au plus tard, en mars ou avril. En outre, il se pourrait qu’aucune entreprise ne soumette d’offre ou bien qu'une seule ne le fasse, avec pour conséquence l’impossibilité de choisir les vaccins.

Conscient de la situation difficile dans laquelle se trouvent les éleveurs ainsi que du manque de liquidités de leurs fermes dans la période difficile qu'ils traversent, j'ai pris la décision de demander un budget supplémentaire au gouvernement Vivaldi, qui est en affaires courantes. Je voudrais donc vous demander de me soutenir dans cette initiative, en en parlant par exemple avec vos vice-premiers respectifs pour qu'ils puissent me soutenir quand le point sera inscrit à l'ordre du jour. Vous comprenez l'importance qu'elle revêt pour notre secteur agricole!

Le coût de la vaccination est considérable (entre 40 et 50 millions d'euros, en fonction des scénarios qu'il faudra choisir), mais beaucoup plus bas que le dommage économique causé par la mortalité, les avortements et la stérilité. L’indemnisation des pertes économiques, comme vous savez, relève de la compétence des Régions. La Région wallonne a ainsi décidé d'intervenir pour cette année. Je n'ai pas reçu la même information s'agissant de la Région flamande.

En 2024, la vaccination représentait 2 fois 4 euros pour un bovin et 4 euros pour un mouton. La perte économique en cas de décès peut monter jusque 3 500 euros pour un bovin et jusque 200 euros pour un mouton. Comme on impose deux sérotypes de bluetongue et la EHD, il y aura donc deux vaccins fois trois maladies, à 4 euros pièce, ce qui fait un budget d'une grosse vingtaine d'euros par bovin.

L’implémentation de cette approche nécessite bien évidement des modifications du cadre réglementaire.

Madame Praet, madame Bury, concernant la variante de la bluetongue qui a récemment été constatée aux Pays-Bas, depuis le 3 octobre 2024, un mouton et deux bovins de deux exploitations ont été testés positifs à bluetongue 12, qui est aussi transmise par des moucherons, tout comme le sérotype 3. Les Pays-Bas ont réalisé une étude rétrospective de 2 520 échantillons prélevés dans le cadre de l’infection par FCO3 qui ont été analysés pour FCO12. Depuis le 11 octobre 2024, les échantillons prélevés dans le cadre d’une suspicion FCO3 sont également analysés pour FCO12. Au 25 octobre, 11 échantillons de 8 localisations différentes ont été testés positifs pour FCO12.

Ces exploitations sont réparties dans le centre des Pays-Bas. Aucune mesure supplémentaire n'est envisagée à proximité immédiate de la frontière belge avec les Pays-Bas. En effet, la lutte contre le vecteur Culicoïdes s'est avérée peu efficace dans le passé.

Pour ce sérotype, aucun vaccin n’existe actuellement. Toutefois, les entreprises pharmaceutiques susceptibles de commercialiser un vaccin ont déjà été contactées. Elles disposent de l'antigène et peuvent se mettre au travail pour le développer. Une réunion européenne des chief veterinary officers sur la vaccination en tant qu'outil sanitaire s'est tenue le 5 novembre. Toutes les parties ont envisagé de renforcer la coopération entre les secteurs public et privé afin d'élaborer une stratégie future permettant de développer plus facilement des vaccins et de les mettre sur le marché.

Les éleveurs et les vétérinaires sont informés de la situation par le SPF et l'AFSCA. On aura plus d'informations en Belgique après le winterscreening , une surveillance hivernale organisée annuellement par l'AFSCA afin de collecter et d'analyser des échantillons dans les étables permettant d'évaluer la situation sanitaire belge vis-à-vis des différentes maladies – notamment la brucellose, la leucose, la tuberculose et la FCO. Cette année, la surveillance hivernale a été adaptée afin de permettre l'évaluation de la situation vis-à-vis des FCO3 mais aussi des FCO8 et FCO12.

Cent exploitations qui détiennent à la fois des bovins et des ovins seront sélectionnées et des bovins et ovins seront échantillonnés. Cette surveillance aura lieu du 1 er décembre au 31 janvier. Plus d'informations sur les virus qui ont déjà circulé chez nous seront dès lors disponibles après ce winterscreening . Comme vous pouvez le constater, en ce compris pour la FCO12, nous suivons la situation de très près.

Voilà, monsieur le président, mesdames et messieurs les députés, les réponses aux différentes questions qui m'ont été envoyées. Je pense avoir été exhaustif mais il est possible que vous ayez d'autres questions. Je suis à votre disposition pour poursuivre l'échange.

Lotte Peeters:

Mijnheer de minister, ik dank u voor de heel uitgebreide toelichting en voor de reeds geleverde inspanningen. U hebt uw verantwoordelijkheid opgenomen vanaf de eerste melding van blauwtong op 10 oktober 2023, waarvoor mijn dank.

Ik heb een kleine bedenking bij het feit dat België op tijd was door het vaccin in mei ter beschikking te stellen. Zoals we weten, werkt het pas na drie weken, wat wil zeggen dat de landbouwers die als eerste aan bod kwamen klaar waren in juni. Ik ben zelf afkomstig uit een regio met getijdengebied, waar de knijtenplaag al vroeger de kop opsteekt. Het hoogtepunt ligt inderdaad in augustus, maar in die regio is er al eerder een toegenomen knijtenpopulatie, waardoor de vaccinatie in mei te laat kwam. Dat werd in de toelichting ook aangehaald. We willen in 2025 in maart of april kunnen landen, dus mei zou al te laat zijn. Daar wil ik toch enige nuance omdat de vaccinatie vorig jaar voor sommige landbouwers te laat kwam, zeker in de regio's met een hoge knijtenproblematiek.

Wat betreft mijn vraag over het budget, ik dank u voor de raming van 40 tot 50 miljoen die u gaf. Het is een terechte opmerking dat dit een lagere kostprijs zal zijn dan de economische schade, maar het spreekt voor zich dat als wij hier straks moeten stemmen over de resolutie we toch zekerheid moeten hebben over de beschikbaarheid van dit budget. Ik verneem dat het niet uit het Sanitair Fonds zal komen, dus dat zal wel degelijk een budgettaire impact hebben, die op dit moment nog niet is voorzien en waar het niet duidelijk is waar dat geld vandaan zal komen. Dat moeten we toch in het achterhoofd houden wanneer we het straks hebben over de resolutie.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw uitgebreide toelichting. Ik overloop even de vragen waarop ik al dan niet een antwoord heb gekregen, omdat er nog onvoldoende garanties zijn of omdat het nog onderzocht wordt.

U zegt dat de farmasector verzekert dat er voldoende vaccins beschikbaar zullen zijn. Daarover zijn geen cijfers beschikbaar. Zullen die vaccins er wel degelijk zijn? Dat moeten we nauwgezet opvolgen. Op mijn vraag of er ook kleinere dosissen beschikbaar zouden zijn om verkwisting te vermijden, hebt u niet geantwoord.

Over de combinatievaccins was geen informatie beschikbaar. Daar is wel verder onderzoek mogelijk.

U hebt gezegd dat het zeer belangrijk is dat de dierenartsen bij het uitrollen van het beleid worden betrokken. U zegt dat er overleg heeft plaatsgevonden. Echter, veeartsen die herleid worden tot leveranciers van het vaccin en de vaccins dus niet zelf zetten, maar die wel registreren in Sanitel, dat mag gewoon niet. Ik vraag mij af of geen enkele veearts u daarop gewezen heeft.

Dat is echt wel een probleem. Zij moeten die vaccins zelf kunnen zetten. Anders mogen ze die niet registreren. Dat moet toch herbekeken worden, want dit is niet in orde. Ik weet niet of u hierop wenst te repliceren. Kan dit worden herbekeken?

Julie Taton:

Monsieur le ministre, je vous remercie. Vos explications étaient claires et détaillées.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

J'ai quelques demandes de précision à vous soumettre. Comme je l'ai dit tout à l'heure, cette résolution me tient à cœur mais encore une fois, je ne voudrais vraiment pas qu'elle suscite un espoir déçu.

En ce qui concerne le financement, vous avez listé tout ce que vous ne pouviez pas faire, la seule solution étant alors de trouver le budget en interne. Vous avez demandé à chaque groupe de motiver ses vice-premiers ministres. Soyez rassuré, Pierre-Yves Dermagne est tout à fait d'accord pour financer cette vaccination obligatoire.

Le mécanisme exact est-il une compensation en interne? Si oui, pourriez-vous nous donner la piste qui est actuellement privilégiée?

Par ailleurs, vous avez dit que les vaccins étaient disponibles depuis mai 2024. Dès lors, pourquoi n'a-t-on pas imposé la vaccination à ce moment-là? N'aurait-on pas pu agir mieux et plus vite? Nous restons là sur notre faim.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, vous avez dit avoir pris la décision de demander un budget complémentaire. Un délai a-t-il été fixé pour l’obtention de l’approbation de ce budget complémentaire?

Irina De Knop:

Mijnheer de minister, een aantal vragen werd niet beantwoord, maar we kunnen eventueel schriftelijke vragen indienen voor het verkrijgen van verdere informatie.

U zei dat er in Vlaanderen geen steun werd verleend, maar er is in Vlaanderen wel een jaarlijkse algemene structurele tussenkomst van ongeveer 8 miljoen euro voor de verwerking van kadavers, dus niet specifiek voor blauwtong. Daarnaast bestaan er ook afspraken met het Agentschap voor Natuur en Bos, dat ook financiële hulp kan bieden. Het is dus niet volledig correct dat Vlaanderen niets zou doen.

Wat Europa betreft, hebt u niet gezegd welke contacten u daar hebt. Het is vreemd dat Europa geen initiatieven neemt die gunstig zijn voor België. Welke contacten hebt u met de EU gehad? Op welke manier hebt u deze problematiek daar onder de aandacht gebracht? Kunt u dat in de toekomst nog doen, om voor extra steun uit de crisisreserve te zorgen? Het makkelijkste is naar de eigen begroting te kijken, maar het lijkt me nuttig en nodig om te onderzoeken wat Europa op dat vlak voor ons land kan doen.

Tot slot, het Sanitair Fonds wordt blijkbaar niet aangewend, aangezien het hier niet om een type A- of type B-aandoening zou gaan. Nochtans gaat het om een ernstige crisis die de volledige sector treft, terwijl er wel degelijk middelen zijn voor de aanpak van een crisissituatie. U hebt zelf herhaaldelijk gezegd wat de economische kostprijs is en welke de economische gevolgen en schade zijn. In dat opzicht wil ik u vragen om nog eens een tweede blik te werpen op de beschikbaarheden van de middelen in het Sanitair Fonds en om na te gaan op welke manier eventueel wel middelen vrijgemaakt kunnen worden.

Ik begrijp uiteraard dat de sector in eerste instantie naar de overheid kijkt, maar ik denk dat we een gedeelde verantwoordelijkheid hebben. Vooraleer naar de overheid te kijken, lijkt het mij wenselijk om te bekijken welke inspanning de sector kan aangaan. Daarmee wil ik de problematiek niet onder de mat vegen, maar we hebben middelen staan die niet aangewend worden, terwijl we tegelijk met een crisissituatie zitten, en dat vind ik te gek voor woorden.

David Clarinval:

Monsieur le président, madame Peeters, madame Pirson, je serai transparent avec vous. Selon les scénarios que nous avons sur la table aujourd'hui, on estime que le coût pourrait se chiffrer à 40 ou 45 millions d'euros, sachant que, lors de la précédente expérience d'opération de vaccination obligatoire voici une dizaine d'années, le taux de vaccination avait atteint 80 %. Donc, si on mise sur le même résultat, c'est-à-dire un taux de vaccination de 80 % avec un budget de 40 à 45 millions, on peut estimer que le coût de l'opération serait d'un peu plus de 35 millions d'euros. Arrondissons à 40 millions. C'est une estimation. Je n'ai pas de chiffre précis mais je vous donne un ordre de grandeur. C'est l'estimation du coût en fonction de l'expérience passée et des estimations budgétaires.

Voici quelques jours, j'ai déposé sur la table de la secrétaire d'État au Budget une proposition visant à indemniser – je vous en parlerai plus en détail ultérieurement – et à prendre en charge les coûts vaccinaux. Et, pour répondre clairement à la question de M. Prévot, j'ai proposé une compensation financière. Nous avons identifié un budget d'un peu plus de 35 millions d'euros. Dans le cadre de la sixième réforme de l'État, il y a eu un dossier BIRB qui est hors périmètre SEC – on entre là dans les détails financiers –, qui n'est donc pas consolidé, qui pourrait être pris comme compensation pour justement permettre la prise en charge par le fédéral et qui est approximativement du même montant.

J'espère que la secrétaire d'État au Budget remettra un avis favorable vu cette compensation et que mes collègues vice-premiers seront tous d'accord sur le principe vu que cela n'engendrera pas de dépense supplémentaire à la stratégie budgétaire actuellement sur la table. Étant donné que c'est compensé, j'espère que nous obtiendrons un accord assez rapidement. Voilà le délai que je peux communiquer à Mme Pirson: le plus rapidement possible, dès que le feu vert sera donné par mes collègues et la secrétaire d'État au Budget.

En réponse aux questions de Mme Bury relatives aux "combivaccins", soit la combinaison des vaccins, nous avons interrogé les firmes pharmaceutiques: cela n'existe pas. À l'heure où je vous parle, il n'y a pas de combinaison de vaccins. Cela m'a l'air intéressant, mais je ne suis pas un scientifique et ne peux donc vraiment vous en parler. Ils conseillent en tous cas de ne surtout pas mélanger les vaccins dans une seringue! C'est vraiment à éviter.

Par contre – et cela fera partie du protocole –, on peut imaginer que des vaccins soient faits en même temps sur la bête, mais pas nécessairement au même endroit. Mais cela fait partie du protocole technique et je préfère ne pas m'avancer davantage car je ne suis pas un scientifique.

Vous avez raison de dire que les vétérinaires sont cruciaux. Mais ils peuvent enregistrer dans Sanitel la vaccination même s'ils ont délégué la vaccination à l'éleveur. C'est tout à fait possible.

Nous envisageons une idée (à déterminer plus précisément) qui est d'utiliser les vétérinaires. Ils recevront le financement pour acheter eux-mêmes les vaccins pour ensuite les mettre à la disposition des agriculteurs. C'est beaucoup plus simple en termes de procédure. Ils travailleront alors eux-mêmes avec leurs clients. Cela nous évite de devoir envoyer un chèque à chaque agriculteur. Donc, l'idée est clairement de travailler avec les vétérinaires en deux étapes. Toutefois, comme ce protocole n'est pas encore déterminé, je m'avance un peu en vous informant de l'idée que nous avons en tête.

La question des vaccins en petite quantité a été abordée en vue d'éviter le gaspillage. La manière dont les vaccins sont mis à disposition dépend des firmes pharmaceutiques. Je n'ai pas le pouvoir de leur imposer de les placer dans de plus grands contenants. Je ne suis pas en mesure d'agir là-dessus.

Monsieur Prévot, s'agissant des compensations, nous avons soumis une proposition à la secrétaire d' État. Par ailleurs, madame De Knop, je n'ai pas dit que la Flandre ne faisait rien. Ce n'était pas mon propos. J'ai seulement indiqué que j'avais été informé des initiatives wallonnes, mais que j'ignorais ce que la Flandre avait entrepris. Peut-être aurais-je dû mieux me renseigner avant de venir ici. Je ne doute pas un instant que des mesures d'aide aux agriculteurs aient été prises par la Région flamande.

S'agissant des contacts européens, je passerai dans un instant la parole à notre c hief veterinary officer . Pour ma part, je puis indiquer que la question du secteur en crise a été évoquée à deux reprises au Conseil européen Agriculture. À titre plus individuel, j'en ai parlé avec mes homologues française et luxembourgeoise. Madame Rettinger, je vais à présent vous céder la parole pour que vous puissiez nous parler des contacts internationaux à votre échelle.

Chantal Rettinger:

Merci, monsieur le ministre. Bonjour, mesdames et messieurs les députés. Concernant les contacts avec les autres É tats membres, il y a tout d'abord des contacts formalisés. Par exemple, les chefs des services vétérinaires de tous les É tats membres se réunissent huit à dix fois par an pour échanger sur des problématiques que les services vétérinaires rencontrent sur les territoires des différents É tats membres. Ces derniers mois, je dois dire que la conversation a beaucoup dérivé sur la problématique des BTV-3, des nouveaux sérotypes et des nouvelles maladies émergentes; telle la maladie hémorragique épizootique (MHE).

Comme cela a été souligné dans l'allocution de M. le ministre, il y a eu dernièrement en novembre un symposium organisé sous présidence hongroise au cours duquel on a pu discuter de la problématique des maladies vectorielles et de la nécessité d'une approche coordonnée pour mettre à disposition plus rapidement des vaccins adéquats.

Il y a également tous les mois des réunions formelles entre la Commission européenne et les représentants des services vétérinaires de tous les É tats membres pour discuter des nouvelles propositions de législation européenne mais aussi de la situation sanitaire. Depuis le mois de septembre, au moins deux de ces réunions ont été en partie consacrées à la problématique liée à BTV-3 et MHE, et notamment les problématiques liées à des mesures quelque peu divergentes entre É tats membres et la problématique de la vaccination.

Il y a également des contacts informels ad hoc . J'ai personnellement des contacts réguliers avec mon homologue néerlandais qui nous a informés en primeur de la survenue de BTV-3 et de BTV-12 aux Pays-Bas avant même d'en avoir informé la Commission européenne et les autres É tats membres. Je lui ai rendu la pareille quand BTV-3 est apparu chez nous, en le remerciant bien entendu. Nous avons également des contacts réguliers si nécessaire avec les autorités vétérinaires et les chefs des services vétérinaires des autres pays, entre autres pour faciliter la commercialisation des animaux. Cela a été le cas avec l'Allemagne, le Grand-duché de Luxembourg, la France, l'Italie, l'Espagne, la République tchèque, la Hongrie et que sais-je encore.

Nous avons également eu une réunion ad hoc avec différents États membres et la Commission européenne pour discuter de la problématique de ces vaccins qui avaient été autorisés en urgence et pour lesquels on ne disposait pas de toutes les informations nécessaires et dont on ignorait l'impact sur la commercialisation des animaux. Les canaux de communication et les contacts sont donc multiples et variés et nous suivons de très près la problématique. Nous essayons de résoudre les problèmes quand ils apparaissent. Merci.

David Clarinval:

Pour répondre à la dernière question, je vous confirme en effet que la blue tongue n'est pas une maladie de catégorie A ou B, donc a priori les fonds sanitaires n'interviennent pas. C'est dès lors pour cette raison que le fonds a refusé d'intervenir. Je suis donc en train de trouver des financements hors fonds pour permettre d'indemniser les agriculteurs qui subissent l'impact de cette terrible maladie. Monsieur le président, je pense avoir répondu à toutes les questions.

Voorzitter:

Merci, monsieur le ministre.

Het woord is nu aan de leden van de commissie voor de replieken, fractie per fractie. Niemand van de N-VA wenst het woord.

Katleen Bury:

Mijnheer de minister, ik ben allerminst gerustgesteld. U weet kennelijk alleen dat verschillende vaccins zeker niet mogen worden gemixt en in één keer worden ingespoten. Dat is terecht. Anderzijds oppert u dat de mogelijkheid voor veehouders om zelf het vaccin in te spuiten in de plaats van dierenartsen, in regelgeving wordt gegoten. Dat lijkt mij erg gevaarlijk, want dan zullen er op dat vlak fouten gebeuren. Daarom is er ook de controle door de veeartsen en is onze fractie er voorstander van om het vaccin enkel door veeartsen te laten toedienen.

Patrick Prévot:

Juste quelques mots au nom de mon groupe. Monsieur le ministre, je voulais vous remercier pour toutes les réponses. J'entends effectivement que la piste proposée est une compensation en interne. Vous dites espérer que la secrétaire d' É tat la validera. Cette grande famille libérale souvent vantée par votre président devrait faciliter grandement les choses. En tout cas, comme je vous l'ai dit, au niveau de notre groupe et au niveau de notre vice-premier, vous aurez évidemment notre soutien. La preuve en est cette résolution dont nous discuterons dans quelques instants car, effectivement, si tout n'est pas parfait et s'il y a eu des points dont je pense qu'ils auraient pu être améliorés, j'espère très sincèrement qu'un budget pourra être débloqué afin de pouvoir aider nos éleveurs.

Voorzitter:

Vraagt nog iemand het woord? (Nee) De behandeling van de vragen wordt geschorst van 15.33 uur tot 16.10 uur. Le développement des questions est suspendu de 15 h 33 à 16 h 10.

Het gebruik van koper in de biologische en de conventionele landbouw

Gesteld door

Ecolo Sarah Schlitz

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 26 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De intrekking van koperhoudende gewasbeschermingsmiddelen – cruciaal voor biologische landbouw tegen schimmels zoals mildiou – zorgt voor acute problemen bij telers, vooral door het weigeren van een noodverhoging (van 4 naar 6 kg/ha) na regenachtig weer. Minister Clarinval benadrukt dat de EU-regels (1107/2009) strikt worden toegepast om gezondheids- en milieurisico’s (bodemvervuiling, toxiciteit voor dieren) te voorkomen, ondanks de afwezigheid van alternatieven en competitiviteitszorgen. Hij wijst op overleg met sectoren (o.a. wijnbouw) en blijft zoeken naar EU-conforme oplossingen, maar sluit verdere uitzonderingen uit. Schlitz aanvaardt de prioriteit voor consumentenveiligheid, zonder verdere tegenwerping.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, cette question remonte également à quelques semaines.

Plusieurs produits phytosanitaires à base de cuivre, utilisés en agriculture biologique, ont vu leur autorisation de mise sur le marché retirée par le SPF Santé publique. Cette décision inquiète vivement les producteurs en agriculture biologique. Ils dépendent en effet encore de cette substance pour lutter contre des maladies fongiques, comme le mildiou ou le chancre du pommier et du poirier. Le cuivre reste, en l’absence d’alternatives efficaces, la seule option disponible dans des conditions climatiques difficiles comme celles connues cette année par les agriculteurs.

L’utilisation du cuivre est essentielle dans certaines cultures, en particulier en arboriculture, en viticulture et en maraîchage. Actuellement, elle est limitée à 4 kg/ha maximum par an. Cette année ayant été particulièrement pluvieuse, une dérogation exceptionnelle a été demandée pour augmenter ce plafond à 6 kg/ha. Elle a été refusée, au grand désarroi des producteurs, dont la production est dès lors mise en danger.

Monsieur le ministre, pouvez-vous clarifier la position du gouvernement fédéral concernant l’avenir des produits à base de cuivre dans l’agriculture biologique et conventionnelle?

Envisagez-vous des mesures pour soutenir les producteurs dans la transition vers des solutions alternatives durables?

Comment votre département compte-t-il gérer ces situations sans compromettre la compétitivité des producteurs belges face à leurs homologues européens?

David Clarinval:

Madame la députée, je partage votre inquiétude quant au retrait de plusieurs produits phytosanitaires à base de cuivre, et pour les conséquences de cette décision sur l’agriculture biologique et conventionnelle. Je dois toutefois rappeler que les autorisations de mise sur le marché de produits phytosanitaires sont régies par le règlement européen 1107/2009. Ce dernier définit les procédures d’autorisation et les critères d’évaluation communs à toute l’Union européenne, et garantit un niveau de sécurité de la santé humaine, de la santé animale et de l’environnement. Comme pour toutes les demandes, tant à destination de l’agriculture biologique que conventionnelle, nous nous devons d’appliquer et de respecter scrupuleusement les exigences et les procédures de ce règlement européen.

Les produits phytosanitaires retirés auxquels vous faites référence l’ont été à la suite de procédures de renouvellement selon l’article 43 de ce règlement européen. Sur la base des dossiers introduits, il n’a pas été possible de les renouveler. En effet, ils ne répondaient pas aux exigences requises pour les produits phytosanitaires. Dans ce type de situation, il n’existe pas d’autre possibilité que le retrait.

Vous mentionnez une demande de dérogation refusée. Elle a été introduite en juillet et traitée par mon administration avec la plus grande attention et réactivité afin de tenter d'aider des secteurs agricoles en grande difficulté.

Malheureusement, au terme de l'évaluation de cette demande de dérogation, le Comité d'agréation des pesticides à usage agricole a rendu un avis négatif, sur la base du problème toxicologique, sur la possibilité de dépassement de la limite maximale en résidus dans les denrées alimentaires, ainsi que sur des risques inacceptables pour les oiseaux, les mammifères, les organismes aquatiques, les abeilles, les arthropodes non sensibles et les organismes du sol.

Toxiques à des doses variables pour l'homme, la faune et la flore, les métaux peuvent contaminer les écosystèmes via les chaines alimentaires et la ressource en eau. Le plomb et le cuivre, par exemple, sont peu disponibles pour les plantes et s'accumulent dans le sol. Dans ces conditions, vous comprendrez qu'il ne m'était malheureusement pas possible d'octroyer cette dérogation.

Pour ce qui est d'éventuelles mesures à prendre, mon administration a déjà organisé des réunions avec les secteurs utilisateurs de produits phytosanitaires à base de cuivre. La semaine dernière encore, mon cabinet a rencontré les viticulteurs wallons à ce sujet. Mon administration apporte depuis 2007 un soutien spécifique à l'autorisation des produits phytosanitaires utilisables en agriculture biologique auxquels le cuivre appartient. Elle reste ouverte à toute solution qui puisse être acceptée par le législateur européen qui assure la compétitivité entre les agriculteurs de tous les pays européens.

Sarah Schlitz:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour le partage de ces informations. Je prends bonne note de votre rigueur sans faille pour la protection des consommateurs face à l'usage de produits dans l'agriculture.

De coördinatie tussen de beleidsniveaus en de administratieve vereenvoudiging voor landbouwers

Gesteld door

PS Patrick Prévot

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 26 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de dringende nood aan administratieve vereenvoudiging in de landbouw, met name door betere coördinatie tussen federale en regionale overheden om dubbel werk (bv. herhaalde controles door AFSCA en SPW) en inefficiëntie (gebrek aan datacentralisatie, *Only Once*-principe) tegen te gaan. Minister Clarinval bevestigt lopende initiatieven zoals digitalisering (AFSCA-project), gedeeltelijke toepassing van het *guichet unique*-principe en interbestuurlijke samenwerkingsakkoorden, maar benadrukt technische, juridische en budgettaire beperkingen, vooral voor een centraal aidenregister (*de minimis*). Prévot blijft kritisch: concrete vooruitgang is beperkt en agrariërs verliezen nog steeds te veel tijd aan administratie in plaats van hun kernwerk, ondanks taskforce-inspanningen. Structurele oplossingen (volledige datadeling, vereenvoudigde procedures) blijven uit, terwijl de sector om meer daadkracht vraagt.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, la simplification administrative était et reste l'une des revendications principales des agricultrices et agriculteurs.

Les femmes et les hommes sur le terrain pointent du doigt un manque de coordination entre les différents niveaux de pouvoir, qui complique grandement leur vie. Pour prendre quelques exemples, je peux citer l'absence de centralisation des données (non-respect du principe « Only Once »); la complexité des documents administratifs à remplir; le fait qu'un contrôleur de l'AFSCA et un contrôleur du SPW viennent parfois à quinze jours d'intervalle pour contrôler la même chose; le fait qu'au niveau de la taskforce les deux niveaux de pouvoir travaillent en parallèle sur des indicateurs légèrement différents; ou encore la nécessité de créer un cadastre des différentes aides octroyées par les différents niveaux de pouvoir (étant donné notamment que les aides de minimis sont plafonnées tandis que les autorités ignorent si le plafond est ou non dépassé).

L'objet de ma question est donc la coordination entre les différents niveaux de pouvoir. Monsieur le ministre, quelles mesures de simplification administrative avez-vous initié au niveau du secteur agricole pour simplifier la vie et le travail des travailleurs? Un nouveau Plan d'action fédéral de simplification administrative 2024 a été validé en Conseil des ministres le 2 février 2024: pourriez-vous nous rappeler si ce plan comprenait une section dédiée à l'agriculture?

Si tel est le cas, comment les mesures se concrétisent-elles depuis le début de l'année?

Le niveau fédéral pourrait-il mettre en œuvre une centralisation des données tant espérée par les acteurs du secteur agricole? Dans la même logique, un cadastre des différentes aides octroyées par les différents niveaux de pouvoir pourrait-il voir le jour? Quel est l'avis des différentes agences de simplification du pays comme Digital Vlaanderen, Easy Brussels, SPW Digital et SPF BOSA sur le sujet?

David Clarinval:

La simplification administrative est un principe de base vers lequel l'État s'est engagé depuis de nombreuses années. De manière toute particulière, les acteurs du secteur agricole sont en effet en contact avec une multitude d'autorités compétentes relevant de niveaux de pouvoir différents, ce qui rend d'autant plus complexe l'application du principe only once .

En février 2024, une réunion regroupant des représentants des cabinets ministériels fédéraux et régionaux impliqués ainsi que des représentants des administrations fédérales et régionales concernées a eu lieu avec des représentants du secteur agricole. Lors de cette concertation, la liste des demandes émanant du secteur agricole a été abordée et discutée afin d'identifier les éléments pertinents pouvant faire l'objet d'améliorations. Des réflexions internes et des contacts ont eu lieu entre administrations afin de poursuivre l'analyse et de déterminer les actions qui pourraient être menées par la suite en tenant compte notamment des faisabilités techniques, du respect des compétences et d'une politique coordonnée en matière de gestion et de partage de données.

Il est évident que la simplification administrative est un défi continu et intimement lié à la mise en place d'une digitalisation accrue des procédures administratives entre les acteurs agricoles et les autorités compétentes, à l'aide d'outils modernes permettant la numérisation.

Le projet de digitalisation de l'AFSCA pour les opérateurs et les consommateurs s'inscrit dans le cadre du plan pour la reprise de la résilience et en est un bon exemple. Le projet vise à digitaliser complètement, d'une part, des processus de travail en interne et, d'autre part, des services fournis vers les externes, ainsi que la communication tant vers les opérateurs que vers les consommateurs.

Étant donné les niveaux de pouvoir impliqués et les multiples administrations en contact avec les agriculteurs, et les différentes finalités des données, une réflexion approfondie est en cours sur la gouvernance des données et sur les possibilités de centralisation de celles-ci. À ce stade, le principe de guichet unique est déjà appliqué pour certaines démarches administratives demandées aux agriculteurs. Cela permet ensuite des échanges d'informations utiles entre administrations. Je pense ici en particulier à l'accord de coopération signé en cette législature, établissant une répartition claire des missions entre l'État fédéral et les Régions pour l'application des mesures de protection contre les organismes nuisibles végétaux.

D’autres protocoles d’accord de coopération sont déjà mis en œuvre entre les Régions et l’AFSCA, notamment concernant les contrôles liés à la conditionnalité de compétence régionale.

Dans ce cadre, bien que cela diminue la pression de contrôles dans les exploitations, le partage des données de contrôle de l’AFSCA avec les Régions est souvent décrié par les agriculteurs, lorsque des non-conformités donnent lieu à des retraits d’aides de la Région. Ces actions nécessitent certainement d’être poursuivies, en tenant compte également des moyens disponibles et du respect des législations en vigueur.

Quant à votre question sur la capacité du fédéral à mettre en œuvre un cadastre des différentes aides octroyées, elle porte de manière plus générale sur le système de suivi des aides et de contrôle de la règle de minimis par les entreprises qui sollicitent des aides publiques, ainsi que par les autorités publiques. Au vu de mes compétences limitées à celles du ministre fédéral de l’Agriculture, je ne suis pas en mesure de vous répondre de manière circonstanciée, car des règles applicables en la matière concernent l’ensemble des entreprises du pays. Je me permets dès lors de vous orienter vers mon collègue de l’Économie.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, la simplification administrative est évidemment un sujet récurrent quand on parle d’agriculture, avec la nécessité de pouvoir rémunérer correctement nos agriculteurs, nos éleveurs. C’est un enjeu qui n’est pas neuf, qui ne vous incombe pas. Nous en parlions déjà lorsque j’étais député wallon. Les syndicats agricoles étaient dans la rue. Malheureusement, depuis lors, il y a encore de gros efforts à faire. Quand un agriculteur prend une demi-journée, voire une journée, en fonction de la taille de son exploitation, pour répondre à un contrôle AFSCA – ce qui est tout à fait normal, l’AFSCA faisant son travail – mais que quinze jours plus tard, il ait un contrôle du SPW et qu’on lui demande parfois les mêmes informations, c’est vrai qu’il est compliqué de faire comprendre à ces agriculteurs et ces éleveurs qu’il n’y ait pas de centralisation de ces données. Le chantier est en cours, je le comprends bien. Des choses ont avancé, singulièrement à la faveur de la task force , mais il faudra, à mon avis, encore un peu plus de volontarisme et de simplification pour permettre aux femmes et aux hommes qui nous nourrissent de passer davantage de temps dans leurs champs et auprès de leurs bêtes plutôt que des temps infinis dans leurs bureaux pour accomplir des tâches administratives.

Strengere beschermingsmaatregelen tegen vogelgriep

Gesteld door

PS Patrick Prévot

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 26 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Belgische vaccinatiestrategie tegen vogelgriep is in voorbereiding via een AFSCA/SPF-werkgroep, met focus op kost-batenanalyse en EU-regelgeving, geïnspireerd door Franse successen (drastische daling besmettingen bij eenden, maar enkel voor hoogwaardige sectoren zoals foie gras) en Nederlandse proeven (beloftevolle resultaten bij leghennen, definitieve data verwacht in 2025). Vaccinatie wordt gezien als complementaire maatregel, geen duurzame oplossing, met aandacht voor exportrisico’s, logistiek en langetermijnbescherming, terwijl het virus endemisch dreigt te worden. EU-lidstaten erkennen de noodzaak van een gecoördineerde aanpak, maar elke beslissing hangt af van lokale context.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, depuis ce samedi 23 novembre, sous ordre de l'AFSCA, les volailles des élevages professionnels doivent être confinées. Concernant les oiseaux et volailles des amateurs et particuliers, ils doivent au minimum être nourris et abreuvés à l'intérieur. Ces mesures renforcées s'inscrivent dans la lutte contre la grippe aviaire dont nous avons déjà pu discuter à plusieurs reprises au sein de cette commission.

Le 29 mars 2023, face à la prolifération du virus, vous disiez craindre, je vous cite, que « nous nous dirigeons vers une impasse et que ce virus va probablement devenir endogène, au lieu d'être simplement saisonnier ». La voie de la vaccination était pour la première fois abordée, notamment du fait, je vous cite toujours, « que le gaspillage engendré par les abattages est en effet terrible ».

Le 27 février 2024, après une nouvelle période de contamination, nous reparlions de cette vaccination qui était mise en place chez nos voisins français dans les élevages de canards avec des résultats préliminaires encourageants. Côté hollandais, les conclusions d'une étude de terrain visant à vacciner des poules pondeuses sont seulement attendues pour courant 2025. Dans votre réponse, vous vous montriez clairement en faveur d'une vaccination en Belgique, avec la mise en place d'un groupe de travail constitué de l'AFSCA et du SPF Santé publique – une vaccination qui devait toutefois être calculée sur la balance coûts/bénéfices.

Monsieur le ministre, mes questions sont les suivantes:

Pourriez-vous nous faire le point sur la stratégie de vaccination contre la grippe aviaire en Belgique? Où en sont actuellement les travaux du groupe constitué de l'AFSCA et du SPF Santé publique?

Quel bilan la France tire-t-elle de la première couverture vaccinale de ses canards? En quoi ce bilan peut-il inspirer notre pays?

Avez-vous connaissance de l'aboutissement de l'étude de terrain réalisé aux Pays-Bas sur les poules pondeuses? Peut-on espérer la publication des résultats au début de l'année 2025?

Que nous révèlent les recherches entreprises par les firmes pharmaceutiques sur l'efficacité de la vaccination (vous en parliez dans votre réponse du 27 février 2024)?

Enfin, outre la France qui agit, la Belgique qui y réfléchit: d'autres États membres de l'UE s'accordent-ils tous à dire que le virus va devenir endogène et qu'une réponse à une échelle supra doit être étudiée?

David Clarinval:

Les préparatifs nécessaires sont en cours pour permettre la vaccination en Belgique. Le règlement européen 361/2022 sur la vaccination exige que l’État membre souhaitant vacciner contre l’influenza aviaire hautement pathogène (IAHP) procède à une évaluation préliminaire, conformément aux critères énoncés à l’annexe 1 de ce règlement. L’AFSCA se charge de la mise en œuvre de la plupart de ces critères. L’évaluation préliminaire est l’un des éléments du plan de vaccination que l’État membre doit établir avant la vaccination.

Le SPF Santé publique effectue les préparatifs juridiques nécessaires pour permettre la vaccination contre l’IAHP. Les résultats de la vaccination de canards destinés à l’alimentation en France sont en effet encourageants. On peut noter une réduction drastique du nombre de foyers, à tel point que la France a décidé de poursuivre la vaccination dans ce secteur. Le programme de vaccination français a déjà ouvert la voie à d’autres É tats membres prouvant, entre autres, que la vaccination préventive combinée à une surveillance active rigoureuse peut s’avérer être une option dans la lutte contre l’IAHP. La France a aussi déployé beaucoup d’efforts pour communiquer avec les pays tiers à l’avance. Certains pays ont fermé leurs frontières ( É tats-Unis, Canada, Japon), d’autres ont simplement envoyé des questionnaires.

Cependant, il s’agit de la vaccination d’un secteur très spécifique, à savoir la production de foie gras, avec une haute valeur ajoutée par animal. En ce sens, une campagne de vaccination comme celle effectuée en France est moins pertinente pour le secteur des volailles en Belgique, où il s’agit principalement de production de viande et de poules pondeuses. Ces secteurs ne sont d’ailleurs pas vaccinés en France ni en Europe.

L’expérience de la France permet néanmoins d’évaluer les difficultés rencontrées, à savoir les coûts, l’organisation logistique, l’impact sur les embargos ou encore l’opinion publique. Les Pays-Bas ont lancé un essai de vaccination sur 1 800 poules pondeuses en septembre 2023. Les résultats des premiers essais sont encourageants. Les animaux sont fortement protégés contre les signes cliniques et l’excrétion du virus est clairement supprimée.

Il reste toutefois à voir comment la protection évoluera sur le long terme. De nouveaux résultats seront disponibles à ce sujet dans les prochains mois. Les Pays-Bas ont appliqué une vaccination de rappel. L'effet de cette vaccination sur le degré et la durée de la protection chez les volailles suscite un grand intérêt. Les premiers résultats du projet sont attendus pour le premier semestre 2025.

La France et les Pays-Bas sont, pour l'instant, les seuls à travailler sur une étude de vaccination à grande échelle. L'expérience en France montre que le nombre de foyers a été fortement réduit: sur 1 000 foyers infestés durant l'hiver 2022-2023, seule une dizaine de foyers l'ont été durant l'hiver 2023-2024. L'étude des Pays-Bas donne un résultat encourageant à confirmer sur le long terme.

Les recherches des firmes pharmaceutiques concernent l'efficacité de la vaccination ou la durée immunitaire et portent sur différents types de vaccins et espèces de volailles.

La question est plus complexe: oui, a priori , le virus va devenir endogène; oui, les foyers coûtent cher mais il y a toute une gamme de types d'élevages et de débouchés. Pour l'Organisation mondiale de la santé animale (OMSA), la vaccination peut être recommandée dans certaines conditions mais cette mesure n'est pas une solution durable et doit faire partie d'une stratégie globale. La Commission européenne et les États membres s'accordent à dire que la vaccination est un moyen de lutte complémentaire.

La décision de vacciner doit être adaptée aux contextes épidémiologique et socioéconomique ainsi qu'aux besoins et capacités de chaque pays. La flexibilité et l'adaptabilité sont essentielles pour faire face à la nature dynamique de la maladie.

En France, les éleveurs ont travaillé avec des injections par animal. Le développement d'un vaccin oral ou direct dans les œufs à couver n'est pas encore réalisé. La surveillance active dans les groupes vaccinés est aussi coûteuse.

Le troisième point sera d'estimer l'impact sur l'exportation des produits de volaille. Comme pays exportateur, une barrière à l'export peut aussi coûter cher. Une évaluation continue reste nécessaire.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, ce n'est pas la première fois que je vous interroge sur ce sujet, et vous m'avez donné toutes les réponses. C'est le genre de dossier qui mérite d'être poursuivi dans les semaines et les mois à venir. Je vous remercie d'avoir fourni des réponses complètes à mes questions. La réunion publique de commission est levée à 17 h 09. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.09 uur.

De schade aan woningen door droogte

Gesteld door

N-VA Anneleen Van Bossuyt

Gesteld aan

Alexia Bertrand

op 20 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Anneleen Van Bossuyt kaart aan dat verzekeraars ondanks de interpretatieve wet van 2014 nog steeds weigeren droogteschade aan woningen te vergoeden, wat in strijd is met de wettelijke verplichting om gevolgschade door bodemverzakking te dekken via de brandverzekering. Staatssecretaris Alexia Bertrand bevestigt dat de dekking geldt, maar benadrukt dat elke claim individueel beoordeeld moet worden en wijst op de noodzaak van een hertekening van de brandverzekering – een verantwoordelijkheid van minister Dermagne (Economie). Van Bossuyt vreest dat zo’n hertekening tot premieverhogingen leidt, met risico op minder verzekerden (zoals bij de Walloonse overstromingen), en eist dat verzekeraars eerst hun bestaande verplichtingen nakomen. De kern: wettelijke dekking bestaat, maar verzekeraars ontlopen betalingen, terwijl een structurele oplossing dreigt te leiden tot hogere kosten voor consumenten.

Anneleen Van Bossuyt:

Mevrouw de staatssecretaris, ik verwijs naar de schriftelijke voorbereiding van mijn vraag.

Geachte staatssecretaris, ik stelde al regelmatig vragen over droogteschade aan woningen, een dossier dat uw voorganger mevrouw De Bleeker van nabij opvolgde.

U bent er zich ongetwijfeld van bewust dat verzekeraars nog steeds sommige kosten na verzakking van woning door droogte weigeren terug te betalen.

Het was nochtans al in 2005 de bedoeling van de wetgever om slachtoffers met scheuren in hun woning door droogte te vergoeden via hun brandverzekering, maar verzekeringsmaatschappijen hebben dat nooit willen doen. Daarom werd in voorgaande jaren nog een interpretatieve wet aangenomen die de toenmalige bedoeling van de wetgever uit 2005 scherp stelt en de rechtsonzekerheid voor slachtoffers wegneemt: inklinken van een belangrijke massa van de bodemlaag door aanhoudende droogte en de schade ten gevolge daarvan, is gedekt door de brandverzekering.

Dat verzekeraars nu nog steeds hun verplichtingen ontlopen, is ontoelaatbaar.

Hoe beoordeelt u deze aanhoudende praktijken? Hebt u zicht op de omvang van het probleem? Staat u hierover in contact met de Ombudsman van de Verzekeringen?

Bent u het er mee eens dat er dringend nood is aan een eenduidige behandeling van deze dossiers door verzekeraars? Zal u, teneinde de consument te beschermen, hierover in gesprek gaan met de verzekeringssector?

De consument heeft geen boodschap aan het advies dat ze maar naar de Ombudsman of rechter moeten stappen als ze benadeeld worden. Hoe zal u afdwingen dat de consument zijn recht op tussenkomst door de brandverzekering ineens wordt gerespecteerd?

Alexia Bertrand:

Mevrouw Van Bossuyt, de brandverzekering is een schadeverzekering waarbij de gevolgschade van een verzekerd risico wordt gedekt, maar niet de reparatie of de vervanging van de oorzaak van de schade, noch de verbetering van een bestaande situatie om te voorkomen dat de schade zich herhaalt. Als droogte de oorzaak is van schade aan de woning, kan de verzekeraar tussenkomen voor de gevolgschade. Of de brandverzekeraar in een concreet geval moet tussenkomen, zal bijgevolg steeds geval per geval onderzocht dienen te worden. Schade door droogte is sinds de interpretatieve wet van artikel 124 paragraaf 1d van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen inderdaad gedekt door de brandverzekering.

Mijn voorgangster, Eva de Bleeker, heeft destijds geprobeerd om in overleg met de sector een oplossing voor te stellen. Het Parlement beschouwde die evenwel niet als adequaat. Er werd daarbij gewaarschuwd voor de gevolgen van een interpretatieve wet. De lead voor dossiers rond verzekeringen komt toe aan mijn collega Dermagne, de minister van Economie. Uit discussies met de FSMA en de sector blijkt dat de volgende regering de brandverzekering zal moeten hertekenen.

Anneleen Van Bossuyt:

Mevrouw de staatssecretaris, ik ben blij dat u nogmaals bevestigt dat die vorm van gevolgschade effectief gedekt is door de brandverzekering, zoals de goedgekeurde interpretatieve wet dat ook nog een keer duidelijk maakte. We horen namelijk van verschillende consumenten die met gevolgschade te maken krijgen, dat de verzekeraars toch weigeren om tussen te komen. Daarover mag dus eigenlijk geen twijfel bestaan. Uw stelling dat een hertekening van de brandverzekering zich opdringt, baart me wel zorgen. Tijdens de parlementaire werkzaamheden voor de totstandkoming van de oorspronkelijke wet, waarin natuurrampen ook onder de brandverzekering vielen – dus niet de interpretatieve wet –, werd al beklemtoond dat de gevolgschade door droogte daar ook onder zou vallen. Na de aanpassing werden de premies voor brandverzekeringen al verhoogd, precies om rekening te houden met die mogelijke gevolgen. Wanneer ik u nu hoor spreken over een hertekening, wat meestal een verhoging van de premie impliceert, vrees ik dat er minder mensen een brandverzekering zullen afsluiten en ik hoef u niet te vertellen wat de catastrofale gevolgen daarvan zullen zijn. Bij de watersnood in Wallonië waren bijvoorbeeld heel veel mensen niet verzekerd en dat moeten we absoluut vermijden. Het is vooral belangrijk dat verzekeraars hun verplichtingen nakomen. We zullen het dossier van nabij volgen.

De tussenkomst van verzekeraars bij droogteschade

Gesteld door

Vooruit Jeroen Soete

Gesteld aan

Pierre-Yves Dermagne (Minister van Werk en Economie)

op 20 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie gaat over verzekeringsdekking voor droogteschade aan woningen, met name of funderingsschade door bodemdaling (oorzaak: klimaatgerelateerde droogte) vergoed moet worden via de brandverzekering. Minister Dermagne bevestigt dat *gevolgschade* (scheuren, verbrijzelde funderingen) wel gedekt is, maar niet *constructiefouten* (slechte fundering) of preventieve herstellingen, en benadrukt dat elk geval individueel beoordeeld wordt. Jeroen Soete (Vooruit) wijst op weerstand bij verzekeraars die funderingsschade weigeren te vergoeden, ondanks de wet van 2021, en kondigt verdere wettelijke verduidelijking aan om gedupeerden te beschermen. De minister schuift de bal door naar het toekomstige parlement/regering voor eventuele aanvullende maatregelen.

Jeroen Soete:

Mijnheer de minister, dit is misschien een eigenaardige vraag, gelet op de wateroverlast van de jongste maanden, maar de nefaste gevolgen van de klimaatverandering zijn ook zichtbaar op verschillende andere manieren. Zeker in West- en Oost-Vlaanderen waren er bijvoorbeeld ook periodes van langdurige droogte. Voor heel wat mensen hebben die problemen opgeleverd. Het dalen van het grondwaterpeil zorgde voor het inzakken van de bodem onder hun huis en dus ook voor scheuren en barsten.

Lange tijd wilden de verzekeraars niet tussenkomen via de brandverzekering. Hoewel dat wettelijk voorzien was, hadden zij een achterpoortje gevonden.

Het Parlement heeft er in 2021 voor gezorgd dat er een verduidelijkende wet kwam, waardoor de verzekeraars hun verantwoordelijkheid niet meer konden ontlopen, zodat de gedupeerden ook op hun verzekeraars konden rekenen bij kosten ten gevolge van droogteschade aan hun huis. Dat was een verdienste van de vivaldiregering.

Helaas moeten we vaststellen dat ondanks die verduidelijking de discussie nog niet helemaal uitgeklaard is. Er is sowieso een stap vooruit gezet, maar we zien dat sommige verzekeraars nu voor bepaalde kosten weigeren te betalen. Ze vergoeden enkel de scheuren en de barsten in het huis, voor schade aan de fundering komen ze niet tussen.

De Ombudsman heeft indertijd in diverse media bevestigd dat er nog heel wat conflicten lopen. Vandaar mijn vragen aan u. Ik vermoed dat u me wel zult bijtreden.

Wat is uw visie op dit dossier? Bent u het met mij eens dat schade aan de fundering bij uitdroging door een natuurramp vergoed moet worden door de verzekeraars? Hebt u daarover overleg gehad met de verzekeringssector?

Tot slot, lijkt het u aangewezen, gelet op de complicaties op het terrein, om die kwestie bijkomend wettelijk te verduidelijken? U mag dat gerust nog in lopende zaken regelen wat mij betreft.

Pierre-Yves Dermagne:

Mijnheer Soete, de brandverzekering is een schadeverzekering. De gevolgschade van een verzekerd risico wordt gedekt, maar niet de reparatie of de vervanging van de oorzaak van de schade of de verbetering van een bestaande situatie om te voorkomen dat de schade zich zou herhalen. Of een brandverzekeraar in een concreet geval tussenkomt, zal dus steeds geval per geval dienen te worden onderzocht.

Als droogte de oorzaak is van de schade aan de woning kan de verzekeraar tussenkomen voor de gevolgschade, omdat er bijvoorbeeld scheuren in muren en vloeren zijn of funderingen verbrijzeld zijn door de droogte.

Schade aan een woning kan ook een gevolg zijn van de gebrekkige bouwtechnische kwaliteiten van de fundering. Wanneer iemand bijvoorbeeld een huis heeft gekocht met een fundering die niet aan de aard van de bodem is aangepast of zonder fundering – wat het geval kan zijn voor oudere gebouwen – zal de brandverzekeraar niet tussenkomen in de kosten om een fundering aan te leggen of de fundering te verbeteren na het ontstaan van scheuren in een muur als gevolg van die constructiegebreken.

Schade door droogte is sinds de verduidelijkende of interpretatieve wet van artikel 124 van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen gedekt door de brandverzekering. Het is nu aan het Parlement en aan de volgende regering om, indien nodig, te beslissen aanvullende maatregelen te nemen.

Jeroen Soete:

Mijnheer de minister, sommige verzekeraars – ik wil ze niet allemaal over dezelfde kam scheren – komen vandaag nog steeds hun verplichtingen niet na en dat is voor de Vooruitfractie ontoelaatbaar. Mijn fractie zal hierop blijven hameren en we zullen initiatieven nemen, hopelijk ook met uw steun, om hier paal en perk aan te stellen, opdat niemand in de kou blijft staan. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.22 uur. La réunion publique de commission est levée à 17 h 22.

De betoging van gisteren en het regeringsstandpunt over het akkoord met Mercosur
De betoging van de landbouwers
Het standpunt van België inzake het EU-Mercosur-vrijhandelsakkoord
De betoging van de landbouwers tegen het Mercosur-vrijhandelsakkoord
De woede van de landbouwers
De betoging van de landbouwers
De Mercosur-onderhandelingen en de gevolgen voor de Belgische land- en tuinbouwers
Betogingen landbouwers, EU-Mercosur-akkoord, Belgische landbouw.

Gesteld aan

Hadja Lahbib (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken, Buitenlandse Handel en Federale Culturele Instellingen), David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 14 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om felle kritiek op het EU-Mercosur-akkoord, dat door landbouwers, oppositie en zelfs regionale MR-regeringen wordt afgewezen om drie redenen: oneerlijke concurrentie (geen gelijke sanitaire/ecologische normen), bedreiging van gezondheid (pesticiden in geïmporteerd voedsel) en milieuschade (versnelde Amazone-ontbossing). Minister Clarinval (MR) bevestigt dat België *geen akkoord steunt zonder bindende spiegelclausules* en pleit voor EU-brede garanties, maar blijft vaag over concrete acties of een *blokkerend nee* – wat tegenstanders (PS, Ecolo, cd&v) onvoldoende vinden. Dringende landbouwcrisissen (fièvre catarrhale, taalblaauw) verergeren het wantrouwen: vaccinatie wordt verplicht maar *niet gratis* (vs. Frankrijk), en boeren eisen *structurele oplossingen* (eerlijke prijzen, minder administratie) in plaats van compensaties. Polarisatie blijft tussen *vrijhandelsvoorstanders* (N-VA, deel MR) en *beschermers* (Wallonië, PS, Groenen), met oproepen tot een *Belgische frontvorming* tegen het akkoord.

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, hier après-midi à Bruxelles défilaient des agriculteurs. Ils manifestaient contre un accord entre l'Union européenne et les pays du Mercosur et s'opposaient notamment à la concurrence déloyale qu'introduirait cet accord. Celui-ci représente une triple menace: une menace pour notre santé, une menace pour nos agriculteurs et une menace pour notre environnement. Sur le plan sanitaire également, cet accord permettrait d'importer des produits agricoles qui ont été cultivés avec des pesticides qui sont pourtant interdits ici. Il est incompréhensible à nos yeux que des substances jugées dangereuses pour notre santé et notre environnement puissent se retrouver dans nos assiettes via des produits importés et donc entraîner un impact sur la santé de nos concitoyens. C'est totalement absurde.

Comme je l'ai dit, cet accord introduit une concurrence déloyale pour nos agriculteurs. En effet, tandis qu'eux respectent des règles sanitaires et environnementales, ces produits importés, en revanche, ne suivent aucune norme équivalente. Cet accord menace l'avenir de notre agriculture et met en danger notre autonomie alimentaire.

Enfin, sur le plan environnemental, ce texte favorise la déforestation de l'Amazonie, qui est un écosystème essentiel pour le climat, pour la biodiversité mondiale et donc pour notre santé.

Monsieur le ministre, quelle position vous inspire cet accord, compte tenu de la menace qu'il représente pour notre santé, l'avenir de nos agriculteurs et la survie de notre planète? Je rappelle que la majorité wallonne, dans laquelle siège le MR, a approuvé le rejet de cet accord. Si vous y êtes favorable, alors que vos homologues wallons le rejettent, quelles garanties concrète pouvez-vous nous apporter comme ministre fédéral afin de protéger les citoyens, soutenir nos agriculteurs et préserver l'environnement?

Benoît Lutgen:

Monsieur le ministre, la situation du monde agricole et singulièrement des éleveurs est dramatique. En début d'année, c'était l'inquiétude. C'est maintenant une forme de désespoir qui s'est emparée de nos fermes. Ceci est lié notamment à la fièvre catarrhale.

Le premier volet de mes questions concerne la fièvre catarrhale ovine (FCO) et la maladie hémorragique épizootique (MHE). Pourquoi, en son temps, avez-vous décidé de supprimer le financement des analyses FCO et MHE, et donc de baisser la garde épidémiologique au niveau belge? Par rapport à la vaccination, pourquoi attendre pour la rendre obligatoire? Quels financements sont-ils prévus pour qu'elle soit gratuite, comme c'est par exemple le cas en France, pour soutenir les agriculteurs, sachant que les trésoreries sont en grande difficulté et qu'ils n'ont pas la possibilité aujourd'hui de débourser de l'argent pour cette vaccination? La vaccination n'est pas la solution à tous les problèmes. Le gouvernement wallon a pris des mesures que je salue en termes d'indemnisation mais l'urgence de la surveillance et de la vaccination est très importante pour l'ensemble des éleveurs.

Le deuxième volet concerne la manifestation d'hier liée au Mercosur et à ses éventuels accords futurs. Quelles actions avez-vous menées au niveau européen? Comment avez-vous porté la voix la Belgique? Des contacts ont-ils été pris ces derniers jours ou dernières semaines avec la France notamment, qui est très engagée contre ces accords avec le Mercosur? Rejoignez-vous la position du gouvernement wallon, du Parlement wallon dans son ensemble contre ces accords qui, je le rappelle, représentent un danger pour la santé des consommateurs ainsi qu'une forme de gifle pour nos agriculteurs puisque les mêmes normes ne sont pas appliquées? L'année dernière, pour la première fois, le Parlement européen avait voté des clauses miroirs. J'espère que vous pourrez les porter également au niveau du Conseil européen pour que ce ne soit pas uniquement le cas dans les accords du Mercosur mais dans tous les accords de libre-échange, et ce, afin que cette concurrence loyale soit synonyme de protection pour notre agriculture.

François De Smet:

Monsieur le ministre, il y a de grandes questions face auxquelles l’être humain reste sans réponses: quelle est l’origine de la vie? Sommes-nous seuls dans l’univers? Et surtout, aujourd’hui: quelle est la position de la Belgique sur le traité européen avec le Mercosur? En effet, rien ne va dans cette affaire: rien ne va dans le fait d’échanger des voitures allemandes contre des steaks argentins et rien ne va dans le fait de précariser des agriculteurs et des éleveurs, présents en nombre hier dans les rues de Bruxelles, en les mettant face à une concurrence déloyale.

Comme beaucoup ici, je suis favorable au principe du libre-échange. Mais l’échange cesse d’être libre dès lors que les conditions sont à ce point déloyales. Nos éleveurs et nos agriculteurs ont raison de demander au monde politique, et notamment au monde politique fédéral chargé de coordonner le dossier, une clarification qui, pour l’instant, ne vient pas. C’est aussi, comme l’a souligné ma collègue, une absurdité sur les plans environnemental et climatique. Il est temps que l’Union européenne se dote à nouveau d’une forme de protectionnisme intelligent. Nous n’avons sans doute pas à ce point besoin de biens venus de l’autre côté de la planète, alors que nous disposons de produits équivalents ici.

Je vous accorde que, politiquement, l’affaire n’est pas simple: la Commission européenne insiste pour conclure un accord, de grands pays comme l’Espagne et l’Allemagne sont extrêmement favorables au traité avec le Mercosur, la France semble vouloir s’y opposer, alors que d’autres pays se tâtent encore. Pour la Belgique, on ne sait pas. Il semblerait que la Flandre, et donc la N-VA, penche davantage en faveur d’un accord avec le Mercosur.

Monsieur le ministre, vous contenterez-vous, comme c’est malheureusement souvent le cas, d’une molle abstention, ou obtiendrez-vous des garanties, une clause miroir, ou carrément un refus qui permettra de montrer que nous avons écouté nos éleveurs et nos agriculteurs qui sont très légitimement inquiets?

Leentje Grillaert:

Mijnheer de vice-eersteminister, gisteren kwamen bezorgde landbouwers opnieuw op straat in Brussel om terecht de toenemende druk op hun sector aan te klagen. De toekomst van de landbouw in België en Europa staat onder grote druk. Het Mercosur-akkoord in zijn huidige vorm is nefast voor hun toekomst. Het huidige Mercosur-handelsverdrag houdt voor cd&v te weinig rekening met de bezorgdheden van onze landbouwsector. Er is momenteel geen gelijk speelveld tussen de Europese landbouw en de Mercosur-landen. Wij vrezen vooral dat de oneerlijke concurrentie en de extra milieunormen die niet van toepassing zullen zijn op de ingevoerde producten, veel landbouwers de das zullen omdoen.

Net in moeilijke tijden als deze kan de sector dit missen als kiespijn. Het is voor cd&v zeer belangrijk dat de ingevoerde producten aan de geldende Europese kwaliteitsvereisten voldoen. Met spiegelclausules in dit handelsakkoord zouden we ervoor kunnen zorgen dat de Mercosur-exporteurs dezelfde normen naleven als de Europese boeren. De Franse eerste minister Barnier treedt ons hierin bij. Hij gaf gisteren te kennen aan voorzitter von der Leyen van de Europese Commissie dat het huidige akkoord niet aanvaardbaar is voor Frankrijk. Sterker nog, het gaat niet over punten en komma’s die de Fransen anders willen zien, maar over structurele aanpassingen om een desastreuze impact op de volledige landbouwsector te vermijden.

Minister Lahbib verklaarde vorige week in de plenaire vergadering dat het voor deze regering een prioriteit blijft om bij elk gesloten handelsakkoord de landbouwsector te beschermen.

Mijnheer de vice-eersteminister, zal België het voorbeeld van Frankrijk volgen om op de rem te staan bij de onderhandelingen, om zo toch een evenwichtig handelsakkoord zonder negatieve gevolgen voor de landbouwsector te bereiken?

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, ce n’est pas la première fois, et malheureusement pas la dernière, que je m’inquiète au sein de cet hémicycle de la situation de notre agriculture.

Vous vous souviendrez qu’en début d’année, les agriculteurs étaient dans la rue pour crier leur colère. Ce qu’ils réclamaient à l’époque était légitime: la simplification administrative, un prix juste pour leur travail et évidemment du bon sens dans les accords commerciaux. C’étaient leurs revendications principales et elles étaient claires.

Que s’est-il passé depuis leur action? Je serais tenté de dire: peu de choses. Vos collègues et vous-même aviez promis de les écouter mais surtout de les aider. Malheureusement, près d’un an plus tard, les résultats ne sont pas à la hauteur de leurs attentes. Hier, j’étais aux côtés des agriculteurs dans le quartier européen. Leur colère reste intacte. Ils ont la désagréable impression de ne pas avoir été entendus; pire, de ne pas avoir été compris.

On leur dit aujourd'hui que l’accord avec le Mercosur pourrait être signé prochainement. De notre côté, au Parti Socialiste, notre position est limpide puisque nous nous opposons depuis de le début à ce traité de libre-échange. Pour nous, il n’est pas envisageable qu’on puisse échanger du bœuf argentin contre des voitures allemandes. La position de votre parti est un peu moins claire car nous avons parfois l’impression qu’il y a un MR des champs et un MR des villes.

Enfin, monsieur le ministre, que dire de la maladie de la langue bleue qui ne cesse de progresser dans notre pays? Là aussi, qu’avez-vous fait? Malheureusement, rien ou si peu. Comment, d’ailleurs, expliquer à nos agriculteurs que le vaccin que vous rendez obligatoire soit gratuit en France et payant en Belgique?

Monsieur le ministre, quel est aujourd'hui votre message au monde agricole? Quelle est la position de la Belgique sur l’accord avec le Mercosur? Allons-nous enfin avoir une position commune ferme contre ce traité de libre-échange? Quelle est votre stratégie pour compenser les pertes liées à la fièvre catarrhale?

Benoît Piedboeuf:

Chers collègues, monsieur le ministre, voici justement le MR des champs! Les tracteurs sont revenus hier à Bruxelles. Ils ne l'ont pas fait avec violence ni en masse, mais comme un geste symbolique pour se rappeler à notre bon souvenir. En effet, on sait que l'agriculture ne va pas bien. Il y a eu des améliorations mais on sait que le secteur va mal et que le problème est justement de pouvoir appliquer un juste prix.

Au moment où l'on parle de juste prix, on entend qu'il se pourrait que la Commission ait ratifié l'accord entre l'Union européenne et le Mercosur, avec évidemment des clauses agricoles qui peuvent inquiéter nos éleveurs et nos producteurs parce que tous les producteurs de ces pays ne sont pas soumis aux mêmes règles sanitaires, phytosanitaires, environnementales que les nôtres. On risque donc d'avoir des produits qui n'ont pas la même qualité, d'une part, et qui, d'autre part, sont soumis à beaucoup moins de contraintes.

On parle de compensations mais la FUGEA a dit qu'elle n'était pas là pour avoir des compensations financières mais pour pouvoir pratiquer un juste prix dans des conditions de concurrence loyale. La Région wallonne a pris une position claire: pas de ratification du traité du Mercosur sans clauses miroirs. Monsieur le ministre, vous avez déjà évoqué cela aussi.

Je voudrais savoir quelle est votre position spécifiquement sur cet accord, sachant qu'il y a aussi des intérêts, notamment par rapport à l'exportation de nos fruits et légumes. Sauf que chez nous, les fruits et légumes sont de bonne qualité. On ne va pas exporter des produits qui ne sont pas de bonne qualité. Monsieur le ministre, que pouvez-vous répondre au monde agricole qui est en souffrance et qui est venu nous le dire gentiment?

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik ben net als u een liberaal. Wij weten dat vrijhandel de manier is om welvaart te creëren aan beide zijden van een akkoord, om volkeren meer welvaart te bieden, om mensen erop te doen vooruitgaan, om de taart groter te maken.

De hoeksteen van vrijhandel is eerlijke concurrentie. Als we kijken naar het Mercosur-verdrag, dan zien we dat die eerlijke concurrentie niet beschermd is. Wij leggen vandaag terecht heel veel lasten op aan onze landbouwers, heel veel extra kosten voor de productie van landbouwproducten, lasten en kosten die niet opgelegd worden door andere landen. Daardoor verloopt de concurrentiestrijd met onze producten niet eerlijk meer. We dreigen onze eigen producten duurder te maken dan de producten die we zouden kunnen importeren uit het buitenland. We moeten daar waakzaam voor zijn wanneer we dit soort verdragen sluiten. De concurrentie, het level playing field, moet intact blijven.

Mijnheer de minister, daarom hebben we gisteren ondernemers op straat gezien, heel specifiek landbouwondernemers. Zij vragen wat alle ondernemers vragen, namelijk om hen op die wereldschaal een eerlijke concurrentiestrijd te laten aangaan met hun eerlijk geproduceerde producten.

Mijnheer de minister, hoe kijkt u naar dat Mercosur-verdrag? Hoever staan de onderhandelingen daarover? Welke positie kunnen wij samen met onze Europese partners innemen om de landbouwers en alle andere ondernemers te garanderen dat het level playing field intact blijft?

David Clarinval:

Mesdames et messieurs les députés, comme l'a rappelé la ministre des Affaires é trang è res la semaine dernière et comme je l'ai moi-même rappelé ici le 8 février 2024, la Belgique a indiqué depuis plusieurs années déj à à la Commission européenne que l'accord négocié en 2019 avec les pays du Mercosur n'était pas suffisant.

La Belgique plaide en effet pour l'ajout de dispositions relatives au développement durable et demande clairement à la Commission européenne de prendre des mesures pour protéger nos secteurs agricoles. J'avais d'ailleurs moi-même adressé en mai 2022 au nom de la Belgique un courrier officiel aux commissaires européens du Commerce et de l'Agriculture au sujet de l'impact des accords commerciaux sur le secteur agricole. J'y soulignais notamment nos préoccupations relatives à l'impact sur le secteur agricole européen et j'y demandais à la Commission de respecter son engagement de mettre notamment un fonds de compensation d'un milliard d'euros dans cet accord.

De Europese Commissie heeft in 2023 onderhandelingen hervat met de Mercosur-landen om in de vorm van een bijkomend protocol extra engagementen te integreren op het vlak van duurzame ontwikkeling, met name inzake ontbossing. Die onderhandelingen zijn nog aan de gang, maar zouden geen betrekking hebben op land- en tuinbouwproducten en verwerkte voedingsproducten. Zo bevestigt u, mijnheer Coenegrachts, dat het akkoord in 2019 nog steeds de markttoegang van elke partij definieert op het vlak van landbouw. Ik vestig evenwel uw aandacht op het feit dat in alle akkoorden de toegang tot de Europese markt voor geïmporteerde landbouwproducten afhankelijk is van de naleving van sanitaire en fytosanitaire normen. Die voorwaarden worden niet gewijzigd door het akkoord.

Mesdames et messieurs les députés, notamment monsieur De Smet, je serai très clair afin de vous rassurer. Il me paraît évident que, sans mesures miroirs contraignantes, nous ne pourrons accepter, nous ne pourrons pas être favorables à l'accord avec le Mercosur. De manière pragmatique, je plaide pour que des mesures miroirs unilatérales et générales soient adoptées en matière agricole.

À la question de l'impact sur les exportations, l'étude publiée par le SPF É conomie en 2021 montre que l'accord présente un potentiel d'exportations positif pour plusieurs secteurs belges: ceux de la pomme de terre et du chocolat, mais également les produits laitiers et les fruits frais. Cependant, son impact serait négatif sur la viande bovine, notamment.

Comme pour tous les dossiers commerciaux, la Belgique, en coordination avec les Régions, déterminera donc sa position officielle sur la base du dossier final que la Commission soumettra au Conseil. L'impact sur le secteur agricole sera évidemment crucial dans le positionnement que nous adopterons.

Enfin, permettez-moi de conclure sur le Mercosur en soulignant qu'il est essentiel que la nouvelle Commission garantisse la cohérence entre les politiques internes et externes et prenne en compte, dans celles-ci, les difficultés auxquelles se heurtent les agriculteurs européens, notamment la concurrence déloyale, le level playing field . La compétitivité de nos entreprises, en particulier agricoles, doit se situer au cœur des préoccupations de la prochaine Commission avant qu'il ne soit trop tard pour ces entreprises.

J'ai aussi été interrogé au sujet de la maladie de la langue bleue. Monsieur Lutgen, l'impact pour les éleveurs en 2024 a été considérable. Pour l'année prochaine, il faut être bien conscient qu'à cause de la mortalité et de la morbidité que nous avons connues, les conséquences économiques seront malheureusement encore pires. Nous avons déjà échangé sur le sujet et nous en reparlerons encore le 26 novembre. En tout cas, je puis déjà vous dire que le seul moyen de protéger notre bétail contre la maladie de la langue bleue est la vaccination. Cette année, nous avons constaté que la vaccination n'avait pas été assez efficace. C'est la raison pour laquelle j'ai décidé de rendre la vaccination contre la maladie de la langue bleue pour les sérotypes 3 et 8 obligatoire pour les bovins et les moutons en 2025. C'est la seule façon d'atteindre un niveau de vaccination suffisamment élevé.

J'ai réuni, encore hier, des représentants des secteurs agricoles et des administrations de manière à élaborer une stratégie efficace de façon à ce qu'il y ait assez de vaccins disponibles au meilleur moment afin de pouvoir vacciner les animaux, dès le début 2025, soit avant que les animaux ne soient en pâture.

À la demande des secteurs, je vais également établir un point de coordination qui sera chargé de rassembler tous les éléments et de faciliter les échanges avec les éleveurs. Je voudrais déjà insister aussi sur le rôle des vétérinaires qui est crucial dans ce dossier.

Vu l'impact financier de cette crise sur le secteur, j'ai également décidé d'introduire une demande au sein du gouvernement en affaires courantes pour trouver les moyens supplémentaires en vue d'aider les agriculteurs à traverser cette période inédite.

Mesdames et messieurs les députés, monsieur Prévot, madame Maouane, madame Grillaert, monsieur Coenegrachts, je compte donc sur votre soutien (…)

Rajae Maouane:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Je dois dire qu'elle me laisse un peu sur ma faim; en effet, si les clauses miroirs sont évidemment nécessaires, il y a bien d'autres problèmes et même de gros problèmes.

Hier, dans la rue, il n'y avait pas seulement des agriculteurs, il y avait aussi des syndicats, des militants, des associations environnementales, toutes et tous réunis pour dire d'une même voix non à ce traité Mercosur.

Les écologistes sont clairement opposés à ce traité, non pas parce qu'il met en danger notre santé, mais bien parce qu'il enfonce les agriculteurs, qui attendent des réponses claires et qui voient une fois de plus la droite rester sourde à leurs demandes. Nous y sommes aussi opposés parce que ce traité est un non-sens environnemental.

C'est bien beau, que l'on soit des villes ou des champs, d'aller faire campagne dans les salons de l'agriculture. Mais quand il s'agit de voter des textes, de prendre en considération la souffrance des travailleurs et des travailleuses de l'agriculture, et d'aider des familles entières à subvenir à leurs besoins, là on ne vous entend plus, on ne vous voit plus, ni dans les villes, ni dans les champs.

Benoît Lutgen:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse.

Concernant le Mercosur et les traités de libre-échange en général, je regrette que la Belgique, qui a eu la présidence du Conseil européen, n'ait pas fait de cet élément des clauses miroirs la première priorité. On en voit aujourd'hui en partie les conséquences.

Vous n'avez rien dit sur les contacts pris avec vos collègues d'autres pays européens, que ce soit la France ou d'autres, pour essayer de mener une force et une union la plus importante possible pour contrer ces accords du Mercosur.

Pour ce qui est du financement, vous avez tout notre soutien. J'espère que vos collègues du gouvernement vous suivront pour qu'il y ait très rapidement une gratuité de la vaccination. Chaque jour qui passe enfonce un peu plus notre agriculture et désespère encore un peu plus nos agriculteurs. Je compte sur vous et vos collègues pour que soit prise très rapidement la décision du financement à 100 % à partir du moment où la vaccination est obligatoire. J'espère d'ailleurs que celle-ci interviendra encore avant la fin de l'année. Je compte sur vous vu l'urgence de la situation.

François De Smet:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse.

Quand vous dites que vous ne soutiendrez pas l'accord sans clauses miroirs, vous décrivez en fait une situation d'abstention. Je voudrais plus que cela. Je voudrais que la Belgique dise non et se joigne à une minorité de blocage avec la France, les Pays-Bas et l'Autriche. Il y a moyen de faire mieux. Je ne sais pas s'il y a un MR des villes et un MR des champs mais il y a effectivement un MR qu'on voit au rond-point Schuman, ici et au gouvernement wallon qui a un discours assez fort. Il y en a un autre qui a soutenu l'accord de libre-échange entre l'Union européenne et le Canada (CETA) et qui a peut-être plus de leviers qu'on croit.

Je rappelle que cette Commission européenne, qui a décidé de passer la seconde pour essayer d'obtenir cet accord sur le Mercosur, compte depuis cinq ans un membre de votre parti ainsi que pour les cinq prochaines années. La Commission européenne, c'est un tout petit peu aussi le MR des villes!

Leentje Grillaert:

Dank u wel, mijnheer de vice-eersteminister, voor uw antwoord. Hopelijk zijn de onderhandelingen over het Mercosur-akkoord nog niet op hun eindpunt beland. We mogen onze landbouwsector dat niet aandoen. De leefbaarheid van de landbouwbedrijven en de toekomst van onze landbouw staan op het spel.

We moeten blijven onderhandelen en blijven praten. We moeten ons buitenlands handelsbeleid als instrument gebruiken in de strijd tegen klimaatverandering en om de mensenrechten en arbeidsrechten wereldwijd te verbeteren.

Patrick Prévot:

Monsieur le ministre, je vais vous aider. Nous avons déposé une proposition de résolution invitant le gouvernement à ne pas signer l'accord du Mercosur et à doter les futurs accords commerciaux d'une série de conditions strictes, telles l'introduction de normes et de clauses miroirs. N'hésitez pas à la lire et à la soutenir, vous aurez alors cette épine hors du pied.

Pour la fi è vre catarrhale, la doctrine d'affaires courantes vous permet de réagir à l'urgence. C'est une maladie qui a été découverte en 2008 et 2010 au sein de notre pays sous des ministres de l'Agriculture qui étaient, eux aussi, libéraux. J'ai malheureusement l'image de l'âne qui achoppe sur la même pierre puisque nous n'avons pas anticipé en dépit du fait que nous connaissions le mode de propagation du virus. J'ai dit que j'allais vous aider et je tiens parole: j'ai également déposé un texte sur la table du Parlement afin de rendre la vaccination obligatoire – vous l'avez fait – et de demander à l' É tat belge de financer pleinement la vaccination pour nos agricultrices et agriculteurs.

Benoît Piedboeuf:

Merci, monsieur le ministre. Vos réponses étaient claires. Certains n'entendent pas ce que vous dites mais moi j'ai entendu vos propos. On se plaint de ne plus avoir de secteur industriel, on se bat pour avoir un secteur énergétique, on a une capacité d'avoir une autonomie en matière agricole. Nous avons un bon secteur, de bons agriculteurs; nous les connaissons vous et moi, pas seulement parce qu'on les voit à Bruxelles mais en allant dans les fermes. Défendons notre secteur à tous les niveaux de pouvoir, c'est indispensable! Installons une concurrence loyale, parce que nous sommes les champions du gold-plating , des mesures que nous nous imposons à nous-mêmes mais sans jamais les imposer aux autres! Nous devons les imposer aux autres et nous devons garder notre autonomie alimentaire avec un bon secteur agricole.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw duidelijke antwoord. U spreekt over het beschermen van onze landbouwsector. Ik doe dat niet zo heel graag. Wat ik vraag, en wat ik denk dat de sector ook vraagt, is een eerlijke kans, een kans om de strijd op de wereldmarkt eerlijk te voeren, om die concurrentiestrijd eerlijk te voeren. Dat is een eerlijkheid die alle ondernemers, betrokken bij elk handelsakkoord, vragen. Ik denk dat onze landbouwsector daarin speciaal is, omdat die op het vlak van duurzaamheid een andere rol te spelen heeft, iets wat wij als politici graag aan hen vragen, iets wat de productie van hun producten duurder maakt. Ik denk dat we hen vooral moeten steunen in hun vraag om ervoor te zorgen dat zij met al die duurzaamheidsdoelstellingen die strijd op de wereldmarkt nog altijd op een eerlijke manier kunnen voeren. Ik heb van u gehoord dat u daarin een partner bent. Ik wil u daarvoor bedanken.

De watersnood in Valencia
De overstromingen in Spanje
De COP29, de overstromingen in Spanje en de noodzaak van internationale klimaatambities
Spaanse overstromingen, klimaatambities en COP29

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 7 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de dringende noodzaak van krachtig klimaatbeleid na de dodelijke overstromingen in Valencia, die klimaatverandering en gebrek aan preventie blootlegden. Kritiekpunten: huidige overheden (lokaal en Europees) falen door bezuinigingen op klimaatadaptatie (bv. afbouw civiele bescherming, gehalveerde budgetten), terwijl rampen zoals in Valencia en Wallonië bewijzen dat preventie levens redt en goedkoper is dan herstel. Eisen: massale investeringen in mitigatie *en* adaptatie, eerlijke verdeling van kosten (geen lasten bij kwetsbaren), en Europese leidersrol nu de VS (Trump) achteruitgaat. Minister Khattabi benadrukt urgentie van actie (o.a. via nieuw risico-analyscentrum) maar krijgt scherpe tegenwind over austeriteitspolitiek die klimaatmaatregelen ondermijnt.

Voorzitter:

Collega's, naar aanleiding van deze drie vragen, deel ik graag mee dat ik in naam van dit Huis een brief heb geschreven aan de voorzitter van de Cortes teneinde ons medeleven te betuigen. Dat lijkt mij passend, aangezien de gebeurtenissen in Spanje toch zonder meer verschrikkelijk zijn. (Applaus)

Oskar Seuntjens:

Mijnheer de voorzitter, ik dank u voor de brief die u hebt gestuurd.

Mevrouw de minister, men hoort sommige mensen weleens zeggen dat we tijd genoeg hebben om ons te beschermen tegen de klimaatopwarming. Ze zouden raar opkijken in Valencia als ze dat zouden horen. Meer dan 200 mensen werden weggevaagd door een gigantische waterbom die alleen maar versterkt werd door de klimaatopwarming.

Door mensen alleen maar bang te maken zetten we geen stap vooruit. Wat de mensen van ons vragen is dat we hen beschermen. Als we eerlijk zijn, moeten we toegeven dat we vandaag nog te kwetsbaar zijn. Herinner u de overstromingen in Wallonië. Waar we nood aan hebben, is een klimaatbeleid dat durft door te pakken, dat keuzes durft te maken en dat iedereen meeneemt. Een woning kunnen kopen die niet gelegen is in overstromingsgebied zou niet mogen afhangen van de dikte van iemand portefeuille. De Vlaamse regering bewijst met de socialisten dat ze werk wil maken van betaalbare renovaties en een klimaatbeleid wil uitstippelen dat iedereen wil meenemen.

Mevrouw de minister, u vertrekt binnenkort naar de klimaattop in Azerbeidzjan. Ik denk dat iedereen in dit halfrond al kan voorspellen wat de algemene boodschap zal zijn die terug zal komen: de tijd is kort en we moeten nu actie ondernemen. Daar draait het om, actie ondernemen.

Welke keuzes maakt België? Zijn wij deel van een oplossing of kijken wij weg? Wij menen dat men die uitdagingen heel ernstig moet nemen en er tegelijkertijd voor moet zorgen dat de kosten niet altijd bij dezelfde groep mensen terechtkomen, maar eerlijk verdeeld worden. Mevrouw de minister, met welke boodschap trekt u straks naar de klimaattop in Azerbeidzjan?

Julien Ribaudo:

Madame la ministre, i maginez qu'en une journée, tout ce que vous avez toujours connu et qui vous tient à cœur – votre maison, votre voiture, l'école de vos enfants, le terrain de foot o ù vous jouez tous les jours – soit balayé, détruit, sous eau.

C'est précisément, chers collègues, ce qu'a connu la population de la région de Valence. En une seule nuit, il a plu davantage qu'en une année. Deux cents victimes, nonante personnes toujours portées disparues. C'est une catastrophe et je voudrais réitérer l'expression de mon soutien et de notre solidarité aux victimes et à leurs familles.

Madame la ministre, d è s les premiers instants du drame, des dizaines de bénévoles sont partis de tout le pays en camionnettes chargées pour prêter main-forte aux sinistrés. Et au moment o ù je vous parle, il y a des jeunes, des travailleurs qui sont sur le terrain, via les Solidarity Dienst notamment. Et c'est ça l'espoir, l'entraide et la solidarité car seul le peuple peut sauver le peuple.

Madame la ministre, ce n'est malheureusement pas la première ni la dernière fois mais c'est la réalité de la crise climatique. Ce qui s'est passé il y a quelques jours à 1 700 km de chez nous s'est déj à produit ici en 2021 à Verviers. Et tant en Espagne que chez nous, il est patent que nos gouvernements ne sont pas prêts. Il y a un vrai manque d'investissements pour lutter contre la crise climatique et adapter notre société à toutes ses conséquences. On le voit dans les projets d'austérité du gouvernement et dans les plans du futur gouvernement.

Madame la ministre, des investissements massifs sont indispensables pour faire face aux défis climatiques, pour adapter notre société et pour mitiger les effets de tels désastres. Car si la prochaine catastrophe se produit chez nous, nous ne pourrons pas dire que nous ne le savions pas.

Madame la ministre, (…)

Meyrem Almaci:

Mevrouw de minister, meer dan 219 doden en nog 93 vermisten, veel woede en wanhoop, ook veel solidariteit en een afwezige overheid. Overal, echt overal, bruine modder die zoveel levens heeft verwoest. De overstromingen in Valencia brengen echo's terug van de waterbom die bij ons en in Duitsland gevallen is en daar 220 levens heeft geëist. De heropbouw is nog altijd bezig.

Solidariteit is belangrijk, ook van hieruit tot in Valencia. Wat daar gebeurde, en wat ook hier in de Ardennen gebeurde, maakt echter duidelijk dat de klimaatverandering allesbehalve een ver-van-mijn-bedshow is. Ons Europees continent is een van de kwetsbaarste. Dergelijke rampen zullen zich vaker voordoen en we zullen ons er beter op moeten voorbereiden. Dat is geen groene ideologie, maar keiharde realpolitik. We dienen te handelen naar de omstandigheden.

Met de COP die volgende week start, roepen wij dan ook alle hens aan dek. Alle experts vragen om meer klimaatambitie, meer adaptatie én meer investeringen. Al die zaken samen. Het kan dus niet zoals in Valencia, waar de voorzieningen werden afgebouwd, ook niet zoals onder de Zweedse regering, waar minister Jambon de civiele bescherming afbouwde, en ook niet, collega Seuntjens, zoals onder de Vlaamse regering die nu de budgetten voor de aanpak van overstromingen meer dan halveert. Niet zo!

De herverkiezing van Trump maakt duidelijk dat Europa het voortouw zal moeten nemen.

Mevrouw de minister, daarom vraag ik u heel eenvoudig welke boodschap u volgende week op de COP zult verdedigen.

Zakia Khattabi:

Chers collègues, c'est avec beaucoup d'émotion que je viens à nouveau devant vous commenter un drame humain. Avant de l'évoquer, je voudrais prendre quelques secondes de mon temps pour rendre hommage aux victimes de Valence.

La crise climatique n'est, depuis longtemps déjà, plus qu'une seule réalité scientifique. Elle a désormais un visage, un nom. À Valence, comme à Verviers d'ailleurs, c'est celui d'un parent, d'un ami, d'un collègue.

Les autorités espagnoles annonçaient tout à l'heure que le nombre de morts s'élevait désormais à 219 et que 93 personnes étaient encore portées disparues.

Alors, je voudrais leur dire que leur colère est légitime et que je la partage. Ce qui s'est passé à Valence n'est pas un accident. Ces catastrophes se succèdent mettant en lumière nos faillites, l'imperméabilisation des sols à outrance, le désinvestissement dans des services publics de première ligne, des politiques d'atténuation trop peu ambitieuses, des politiques d'adaptation trop peu investies. Tout cela aurait pu ou plutôt aurait dû être évité.

Ces catastrophes qui se suivent, là comme ailleurs, constituent à mes yeux – et je l'assume – des actes criminels causés par un aveuglement politique.

Het World Economic Forum identificeert de klimaatcrisis als een van de belangrijkste dreigingen. Ook de Belgische veiligheidsstrategie erkent de risico’s van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies. De wetenschappelijke informatie is er. Vele oplossingen zijn er. Het ontbreekt echter aan politiek leiderschap om coherente keuzes te maken, met aandacht voor het rechtvaardige en duurzame karakter van de noodzakelijke transitie naar een duurzame maatschappij.

Le drame en Espagne nous rappelle une nouvelle fois l'importance d'une action urgente et coordonnée dans tous les aspects de la politique climatique. L'atténuation, l'adaptation, la gestion des pertes et préjudices font l'objet de nos discussions et engagements internationaux.

L'urgence de réduire les émissions au niveau mondial ne s'est pas arrêtée. L'Union a des objectifs ambitieux et les politiques convenues doivent maintenant être mises en œuvre. Chaque dixième de degré compte et, comme vous le savez, malheureusement, notre pays n'a pas fait sa part.

Nous devons par ailleurs avancer dans l'adaptation. Un récent rapport spécial de la Cour des comptes européenne met en évidence les lacunes évidentes dans la mise en œuvre des politiques d'adaptation de l'Union et de ses États membres.

En la matière, considérant que le dérèglement climatique est un enjeu majeur de sécurité, j'ai officiellement lancé, le 22 avril dernier, le nouveau Centre d'analyse des risques du changement climatique (Cerac) qui identifiera les risques environnementaux et climatiques en temps utile et fera rapport au Conseil national de sécurité (CNS), permettant ainsi d'anticiper au mieux les dangers en la matière.

Un plan national d'adaptation cohérent est aussi nécessaire, accordant suffisamment d'attention, précisément à la coordination et à la coopération.

L'économiste britannique Nicholas Stern avait déjà calculé en 2006 que les mesures visant à réduire drastiquement les émissions de gaz à effet de serre coûteraient 1 % du PIB tandis que celles visant à adapter la société au changement climatique en coûteraient entre 5 et 20 %. Le choix doit donc être clair!

À Valence, les conséquences vont coûter des dizaines de milliards d'euros. Le coût de l'inaction est donc bien plus élevé que l'ambition. Aujourd'hui, comme à chacune de mes interventions faites à ce pupitre depuis quatre ans, je répète que gouverner c'est prévoir et qu'appuyer sur le bouton pause n'est pas une option.

Het is duidelijk dat de internationale geopolitieke context niet bevorderlijk is voor globale samenwerking op het vlak van de internationale klimaatambitie. Het afgelopen jaar was reeds merkbaar hoe globale spanningen zoals de opvolging van de covidcrisis of de conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten de internationale klimaatonderhandelingen beïnvloeden. Het wordt moeilijker om akkoorden te vinden en bepaalde landen verliezen hun capaciteit om op te treden als bruggenbouwer en honest broker .

De uitslag van de Amerikaanse verkiezingen is hier een bijkomend element. Tijdens zijn vorige termijn heeft president Trump het proces in gang gezet om uit het akkoord van Parijs te stappen en heeft hij de impact van de klimaatcrisis geminimaliseerd. De rol van de EU op internationaal niveau wordt nog belangrijker in die context, alsook die van de actoren in het breed maatschappelijk middenveld in de Verenigde Staten en elders.

Oskar Seuntjens:

Dank voor uw antwoord, mevrouw de minister.

De afgelopen dagen berichtte men in het nieuws vaak dat deze regering en zeker de volgende regering ons land op financieel vlak moet klaarmaken voor de toekomst. Daarbij mogen we duurzaamheid zeker niet uit het oog verliezen. De Vooruitfractie pleit voor sterke hervormingen waarbij we tezelfdertijd niemand uit het oog verliezen en dat is mogelijk. We kunnen onze mensen bijvoorbeeld beschermen tegen de klimaatopwarming en onze begroting gezonder maken door de nog steeds bestaande miljardensubsidies aan de fossiele sector te beperken. Wij socialisten zullen altijd strijden voor hervormingen gebaseerd op solidariteit. Dat is de strijd die wij elke dag zullen voeren.

Julien Ribaudo:

Madame la ministre, merci pour votre réponse.

Vous parlez, s'agissant de la crise de climatique, de nos faillites, de désinvestissement, d'aveuglement politique. Laissez-moi vous rappeler que vous êtes ministre dans un gouvernement qui a réintroduit les règles d'austérité sous la présidence belge de l'Union européenne.

C'est un ministre de la Vivaldi, madame, qui a fièrement rebaptisé les normes de Maastricht en normes de Gand. C'est votre gouvernement qui a enfermé une fois de plus notre pays dans des politiques d'économies, et le prochain qui veut imposer l'austérité.

Si vous ne prenez pas vos responsabilités, madame la ministre, si vous ne changez pas de politique, c'est la population qui va payer le coût de la crise climatique. Et, ça, le PTB ne l'acceptera jamais.

Voorzitter:

Je félicite le collègue Ribaudo pour sa première question posée dans l'hémicycle. (Applaudissements)

Meyrem Almaci:

Mevrouw de minister, dank u voor uw heldere woorden. Wat er gebeurt in Valencia, wat er gebeurd is bij ons, zijn spiegels die ons voorhouden dat het anders moet en dat het beter moet. We kunnen het ons niet veroorloven te wachten op een volgende ramp, we moeten bijsturen. Dat zal inderdaad geld kosten, maar het gaat om investeringen. De prijs van ontreddering zal altijd vele malen hoger liggen dan de kosten voor preventie. Door te investeren zal men mensenlevens redden, zal men de toekomstige en huidige generaties beschermen tegen erger. De prijs van nietsdoen, van klimaatpauzes en allerlei andere onzin zal vele malen hoger liggen. We zijn het aan alle slachtoffers, aan alle nabestaanden, aan al diegenen die hun bedrijf moeten heropbouwen verplicht om het beter te doen. Het moet mij van het hart dat het door de Vlaamse regering is dat we internationaal met lege handen staan. Er is nog wel wat werk aan de winkel, collega’s. Zeker daar, want de waterbom kost Vlaanderen (…)

De COP29 en de bezorgdheid over de eerbiediging van de mensenrechten in het gastland
De mensenrechtensituatie in het gastland van de klimaatconferentie COP29, Azerbeidzjan
Klimaatbeleid en mensenrechtenkwesties rond COP29 in Azerbeidzjan

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 6 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België zal deelnemen aan COP29 in Azerbeidzjan (met premier De Croo, minister Van der Straeten en Khattabi) en benadrukt dat klimaatactie onlosmakelijk verbonden is met mensenrechten, ondanks zorgen over onderdrukking van kritische stemmen, gevangenneming van activisten (o.a. Anar Mammadli) en etnische zuiveringen in Nagorno-Karabach door Azerbeidzjan. De EU en België eisen via diplomatieke kanalen vrije meningsuiting, veilige deelname van NGOs en respect voor internationale verdragen, maar de keuze voor Azerbeidzjan als gastland (via VN-procedure) wordt niet betwist. België faciliteert toegang voor burgermaatschappij via officiële delegatie en organiseert nevenevenementen over klimaat en mensenrechten, terwijl de EU het vredesproces Armenië-Azerbeidzjan blijft opvolgen. Kritiek blijft dat repressie buiten de COP-locaties onverminderd doorgaat, wat vraagt om publieke druk tijdens het evenement.

Marie Meunier:

Madame la ministre, la Conférence des Parties (COP) figure parmi les seuls endroits où les personnes les plus touchées par la crise climatique peuvent faire entendre leur voix. Les peuples autochtones, les défenseurs de l'environnement et les activistes pour le climat disposent là d'une opportunité unique d'avoir accès à des négociations qui les concernent directement. Il est donc primordial qu'ils puissent s'y exprimer librement, sans crainte de surveillance, de harcèlement ou, dans des cas malheureux, de représailles. Je souligne l'importance des COP pour relever le niveau d'ambition de l'action climatique à l'échelle mondiale, même si les efforts menés actuellement restent insuffisants.

À l'approche de la COP29, qui se déroulera du 19 au 22 novembre prochain en Azerbaïdjan, je partage les inquiétudes d'Amnesty International, qui a enregistré de graves violations des droits humains dans le pays hôte cette année. La situation des universitaires, des militants politiques et civils, des journalistes et des défenseurs des droits humains est plus que préoccupante dans ce pays. Cette situation soulève des inquiétudes quant à la sécurité des personnes participant à la COP de cette année.

Madame la ministre, pouvez-vous me confirmer que vous irez à la COP29 qui se tiendra en Azerbaïdjan? Quel membre du gouvernement vous accompagnera-t-il?

Quel message allez-vous délivrer en matière de respect des droits humains dans le pays hôte? Pouvez-vous me confirmer que la Belgique profitera de la COP29 pour faire passer des messages clairs au gouvernement azerbaïdjanais, à savoir qu'il cesse de réprimer la société civile, qu'il garantisse les droits à la liberté d'expression et d'association tout au long du sommet et pendant la période qui suivra et qu'il prenne des mesures fermes pour enrayer la détérioration de la situation des droits humains dans le pays?

Staf Aerts:

Mevrouw de minister, om doeltreffend te zijn, moet een COP een forum bieden voor de vrije uitwisseling van standpunten, niet alleen van de partijen van het klimaatverdrag, maar ook van burgers en middenveldorganisaties, zowel lokaal als internationaal. Al meer dan tien jaar worden in Azerbeidzjan ngo’s willekeurig gesloten en worden kritische vertegenwoordigers van het middenveld gearresteerd of gedwongen in ballingschap te gaan. Sinds aangekondigd is dat Azerbeidzjan gastland wordt, is het optreden tegen de kritische stemmen vooral toegenomen, met arrestaties en de willekeurige opsluiting en vervolging van journalisten en activisten. Ook werd de toegang van 67 parlementsleden uit Europese landen tot de COP29 en het land ontzegd, omdat ze via een resolutie in de Raad van Europa het mensenrechtenbeleid van het land bekritiseerd hebben.

Bovendien is er het zeer penibele beleid van Azerbeidzjan tegenover de Armeense staat en bevolking. Tijdens de oorlog in Nagorno-Karabach werden vorig jaar 150.000 Armeniërs op grote schaal verdreven uit het gebied dat historisch hun thuisland is. Hun aanwezigheid is er vrijwel volledig uitgewist, want ook cultuursymbolen zijn vernietigd.

Daarnaast zitten er nog altijd politieke gevangenen in zorgwekkende omstandigheden vast. Verschillende bronnen, zoals de Armeense overheid en het Rode Kruis, hebben al gewezen op folteringen en andere ernstige mensenrechtenschendingen tegenover die gevangenen.

Tot slot schendt Azerbeidzjan geregeld de soevereiniteit van Armenië, met aanvallen in het grensgebied.

Mevrouw de minister, we zijn ongetwijfeld allebei overtuigd van het belang van de klimaatproblematiek, maar ook de mensenrechten zijn van belang. Zult u zich tijdens de COP29 publiekelijk uitspreken over de schendingen van de mensenrechten, etnische zuiveringen en oorlogsmisdaden door Azerbeidzjan?

Welke stappen hebben België en de EU gezet om een veilige en stimulerende omgeving te creëren voor het maatschappelijk middenveld en alle deelnemers van alle nationaliteiten en meningen op de COP29?

Heeft de Belgische regering bij de Azerbeidzjaanse autoriteiten gepleit voor de vrijlating van burgers die enkel en alleen zijn gearresteerd omdat ze vreedzaam hun recht van meningsuiting, vereniging of vergadering hebben uitgeoefend?

Zal de Belgische regering pleiten voor de vrijlating van de gevangenen die louter op basis van politieke motieven worden vastgehouden, zoals Anar Mammadli, een van de eerste activisten die focust op het verband tussen mensenrechten en klimaatrechtvaardigheid?

Dragen België en de EU ten slotte bij aan de organisatie van nevenevenementen bij de COP29 waaraan onafhankelijke mensenrechtenorganisaties deelnemen?

Zakia Khattabi:

Madame, monsieur, le gouvernement fédéral belge sera représenté à la COP par le premier ministre De Croo, la ministre Van der Straeten et moi-même. Nous assisterons à la COP à des moments différents. Le premier ministre assistera au World Leaders Climate Action Summit qui se tiendra le mardi 12 et le mercredi 13 novembre.

La ministre Van der Straeten sera présente la première semaine, mais je ne suis pas au courant de son agenda. Pour ma part, j'y serai la seconde semaine pour le segment ministériel.

De situatie van de mensenrechten in Azerbeidzjan is inderdaad zorgwekkend, net zoals dat het geval was in de gastlanden van de COP van de afgelopen twee jaar, de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte.

De keuze voor het gastland van de internationale klimaatconferentie gebeurt binnen de vijf regionale groepen van de Verenigde Naties zonder interferentie van de andere landen. Voor de COP29 kwam de rol toe aan de Eastern European Group en de finale beslissing werd genomen op de COP28 in Dubai. Binnen de groep waren er aanvankelijk verschillende kandidaten: Armenië, Bulgarije en Azerbeidzjan. Na langdurig intern overleg bereikte deze regionale groep intern een consensus. Armenië steunde dus ook de beslissing om Azerbeidzjan als gastland voor te dragen en deze steun werd ook expliciet uitgesproken.

De keuze voor Azerbeidzjan als locatie voor de COP29 is dus de uitkomst van de gangbare procedure binnen het VN-klimaatverdrag. België heeft geen standpunt ingenomen in deze kwestie.

Ce contexte dressé nous force à respecter le choix des acteurs concernés mais ne nous dispense effectivement pas de continuer de porter haut et fort la question des droits humains.

Au niveau international, notre pays jouit d'une forte tradition selon laquelle la politique climatique est toujours envisagée de manière indissociable du respect des droits humains internationaux et de la promotion du développement durable. Nous soulignons systématiquement cet aspect dans les positions européennes que nous adoptons et nous l'avons également intégré dans la préparation des conclusions du Conseil de l'Union pour la COP29. Je me permets de rappeler que dans ces cénacles, la Belgique ne parle pas en son nom propre: c'est l'Union européenne qui prend la parole.

J'ai représenté l'Union européenne et ses États membres lors des sessions préparatoires techniques en participant aux négociations sur le point à l'ordre du jour "Arrangement for intergovernmental meetings". Ces sessions permettent de donner une direction à l'organisation de la COP29.

Les conclusions qui en ont découlé soulignent que le rôle de l'État hôte pour la COP29 implique que les principes et objectifs de la Charte des Nations Unies et les obligations internationales en matière de droits humains doivent être respectés. Cela implique également que, dans les lieux où se déroulent les événements de la COP29, les droits humains et les libertés fondamentales doivent être promus et protégés.

De plus, la Belgique organise depuis plusieurs années, en collaboration avec le Bureau du Haut-Commissaire aux droits de l'homme, le Center for International Environmental Law ainsi que d'autres pays partageant les mêmes valeurs, comme le Luxembourg ou le Chili, des discussions informelles lors des dîners en marge des conférences sur le climat de l'ONU. Ce sera également le cas lors de la COP à Bakou.

Ces événements contribuent à sensibiliser à la synergie entre les politiques climatiques et les politiques en faveur des droits humains. Un dialogue continu est en cours avec l'Azerbaïdjan sur la situation des droits humains dans le pays. Ce n'est pas par la filière environnementale que ces discussions se tiennent. L'Union saisit toutes les occasions, en ce compris celle de la COP, pour renforcer ce dialogue.

Dans ce cadre, l'Union souligne le rôle central de la société civile dans la promotion de l'agenda sur le changement climatique et l'environnement et attache une grande importance à garantir la participation la plus inclusive possible de la société civile, de même que l'accès libre à l'information, la liberté de réunion pacifique et l'accès libre aux zones publiques de la COP.

C'est d'ailleurs une des spécificités de la délégation belge puisqu'en permettant à la société civile, aux ONG, etc. de s'inscrire comme membres de la délégation officielle, nous leur offrons la possibilité d'accéder à des espaces auxquels elles n'auraient pas eu accès sans avoir été intégrées dans la délégation officielle.

Wat betreft onze bilaterale en Europese inspanningen met betrekking tot Azerbeidzjan zelf, verwijs ik naar het gesprek dat mijn collega Lahbib op 10 juli heeft gevoerd met de Azerbeidzjaanse minister van Buitenlandse Zaken, meer bepaald over het vredesproces tussen Azerbeidzjan en Armenië. Die ontmoeting volgde op eerdere diplomatieke contacten tussen onze beide landen in de afgelopen maanden. Tijdens die gesprekken werd onderstreept hoe belangrijk het is om een duurzaam vredesakkoord te sluiten, gebaseerd op de VN-principes van territoriale integriteit, soevereiniteit en respect voor de rechten van de bewoners. De recente vooruitgang in het vredesproces, met name op het gebied van grensafbakening, is bemoedigend.

Enfin, la Belgique soutient également les efforts de l'Union et de l'envoyé spécial de l'Union européenne pour le Caucase du Sud, qui poursuivent les mêmes objectifs. L'Union doit rester impliquée dans le processus de paix et, à ce titre, la COP29 représente une occasion d'avancer vers un accord durable.

Marie Meunier:

Merci, madame la ministre, pour vos différentes réponses.

Si cela a été le cas, je m'en excuse, mais ici, personne ne vous reproche le choix du lieu de la future COP. Comme vous l'avez dit, il est important de nous assurer que, même à travers votre ministère, vous puissiez porter la question des droits humains dans les différentes instances au sein desquelles vous allez nous représenter. En effet, les lieux dans lesquels se déroule la COP sont des lieux où la liberté d'expression fait foi. Mais il nous revient néanmoins de la part des associations que ce n'est clairement pas le cas à la sortie des lieux où s'effectuent les rencontres. Il me semble donc primordial qu'en tant que membre de nos trois représentants, vous puissiez faire part de ces différentes matières.

Staf Aerts:

Ik dank u voor het antwoord, mevrouw de minister. Inderdaad, België heeft geen stem gehad in de keuze voor Azerbeidzjan als gastland, maar niettemin ben ik blij met uw engagement dat u de mensenrechten hoog op de agenda wilt blijven plaatsen. Ik had ook niet anders verwacht. Dat is een gezamenlijke strijd die we voeren. De COP blijft natuurlijk bijzonder belangrijk, want de klimaatopwarming gaat onverminderd voort. Tegelijk is de strijd tegen de klimaatopwarming inderdaad ook een strijd van respect voor de mensenrechten, van recht op leven en ontwikkelingskansen. Ik vind het goed dat we nog steeds naar die COP gaan, omdat de klimaatopwarming een belangrijke strijd is, maar we moeten daarnaast ook alles op alles zetten om de mensenrechtenschendingen ter plaatse aan te kaarten. De internationale gemeenschap heeft daarin een heel grote verantwoordelijkheid. In Azerbeidzjan is het met de civil society heel slecht gesteld. Het is een van de slechtst scorende landen in de regio, als men naar de indexen van ngo's kijkt. De ngo's roepen op om inderdaad deel te nemen aan de COP, maar de mensenrechtensituatie sterk in het oog te houden. We kunnen niet anders dan erkennen dat het beleid in Azerbeidzjan ten opzichte van Armenië ongelooflijk verslechterd is. Er is de vernietiging van de cultuurhistorische monumenten. Er is de etnische zuivering. Er zijn militaire acties waardoor levensnoodzakelijke middelen zoals voedsel, medicijnen en brandstof zelfs niet meer ter plaatse geraken. De internationale gemeenschap mag haar ogen daarvoor niet sluiten, hoe groot de klimaatuitdagingen ook zijn. Daar moeten we altijd tegen blijven reageren, waar we ook zijn, ook al hebben we het gastland niet gekozen. Ik hoop dat u dat ook ter plaatse met aandrang aankaart.

De taskforce Adaptatie
Het adaptatieplan in het kader van de uitvoering van het federale klimaatbeleid
Klimaatadaptatiebeleid en uitvoeringsplannen

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 6 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De federale taskforce Adaptatie evalueert momenteel (eind 2024) de voortgang van klimaatmaatregelen (2023-2026), maar het nationaal adaptatieplan (PNA) strandde door gebrek aan akkoord tussen gewesten en federale overheid door uiteenlopende klimaatambities. Minister Khattabi benadrukt coördinatieproblemen, verouderde wetenschappelijke data en financiële tekorten (zowel EU als België), terwijl ze wijst op concrete stappen zoals het Centrum voor Risicoanalyse (Cerac) en verhoogde verzekeringslimieten voor weerschade. Kritiek blijft op traagheid en vaagheid: ondanks urgente klimaatrampen (o.a. Spanje, België 2021) en eco-angst bij burgers, ontbreken concrete, gecoördineerde acties tussen entiteiten, met oproepen tot hernieuwde onderhandelingen met de nieuwe regionale regeringen.

Xavier Dubois:

Madame la ministre, dans le rapport de synthèse 2024 sur les politiques climatiques fédérales, on peut lire qu'une task force "Adaptation" a été instituée. C'est une bonne chose, puisque cet organe a été chargé d'identifier les mesures qui pourraient être prises à l'échelle fédérale pour lutter contre les effets du réchauffement climatique et, surtout, pour les prévenir. Ces mesures devaient concerner la période 2023-2026. Une évaluation de ce travail est attendue pour cet automne. Les conclusions doivent être publiées à la fin de l'année. En tout cas, le paragraphe conclut simplement qu'aucun autre progrès n'a été enregistré, hormis cette définition et cette évaluation.

Le rapport note encore qu'un projet de plan national d'adaptation (PNA) a été préparé pour renforcer la coopération et la coordination entre le fédéral et les entités fédérées. Il s'agit à nouveau, bien entendu, d'une bonne initiative. La liste des mesures fédérales et régionales a été présentée à la Commission nationale Climat afin qu'une enquête publique sur le projet de plan puisse être lancée. Malheureusement, aucun accord n'a pu être trouvé quant au projet de plan et aux prochaines étapes nécessaires à l'entrée en vigueur de cet outil important.

Madame la ministre, nous entrons dans l'automne, nous le sentons bien dans ce bâtiment de la Chambre. Cette évaluation a-t-elle déjà été réalisée et, surtout, est-elle disponible?

Des mesures spécifiques ont-elles été définies en coordination avec les entités fédérées, notamment pour lutter contre les inondations? Par ailleurs, pour quelle raison aucun accord n'a-t-il pu être trouvé au sujet du plan national? Quels sont les arguments qui ont été avancés pour aboutir à cet échec, en tout cas, temporaire?

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, vooreerst spreek ik nog eens mijn tevredenheid uit dat wij het syntheserapport 2024 over het federale klimaatbeleid hebben gekregen. Het is goed dat u transparantie biedt.

De federale ministerraad keurde op 3 maart 2023 de federale taskforce Adaptatie goed en een eerste tussentijdse evaluatie was gepland in het najaar van 2024, dus in dit seizoen, waarbij de resultaten van de federale adaptatiemaatregelen zouden worden gepubliceerd.

De werkgroep Adaptatie bij de Nationale Klimaatcommissie (NKC) heeft een ontwerp van nationaal adaptatieplan opgesteld, maar blijkbaar werd daarover geen akkoord bereikt. Wel kwam er een publieksenquête rond de voorgestelde lijst van federale en gewestelijke maatregelen.

Tegelijkertijd speelt enige urgentie mee op de achtergrond. Op 16 oktober 2024 heeft de Europese Rekenkamer een speciaal verslag gepubliceerd, zoals ze wel vaker doet, deze keer over klimaatadaptatie in de EU. Dat rapport concludeert dat actie geen gelijke tred houdt met ambitie. Verschillende zichtbare fenomenen van klimaatverstoring en klimaatverandering doen zich voor, waarvoor ik nog maar naar het recente Spaanse drama hoef te verwijzen. De praktische uitvoering van het adaptatiebeleid in de EU levert problemen op.

Mevrouw de minister, kunt u meer toelichting geven bij de twistpunten rond het ontwerpplan in de Nationale Klimaatcommissie? Wat is het eigenlijke probleem?

Hoe reageert u op het speciale verslag van de Europese Rekenkamer?

Zakia Khattabi:

Mijnheer de voorzitter, uiteraard ben ik, zoals u, bezorgd wanneer ik het speciale verslag van de Europese Rekenkamer lees. Het verslag kaart duidelijk tekortkomingen aan bij de uitvoering van het adaptatiebeleid van de Europese Unie en haar lidstaten. De Europese Unie biedt weliswaar een gemeenschappelijk kader voor klimaatadaptatie, maar de lidstaten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering ervan.

De recente gebeurtenissen in Spanje herinneren ons aan het belang van alle facetten van het klimaatbeleid: mitigatie, adaptatie en het beheer van schade en verlies.

De auteurs van het speciale verslag wijzen in hun analyse op het gebruik van verouderde wetenschappelijke gegevens door lidstaten voor hun documenten met betrekking tot de nationale aanpassingsstrategie.

Ons land beschikt sinds 2021 op mijn initiatief over een Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering (Cerac) dat in samenwerking met alle relevante actoren in actuele analyses op de middellange termijn zal voorzien. Het centrum zal rapporteren aan de Nationale Veiligheidsraad. Het centrum kan een waardevolle bijdrage leveren aan alle actoren die een wetenschappelijk onderbouwd klimaatbeleid vorm wensen te geven.

Op 13 februari 2024 hebben de directeur en de adjunct-directeur van het Cerac hier in de Kamercommissie toelichting gegeven bij de werking van het centrum.

Bovendien verwijst het speciale verslag naar uitdagingen op het vlak van monitoring en mogelijke sectorale of regionale tegenstrijdigheden. De bevindingen versterken volgens mij de noodzaak om silo's te overstijgen en steeds een langetermijnperspectief te hanteren.

Ook op dat vlak zijn er tijdens de voorbije legislatuur stappen gezet. Echter, een betere mainstreaming en monitoring van het adaptatiebeleid zijn onder meer noodzakelijk, ook inzake publieke financiën en budget.

De Europese Commissie heeft in haar mededeling van 12 maart 2024 over het beheren van de klimaatrisico’s en het beschermen van de bevolking en de welvaart benadrukt dat de verantwoordelijkheden van de Europese Unie en de lidstaten op het gebied van risicobeheer beter moeten worden gedefinieerd om de toenemende klimaatrisico’s adequater aan te pakken.

In die context kijk ik uit naar het European Climate Adaptation Plan, maar benadruk ik eveneens het belang van het volgende meerjarig financieel kader op Europees niveau. Net als op Belgisch niveau moeten op Europees niveau volgens mij meer middelen naar klimaatadaptatie gaan, aangezien de huidige publieke financiering onvoldoende is. Bovendien verwelkom ik ook Europese initiatieven inzake green budgeting, zodat de adaptatie-uitgaven in de begroting helder in kaart worden gebracht. Met betrekking tot de begroting is het ook belangrijk om in overeenstemming met de richtlijn nr. 2024/1255 de macrobudgettaire impact van de klimaatverandering op de begroting in kaart te brengen en in voldoende ruimte te voorzien voor schadekosten.

Un ensemble de mesures d’adaptation fédérales ont été adoptées au cours de cette législature. Même si, et je le reconnais, cela reste sans doute insuffisant, cet ensemble de mesures est considérablement plus complet que le précédent plan d’adaptation fédéral.

J’ai estimé qu’il était important que chaque ministre et chaque département soit impliqué dans cet exercice. Bien que l’administration du Climat assume le rôle de coordination, la responsabilité de chaque mesure incombe aux départements fédéraux concernés. Je réitérerai la même suggestion que j’ai faite lors de la précédente législature, que chaque ministre soit interrogé par rapport aux mesures d’adaptation qu’il prend dans son propre département.

L’examen à mi-parcours de l’ensemble des mesures d’adaptation fédérales est en cours. En d’autres termes, la task force composée de représentants de chaque administration concernée est actuellement consultée sur l’état de la mise en œuvre des mesures sous leur responsabilité, notamment en ce qui concerne la mise en œuvre, les objectifs intermédiaires fixés, le budget et le résultat final de la mesure. Toute modification ou concrétisation des mesures sera également signalée. Cette évaluation sera achevée avant l’hiver et publiée en fin d’année.

En ce qui concerne les mesures contre l’impact des intempéries, dans le cadre des compétences fédérales, la limite d’intervention des assureurs a été augmentée. D’autres mesures préventives relèvent principalement des compétences régionales et sont donc incluses dans les plans régionaux.

Tijdens het federale voorzitterschap van de Nationale Klimaatcommissie zijn er belangrijke stappen gezet naar een nieuw nationaal adaptatieplan. Na veel consultatie en enig uitstel kon in de NKC geen akkoord worden gevonden over dat plan.

Ik vertrouw erop dat het werk zal worden voortgezet met voldoende aandacht voor coherentie en samenwerking tussen de verschillende entiteiten. Dat zal bijvoorbeeld belangrijk zijn voor het voorkomen en beheersen van extreme weersomstandigheden en de remediëring nadien.

Les raisons de ce blocage sont les raisons habituelles, à savoir les différences d'ambition en matière de politiques climatiques entre les différentes entités.

Xavier Dubois:

(…) À côté de cela, ce sont surtout des mesures concrètes qui sont attendues. S'il y a bien évidemment la limite des compétences de chaque entité, le rôle de coordination qui est à votre niveau est important. L'idée d'un plan national d'adaptation est bonne et doit être poursuivie. Il y a effectivement eu un échec pour aboutir à ce plan. Les raisons de cet échec que vous donnez sont, comme à votre habitude, assez vagues. Il faudrait des réponses beaucoup plus concrètes et, surtout, il faut continuer de travailler.

Certes, nous sommes en affaires courantes mais nous sommes ici sur des matières urgentes. Comme l'a rappelé mon collègue, il y a les événements dramatiques ayant entraîné la mort de 217 personnes et la disparition de bien plus encore de personnes en Espagne, ceux de 2021 qui ont causé la mort de 39 personnes dans le sud de la Belgique. L'année 2024 aura été riche en événements sur l'ensemble du territoire belge, qui ont causé des dégâts importants et créent un contexte psychologique très dur à vivre pour de nombreuses personnes. On parle beaucoup de phénom è nes d'éco-anxiété qui se développent de manière très importante. En tant que bourgmestre, je le vis au quotidien sur mon territoire et je constate à quel point cela est lourd à supporter. À la moindre alerte, à la moindre goutte de pluie annoncée par l'Institut royal météorologique (IRM), l'angoisse est présente.

Il est donc indispensable d'avancer, même en dépit du fait que nous sommes en affaires courantes. Je vous invite dès lors à poursuivre les discussions, à reprendre les contacts avec les nouveaux gouvernements mis en place en Wallonie, en Flandre et, bientôt je l'es p ère, à Bruxelles également afin de poursuivre ce nécessaire travail de coordination et d'adaptation. Nous avons besoin d'actions concr è tes et de soutien au niveau local car ce n'est pas avec une équipe au niveau communal que nous réussirons à gérer cette problématique. C'est un changement important que nous devons apporter dans toutes les thématiques de notre vie quotidienne. Il y a l à une responsabilité forte et vous devez aussi la porter.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering is in februari op mijn aangeven naar hier gekomen. Ik zou dat in het voorjaar willen herhalen. Ik dank u voor het antwoord met betrekking tot de noodzaak van risicobeheer in de EU. Alles wat u gezegd hebt over de EU is juist. Ik vraag mij wel af waar het contentieux met Vlaanderen inzake adaptie nu precies ligt. Ik heb het niet over mitigatie maar over adaptatie. Het zou goed zijn om daarop eens concreter in te gaan. Dit kan uiteraard nu niet, want we kunnen in dit format geen debat organiseren.

De Europese Raad van Milieuministers van 14 oktober 2024 in Luxemburg

Gesteld door

VB Kurt Ravyts

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 6 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België steunt bindende EU-standpunten voor COP29-klimaatfinanciering (met focus op publieke/private investeringsstromen) en dringt aan op strengere globale regels in het plasticverdrag (levenscyclusaanpak, producentenverantwoordelijkheid, gezondheidslink) en de EU-chemicaliënstrategie (PFAS-restrictie, REACH-herziening, einde dubbele standaarden). China’s rol in klimaatfinanciering blijft punt van kritiek. Het Parlement eist snelle opvolging na COP29 via hoorzittingen om Belgische acties en resultaten te evalueren.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, dat was een belangrijke Raad. Ik heb vernomen dat de heer Maron daar was namens ons land als gevolg van het roterende systeem. Ik stel de vraag echter toch aan u omdat u de bevoegde minister bent.

De ministers hebben zich gebogen over de onderhandelingspositie van de EU in de aanloop naar de COP29 in Bakoe. De klimaatfinanciering wordt daar het grote thema. De voorzitter heeft daarover straks ook nog een vraag. Het zal er immers gaan over een new collective quantified goal voor de klimaatfinanciering. We weten dat er 100 miljard dollar werd afgesproken, maar dat akkoord is pas na 15 jaar bereikt in 2022. Toen was het 116 miljard dollar. In totaal zou er jaarlijks voor de adaptatie en mitigatie echter 2,4 biljoen dollar nodig zijn tegen 2030.

De hele discussie gaat natuurlijk over de investeringsstromen tussen de private en publieke sector. Daarover is er ook een contentieux tussen de ontwikkelingslanden en de rijke landen, die verkiezen om de verschillende lagen van de financiering tegelijk aan te pakken. Wat is de Belgische inbreng en positiebepaling rond dat thema?

Onze fractie vindt ook dat China, de op één na grootste economie ter wereld, een sterkere bijdrage zou moeten leveren aan het klimaatfinancieringsplan.

Het internationaal plasticverdrag stond ook op de agenda, net als de implementatie van de EU-chemicaliënstrategie. Kunt u verslag uitbrengen over de Belgische inbreng en positiebepaling?

Zakia Khattabi:

De Belgische positie voor de Raad Milieu op 14 oktober werd vastgesteld tijdens een DGE-vergadering op 8 oktober 2024. Voor de COP29 stonden de Raadsconclusies op de agenda in verband met de internationale onderhandelingen over het Plastics Treaty en de strategie inzake chemicaliën en vond er een gedachtewisseling plaats. Minister Alain Maron vertegenwoordigde er, zoals reeds gezegd, ons land. Wat de COP29 betreft, focuste de DGE-vergadering op de nog openstaande punten in de ontwerp-Raadsconclusies van de Europese Unie voor de COP29. Er werd besloten dat ons land een aantal aandachtspunten zou meegeven conform eerdere Belgische standpunten in de Raad Milieu of Ecofin. Algemeen werd ook besloten dat ons land de voorliggende Raadsconclusies zou steunen, wat de positie van ons land op Europees niveau tijdens later Europees overleg zal versterken.

In zijn tussenkomst met betrekking tot de INC-5 hechtte België veel belang aan maatregelen over de hele levenscyclus inclusief stroomopwaarts van de waardeketen, bijvoorbeeld via mondiale, bindende maatregelen die problematische chemische stoffen en plasticproducten verbieden. België steunt ook de invoering van in de EU reeds toegepaste, uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en modellen voor hergebruik. België onderstreept het belang van de link met gezondheid in deze context. België beoogt een dynamisch instrument dat in de loop van de tijd kan evolueren, waarvoor een robuust besluitvormingsmechanisme nodig zal zijn.

België gaat niet akkoord met een verdragstekst die geen bindende en geharmoniseerde verplichtingen bevat voor het stroomopwaartse deel van de levenscyclus. Tot slot kan België niet akkoord gaan met een instrument zonder verantwoordelijkheid voor de privésector of handelsmaatregelen.

Tijdens de Raad Milieu steunde België ook de nadere uitvoering van de Chemicals Strategy for Sustainability en van alle thema’s die daarbinnen werden geïdentificeerd, zoals de herziening van de REACH-verordening, de invoering van spiegelclausules en het beëindigen van dubbele standaarden voor stoffen die op EU-niveau verboden zijn. België heeft ook opnieuw zijn steun uitgesproken voor een groepsrestrictie voor PFAS die momenteel door het ECHA wordt beoordeeld.

Kurt Ravyts:

Dank voor de toelichting inzake het plasticverdrag en de strategie rond chemicaliën, mevrouw de minister. Ik vind het wel belangrijk, mijnheer de voorzitter, dat we in de weken na de COP onmiddellijk samenkomen om de minister van Klimaat en mevrouw Van der Straeten te horen over wat daar allemaal beslist en gebeurd is en wat de Belgische actieradius precies inhoudt.

Ik weet nu al wat er gaat gebeuren. Men zal in de plenaire vergadering ministers ondervragen, maar om dieper te gaan moeten we als Parlement zelf ook een initiatief nemen. Ik zal dat nog op mail zetten.

Voorzitter:

Dat lijkt me zeker geen slecht idee. Ik stel voor om volgende week nog een regeling der werkzaamheden te agenderen.

De stand van zaken m.b.t. het definitieve Nationaal Energie- en Klimaatplan
Het Nationaal Energie- en Klimaatplan
Het definitieve Nationaal Energie- en Klimaatplan

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 6 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Belgische Energie- en Klimaatplan (NEKP) werd niet tijdig ingediend bij de EU, wat leidde tot een sanctieprocedure, met als kernblokkade gebrek aan consensus tussen Vlaanderen en Wallonië en een Brussels weigerachtig standpunt over aansprakelijkheid. Minister Khattabi benadrukt dat haar federaal voorzitterschap van de NKC (tot december) gericht is op procedurele vooruitgang—zelfs met minimale ambitie—om de EU tevreden te stellen, terwijl Vlaanderen (onder Depraetere) slechts voorwaardelijk (47% reductie *mits* extra maatregelen) meegaat, wat Ravyts als schijn-trendbreuk afdoet. De stuurgroep NEKP ligt technisch klaar, maar politiek akkoord ontbreekt nog steeds, met december 2024 als cruciale deadline voordat Wallonië het NKC-voorzitterschap overneemt. De EU-procedure draait nu om het ontbreken van een inzending, niet om de inhoud—maar de komende weken zijn bepalend voor verdere stappen.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, het definitieve Belgische Energie- en Klimaatplan (NEKP) is een hele saga. Mijn schriftelijke vraag over dat plan had ik al ingediend toen ik nog niet op de hoogte was van de actualiteit daaromtrent. Het plan werd niet tijdig, dus niet voor 30 juni, ingediend bij de Europese Commissie. Daarom besliste de Europese Commissie om een procedure op te starten.

De toenmalig bevoegde Vlaamse minister, mevrouw Demir, liet weten dat zij niet akkoord kon gaan met de principiële niet-aansprakelijkheid van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Uittredend Brussels minister Maron schreef op 25 juli een brief aan de Nationale Klimaatcommissie om te melden dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in geen geval de gevolgen wenste te dragen van eventuele Europese sancties. De Europese Commissie legde 27 september als nieuwe einddatum vast, maar toen kon geen consensus tussen Wallonië en Vlaanderen worden gevormd over het voorstel van antwoord aan de Europese Commissie om de vertraging te motiveren.

Mijnheer de voorzitter, ik richt mij ook even tot u. Er bestaat een soort van optimisme omtrent het nieuwe Vlaamse regeerakkoord. U hebt bevoegd minister Depraetere gezien. Sta me echter toe om toch even letterlijk te citeren uit het Vlaamse regeerakkoord: "Als uit de jaarlijkse monitoring van de Vlaamse broeikasgasuitstoot blijkt dat Vlaanderen een emissiereductie van 40 % bereikt tegenover 2005 voor de sectoren die onder de Effort Sharing Regulation vallen, zal Vlaanderen zijn klimaatambitie voor 2030 optrekken richting 47 %, voor zoverre die ambitieverhoging onderbouwd is met aanvullende maatregelen die tijdig worden ingediend." Van die 47 % is dus slechts heel voorwaardelijk sprake. Sommigen noemden het nieuwe Vlaams akkoord een trendbreuk, maar ik denk dat zij een perceptie willen creëren die niet met de realiteit van de tekst overeenkomt. Ik weet weliswaar dat ik in een politieke omgeving zit, maar de waarheid mag ook eens gezegd worden.

Het blijft zeer moeilijk om ook met deze Vlaamse minister een akkoord te bereiken. Ik hoor graag van u een verslag van de contacten met mevrouw Depraetere. Kunt u ook een inhoudelijk overzicht geven van de besprekingen in de stuurgroep NEKP en de NKC over de geblokkeerde situatie?

Zakia Khattabi:

In het kader van het federale voorzitterschap van de NKC had ik een constructief gesprek met Vlaams viceminister-president en minister van Energie en Klimaat Melissa Depraetere. Ik gaf een overzicht van de lopende dossiers en we bespraken het standpunt van de Vlaamse regering over deze dossiers en in het bijzonder over het NEKP, om de mogelijkheid in te schatten om het dossier tot een goed einde te brengen tijdens het federale voorzitterschap van de NKC, ongeacht de inhoud.

U hebt het Vlaamse regeerakkoord gelezen. Het gaat nu niet over de inhoud, ik wil alleen de EU-procedure respecteren. We hebben een agenda. Wat de Vlaamse regering ook beslist inzake klimaatbeleid, we moeten toch een signaal aan Europa geven, même si l'ambition est nulle . We kunnen toch een signaal geven. Het kan zijn dat de Vlaamse regering geen nieuwe maatregelen zal nemen. Zelfs dan mochten we niets aan de Commissie sturen. Op dat gebied is er toch een verschil met de vorige collega.

Nog tot eind december zal ik mijn federaal voorzitterschap van de NKC inzetten om samen met ENOVER in het energieoverleg vooruitgang te boeken. Vanaf 1 januari 2025 neemt het Waalse Gewest het voorzitterschap van de NKC over. Binnen de ambtelijke stuurgroep NEKP is alles in gereedheid gebracht om snel te kunnen schakelen bij een politiek akkoord.

Kurt Ravyts:

Die trendbreuk, mevrouw de minister, zal er dan in bestaan dat men toch bereid is om in de Europese procedure antwoorden te geven en coöperatief te zijn. We moeten concreet zien hoe dat…

Zakia Khattabi:

De procedure gaat nu over het feit dat we niets hebben ingediend, nog niet over de inhoud. Daarom zal er een verschil zijn.

Kurt Ravyts:

Ik bedoelde het ook zo: het gegeven dat er niets is ingediend en de motieven daarvoor. De voorbije verkiezingen zullen ook wel een rol gespeeld hebben. De volgende weken worden dus zeer belangrijk. Ik heb echter toch willen citeren uit het Vlaamse regeerakkoord. Het is namelijk niet zo dat er plots een totale paradigmashift is. Die perceptie wordt zo wel gecreëerd in het Vlaams Parlement, maar dat is voor de galerij. Een grote Vlaamse partij waakt erover dat dit zo zal gebeuren of niet. Ik dank u voor uw antwoord. We volgen dit week na week, maand na maand verder op en we zien elkaar met betrekking tot dit thema zeker nog terug.

De Belgische standpunten inzake de VN-biodiversiteitstop COP16
De COP16 en de voorbereiding van de Belgische nationale strategie voor 2024
Belgische inzet voor biodiversiteit en COP16-strategieën

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 6 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België speelde op de VN-biodiversiteitstop (COP16) een sleutelrol in EU-onderhandelingen, maar blokkeerde—met de EU—een nieuw biodiversiteitsfonds, uit vrees voor fragmentatie en inefficiëntie, en pleit voor versterking van bestaande mechanismen zoals het *Global Environment Facility*. De herziening van de Belgische biodiversiteitsstrategie 2030 vertraagt door complexe federale-regionale afstemming en publiek vraagt om SMART-doelen, concrete financiering, circulaire economie en strengere landbouw-/bosbouwmaatregelen, maar goedkeuring door de interministeriële conferentie staat nog uit. Financiering (o.a. via *digital sequence information*) en globale afspraken blijven knelpunten, met opkomende economieën die weigeren bij te dragen. België mikt op pragmatische oplossingen, maar de tijdsdruk en coördinatie ondermijnen snelle vooruitgang.

Voorzitter:

De heer Crucke is niet aanwezig.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, over de biodiversiteitstop bracht de VRT een bericht onder de titel: "VN-top over natuur eindigt in chaos en mislukking over nieuw fonds, wel deelakkoorden over inheemse volkeren en farma- en cosmeticabedrijven." Inzake de farma- en cosmeticabedrijven gaat het om een vrijwillig fonds, zoals u weet. Het deelakkoord over inheemse volkeren is wel belangrijk en vind ik ook een goede zaak.

Mijn vraag gaat natuurlijk over de Belgische inbreng op die biodiversiteitstop en ook over het tijdpad voor de actualisering van de Belgische nationale biodiversiteitsstrategie tot 2030. We staan met de plannen nog niet waar we moeten staan. Dat geldt niet voor ons alleen, want ook andere landen hebben nog geen afdoende plannen ingediend.

Het is mij bekend dat een openbare raadpleging plaatsgevonden heeft, georganiseerd tussen 24 juni en 24 september door de FOD Volksgezondheid en Leefmilieu, voor een deel eigenlijk uw administratie. Welke waren de belangrijkste ingediende opmerkingen?

Net zoals bij de COP29 blijft het financieringsaspect moeilijk, reden waarom ik dat VRT-artikel vernoemde in de inleiding van mijn vraag. Opkomende economieën zoals China zouden de nodige fondsen moeten ophoesten, maar er blijft discussie bestaan. Dat is dus niet gelukt.

Zakia Khattabi:

De Belgische delegatie heeft zowel in de aanloop naar als tijdens de VN-biodiversiteitstop verschillende rollen opgenomen. Zo werd aan verschillende experts gevraagd om de onderhandelingen in naam van de Europese Unie te voeren. Ook werd een aantal experts van de Belgische technische delegatie gevraagd om bepaalde onderhandelingen op internationaal niveau voor te zitten, meer bepaald vanwege de expertise en het netwerk van de betreffende experts, waarmee België een aanzienlijke rol speelt op internationaal niveau. Daarnaast waakte de technische delegatie erover dat de Europese posities over de meer dan vijftig onderwerpen op de agenda gevolgd werden door de Europese onderhandelaars en onderhandelde zij namens België tijdens de Europese coördinatievergaderingen over de bijsturingen van die posities waar nodig.

De belangrijkste thema's op de voorbije COP waren zonder twijfel resource mobilization en digital sequence information . Beide onderwerpen handelen in essentie over de vraag waar wij het geld moeten halen om de doelstellingen uit het Global Biodiversity Framework (GBF) te kunnen verwezenlijken. Daarnaast waren er meer dan vijftig onderwerpen betreffende de implementatie van het GBF.

En ce qui concerne la création d'un nouveau fonds pour la biodiversité, la position de la Belgique lors de la COP16 était alignée sur celle de l'Europe.

Selon la Belgique et l'Union européenne, la création d'un nouveau fonds pour la biodiversité n'est pas en soi une solution permettant d'augmenter les investissements dans la biodiversité. D'une part, un nouveau fonds fragmenterait le paysage financier, rendant plus difficile une action forte en sa faveur, et d'autre part, il ne permettrait pas de collecter plus d'argent car nous devons exploiter de nouvelles sources d'argent au lieu de répartir les flux de financement de la biodiversité déjà existants sur plusieurs fonds. En outre, la création d'un nouveau fonds est également un processus à long terme et entraîne de nouveaux coûts de gestion.

La Belgique comprend parfaitement les préoccupations des pays en développement qui estiment que les investissements dans la biodiversité sont insuffisants. C'est pourquoi nous sommes également ouverts à l'amélioration du fonctionnement des instruments existants, en particulier le Global Environment Facility.

Des négociations sont en cours dans le cadre des informations de séquençage numérique (DSI) qui pourraient constituer une nouvelle ressource importante. Un nouveau fonds a été créé à cet effet lors de la COP16 et ses modalités doivent être définies.

U heeft ook vragen gesteld over de Belgische nationale biodiversiteitsstrategie. De herziening van deze strategie loopt sinds begin 2023. Dit proces verloopt tussen de federale en regionale overheden en wordt gecoördineerd door het Nationaal Knooppunt voor het Verdrag inzake Biologische Diversiteit.

La révision est un processus qui prend du temps et qui doit être coordonné, surtout en Belgique où les compétences sont réparties entre différents niveaux. La coopération entre toutes les administrations est essentielle pour parvenir à un accord qualitatif. L'accord a été ensuite traduit dans les langues nationales officielles et, l'été dernier, un projet de stratégie nationale pour la biodiversité a été présenté au grand public lors d'une consultation. En raison de ce long processus, le timing était serré et s'est finalement avéré irréaliste en raison de la charge de travail élevée de toutes les administrations impliquées pendant la présidence belge du Conseil. Cela s'est donc révélé irréaliste pour aboutir pour la COP16.

De opmerkingen van het publiek worden momenteel geanalyseerd en verwerkt. Na de verwerking van deze opmerkingen, de afstemming tussen de experts en de vertaling zal een herziene versie aan de interministeriële conferentie Leefmilieu worden voorgelegd. Het is uiteindelijk deze conferentie van de verschillende ministers van Leefmilieu die de herwerkte strategie moet goedkeuren.

Tijdens de publieksraadpleging benadrukten veel respondenten het belang van SMART-doelstellingen: meetbaar, haalbaar, realistisch en tijdgebonden, en meer specifieke acties voor elke operationele doelstelling van de strategie. Sommige deelnemers gaven ook aan dat de strategie van een financiële component moet worden vergezeld.

Andere reacties op de raadpleging betreffen de integratie van concepten zoals circulaire economie, mijnbouw en een overgang naar alternatieve en duurzame eiwitten in de strategie. Ook werd gewezen op het belang van een versterking van de financiële en menselijke capaciteiten om de doelstellingen van de strategie te bereiken.

Nog andere opmerkingen hadden betrekking op paragrafen over landbouw, jacht en bosbouw en hoe de ambitie van het huidige Europese beleid hierin werd weerspiegeld en de nood om een specifieke doelstelling toe te voegen met betrekking tot de Belgische ecologische voetafdruk op de wereldwijde biodiversiteit.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik dank u voor de toelichting. De besprekingen in Cali moesten leiden tot de financiering van wat in Montréal is afgesproken. De bespreking van dat nieuwe financieringsmechanisme blijft moeilijk verlopen. Dat is eigenlijk mislukt, althans volgens de pers. Meetbaar en haalbaar, daar staan wij ook achter. We zullen de herwerkte strategie van de interministeriële conferentie en dit dossier verder opvolgen.

De stand van zaken met betrekking tot de pledges die op de COP26 aangegaan werden

Gesteld door

Vooruit Oskar Seuntjens

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 6 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België zet concrete stappen om COP26-beloftes na te komen, zoals het stoppen van publieke steun voor fossiele brandstoffen: exportkredieten (Credendo) en investeringen (BIO) worden strenger gecontroleerd, met uitzonderingen voor bestaande gas/olieprojecten onder voorwaarden, en prioriteit voor hernieuwbare energie in multilaterale banken. Klimaatstrategieën en internationale coalities (bv. *Export Finance for Future*) versterken deze transitie, maar 14,7 miljard euro aan fossiele subsidies in 2021 blijft een knelpunt, ondanks beperkte fiscale aanpassingen (bv. dieselvoordelen). Seuntjens benadrukt de noodzaak om deze subsidies drastisch te herzien, vooral in economisch moeilijke tijden. Khattabi bevestigt de inzet, maar erkent dat verdere uitfasering essentieel is.

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, de beelden die wij vandaag en vorige week in Spanje hebben gezien, tonen nogmaals aan hoe belangrijk het is dat wij iets aan de klimaatverandering doen. De resultaten van de presidentsverkiezingen in Amerika stemmen mij alvast niet erg hoopvol. Hoe dan ook, de afspraken die wij tijdens de COP29 zullen maken, worden uiterst belangrijk. Nog belangrijker zal het zijn om ze ook waar te maken. Daarom kijk ik even terug naar de toezeggingen, de pledges van de vorige COP, de COP26.

Een van de toezeggingen daar van België was om samen met een aantal andere landen onze publieke steun meer in lijn te brengen met de doelstellingen inzake hernieuwbare energie en vooral om te proberen subsidies voor vervuilende fossiele brandstoffen stop te zetten. Dat vertaalde zich in volgende concrete actie: "We will end new direct public support for the international unabated fossil fuel sector within one year of signing this statement", tenzij men bepaalde maatregelen kan verantwoorden en die conform de doelstellingen uit de Parijsakkoorden zijn.

Mevrouw de minister, welke stappen hebt u ondernomen om de engagementen die België tijdens de COP26 heeft genomen, te implementeren, in het bijzonder het engagement waarbij wij ons ertoe hebben verbonden om overheidssubsidies voor fossiele brandstoffen te stoppen? Wat zijn de plannen ter zake?

Zakia Khattabi:

Ik zal voldoende tijd nemen voor een lang antwoord. Na het steunen van het betreffende initiatief op de COP26 startte de federale overheid een denkoefening over de uitfasering van federale publieke steun aan de internationale sector van de fossiele energie. Dat leidde tot enkele concrete maatregelen. Er werd een standpuntennota opgemaakt voor alle Belgische vertegenwoordigers in multilaterale ontwikkelingsbanken (MDB) met betrekking tot projecten rond fossiele energiedragers en aanverwante domeinen, zoals transport, infrastructuur en zware industrie.

Met die nota kregen Belgische vertegenwoordigers de richtlijn om oplossingen met hernieuwbare energie te prioriteren. Daarnaast staat er te lezen dat België in principe tegen projecten met fossiele energie gekant is. Zo dienen de MDB's hun steun voor projecten rond fossiele energiedragers stop te zetten en zich uitsluitend te richten op hernieuwbare energiebronnen en op energie-efficiëntie met een positieve bijdrage aan het behalen van de brede duurzaamheidsdoelstellingen, zoals het verzekeren van de toegang tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie.

In de nota wordt ook rekening gehouden met de noodzaak om energiezekerheid te waarborgen of energiearmoede te voorkomen en met de ontwikkelingsimpact van een eventueel project. Die principes mogen geen afbreuk doen aan de algemene richtlijn om fossiele energie uit te faseren.

Het Belgische exportkredietagentschap Credendo heeft dankzij de COP26-verklaring een fossielebrandstoffenbeleid, dat sinds januari 2023 van toepassing is. Het stelt ook dat aanvragen voor de exploratie en exploitatie van nieuwe gas- of olievelden niet langer in aanmerking komen voor dekking. Sinds november 2021 werden aanvragen voor nieuwe koolmijnen en de uitbreiding sinds het COP26-beleid van bestaande koolmijnen niet langer toegestaan.

Ik laat opmerken dat dekking mogelijk blijft voor midstream- en downstreamprojecten van reeds in productie genomen olie- en gasvelden, van olievelden waarvan de ontwikkeling reeds werd goedgekeurd en van gasvelden die reeds in ontwikkeling waren voor 2022, maar dan wel onder bepaalde cumulatieve voorwaarden.

Daarnaast probeert Credendo ook in te zetten op de promotie van schone energie om de transitie te stimuleren.

Gezien de grote impact van exportkredieten op de energietransitie wordt een internationale coalitie opgericht om de publieke exportfinanciering te aligneren met de klimaatdoelstellingen, met name Export Finance for Future, waaraan België actief deelneemt.

De Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (BIO) besliste om haar energie-investeringen te beperken tot hernieuwbare-energieprojecten en projecten die bijdragen aan de transitie naar een koolstofarme economie. BIO financiert geen doelondernemingen die energie produceren op basis van fossiele brandstoffen en biobrandstoffen van de eerste generatie.

De enige uitzonderingen zijn projecten die energie produceren op basis van gas, waarbij de energie-efficiëntie van bestaande centrales wordt verhoogd, en projecten van energieproductie op basis van biogas of door methaanextractie. Die uitsluitingslijst geldt zowel voor de directe projectfinanciering als voor projecten die via tussenpersonen worden gefinancierd. Sinds 2021 wordt de geharmoniseerde uitsluitingslijst voor fossiele brandstoffen van EDFI (Europese financiële ontwikkelingsinstellingen) toegepast.

BIO heeft nooit geïnvesteerd in steenkool en is in 2015 formeel gestopt met investeringen in olie. Via de EDFI-verklaring over klimaat- en energiefinanciering streeft BIO ernaar alle nieuwe investeringen af te stemmen op de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en werkt zij aan de CO 2 -reductie van haar investeringsportefeuille om bij te dragen aan de transitie van de globale economie naar nettonuluitstoot tegen 2050.

In de context van de Belgische internationale klimaatfinanciering werd in respons op de evaluatie in 2021 van de internationale klimaatfinanciering van de Belgische overheid een internationale klimaatstrategie opgesteld door de FOD Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu. De strategie refereert aan de verbintenissen die België tijdens de COP26 is aangegaan, om een einde te maken aan alle publieke steun voor de brandstoffen. Ze onderschrijft ook de standpunten van uitfasering van de steun voor fossiele brandstoffen, zowel intern, als lid van de Europese Unie, en bij de MDB's.

Voorts sloot ons land zich onder meer ook aan bij de door Nederland op de COP28 gelanceerde internationale coalitie om fossielebrandstofsubsidies uit te faseren. De federale regering heeft al verschillende initiatieven in die zin genomen, onder meer door de fiscale voordelen verbonden aan professionele diesel te verminderen en door de elektrificatie van bedrijfsvoertuigen aan te moedigen. Onderhandelingen over meer verregaande belastinghervormingen werden in juli 2023 stopgezet. Nochtans blijft de inzet op een degelijke uitfasering broodnodig, aangezien in 2021 de totale directe en indirecte subsidies voor fossiele brandstoffen 14.706 miljoen euro bedroegen.

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, mijn dank voor de duidelijke opsomming van de genomen maatregelen. Wij onderschrijven die uiteraard volledig, maar dat neemt niet weg dat we nog steeds zeer veel geld uitgeven aan fossiele subsidies. In de huidige moeilijke financiële tijden zouden we die subsidies eens kritisch tegen het licht moeten houden om te onderzoeken of we daaraan iets kunnen doen.

De beoordeling van de internationale klimaatfinanciering naar aanleiding van de COP29

Gesteld door

Vooruit Oskar Seuntjens

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 6 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België verhoogde zijn klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden van gemiddeld 72 miljoen/jaar (2013-2019) naar 247 miljoen in 2024 (waarvan 216 miljoen federaal), maar blijft onder het *eerlijke aandeel* van 1,1 miljard/jaar volgens studies. Minister Khattabi benadrukt de zichtbare impact in kwetsbare landen en het groeiende federale engagement, maar doet geen toezeggingen voor COP29 of toekomstige verplichtingen. Seuntjens noemt de stijging onvoldoende en dringt aan op versnelde actie, wijzend op acute klimaatrampen zoals in Spanje. De financieringskloof en toekomstige verantwoordelijkheid van België blijven centraal in de discussie.

Oskar Seuntjens:

De COP29 in Azerbeidzjan wordt in de media ook wel de ‘Finance COP’ genoemd. Collega Ravyts verwees er ook reeds naar dat we een afspraak hebben om 100 miljard dollar per jaar toe te kennen aan ontwikkelingslanden opdat ze maatregelen zouden kunnen treffen om de gevolgen van de klimaatopwarming te bestrijden. Voor het eerst in 15 jaar zullen de omvang en het soort financiering dat ontwikkelingslanden ontvangen, geëvalueerd worden.

Om een beter zicht te krijgen op de manier waarop we naar de onderhandelingen van de COP29 zullen gaan, stel ik volgende vragen.

Hoeveel draagt België momenteel bij aan de klimaatfinanciering en hoe verhoudt dat bedrag zich tot het door studies geraamde eerlijke aandeel van België van minstens 1,1 miljard euro, uiteraard inclusief bijdragen aan multilaterale ontwikkelingsbanken en multilaterale instellingen? Hoe beoordeelt de regering het effect van die huidige financiering?

Heeft België plannen om zijn bijdragen aan de internationale klimaatfinanciering met het oog op de COP29 te verhogen, en zo ja, met welk bedrag?

Zakia Khattabi:

Mijnheer Seuntjens, tijdens deze legislatuur werd een stijging van de federale bijdrage aan de klimaatfinanciering gerealiseerd. Gemiddeld besteedde de federale overheid in de periode 2013-2019 ongeveer 72 miljoen euro per jaar aan internationale klimaatfinanciering, dit in hoofdzaak via het budget van de DGD.

De federale bijdragen gaan zowel naar specifieke multilaterale klimaatfondsen, zoals het Least Developed Countries Fund (LDCF) en het Green Climate Fund (GCF,) als naar bilaterale samenwerking via Enabel en BIO of via actoren van het middenveld en de universiteiten.

Dankzij bijkomende middelen en strategische keuzes bij onder meer BIO steeg de federale bijdrage in 2023 tot 216 miljoen euro. De samenwerking tussen de DGD en de federale klimaatadministratie laat toe rekening te houden met de verplichtingen van de partnerlanden onder het akkoord van Parijs.

Op Belgisch niveau zijn meer bescheiden stappen gedaan. Op mijn aandringen is in het raam van de verschillende gesprekken tussen de entiteiten over de verdeling van de veilinginkomsten van het ETS voor de periode 2021-2022 een akkoord bereikt over de minimumbijdrage van België aan internationale klimaatfinanciering in de periode 2021-2024. Dit akkoord bevatte ook een bescheiden groeipad voor de gewesten naar 2024.

De Belgische bijdrage bedraagt vandaag 247 miljoen euro. 216 miljoen euro is het aandeel van de federale overheid.

De partijen bij het akkoord van Parijs hebben zich ertoe geëngageerd een stijgende bijdrage te leveren aan de internationale klimaatfinanciering. Deze bijdrage leidde tot een testbare impact in kwetsbare landen, of zij laat hen toe hun klimaatbeleid in detail vorm te geven.

Internationale solidariteit en samenwerking zijn essentiële aspecten van de internationale klimaatdiplomatie. Zij zijn belangrijk in de strijd tegen de klimaatcrisis, en voor onze allianties met de meest kwetsbare landen in het bijzonder.

De federale regering kan dus met een mooi palmares naar de COP29 trekken. U zult begrijpen dat ik geen uitspraken kan doen voor andere entiteiten, noch voor de toekomstige federale regering.

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik ben uiteraard blij met het gestegen budget voor internationale klimaatfinanciering. Dat neemt echter niet weg dat het nog steeds niet voldoende is, als we de harde cijfers van de realiteit zien. Ik kan alleen maar hopen dat de volgende regeringen daarvan dringend werk maken, in België, maar ook elders. Veel tijd om te wachten hebben we niet meer. Dat zien we in Spanje en ook op andere plaatsen in de wereld. Ik hoop dat we snel stappen zullen zetten en dat België zijn verantwoordelijkheid nu, maar ook in de toekomst zal nemen. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 15.11 uur. La réunion publique de commission est levée à 15 h 11.

Het ontsporende kostenplaatje van het energie-eiland
De overschrijding van de kosten van het Prinses Elisabethenergie-eiland
De stijgende kosten van het energie-eiland
De explosie van de kosten voor het energie-eiland (transparantie)
De explosie van de kosten voor het energie-eiland (detaillering van de raming)
De explosie van de kosten voor het energie-eiland (oplossingspistes)
De explosie van de kosten voor het energie-eiland (verrekening van transmissienettarieven)
Het kostenplaatje van het energie-eiland
Kostencrisis en transparantie rond het Prinses Elisabethenergie-eiland

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 5 november 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De kostenexplosie van het Belgische energie-eiland (van oorspronkelijk 2,3 miljard euro naar 7+ miljard euro) domineert het debat, voornamelijk door stijgende grondstofprijzen, schaarste aan HVDC-technologie (gelijkstroominfrastructuur) en een overbelaste Europese toeleveringsketen—verergerd door de Oekraïne-oorlog en gelijktijdige grote investeringen in hernieuwbare energie. Kernproblemen: - Gebrek aan transparantie: De CREG waarschuwde de minister al in juni 2024 over de kostenstijging (vertrouwelijk), maar het Parlement werd pas geïnformeerd na medialekken, wat vragen oproept over toezicht en informatiestromen tussen regulator (CREG), netbeheerder (Elia) en politiek. - Financiële impact: De meerkosten dreigen doorberkend te worden op de transmissienettarieven (vanaf 2025), met risico’s voor industrie (concurrentiepositie) en huishoudens (energiearmoede). Alternatieven zoals uitstel, gefaseerde uitvoering of herziening van het ontwerp (bv. focus op wisselstroom/AC in plaats van gelijkstroom/DC) worden overwogen, maar bevoorradingszekerheid (25-30 TWh/jaar tegen 2030) en Europese interconnectieplannen (Nautilus, TritonLink) blijven cruciale argumenten *voor* voortzetting. - Europese afhankelijkheid: België pleit voor EU-steun (bv. via *Innovation Fund* of *Connecting Europe Facility*) om de lasten te delen, maar leveranciersmonopolies (Siemens, Hitachi, GE) en capaciteitstekorten blijven structurele bottlenecks. Volgende stappen: - Parlementaire hoorzittingen met Elia en CREG (gepland op 12 november) om gedetailleerde kostenspecificaties, risicoanalyses en alternatieven te bespreken. - Wetswijzigingen om de rol van de CREG te versterken (bv. in ontwikkelingsplannen) en transparantie te vergroten, mogelijk geïnspireerd door het Vlaamse VREG-model. - Europese lobby voor gerichte subsidies en industriële strategie rond HVDC-technologie, om prijsdruk te verminderen. Conclusie: Het project staat op een kritiek kruispunt—doorgaan met hoge kosten (en risico’s voor tarieven), aanpassen (bv. DC-onderdeel opschorten) of alternatieven zoeken—maar een definitieve beslissing wacht op bijgewerkte kosten-batenanalyses (Q1 2025) en Europese onderhandelingen.

Voorzitter:

Collega’s, vanochtend houden we op vraag van de MR-fractie een gedachtewisseling over de kostenstijgingen voor het energie-eiland. Ik dank de minister voor haar aanwezigheid. Enkele leden hebben op voorhand vragen ingediend, maar we zullen iedereen per grootte van de fractie aan het woord laten. U mag uw ingediende vragen dan ineens in uw betoog opnemen.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, het is belangrijk om in te zoomen op het dossier van het energie-eiland, want er is duidelijk het een en ander aan de hand. De oorspronkelijke kostenraming voor het energie-eiland was 2,2 à 2,3 miljard euro. Die raming werd nadien bijgesteld tot 3,6 miljard euro. Al weken, zo niet maanden was het voor iedereen duidelijk dat de raming veel hoger zou uitvallen, maar u wilde daarover geen duidelijkheid scheppen. Ik ben blij dat die duidelijkheid er nu voor een deel is. We hebben in de pers inderdaad de reacties gelezen van u en van de CREG. Die geven aan dat er wel degelijk iets aan de hand was. De CREG stuurde u in het verleden trouwens al een brief hierover. Waarom konden we daarover zo moeilijk duidelijkheid krijgen?

Op 17 september heb ik u een vraag gesteld over de kostenraming. U wilde toen niet antwoorden. Ik heb die vraag een tweede keer gesteld op 22 oktober, waarbij ik verwees naar het bedrag van 7 miljard, dat ondertussen in alle kranten stond. Ik wilde van u vernemen of dat bedrag juist was. U wilde toen opnieuw geen antwoord geven. U wilde noch het bedrag, noch de grootteorde ervan, noch de enorme toename bevestigen. Het is onduidelijk waarom u geen klaarheid wilde scheppen voor het Parlement, terwijl u zeer duidelijk wel op de hoogte was. Dat zegt althans de CREG, die u daarover een brief schreef.

Mijn eerste vragen gaan over de transparantie. Kunt u ons aangeven sinds wanneer u op de hoogte bent van de sterke stijging van de ramingsbedragen? Sommige bronnen zeggen mij dat u al sinds maart op de hoogte bent en dat u daarover niet transparant bent geweest, ook niet ten opzichte van de wetgevende macht.

Waarom hebt u die informatie niet gedeeld met het Parlement, hoewel er uitdrukkelijk en meermaals naar werd gevraagd?

Bent u bereid om de brief van de CREG over het onderwerp, die vernoemd werd in de pers, ook integraal te delen met het Parlement, zodat wij daarmee zelf aan de slag kunnen? Zeker in deze periode van lopende zaken lijkt mij dat aan de orde.

Ten tweede, inzake de gedetailleerde raming die nu de ronde doet, heb ik begrepen dat de kosten voor de verschillende onderdelen van het energie-eiland niet in dezelfde mate stijgen, deels omdat voor sommige al toegewezen delen, onder andere de constructie van het eiland zelf en die van de wisselstroominfrastructuur, de kostenstijgingen veel beperkter zijn. Er wordt vooral een groot kostenverschil verwacht voor de gelijkstroominfrastructuur en mogelijk ook voor de bijbehorende kabels. Is het mogelijk ons meer details te bezorgen over de kosten voor de verschillende onderdelen van het eiland? Elia beschikt daarover. We moeten immers bekijken of we op dat vlak keuzes kunnen maken.

Ik moet trouwens vaststellen dat de opdracht om een energie-eiland te bouwen in twee stappen gebeurt, volgens het federale ontwikkelingsplan. Aanvankelijk ging het over de basisinfrastructuur van het eiland en over de wisselstroominfrastructuur. De gelijkstroominfrastructuur is in het ontwikkelingsplan in een aparte fase terechtgekomen. Ik heb een aantal specifieke vragen daarover.

Klopt het dat de kosten niet in dezelfde mate stijgen voor de verschillende onderdelen van het eiland?

Kunt u weergeven hoe groot de kostenstijging is, zowel procentueel als in absolute cijfers, voor de verschillende onderdelen, gespecifieerd voor de bouw van het eiland, de AC-infrastructuur, de DC-infrastructuur, de AC-kabelaansluiting, en de DC-kabelaansluiting?

Dan kom ik tot mijn derde reeks vragen. Wat zijn de mogelijke oplossingen? We hebben een poging gedaan daarover vragen te stellen in de plenaire vergadering. We hebben echter geen antwoorden gekregen. We begrijpen wel dat de kostenstijging vooral aan de DC-zijde zit en ook dat het wisselstroomgedeelte nodig is voor de eerste twee kavels van de Prinses Elisabethzone (PEZ). De derde kavel en vervolgens de Nautilusverbinding en de mogelijk niet meer te realiseren TritonLink, zouden ook via de DC-zijde moeten gaan. Dat maakt het volgens mij op korte termijn wel mogelijk om de al gegunde infrastructuur van het eerste park aan te sluiten, op voorwaarde dat voor kavel 2 de Boucle du Hainaut en Ventilus klaar zijn, maar het geeft ook de mogelijkheid de gelijkstroominfrastructuur tegen het licht te houden en dat project voorlopig on hold te zetten.

De interne audit bij Elia leidt er mogelijk toe dat de opdracht voor de gelijkstroominfrastructuur niet op korte termijn zal worden toegewezen. Dat was aanvankelijk gepland voor 28 november, maar de interne audit zou meer tijd in beslag nemen.

Gezien de gestegen kostprijs rijzen er ook vragen of de welfareberekeningen voor zowel TritonLink als Nautilus nog steeds van kracht zijn. Ze zijn namelijk uitgevoerd met de oudere bedragen en mijns inziens moeten de berekeningen weer tegen het licht gehouden worden om na te gaan of daarmee het dossier nog altijd goed wordt aangepakt.

Dat brengt me tot volgende vragen. Voor welke activiteiten is de gelijkstroominfrastructuur op het eiland exact nodig? Is het on hold zetten van dat gedeelte een optie? Werden er ondertussen nieuwe welfareberekeningen uitgevoerd voor Nautilus en TritonLink op basis van de nieuwe ramingen? Wat was daarvan het resultaat? Indien die niet werden uitgevoerd, zult u daartoe dan opdracht geven? Hoeveel tijd denkt u dat de interne audit bij Elia in beslag zal nemen? Wat zal er concreet worden onderzocht?

Het laatste element gaat specifiek over de transmissienettarieven. Gelet op het feit dat het eiland met al zijn aanhorigheden in het federaal ontwikkelingsplan is opgenomen en doordoor een gereguleerde activiteit is bij Elia, worden de kosten ervan ook verrekend in de transmissienettarieven. Dat zal niet in de huidige tariefperiode zijn, maar zeker wel in de volgende tariefperiode. U hebt al aangegeven dat u wilt onderzoeken hoe de CREG zou kunnen verhinderen dat die kosten in de tarieven terechtkomen. In dat verband heeft de CREG al aangegeven dat zij niet in de mogelijkheid is om dat te doen binnen het wettelijk kader. Wat u vraagt, zal enkel mogelijk zijn indien de wet wordt gewijzigd.

Het is bovendien ook geen sluitende oplossing, omdat de kosten onverkort worden gemaakt. Indien we de huidige piste volgen, blijft het niet bij 7 of 8 miljard euro, maar zullen we ons aan verdere kostenstijgingen mogen verwachten. Ik begrijp dat dat een gelijkaardig effect op de transmissienettarieven zou kunnen hebben als wat we kunnen verwachten in januari 2025. Er komt dan namelijk 80 % bij die tarieven en dat is al een gigantisch probleem voor onze industrie.

Klopt het dat de hogere kosten in de volgende tariefperiode moeten worden verrekend en dat de CREG zonder wetswijziging dat niet kan verhinderen via de tariefmethodologie? Wat is de grootteorde van de tariefstijging als gevolg van de stijgende ramingen? Welke piste wilt u onderzoeken om de tariefstijgingen te beperken?

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, eind 2021 werd beslist om het energie-eiland – uw paradepaardje – te bouwen in het kader van het Europees relanceplan. Deze energiehub moet zorgen voor bevoorradingszekerheid, betaalbaarheid en aanvoer van groene elektriciteit naar België. Dat is in zijn tweeledigheid ook cruciaal voor uw interconnectiedromen en -objectieven.

Collega Wollants heeft aangehaald dat de bouw van de betonnen constructie in Vlissingen al vergevorderd is. De kosten bedragen 600 miljoen euro, waarvan 100 miljoen euro door Europa wordt gefinancierd. Het budget voor de geplande infrastructuur op die betonnen constructie ontspoort echter.

Ook ik heb een vraag met betrekking tot die tweeledigheid van wisselstroom en hoogspanningsgelijkstroom. De contracten voor de hoogspanningsgelijkstroominfrastructuur zijn vooral belangrijk voor de derde kavel, Nautilus en mogelijk andere toekomstige verbindingen. Klopt het dat het krappe internationale aanbod aan HVDC-technologie, zoals kabel en omvormers, aan de basis ligt van de ontsporing van het budget? Door de elektrificatie van West-Europese economieën is de vraag naar HVDC uiteraard groter geworden. Die technologie is essentieel voor het transport van elektriciteit over lange afstanden of via ondergrondse kabels. Er zouden slechts drie leveranciers zijn in Europa en hun orderboekje is volledig gevuld. Men vraagt dus wat men wil.

Zo is men eigenlijk naar een seller's market gegaan, zoals dat heet wanneer er een tekort is, wat uiteraard een grote kostprijs heeft. Sommige bronnen verwijzen ook naar wat er is gebeurd in Nederland, waar netbeheerder TenneT vorig jaar contracten heeft afgesloten voor 23 miljard euro om 22 gigawatt aan windenergie te verbinden via HVDC met de energieplatformen. Ook daar loopt er een debat daarover. Dat debat – energie-eiland of energieplatformen – werd bij ons ook al eens gevoerd in de vorige legislatuur. Er zijn dus heel wat problemen met de aanvoerketen, waardoor de ramingen serieus ontsporen.

Inzake de CREG – wanneer was u op de hoogte en wat hebt u precies gedaan – hebt u twee weken geleden in de plenaire vergadering geantwoord dat u wel degelijk de nodige initiatieven hebt genomen, maar mijn fractie zou graag het schrijven van de CREG alsook uw reactie daarop kunnen inkijken.

Het debat heeft zich de dag na de plenaire vergadering voortgezet. U was toen in Vlissingen, als ik mij niet vergis, en hebt daar een aantal belangrijke verduidelijkingen gegeven, maar de CREG is ook met verduidelijkingen gekomen. Het werd al aangehaald dat de CREG min of meer zei dat zij niet kan vermijden dat de meerkosten van verschillende miljarden euro's worden doorgerekend in de transmissienettarieven op de energiefactuur.

Er is ook de realiteit van het federaal ontwikkelingsplan 2024-2034, waardoor u per ministerieel besluit gebonden bent om de financiering te waarborgen via de transmissienettarieven. De CREG zei ook dat zij binnen het huidige wettelijke kader niet de bevoegdheid heeft om het project aan te passen of stop te zetten. Ik herinner mij een gedachtewisseling met de CREG over de nettarieven. Dat was in 2023, maar ik vind de samenvatting niet meer terug. Misschien kan het commissiesecretariaat daarvoor zorgen. Die vergadering vond plaats in een ouderwets zaaltje in het Paleis der Natie en daar werd toen gezegd dat de volle kracht van de kosten van het energie-eiland zelfs niet voor de nettarievenperiode 2024-2027 zou zijn, maar voor daarna. Dat is natuurlijk onthutsend en ontstellend nieuws in het licht van de huidige ontwikkelingen rond die prijs.

U zei ook dat de CREG momenteel aan een detailanalyse van de geraamde kosten werkt. Daarover bestaat echter discussie tussen de CREG en Elia. In 2022 heeft de CREG inderdaad aangegeven dat het project zou moeten kunnen slagen. Op een ander moment zei de CREG dat ze nooit de nodige precieze gegevens van Elia heeft gekregen om de kosten echt adequaat te kunnen ramen. Daar is regelmatig discussie over tussen de CREG en Elia. Als verkozen volksvertegenwoordigers staan wij daarop te kijken en moeten wij daar akte van nemen.

Inzake de financiering hebt u in Vlissingen natuurlijk ook de Europese piste bewandeld. Ook dat is niet nieuw. U stelt dat andere Europese landen die profijt hebben van dat energie-eiland zouden moeten kunnen bijdragen aan de financiering. U bent van plan om die zaak stevig aanhangig te maken in de North Sea coalition . Ik vermoed dat u daarop dieper zult kunnen ingaan in uw antwoord.

Ik herinner me de discussie over de nettarieven zeer goed, aangezien ik die zelf aangezwengeld heb. Kunnen we elementen in die nettarieven blijven onderbrengen of moeten we ons op de algemene begroting richten? De CREG is mij gevolgd in de vraag welke kosten we al dan niet in de nettarieven kunnen proppen.

De intensieve elektriciteitsgebruikers binnen de industrie, gegroepeerd in Febeliec, vragen om de pauzeknop in te drukken, zo hebben we vorige week gehoord. Ondertussen is daar de gemeentelijke aandeelhouder Publi-T bijgekomen, die een interne audit naar het energie-eiland vraagt. We weten dat Publi-T via de instap van Fluxys de Belgische verankering in Elia moet garanderen. Daardoor bestaat ook daar ongerustheid over heel het dossier.

Tot daar mijn opmerkingen en vragen, mevrouw de minister. Heel het dossier van het energie-eiland en alle ontwikkelingen daarin zorgen in de perceptie voor een verminderde draagkracht. In de samenleving hebben we heel wat politieke actoren. Dat is wel een beetje jammer, want het ondergraaft het hele vermazingsverhaal . Ik denk dat het nu alle hens aan dek is om de kosten te beperken en om ervoor te zorgen dat er prioritair wordt ingezet op de Belgische productie in de Noordzee in de Prinses Elisabethzone. Er zijn immers nog heel wat vragen over de interconnectie.

Mathieu Bihet:

Monsieur le président, je vous remercie pour l'organisation de cette réunion de la commission ainsi que la ministre pour sa disponibilité. Cela fait suite à nos questions en séance plénière.

Pour reprendre l'historique de ce dossier, en octobre 2021, le Conseil des ministres décidait d'augmenter la capacité de l'éolien offshore et il a alors été demandé à Elia de trouver en quelque sorte une solution pour la connexion de ces capacités en mer du Nord vers le territoire national. À ce moment-là, il y a eu une évaluation de ce coût. On sait aujourd'hui qu'on sera largement au-dessus de celle-ci.

Par ailleurs, la CREG est sollicitée à l'époque – c'est pourquoi il serait également intéressant d'en discuter avec la CREG – et indiquait, dans un avis rendu en novembre 2021, que ce n'était sans doute pas le moyen le plus économe ou le plus optimal de connecter ces capacités avec le territoire et qu'il y avait certainement d'autres possibilités comme des plateformes.

En juillet 2023, le budget augmente déjà une première fois et une notification du Conseil des ministres demande à la ministre de voir avec la CREG comment minimiser l'impact de cette augmentation sur le tarif de l'énergie et sur les coûts de transport. Le problème est qu'Elia indique à l'époque dans sa justification de prix pour 2024-2027 que l'augmentation du coût sera répercutée sur le tarif de transport. On a donc déjà une première indication sur une question qui a été posée voici dix jours en séance plénière par certains collègues ainsi que par moi-même et qui concernait l'impact sur le tarif.

Aujourd'hui, on nous dit qu'il n'y aura pas d'impact. On a demandé qu'il n'y ait pas d'impact mais Elia, dans ses justifications, indique le contraire. C'est donc une première question sur laquelle il faudra être très clair car il y a une dissonance de réponses selon l'interlocuteur à qui on pose la question.

Certains collègues ont demandé – et je me joins évidemment à leur question – où sont ces courriers de la CREG pour avertir de l'augmentation de ce prix. Que disaient-ils? Quelle réaction a été apportée à ces différents courriers, notamment sur l'impact sur la facture?

Un autre point sur lequel il faut que nous nous interrogions aussi, est le fait que certains acteurs appellent à la suspension du développement du projet. Le Danemark a, de son côté, déjà mis sur pause certains projets en mer du Nord. Qu'en est-il de notre côté? Quelles ambitions pouvons-nous encore avoir avec une île énergétique à ce prix-là en mer du Nord? Est-il possible de changer de projet ou bien est-ce trop tard? On connaît les procédures mais on sait toutefois qu'Elia est un partenaire du gouvernement fédéral. Quelle est la possibilité de revenir sur la suggestion de différentes plateformes, émise à l'époque par la CREG? Ces modèles seraient-ils aujourd'hui moins chers et plus contrôlables pour garder cette ambition d'avoir de l'éolien offshore fournissant une énergie abondante et décarbonée et dont le prix doit rester contenu? Je me rappelle des sorties dans la presse à l'époque disant qu'il fallait faire de la mer du Nord une centrale électrique verte pour avoir de l'énergie peu chère et décarbonnée. Je pense qu'aujourd'hui ces objectifs-là ne sont plus remplis. Si nous pouvions avoir ici les réponses à ces questions, ce serait une belle avancée.

Patrick Prévot:

Madame la ministre, chers collègues, nous constatons que la guerre en Ukraine et le difficile sevrage à l'égard du gaz russe ont entraîné une ruée vers les énergies renouvelables. Elia souligne que tous les pays veulent désormais les mêmes équipements tels que les câbles et les convertisseurs, avec pour conséquence une pression accrue sur les approvisionnements. Les faits sont là: le coût de l'île va plus que tripler. Dès lors, vous indiquez vouloir le réduire. Le gouvernement fédéral plaide pour un soutien financier accru de l'Union européenne.

Madame la ministre, pouvez-vous nous expliquer pourquoi, selon vous, les coûts ont explosé? Le groupe PS demande à pouvoir consulter toutes les communications entre vous, madame la ministre, la CREG et Elia pour obtenir toute la transparence sur ce dossier.

Par ailleurs, vous avez demandé ici que la CREG trouve une solution pour contenir l'impact des prix sur les consommateurs via une nouvelle étude coûts-bénéfices. Qu'en est-il? Qu'est devenue la première étude, en tout cas? Pourquoi n'est-ce pas Elia qui nous explique tout cela de manière chiffrée? Dans un avis remis en novembre 2021, la CREG indiquait pourtant ne pas être en mesure d'estimer l'impact potentiel de l'île. Elle évoque également un manque de transparence dans la vérification des chiffres portant sur l'analyse coûts-bénéfices de l'île en septembre 2022. J'aimerais donc comprendre comment les coûts d'un tel projet se répercuteront sur la facture des ménages et des entreprises. Nous savons que les tarifs des liaisons à haute tension vont augmenter. Comment les ménages et les industries pourront-ils absorber ces nouvelles hausses tarifaires? Comment justifier la position d'Elia dans ce dossier, dans lequel elle joue simultanément le rôle de conseiller, de juge ainsi que d'exécutant? Mon groupe regrette évidemment que certains partis aient systématiquement refusé d'accroître les pouvoirs de la CREG et ceux de l'administration.

Enfin, madame la ministre, pourriez-vous nous présenter les différentes options envisageables pour ce projet? Nous entendons qu'il pourrait être mis en œuvre étape après étape et qu'il serait possible de reporter ou d'arrêter certaines phases sans compromettre l'ensemble du projet. Qu'en pensez-vous?

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, on sait qu'en matière de transition énergétique les choix qui doivent être faits sont généralement complexes car ce sont essentiellement des décisions sur le moyen et le long terme. Chez Les Engagés – même si nous n'étions pas au gouvernement en octobre 2021 – nous ne sommes pas de ceux qui résument leur pensée en disant qu'il ne fallait pas et qu'il aurait fallu faire autre chose. C'est simpliste et ne correspond pas à la réalité du développement durable et de la transition énergétique. Cependant, ne pas avoir participé à la prise de décision d'alors ne nous empêche pas aujourd'hui de nous poser des questions sur l'évolution de ce dossier, que la presse a abondamment commentée.

Pour le dire simplement, le choix d'une île énergétique – dont il faut reconnaître le caract è re audacieux et dont il se dit qu'il s'agit d'une premi è re mondiale – se justifie pour deux raisons: le raccordement des productions éoliennes offshore et le développement d'interconnexions. Ces deux services justifient la construction d'une île énergétique et je pense qu'intellectuellement, personne ne peut le contester. Nous, du moins, ne le contesterons pas.

Mais à regarder aujourd'hui le dossier du raccordement des productions éoliennes offshore, on constate un dérapage conséquent entre octobre 2021, o ù nous avions une estimation de 2,2 milliards, et aujourd'hui, o ù on nous promet une ardoise au-del à des 7 milliards – mais vous nous donnerez certainement plus d'informations à ce sujet.

En ce qui concerne l'interconnexion, le dossier est frais. J'entends par-l à qu'il est au frigo. Les Danois ne semblent plus se souvenir du projet TritonLink, ils ne semblent plus s'y intéresser et regardent plutôt vers l'Allemagne. La Grande-Bretagne a un nouveau ministre, que vous avez d'ailleurs rencontré; il ne semble pas l à non plus y avoir de décision ferme. Quant à l'Irlande, c'est encore plus hypothétique puisqu'il y a une évaluation, une rencontre. En résumé, à supposer que le deuxi è me objectif de l'île existe encore, il est en tout cas bien nettement moins présent, moins prenant, moins sûr.

La cerise sur le gâteau est que le chantier d'Elia a débuté – je ne vous en fais pas le reproche, madame la ministre. Cela veut dire qu'un certain nombre de coûts ont déjà été engagés. D'autres continueront à être engagés, d'autant plus que le dossier a été placé dans le plan de relance. Des échéances européennes sont donc aussi à la clé.

J'ai trois types de question par rapport au dossier afin d'éclaircir la situation. Le but d'un Parlement et des parlementaires est d'abord de comprendre les tenants et aboutissants de ce dossier, savoir qui fait quoi, qui joue comment, ou qui n'a pas joué. Le but premier est un enjeu de gouvernance et je sais que vous y êtes sensible.

Certains collègues ont évoqué le fait que la CREG a montré sa réticence dès 2021; elle a écrit qu'elle ne souscrivait pas au raisonnement d'Elia. Par ailleurs, en 2023, la Cour des comptes dit, premièrement, que la CREG ne dispose pas de suffisamment de moyens pour pouvoir réellement prendre connaissance de tous les éléments et étayer ce qu'elle avance et, deuxièmement, que des alternatives existantes n'ont pas été étudiées, ou pas suffisamment étudiées. En 2024, la CREG revient avec deux courriers qui ont été évoqués, dans lesquels le dérapage des prix est clairement avancé.

Par rapport à cet élément de gouvernance et de transparence, j'aimerais savoir comment ces observations ont été prises en compte par la ministre et par le gouvernement. Groen et Ecolo n'étaient pas seuls dans ce gouvernement. Pourquoi, malgré ces éléments d'éveil, la décision de poursuivre a-t-elle été maintenue? Pourquoi, nonobstant le fait que le feu a commencé à passer à l'orange, il a été décidé de continuer à rouler comme s'il était vert?

Pour en revenir à la CREG, s'il y a eu des courriers, des réponses ont dû suivre. Tout comme mes collègues du PS et du MR, je vous demande la communication de ces courriers et des réponses aux questions qui ont été adressées par la ministre. Cela relève de la transparence.

Mon deuxième type de questionnement porte sur l’enjeu des coûts. Les travaux ayant débuté, certains coûts sont incompressibles. La question que nous devons pouvoir nous poser aujourd'hui, en tenant compte du moyen et du long terme, est la suivante: qu’est-ce qui peut être sauvé, ou doit être sauvé? En d’autres termes, qu’est-ce qui peut être abandonné ou doit être abandonné?

Le TritonLink, le dossier danois, est – j’exagère peut-être, mais vous le préciserez – considéré aujourd'hui comme en pertes plutôt qu’en profits. Quel est l’impact de l’abandon du TritonLink sur la rentabilité du projet? Sachant qu’il n’y a pas de certitude vers la Grande-Bretagne et vers l’Irlande, en tout cas à l’heure où nous nous parlons.

Ces alternatives qui n’ont pas été étudiées ab initio ne doivent-elles pas pouvoir l'être aujourd'hui? Si oui, dans quelles conditions et de quelle manière? Mieux vaut tard que jamais, diront certains.

Quelle est la rentabilité de l’interconnexion, et je dirais même du dossier si l’on considère que l’interconnexion est aujourd'hui plus qu’incertaine? Quelle influence cela peut-il avoir sur les investisseurs dans la zone Princesse Élisabeth? On sait que des marchés doivent être lancés. L’explosion des coûts à laquelle on fait face aujourd'hui ne va-t-elle pas ralentir ceux qui doivent encore, ou veulent encore, investir dans l’éolien offshore? Je ne le souhaite vraiment pas, car je crois qu’il faut plus qu'un mix énergétique. L’éolien offshore fait partie de ce mix. N’y a-t-il pas là un élément que nous devons pouvoir aborder sereinement et étudier?

Mon troisième type d’interrogation porte sur les enjeux stratégiques. Vous avez dit en séance plénière que, malgré l’augmentation des coûts évoquée, et les chiffres cités, l’éolien offshore restait, selon vous, le plus attractif en termes de coûts.

Je dois vous dire que si mon attention a été attirée sur les coûts, c'était par un article du journal L’Echo . Cet article figurait sur la moitié supérieure de la page, avec l’évocation des coûts de l’offshore éolien.

Mais l'article juste en dessous, pour ceux qui ont pris la peine de le lire aussi, portait sur le nucléaire et sur le démantèlement d'une centrale nucléaire en Angleterre, dont les coûts avaient non pas explosé, mais sur-explosé: plus de 100 milliards d'euros. Je ne réponds pas à la place de la ministre. Je dis simplement que quand je lis une page, je lis tout. Et les coûts, cela vaut pour l'un et pour l'autre. On ne peut pas dire que j'absous la ministre sur un dérapage budgétaire. S'il existe, je veux le comprendre. Est-ce cela ou d'autres choses qui vous font dire aujourd'hui que malgré l'inflation des coûts, et même si on peut comprendre une partie des coûts par la situation géopolitique environnante, cela reste intéressant? On doit pouvoir bien comprendre.

Quels sont finalement les éléments de comparaison qui vous permettent d'affirmer cela? Qu'est-ce qui vous permet d'étayer cette affirmation? Vous l'avez bien compris: mon objectif n'est pas de dire qu'il faut se débarrasser de l'offshore. C'est tout le contraire. Mais pour cela, il faut pouvoir continuer à convaincre, et à être crédible. En d'autres termes, aujourd'hui, une île énergétique hybride telle qu'on l'a présentée est-elle encore la solution, ou ne s'agit-il pas plutôt d'un moyen conventionnel – tel que celui utilisé par les Hollandais –, mais qu'il faut matérialiser et opérationnaliser?

Enfin, monsieur le président, pour ne pas être trop long, je termine sur un élément qui me perturbe. Nous devons tous faire preuve de correction. Je ne dis pas que la ministre n'aime pas que les choses soient très claires, mais même quand les nouvelles ne sont pas bonnes, on doit pouvoir oser le dire aux citoyens. Or, madame la ministre, vous avez dit et écrit qu'il n'y aurait peut-être pas de coûts. Mais d'abord vous avez dit qu'il y aurait bien un coût sur la facture. Maintenant, vous nous dites, concernant la facture du citoyen, que vous demandez à la CREG de réfléchir à un moyen pour qu'il n'y ait pas de répercussions sur la facture. De fait, les coûts de transport sont sur les factures. Il y a peut-être quelque chose que je ne connais pas et que vous pourrez me dévoiler, mais je ne comprends pas. Je n'ai aucune difficulté à comprendre que je ne comprends peut-être pas certaines choses, et je demande à les comprendre, mais a priori , pour moi, le transport figure sur la facture. On peut encore trouver d'autres choses, sauf à dire que c'est l'État qui paye, mais cela reste l'impôt des citoyens.

Donc, comment faire pour que cela ne frappe pas la facture des citoyens et des entreprises? Vous avez vu la réaction de la Febeliec: "il faut arrêter les dégâts". Et elle estime qu'il faut suspendre le dossier. Comme je ne suis pas membre de la Febeliec, avant de suspendre, je veux comprendre. Cela dit, je peux aussi entendre son propos, qui est celui des entreprises qui sont de grandes consommatrices d'énergie. Elles nous disent que les États-Unis leur font un pont d'or. Et espérons que l'Oncle Sam ne se fourvoie pas dans l'élection de ce jour, même si certains l'apprécieraient; ce qui n'est pas le cas des Engagés. Peu importe ici le choix des Américains, car le tout est de savoir que certaines entreprises sont attirées par les États-Unis sur le plan des coûts énergétiques. En général, le capitalisme ne considère que les chiffres. C'est sans doute une grossière erreur, mais c'est un mode de fonctionnement qu'on n'a pas encore réussi à contourner, sauf dans certains pays où les dégâts ont été patents. Les chiffres ne plaident pas en votre faveur. Comment pouvez-vous nous apporter des garanties? Peut-être avez-vous reçu des informations d'Elia ou de la CREG, qui sont probablement, monsieur le président, les deux acteurs absents de cette commission.

En tout cas, je ne plaiderai jamais à charge de la ministre. Ce ne sera jamais ma manière de fonctionner! Du reste, j'ai souvent considéré qu'elle avait fait du bon travail. En revanche, je n'imagine pas que nous puissions continuer à réfléchir dans un tel dossier sans avoir en face de nous la CREG et Elia afin qu'elles nous livrent leur version. En effet, mon sentiment est que l'un des trois partenaires ne dit pas tout. Je ne prétends pas qu'il ne dit pas toute la vérité, mais quelqu'un, en tout cas, retient sans doute l'une ou l'autre information. La beauté d'une assemblée et la joie d'un parlementaire, c'est justement d'aller chercher ce qui est tu en vue d'une meilleure compréhension, de manière à obtenir ce que j'appelle cette vision d'avenir.

Tine Gielis:

Mevrouw de minister, ik heb niet veel meer toe te voegen aan wat hier vandaag al verteld werd.

Er is wel nog een behoorlijk ambitieus project lopende, dat het maritiem milieu moet verbeteren. Dat heeft in se niets te maken met energieproductie, maar is misschien wel een van de oorzaken waarom de onkosten nu de pan uit swingen We stellen ons daarbij dus nog wel wat vragen.

Onze tweede bekommernis is ingegeven door het feit dat het hier het allereerste energie-eiland ter wereld betreft. We nemen dus in dat opzicht wel een pioniersrol op. Die kan de Belgen echter duur komen te staan op hun energiefactuur. Is dat wel een rol voor ons als klein landje?

Stefaan Van Hecke:

Mijnheer de voorzitter, ik zal kort zijn, want ik heb zelf geen vraag ingediend en er zijn al heel wat vragen gesteld door de collega's, waarop de minister straks uitgebreid zal antwoorden.

Ik apprecieer de uiteenzetting van collega Crucke. Hij waarschuwt er terecht voor om de minister niet van alles te verwijten. Ik apprecieer dat enorm. De partijen die immers aanwezig zouden moeten zijn om een nuttig debat te voeren, zijn niet aanwezig vanochtend. Het zou interessant zijn om ook Elia en de CREG hierover te kunnen bevragen. Het is dus jammer dat we dat in de regeling van de werkzaamheden van vorige keer niet op die manier hebben georganiseerd. Het zij zo, de minister zal vele antwoorden geven en het is daarna aan ons om te kijken of we nog verdere vragen moeten stellen aan de andere partners. We zien hen vannamiddag wel in een andere context, maar misschien kunnen daar nog wel een aantal aanvullende vragen worden gesteld.

Steven Coenegrachts:

Mijnheer de voorzitter, ik zal het heel kort houden, want de meeste leden waren heel volledig in hun vraagstelling.

Ik kijk dus uit naar de antwoorden van de minister, in het bijzonder op de vragen die betrekking hebben op de mogelijke gevolgen voor de kostprijs van de elektriciteit voor de burger, die uiteindelijk de eindgebruiker is. Het is immers altijd de eindgebruiker, die betaalt.

Wat kunnen dus de gevolgen van de toenemende kosten zijn?

In welke mate is het proces nog omkeerbaar? In welke mate moeten we op een bepaald moment eventueel beslissen om de stekker uit het project te trekken? Is dat een optie? Kan dat nog? In welke mate is dat haalbaar? Wat zou dat kosten?

François De Smet:

Monsieur le président, je ne parlerai pas très longtemps étant donné que la plupart de mes questions ont déjà été posées par les collègues. J'aimerais juste revenir sur l'un ou l'autre point.

Personne, ou presque, ne remet en cause la question de l'éolien en mer. Nous avons par contre un devoir de clarté dans ce Parlement. Qu'il s'agisse de l'éolien offshore ou du nucléaire, nous devons y voir plus clair dans le coût des options énergétiques que nous avons devant nous, même si des coûts supplémentaires se révèlent.

L'explosion des coûts de l'île énergétique est extrêmement conséquente et nous amène à nous demander, tout en ne renonçant pas à l'éolien en mer, si d'autres options ne seraient pas préférables. L'article de L'Echo , qu'a cité notre collègue Crucke, stipule qu'Andreas Tirez, l'ancien directeur de la CREG, estime que le coût de l'île sera environ deux fois plus élevé que celui des plateformes énergétiques en mer que TenneT, l'homologue néerlandais d'Elia, va utiliser pour connecter les nouveaux parcs éoliens en mer. Est-ce exact? Comment peut-on justifier une telle différence d'un pays à l'autre? La guerre en Ukraine et l'augmentation du coût des matériaux est une réalité, mais cela devrait impacter les deux pays de la même manière. Ou alors certaines causes seraient-elles plus spécifiques à la Belgique?

Par ailleurs, où en est l'évaluation que vous avez commandée sur la cause des surcoûts? Où en est l'audit interne commandé chez Elia? Comment peut-on s'assurer que ces surcoûts ne seront pas répercutés sur les tarifs, sachant qu'Elia semble nous dire qu'ils seront bien répercutés sur les coûts de transport.

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, ik wil nog even het woord nemen namens de Vooruitfractie. Het nadeel om als laatste aan beurt te komen, is dat de meeste vragen al gesteld zijn, maar ik wil toch benadrukken dat onze fractie de hele zone zeker niet in twijfel trekt. Als we zien wat er vandaag in Spanje gebeurt, dan is het heel duidelijk dat we moeten durven investeren in hernieuwbare energie. De Belgische economie staat heel sterk op het vlak van windenergie. We moeten die rol blijven opnemen en om onze energiebevoorrading in de toekomst te verzekeren, moet ons land durven investeren.

Het is helaas geen alleenstaand feit dat de kosten stijgen. Men ziet dat heel vaak in grote projecten, zoals de bouw van kerncentrales. In Antwerpen, waar ik woon, lopen de kosten voor de Oosterweelverbinding op tot 10 miljard euro. In het buitenland horen we ook vaak hetzelfde verhaal. Bij grote projecten stijgen de kosten zeker, maar dat neemt niet weg dat het Parlement kritisch moet zijn.

De meeste vragen zijn al gesteld, maar mijn eerste bezorgdheid betreft de kosten die de burgers zullen moeten dragen. Collega Wollants wees er ook al op dat onze industrie het vandaag moeilijk heeft, maar dat geldt evenzeer voor onze burgers die energie nodig hebben. De CREG zegt dat ze geen juridische basis heeft om die kosten te weren uit de transmissienettarieven. Wat is uw reactie daarop? Wat kunnen we daar eventueel aan doen?

Ten tweede, zowel de CREG als het Rekenhof hebben aangegeven dat de kosten-batenanalyse die in het begin werd gemaakt onvolledig of moeilijk te interpreteren is. Hoe kon die dan passeren in de raad van bestuur van Elia, waar meerdere politieke partijen vertegenwoordigd zijn? Welke maatregelen hebt u genomen toen u hiervoor gewaarschuwd werd? Welke stappen kunnen we zetten om de transparantie over de kosten die de overheid maakt voor zo'n groot project te verbeteren?

Ik heb nog een technische vraag. Er werd al gezegd dat de TritonLink nu niet meer zo zeker is. Ik neem aan dat dit de kosten-batenanalyse eerder in negatieve richting zal beïnvloeden. Hoe staat u daartegenover? Tot slot, zijn er alternatieven? Er gaan stemmen op om de gelijkstroom on hold te zetten. Hoe staat u daartegenover?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de voorzitter, collega's, ik apprecieer het format van de gedachtewisseling, omdat dat toelaat om in meerdere rondes dieper in te gaan op een aantal aspecten en we niet beperkt zijn tot louter vragen en antwoorden. Dit debat heeft immers meerdere facetten en invalshoeken en zal vandaag ook niet afgerond zijn.

Ik heb antwoorden op al uw vragen voorbereid, maar verschillende antwoorden moeten natuurlijk ook door de andere stakeholders meer worden gestoffeerd.

We hebben hier te maken met een netwerkinfrastructuur, wat een politieke keuze was, die door de netbeheerder wordt uitgevoerd en waarvan de kosten door de CREG gecontroleerd worden. Dit is dus een dossier met verschillende stakeholders. Ik denk dat de verschillende betrokken partijen dan ook samen moeten worden gehoord en dat we samen moeten kunnen afwegen hoe we hiermee verder gaan en wat we wel en niet meenemen.

M. Crucke a dit: "Il y peut-être quelqu'un qui ne dit pas tout". Oui et non. Je pense que tout le monde dit quand même tout, mais chacun a son propre driver et sa propre interprétation. Il est donc aussi nécessaire de confronter ces différentes visions. Comme dans d'autres dossiers, il y a la vision de l'autorité politique, il y a la vision purement technique d'Elia et il y a la vision régulatoire. Il peut y avoir des frictions entre elles. Ce n'est pas grave mais il faut que ces différentes interprétations soient discutées pour ensuite pouvoir trancher.

Comme M. Crucke l'a également rappelé, il s'agit de choix qui sont faits sur le court terme mais qui portent sur les moyen et long termes et qui doivent donc être réinterprétés et réévalués dans cette optique.

Alle vragen die hier vandaag gesteld worden en de kwestie of enkele zaken al dan niet herbekeken moeten worden, zijn voor elk infrastructuurproject in om het even welke sector altijd aan de orde. Kosten en baten moeten altijd verder afgewogen worden, zeker gelet op de investeringen waar we nog voor staan. Ik hoop dus dat het debat van vandaag de discussie niet besluit, mijnheer de voorzitter, geachte leden, maar dat het voortgezet kan worden, met name inzake de bevoegdheden van de CREG, over de vormgeving van een ontwikkelingsplan en over de rol van eenieder. Dergelijke zaken, zeker als de periode van lopende zaken nog een tijdje voortduurt, kunnen bij uitstek door het Parlement mee opgenomen worden.

In mijn antwoord zal ik toelichting geven bij de politieke keuzes; ik zal uiteenzetten wanneer we wat beslist hebben op basis van welke informatie. Ook zal ik stilstaan bij de vraag wanneer ik over welke informatie beschikte, de vraag wie mij geadviseerd heeft en wat ik daarop geantwoord heb. Daarna heb ik nog antwoorden op enkele punctuele vragen die werden aangebracht.

Ik wil mijn antwoord nog eens beginnen met het benoemen van de doelstellingen van het energiebeleid. Die doelstellingen zijn niet anders dan wat in de supernota staat. Met name gaat het om drie doelstellingen. Ten eerste, energie moet betaalbaar zijn. Ten tweede, de bevoorrading moet gegarandeerd zijn. Doorheen verschillende crises, zoals de Oekraïnecrisis en energiecrisis, hebben we gezien dat we energie ook zoveel mogelijk zelf in handen moeten nemen en controleren. Ten derde, we moeten daarbij de transitie inzetten.

Het energie-eiland, de energiehub die we willen creëren, zit op het kruispunt van die doelstellingen. Als het eenmaal volledig aangesloten is, zal het voorzien in 30 % van onze elektriciteitsbevoorrading. Het huidig elektriciteitsverbruik ligt op ongeveer 83 terawattuur. We beschikken over de adequacy- en flexibiliteitsstudie van Elia en ook de blueprintstudie van Elia, die in de middagvergadering besproken wordt. Elektrificatie zal uiteraard sneller of trager plaatsvinden naargelang het gevoerde beleid. Op basis van die studies en uitgangspunten zou het elektriciteitsverbruik tegen 2036 uitkomen op 117 tot 141 terawattuur in België. Daarvan – daarover gaat uw debat deze namiddag met de CREG, Elia en mijn administratie – zal richting 2050 nog een groot stuk moeten worden ingevuld, namelijk 50 à 60 terawattuur.

In het licht van de toekomstige bevoorrading en het verbruik zal het eiland echter absoluut cruciaal zijn, want het zal richting 2030-2032 instaan voor maar liefst 25 tot 30 terawattuur aan elektriciteit, door de combinatie van het aansluiten van onze windmolens op de Noordzee en import via interconnectie. Het eiland zal dus een derde van het Belgische verbruik in 2030 dekken, of, zoals we altijd hebben gezegd, het equivalent van het elektriciteitsverbruik van alle gezinnen. 25 tot 30 terawattuur komt overeen met ongeveer vier kernreactoren. Dat is dus veel. Straks zal ik ingaan op de kosten.

Het gaat over een grote infrastructuur en grote kosten, maar ook over veel energie. Ik heb er soms een probleem mee dat er daarover met verkleinwoorden wordt gesproken – een klein landje, een projectje –, want in termen van elektriciteitsverbruik zijn wij geen klein land, maar een groot land, omdat we grote, zware industrie hebben. We hebben staalnijverheid en chemie. Nog maar een paar weken geleden ben ik in Balen bij Nyrstar geweest, een van de grootste elektriciteitsverbruikers van ons land en een van de weinige zinksmelterijen die nog aanwezig zijn in Europa. Laten we dus alstublieft ophouden met te spreken over een klein landje en een klein projectje. Neen, we zijn een land met een grote energievraag. Dat is altijd zo geweest.

We zijn ook altijd een land geweest met weinig natuurlijke grondstoffen. We hebben in het verleden altijd energie moeten importeren. Daarvoor hebben we een lng-terminal aangelegd. We hebben ook de NAVO-pijpleidingen die voorzien in reserves. We zijn inzake fossiele brandstoffen een van de voorbeelden als het gaat over de strategische oliereserve van 90 dagen. Wel, in het kader van de energietransitie moeten we er ook voor zorgen dat we grote hoeveelheden hernieuwbare energie kunnen binnenhalen. Het is een illusie om te denken dat we 100 % in onze eigen energiebehoeften kunnen voorzien. We hebben daarvoor simpelweg niet de natuurlijke grondstoffen.

We hebben echter wel de schoonheid van een land aan de Noordzee te zijn en te kunnen intakken op de grootste elektriciteitscentrale die daar wordt gebouwd. Daartoe hebben we infrastructuur nodig.

Ik ben het echter met iedereen eens die aangeeft dat we altijd moeten blijven evalueren. Dat was ook de teneur van de uiteenzetting van de heer Crucke. We moeten altijd evalueren of we de baten kunnen genereren die we altijd voor ogen hebben gehad.

Ik stel het hier nu al. Het zal straks ook mijn conclusie zijn. De zware industrie kan maar één keer worden verloren. Wanneer verliezen we ze? Dat gebeurt wanneer haar geen toegang wordt gegeven tot betaalbare en zekere energie. Dat maakt dat er verschillende belangen zijn die we moeten afwegen. Willen we ervoor zorgen dat onze industrie en onze gezinnen toegang hebben tot energie? Zorgen we er ook voor dat zij die energie hebben in 2030? De huidige regering heeft immers altijd gesteld dat geen risico’s zouden worden genomen met de bevoorradingszekerheid. Zij neemt niet het risico dat het licht uitgaat. Daarom heeft de regering zo hard ingezet op het CRM. Ik herinner u eraan dat met het CRM hetzelfde is gebeurd. Het is hier verschillende keren besproken, namelijk de doembeelden van hoeveel het CRM zou kosten. Vandaag kost het CRM een fractie. Dat komt omdat de regering de zaken niet heeft ondergaan. Dat is met voorliggend dossier niet anders. Er komen uitdagingen op ons af die we moeten vastnemen.

Het eiland is een hoeksteen om te bekijken op welke manier ervoor kan worden gezorgd dat we toegang hebben tot die grote hoeveelheden betaalbare en emissieloze stroom. Uiteraard moet dat betaalbaar zijn.

Sta mij dus toe eerst in te gaan op de vraag welke beslissingen hebben geleid tot het energie-eiland. Wat is aan ons voorgesteld? Op basis van welke elementen heeft de regering de beslissing genomen?

Een aantal leden, onder andere de heer Bihet, heeft verwezen naar de datum van 15 oktober 2021. In oktober 2021 heeft de ministerraad de beslissing genomen om de capaciteit van het Prinses Elisabetheiland op te trekken naar 3,1 à 3,5 gigawatt. We hebben toen een maximum van 3,5 gigawatt vastgelegd om een en ander het meest kostenefficiënt te maken. Indien het kostenefficiënter is om 3,1 gigawatt te gebruiken, dan gaan we voor 3,1 gigawatt., Als de technologie en andere zaken evolueren, kunnen we evenwel tot 3,5 gigawatt gaan. De vork is dus 3,1 tot 3,5 gigawatt.

Herinner u ook dat we vóór de beslissing van de vork van 3,1 tot 3,5 gigawatt in het verleden de beslissing hebben genomen om 2,1 gigawatt toe te passen. Waarom hebben we die capaciteit opgetrokken? We hebben een klein stuk Noordzee. Wind op zee maar ook de interconnecties zijn een van de belangrijkste hefbomen die het federale niveau heeft om klimaatneutrale energie naar ons land te krijgen. Dus zetten we alles in op het optimaal benutten van de ruimte en de mogelijkheid.

Het tweede belangrijke element, naast het optrekken van de capaciteit van de PEZ, was de interconnectie. België is een klein land, dat echter strategisch zeer goed gelegen is: we hebben een cruciale ligging in Europa, in het midden tussen Noord en Zuid. We zijn dus een belangrijk knooppunt voor het toekomstige netwerk op de Noordzee. De hybride interconnectoren die kunnen intappen , zorgen er dan ook voor dat België met die infrastructuur niet alleen zijn eigen windparken kan aansluiten, maar ook verbindingen kan maken met het buitenland.

Er zijn dus twee doelstellingen: de eigen windproductie aansluiten en de windenergie uit het buitenland binnenbrengen.

Monsieur Crucke, concernant le Royaume-Uni et le Danemark, vous m'avez demandé si les dossiers étaient toujours pertinents ou s'ils étaient au frigo.

S'agissant du Royaume-Uni, j’ai rencontré à deux reprises mon homologue anglais, Ed Miliband – la première fois, c'était par Zoom, et la deuxième, c'était à Londres – notamment pour parler de ce projet. Nous attendons le rapport de Ofgem (the Office of Gas and Electricity Markets) , qui est imminent. En fait, nous avions espéré le recevoir il y a une ou deux semaines; j’ai bon espoir que ce document paraîtra dans les semaines à venir. Ce rapport de Ofgem donnera – ou non – le feu vert pour investir notamment dans Nautilus et dans d’autres interconnexions, comme LionLink avec les Pays-Bas.

Het eerste rapport van Ofgem had een aantal knipperlichten aangetoond voor het project. Op die knipperlichten, met name het aanlandingspunt …

Le point de raccordement mais aussi d'autres points, comme la configuration de l'île, sont des dossiers tr è s spécifiques qui ont été travaillés tant entre les régulateurs, c'est- à -dire la CREG et Ofgem, qu'entre les gouvernements britannique et belge durant toute la période qui s'étend entre le rapport initial et celui que nous attendons. En ce qui me concerne, j'ai à ce jour bon espoir que le projet atterrisse de mani è re positive.

Mijnheer Wollants, u vroeg naar de businesscase met betrekking tot Nautilus. Reeds in het ministerieel besluit bij de goedkeuring van het ontwikkelingsplan heb ik aangegeven dat de CBA, de kosten-batenanalyse, opnieuw moest worden uitgevoerd.

We hebben het koninklijk besluit over de procedure voor de opmaak van het ontwikkelingsplan reeds gewijzigd, in die zin dat er elke twee jaar een update moet komen van de projecten die worden goedgekeurd in het ontwikkelingsplan. Dat geldt voor het eiland, voor de interconnecties en voor eender welk project. Het gaat over grote bedragen, die sowieso moeten gefinancierd worden en die zijn alleen maar gerechtvaardigd, als er ook baten tegenover staan. De CBA en onduidelijkheden moeten verder geverifieerd worden.

Donc en ce qui concerne le Danemark, une discussion a lieu entre les gouvernements danois et belges. Le gouvernement danois nous demande de supporter des coûts plus importants pour les parcs éoliens en mer du Nord chez eux, ce que nous refusons. Par conséquent, ce projet, qui constitue d'ailleurs aussi une forme d'interconnexion hybride, fait l'objet en ce moment d'une étude plus poussée et une demande de subside européen est en cours.

Naast Ierland, waarover we het vorige week hadden, zijn er ook andere. Ik zou toch ook willen verwijzen naar Noorwegen.

Nous avons en effet bien conclu un memorandum of understanding (MOU) avec la Norvège et nous sommes d'ailleurs le seul pays à ce jour à avoir conclu ce type d'accord avec ce pays, et cela dans le but d'envisager – après 2035 – une possible interconnexion hybride.

Die is voor België zeer interessant omdat die windzones gedecorreleerd zijn. Het project Nautilus, de eerste interconnectie die in de opzet van het eiland voorzien is, maakt voortgang en zit zeker niet in de koelkast. Voor het overige moet men voor alle interconnecties ook telkens bekijken welke manier van aansluiten de beste en meest kostenefficiënte is. Daarom is het belangrijk dat we met zoveel landen de mogelijkheden onderzoeken.

Op 15 oktober 2021 heb ik de beslissing genomen om de capaciteit voor de Prinses Elisabethzone op te trekken. Hierop heeft Elia een rapport ingediend over de vormgeving van het netwerk voor het bereiken van die doelstellingen. Elia heeft in zijn analyse in oktober 2021 drie varianten onderzocht, zowel AC als DC.

De eerste variant was die met vijf AC-platformen van elk 700 MW. De tweede variant was een combinatie van 2,1 GW aan AC en 1,4 GW aan HVDC op een kunstmatig eiland. De derde variant was een combinatie van drie AC-platformen van 700 MG en één HVDC-platform van 1,4 GW. Die varianten werden onderzocht op basis van een aantal criteria, waaronder de investeringskosten, de onderhoudskosten, de kabellengtes, de timing, de beschikbaarheid, de betrouwbaarheid, de flexibiliteit, de technische complexiteit en de toekomstperspectieven. Uit die analyse bleek dat het energie-eiland met een combinatie van een AC-gedeelte en een DC-gedeelte de beste, de meeste flexibele en de goedkoopste oplossing was.

Een aantal onder u heeft gezegd dat de CREG erop gewezen heeft dat niet alles duidelijk was. Dat stond inderdaad in het advies van de CREG, maar de CREG besloot haar advies door te stellen dat die toekomstgerichte investering mogelijk is indien er geen extra risico's en/of hogere kosten worden gelegd bij de elektriciteitsconsument door de aansluiting van platformen – het gaat dan over de eerste variant – tenzij is aangetoond dat er bijkomende baten zijn, die op dit moment nog niet geïdentificeerd en gekwantificeerd zijn.

In oktober 21, dus voor de energiecrisis, meldde de CREG dat ondanks het feit dat niet alles op dat moment al volledig duidelijk was, zij toch de voordelen zag van een toekomstgerichte investering, op voorwaarde dat men – ik parafraseer –en cours de route zou blijven evalueren of men de beste investering gedaan had.

Ik heb begrepen dat Elia bezig is met een interne audit. Ik ga er dan ook van uit dat Elia in de interne governance bekijkt of het dezelfde koers is blijven volgen voor de hele rit. Ik heb op zich geen twijfel, geen wantrouwen, dat Elia dat niet zou hebben gedaan.

In december 2021 heeft de regering het ministerieel besluit over het grid design goedgekeurd. Over dat ministerieel besluit werd er overlegd in de ministerraad. We hadden met deze regering de gewoonte om voor zaken die zo fundamenteel zijn voor het energiebeleid te kiezen voor de optie van ministeriële besluiten, waarover er overlegd werd in de ministerraad. U kunt dat nagaan voor de verschillende wetten die in de afgelopen legislatuur goedgekeurd zijn.

U ziet dat bijvoorbeeld ook bij de wetgeving over het CRM. Die beslissingen waren zelden beslissingen van de bevoegde minister alleen. Steeds werd overlegd in de ministerraad, omdat die wetgeving zo fundamenteel is dat zij de hele regering aanbelangt. Ze gaat immers over de welvaart van ons land, de bevoorradingszekerheid en de betaalbaarheid van energie in ons land. Ook over de variant van het energie-eiland met de AC/DC-aansluiting, waarbij het DC-gedeelte gecombineerd kan worden met hybride connecties, werd er zo beslist.

Dan komen we bij februari 2022 en het conflict in Oekraïne. U weet wat de impact daarvan was op de grondstofprijzen en natuurlijk ook op ons energiebeleid. We voelen de effecten daarvan tot vandaag. De federale regering en de 27 energieministers zijn erin geslaagd om de gas- en elektriciteitsprijzen onder controle te krijgen door een heel scala aan maatregelen op nationaal en Europees vlak, maar de grondstofprijzen en de kosteninflatie die we nog altijd voelen, liggen vandaag nog altijd exponentieel veel hoger. De eerste stappen, ook op Europees vlak, moeten daar nog worden gezet. Ik kom daar nog op terug.

Tegelijkertijd is er een urgente nood aan investeringen om de Europese energieonafhankelijkheid te vergroten die, gecombineerd met klimaaturgentie, een enorme druk op de toeleveringsketen zet. Vandaag bestelt iedereen tegelijk dezelfde infrastructuur om zo snel mogelijk te kunnen voorzien in de aansluiting van groene energie, die bij ons wordt gemaakt, wat de prijzen van die infrastructuur verder omhoogduwt.

We werden de eerste keer in maart 2023 op prijsstijgingen geattendeerd, op het moment dat Elia het tariefdossier bij de CREG indiende en de CREG dat dossier moest goedkeuren, omdat ze op basis van de tariefmethodologie ook tarieven moet vastleggen voor de volgende periode tot 2027. Daar zagen we de eerste stijging van de initieel geraamde 2;2 miljard euro naar 3,6 miljard euro. Daar lagen drie drivers aan de basis: de algemene inflatie, de volatiliteit van de prijzen van ruwe materialen en de bottlenecks in de toeleveringsketen, gecombineerd met een hogere vraag. Dat is de reden van de stijging van 2,2 naar 3,6 miljard euro.

De vergelijking tussen de varianten die werd gemaakt voor het MB grid design werd dan opnieuw gemaakt en ook daar kwam de variant met de variatie AC/DC opnieuw als beste uit, omdat de kostprijs voor de platformen als alternatief – herinner u de eerste variant – minstens evenveel, zo niet nog meer, zou zijn gestegen. De kostenstijging zit hoofdzakelijk in staal en in de C-infrastructuur. Dat kost evenveel, of men dat nu op een platform of op een eiland zet.

Dat deel van de kostenstijging was op dat moment ook bekend bij de CREG, want die kosten zitten ook vervat in de volgende tarifaire periode.

In mei 2023 werd het federaal ontwikkelingsplan (FOP) goedgekeurd. Dat plan werd opgemaakt voor een periode van 10 jaar, 2024-2034. Daarin worden alle investeringen beschreven die nodig zijn en wordt voor elk project telkens gezegd wat de kosten en baten zijn. In dat ontwikkelingsplan voor Elia worden de kosten-batenanalyses van de individuele projecten voorgesteld en ook gepubliceerd op de website, die voor iedereen toegankelijk is.

Vanaf bladzijde 242 staan de kosten-batenanalyses voor het eiland en de Nautilusinterconnector vermeld en kan men lezen dat de uiteindelijke energiehub die met het energie-eiland wordt gerealiseerd, in de meeste toekomstscenario's voldoende welvaartcreatie geeft om de kosten te compenseren, zelfs met onzekerheid over de kosten. Vooral in scenario's die inzetten op grootschalige hernieuwbare energie en elektrificatie, zijn de baten aanzienlijk en overstijgen ze de geschatte projectkosten.

Als we de baten van het energie-eiland bekijken, zowel voor de connectie van de 3,5 gigawatt die we willen realiseren op de Noordzee, gecombineerd met de interconnectie, dan zien we dat die worden geschat op 600 miljoen tot 1,4 miljard euro per jaar welvaartswinst voor de Belgische economie in 2030 en 1 tot 2,3 miljard in 2040. Ook die bedragen zullen blijvend moeten worden geëvalueerd. Dat is een ongoing effort .

Ik wil erop wijzen dat wat het ontwikkelingsplan betreft – er zijn daarbij ook opmerkingen te maken, maar daar kom ik straks op terug wanneer het gaat over governance –, de CREG op dat moment niet heeft gezegd dat we dat toch beter niet zouden doen. De CREG heeft niet geadviseerd dat het uitgesteld moest worden, dat het te voorbarig is.

Het ontwikkelingsplan is – en ik neem daarvoor de volledige verantwoordelijkheid, want mijn handtekening staat daaronder – een beslissing van de minister, die niet in het ijle wordt genomen. Er wordt daarover uitgebreid geconsulteerd met andere overheden en entiteiten in dit land. Er is ook een advies van de regulator en er is mij toen niet gezegd dat ik beter zou wachten en het zeker niet zou moeten doen.

De CREG doet wel suggesties om haar rol in het ontwikkelingsplan te versterken. Ik ben dat absoluut niet ongenegen. Ik wil ook beklemtonen dat dat FOP niet zomaar door mij werd goedgekeurd. Bij de goedkeuring heb ik een aantal kanttekeningen gemaakt, waarnaar ik daarnet verwezen heb. De kosten-batenanalyse voor het VK, voor Nautilus, moet bijvoorbeeld worden geüpdatet. Ik heb ook gevraagd om een bijkomende verbinding tussen het eiland en het land te onderzoeken. Ik wil dus geen opties op voorhand uitsluiten om congestie te voorkomen. Ik heb ook kanttekeningen geplaatst bij de offshore biedzone, die politiek nog niet beslist is en dus ook niet zomaar kan worden doorgerekend door Elia in zijn ontwikkelingsplan. Die drie opmerkingen werden dus gemaakt.

Ik ben nooit ongevoelig geweest voor de opmerkingen van de CREG, ook niet voor de opmerkingen die ze over dit dossier gemaakt heeft. Dat was ook niet de eerste keer. De CREG heeft al van in het begin van mijn mandaat gevraagd – en heeft dat ook naar aanleiding van dit dossier herhaald en in haar memorandum geschreven – dat ze een betere betrokkenheid zou willen bij de opmaak van het ontwikkelingsplan.

In dezelfde periode van de opmaak van het ontwikkelingsplan hebben we een wetswijziging voorgelegd aan onze regeringspartners. We hadden daarmee twee doelstellingen voor ogen. Allereerst wilden we meer convergentie brengen in de energiescenario's. Het is ook een vraag van het Parlement of er bij de opmaak van die scenario's geen grote, sturende rol moet zijn vanuit de overheid. Er zou echter ook bij de uitvoering van die scenario's, namelijk de opmaak van de ontwikkelingsplannen, een belangrijke rol moeten worden opgenomen door de CREG, met name een betrokkenheid vanaf het begin om zicht te hebben op de werkzaamheden en de ontwikkeling. Die wetswijziging kwam er echter niet, omdat daarover geen akkoord was in de regering.

We moeten het verleden echter niet herschrijven. Er is nu een nieuwe periode aangebroken, zowel voor de regering als voor het Parlement. Wat niet is, kan misschien nog komen. Ik wil mijn teksten gerust delen en er zijn zeker ook een aantal zaken die vandaag in het debat naar voren kwamen waarover we verder kunnen debatteren.

Bij de opmaak van het ontwikkelingsplan kwam er wel een bijsturing: voor alle grote projecten moet de netbeheerder elke twee jaar een tussentijdse update doen. De reden is om meer dynamiek in dat proces in te bouwen en om sneller te kunnen inspelen op snel veranderende omstandigheden, iets wat we de laatste jaren gezien hebben.

Op het vlak van governance, samenwerking, ieders rol, kan er zeker nog meer dynamiek worden ingebracht dan er vandaag is, met een meer sturende rol vanuit de overheid, met betrekking tot de kaders waarbinnen moet worden gewerkt. Voor het regulatoir toezicht zijn er suggesties van de CREG om er op een andere manier op in te spelen.

Dat brengt me bij de uitwisseling van de brieven, waarover u veel vragen hebt gesteld. Het betreft twee aspecten, namelijk welke brieven er werden uitgewisseld en of ik die aan u kan voorleggen.

Volgende brieven werden uitgewisseld. Op 20 juni 2024 kreeg ik een brief van de CREG waarin men mij waarschuwde voor een aanzienlijke kostenstijging voor het geplande grid design van MOG II ( modular offshore grid II ), na het tariefdossier. Daarin suggereerde men om de kosten-batenanalyse over te doen en vroeg men naar meer mitigerende maatregelen of alternatieve ontwerpen om de kostenimpact te beperken.

Ik heb daarop geantwoord op 19 juli 2024. Ik heb de CREG gevraagd naar de oorzaken van de kostenstijgingen, naar de mogelijke oplossingen, naar de impact op de transmissietarieven en de mogelijke alternatieven. Dezelfde dag heb ik ook een brief gestuurd aan Elia, met dezelfde vragen, namelijk wat de specifieke oorzaken zijn van de kostenstijging van MOG II en wat de maatregelen zijn om die kosten te kunnen beheersen. Ik heb Elia ook gevraagd naar alternatieven. De CREG stelde alternatieven voor; ik vroeg wat er gebeuren zou mochten we het project vervangen door een volledig AC- dan wel DC-gedeelte.

Ik kreeg een antwoord van de CREG op 20 augustus, waarin de CREG vooral verwees naar haar memorandum. De CREG gaf aan dat ze op een andere manier betrokken wilde worden bij de opmaak van het ontwikkelingsplan en dat een aantal van de antwoorden Europees moest worden aangereikt, omdat er niet enkel naar haar kon worden gekeken om dit op te lossen.

Elia reageerde eveneens op 20 augustus 2024 en ging daarbij in op de kostenstijgingen, veroorzaakt door de marktsituatie, inflatie, stijgende grondstofprijzen en een beperkte capaciteit in de supplychain. De impact van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne leidde tot de hoge energieprijzen en inflatie, wat de vraag naar transmissie-infrastructuur vergroot heeft zonder dat de productiecapaciteit voor die uitrusting voldoende kon meegroeien.

De HVDC, hoogspanningsgelijkstroom, is de grootste kostendrager. Een groot deel van die kostenstijging is terug te vinden in de installatie van het HVDC-gedeelte. De prijs voor zowel onshore- als offshoreconverters en DC-kabels is sinds 2021 enorm gestegen. De aanvankelijke schatting van het budget van ongeveer 1 miljard euro voor die HVDC-systemen is nu in Europa gestegen naar een bedrag tussen 2,6 en 3 miljard. De stijging is te wijten aan onvoldoende productiecapaciteit in Europa en de daarmee gepaard gaande hoge vraag naar HVDC-technologie, en de structurele problemen binnen de Europese supplychain voor die netwerkcomponenten. De vraag naar dergelijke technologieën zal vermoedelijk verviervoudigen tegen 2030 terwijl de productiecapaciteit beperkt blijft, met dus een enorme bottleneck voor die nodige stukken.

Voor de AC-componenten is er een kostenstijging van ongeveer 60 %. De kostenstijging situeert zich in de eerste plaats in het DC-gedeelte. De stelling dat het eiland het dubbele van de platformen kost, is op zich niet correct. De kostprijs van de platformen is evenveel gestegen. Ook op de platformen moet dezelfde infrastructuur geplaatst worden om aan dezelfde doelstellingen te kunnen beantwoorden.

Ik kreeg dus antwoorden van de CREG en Elia op 20 augustus. Ikzelf heb een laatste brief gestuurd op 16 september 2024, besproken in de commissievergadering van twee weken geleden, voor de plenaire vergadering. In die brief van 16 september heb ik aangegeven wat ik graag zie gebeuren, namelijk het oprichten van een werkgroep voor kostenbeheersingsmaatregelen via een soort van scrumaanpak om een iteratieve kostenbeheersing mogelijk te maken, om gemakkelijker te kunnen reageren op marktschommelingen en ook om te kijken naar een alternatief grid design, naar gefaseerde implementatie om de kosten te kunnen spreiden en tevens naar een update van de baten: als de kosten zijn gestegen, zit er misschien ook een evolutie in de baten.

Laat me eraan toevoegen dat niet enkel het eiland geconfronteerd wordt met kostenstijgingen. Als voorbeeld uit de eigen sector noem ik de Nemo Link, onze interconnectie met Engeland. De Nemo Link heeft twee keer een black-out vermeden, een keer in België en een keer in het VK, wat het belang van interconnectie aantoont. Zes jaar geleden werd die verbinding gebouwd voor 650 miljoen euro. Dat zijn bedragen waarvan we vandaag alleen maar kunnen dromen. Als we die verbinding vandaag zouden realiseren, dan zou de kostprijs 5 miljard euro bedragen. Nog een voorbeeld is de Oosterweelverbinding, initieel begroot op 3,5 miljard euro. Vandaag staat de kostprijs op 10 miljard euro. De drivers zijn oorlog en inflatie. Nog een voorbeeld is metrolijn 3 in Brussel, waarvoor 1,66 miljard was voorzien in 2019, terwijl het in 2024 om 4,7 miljard euro gaat. Ook het GEN van Infrabel wordt met diezelfde evolutie geconfronteerd.

Dat betekent nog niet dat we zomaar genoegen moeten nemen met het feit dat de kostprijs overal stijgt. Bij elk infrastructuurproject moet men opnieuw bekijken wat er gedaan kan worden om de prijs te drukken, met de vraag wat effectief nodig is en wat de baten zijn. Daarvoor is een systeemaanpak nodig en ook andere projecten krijgen ermee af te rekenen.

Ik kom tot de transparantie. In de brief die ik op 20 juni 2024 kreeg, heeft de CREG mij voor het eerst gesproken over een bedrag van 7 miljard euro. De CREG heeft toen geschreven – onderstreept – "gelieve deze cijfers strikt vertrouwelijk te behandelen, gelet op de onderliggende commercieel gevoelige informatie en op het feit dat aanbestedingen van de DC-componenten nog lopende zijn".

Wat ik heb begrepen en wat de CREG ook heeft toegelicht in haar brief, is dat het tariefdossier werd goedgekeurd in de periode van maart 2024 en dat nadien de teams van de CREG en Elia met elkaar zijn blijven vergaderen in de loop van mei 2024. In mei 2024 heeft niemand mij verteld dat het bedrag 7 miljard euro was geworden. Dat was voor de CREG wel duidelijk geworden op basis van meetings tussen haar en Elia. De CREG heeft tegenover Elia onmiddellijk gereageerd door te stellen dat zij daarover meer wou weten en heeft Elia gevraagd om het haar uit te leggen. De CREG heeft op dat moment ook bedacht dat de minister dat ook moest weten. De CREG heeft mij dus een brief gestuurd en mij gevraagd om de inhoud ervan strikt vertrouwelijk te behandelen.

In mijn brief van juli 2024 heb ik de CREG en Elia een vraag gesteld. Ik citeer ze even: “In uw brief wordt aangegeven dat de verstrekte informatie vertrouwelijk is. Kunt u specifiëren welke onderdelen van de informatie als vertrouwelijk moeten worden behandeld en wat de mogelijke gevolgen zouden zijn als deze informatie openbaar zou worden gemaakt?”

Ik hoop dat u mij kent en uit andere dossiers weet dat ik nooit een probleem heb gehad met het toelichten van zaken voor het Parlement. Toen de CREG mij een brief stuurde waarin zij aangaf dat de inhoud ervan vertrouwelijk was, heb ik aan de CREG gevraagd om mij uit te leggen wat er volgens haar vertrouwelijk was. In mijn hoedanigheid van minister kan ik door het Parlement immers op elk moment worden geïnterpelleerd, wat jullie terecht ook doen. Van bij het begin wou ik dan ook duidelijk weten wat wel en wat niet vertrouwelijk was.

De CREG heeft mij in haar brief van 20 augustus 2024 het volgende geantwoord: "Betreffende het vertrouwelijke karakter van de budgetcijfers heeft Elia gemeld dat de aanbestedingen van het DC-gedeelte nog lopende zijn. Indien de markt weet dat Elia reeds van veel hogere kosten uitgaat, kan dat mogelijk een bijkomend verhogend effect hebben op de kosten."

Voor het DC-gedeelte – substations plus cables – heeft Elia bij de budgetinschatting van mei 2024 het budget verhoogd van 1,5 miljard euro tot 3,5 miljard euro, zodat de totale kostprijs het bedrag van 7 miljard euro benadert.

Mijnheer de voorzitter, ik heb er geen probleem mee om u mijn briefwisseling te bezorgen. Ik kan echter de vertrouwelijkheid van de documenten van Elia en de CREG niet opheffen. Zij komen straks hierheen en het Parlement is het toezichthoudend orgaan op de CREG. Ik heb de documenten hier, maar niets staat u in de weg om daar straks naar te vragen. Aangezien Elia en de CREG aangeven dat het vertrouwelijke documenten betreft die marktgevoelige informatie bevatten, kan ik niet de verantwoordelijkheid nemen om die vertrouwelijkheid op te heffen en die informatie open en bloot met u te delen. Het komt hun toe dat te doen en u kunt het hun straks vragen. Volgens mij staat er niets vertrouwelijks in mijn brieven en ik heb absoluut geen probleem om u mijn antwoorden over te maken.

Ik kom nu bij het verloop van het proces. Wat wisten we wanneer en hoe hebben we daarop gereageerd? C’est un chantier qui est en cours. Er werd een aantal zaken gevraagd en bepaalde zaken zijn lopende. De pertinente vraag is hoe het nu verder moet. Bepaalde noodzakelijke acties op verschillende vlakken worden uitgevoerd. Een deel heeft betrekking op het ontwikkelingsplan op zich. We worden geconfronteerd met grote noodzakelijke investeringen in het Belgische en Europese elektriciteitsnet en die zijn onderworpen aan rigide procedures. Om de vier jaar wordt een ontwikkelingsplan voor een periode van tien jaar opgesteld. Hierin worden belangrijke beslissingen genomen. Voordien leek het erop dat de genomen beslissingen in steen gebeiteld waren.

We hebben daarin meer dynamiek gebracht door elke twee jaar een update te vragen, maar het is de vraag van de CREG om daarbij vanaf het begin meer betrokken te worden. We hebben daarvoor een voorstel ingediend. We hebben het daarover in het verleden ook al gehad. Een van de belangrijke zaken die in ons energiebeleid moeten worden aangebracht, is wie wanneer beslist. Welke criteria hanteren we daarvoor? Op basis van welke risico-inschattingen en kosten-batenanalyses wordt dat gedaan? Welke eengemaakte methodologie kunnen we daarvoor hanteren?

Mochten Elia en de CREG hier aanwezig zijn, dan zouden de vertegenwoordigers van Elia zeggen dat ze een berekening hebben gemaakt en op een bepaald bedrag uitkomen. De CREG zou dan wellicht zeggen dat zij dat eigenlijk niet zo goed begrijpt, dat het toch niet zo duidelijk is. Dat kan door de overheid worden opgelost door de methodologie van de kosten-batenanalyses vast te leggen. Daar worstelt men trouwens ook op Europees niveau mee.

Monsieur Crucke, c'est aussi une difficulté dans le projet danois. Leur méthodologie étant différente de la nôtre, la diversité des analyses complexifie la prise de décision au niveau politique car il est nécessaire de pouvoir s'aligner.

Je pense donc qu'il est nécessaire d'avoir une autorité politique dont le rôle est de déterminer les différents param è tres nécessaires au calcul du bien-être pour la société dans son ensemble. Cela est loin d'être évident. Par exemple, comment déterminer le bénéfice de la souveraineté énergétique? C'est peut-être plus aisé maintenant que par le passé car nous avons payé le coût des importations d'énergies fossiles parce que nous étions dépendants d'un seul pays.

Men moet dus verschillende elementen samen bekijken. Wat de ontwikkelingsplannen betreft – hoe beslissen wij en wie heeft daarin welke rol –, zijn er alvast belangrijke stappen vooruit te zetten. Er zijn ook beslissingen die het Parlement kan nemen en die zeker ook moeten worden afgetoetst, aan de ene zijde bij de CREG en aan de andere zijde misschien bij Elia. De CREG speelt daarbij een andere rol dan Elia, omdat de CREG de regulator is en Elia wat inzicht in de impact kan bieden, waardoor men dan kan beslissen of men een en ander al dan niet mogelijk acht.

Je pense qu'il est urgent de décider, sur le plan du développement du réseau, quand et comment nous allons faire un update de tous ces bénéfices.

Ten tweede, de impact van de kosten op de tarieven wordt door de CREG geschat op ongeveer 5 euro per megawattuur, wat dus lager is dan de opbrengst. Zelfs met de impact op de tarieven blijft de opbrengst dus positief. De CREG zegt daarover dat zij vandaag alleen maar de redelijkheid van de kosten in aanmerking kan nemen. Ik ben daarover verwonderd, want dat wil dan zeggen dat onze beleidsrichtsnoeren in de wet onvoldoende duidelijk zijn. Tariefcompetentie is een kerncompetentie van de regulator. Het is aan de regulator om de tariefmethodologie op te stellen en vervolgens aan Elia om een tariefdossier in te dienen. De rol van de overheid is beperkt tot het geven van beleidsrichtsnoeren. Dat betekent dan volgens mij dat wij onze beleidsrichtsnoeren onder de loep moeten nemen.

We moeten bekijken of die beleidsrichtsnoeren bijvoorbeeld de mogelijkheid geven dat de impact op de tarieven pas wordt doorgerekend op het moment dat ook de baten duidelijk zijn, dat men daar dus meer gefaseerd op kan ingaan. Dat wil dan wel zeggen dat men de inkomsten voor de netbeheerder zal vertragen, die dus ofwel reserves zal moeten hebben of zal moeten lenen, waar ook kosten tegenover staan. Het debat daarover moet volgens mij bij uitstek in het Parlement worden gevoerd gelet op de rol en de bevoegdheid van het Parlement als toezichthouder ten aanzien van de CREG wat de tarieven betreft.

Het derde punt is Europa. Vandaag worden we in Europa geconfronteerd met een grote nood aan grootschalige en proactieve investeringen in bijkomende netwerkinfrastructuur en het feit dat er slechts drie leveranciers zijn, met name Hitachi, Siemens en GE, en nog een paar Chinese die op een ander niveau staan dan die drie. Dat wil zeggen dat de leveranciers van die strategische technologie – high voltage en direct current – die nodig is om landen met elkaar te kunnen interconnecteren, vandaag een supplychain vormen die Europees is, of Amerikaans in het geval van GE.

Die bedrijven worden vandaag geconfronteerd met een enorme bottleneck, waardoor de prijzen sterk stijgen. Gisteren of eergisteren stelde Hitachi in The Financial Times dat het niet verder kan. Om de druk van de supplychain te halen, heeft men meer duidelijkheid nodig, meer vooruitziendheid met betrekking tot de projecten met betrekking tot pipelines, zodat men de capaciteit kan verhogen.

Dat blijkt uit zowel het Draghi- als het Lettarapport. Die grote investeringen zijn nodig. De bottlenecks van vandaag zorgen voor een opwaarts effect op de prijzen, die zowel de competitiviteit van onze industrie bedreigen als de koopkracht van onze gezinnen. Men betaalt immers een prijs voor schaarste. Om die prijs te doen dalen, moet men zorgen voor meer capaciteit.

Dus is er volgens mij een grote rol weggelegd voor Europa op dat vlak. Dat is voor mij ook een geval van strategische autonomie. Men heeft voor die drie spelers een gigantische afzetmarkt, zowel in Europa als in de Verenigde Staten, die ervoor zal zorgen dat we controle hebben over onze eigen energie. In plaats van met miljarden te smijten voor batterijfabrieken, gesubsidieerd door Europa – die er finaal niet komen –, of voor waterstofprojecten – die er evenmin komen – zou het misschien goed zijn om een industrieel plan te hebben voor die technologie. Wij behoren op dat vlak vandaag tot de wereldtop en willen aan de wereldtop blijven.

Dat staat ook heel duidelijk in de mission letters van de nieuwe commissarissen. Vandaag vindt de hoorzitting met de heer Dan Jørgensen plaats in het Europees Parlement. Als er een dergelijk plan komt, kunnen landen die first-mover- beslissingen genomen hebben, daarvan het voordeel hebben – wij hebben in 2030 toegang tot die elektriciteit–- en daarvan op een gelijke manier profiteren.

Dat is niet nieuw voor ons land. Herinner u de derde richtlijn houdende hernieuwbare energie, waarover een tijdje geleden werd onderhandeld. De heer Ravyts en de heer Wollants hebben mij daarover toen ondervraagd. In die hernieuwbare-energierichtlijn zaten enorm ambitieuze targets inzake het gebruik van waterstof in onze industrie, targets die voor onze industrie moeilijk waren. De richtlijn vergde een zodanige inzet voor het gebruik van groene waterstof dat de projecten voor het afvangen van CO 2 waarover in ons land al beslist was en die al Europese steun hadden gekregen, mogelijk niet meer rendabel waren. Ons land heeft toen wat die richtlijn betreft over een uitzondering onderhandeld voor die projecten. Het ging dan onder andere over het project van BASF, het Kairos@C-project, dat gesteund wordt door het EU Innovation Fund.

In die derde hernieuwbare-energierichtlijn staat een uitzondering die onder andere door de rapporteur van het Europees Parlement op Twitter genoemd werd als the Belgian recital . Die uitzondering houdt in dat, wanneer first-mover -projecten in het relanceplan die goedgekeurd zijn door Europa, te maken krijgen met onverwachte zaken als prijsstijgingen – en dat geldt ook voor het energie-eiland, want daar zit ook Europees geld in – de drivers ervan niet (…) worden.

Ons land moet altijd innovatief zijn. We hebben immers altijd beperkingen, gelet op de beperkte locaties en beperkte beschikbaarheid van grondstoffen. We moeten dus altijd creatief zijn. Onze industrie is dat. In de afgelopen legislatuur zijn we, door een gezamenlijke inspanning van de eerste minister en van mezelf, erin geslaagd de industrie die zulke projecten had, ook inzake regelgeving te helpen.

Hetzelfde moet ook gebeuren voor het energie-eiland. Naar mijn mening zou er in het kader van het Innovation Fund en waarvoor specifieke calls mogelijk zijn, naar analogie met de projecten voor waterstof en CCS die in het verleden al gesteund zijn, een specifieke call moeten zijn voor projecten inzake netwerktechnologie en voor HVDC-technologie waarover al eerder beslist is en die gesteund zijn door Europa. Zo is het immers ook gegaan in de RED III-richtlijn.

Daarom hebben we in onze conclusies naar aanleiding van ons Europees voorzitterschap ertoe opgeroepen ter zake in de Europese begrotingsfondsen de nodige middelen vrij te maken.

U leest ook de krant. U weet dat er geruchten zijn over een mega competitiveness fund, waarin dan ook die projecten terecht moeten komen.

Een regering in lopende zaken bemoeilijkt de situatie, maar dergelijke zaken moeten aan de Europese onderhandelingstafel worden bepleit. Tijdens de gesprekken in de Energieraad en in bilaterale contacten voel ik steun en wordt het mandaat verleend om bij Europa te blijven aankloppen voor bijkomende, gerichte Europese middelen, niet alleen voor toekomstige projecten maar ook voor al besliste projecten die nu gerealiseerd worden. Het gaat dus niet om projecten op de tekentafel, maar om projecten die al een zekere maturiteitsfase hebben bereikt en waarvoor al verschillende investeringsbeslissingen zijn genomen.

Mevrouw Gielis, de middelen voor natuurinclusief design worden integraal gedekt door subsidies. Natuurinclusief design vertegenwoordigt een kostprijs tussen 10 en 30 miljoen euro. Het wordt geïmplementeerd naargelang de beschikbaarheid van de middelen.

Ik heb 10 miljoen euro vrijgemaakt uit het Energietransitiefonds dat door een van mijn voorgangers is opgericht met als doel de energietransitie te bevorderen. Tot nu toe werden met dat fonds hoofdzakelijk doctoraten gefinancierd. De vorige call was beperkter omdat we de financiering van het natuurinclusief design uit het Energietransitiefonds hebben gehaald. Elia heeft daarvoor ondertussen eveneens een subsidie gekregen.

De kosten zijn relatief beperkt, maar de baten zijn relatief groter. We kennen vandaag allemaal de kosten gerelateerd aan de Natuurherstelwet. Iedereen hier in het Parlement is daarvan zeer goed op de hoogte. We kunnen het ons niet veroorloven om de fouten gemaakt voor natuurherstel op land ook te maken op zee, om dan binnen 20 à 30 jaar geconfronteerd te worden met zeer dure mitigerende maatregelen. Vandaar dat er wordt geïnvesteerd in de natuurpositieve impact, gedekt door subsidies, wat geen kostenstijging tot gevolg heeft.

Ik besluit. Er zijn zeker zaken waarvan u vindt dat ik er niet of te weinig op heb geantwoord. Ik hoor dus graag in de volgende ronde waarover er nog extra verduidelijkingen nodig zijn, maar ik kijk ook uit naar hoe wij in dit dossier verder werken en wat u van mij nog verwacht in de toekomst, zodat we inzake de kostenbeheersing en de realisatie van het project een traject kunnen opzetten waarover we in het Parlement van gedachten kunnen blijven wisselen en waarvoor we misschien ook werk kunnen maken van wetgeving.

Ik heb het over één ding niet gehad, namelijk over uitstel, en dat ga ik wel nog toelichten. Velen van u hebben gevraagd of uitstel, al dan niet gedeeltelijk, mogelijk is. We hebben aan de CREG en Elia gevraagd om die vraag samen te bekijken, maar de context van die afweging is wel om 25 tot 30 terawattuur emissievrije elektriciteit in ons land binnen te halen tegen 2030-2032. Er is een kostprijs en er is een opbrengst. Als we dit project uitstellen, wat is dan de impact van de energie die we niet zullen hebben en van andere netinvesteringen die we moeten doen? De bevoorradingszekerheid na 2030 mag niet in het gedrang komen en er moet worden bekeken wat de consequenties van het uitstel zouden zijn.

Soms wordt er nogal gemakkelijk gezegd dat het project dan maar moet worden uitgesteld. Op zich is het een logische, terechte vraag of we dat allemaal wel moeten doen, gelet op de kostprijs, maar er moet worden doorgeredeneerd over de vraag. Als we het project uitstellen, wat is daarvan dan de consequentie inzake energie die we niet zullen hebben? Hebben we die dan niet nodig? Als we het project later uitvoeren, wanneer zullen we die energie dan wel hebben? De supplychain zit zodanig vol dat we sowieso kijken naar een uitstel van vijf jaar of zelfs meer, niet van een of twee jaar. Wat is daarvan dan de kostprijs en zijn er alternatieven om het dan wel te kunnen doen?

Mijnheer Crucke, u zei iets wat mij heeft getriggerd. U zei dat u de hele pagina van L'Echo hebt gelezen, over de twee technologieën, offshore windenergie en nucleaire energie, en de ontmanteling ervan.

Herinner u de vragen die hier gesteld werden over de kostenstijging van de nucleaire passiva. Ik heb daarover een brief gekregen van NIRAS bij de opmaak van de vorige begroting. In die brief stond dat de kosten zoveel gestegen waren en dat ik zoveel geld moest geven. We hebben toen op dezelfde manier gehandeld als in dit dossier: we hebben om uitleg gevraagd. We hebben dezelfde vragen gesteld. Moet dat allemaal gebeuren? Wat is er absoluut nodig op het vlak van nucleaire veiligheid? We hebben dat in dit dossier dus ook zo gedaan. Ik zal mijn brieven tonen. We hebben de CREG en Elia gevraagd of we alles nu meteen nodig hebben.

Ik herinner me echter ook dat u mij hier allemaal bent komen zeggen dat al dat geld nodig was. Toen heeft niemand mij verteld dat het uitgesteld moest worden. Dat is voor mij allemaal geen probleem. Om een kostenstijging aan te pakken, kijken we echter naar wat de kosten, baten, risico's en opbrengsten zijn. Enige technologieneutraliteit moet echter aan de orde zijn.

De conclusie voor mij is dat het voorbarig is om er nu de stekker uit te trekken. We wachten nog op bijkomende informatie. Zo wachten we nog op de update van de kosten-batenanalyse die deels belegd is bij de CREG, die daarmee ook bezig is. Elia is momenteel ook bezig met een interne audit over de budgettering. Het welslagen van het project zal ook baat hebben bij een Europese proactieve aanpak om de kosten verder te kunnen drukken. We moeten ook kritisch kijken naar de rol van de regulator. Heeft die voldoende bevoegdheden? Wat moet er eventueel aangepast worden? Welke flexibiliteit en dynamiek kunnen we aanbrengen in het project?

Uiteindelijk is de bottomline dat we tegen 2030, 2032 en 2035 een heel groot deel van onze energie kunnen binnenhalen via de Noordzee. We hebben die elektriciteit altijd nodig. De berekeningen waarover ik vandaag beschik, geven nog steeds aan dat de baten groter zijn dan de kosten. Dan moeten we deze piste blijven bewandelen.

Voorzitter:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw erg uitgebreide antwoord. Dat is belangrijk in dergelijke technische dossiers.

Vooraleer ik opnieuw het woord aan de leden geef, wil ik nog meegeven dat het misschien geen slecht idee is om naar aanleiding van de vraag van de minister, maar ook van enkele commissieleden, ook Elia en de CREG eens uit te nodigen, teneinde nader op het dossier in te gaan. We zien hen vanmiddag ook. We kunnen een en ander dan meteen vragen. We zullen het nog aftoetsen bij alle partners. Op dinsdag 12 november is er nog ruimte om een commissievergadering in te plannen. Indien dat goed is voor de commissieleden, zullen we dus een nieuwe vergadering inplannen om met Elia en de CREG nader op de kwestie in te gaan. U zult nog op de hoogte worden gebracht van het precieze tijdstip.

Ik geef nu graag opnieuw het woord aan de commissieleden, startende met de heer Wollants.

Président: Mathieu Bihet.

Voorzitter: Mathieu Bihet.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, ik dank u voor de verstrekte informatie.

Ik kom tot de conclusie dat we met een gigantische constructiefout kampen op het vlak van de manier van informatie-uitwisseling en de opvolging daarvan. Het vreemde van de zaak is immers dat het Parlement de plicht heeft om zowel de regering te controleren als onrechtstreeks de voogdij over de CREG uit te oefenen, maar dat de CREG niet aan ons rapporteert.

Zo ontstaat de vreemde situatie dat het Parlement hooguit één keer per jaar zijn vragen kan richten aan de CREG, namelijk op het moment waarop de begroting in het Parlement wordt ingediend. We hebben echter geen methodiek of gewoonte om vragen te stellen aan de CREG. Nochtans hebben de Vlaamse parlementsleden aan de overkant van de straat binnen hun structuur het recht om vragen te stellen aan de VREG. Die methodiek bestaat. Bij ons bestaat ze niet.

Dat maakt dat wij u vragen stellen over informatie die u van de CREG hebt gekregen, waarbij de CREG u meldt dat u die informatie niet mag delen. De vraag is dan op welke manier het Parlement zijn werkzaamheden nog kan uitoefenen, wanneer wij niet de nodige informatie krijgen en u ons aangeeft dat u ons die informatie niet mag geven. We belanden zodoende in een scenario waarin er een probleem is waarvoor volgens mij naar een oplossing moet worden gezocht.

Het is immers alleen maar omdat er echo’s van de brieven en dergelijke via niet-officiële weg bij het Parlement terechtkomen, dat daarover vragen worden gesteld. Indien het potje immers helemaal gedekt blijft – wat naar ik heb begrepen de vraag van de CREG was – komt het dossier nooit naar het Parlement. In dat geval zou het DC-gedeelte gewoon zijn toegewezen zoals gepland en was er niks aan de hand geweest, tot we op een mooi moment, namelijk de dag na de aanbesteding, te horen kregen dat er werd toegewezen aan een kostprijs die vele malen hoger ligt dan wat oorspronkelijk werd gezegd. Ik denk dat we met de verschillende machten eens grondig moeten nadenken over mogelijkheden om daar anders mee aan de slag te gaan.

In bepaalde gevallen moet er ook met het Parlement toch absoluut in vertrouwen kunnen worden gewerkt. Ik heb in de vorige legislatuur al eens het voorstel gedaan om in het Parlement rechtstreeks aan de CREG vragen te kunnen stellen. We stellen die vragen nu aan u, maar u hebt theoretisch niets te zeggen aan de CREG, laat staan dat u daarmee aan de slag kunt. Wij hebben theoretisch wel iets aan de CREG te zeggen, maar wij krijgen geen informatie. Op die manier gaan we er niet komen.

Wat me wel zorgen baart, is dat u een voorstel van een federaal ontwikkelingsplan voorgelegd hebt gekregen. U hebt dat onder bepaalde voorwaarden goedgekeurd, maar de uitvoerder van dat federaal ontwikkelingsplan, Elia, vond het niet nodig om u in te lichten over het feit dat er een gigantische kostenoverschrijding zit aan te komen. Het was de CREG die heeft ingegrepen om u ervan op de hoogte te brengen dat degene die voor u het federaal ontwikkelingsplan aan het uitvoeren is, met een gigantische kostentoename wordt geconfronteerd. Dat die informatie niet rechtstreeks kon komen, vind ik een zeer vreemde manier van werken.

Dat betekent ook dat, als er op het design moet worden ingegrepen, de CREG dat niet kan doen zonder een wijziging door de overheid aan het federaal ontwikkelingsplan en Elia dat niet zal doen omdat het zijn opdracht is het federaal ontwikkelingsplan uit te voeren. De vraag is dan wanneer we hadden kunnen ingrijpen. Het antwoord lijkt me te zijn dat we nooit hadden kunnen ingrijpen, gezien de manier waarop we vandaag met elkaar samenwerken. Dat is voor mij een fundamenteel probleem dat moet worden bekeken.

Voor de mogelijke alternatieven wordt er gekeken naar mogelijkheden om wijzigingen aan het design aan te brengen. Dat zijn voor mij stappen die absoluut gezet moeten worden vooraleer we de boel helemaal vastklikken met bepaalde toewijzingen en aanbestedingen en zo meer. Dat debat moet nu gevoerd kunnen worden.

U zei dat er een werkgroep voor de kostenbeheersing moet worden opgezet, die een aantal zaken zal moeten bekijken. Dat is informatie die natuurlijk ook naar het Parlement moet kunnen doorstromen. Als ook daar wordt gezegd dat het Parlement dat niet mag weten omdat het mogelijk aanleiding kan geven tot verdere kostenstijgingen, kunnen we nooit onze rol als controlerende instantie uitvoeren. Ik reken er wel op dat er informatie zal komen, zodat we daar ook beslissingen in kunnen nemen.

Voorzitter: Oskar Seuntjens.

Président: Oskar Seuntjens.

Als u vraagt naar eventuele alternatieve grid designs enzovoort, dan moeten we op bepaalde vlakken de zaken ook wel in vraag kunnen stellen, zoals het al dan niet behouden van de momenteel aan dat eiland toebedeelde functies, gezien de gestegen kostprijs. U hebt verwezen naar de Nemo Link, die wellicht 5 miljard euro zou kosten indien hij vandaag zou worden gerealiseerd. Dat gaat, mutatis mutandis, ook op voor de hoogspanningsverbindingen die we nog aan het ontwikkelen zijn. De kostenstijging die we vandaag voor het eiland zien, doet ons verwachten dat we die ook zullen zien aan de eigenlijke hoogspanningsverbindingen die daar moeten toekomen.

De vraag is dan of die welfareberekening wel positief blijft, als zowel het eiland als de verbinding zelf fors duurder worden. Ik vrees dat het dan begint te knagen. Welke zaken zijn nu wel of niet meegerekend? Op basis van de informatie waarover u beschikt, hebt u gezegd dat de baten de kosten lijken te overstijgen. Als die kostenstijging zowel in het eiland als in de verbinding zelf zit, weet ik niet of dat zo zal blijven.

U haalde aan dat we onze industrie maar één keer kunnen verliezen en dat de industrie toegang moet hebben tot goedkope groene energie. Eigenlijk zitten we vandaag in een vicieuze cirkel, die onze industrie niet vooruithelpt. Tegelijk met het werk om toegang te krijgen tot hopelijk goedkope groene energie, zijn we de transmissienettarieven enorm aan het oppompen. Het gevolg is dat de industrie vandaag niet staat te springen om elektrificatie, zolang er geen duidelijkheid is over de te verwachten kosten. De industrie stond al op haar achterste poten met de in januari komende prijsstijging van 80 % in de transmissienettarieven. Om het allemaal leefbaar te houden, werkte de vorige regering aan een korting op de transmissienettarieven. Daarmee kreeg de industrie de mogelijkheid om te innoveren, zodat ze hier zou blijven. Als de industrie nu geconfronteerd wordt met een kostenstijging van de transmissienettarieven en daarbovenop een grote kostenstijging als gevolg van de prijsstijgingen van het energie-eiland, dan vraag ik mij ernstig af hoe we die zaak nog rondgefietst krijgen. Naar mijn mening moet het hele design tegen het licht gehouden worden, aangezien ik vrees dat we in problemen blijven terechtkomen, als we daar nu niet op een goede manier mee omgaan.

De vraag is dus welk scenario we kunnen voorleggen, opdat we de nodige beslissingen kunnen nemen. Uitstel is voor u een zeer moeilijke optie, als ik het zo mag samenvatten, maar nu gewoon voortdoen zonder de kosten te bekijken, is volgens mij evenmin een optie. De zaken op hun beloop laten zonder een interne audit bij Elia en zonder resultaten van de werkgroep die op zoek gaat naar een aanpak van de kosten, zonder te kijken naar een aanpassing van het grid design, lijkt mij eveneens moeilijk. Ik kan mij nog altijd niet van de indruk ontdoen dat het project destijds door Elia niet op de allerbeste manier werd voorbereid, afgaand op het advies van de CREG, waarvan u een stukje uit de conclusie hebt voorgelezen. De paragraaf ervoor is voor mij echter minstens zo belangrijk. Terwijl Elia aangeeft dat volgens het dossier betreffende de grid design er voordelen zijn op vlak van beschikbare capaciteit en een positief effect op de sociaal-economische welvaart, zegt de CREG namelijk dat die standpunten onvoldoende en niet kwantitatief uitgewerkt zijn.

Dan zitten we toch met een probleem. De regering besliste in oktober om een energie-eiland te bouwen, waarna de CREG in november tot de conclusie kwam dat het dossier niet van die aard is dat de voordelen gekwantificeerd kunnen worden en dat het onvoldoende voorbereid is. Daarna is men gewoon verdergegaan met dat plan. De CREG waarschuwde destijds voor potentieel hogere kosten en die komen er nu voor een stuk wel aan. De vraag dringt zich op hoe we daarmee omgaan. De CREG maakte in haar analyse de vergelijking dat de oplossing voor platformen misschien nog duurder is. Als alle kosten zodanig stijgen, moet men zich na een tijd de vraag stellen of het allemaal nog wel haalbaar en draaglijk is voor de industrie, de gezinnen en de bedrijven. Zouden we dan niet veeleer moeten inzetten op andere methodes, bijvoorbeeld op bepaalde emissievrije technologieën?

Ik heb de indruk dat we het laatste van die kostentoename van dat energie-eiland en van de hoogspanningsverbindingen nog niet hebben gezien. Mensen uit de sector vertellen mij dat ze de indruk hebben dat die kosten wellicht meer zullen toenemen dan wat men nu al verwacht. Ik vraag me af hoe we daarmee moeten omgaan. We moeten een grondige analyse maken, alvorens verdere stappen te zetten. Het zou niet goed zijn de zaak toe te wijzen en vervolgens tot de orde van de dag over te gaan en af te wachten hoe de begroting of Europa op een of andere manier die kosten zullen dragen. Als ik het goed begrijp, zullen de kosten overal stijgen en aan het einde van de rit zullen die door iemand betaald moeten worden. Ik heb zeer veel vragen hoe dat moet gebeuren.

Qua inleidende vergadering is dit wellicht een goede eerste stap, maar het Parlement moet betrokken worden bij de resultaten uit die werkgroepen. Er moeten opnieuw keuzes worden gemaakt over wat we exact met de hoogspanningsverbindingen en dat eiland zullen doen. Iedereen probeert kosten in alle mogelijke richtingen naar andere partijen door te schuiven. Daarvan getuigt ook uw voorbeeld van de situatie in Denemarken. We moeten onderzoeken of het aan het einde van de rit nog voor iedereen haalbaar is. Daar heb ik aardig wat twijfels over.

Bij een aanhoudende toename van de prijzen zullen we vroeg of laat kanttekeningen moeten maken bij uw bewering dat offshore windenergie de enige technologie is die continu in prijs daalt. Misschien stijgen de kosten daar evenzeer als bij andere technologieën. We moeten die misschien ook eens naast elkaar durven te leggen en met een frisse blik oordelen of het energie-eiland wel de juiste oplossing is voor ons energieprobleem en de energie-uitdagingen waarvoor we staan.

Mijnheer de voorzitter, ik moedig u aan om de vergadering met Elia en de CREG zeker te organiseren. Alleen denk ik dat er ook moet worden gekeken naar de verhouding tussen alle functionaliteiten van een dergelijk eiland en wat we er op het einde van de rit zullen uithalen. De minister maakt de verbinding met bevoorradingszekerheid. Dat is terecht, maar we zien ook dat energie halen uit de ons omringende landen of net iets verder, niet altijd evident is. Dat komt in het CRM-dossier telkens opnieuw naar voren.

Vaak is er overal gelijktijdig een probleem van schaarste en kunnen we met het CRM maar voor een klein deel rekenen op het buitenland, omdat men ook daar met dat probleem wordt geconfronteerd. Als het windstil is in Europa, zit iedereen in hetzelfde schuitje. Dan is de vraag of die kabels ons wel zullen redden of dat ze op bepaalde momenten eerder in een andere richting zullen werken dan in de onze, terwijl wij wel de kosten hebben gemaakt voor het eiland. Ik ben daarover heel bezorgd.

Voorzitter:

Collega Wollants, we zullen zeker werk maken van een vergadering met Elia en de CREG.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik ga zeker akkoord met de organisatie van een volgende vergadering, maar ik vermoed dat het thema ook deels aan bod zal komen in de vergadering vannamiddag met onder andere Elia over de blauwdruk van de transmissienetbeheerder. De minister heeft dat in haar slotbeschouwing en al eerder ook gezegd.

De minister had het over uitstel en over de mogelijkheid om op de pauzeknop te drukken, zelfs rond bepaalde functionaliteiten van het eiland. De onderstroom van het betoog van de heer Wollants komt toch wel neer op enige kritiek op de interconnectiviteitsplannen, ik denk onder andere aan de hybriditeit.

Die zaken vloeien allemaal in elkaar over. Laten we ook niet vergeten dat we ooit een nieuwe regering zullen krijgen en dat er in de plannen die worden gemaakt nogal wat staat over de nucleaire productie in dit land, niet alleen over een SMR tegen uiterlijk 2035. Verschillende collega's zijn immers nog altijd bezig met het bestaande nucleaire park, dus niet alleen met de twee kerncentrales waarvan de levensduur wordt verlengd, maar ook met de andere. Dat moeten we allemaal meenemen in de oefening. Wanneer u slotbeschouwingen houdt over de elektriciteitsvraag – waar we het deze namiddag over zullen hebben – dan moeten al die elementen erbij, mevrouw de minister.

De CREG zet inderdaad maar een beperkte fractie van haar activiteiten op haar webstek. Er zullen ongetwijfeld fracties zijn die de nodige invloed of eerder contacten hebben bij de CREG – ik ben ook niet naïef – maar officieel weten we weinig. Een keer per jaar is er de CREG-begroting en de beleidsnota en voorts het memorandum van de CREG, maar dat is het zowat, dus ik ben daarvoor ook vragende partij.

Ik ga even in op het ontwikkelingsplan. We hebben u daarover talrijke vragen gesteld, mevrouw de minister, ikzelf in het bijzonder, en erover gedebatteerd. Van meet af aan heb ik gezegd dat ik uw bekommernis deel. Ik was verheugd dat die update er elke twee jaar moet komen conform uw ministerieel besluit. Ik ging akkoord dat er een grotere sturing vanuit de overheid moet komen en ga eigenlijk ook akkoord dat de CREG van haar oren maakt over de geringe betrokkenheid. Ik heb echter vastgesteld dat er daaromtrent geen wetswijzigingen zijn gekomen. Ik hoor nu voor de eerste keer dat er daarover geen akkoord bestond in de regering en ik betreur dat. De verschillende fracties zullen misschien hun visie daarop kunnen toelichten en uitleggen hoe het komt dat er daarover geen akkoord was.

Iemand zal de nettarieven moeten betalen. Mevrouw de minister, u hebt niet gesproken over de begroting, over de algemene middelen. Nochtans is ook die piste aan bod gekomen tijdens de gedachtewisseling met de CREG. Men kan natuurlijk zeggen dat het allemaal hetzelfde is, maar ik denk dat er psychologisch een enorm verschil is wanneer het op de factuur verschijnt en wanneer het deels uit de algemene middelen komt. Als het uit de algemene middelen komt, is er ook een stuk sociale rechtvaardigheid en sociale correctie.

Er werd gezegd dat de baten hoger zijn dan de kosten. Het debat over elektriciteit uit interconnectiviteit gaan we natuurlijk nog verder voeren.

Dan kom ik bij de Europese financiering. Soms heb ik de indruk dat u en cours de route telkens iets nieuws uitvindt. Nu spreekt u over een industrieel plan voor HVDC, een megacompetitiviteitsfonds, het Europees innovatiefonds met een specifieke call voor netwerktechnologie. Soms heb ik de indruk dat er en cours de route intellectueel wordt geïmproviseerd. Men komt steeds met iets nieuws om het op te lossen.

Er moet in elk geval een grondige analyse gebeuren, op zeer korte termijn. Mijn partij blijft zich vragen stellen bij die interconnectiviteit. Niemand hier in het Parlement heeft twijfels bij de invulling van de Prinses Elisabethzone. De tender kan elk moment gepubliceerd worden, voor zover hij nog niet gepubliceerd is, want er was een klein uitstel. De eerste fase zal wellicht plaatsvinden. Ik denk niet dat de nieuwe regering dat nog zal kunnen terugdraaien. Ik vraag mij wel af – en ik ben zeer benieuwd – hoe de nieuwe regering zal omgaan met het gegeven van alle functionaliteiten met betrekking tot dat energie-eiland.

Mathieu Bihet:

Madame la ministre, je vous remercie pour ces longues réponses.

Nous soutiendrons évidemment la demande d'auditions de la CREG et d'Elia car je pense qu'il y a une quadrature du cercle difficile à réaliser mais nécessaire. Comme le disait le collègue Wollants, le problème dans ce dossier est que c'est le Parlement qui contrôle la CREG mais celle-ci écrit à la ministre confidentiellement pour répondre à des questions que nous nous posons. Nous n'étions pas encore au courant des questions vu qu'on ne connaissait pas le surcoût. Mais la CREG, qui est au courant, informe la ministre par le biais de lettres confidentielles, sans informer le Parlement, sur des choix politiques qui ont une conséquence sans doute tarifaire au niveau de l'énergie pour les ménages mais aussi les entreprises – qu'on oublie trop souvent.

On a donc un problème de fonctionnement, de communication et, en conclusion, il y aura un impact budgétaire ou un impact sur la facture. Or, aujourd'hui, nous n'avons toujours pas d'explication, de motivation ou de réponse. Tout à l'heure, j'évoquais la première augmentation de 2,2 milliards à 3,6 milliards. Pour celle-ci, une justification d'Elia est apportée dans son augmentation tarifaire au niveau de ses frais de transport. Elia compte donc répercuter ce coût sur le tarif pour les ménages et les entreprises.

On nous dit – j'ai par ailleurs la notification du Conseil des ministres – qu'on doit faire en sorte, avec la CREG, de minimiser l'impact sur la facture. Cela signifie que, comme il y a toujours bien quelqu'un qui paie, in fine c'est poche droite ou poche gauche. Mais que ce soit le budget de l'État ou la facture des ménages et des entreprises, il y aura quand même quelqu'un qui paiera ce surcoût. Sans cette fuite bien opportune dans des articles de presse, ce n'est que mis au pied du mur qu'on se serait rendu compte du surcoût. Actuellement, le coût est triplé par rapport au budget initial et, au rythme où ça va, ce surcoût sera sans doute au-delà des 10 milliards le jour où ce sera réalisé. On a là un vrai problème. C'est un souci.

Vous connaissez notre mantra. Pour l'énergie, c'est trois pieds: une énergie bas carbone et un approvisionnement garanti sur lesquels tout le monde est d'accord et une énergie peu chère ou dont le prix est contrôlé mais qui pose aujourd'hui vraiment problème.

J'ai entendu la dernière intervention de la ministre pour ce qui est de l'opposition au nucléaire. Je pense que le débat n'est pas là aujourd'hui. On n'est pas ici pour discuter du passif nucléaire. Il y a eu un débat et il y a des discussions à avoir. On en est pleinement conscient. Il y a un coût. On en est pleinement conscient. Aujourd'hui, le débat n'est pas celui-là mais bien celui du coût de cette île énergétique dont l'utilité, par la CREG elle-même dans un de ses avis, était quand même remise en question car elle aurait pu être transformée ou remplacée par des plateformes (700 MW par plateforme). Cela a été écrit par la CREG, je n'invente rien.

Ces points-là posent problème, de même que l'attitude du Danemark qui suspend ses investissements dans son île. On nous répond que c'est aussi parce qu'il souhaiterait un partage de coûts différent. C'est une information, mais le Danemark reporte. La question se pose aujourd'hui pour nous: maintient-on ce projet? C'est une décision politique et ce n'est sans doute pas un gouvernement en affaires courantes qui doit prendre de telles décisions, même si on sait que le report ou la suspension d'un projet d'investissement a un coût. Mais ne pas investir, c'est aussi parfois économiser. On le sait, même si cela peut avoir un coût.

Beaucoup de questions restent avec des réponses en demi-teinte. On attendra sans doute de la CREG un peu plus de transparence dans ses communications. Nous devrions lui rappeler gentiment à qui elle doit communiquer ce genre d'informations. Je vous remercie, madame la ministre, pour votre exposé assez complet. Suite au prochain épisode.

Marie Meunier:

Merci, madame la ministre, pour les différentes réponses que vous nous avez apportées aujourd'hui. On peut dire que nous nous rejoignons totalement sur le prochain processus de consultation. Il faut absolument que le futur plan de développement soit mis en place avec une plus grande collaboration de l'administration, et que la CREG ait réellement un poids dans celui-ci. Ce serait essentiel.

Par contre, je note que vous avez donné des réponses sur vos échanges avec la CREG et Elia pour l'année 2024, mais mon collègue Patrick Prévot demandait tout à l'heure de pouvoir disposer de l'ensemble de ces échanges – pas uniquement pour 2024, mais depuis 2021 – et particulièrement des réponses données aux différents avis émis par la CREG, ce que nous n'avons pas eu aujourd'hui.

Enfin, je ferai un dernier point concernant l'évolution des coûts de l'île et des différents postes. Je pense avoir globalement compris vos explications sur les répercussions des coûts sur la facture des ménages. Mais existe-t-il un document qui détaille les augmentations de ces coûts, poste par poste? Je veux parler des câbles, des matériaux etc. Existe-t-il également un document qui détaille l'impact concret sur les ménages et sur les entreprises? Je ne pense pas avoir eu d'explication concrète à ce sujet.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, je vous remercie pour vos explications.

Vous avez commencé en nous disant: "Je ne sais pas si tout le monde dit tout. Je pense que tout le monde dit tout, mais le driver est différent." Déjà cela m’amène à une certaine prudence, parce qu’il s’agit d’investissements fort importants. Certes, on peut imaginer des conceptions différentes, des points de vue différents. C’est même le sel de la démocratie. Mais ici, nous travaillons avec de l’argent essentiellement public. Nonobstant ces différences, à un moment donné, il faut que les acteurs se mettent en ligne.

Nous avons cette impression – quand je dis impression, en ce qui me concerne, cela devient même une certitude – qu’il y a une absence de collaboration suffisante pour réellement faire en sorte que lorsque le dossier évolue – à raison ou pas, à tort ou pas – les acteurs réagissent dans la même direction.

Cela justifie, monsieur le président, les auditions que vous avez proposées. Je sais bien que nous en aurons une cet après-midi, mais je ne veux pas tout mélanger. Je crois qu’Elia ne vient pas uniquement pour cela cet après-midi.

Il est utile d’organiser ces auditions de la CREG et d’Elia d'autant plus que, par rapport à la CREG – c'est peut-être un désaccord que nous avons dans la lecture des dossiers –, vous dites: "La CREG ne m’a jamais dit qu’on ne devait pas le faire." Ce n’est pas le rôle de la CREG. Ce n’est pas à la CREG à le dire. Par contre, la CREG dit: "Nous n’avons pas l’information provenant d’Elia sur le plan quantitatif. Nous l’avons sur le plan qualitatif." Forcément, quand on n’a pas tous les éléments en main, on peut avoir un avis qui peut être opportun et judicieux, mais qui peut aussi être tout le contraire.

J’insiste, madame la ministre, pour que l’ensemble des documents soit communiqué au Parlement, à savoir les courriers de la CREG et vos réponses, et ce depuis 2021.

Pour ce qui est des coûts, vous ne pouvez pas répondre à tout, et c’est normal. Mais on ne peut pas faire comme si ces coûts n’existaient pas. Ils sont là. Dans ce contexte, je me pose une question depuis le début dans ce dossier. Pour des chantiers importants, les entreprises, les opérateurs, les investisseurs prennent des assurances. Certes, ce n’est pas la ministre qui les prend. Cependant, je voudrais savoir si des assurances ont été prises en termes de couverture.

Si oui, à quel niveau? Pour quel montant? Ce n'est pas à la juriste que vous êtes que je dois expliquer que dans les contrats d'assurance, il y a toujours ces clauses qui font qu'à un moment donné, les assureurs se déchargent de responsabilités grâce au cas de force majeure. La guerre peut évidemment être un élément de force majeure, mais il n'y a pas que la guerre. Je crois qu'il serait très intéressant d'entendre Elia à ce sujet.

Nous pouvons comprendre les coûts liés à l'inflation mais ne devons-nous pas remonter dès le début? N'y a-t-il pas eu, ab initio , une sous-estimation qui fait qu'aujourd'hui nous n'arrivons évidemment pas à l'addition et que nous n'arrivons pas à comprendre l'addition telle quelle?

Je rappelle quand même que la Cour des comptes mentionnait dans son rapport à l'époque un coût de 50 euros par ménage. Peut-être que parmi ceux qui doivent être auditionnés, monsieur le président, il ne serait pas inintéressant d'avoir également la Cour des comptes. Pourquoi a-t-elle déjà évoqué "50 euros par ménage" à l'époque? Ce n'est pas si loin que ça! Elle a sans doute des éléments que nous n'avons pas, malgré ce qui a été dit, à juste titre, concernant l'information de la CREG.

Concernant l'interconnexion, toujours sujette à réflexion, je partage ce point de vue selon lequel elle se fera. Il y aura une plus-value pour l'île si l'interconnexion se fait mais si elle ne se fait pas, nous devrons nous interroger quant à la rentabilité de l'île.

Vous nous avez fourni des informations et j'apprécie cette transparence. En ce qui concerne la Grande-Bretagne, nous attendons que le régulateur se prononce. Il a d'ailleurs un rôle très différent de celui de la CREG. Une analyse de coûts est aussi attendue là-bas. Les Anglais sont sans doute intéressés par les débats que nous avons. En Norvège, ils annoncent 2035. Pour ce qui est du Danemark, j'ai été très intéressé par ce que vous avez dit. Nous voyons bien qu'en matière d'énergie, nous sommes parfois dans un marchandage qui va au-delà de l'intérêt général. Si je comprends bien, le Danemark est d'ailleurs en train de vous dire que nous pouvons peut-être continuer à travailler ensemble, mais qu'il faudra que nous mettions plus d'argent dans la hotte. En d'autres termes, c'est comme s'ils disaient: "Vous payez plus, nous payons moins et on peut s'entendre!" Nous vivons encore sur un continent européen et le langage doit-il être finalement celui des épiciers? Je ne dis pas que c'est tout à fait le cas. Cela pose néanmoins question au regard des accords scellés.

S'agissant du chantier en cours, il faudra prendre des décisions pour voir ce qui est nécessaire et ce qui ne l'est pas. Pour ma part, je vous avoue qu'il me serait difficile de comprendre qu'on ne poursuive pas quelque chose qui, à terme, pourrait sembler utile. Mais toute la transparence doit être faite à destination des entreprises et de la population. Or, pour le moment, il nous manque certaines informations.

Ma dernière observation portera sur le volet européen. Vous avez eu raison d'en parler. Nous devons pouvoir en discuter à plusieurs titres, et déjà rien que pour ce qui concerne la compatibilité des normes et des analyses. Vous avez fait référence au Danemark. Nous jouons dans un domaine dans lequel l'autonomie stratégique et énergétique de l'Union européenne se trouve en plein dans le mille. Si ce n'est pas là, je me demande alors où nous pourrons le trouver. Si nous ne pouvons pas imposer des normes qui permettent une lecture commune aux acteurs de ce dossier, lesquels sont forcément internationaux, nous déboucherons sur une difficulté supplémentaire.

L'aspect budgétaire est évidemment essentiel. Vous évoquiez l'Innovation Fund, mais il n'y a pas que cela. Que veut réellement l'Union européenne sur le plan de l'autonomie afin de créer une source d'investissement budgétaire? Je pense en effet que l'énergie est d'abord de l'investissement, lequel ne peut exister que s'il rapporte dans le temps. Sinon, ce n'est pas un investissement, mais un cadeau. Pouvons-nous encore réfléchir autrement quand il est question d'énergie et d'autonomie, au vu de l'évolution du monde?

Et puis, il y a le dossier des fournisseurs. Ce que vous dites est fort préoccupant, mais c'est tellement juste que nous nous apercevons que nous manipulons des chiffres qu'aucun de nous ne maîtrise plus. Je ne crois, du reste, n'être ni le premier ni le dernier à pouvoir tout maîtriser. Les fournisseurs européens, américains et, vous l'avez dit mezzo voce , chinois s'affairent dans la cour présente. Donc, sur le plan de l'autonomie, les décisions doivent pouvoir être prises. Elles dépassent le gouvernement et ce Parlement.

Au demeurant, monsieur le président, je me demande s'il ne serait pas intéressant d'entendre le futur commissaire . En effet, la manière dont il gérera le dossier dans les cinq ans à venir pourra conditionner notre prise de décision.

L'énergie est complexe. C'est pourquoi ce dossier est beau et intéressant, mais également coûteux.

Or, nous sommes interpellés aujourd'hui par la population non pas sur ce côté intéressant, mais sur ce côté coûteux. Nous devons à cet égard disposer rapidement des certitudes, explications et informations qui ressortiront des auditions prévues.

Voorzitter:

Mijnheer Crucke, dat is genoteerd.

Stefaan Van Hecke:

Mevrouw de minister, dank u voor het uitbreide antwoord. Ik hoor dat mijn collega's in hun repliek nog vragen stellen over de mogelijke gevolgen en het mogelijke uitstel van een deel van de investeringen. U hebt daarop duidelijk geantwoord en gewezen op de mogelijke gevolgen als zou worden beslist om een deel van de investeringen uit te stellen. Ik denk dat dit belangrijk is, maar niet iedereen is overtuigd. Het zou goed zijn om het debat voort te zetten met de CREG en Elia, zodat wij ook hun analyse horen en hun antwoorden op die vragen. Eventueel moeten we ook nog andere actoren in dit dossier horen.

Steven Coenegrachts:

Mevrouw de minister, dank u voor uw zeer uitgebreide antwoord. Ik sluit mij aan bij de laatste repliek. We moeten dit verder uitspitten met de andere actoren in het veld.

Ik sluit mij ook aan bij de repliek van de heer Wollants over de samenwerking met de CREG. Ik vind het ook totaal onlogisch dat een keer per jaar aan ons wordt gevraagd om de begroting goed te keuren, om geld op de rekening te storten, om vervolgens vast te stellen dat de rapporten die geschreven worden en die wij nodig hebben voor ons parlementair werk, gewoon naar de minister worden gestuurd met een stempel vertrouwelijk erop. Wij staan erbij en kijken ernaar. Ik denk dat we in de samenwerking met de CREG inderdaad naar een andere methodiek moeten evolueren.

Ik blijf mij ook afvragen wat het point of no return wordt, maar dat is een vraag voor Elia. Ik hoor u graag zeggen dat we hier constant gaan evalueren, maar er komt een punt dat men niet meer kan evalueren omdat men te ver in de fuik zit en men niet meer terug kan. Het is mij nog altijd onduidelijk op welk punt we dan zullen zitten, wanneer dat punt eraan komt, wat de beslissing is die maakt dat we geen keuze meer zullen hebben en dat elke evaluatie en elke vergelijking met alternatieven niet meer relevant zal zijn. Dat is voor verdere discussies in de komende weken.

Oskar Seuntjens:

Namens de Vooruitfractie onthoud ik dat de baten nog steeds hoger liggen dan de kosten. Ik hoop dat dat effectief zo is en hoop daar volgende week met Elia en de CREG dieper op in te kunnen gaan.

Ik sluit me aan bij de interventie van collega Prévot. Als overheid moeten we inderdaad goed nadenken over hoe we de financiële transparantie kunnen verhogen. Minister, ik was verbaasd toen u zei dat de kosten-batenanalyses in Europa niet altijd op dezelfde manier worden uitgevoerd. Op Europees en op nationaal niveau moeten we daarover nadenken. Als overheid moeten we duidelijke analyses maken over welke systemen en welke technologische keuzes voor ons het interessantst zijn. We moeten daar zelf een zicht op hebben. Uiteraard werken we in dat kader samen met partners zoals Elia, maar we mogen niet enkel van hen afhankelijk zijn. De komende jaren moeten we daar werk van maken. Zo kunnen we situaties zoals die van vandaag vermijden en zelf een beter zicht verwerven op de keuzes die we maken en daarbij niet enkel van anderen afhangen.

Bert Wollants:

Ik wil nog twee elementen aanstippen, deels ook geïnspireerd op de betogen van de collega’s. Er werd verwezen naar de hoge kostprijs en de inflatie met betrekking tot de grondstoffen en de bottleneck in de leveranciersketen. We weten dat hetzelfde type onderdelen niet alleen voor eilanden en interconnecties wordt gebruikt, maar ook voor de elektrolyse van waterstof en dergelijke zaken.

Mevrouw de minister, verwacht u een soortgelijke evolutie in dat dossier? Zo ja, dan wordt naast de elektrificatie ook het waterstofgebruik voor onze industrie wellicht moeilijker.

In het verleden hebben we vaak gesproken over overwinsten. In welke mate is er sprake van overwinsten bij de leveranciers van die onderdelen? Ook wat dat aspect betreft, zou een Europees debat nuttig kunnen zijn.

Voorzitter:

Dat lijkt me zeker interessant.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de voorzitter, ik heb een aantal bijkomende opmerkingen. De tussenkomsten hebben mij zeker geïnspireerd.

Ten eerste, inzake de constructiefout op het vlak van de informatie-uitwisseling deel ik de gemaakte vaststelling, die trouwens niet eigen is aan voorliggend dossier alleen. Bijvoorbeeld, over de bevoegdheden van de CREG om toe te kijken op een aantal kostprijselementen inzake de strike price in het kader van de nucleaire verlenging, is er ook een debat geweest binnen de regering, nadat de CREG had gevraagd of zij wel alle bevoegdheden had.

Straks komt ook het Hedera-dossier naar het Parlement. Ook bij die instelling is er een toezichtrol voor het Parlement.

Hoe organiseert het Parlement zich? Ik bevind mij ter zake in een moeilijke situatie, want ik zit hier in mijn hoedanigheid van minister, maar ik ben ook parlementslid geweest en ben herverkozen. Indien u mij dus toestaat om even mee te gaan in de redenering, dan kan ik meegeven dat we naar mijn mening inderdaad moeten reflecteren over de manier waarop we dit aanpakken.

Hier in de commissie zitten ook leden die ervaring hebben met overheidsopdrachten, eventueel binnen een uitvoerend lokaal mandaat. Ook binnen dat mandaat krijgen zij marktgevoelige informatie, die een impact kan hebben op de markt indien ze wordt gedeeld. Dat hoeft niet in de weg te staan dat die uitwisseling van informatie er binnen een debat kan zijn.

We kunnen dit een constructiefout noemen, maar misschien kunnen we het ook bekijken als een gewoonte die is ontstaan, maar die niet meer juist is. Over de manier waarop het Parlement zijn rol opneemt of invult, staat niks het Parlement in de weg. Dat is in het verleden al gebleken. Ik herinner mij nog een van de eerste keren dat ik naar het Parlement ben gekomen voor het dossier over het CRM. Het Parlement stelde toen zelf dat het de minister niet wou zien, maar het opvolgingscomité van het CRM. Mijnheer Wollants, mijnheer Ravyts, ik kijk naar u. Toen moest u van mij niets weten. Vandaag is het omgekeerd. U wil de minister zien en de twee andere partijen niet. Toen wou u echter de CREG, Elia en het opvolgingscomité zien.

Er is dus absoluut ruimte voor wat ik een kerntakendebat zou willen noemen over wie wat doet. Er kan een addendum aan het Reglement worden toegevoegd of er kunnen binnen de commissie afspraken worden gemaakt.

Hedera kan ook een heel mooi voorbeeld zijn. Het Parlement heeft het unieke politieke toezicht op Hedera, zelfs nog onafhankelijker dan vandaag op het vlak van de regulator. Ter zake heeft de regering immers geen enkele bevoegdheid tot interpellatie van Hedera. Daar moet ook iets helemaal nieuws opgericht worden.

Misschien kunnen we ook inspiratie bij andere lidstaten halen en kijken hoe zij dat aanpakken? Daar ligt inderdaad een hele weg open.

Ik wil hier ook wel getuige à décharge van de CREG zijn. De CREG heeft die brief immers gestuurd toen zij als regulator overleg pleegde met Elia, de gereguleerde, die inderdaad het ontwikkelingsplan uitvoert, mijnheer Wollants. De CREG vond dat ik dat moest weten en heeft daarom die brief gestuurd. Ik ben het dus niet eens met uw uitspraak dat het goed is dat een en ander werd gelekt, want dat anders de operatie zonder meer was doorgegaan. Dat is immers niet waar. Ik heb daarnet gezegd dat ik de brieven zou tonen. Die brief is bij mij niet gewoon in de schuif beland. Ik heb ook niet gewoon een ontvangstbevestiging gestuurd. Ik heb hun allebei huiswerk gegeven en er zijn verschillende uitwisselingen gebeurd. Er is ook een traject opgestart, dat aanleiding heeft gegeven tot de oprichting van de werkgroep. Er is dus werk gaande. Zeggen dat alles werd toegewezen zoals gepland en dat er niets aan de hand is, klopt dus niet, integendeel. We zaten er kort op, net zoals we zijn blijven vragen om te kijken naar de alternatieven.

Overigens, wat de kostenstijging voor hoogspanning in het algemeen betreft, raad ik u aan eens na te gaan wat de kosten in Nederland zijn doordat er geen investeringen gebeuren. Men zou kunnen zeggen dat het te duur is tot het niet meer te duur is. Indien men echter niet meer kan aansluiten, enkel flexibele aansluitingen kan geven en een congestieprobleem heeft dat men niet meer kan oplossen, moet men, in de globale afweging die moet worden gemaakt of het niet te duur is, ook kijken naar wat de kosten zouden zijn indien men het niet doet en de elektriciteit niet ter beschikking heeft. Daarvan zijn ook voorbeelden. Het gaat hier immers over opbrengsten tot 1 miljard euro per jaar tegen 2030 en 2,3 miljard tegen 2040 over een afscheidingsperiode van 60 jaar. Het is dus een investeringsbeslissing, die nog niet helemaal rond is, maar waarbij ook wel een grote context komt kijken met impact. Mijnheer Draghi heeft dat ook in zijn rapport geschreven: de keuze voor grootschalige netinvesteringen is in principe een no regret , maar zal een impact hebben voor de industrie en de gezinnen, die moet worden weggewerkt. Daarom staan er ook voorstellen in dat rapport.

Gelet op de vragen over de kosten en de vraag of we het project moeten laten doorgaan dan wel uitstellen, zijn de bijkomende updates van de analyses in gang gezet en loopt ook de audit bij Elia. We gaan niet zomaar over tot business as usual.

De vraag werd gesteld of het dossier wel goed voorbereid is. Werd een en ander niet onderschat van in het begin? Sta me toe om dat te kaderen. Het dossier werd opgesteld in 2021, vóór de oorlog in Oekraïne. Daarnaast zijn we een sterk geïnterconnecteerd land. We behoren tot de weinige landen die de Europese doelstellingen ter zake behalen. Bovendien hebben we ervaringen, zowel onshore als offshore, bijvoorbeeld met MOG 1 en het Stevinproject, waarbij een gedeelte ondergronds gebeurt. Voorts werd de Nemo-verbinding gerealiseerd; waarvoor de beslissing destijds ook al niet evident was. Ik vernoem ook ALEGrO. Toen in 2021 de inschatting werd gemaakt over MOG II, was zowel Elia als de CREG daarvoor in zekere mate geëquipeerd, aangezien we dergelijke investeringen en interconnecties niet voor de eerste keer deden. Er was dus ervaring.

De CREG heeft inderdaad aangekaart dat de baten niet voldoende duidelijk waren. Ze heeft ook opgeroepen om dat te blijven bekijken. De CREG bedoelde dat niet als een showstopper, niet in oktober 2021 toen beslist werd over de capaciteitsuitbreiding, en ook niet op het moment dat het ontwikkelingsplan werd goedgekeurd. Op dat moment heb ik geen enkele brief gekregen met een toonaard die ik nu hoor. Er is wel degelijk ook sprake van onverwachte factoren, met name de oorlog in Oekraïne.

Mijnheer Wollants, u zegt dat we andere methodes moeten bekijken met een lage emissiecapaciteit. Ik neem aan dat u nucleaire capaciteit bedoelt. Ik koppel dat ook aan wat de heer Bihet gezegd heeft. Moeten we vandaag beslissen tot een no-go of uitstel?

Ce sont des variations sur la même musique. Continue-t-on, oui ou non? Full ou not full ? Phasé ou pas? Cette analyse devrait également tenir compte de ce qui arriverait si nous n'avions pas accès à cette électricité. Il faut donc aussi étudier la variante dans laquelle on remplace cette électricité par autre chose, et déterminer quoi, tout en se demandant à quel moment on pourrait réaliser cela et si on a les infrastructures de réseau nécessaires.

Dat maakt daar ook deel van uit. Dat is vervelend want jullie stellen zich de vraag of dit zich opdringt of niet. We bevinden ons vandaag in een context waarin we geconfronteerd worden met prijsstijgingen die niemand kon voorzien in oktober 2021. Na de Russische inval in Oekraïne moesten er een heleboel noodmaatregelen worden genomen om de elektriciteits- en gasprijzen te controleren. De Noordzeelanden zijn in Esbjerg samengekomen waarna REPowerEU in gang werd gezet. Iedereen heeft daarna massaal dezelfde bestellingen geplaatst bij die drie leveranciers van HVDC-infrastructuur. Dat onderdeel van het verhaal moet mee worden aangepakt.

Mijnheer Ravyts, u zei dat het erop lijkt dat we iets nieuws uitvinden. U bedoelde het misschien niet zo negatief als ik nu parafraseer, maar onze raadsconclusies werden wel unaniem aangenomen. Men moet in die context ook blijven nadenken over wat er nog mogelijk is. In de raadsconclusies hebben we geschreven dat er meer middelen naar Connecting Europe Facility (CEF) moeten gaan in het kader van de begroting. We verfijnen dat nu verder door het EU Innovation Fund te vragen dat ook voor netwerktechnologie te doen. Dat staat ook in de mission letters van de Commissarissen. Als Europa iets in gang zet wat de nieuwe Europese Commissie stelt te zullen doen, mogen niet alleen landen die vandaag projecten op de tekentafel hebben daarvan kunnen profiteren. Zij die beslissingen hebben genomen, moeten daarin worden meegenomen.

Dit project is niet alleen goed voor België, maar ook voor heel Europa. Bij realisatie van ons project zijn we klaar om het overschot van het Verenigd Koninkrijk in de periode 2030-2032 over te nemen. Het Verenigd Koninkrijk is aan het tenderen. Het bouwt windmolens en er zal overschot zijn. Er was een no-show op een van de biedingen omdat de strike price te laag was. Die prijs werd bijgesteld en intussen worden er recordhoeveelheden onshore en offshore energie getenderd. Er zal overschot zijn en het is dus vooruitziend om daarop te kunnen inspelen. Dat is de kosten-batenafweging. Grote hoeveelheden hernieuwbare energie zullen een ongelofelijk prijsdrukkend effect hebben op de commodity . De kostenweerslag op onze tarieven, of dat nu op de factuur is of op de algemene middelen, moet steeds kleiner zijn dan de opbrengsten die men daarmee kan garanderen en dat is een ongoing zaak.

Collega Wollants, u maakte de link tussen security of supply en het CRM. Het CRM gaat ook over adequacy . Wat kan er bij simultane schaarste nog over de interconnectoren gaan? Dat gaat over 200 uur per jaar, terwijl het binnentrekken van goedkope energie over 4.000 uur per jaar gaat. Ik wil uw argument niet helemaal onder de mat vegen, maar er zit daar toch iets meer nuance in.

Wat daarin wel belangrijk is, is dat men moet kijken of men de gedecorreleerde zones kan connecteren en naar wat de impact van de klimaatverstoring is. Is er impact van klimaatverstoring op windjaren en hoeveelheden wind? Ik ben nu wat geïnspireerd door een artikel in Guardian Weekly . Volgende week is er een COP, dus ik ben hier dan niet omdat het in de eerste week van de COP over energie gaat. Op de COP is er alsmaar meer aandacht voor energie. In Guardian Weekly staat een artikel over natural carbon sinks , natuurlijke koolstofputten die verdwijnen. Ook het stilvallen van de Golfstroom heeft een impact op wind. Over het meenemen van het klimaat in modellen voor security of supply is er al eerder een debat geweest in dit Parlement.

Je suis d'accord, monsieur Bihet, sur le fait que le débat ne porte pas sur les coûts du passif nucléaire. Le débat d'aujourd'hui est celui qui porte sur les coûts de l'île énergétique. J'ai fait mention de ce dossier pour mettre en évidence ma méthode. Ce n'est en effet pas le premier dossier dans lequel je suis confronté à une hausse des coûts. On essaie donc à chaque fois d'en comprendre les raisons, quels sont les moyens à disposition et d'où doit venir l'argent.

Il y a donc des coûts plus élevés que prévu qui peuvent être attribués à des facteurs que nous ne contrôlons pas mais, pour évaluer l'opportunité de poursuivre ou non le projet, il faut garder à l'esprit ce que l'on fera si l'on ne dispose finalement pas de la production électrique que nous escomptions. C'est cela tout l'objet du débat. Quelle sera donc l'alternative possible pour disposer de l'énergie à fournir dans les limites du timing prévu? Personnellement, je ne pense pas qu'il soit sain de donner l'idée que l'on ne croit pas à l'électrification et que l'on va faire fuir notre industrie.

Pour répondre à Mme Meunier, l'impact poste par poste existe, mais c'est surtout à Elia et à la CREG qu'il faut poser la question. Il s'agit aussi d'un dossier tarifaire et il convient donc de l'évaluer sur cette même base.

Quant à la question qui évoquait l'hypothèse de l'absence d'interconnexion, c'est une question très générale qui prend place dans une réalité davantage complexe et compliquée. Il y a aussi le projet Ten-Year Network Development Plan (TYNDP). De plus, certains dossiers d'impact européens ont été approuvés. Donc, oui, nous aurons les interconnexions. Maintenant, il ne faut pas simplement regarder dans l'abstrait, mais aussi concrètement. En tout cas, je suis sûre et certaine que les interconnexions vont se développer. Il est vraiment dans l'intérêt de la Belgique, tant pour ses ménages que pour ses industries, de pouvoir accéder à ces quantités d'énergie qui peuvent arriver ici. Oui, il existe toujours et surtout un volet européen.

Mijnheer Wollants, de Staat komt natuurlijk niet tussen inzake elektrolyse. Ik kan daar dus niet zomaar out of the blue op antwoorden, omdat in het ontwikkelingsplan – dat heet bij Fluxys uiteraard anders – van de waterstofbackbone natuurlijk geen elektrolyse zit. Het is echter wel zo dat bijvoorbeeld Siemens en evengoed Hitachi, bedrijven die inzake die verschillende componenten actief zijn, met capaciteitsproblemen zitten voor elk van die verschillende onderdelen.

Ik ga even in op de overwinsten. Ik ben van mening – dit is een belangrijke opdracht voor de toekomstige EU-commissaris voor Mededinging, Teresa Ribera – dat moet worden bekeken of er een scarcity -marge wordt genomen – zit er een soort overwinst in – en of er een beleid te rechtvaardigen is dat ervoor zorgt dat die wordt gedeeld. Dat overstijgt echter ons nationale, Belgische petje. Als Belgische minister van Energie kan ik moeilijk naar Siemens, Hitachi of GE gaan – dat is van een andere orde – maar ik ben wel van mening dat er moet worden in kaart gebracht wat effectief te maken heeft met onder andere inflatie en grondstoffenprijzen en waar er een scarcity -marge zit die niet toe te wijzen is aan de onderliggende kostendrivers. Daar moet dan Europees worden ingegrepen en als dat kan en een opbrengst heeft, moet die worden omgeslagen naar de projecten die investeringen nodig hebben.

Mijnheer de voorzitter, ik stel voor dat ik u sowieso de brieven bezorg die ik heb gestuurd naar Elia en de CREG. Ik ben ook bereid om het wetsontwerp dat we hebben voorgelegd aan de regering – dat was uw vraag, mijnheer Ravyts – te bezorgen aan de commissie. Dat is een beetje ongewoon.

Ik zou dat misschien beter in een wetsvoorstel omzetten en dat als eerste indiener door mijn fractie laten indienen, maar laten we voortwerken in de goede traditie die in deze commissie bestaat om fractieoverschrijdend te werken, zoals we onder meer ook deden met de CRM-resolutie.

Ik zal mijn ontwerp bezorgen. Dat kan ook inspiratie zijn voor het debat met de CREG en Elia. Men kan zich afvragen met welke actoren men wil samenwerken. Wat is de rol van het Federaal Planbureau daarin? We hebben daarover ook een discussie in de regering gevoerd. Dat kan bijdragen aan het kerntakendebat. Wie weet, kan daar ook een tekst van de commissie zelf uit voortkomen. Dan kunnen we nog wetgevend werk in de commissie doen voor het einde van het jaar. Dat zou een mooie conclusie zijn.

Voorzitter:

Bedankt voor de interessante suggesties. We zullen dat zeker meenemen.

Bert Wollants:

Ik denk dat het feit dat het cijfer naar buiten is gekomen, voor het debat zeer belangrijk is. Ik zeg niet dat u niets aan het doen was. Ik zeg evenmin dat u die brief verticaal had geklasseerd en dat u aan het wachten was om de deur van uw kabinet dicht te trekken en die brief aan de volgende minister te overhandigen. Dat zeg ik niet.

Ik vind wel dat een debat dat zo belangrijk is, niet alleen een debat tussen een minister, een netbeheerder en een regulator mag zijn. Het is absoluut noodzakelijk dat ook de elektriciteitsverbruikers daarover hun standpunt moeten kunnen bepalen en dat ook het Parlement als controlerende instantie daarin zeggenschap heeft. Dat debat had vandaag niet plaatsgevonden als het cijfer niet naar buiten was gekomen.

Met betrekking tot de interne audit van Elia, kunnen we over zeer veel toeval spreken, maar ik heb de indruk dat de CREG en Elia daarvan al op de hoogte waren in mei of juni en dat de aandeelhouders van Elia pas hebben gereageerd toen een en ander in de openbaarheid is gekomen. Daar zit een zekere correlatie tussen en mogelijk een causaliteit. Ik denk dat het echt heel belangrijk was dat het cijfer naar buiten kwam, zodat we het debat kunnen voeren.

Het is ook in het belang van het dossier dat dit gebeurt. Het mag niet blijven bij een minister, een netbeheerder en een regulator. Ik blijf erachter staan. Het is een goede zaak dat dit cijfer naar buiten is gekomen, zodat we ten minste kunnen bekijken hoe we de toekomst verder voorbereiden en dergelijke. We moeten daar verder werk van maken en bekijken hoe we het dossier aanpakken. De komende tijd zullen we absoluut die knopen moeten doorhakken.

U sprak over bevoorradingszekerheid. Ik maakte de link met het CRM. Dat was een niet zo leuke voorzet van mij. Zo komen wij terug bij het debat uit januari 2023. Ik gaf toen aan dat we heel wat productie, in megawattuur, zouden verliezen. U zei toen dat ik het onderscheid moest maken tussen elektrische productie en energie aan de ene kant en elektrische capaciteit aan de andere kant. U zei dat elektrische capaciteit van belang is voor bevoorradingszekerheid en dat elektrische energie op zich iets is voor de markt. U zei het toen zo. Ik ben blij dat u het ondertussen met mij eens bent.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik ben nu iets meer dan vijf jaar lid van deze commissie. Ik heb Elia hier al heel vaak gezien en ik volg Elia. We mogen toch niet naïef zijn, uw laatste interventie kon evengoed een uiteenzetting van de CEO van Elia zijn. Uw visie accordeert volledig, inzake interconnectiviteit en dergelijke meer. Voor mij is Elia ook een bedrijf. Ik kan mij echt niet van die indruk ontdoen. U hebt een bepaalde politieke visie, Vivaldi heeft een bepaalde politieke visie. Het bedrijf speelt daarop in en implementeert. Pas toen er zaken naar buiten kwamen in die periode van twee jaar, werd er een interne audit gevraagd en schoot de referentieaandeelhouder plotseling wakker. Dat is allemaal geen toeval. We moeten durven erkennen dat er een probleem is.

U hebt inspanningen gedaan, met betrekking tot dat ministerieel besluit, met betrekking tot dat ontwikkelingsplan. Ik erken dat. We zouden dat ook gesteund hebben, mocht het tot iets hebben geleid. U geeft nu zelf nog eens een voorzet door het overhandigen van die inspanningen.

We zitten echt met een probleem. Bij Elia is een bepaalde mentaliteit gegroeid. Men heeft nu eindelijk een minister met een energievisie, zo zei men mij letterlijk. Elia speelt daarop in. Het kabinet en Elia komen bijzonder goed overeen. Men doet dan maar. We hebben een toezichthouder die dan heel triomfantelijk zegt dat ze er 8 % afgepitst hebben.

Soms is het zelfs een soort naïviteit. Men stelt dat er toch nog iets gedaan kon worden: de uittredingsvergoeding van de CEO kon eruit worden gelicht, net als nog een aantal kleinigheden. Uiteindelijk doen zij echter wat zij willen, omdat zij weten dat zij gewoon op de politieke visie inspelen. Mijnheer Wollants, ik hoop dat de volgende regering en de volgende minister, wie dat ook moge zijn, daar ook mee durven om te gaan.

Mevrouw de minister, u hebt zelf aangegeven dat er uiteindelijk een periode overheen gaat. U stelt dat bijna alles te wijten is aan de Oekraïnecrisis en dat er daardoor heel onverwachte kosten waren. Sommige kosten had de regering echter heel duidelijk kunnen verwachten, gezien de elektrificatie die overal in Europa plaatsgrijpt. Het is te kort door de bocht om te stellen dat alleen de oorlog in Oekraïne de driver is. Ik geloof dat niet.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer Ravyts, tegelijkertijd brengen ook de doelstellingen van het REPowerEU-plan kosten met zich. Elektrificatie in het kader van het klimaat, de klimaaturgentie, is voor de oorlog inderdaad altijd aan de orde geweest. Elia was ook bij de eerdere adequacy & flexibility studies voor de oorlog betrokken. De boom recht omhoog is echter echt wel post-oorlog.

Voorzitter:

Wensen nog mensen te repliceren of kunnen we deze interessante vergadering afronden?

Ik hoop dat ik u straks allemaal zie voor de minstens even interessante hoorzitting.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de voorzitter, ik wil de leden die tot het einde zijn gebleven danken voor hun vragen. Het was immers een heel waardevol debat. Als we in de resterende tijd op die manier kunnen blijven samenwerken, kijk ik daar heel erg naar uit.

Voorzitter:

Daar zullen we voor zorgen. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 13.00 uur. La réunion publique de commission est levée à 13 h 00.

Het ontbreken van een Belgisch concreet actieplan in het kader van de COP16 over biodiversiteit

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 24 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België werd op de COP16-biodiversiteitstop verweten zonder nationale strategie of politieke vertegenwoordiging te verschijnen, terwijl het CFDD de ontwerpstrategie onvoldoende ambitieus noemt en de vertraging (start in 2023, deadline 2024) kritiseert. Minister Khattabi benadrukt dat België via de EU spreekt en dat de strategie—vertraagd door discussies over *nature-based solutions*—eind 2024 klaar moet zijn, maar erkent gebrek aan impact op de COP16-agenda. Nuino kaart aan dat symbolische afwezigheid en laag prioriteitsniveau de indruk wekken dat biodiversiteit geen urgente regeringfocus is, ondanks institutionele complexiteit. De kern: België mist zichtbare ambitie en actie, terwijl de EU-rol het nationale tekort niet compenseert.

Ismaël Nuino:

Madame la ministre, cette semaine, la COP16 a démarré en Colombie. Je pense que nous serons tous deux d’accord là-dessus: les COP sont des outils primordiaux pour lutter contre le dérèglement climatique ou en ce qui concerne la biodiversité. Elles sont excessivement importantes. C’est pour cette raison qu’il est très important que les pays qui s’y rendent le fassent avec le plus d’ambition possible pour réellement pouvoir faire avancer la cause.

Nous devions présenter à cette COP16 une stratégie nationale pour la biodiversité. Force est de constater qu’encore une fois, en ce qui concerne une conférence internationale majeure, la Belgique s’est rendue les mains vides à cette conférence. Encore une fois, la Belgique n’a aucun plan en ce qui concerne la lutte contre le dérèglement climatique. Cela pourrait encore être le cas, malheureusement, pour le Plan national é nergie-Climat (PNEC) et la COP29, où on risque également de se retrouver les mains vides. La Belgique se rend sans aucune ambition à ces grandes conférences internationales pour le climat.

Il semblerait – mais les informations peuvent être précisées – qu’il y aurait un projet de stratégie nationale, sur lequel un avis du Conseil Fédéral du Développement Durable (CFDD) a été rendu. Je cite cet avis: "Cette stratégie ne répond pas suffisamment aux attentes." Madame la ministre, la stratégie belge en matière de biodiversité ne répond pas suffisamment aux attentes.

Madame la ministre, comment expliquez-vous le retard dans cette stratégie? Il semblerait que le travail ait démarré en 2023, ce qui paraît excessivement court pour une ambition démarrant en 2024.

Une consultation publique se terminait en septembre 2024 pour aller la présenter en octobre 2024. Il semble que même au début de cette consultation, on pouvait savoir que nous serions en retard.

En ce qui concerne les ambitions, sont-elles, comme le CFDD le dit, insuffisantes?

Enfin, j’ai appris qu’il n’y avait aucune représentation politique à cette COP16. Madame la ministre, pourquoi ne vous y êtes-vous pas rendue? Pourquoi s'avère-t-il que le gouvernement fédéral n’y consacre pas suffisamment (…)

Zakia Khattabi:

Monsieur le député, merci de faire vivre cette importante thématique dans cette Assemblée, et singulièrement le jeudi après-midi, à un moment où, on le sait, l’attention est ici.

Vous ne le saurez pas, vous n’aurez malheureusement pas l’occasion de le constater, je ne suis pas la dernière à déplorer et à dénoncer les retards ou le manque d’ambition, que ce soit en matière de climat ou de biodiversité. Je voudrais cependant amener quelques éléments de nuance et de correction à ce que vous avez présenté.

D’abord, la Belgique n’a pas de voix propre dans ces instances internationales. C’est l’Europe qui parle au nom des États. La position se construit en amont. C’est donc l’Europe qui s’exprime. Les priorités de la Belgique lors de cette COP sont déterminées par les ambitions et les positions défendues lors de la COP15 par l’Union européenne. Celles-ci n’ont pas changé.

La Belgique s'y associe pleinement. Du reste, elle fut très active lors des négociations à la COP15. Son expertise a été reconnue. Permettez-moi de saluer ici le travail accompli par nos administrations.

S'il est en effet regrettable que la stratégie nationale n'ait pas abouti, cela n'aura aucun impact sur notre position lors de cette COP, parce que les questions en jeu ne sont pas encore liées à l'analyse des stratégies et du plan national d'action. La stratégie belge a été rédigée pour la première fois en 2006. Ensuite, elle a été mise à jour une seule fois. Après l'entrée en vigueur du Cadre mondial de la biodiversité de Kunming-Montréal, nous avons décidé politiquement, en 2023 seulement, d'élaborer une nouvelle mise à jour pour aligner notre stratégie sur ce cadre. Cette nouvelle stratégie doit être prête pour la fin de l'année. Vous avez dit qu'elle enregistrait un certain retard. C'est notamment en raison d'une discussion entre les experts relativement à la définition des nature based solutions à adopter, certains plaidant pour la définition européenne, les autres pour celle des Nations Unies. Par conséquent, ce travail a pris un peu de retard. Toujours est-il que le nouveau projet existe et qu'il a été soumis à consultation publique. Il devra ensuite être approuvé par la Conférence interministérielle sur l'environnement du 26 novembre. Et ces stratégies seront évaluées (…)

Ismaël Nuino:

Madame la ministre, je vous remercie. J'entends que nous avons une voix. De plus, elle se fait entendre par l'intermédiaire de l'Union européenne. Néanmoins, si c'était le seul argument, c'est également le cas pour les COP Climat au sein desquelles nous travaillons également avec l'Union européenne. Vous venez, du reste, de me répondre que vous alliez vous y rendre. L'enjeu me semble aussi être de pouvoir donner des signaux clairs en disant que la biodiversité doit être l'une de nos priorités et que nous devons absolument travailler en ce sens. Tant le retard que le manque d'ambition épinglé par le Conseil Fédéral du Développement Durable et le manque de représentation semblent montrer que le gouvernement n'éprouve pas d'intérêt majeur envers ces questions de biodiversité. Je vous concède les difficultés institutionnelles de notre pays, ainsi que celle que représente l'objectif à atteindre. Toutefois, je pense sincèrement que nous devons travailler ensemble à un cadre cohérent pour que cet objectif, qui était prioritaire au cours des cinq dernières années, le soit encore dans les cinq et même vingt prochaines années, parce que c'est là que se situent les véritables enjeux.

Oplossingen voor de explosie van de kosten voor het energie-eiland
De hoge kostprijs van het energie-eiland en de impact ervan op de energiefactuur
De kostprijs van het energie-eiland
De overschrijding van het geraamde budget voor het energie-eiland
Kosten en budget van het energie-eiland

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 24 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de escalerende kosten (van 2 naar 7-8 miljard euro) van het geplande Prinses Elisabeth-eiland in de Noordzee, bedoeld als energieknoopunt voor windenergie, maar nu een financiële dreiging voor burgers en bedrijven via stijgende elektriciteitstarieven (+80%). Kritiekpunten: gebrek aan transparantie van minister Van der Straeten (CREG-waarschuwingen sinds maart/mei genegeerd), technisch falen (gelijkstroomdeel als hoofdboosdoener), en alternatieven zoals kernenergie (Van Rooy) of platformen in plaats van een eiland. De minister belooft herEvaluatie en kostendruk, maar oppositie eist opschorting en volledige openbaarheid van cijfers, vreest doorberkening aan consumenten en wijst op Deens voorbeeld (project stopgezet).

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, u wilde in de Noordzee het eerste energie-eiland ter wereld creëren. Uw droom van een energie-eiland wordt stilaan een financiële nachtmerrie. De geraamde kosten bedroegen initieel iets meer dan 2 miljard euro, maar vandaag zijn die al opgelopen tot 7 miljard euro. De CREG heeft u een brief gestuurd over die kostenexplosie. Hoewel ik u daarover tweemaal een vraag heb gesteld, wilde u daar niet eerlijk over zijn. U wilde enkel kwijt dat u daarover niet veel kon zeggen en dat de uiteindelijke kostprijs moeilijk te becijferen was. Ik begin stilaan te begrijpen waarom.

Wat moeten we dan wel doen? Het grootste probleem situeert zich in het gelijkstroomdeel van het eiland. Iedere verantwoordelijke bestuurder weet dan ook dat daar nu moet worden ingegrepen om ervoor te zorgen dat we die kostenexplosie kunnen voorkomen. De gevolgen zijn immers niet min. We weten nu al dat de tarieven van Elia immens zullen stijgen met 80 %. Als die cijfers en ramingen werkelijkheid worden, dan komt daar nog eens een gigantische stijging bovenop en dit op de kap van de elektriciteitsfacturen van onze burgers en bedrijven.

Mevrouw de minister, volgens verschillende bronnen bent u sinds maart of mei op de hoogte van die kostenstijgingen. Waarom bent u daarover niet eerlijk en transparant geweest ten opzichte van het Parlement? We weten dat het probleem zich situeert in het gelijkstroomdeel van het eiland en daar moet worden ingegrepen om die extra kosten te vermijden. Indien men dat wil doen, moet men minstens overwegen om dat deel on hold te zetten. Bent u daartoe bereid?

Sam Van Rooy:

Mevrouw de minister, naast de batterijparken en windmolenparken is het zogeheten energie-eiland een van de vele nieuwe, dwaze, peperdure constructies in het kader van de zogenaamde energietransitie ofwel de groene waanzin als gevolg van de klimaathysterie. Dat megalomane energie-eiland, dat maar liefst 12 hectare groot zou worden, vervuilt onze zee, net zoals de windmolenparken. Bovendien brengt het in verhouding zeer weinig energie op. De energiedichtheid van windmolens behoort immers tot de allerlaagste. Zij nemen veel ruimte in, kosten veel aan grondstoffen en leveren in verhouding daartoe zeer weinig energie op.

Weet u wat wel een hoge energiedichtheid heeft en ook nog eens zo goed als CO 2 -vrij is? Juist, kernenergie, de energiebron die u en uw partij al decennia bestrijden, helaas met succes, met dank aan de traditionele partijen. Als wij 20 jaar geleden een kerninstap in plaats van een kernuitstap hadden beslist, dan hadden wij vandaag al die problemen niet.

Dat gigantische energie-eiland voor onze mooie Vlaamse kust zou oorspronkelijk 2,2 miljard euro kosten, maar nu weten wij dat het wel tot 8 miljard euro zou kunnen kosten. Daarom heeft Denemarken de plannen voor zo'n energie-eiland ondertussen al opgeborgen. Onze industrie trekt vandaag aan de alarmbel en vraagt om dit project on hold te zetten en te herbekijken, want als het plan wordt doorgezet, zal de energiefactuur voor onze gezinnen en onze bedrijven de komende jaren exploderen en opnieuw peperduur worden. Mevrouw de minister, hoe zult u dat voorkomen?

Koen Van den Heuvel:

Mevrouw de minister, het Prinses Elisabetheiland zou het paradepaardje van het federale energiebeleid worden, want het innovatieve project zou beantwoorden aan de drie pijlers van elk gezond en ambitieus energiebeleid: de betaalbaarheid en de bevoorrading zouden worden gegarandeerd en er zou worden ingezet op een duurzame energietransitie. Helaas moeten we na enkele jaren vaststellen dat het kostenplaatje enorm toeneemt en dat het project misschien in het water zal vallen.

Het project werd aanvankelijk geraamd op 2 miljard, ondertussen is er al sprake van 7 of 8 miljard. Er wordt blijkbaar niet op een miljard gekeken, en dat is wel spijtig want het zal doorgerekend worden in de factuur van onze bedrijven en onze gezinnen. Dat is heel erg belangrijk. We weten allemaal dat onze maakindustrie en industrie het heel moeilijk hebben op concurrentieel vlak maar ook op het vlak van energieprijzen. Er valt niet mee te lachen. Ik denk dat al de aanwezige partijen hier de betaalbaarheid in het oog willen houden. We moeten er dan ook ernstig werk van maken.

Dat brengt mij bij de verantwoordelijkheid. Waarom is er gekozen voor die vorm van eiland? Zijn de alternatieven voldoende onderzocht? De problematiek van de gelijkstroom is al door collega Wollants geformuleerd. Er rijzen echter nog een aantal vragen in verband met de transparantie. Er wordt gegoocheld met cijfers als 6, 7 of 8 miljard. Hoeveel zal het nu zijn? Wordt het scherp in het oog gehouden? Wat is de impact op de kostprijs voor andere projecten zoals Ventilus en Boucle-du-Hainaut? Voor ons kan het absoluut niet dat het doorgerekend wordt aan (…).

Mathieu Bihet:

Madame la ministre, il est souvent rappelé que le rôle de cette île énergétique est de permettre à notre politique énergétique de marcher sur deux jambes: d'une part, le nucléaire, et d'autre part, l'éolien offshore.

La presse nous apprend aujourd'hui le dérapage, le carambolage budgétaire, autour de cette île énergétique: plus on en parle, plus elle coûte cher. Aujourd'hui, la presse nous apprend également que plusieurs avertissements et plusieurs courriers ont été adressés à votre cabinet.

Madame la ministre, quelle a été votre réaction? Pourquoi n'y a-t-il pas eu de communication de ces différents éléments au Parlement?

Par ailleurs, nous savons que le coût de cette île énergétique sera répercuté sur la facture des ménages et sur celle des entreprises. Qu'en est-il? Pouvez-vous nous rassurer sur ce point?

Ce dossier en appelle malheureusement d'autres: les différents dossiers du plan de relance qui sont contenus dans notre plan qui a été remis à la Commission européenne et estampillés du label de l'énergie. Nous pensons notamment à la dorsale hydrogène qui est malheureusement en train d'aller également tout doucement dans le mur.

Madame la ministre, voilà mes différentes questions sur la facture énergétique et sur votre action. Finalement, quel héritage allez-vous laisser à votre successeur?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer Van den Heuvel, ik beantwoord eerst uw vraag naar waarom en hoe er voor dat eiland is gekozen. De keuze is gemaakt in december 2021, inderdaad, monsieur Bihet, dans le cadre du plan de relance, om ons land te positioneren als energiehub. Het was inderdaad de bedoeling ons energiebeleid te richten op bevoorradingszekerheid, betaalbaarheid en aanvoer van groene elektriciteit naar ons land. Het eiland combineerde en combineert nog steeds die drie elementen.

Het gaat om een innovatieve infrastructuur die ervoor zorgt dat we grote hoeveelheden elektriciteit naar ons land kunnen trekken. Mijnheer Van Rooy, het is niet niks. Het gaat over 30 terawattuur tegen 2030-2035. Wanneer men vandaag pleit om de stekker uit dat project te trekken, houdt dat in dat 30 tot 40 % van de elektriciteit die we tegen 2035 nodig hebben niet beschikbaar zal zijn.

Mijnheer Francken, ik heb er geen probleem mee om na te gaan of andere projecten op dezelfde termijn dezelfde elektriciteit kunnen leveren voor een lagere prijs. Dat moet dan bewezen worden.

Hoe is de beslissing genomen, mijnheer Van den Heuvel? We hebben een vergelijking gemaakt tussen het eiland en de platformen. Op basis van die analyse is gebleken dat het eiland de beste keuze was. De CREG heeft dat toen in haar advies bestempeld als een aanvaardbare toekomstgerichte investering. Men zal blijvend moeten opvolgen of het eiland effectief die baten oplevert en goedkoper blijft dan de platformen.

U kent het vervolg, met de oorlog in Oekraïne, de inflatie en de kostprijsstijgingen. In alle sectoren en voor alle technologieën, ook buiten de energiesector, werd men met die kostprijsstijgingen geconfronteerd.

Mijnheer Wollants, het klopt niet dat ik niet eerlijk ben geweest in het Parlement. U hebt me hier twee weken geleden en deze week vragen gesteld en ik heb in mijn antwoord aan u geciteerd uit de brief die ik reeds in de zomer aan de CREG stuurde.

U hebt mij gevraagd wat ik heb gedaan op het moment dat de CREG mij meedeelde te vermoeden dat er een prijsstijging zat aan te komen, die we, zoals ik al zei, overal zien. Ik heb toen aan Elia gevraagd om dat opnieuw te bekijken. Ik heb de CREG geantwoord dat die prijsstijgingen inderdaad heel zorgwekkend zijn en gevraagd welke oplossingen zij daarvoor zien en hen om alternatieven en andere designelementen gevraagd.

Die evaluatie is op dit moment aan de gang. Ik heb namelijk niet gewacht tot er artikels in de kranten verschenen, ik heb geageerd op het moment waarop dit aan de orde was. Daardoor is er op dit moment een versterkte dialoog tussen de CREG en Elia om die nieuwe kostenbatenanalyse te maken. Ik zeg u dit als minister in lopende zaken, maar niet in belopende zaken. Ik laat de zaken niet op hun beloop. Ik zeg u vandaag dat het eiland geen euro meer mag kosten dan nodig is en dat de baten de kosten moeten overstijgen.

We zullen wel een analyse maken op alle fronten. We zullen kijken naar de kosten en naar de opbrengsten en dan opnieuw evalueren of dit de beste oplossing is. Het energiebeleid in dit land moet een beleid zijn van energiezekerheid en betaalbaarheid. Grote hoeveelheden elektriciteit naar ons land brengen, waardoor de prijs voor elektriciteit daalt, is altijd een goede zaak. Dat mag niet tenietgedaan worden door een te grote stijging van de transmissietarieven. Dat is ook de reden waarom ik de CREG heb gevraagd om met oplossingen te komen zodat dit niet op de factuur wordt doorgerekend.

Zolang als u nodig hebt om een regering te vormen, kunt u op mij rekenen om dat dossier elke dag te blijven opvolgen.

Cela sera mon héritage pour mon successeur, monsieur Bihet. Mon successeur ne trouvera pas le bordel mais des dossiers en ordre sur lesquels il pourra statuer.

Voorzitter:

Mevrouw de minister, dank u dat u al één lid van de volgende regering hebt aangeduid, namelijk collega Bihet. Maar misschien verandert het nog.

Bert Wollants:

Dank u voor uw antwoord, mevrouw de minister, maar eerlijk gezegd, de transparantie was ver zoek. Ik heb u gevraagd wat de huidige kostenraming is. U hebt daar niet op geantwoord.

Ik heb het in mijn volgende vraag anders geformuleerd en gevraagd of het klopt het dat die kostenraming ondertussen 7 miljard euro bedraagt. U hebt mij geantwoord dat dit moeilijk te zeggen is.

U bent niet eerlijk geweest. Dat wil zeggen dat wij actie moeten ondernemen om ervoor te zorgen dat die kosten onder controle blijven. Ik heb u vandaag gevraagd na te gaan of het mogelijk is het gelijkstroomgedeelte nog niet uit te voeren. Dan kunnen de eerste parken zonder problemen aangesloten worden. Maar wat hebt u daarop geantwoord? Helemaal niets.

U bent daar niet transparant over. U houdt dingen achter. Ik vind het ongehoord dat u in lopende zaken op deze manier omgaat met het Parlement terwijl de kosten op zo'n gigantische manier toenemen. Er komt bijna 5 miljard euro bij. 5 miljard euro die gevonden moet worden in de zakken van alle (…)

Sam Van Rooy:

Mevrouw Van der Straeten, u lijkt wel een personage uit Het Eiland . Niemand gelooft u nog. Drie jaar geleden zei u dat de kernuitstap de energieprijs niet zou verhogen, integendeel. Enkele maanden later zei u, in een bijzonder gênant optreden in De Afspraak op VRT Canvas: "Ik kan dit niet uitdrukken in percentages; ik kan niet zo goed absolute getallen omzetten naar procenten."

Wel, mevrouw Van der Straeten, dat hebt u in de voorbije jaren inderdaad bewezen. U bent een ramp voor onze energievoorziening. U bent een ramp voor onze energiefactuur. Kortom, u bent een ramp voor de bedrijven en de gezinnen in Vlaanderen.

U bent 24 jaar geleden afgestudeerd als Afrikanist. Zoek alstublieft uw toekomst in dat vakgebied, en bij voorkeur ook op één of ander eiland.

Koen Van den Heuvel:

Mevrouw de minister, ik moet eerlijk zeggen dat ik ook een beetje op mijn honger blijf zitten. Wij kunnen enkel constateren dat de kostprijs van 2 naar 8 miljard gaat. Dat is dus maal vier.

Als dat in een bedrijf gebeurt, of voor een privé-investering, worden er toch ook vragen gesteld. Niemand heeft dat graag. Wij kunnen niet tot de orde van de dag overgaan bij zulke cijfers, bij zo'n verveelvoudiging. Daarom vinden wij dat we toch een beetje onze tijd moeten nemen en alles mooi op een rijtje zetten, want dit kunnen wij niet onmiddellijk begrijpen.

Voor mijn partij is het heel duidelijk, onze bedrijven en gezinnen mogen niet het slachtoffer worden van dit mismanagement.

Mathieu Bihet:

Madame la ministre, on n'en sait pas plus concernant le coût total de cette île énergétique. Ni sur le dossier du plan de relance. À propos de l'impact sur la facture des ménages et des entreprises, vous dites que vous avez demandé à la Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG) de veiller à ce qu'il n'y en ait pas. Alors, qui va payer? Cela non plus, on ne le sait pas. Tout part à vau-l'eau en cette fin de mandat, madame la ministre, et vous semblez rester au balcon, en attendant péniblement que votre mandat se termine. Nous demandons que soient communiqués les différents documents sur le plan de relance, ainsi que les courriers adressés à votre cabinet par la CREG. Nous demandons également la convocation à la rentrée de la commission de l'Énergie, de l'Environnement et du Climat pour pouvoir faire la clarté et avoir un débat sur ce sujet. Je vous remercie.

Het nieuwe rapport over aquacultuur in offshorewindparken

Gesteld door

VB Kurt Ravyts

Gesteld aan

Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)

op 23 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het rapport over aquacultuur in Belgische offshorewindparken bevestigt de haalbaarheid ervan, met focus op inheemse soorten, ecologische waarde en meervoudig ruimtegebruik, maar benadrukt dat codesign in windtenders (nu ontbrekend in de Prinses Elisabethzone) essentieel is voor kostenefficiëntie en locatiekeuzes ver van de kust. Een kansenkaart is beschikbaar, maar aquacultuur wordt beperkt tot Noordhinder-zones (niet in Fairybank om Natura 2000 te ontzien) en afhankelijk van overheidsgoedkeuring voor compatibiliteit met windparken; specifieke vergunningscriteria volgen pas via latere milieueffectrapporten. Natuurherstel en aquacultuur kunnen samengaan via oesterriffen en biodiversiteitsversterking (bv. erosiebeschermingslagen bij turbines), maar blijven uitgesloten in beschermde gebieden op korte termijn. Het toekomstige marien ruimtelijk plan (2026-2034) houdt aquacultuur open in oostelijke zones en commerciële gebieden, mits geen expliciet verbod.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, de aquacultuur vertegenwoordigt een niet onbelangrijk deel van de blauwe economie op zee of heeft althans dat potentieel.

Reeds sinds mei vorig jaar werd het rapport voorgesteld met de resultaten van het stakeholdertraject rond de opties, dus de visievorming, met betrekking tot de aquacultuur in het Belgisch deel van de Noordzee. Dat was een initiatief van uw voorganger. De bedoeling van dat traject was na te gaan wat bij de stakeholders leeft rond het thema van aquacultuur, om af te lijnen waar de stakeholders elkaar vinden en waar juist niet, en om op basis daarvan advies te verstrekken voor de ontwikkeling van aquacultuur.

Als vervolg op dat traject werd begin september 2024 het rapport Aquacultuur in offshorewindparken in het Belgische deel van de Noordzee voorgesteld. Dat rapport schept een beeld over de kweek van aquatische organismen in de Belgische offshorewindparken, zowel voor voedselproductie als voor natuurherstel.

Wat zijn de belangrijkste krachtlijnen van dat rapport? Beschikken we ondertussen over een kansenkaart, zoals werd aangekondigd, voor aquacultuur in het Belgisch gedeelte van de Noordzee, gekoppeld aan basis- en randvoorwaarden? Hoe wordt aquacultuur meegenomen bij de invulling van de drie loten van de Prinses Elisabethzone? Werden reeds specifieke vergunningscriteria opgesteld voor die zone? Het meervoudig ruimtegebruik is de rode draad doorheen het marien ruimtelijk beleid. Hoe zal aquacultuur aan bod komen in het marien ruimtelijk plan dat al in een ontwerpfase zit? Hoe kunnen aquacultuur en natuurherstel hand in hand gaan in offshorewindparken?

Paul Van Tigchelt:

Mijnheer de voorzitter, het is mij een eer en genoegen in uw commissie te mogen antwoorden op vragen. Dat neemt natuurlijk niet weg dat ik hoop dat er snel een nieuwe regering is.

Uw eerste vraag, mijnheer Ravyts, ging over de belangrijkste krachtlijnen. De belangrijkste boodschap van het rapport is dat aquacultuur in de Belgische offshorewindparken zeker haalbaar is. Het rapport biedt immers een overzicht van aquacultuurtechnieken en potentiële soorten, met bijzondere aandacht voor prijs, beschermingsstatus, inheems karakter en ecologische waarde.

Voor de ontwikkeling van een innovatieve offshoreaquacultuursector is het daarentegen wel cruciaal om aquacultuur van bij het begin in de tender voor offshorewindparken op te nemen. Op die manier wordt codesign in de ontwerpfase mogelijk en dat bevordert aquacultuur op locaties verder van de kust. Het vermijdt ook administratieve rompslomp en verhoogt de kostenefficiëntie door meervoudig ruimtegebruik.

De kaart waarnaar u vraagt, is beschikbaar. Mijnheer de voorzitter, ik kan die laten bezorgen aan de heer Ravyts, maar ook aan het commissiesecretariaat om ze zo verder te verspreiden onder de leden.

Uw tweede vraag ging over hoe aquacultuur wordt meegenomen bij de invulling van de drie loten van de Prinses Elisabethzone (PEZ). De ontwikkeling van aquacultuur is niet opgenomen als tendercriterium voor de Prinses Elisabethzone. De tender wordt voor 90 % toegekend op basis van de prijs en voor 10 % op basis van burgerparticipatie. Aquacultuur en passieve visserij zijn volgens het ontwerp van marien ruimtelijk plan 2026-2034 wel toegelaten binnen de Noordhinder Noord- en Noordhinder Zuidzone van de PEZ en dit zonder toestemming van de concessiehouder van het windpark. Binnen de Fairybankzone is niet meer in die mogelijkheid voorzien, om de milieudruk binnen de Natura 2000-zone, de Vlaamse Banken genaamd, niet nog meer te verhogen.

Hoewel overleg tussen de concessiehouder van het windpark en de uitbaters van een aquacultuurinstallatie noodzakelijk is om beide veilig op elkaar af te stemmen, zal de uiteindelijke beslissing over de compatibiliteit van beide activiteiten bij de overheid liggen.

Wat uw derde vraag betreft, worden er op voorhand geen specifieke milieuvergunningscriteria vastgelegd voor aquacultuurprojecten. Uiteindelijk zal dat gebeuren in de milieuvergunning zelf die wordt opgesteld op basis van een milieueffectenrapport en de daarop volgende milieueffectenbeoordeling.

In uw vierde vraag peilt u ernaar de manier waarop aquacultuur aan bod zal komen in het marien ruimtelijk plan (MRP). Zoals reeds in de langetermijnvisie 2050 voor onze Noordzee is vastgelegd, is het meervoudig ruimtegebruik een van de uitgangspunten van het huidige en toekomstige MRP. De mogelijkheid om aquacultuur te ontwikkelen, wordt behouden in de oostelijke offshorezone in een deel van de Prinses Elisabethzone en in zones voor commerciële en industriële activiteiten die in het toekomstige MRP overal kunnen worden toegelaten, tenzij op plaatsen waar dat expliciet wordt verboden.

Tot slot, wat uw vijfde vraag betreft, is de duurzaamheid cruciaal voor aquacultuur in de Belgische Noordzee. In natuurgebieden is aquacultuur op korte termijn ongewenst, op lange termijn kan het overwogen worden, maar dan met inheemse soorten en wanneer het gebied is hersteld, zoals ik al aanvankelijk aangaf. Natuurherstel kan gestimuleerd worden met maatregelen die een populatie ondersteunen. Zo kan door een intensieve kweek van bijvoorbeeld platte oesters een rif worden gevormd.

De erosiebeschermingslaag rond windturbines leent zich er ook perfect toe om de stenen in te zaaien met oesterbroed. Wanneer die laag vervolgens nog complexer wordt gemaakt, verhoogt dat ook nog de biodiversiteit in het algemeen. De kans is groot dat daardoor het voedselaanbod voor bepaalde soorten, waaronder commercieel interessante soorten zoals kreeft, zeebaars en kabeljauw, kan toenemen.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de minister, u hebt veel belangrijke zaken gezegd over de beperkte inpasbaarheid van aquacultuur in de Prinses Elisabethzone door de aanwezigheid van natuurgebieden. Normaliter zou de tender op 28 oktober in de markt worden geplaatst, maar daar zit blijkbaar een beetje ruis op. Uw collega-minister Van der Straeten haalde dat gisteren nog aan. Dat heeft te maken met de milieuvergunning. Dat is echter een ander onderwerp, maar daar kunnen we in de volgende weken misschien op terugkomen.

De veiling voor offshore windkavels
Het behalen van de offshoredoelstellingen tegen 2030 en de ruimteproblematiek op zee
De regeling van de ontmantelingsprovisies voor offshore windparken
De stand van zaken inzake Ventilus
Offshore windenergie, ruimtegebruik en regelgeving op zee

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 22 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De veiling voor de Prinses Elisabethzone (offshore windmolens) dreigt vertraging op te lopen door ontbrekende milieuvergunning (bevoegdheid Van Tigchelt) en afhankelijkheid van het ministerieel besluit over kavels, terwijl de geplande startdatum (28 oktober) onzeker blijft. Garanties van oorsprong (voor groene stroom) kennen geen prijsplafond—alleen marktconformiteitstoezicht door CREG—wat risico’s met zich meebrengt voor industriële afnemers (bv. groen staal), ondanks het plafond op stroomprijzen in PPA’s. De ontmantelingsprovisies voor windparken zijn heterogeen en onvoldoende in de eerste zone (te lage inschattingen, uitgestelde betalingen tot 22 jaar), terwijl de minister een gehomogeniseerd systeem nastreeft—geïnspireerd op nucleaire provisies—met betere spreiding en kostendekking, gekoppeld aan repowering om productieverlies te beperken. Ruimtegebrek op zee (WWF-rapport) benadrukt dat België de 2030-doelstelling (6 GW) dreigt te missen zonder extra zones of technologieën (bv. drijvende zonnepanelen), maar ruimtelijke keuzes liggen bij Van Tigchelt.

Voorzitter:

De heer Coenegrachts is niet aanwezig.

Mijnheer Wollants, ik stel voor dat u uw twee vragen bundelt.

Bert Wollants:

Mijnheer de voorzitter, ik zal beide vragen bundelen, al hebben ze weinig met elkaar te maken, behalve het feit dat ze over offshore windmolens gaan.

Mevrouw de minister, u maakte duidelijk dat er nog mogelijke knelpunten zijn voor het opstarten van de veiling die gepland is op 28 oktober. Belangrijk zijn onder andere de milieuvergunning en het ministerieel besluit met betrekking tot de kavels dat daaruit voortvloeit. Kunt u ons vandaag wat meer vertellen over de evolutie op dit vlak?

Wij hebben hier in de commissie op uw voorstel een wetsontwerp goedgekeurd om ervoor te zorgen dat de verkoopprijs van de stroom in het kader van de PPA's een plafondprijs moet respecteren. Wij hebben dat gesteund. Tegelijkertijd worden wij gewezen op andere aspecten van de operatie die potentieel problematisch kunnen zijn. Een voorbeeld daarvan zijn de garanties van oorsprong voor de geproduceerde groene stroom. Deze garanties kunnen apart of samen met de stroom verkocht worden, maar er geldt geen prijsbeperking voor die garanties, behalve dat de prijs marktconform moet zijn, onder toezicht van de CREG. Uw invloed op deze prijs is echter mogelijk beperkt. De prijs van deze garanties van oorsprong kan echter wel een impact hebben op de totale kosten. Onze industrie heeft namelijk niet alleen behoefte aan stroom tegen een vaste prijs, maar vaak ook aan die garanties van oorsprong, bijvoorbeeld om te kunnen opereren op de markt voor groen staal.

Wat is de stand van zaken met betrekking tot de milieuvergunning en het ministerieel besluit met betrekking tot de kavels?

Hoe bekijkt u de problematiek van de garanties van oorsprong? Kan op deze manier gecompenseerd worden voor het prijsplafond op de stroom? Wat is uw visie op het beoordelen van die marktconformiteit, ook al weet ik dat dit in de praktijk zal moeten worden uitgevoerd door de CREG?

Mijn tweede vraag gaat over de ontmantelingsprovisies die naar voren werden geschoven in de tenderprocedure. Vanaf het vijfde jaar na indienststelling van het park zal telkens een vijftiende deel van de ontmantelingsprovisie, ten bedrage van 190.000 euro per megawatt, dienen te worden gestort. Tegelijk is er ook een ontwikkelde zone, waarbij er een heel andere regeling is. Daar moet pas na 12 jaar begonnen worden met het storten van de provisie. Die termijn kan dan ook nog worden verlengd. Er zijn nu al heel veel aanvragen bij de regulator om pas na 22 jaar te beginnen met het betalen van die ontmantelingsprovisie voor domeinconcessies die zouden verlengd worden tot 30 jaar.

De vraag is natuurlijk of we het logisch moeten vinden dat die provisies zo ver naar de toekomst worden doorgeschoven. Ik heb het gevoel dat wij bij andere vormen van elektriciteitsproductie niet zomaar zouden aanvaarden dat de provisies worden doorgeschoven naar het eind van de rit.

Ik heb daarover een aantal vragen.

Welke regelingen voor de aanleg van de ontmantelingsprovisies voor offshore windmolens bestaan er momenteel? Wat zijn de nadelen die daaraan zijn verbonden?

Welk beleid voerde u met betrekking tot de aanleg van ontmantelingsprovisies tot op heden? Is de passage uit het koninklijk besluit van 3 juni 2024 een indicatie dat u op dit vlak evolueerde van een systeem van de aanleg van provisies aan het einde van de concessietermijn naar een meer gespreide aanleg?

Welke aanbevelingen voor de hervorming van de verschillende systemen doet u? Welke risico's of opportuniteiten zouden een dergelijke hervorming opleveren?

Op welke manier kan het debat rond de repowering van de eerste zone gekoppeld worden aan de verplichting om ontmantelingsprovisies aan te leggen voor deze parken?

Kurt Ravyts:

Mijnheer de voorzitter, dit is weer een ander aspect van offshore energie.

Mevrouw de minister, de merkwaardige studie van WWF van begin oktober stelt dat België het enige Europese land dreigt te worden dat de eigen opgelegde doelstelling voor windenergie op zee tegen 2030 niet zal halen.

Een van de redenen daarvoor is de problematiek van de ruimte, die hier ook al aan bod is gekomen in de vorige legislatuur. Uw collega Van Tigchelt is daarvoor ook bevoegd. We hebben immers 3.454 km² voor economische doeleinden ter beschikking. Momenteel zou 15,1 % van deze ruimte gereserveerd zijn voor offshore. Om de 6 gigawatt tegen 2030 te halen, zou er echter 24,8 % van de beschikbare ruimte nodig zijn volgens WWF.

Vorig jaar werden reeds twee rapporten opgeleverd die stelden dat het aanduiden van een derde zone niet mogelijk is zonder grote problemen te veroorzaken op de bestaande activiteiten. De aanduiding zou ook een ernstige impact hebben op het mariene milieu en de veiligheid van de scheepvaart. WWF stelt voor om meer samen te werken met de buurlanden.

Hoe reageert u op deze bezorgdheid? Is een maximale densiteit en maximale benutting van de zones de enige oplossing?

U pleit voor een uitbreiding van het gereserveerde gebied en verwijst ook naar drijvende zonnepanelen. Bij de totstandkoming van het nieuwe marien ruimtelijk plan adviseert de raadgevende commissie echter om de uitbreiding van de oostelijke zone voor hernieuwbare energie niet op te nemen, maar wel in te stellen als vrijwaringszone. We hebben het daarbij over de repowering .

Kunt u meer uitleg geven bij de merkwaardige studie van WWF?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer Wollants, mijnheer Ravyts, ik dank u voor de vragen.

Inzake de tender voor de Prinses Elisabethzone kan ik meegeven dat alle betrokken diensten stevig doorwerken aan het finaliseren van alle nodige tenderdocumenten. Het MER werd opgesteld. Op basis daarvan is de milieuvergunning aangevraagd door de AD Energie. U weet immers dat de overheid instaat voor het bekomen van alle nodige vergunningen. Ze zullen worden overgedragen aan de winnaar van de tender.

U hebt in uw vragen zelf verwezen naar het feit dat het verlenen van een milieuvergunning de bevoegdheid is van de collega-minister bevoegd voor de Noordzee. Dat is op dit moment de heer Paul Van Tigchelt.

Dat brengt me bij de vragen over het ruimtegebruik in de Noordzee.

Ik zal het eerst over de studie van WWF hebben. Ik heb dezelfde impressie als u. De studie is merkwaardig, zeker omdat het gaat over de 6 gigawatt die ze inkleurt. De beslissingen ter zake zijn genomen. De kavels zijn vastgelegd. WWF is dat misschien totaal ontgaan, wat mij verbaast. Immers, zeker over de situatie hier in België is WWF heel goed op de hoogte. Het gaat dus wellicht om een andere, wellicht internationale kamer van WWF, die een puur theoretische inkleuring en oefening heeft gemaakt en daaropvolgend tot die conclusie is gekomen.

Los van WWF moet ik u voor uw vragen over het MRP, dus het ruimtegebruik, erop wijzen dat het aannemen daarvan een bevoegdheid is van de minister bevoegd voor de Noordzee. Ik kan mij dus moeilijk uitspreken over het proces, de inhoud of de stand van zaken.

Wat wel juist is, is het volgende. Wij hebben het er eerder al over gehad. Wanneer wij naar 8 gigawatt willen evolueren, moeten we naar mijn mening wel kijken naar een combinatie van meer ruimte op zee en het gebruik van nieuwe technologieën, zoals drijvende zonnepanelen. Ik heb over die 8 gigawatt eerder al verklaard dat we zullen moeten kijken naar de combinatie van repowering , bijvoorbeeld stukjes die nog kunnen zorgen voor een betere aaneensluiting van de zones, met een nieuwe zone. Ik kom zo dadelijk nog terug op repowering . Iedereen weet wel dat bij een grote, nieuwe zone altijd een belangenafweging zal moeten gebeuren.

Ik kom terug naar de PEZ. Het MB Kavels is al voorbereid. Wij wachten op de milieuvergunning om het dossier helemaal af te werken. De vergunning moet immers in bijlage worden bijgevoegd.

Wat de garantie van oorsprong betreft, kan iedere producent van groene energie die daarvoor garanties van oorsprong verkrijgt deze energie vrij verhandelen. Dat geldt voor iedereen, dus ook voor ontwikkelaars van windturbineparken op de Noordzee. De hoge prijs die afnemers bereid zijn te betalen, toont aan dat de vraag naar groene energie groot is en dat er een groot tekort aan is in België. De bepaling dat de prijzen marktconform moeten zijn, is toegevoegd aan de tender om de afnemers te beschermen tegen eventuele woekerprijzen, alsook om de mogelijkheid van de ontwikkelaar om misbruik te maken van deze tekorten om grote winsten te boeken, scarcity pricing , te beperken of te voorkomen.

De CREG zal nog richtsnoeren publiceren die voor de kandidaat-ontwikkelaars een handvat zullen zijn bij het vastleggen van hun marktconforme prijs. De toegepaste prijs zal ook aan de CREG moeten worden gemeld opdat zij alle tools in handen heeft om de markt te monitoren en eventueel aanbevelingen te formuleren.

Wat de ontmantelingsprovisies betreft, dit hebben we vanuit verschillende invalshoeken moeten bekijken. Zoals voor eender welke installatie die wordt gebouwd, moet bij de bouw van een windpark al aan de afbraak ervan worden gedacht. Hiervoor moet voor parken van de eerste zone gedurende de ontwikkeling ervan een provisie worden aangelegd waarmee de ontmanteling gefinancierd wordt. Deze verplichting is ook voorzien voor de Prinses Elisabethzone.

In de eerste zone bestaan er evenveel regelingen als er parken zijn. In de eerste zone werd elke concessie op een apart moment toegekend, onder verschillende omstandigheden en dus ook met verschillende regels. Dit heeft zich vertaald in erg uiteenlopende concessies en een heterogeniteit die vooral uitdagingen met zich meebrengt. Dat is trouwens niet alleen voor de ontmantelingsprovisies, maar voor elk aspect van de parken van de eerste zone. Toen we aan de Prinses Elisabethzone begonnen, kwamen we tot het besef dat we die verschillen niet meer wilden. We hebben toen een studie laten uitvoeren om de nodige ontmantelingsprovisies voor de tweede zone te berekenen, op basis van de beschikbare gegevens voor de eerste zone.

Daaruit is gebleken dat de ontmantelingsprovisies voor de eerste zone op het moment van vastlegging door mijn voorganger veel te laag werden ingeschat, misschien ook omdat op dat moment weinig informatie voorhanden was – dat is eveneens een mogelijkheid. Het is dus eigenlijk aangewezen om de provisies voor de eerste zone op te trekken, zodat de opgebouwde provisie ook de werkelijke kosten van de ontmanteling zal kunnen dekken, ook al blijven die kosten tot op heden natuurlijk een inschatting en kan er nog veel evolueren tegen de tijd van de ontmanteling van het eerste windpark. Ik heb dan ook aan mijn administratie gevraagd om samen met de administratie van mijn collega-minister van Noordzee, samen met de CREG en met betrokkenheid van de sector, te beginnen werken aan een plan van aanpak om de ontmantelingsprovisies van de eerste zone in lijn te brengen met wat wij als werkelijke kosten verwachten. De werkgroep die daartoe is opgericht, is ondertussen al twee keer samengekomen. Voor de tweede zone is het op zich eenvoudiger, omdat wij de bedragen die uit de studie zijn gekomen hanteren als te voorziene ontmantelingskosten.

U maakt een link met de repowering en dat is volgens mij terecht. De eerste zone zal sowieso een zone voor de productie van elektriciteit door windenergie blijven, ook na het einde van de levensduur van de eerste windparken. De ontmanteling van de bestaande parken is maar één aspect. De repowering kan absoluut een optie zijn en is volgens mij de aangewezen optie, ook voor het beperken van de periode van productieverlies door de ontmanteling van een park en de heropbouw van een nieuw park. Dat productieverlies moet te allen tijde zoveel als mogelijk beperkt worden, zodat de bevoorradingszekerheid niet in het gedrang komt. Bovendien kan ook aangenomen worden dat het kostenefficiënter zal zijn om niet verder te werken met negen kleine concessies na repowering , maar om naar grotere concessies over te gaan. Om die redenen denk ik dat de werkwijze voor ontmanteling en repowering best samen gecoördineerd, onderzocht en gepland worden. Het leidmotief daarbij moet zijn meer homogeniteit brengen en daardoor ook meer kostenefficiëntie meebrengen.

Tot slot, ontmantelingsprovisies of in het algemeen middelen ter beschikking stellen om kosten in de toekomst te kunnen bepalen, reikt natuurlijk verder dan de windmolens op zee. We hebben vandaag ontmantelingsprovisies voor bijvoorbeeld onze nucleaire passiva, ondergebracht bij NIRAS, die nu ook onder toezicht van de Commissie voor nucleaire voorzieningen komen. De ontmantelingsprovisies voor de kerncentrales blijven bij Synatom en staan eveneens onder controle van de CNV.

In principe geldt niet dezelfde prudentiële controle op provisies die de producent van energie door wind op zee aanlegt. Men kan de kosten wel inschatten, maar die kunnen doorheen de tijd evolueren, bijvoorbeeld door nieuwe of andere technieken.

Het zou misschien zinvol zijn om onze aanpak van ontmantelingsprovisies voor kernenergie ook te hanteren in andere dossiers waarvoor we provisies aanleggen. Men zou dat ook kunnen evalueren. Zijn de provisies voldoende op het moment dat we ze nodig hebben? Is het geld beschikbaar op het moment dat we het nodig hebben? Een boekhoudkundige voorziening is ook anders dan een voorziening die is ondergebracht bij een kernprovisievennootschap, in dit geval Synatom. In de toekomst is dat bij Hedera voor de nucleaire passiva.

De homogeniteit van de provisies voor ontmanteling – hoe zorgt men ervoor dat er middelen zijn om iets terug te brengen in de oorspronkelijke staat zonder dat er de kosten doorvloeien naar de maatschappij? – vergt een structurele aanpak, die zeker ook voor wind op zee kan worden gehanteerd.

Er ligt dus veel brood op de plank voor de toekomstige minister.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, ik dank u voor het antwoord. Het feit blijft dat we niet verder kunnen met de tender zolang de milieuvergunning niet is afgeleverd. U schoof de datum van 28 oktober naar voren. Het is dan maar de vraag of uw collega in dezelfde regering het plan heeft om een vergunning af te leveren die compatibel is met de timing die u naar voren hebt geschoven. De sector vreest dat een en ander zal moeten worden uitgesteld. De vraag is dan naar wanneer.

Ik kan me voorstellen dat u daarover spreekt met minister Van Tigchelt, om na te gaan wat er met de tender moet gebeuren. Ik heb u niet zo duidelijk horen zeggen dat er op 28 oktober met de tender van start kan worden gegaan. Ik heb u ook geen andere datum horen noemen. Dat is dus een uitdaging.

Wat u hebt gezegd over de garanties van oorsprong, geldt ook voor de prijs van de PPA: er moet ook op de marktconformiteit daarvan worden toegezien. Een aantal spelers vreest toch mogelijke effecten ervan. Uit mijn contact bij de CREG heb ik begrepen dat men bij de CREG de problematiek wil aanpakken door de publicatie van richtlijnen – men zou die nu aan het opmaken zijn –, opdat de kwestie van de marktconformiteit op een evenwichtige manier wordt benaderd.

Ik merk ook op dat uit het document duidelijk blijkt dat WWF heel goed weet waar de windmolens komen en wat de planning is. Dat staat er immers letterlijk in. WWF is het er niet mee eens dat ze in een beschermde zone, die van de Vlaamse banken, zullen worden opgesteld. Daar zit het grote probleem.

Wat de ontmanteling van windmolens betreft, eigenlijk moeten we een voorbeeld nemen aan de systemen voor nucleaire exploitanten: wat we geleerd hebben in het ene dossier, moeten we kunnen toepassen in andere dossiers. Het moet in ieders belang worden vermeden dat windmolenparken door iemand anders moeten worden ontmanteld, als de oorspronkelijke exploitant niet meer actief is. Laten we hopen dat het zover niet komt. Hoe dan ook moeten we daar wel rekening mee houden. De elementen in uw antwoord zijn wellicht interessant voor een volgende minister om daarmee aan de slag te gaan.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik zal uw collega Van Tigchelt morgen over dezelfde problematiek ondervragen. Misschien wordt een en ander mij dan nog wat duidelijker.

ETS2 en de Europese koolstoftaks
ETS2 en de Europese koolstoftaks
De stijging van de aardgas-, stookolie- en benzineprijs als gevolg van de nieuwe Europese CO2-taks
Invloed van Europese CO₂-taks op brandstof- en energieprijzen

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 22 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om ETS2, het nieuwe Europese emissiehandelsysteem (2027) dat brandstof- en verwarmingskosten sterk zal verhogen (tot €940/jaar extra voor gas, €1705 voor mazout), met zware sociale gevolgen voor kwetsbare huishoudens en automobilisten. Minister Van der Straeten benadrukt dat ETS2 geen belasting is maar een *cap-and-trade*-systeem, gekoppeld aan een Sociaal Klimaatfonds dat 75% van de opbrengst reserveert voor isolatie, schone mobiliteit en steun aan lage inkomens, waardoor het een *herverdelende maatregel* moet worden. Critici (D’Amico, Van Rooy) wijzen op onbetaalbare lasten voor burgers en betwijfelen of de herverdeling voldoende zal zijn, terwijl Van Rooy het systeem afdoet als "roof door de overheid" die de middenklasse uitkleedt. De kernspanning ligt tussen klimaatambitie (via prijsmechanismen) en sociale rechtvaardigheid, met onenigheid over de effectiviteit van de voorgestelde compensatie.

Voorzitter:

De heer Hedebouw is niet aanwezig.

Roberto D'Amico:

Madame la ministre, le système ETS2 a été adopté et doit entrer en vigueur en 2027. Cela impliquera une nouvelle taxe qui impactera la facture énergétique des ménages.

En effet, contrairement à l'ETS1, le système d'échange de quotas d'émissions pour l'industrie, c'est désormais le citoyen qui devra s'acquitter de cette taxe carbone européenne.

Si le prix de la tonne de CO 2 se situe à 45 euros, le litre d'essence ou de diesel coûtera 10 à 12 centimes de plus. Mais plusieurs chercheurs pensent que le prix de la tonne de CO 2 pourrait plutôt se situer entre 71 et 261 euros.

S’il passe effectivement à 261 euros par tonne, il faudra ajouter jusqu'à 60 centimes pour l'essence et 70 centimes pour le diesel. Une consommation moyenne de gaz coûterait 940 euros de plus par an et une consommation moyenne de mazout 1 705 euros.

Madame la ministre, que pensez-vous de ces chiffres? Êtes-vous d’accord avec ces projections? De nombreuses personnes ne pourront tout simplement pas supporter ces coûts. Pensez-vous que quelqu'un qui arrive à peine à joindre les deux bouts, mais qui a besoin de sa voiture pour le travail, les courses ou des entretiens d'embauche, c'est-à-dire pour vivre tout simplement, aura encore assez d'argent pour passer à la conduite électrique? La grande majorité des Belges se chauffent encore au gaz ou au mazout, vous le savez tout aussi bien que moi. En Flandre, huit ménages sur dix se chauffent actuellement au gaz. Ils vont voir leurs coûts exploser.

Madame la ministre, avez-vous déjà pris en compte les conséquences sociales de cette hausse des prix de l’énergie et des carburants?

Sam Van Rooy:

Mevrouw de minister, een gemiddeld gezin dat met gas verwarmt, zal tot de helft meer moeten betalen op jaarbasis. Dat blijkt uit een nieuwe studie van de universiteiten van Bazel en Stuttgart en het Potsdam Instituut voor Klimaatimpact in Duitsland. Zij becijferden de impact van het nieuwe Europese uitstootsysteem dat vanaf 2027 in werking treedt. Daardoor valt de verwarming van gebouwen en het transport op land onder de zogenaamde emissiehandel ETS2. Leveranciers van benzine, diesel, aardgas en stookolie moeten vanaf dan betalen voor de uitstoot van CO 2 . Deze extra taks zal worden doorgerekend aan de eindconsument die de wagen voltankt of thuis verwarmt.

Volgens de nieuwste prognoses dreigen de kosten vanaf 2030 fors op te lopen, tot 800 euro extra per jaar op de aardgasfactuur van een gemiddeld gezin. Ook verwarmen met stookolie en benzine tanken zal dan voor onze gezinnen veel duurder, zeg maar onbetaalbaar worden, tot wel 620 euro per jaar voor stookolie en 25 euro per tankbeurt. Maar ook vanaf 2027, binnen drie jaar dus, zal er al een verhoging van de aardgasfactuur van gemiddeld minimaal 184 euro per jaar zijn.

Mevrouw de minister, wat is uw reactie hierop? Vindt u dat België deze nieuwe Europese CO 2 -taks moet verwerpen, gelet op de onbetaalbare prijzen die daarvan het gevolg zullen zijn? Zo niet, waarom?

Tinne Van der Straeten:

Collega’s D’Amico en Van Rooy, het is interessant dat u die vragen stelt, maar de insteek van uw vragen had anders kunnen zijn.

Op Europees niveau is er een ETS2 afgesproken, dat kan dus niet verworpen worden. Alleen volgens Vlaams Belangers kan iets wat al beslist is nog verworpen worden. Voor hen bestaat de democratie immers niet, maar dat doet niet ter zake. Er is iets beslist op Europees niveau wat geïmplementeerd zal worden en het zou een consequentie kunnen hebben.

De vraag dringt zich dan op wat men daarmee moet doen. Zal men dat ondergaan of zal men dat in handen nemen? Het misschien wel nuttig om die studie ter hand te nemen en naast het systeem zoals het is ingevoerd te leggen.

Wat is ETS2 eigenlijk? ETS2, het ETS voor gebouwen en transport, zal het cap-and-trade system implementeren. Het is dus geen klassieke taks.

Ce n'est pas une taxe, monsieur D'Amico.

Het zullen ook niet de eindverbruikers zijn, maar de brandstofleveranciers die hun emissies moeten monitoren en rapporteren en emissierechten zullen moeten kopen en inleveren om hun emissies te dekken.

Het cruciale aan ETS2 is dat het gepaard gaat met de invoering van een Sociaal Klimaatfonds. De middelen daarvan gaan voor 75 % naar de lidstaten en in de regeling is aan de lidstaten opgelegd hoe zij die middelen moeten inzetten, namelijk ten dienste van zij die de laagste inkomens hebben. Er is ook een budget gereserveerd van 25 % dat specifiek gaat naar de financiering ten bate van de kwetsbaarste groepen in elke EU-lidstaat. U kunt hier zeggen dat de mensen zullen moeten betalen door de beslissing over ETS2 omdat hun factuur hoger zal worden, maar u zou ook kunnen zeggen dat ETS2 zal zorgen voor inkomsten voor de lidstaten, waarvan een deeltje specifiek is gereserveerd voor kwetsbare groepen, en dat er dus iets beslist is dat in se een herverdelend effect heeft. De inkomsten die worden opgehaald, gaan er immers voor moeten zorgen dat huizen geïsoleerd worden en dat mensen zullen kunnen rijden met een propere auto. De groepen in de samenleving die dat niet kunnen betalen, krijgen hulp. Dat is dus absoluut een herverdelende maatregel. Bij de implementatie van de maatregel zal het dan ook cruciaal zijn dat dat zich ook zo realiseert en dat de gegenereerde inkomsten effectief worden ingezet voor de laagste inkomens, om ervoor te zorgen dat huizen en gebouwen gerenoveerd zullen worden en propere wagens op de weg zullen komen.

Alle vragen moeten en kunnen worden gesteld. Als wij zouden zien dat de prijzen enorm stijgen … We hebben het al gehad over de volatiliteit van de prijs van fossiele brandstoffen, die een feit is. We zullen worden geconfronteerd met periodes waarin de prijzen weer omhooggaan, wat zal resulteren in meer inkomsten voor de lidstaten en dus voor België, hoofdzakelijk voor de gewesten, want gebouwen en transport betreffen niet noodzakelijk federale bevoegdheden. Dat wil dus ook zeggen dat die hoge prijzen niet zullen resulteren in winsten voor de oorlogsmachine van Poetin. Het systeem zal ervoor zorgen dat de lidstaten meer inkomsten krijgen en zij zullen die middelen kunnen inzetten om het herverdelende effect te realiseren.

Dit dossier heeft baat bij minder populisme, bij minder demagogie. We mogen de situatie niet ondergaan maar moeten stellen dat we willen dat mensen in huizen wonen waar de energie niet langs ramen en deuren naar buiten vliegt. We zien dat heel wat mensen hun energie niet kunnen betalen. De inkomsten die we daaruit halen, zullen we dan ook structureel inzetten voor hen. Het is een zegen, een blessing in disguise, voor de gewestelijke ministers van Energie, voor de gewestelijke ministers van Huisvesting, om te zorgen voor een sociaal en rechtvaardig klimaatbeleid.

Roberto D'Amico:

Madame la ministre, je vous remercie. Je vous crois quand vous dites que ce n'est pas une nouvelle taxe pour les citoyens. Vous dites aussi que les répercussions seront endossées par les producteurs, mais ceux-ci répercuteront cette taxe vers les citoyens.

Si nous voulons réellement conscientiser les gens à une nouvelle transition écologique, cette transition écologique ne pourra se faire que si elle passe par une transition sociale. Sans aider les gens, cette transition ne pourra pas se faire. Si les citoyens commencent à payer plus, la transition économique n'aura pas lieu et la population sera contre la transition écologique. Je ne pense donc pas que l'approche soit la plus pertinente en ce qui concerne la transition écologique.

Sam Van Rooy:

Mevrouw de minister, ik noteer dat Groen na het verliezen van twee verkiezingen op rij nog steeds dezelfde demagogische onzin verkondigt en het ook niet kan laten om leugens te vertellen over mijn partij. Wij hebben de EU altijd verworpen omdat het een antidemocratische instelling is. Wij hebben ook dat zogenaamde emissiehandelsysteem altijd verworpen omdat dat het leven van de gewone, hardwerkende Vlaming alleen maar duurder maakt. Er is nu een studie die aantoont dat dat het geval zal zijn, maar wat zegt u? Dat is positief, want dat zijn meer inkomsten voor de overheid, die ze dan een beetje kan herverdelen. Wat u doet, mevrouw Van der Straeten, is geld stelen van de middenklasse. U bent lid van een roverheid die de middenklasse in dit land steeds maar verzwakt en dat onder het mom van vergroening en hernieuwbare energie. Stop daarmee of u zult straks – wat ik natuurlijk hoop – onder de kiesdrempel zakken.

De formele Energieraad van 15 oktober 2024 in Luxemburg en de Belgische positiebepalingen

Gesteld door

VB Kurt Ravyts

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 22 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België drong op de Energieraad (okt 2024) aan op gecoördineerde EU-actie om Russisch LNG-transshipment (verboden vanaf maart 2025) te traceren via een clearinghouse, met brede steun en beloften van de Commissie voor richtsnoeren en coördinatie. Daarnaast initieerde België met partners een onderzoek naar fraude met palmolie-afgeleide biobrandstoffen, waarvoor de Commissie een expertengroep opzet. REPowerEU bevestigde de focus op afbouw fossiele import (met routekaart) en leveringszekerheid, terwijl hoge elektriciteitsprijzen (met name in Oost-Europa) benadrukten dat een versterkte interne energiemarkt en prijsgelijkheid cruciaal zijn. Balans tussen afbouw Russisch gas, prijsstabiliteit en sociale transitie (o.a. ETS2, Klimaatfonds) blijft de hoofduitdaging.

Kurt Ravyts:

Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, de vraag gaat over de formele Energieraad in Luxemburg van 15 oktober 2024 en de Belgische positiebepalingen. Het was daar heel druk voor u. U hebt het gehad over fraude met biobrandstoffen, over een traceersysteem voor Russisch lng.

De Raad zou echter in het teken staan van REPowerEU en specifiek leveringszekerheid en de verdere afbouw van import van Russische fossiele brandstoffen. Rusland heeft in de eerste helft van 2024 al bijna meer lng-gas in Belgische gaspijpleidingen kunnen laten pompen dan in heel 2022. Uiteraard gaat het dan om doorvoer naar Nederland en Duitsland. U hebt wellicht aangedrongen op een gecoördineerde actie van de lidstaten om gezamenlijk de import af te bouwen, zonder evenwel de leveringszekerheid in gevaar te brengen.

Mevrouw de minister, u merkte het ook bij de interventie van mijn collega – die natuurlijk een andere stijl hanteert: de gasprijs wordt een grote bezorgdheid. Het is een rode draad in deze commissievergadering. Wij moeten heel behoedzaam manoeuvreren in die zaak.

Kunt u verslag uitbrengen over uw initiatieven en standpuntbepalingen op deze formele Europese Energieraad? Welke andere themata werden behandeld en wat werd hieromtrent beslist?

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer Ravyts, er waren verschillende topics op de Raad. Wij hadden zelf ook een aanvullend punt op de agenda, namelijk de gecoördineerde implementatie van het 14 de sanctiepakket, dat eigenlijk transshipment verbiedt en dat in werking moet treden in maart 2025. We zijn het volop aan het implementeren en zien dat het niet zo evident is, dat er potentiële achterpoortjes zitten in het systeem.

Daarom hebben wij een punt laten agenderen op de Raad om ervoor te zorgen dat er een gecoördineerde aanpak komt, dat de Commissie het initiatief neemt. Het is immers belangrijk dat er een systeem wordt opgezet waarbij de Russische lng-volumes worden getraceerd.

De import van Russisch lng is niet verboden, het transshipment wel. We zouden dat echt willen kunnen traceren, een soort van clearinghouse, zodat we ook weten waar Russisch lng nadien verder naartoe gaat. Ons punt kreeg ruime en expliciete steun, onder andere van Finland, Luxemburg, Italië, Spanje, Nederland, Litouwen en Frankrijk. De Europese Commissie heeft beloofd om richtsnoeren uit te vaardigen en ook als coördinator op te treden. Zij zal ook spoedig een coördinatievergadering met de betrokken lidstaten samenroepen.

Een ander agendapunt waarin wij actief waren – en dat straks nog aan bod komt bij een volgende mondelinge vraag op de agenda –, is dat wij samen met Ierland, Duitsland en Nederland aan de Commissie gevraagd hebben om een onderzoek te starten inzake mogelijke fraude van biobrandstoffen op basis van afgeleide producten van palmolie. Ook dat punt werd ruim ondersteund door Oostenrijk, Luxemburg, Spanje, Polen, Hongarije, Letland en Denemarken. De Europese Commissie beloofde daarop om een expertenwerkgroep op te richten met de lidstaten om dieper in te gaan op de problematiek en om mogelijke maatregelen te identificeren.

De Europese Commissie heeft ook de status van de energie-unie toegelicht. De Commissie gaf aan dat de EU goed voorbereid is op de winter, dankzij de hoge gasvoorraden, energiebesparende maatregelen en grotere lng-importcapaciteit. Onze collega uit Oekraïne, minister Herman Halushchenko, lichtte de energiesituatie in zijn land toe. We hebben een debat gehad over REpowerEU, waar de Commissie opnieuw bevestigd heeft dat zij een routekaart voor de afbouw van fossiele brandstoffen zal uitvaardigen.

Nog een belangrijk punt dat besproken werd, is het feit dat de elektriciteitsprijzen in sommige delen van Europa zeer hoog zijn en dat prijzen ver uit elkaar liggen. Met name in de CESEC-regio, Centraal- en Oost-Europa, wordt men geconfronteerd met zeer hoge prijzen, onder andere te wijten aan de beperkte importcapaciteit. Wij hebben het woord genomen om te pleiten voor een oprechte energie-unie met een sterk gelijk speelveld. Ik heb daar ook gepleit voor meer samenwerking inzake de ontwikkeling van een interne energiemarkt, om zo het hoofd te kunnen bieden aan externe prijsverschillen met bijvoorbeeld de Verenigde Staten, maar ook China.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik ben wel overtuigd van uw oprechte bezorgdheid rond een sociaal rechtvaardige klimaattransitie. REPowerEU kadert daar eigenlijk ook in. Ik begrijp zeker de noodzaak voor de verdere afbouw van de import van Russische fossiele brandstoffen, maar naast leveringszekerheid is er natuurlijk ook de prijsvorming. Alles moet in evenwicht worden gehouden, want er komen nog uitdagingen, zoals ETS2, dat hier zonet aan bod kwam. Uiteraard is er ook het Sociaal Klimaatfonds van Europa, maar we moeten allemaal nog zien hoe zich dat in de praktijk zal implementeren. Dat is echter uiteraard iets voor de volgende jaren, mijnheer de voorzitter.

De kostenraming van het energie-eiland
De voortgang van de aanleg en de kosten van het Prinses Elisabetheiland
Financiële en bouwkundige aspecten van het energie- en Prinses Elisabetheiland

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 22 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Van der Straeten bevestigt dat de kosten van het energie-eiland stijgen (AC-deel: 1,4 mjd, DC-deel nog onbekend door lopende onderhandelingen), maar ontkent concrete cijfers zoals 7 mjd, terwijl ze kostenbeheersing via CREG-Elia-samenwerking en Europese industriële oplossingen benadrukt. Wollants uit ongerustheid over exploderende kosten (van 2,3 mjd naar mogelijk >7 mjd), dreigt met stopzetting en eist transparantie, wijzend op alternatieven en risico’s voor transmissietarieven en Elia’s aandeelhouders. De baten-kostenanalyse en bevoorradingszekerheid blijven centraal, maar concrete cijfers blijven onduidelijk. Kostenreductie en impactbeperking zijn urgent, maar de haalbaarheid van het eiland wordt steeds meer bevraagd.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, we hadden het vroeger al over de kosten van het energie-eiland. U hebt vorige keer toegegeven dat de kosten gestegen zijn, maar u hebt niet gezegd wat de grootteorde van de huidige ramingen is. Ondertussen wordt alsmaar vaker het bedrag van 7 miljard euro genoemd. Klopt het dat de kostenramingen 7 miljard benaderen of overschrijden? Of klopt dat niet?

Tinne Van der Straeten:

Dat is moeilijk te zeggen. Ik kan daar geen concreet cijfer op plakken. U kent daarvoor ook de reden, namelijk de bouw van het eiland, het contract met TM EDISON, is lopende. De netbeheerder informeert me dat de kosten daarvan worden gemonitord en onder controle zijn.

De kostprijs voor het AC-gedeelte werd reeds publiek bekendgemaakt. Het gaat over een totaalbedrag van 1,4 miljard euro. Die informatie is publiekelijk beschikbaar op de website van Elia.

Voor het DC-gedeelte is Elia nog in onderhandeling met de leveranciers. Daar moet Elia uiteraard alle wettelijke confidentialiteitsverplichtingen respecteren.

De gunning van het substation staat gepland voor eind 2024 en de kabel eind Q1 van 2025.

De stijging van de kosten, niet alleen voor het energie-eiland maar voor de hele waardenketen, is reëel. De CREG heeft mij inderdaad laten weten dat zij zich daarover grote zorgen maakt. Ik heb daar ook met Elia over gesproken. Ook al heb ik daar eigenlijk niets mee te maken – dat is iets tussen Elia en de CREG –, heb ik een brief aan de CREG gericht met de duidelijke vraag om de kostenstijging zoveel mogelijk te beperken via een integrale aanpak, met de oprichting van een gezamenlijke werkgroep met Elia en de CREG, waarin met de kaasschaafmethode naar kostenreductie en transparantie moet worden gekeken. Met betrekking tot de beperking van de impact op de transmissietarieven moeten zij samen, in dialoog en proactief, onderzoeken welke kostenbesparende maatregelen ze kunnen nemen. Ik denk bijvoorbeeld aan gespreide kosten of andere mechanismen die de financiële lasten kunnen verlichten.

Meer holistisch moet het Europese industrieel beleid worden versterkt, aangezien de kostenstijgingen ook te maken hebben met de krapte op de toeleveringsketen, bijvoorbeeld wat DC-infrastructuur betreft.

Ook een grondige batenanalyse is van belang. Nu wordt wel gekeken naar de kostenstijgingen, maar er moeten daar natuurlijk ook altijd financiële en maatschappelijke baten tegenover staan. Daarvan willen we een grondig en volledig beeld, omdat er nog andere aspecten meespelen, namelijk minder afhankelijk worden, meer in eigen handen hebben, de Noordzee kunnen uitbouwen tot onze grootste elektriciteitscentrale en de zo hoogst noodzakelijke elektrificatie. Vandaar mijn oproep aan beide, zowel Elia als de CREG, om in het belang van de bevoorradingszekerheid en van de energietransitie snel werk te maken van een zeer proactieve en intensieve samenwerking om kostenstijgingen niet lijdzaam te ondergaan, maar ze te voorkomen en weg te werken, en om, als ze onvermijdbaar zijn, de impact ervan op de tarieven te kunnen beperken.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, dat antwoord biedt niet helemaal de duidelijkheid waarnaar ik op zoek was. Als ik uit zoveel verschillende hoeken hetzelfde cijfer hoor, vraag ik me wel af waar dat juist vandaan komt. U kunt me eigenlijk niet duidelijk antwoorden hoeveel de huidige kostenraming bedraagt, maar in ieder geval wel dat de kosten naar beneden zullen moeten. Dat doet me het ergste vrezen. Als de kosten niet naar beneden kunnen maar integendeel nog verder oplopen, moeten we ons op een gegeven moment afvragen of werken met een energie-eiland wel de juiste keuze was. Eventueel moeten we in dat geval overwegen om de stekker uit dat eiland te trekken en naar een andere oplossing over te gaan. Destijds is een alternatief voor het eiland voorgesteld dat misschien niet onderhevig is aan dezelfde kostenstijging. Dat zal ik absoluut verder opvolgen. Als de kosten voor het energie-eiland de pan uit swingen – we zijn gestart met 2,3 miljard en volgens mijn bronnen zitten we nu al boven 7 miljard euro, terwijl we nog niet aan het einde van de constructie zijn –, vrees ik dat de impact op de transmissienettarieven en de aandeelhouders van Elia misschien weleens zeer groot zou kunnen zijn. Ik denk dat we dat absoluut moeten vermijden. Ik blijf dus zoeken naar transparantie. Vroeg of laat moet de aap uit de mouw komen, denk ik.

Bemesting met slib uit waterzuiveringsinstallaties

Gesteld door

Les Engagés Anne Pirson

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 17 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de federale en regionale bevoegdheden rond PFAS-vervuiling in landbouwgronden, met name via rioleringslib als meststof. Minister Clarinval benadrukt dat de federale overheid enkel de markttoelating regelt (via AR 2013) maar geen milieunormen vastlegt – dat is een regionale taak (bv. Wallonië scherpt nu PFAS-limieten aan). Hij wijst erop dat de AFSCA enkel controleert, niet normen harmoniseert, en dat overleg tussen gewesten loopt, maar federale bemoeienis met normering uitgesloten is. Pirson concludeert dat coördinatie wel bestaat, maar federale actie op kwaliteitscontrole of uniformering ontbreekt.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, depuis le printemps dernier, la question de la présence des substances per- et polyfluoroalkylées (PFAS) dans notre environnement a fait couler beaucoup d'encre. Les potentiels impacts sur la santé de nos concitoyens nous amènent à repenser notre législation et à renforcer les normes sanitaires.

Il y a sept jours, le gouvernement wallon a adopté, à l'initiative de son ministre de l'Environnement Yves Coppieters, de nouvelles normes plus strictes pour limiter l'usage des boues issues des stations d'épuration, car elles contiennent parfois un taux de PFAS élevé. Certes, une partie de la législation ressortit aux Régions, mais le fédéral a quand même son mot à dire, puisqu'un arrêté royal du 28 janvier 2013 confère au fédéral la compétence réglant la mise sur le marché des engrais, catégorie à laquelle appartiennent les boues d'épuration. Il incombe donc au gouvernement fédéral de renforcer les normes contenues dans cette législation, étant donné que celle-ci ne fait, pour le moment, absolument pas référence aux PFAS. Un autre moyen d'action pour le fédéral est le rôle confié à l'Agence fédérale pour la sécurité de la chaîne alimentaire (AFSCA), celle-ci devant contrôler le taux de PFAS dans les aliments consommés.

Monsieur le ministre, j'ai trois questions à vous poser. Tout d'abord, envisagez-vous de réviser l'arrêté royal du 28 janvier 2013 pour renforcer les garanties relatives aux fertilisants répandus dans les champs? Allez-vous intégrer les PFAS dans la liste des matières à surveiller et adapter le taux maximum à ceux qui sont en vigueur en Wallonie? Ensuite, allez-vous demander à l'AFSCA de réserver une plus grande attention à ce dossier et d'uniformiser les normes relatives aux PFAS? Je pense notamment à la différence entre l'eau et le lait. Enfin, pouvez-vous faire le point sur la nécessaire concertation entre les Régions à ce sujet?

David Clarinval:

Madame la députée, dans le dossier que vous évoquez, je voudrais rappeler les missions des uns et des autres.

La mission du fédéral consiste uniquement à délivrer des autorisations de mise sur le marché des boues. Cela signifie que le fédéral vérifie que les boues présentent les qualités fertilisantes suffisantes pour assurer aux agriculteurs que ces boues sont efficaces, qu'il y a de la matière sèche, qu'il y a de la matière organique, de l'azote, des acides et des minéraux. Par contre, le fédéral n'est pas du tout compétent en dehors de ce périmètre. Ce sont les Régions, comme vous l'avez rappelé fort justement, qui sont chargées de fixer les normes en matière d'environnement en général et celles relatives aux PFAS en particulier. Je vous rappelle les débats que nous avons déjà eus ici concernant la problématique des PFAS dans l'eau. C'était, là aussi, une compétence régionale.

Uniformiser des normes régionales n'est donc pas le rôle du fédéral en général, ni de l'AFSCA en particulier. L'AFSCA agit, en quelque sorte, comme un agent de police. Elle contrôle si les personnes respectent bien les normes, mais ces dernières sont décidées par les Régions.

En Wallonie, comme vous l'avez dit, c'est la Société Publique de Gestion de l'Eau (SPGE) qui réalise les analyses depuis plusieurs mois. C'est sur cette base que le collègue Yves Coppieters a décidé récemment de diminuer la dose d'utilisation à l'hectare des boues et a introduit une valeur cible en matière de PFAS. Il a donc pleinement pris en main ce dossier.

D'une manière générale, sur ce sujet, nous sommes en concertation permanente avec les Régions, comme nous l'avions été à l'époque avec le dossier des PFAS dans l'eau. Le SPF a d'ailleurs programmé une réunion prochaine avec les homologues régionaux pour faire le point. Ce n'est donc pas mon rôle d'harmoniser des normes régionales. Ce n'est pas non plus le rôle de l'AFSCA de prendre ce rôle à bras-le-corps.

Anne Pirson:

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je retiens qu'il y a une concertation avec le fédéral, que les normes au niveau des PFAS pour les aliments ne relèvent pas de l'AFSCA et que vous délivrez juste les autorisations d'épandre ces boues mais que vous ne contrôlez pas la qualité de celles-ci.

De inbreukprocedure tegen ons land inzake het uitblijven van een klimaatplan

Gesteld door

Groen Meyrem Almaci

Gesteld aan

Zakia Khattabi (Minster van Klimaat, Milieu en Duurzame Ontwikkeling)

op 17 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België mist de Europese deadline voor het indienen van het klimaatplan door Vlaanderens vertraging, terwijl de andere gewesten en federale overheid klaar waren, wat nu leidt tot een Europese inbreukprocedure met risico op boetes. Minister Khattabi bevestigt dat Vlaanderen bewust de deadline negeerde, ondanks herhaalde waarschuwingen, en dat haar pogingen om dit te voorkomen (o.a. via contact met de nieuwe Vlaamse minister Depraetere) te laat komen. Almaci hamert op Vlaanderens "sabotagepolitiek", die België in diskrediet brengt en belastinggeld verspilt, terwijl de Vlaamse regering zelfs geen concrete timing of plan heeft om de klimaatdoelstellingen (47% reductie, nu slechts 17%) te halen. De federale groene inspanningen worden overschaduwd door Vlaanderens gebrek aan ambitie en actie, met financiële gevolgen voor alle burgers.

Meyrem Almaci:

Mevrouw de minister, de Europese Commissie is het wachten op het klimaatplan van ons land beu. Vorige dinsdag, op een briefing naar aanleiding van de aanstaande klimaatconferentie, sprak mevrouw Yvon Slingenberg hier haar smart uit namens de Europese Commissie omdat ons land de opgelegde deadline van 30 juni niet gehaald heeft. België had zijn klimaatplan toen moeten indienen. De federale regering was klaar, de Waalse regering was klaar, de Brusselse Hoofdstedelijke regering was klaar, maar Vlaanderen stond met lege handen. Vlaanderen heeft er zich van afgemaakt met het smoesje dat het de nieuwe regering toekwam een update te doen.

Uiteindelijk blijkt die update hard nodig, want Vlaanderen is op weg een van de grootste klimaatfossielen van Europa te worden: 17 % reductie, terwijl het zichzelf een doelstelling van 47 % had opgelegd, wat al beneden de eisen van Europa was. Vlaanderen is dus niet zo goed bezig.

Mevrouw Slingenberg heeft ons land nog eens gecontacteerd nadat de deadline verstreken was, dus na juni. Zij had wel een compliment voor de federale regering inzake de energietransitie, die op conto van onze groene ministers mag worden geschreven. Toch is ze de inbreukprocedure nu gestart, omdat er nog geen klimaatplan ligt voor de totaliteit van ons land. Dat is niet onschuldig. We weten allemaal dat het niet halen van de reductiedoelstellingen ons potentieel veel geld zal kosten en dat de belastingbetaler dus het gebrek aan ambitie zal betalen. Wat weinigen evenwel weten, is dat ook het laattijdig indienen van het plan op zich ons zuur kan opbreken en boetes kan betekenen. In die fase zitten we nu.

Ik heb dus een heel eenvoudige vraag, mevrouw de minister: hoe is dit kunnen gebeuren? Kunnen we er nog iets aan doen? Wat hebt u, als voorzitter van de Nationale Klimaatcommissie (NKC), gedaan om dit te voorkomen?

Zakia Khattabi:

Net vóór deze plenaire vergadering vernam ik dat de Commissie inderdaad een formele inbreukprocedure zal opstarten. Ik betreur enorm dat België de ene na de andere deadline heeft gemist om zijn Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP) in te dienen bij Europa. De federale regering was ruim op tijd klaar, want al op 7 mei passeerde het geactualiseerde Federaal Energie- en Klimaatplan (FEKP) op de ministerraad. Ik kreeg het mandaat om het FEKP te integreren in het NEKP, zodat we het tijdig konden verzenden, v óó r de deadline van eind juni.

Als voorzitster van de NKC stelde ik inderdaad vast dat het Brusselse en het Waalse Gewest ook in juni hun plannen klaar hadden. Enkel het Vlaamse Gewest meldde dat het pas een plan zou voorleggen wanneer er een nieuwe regering was. Het Vlaamse Gewest wilde de reden van vertraging niet meedelen aan de Europese Commissie in juni en evenmin na een herinnering van de Commissie in september. Het heeft er dus actief voor gekozen om de Europese deadlines te overschrijden en boetes te riskeren.

Ondertussen heb ik contact opgenomen met mijn nieuwe collega, Melissa Depraetere, om haar de situatie en de urgentie uit te leggen. Er is een afspraak gemaakt, maar jammer genoeg is het te laat om een inbreukprocedure te voorkomen.

Meyrem Almaci:

Bedankt voor uw antwoord, mevrouw de minister, al is het bijzonder onrustwekkend. Andermaal is het de sabotagepolitiek van Vlaanderen die ons in Europa een mal figuur doet slaan en ons nu ook geld zal kosten. Geld dat we zouden kunnen gebruiken om mensen te helpen om hun huizen versneld te renoveren en dus hun facturen duurzamer te verlagen. Collega’s, gisteren vroeg mijn collega Aimen Horch in het Vlaams Parlement aan de Vlaamse minister wanneer het plan er zou komen. Het verbijsterende antwoord was dat er nog geen timing vastlag. Men weet het gewoon niet. Ons land loopt dus de facto achter en er is een inbreukprocedure gestart, maar tegelijk is het duidelijk dat de Vlaamse regering geen idee heeft over hoe ze die Europese klimaatdoelstellingen zal halen. Ze maakt van dit land een klimaatfossiel op kosten van de belastingbetaler. Il faut le faire. Doe uw fair share , Vlaamse regering. Het is hoog tijd.

De versnelde vergroening van het bedrijfswagenpark

Gesteld door

N-VA Wouter Raskin

Gesteld aan

Alexander De Croo (Eerste minister)

op 17 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Minister Zakia Khattabi verdedigde haar Europese oproep voor versnelde vergroening van bedrijfswagenparken, wijzend op Belgiës voortrekkersrol (44% CO₂-daling sinds 2021) en regeringssteun via het Klimaatplan, terwijl Wouter Raskin (N-VA) haar bevoegdheidsoverschrijding in lopende zaken aanwakkerde en haar aanklaagde voor "aanvallen op Vlaamse welvaart" door extra druk op de sector. Khattabi benadrukte Europese solidariteit, Raskin kaartte politieke polarisatie aan en riep Open VLD op Ecolo tegen te houden. Kernconflict: klimaatambitie vs. institutionele en economische weerstand.

Wouter Raskin:

Mevrouw Khattabi, deze vraag had ik aan de eerste minister gericht, omdat ze mijns inziens pertinent is.

Onlangs schreef u, samen met uw collega Gilkinet en enkele Europese collega's, mevrouw von der Leyen en de Europese Commissie een brief waarin u met aandrang vroeg dat zij het komende werkjaar nieuw wetgevend werk in werking zou doen treden dat lidstaten bijkomend verplicht om de vergroening van het bedrijfswagenpark te versnellen. Dat deed u op het moment dat het in de betrokken sector alle hens aan dek was om zich aan de gewijzigde fiscaliteit rond bedrijfswagens aan te passen. Dat heeft de sector ook goed en zonder morren gedaan. Weldra zal meer dan 50 % van de nieuw ingeschreven bedrijfswagens emissievrij zijn. Maar terwijl de sector probeert te bekomen van die aanpassing, pleit u alweer voor nieuw beleid!

Bovendien ondertekent u, net zoals minister Gilkinet, de brief niet in persoonlijke naam, maar als minister van België, en dat terwijl de regering in lopende zaken is. Kortom, u stelt de vraag in naam van de lidstaat België. Mevrouw de minister, is uw actie doorgesproken in de regering?

Ik ben van oordeel dat u uw boekje te buiten bent gegaan. Bent u daarom van plan om een nieuw schrijven te richten aan mevrouw von der Leyen om u te excuseren en om haar mee te delen dat u buiten uw bevoegdheid trad?

Zakia Khattabi:

Ik heb inderdaad een brief ondertekend waarin ik de Europese Commissie oproep om een initiatief te nemen om bedrijfswagenparken groener te maken. Die brief is volledig in lijn met de beslissingen die al werden genomen door de federale regering, evenals met het ontwerp van Nationaal Energie- en Klimaatplan. Trouwens, federale maatregelen op dat gebied zullen ook de gewesten helpen om hun klimaatdoelstellingen te bereiken en de kosten te vermijden die gepaard gaan met de aankoop van emissierechten.

De Belgische automarkt draagt ook zijn steentje al bij. De gemiddelde CO 2 -uitstoot van nieuwe wagens daalt in ons land namelijk beduidend sneller dan elders in Europa. Tussen 2019 en 2023 is de uitstoot van nieuwe wagens in België met meer dan 40 % gedaald. In de meeste andere EU-lidstaten ligt dat cijfer veel lager. Het Europese gemiddelde daalde immers met slechts 27 %. Het is het bedrijfswagenpark dat vergroent. In vergelijking met 2021 is de uitstoot van nieuwe bedrijfswagens met 44 % gedaald, wat een derde meer is dan bij alle verkochte nieuwe wagens en vier keer meer dan bij de nieuwe wagens gekocht door particulieren.

Ik vind het vreemd dat u niet alleen een effectief klimaatbeleid in twijfel trekt, maar ook pleit tegen Europese solidariteit bij de inspanningen die op dat gebied worden geleverd. Om dezelfde klimaatdoelstellingen te bereiken, zullen de andere Europese landen het Belgische voorbeeld moeten volgen, vandaar het initiatief.

Wouter Raskin:

Mevrouw Khattabi, ik pleitte hier en nu nergens voor. U legt mij woorden in de mond. U mag zo overtuigd zijn van uw zaken als u wilt, maar u bepleit hier nieuw beleid, hoewel u in lopende zaken zit. Dat geldt ook voor minister Gilkinet. Na de aanval op DHL enkele weken geleden is er nu de aanval op de bedrijfswagenmarkt. Keer op keer valt u de Vlaamse welvaart aan. Ik had mijn vraag willen stellen aan de eerste minster, maar die is er niet. Ik richt mij dus tot de paar Open Vld'ers die hier nog resten. Beste mensen, die Ecolo'ers vallen onze welvaart dag in dag uit aan; stop hen alstublieft! ( Protest van de Ecolo-Groenfractie )

De conferentie van Bakoe 2024 over de klimaatverandering
De VN-klimaatconferentie in Azerbeidzjan
Klimaatconferenties in Bakoe 2024 en Azerbeidzjan

Gesteld aan

Hadja Lahbib (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken, Buitenlandse Handel en Federale Culturele Instellingen)

op 16 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België erkent dat Azerbeidzjan als COP29-gastland werd gekozen via VN-consensus (met instemming van Armenië) en grijpt niet in, maar benadrukt via EU-kanalen respect voor mensenrechten en een duurzaam vredesakkoord tussen Armenië en Azerbeidzjan. Samyn blijft de keuze bekritiseren, wijzend op Azerbeidzjans autoritaire regime, etnische zuiveringen in Artsach en onderdrukking van oppositie, en vraagt zich af waarom energiebelangen de mensenrechtenschendingen overschaduwen. Lahbib bevestigt Belgische deelname aan COP29 en belooft mensenrechten te agenderen, maar concrete actie ontbreekt. De spanning tussen klimaatdiplomatie en ethische bezwaren blijft onopgelost.

Ellen Samyn:

Mevrouw de voorzitster, ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Op 11 november 2024 gaat de Klimaatconferentie van de Verenigde Naties van start in Bakoe, de hoofdstad van Azerbeidzjan.

De keuze voor Azerbeidzjan is op zijn minst merkwaardig te noemen aangezien Azerbeidzjan op 19 september 2023 Artsakh binnenviel. Na de wapenstilstand op 20 september van datzelfde jaar werd Artsakh door Azerbeidzjan zo goed als volledig etnisch gezuiverd en stelt Azerbeidzjan na deze agressieoorlog alles in het werk om alle sporen van de christelijk Armeense cultuur te vernietigen.

Graag verneem ik van de minister:

Hebt u als minister van Buitenlandse Zaken en/of hebben leden van de regering, protest aangetekend tegen de keuze voor Bakoe als locatie voor de Klimaatconferentie?

Hebt u hierover overleg gepleegd met uw collega's van de federale regering, ministers Khattabi en Van der Straeten?

Zal er vanuit België een vertegenwoordiging worden voorzien? Zo ja, zal op de Klimaatconferentie de etnische zuivering van Nagorno-Karabach aangekaart worden door België?

Hadja Lahbib:

Mevrouw Samyn, de keuze voor Azerbeidzjan als locatie voor de COP29 is het resultaat van de gangbare procedure in het VN-Klimaatverdrag. Die bestaat erin dat de vijf VN-regio's met hun lidstaten roterend een land nomineren tot gastland. In dit geval werd de nominatie vanuit de Oost-Europese groep bevestigd in de plenaire vergadering van de COP. Dat is de gebruikelijke gang van zaken eens er consensus is in de regionale groep die de nominatie voordraagt. In de groep waren er verschillende kandidaten. Na intern overleg werd Azerbeidzjan bij consensus voorgedragen, dus met expliciete steun vanwege Armenië, dat zijn kandidatuur introk. Het zou ongepast zijn dat België als een lidstaat die niet behoort tot de betreffende regionale groep, tussenbeide komt.

Tijdens ons EU-voorzitterschap kon België in de voorbereidende onderhandelingen sturing geven aan de boodschappen die de EU zal brengen tijdens de COP29. Dankzij die inspanningen wordt formeel gewezen op de nood aan respect vanwege het gastland voor de principes en de doelstellingen van het VN-Handvest en voor de mensenrechten.

Bovendien werkt België al jaren in de marge van de VN-sessies over klimaatverandering om de synergie tussen klimaatbeleid en mensenrechten te versterken. Ik heb onlangs nog gesprekken gehouden met de Azerbeidzjaanse minister van Buitenlandse Zaken als vervolg op eerdere diplomatieke contacten tussen onze twee landen.

Ik beklemtoon voortdurend het belang van het sluiten van een duurzaam vredesakkoord tussen Armenië en Azerbeidzjan op basis van de VN-beginselen territoriale integriteit, soevereiniteit en respect voor de rechten van de inwoners.

De recente vooruitgang in het vredesproces, met name op het vlak van grensafbakening, is bemoedigend. België steunt ook de inspanningen van de EU en de speciale gezant van de EU voor de Zuidelijke Kaukasus. De EU moet betrokken blijven bij het vredesproces. Over het algemeen biedt de COP29 een kans om tot een duurzaam akkoord te komen.

Momenteel is er vanwege de regeringsvorming nog geen volledige duidelijkheid over de precieze samenstelling van de Belgische delegatie. Het respect voor de mensenrechten is een cruciaal onderwerp en zal dan ook waar mogelijk besproken worden. Onze deelname aan de COP is een zekerheid. Die houding delen we met andere EU-lidstaten en met het maatschappelijk middenveld.

Ellen Samyn:

Mevrouw de minister, ik blijf de keuze merkwaardig vinden. Ik dank u voor uw inspanningen, maar het is u niet onbekend dat Azerbeidzjan een beleid voert dat nauwelijks democratisch kan worden genoemd. Ik beschik niet over de recentste cijfers, maar in 2022, dus nog voor de etnische zuivering in Artsach, stond Azerbeidzjan op de 134 ste plaats van de 167 in de democratie-index van de Economist Intelligence Unit. Men kan niet naast de feiten kijken. Los van alle mensenrechtenschendingen ten aanzien van de Armenen uit Artsach – we hebben het straks nog over de situatie van de Armeense krijgsgevangenen en het gevangenzetten van onder andere opposanten van het regime en journalisten –, is het zorgwekkend hoe het staat met het waarborgen van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden en de eerbiediging van de rechtsstaat in het land. Wat is er nog nodig om de ogen van het Westen te openen en te erkennen dat het regime ginder absoluut niet normaal is? Het blijft een droeve vaststelling, maar eens te meer blijkt dat die bevoorrechte energiepartner van de EU aan het langste eind zal trekken en mensenlevens ondergeschikt zijn aan olie of gas.

De actie van België om milieuactivisten zoals Paul Watson te beschermen

Gesteld aan

Hadja Lahbib (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken, Buitenlandse Handel en Federale Culturele Instellingen)

op 3 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De discussie draait om de vervolging van milieudefensieactivist Paul Watson, die door Japan via een Interpol-rode notice wordt geviseerd en riskeert op 15 jaar cel voor zijn acties tegen walvisjacht, terwijl Denemarken zijn uitlevering overweegt. België benadrukt het belang van een sterke civiele samenleving en vreedzaam activisme, maar grijpt niet in in de juridische procedure omwille van de scheiding der machten, al verzet het zich wel tegen commerciële walvisjacht via internationale kanalen zoals de CBI. Tourneur hamert op proportionele straffen voor milieustrijders en waarschuwt voor misbruik van internationale justitiële samenwerking om activisten te intimideren. België bevestigt zijn steun voor milieurechten, maar blijft afzijdig in Watsons zaak.

Aurore Tourneur:

Madame la ministre, les activistes environnementaux sont de plus en plus lourdement condamnés. Nous ne pouvons évidemment pas admettre certaines actions, mais les sanctions doivent être proportionnées.

Il y a quelques semaines, deux militantes ont été condamnées à deux ans et vingt mois de prison au Royaume-Uni. Hier, au Groenland, la Justice a décidé de maintenir la détention du défenseur des baleines, Paul Watson, et ce à la suite d'une notice rouge d'Interpol. Cette notice demande son extradition au Japon, où il risque quinze années de prison. Le Japon utilise ici de manière excessive une procédure pénale pour faire taire les défenseurs reconnus de l'environnement.

Cette situation a été abordée au Parlement européen, puisque plusieurs parlementaires s'en sont inquiétés, notamment le vice-président de notre mouvement Les Engagés, Yvan Verougstraete.

Madame la ministre, la protection de l'environnement, et principalement des grands mammifères marins, ainsi que la lutte contre le réchauffement climatique, sont essentielles pour notre avenir. La Belgique est-elle intervenue de manière bilatérale avec le Danemark, comme l'a fait la France? L'utilisation abusive de ces notices rouges d'Interpol a-t-elle été discutée au Conseil de l'Union européenne? Comptez-vous agir contre cette condamnation de M. Paul Watson? Si oui, comment?

Hadja Lahbib:

Madame la députée, je vous remercie pour votre question, qui nous permet d'ailleurs de rappeler que l'un des piliers de la démocratie est le Parlement. L'autre est constitué en partie par les associations, les représentants de la société civile qui doivent être protégés et renforcés car tous contribuent avant tout à l'État de droit.

Le cas que vous avez évoqué est celui de Paul Watson. Ce cas oppose Paul Watson et le Japon qui a lancé un mandat d'arrêt international contre celui qui n'est autre que le fondateur de Sea Shepherd, qui dénonce la chasse aux baleines et entend y mettre fin, y compris en sabotant des bateaux de pêche. Il a été arrêté et emprisonné au Groenland suite à ce mandat d'arrêt. Il revient donc maintenant à la justice danoise de se prononcer sur une éventuelle extradition du Groenland en vue de poursuites judiciaires dans d'autres pays, en l'occurrence au Japon. En vertu du respect de la séparation des pouvoirs qui vaut également entre États de l'Union européenne, je ne me permettrai pas de commenter le fond de cette affaire.

Mais permettez-moi de rappeler la position de la Belgique. La Belgique a toujours défendu et continue à défendre une société civile forte. Elle a toujours mis en avant la protection des défenseurs des droits humains, en ce compris évidemment les défenseurs des droits de l'environnement. Il est évident qu'ils ont la liberté d'expression, d'association pacifique et de manifestation, tant que ces actions s'exercent de manière non violente et dans le respect de l'État de droit.

Je vous rappelle aussi que la Belgique est membre de la Commission Baleinière Internationale (CBI) et s'oppose fermement à la chasse commerciale à la baleine. Récemment, un groupe de pays issu de trois groupes régionaux, dont les États membres de l'Union européenne, a effectué une démarche auprès du Japon afin d'exprimer son désaccord quant au projet de celui-ci d'étendre la chasse commerciale (…)

Aurore Tourneur:

Madame la ministre, je vous remercie. Je pense en effet que la défense de l’environnement n’a pas de prix. Elle doit nous tenir à cœur. En outre, il faut soutenir les gens qui consacrent leur vie à cette cause.

Par ailleurs, je pense que la coopération internationale, qu’elle soit policière ou judiciaire, est essentielle pour notre sécurité. Cependant, elle ne doit pas servir à museler les personnes qui défendent ce type de projets.

Voorzitter:

C’était la première prise de parole de Mme Tourneur dans cet hémicycle. (Applaudissements) Ook de heer Aerts sprak hier daarnet voor het eerst, maar niet als parlementslid, want hij was al lid van het Vlaams Parlement. (Applaus)

Het investeringsklimaat
De teloorgang van de industriële bedrijven
De economische verschuiving en industriële achteruitgang

Gesteld aan

Pierre-Yves Dermagne (Minister van Werk en Economie)

op 2 oktober 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

België kampt met een zwak investeringsklimaat, hoge inflatie en krimpende industriële activiteit—met name in de maak- en autosector—wat werkgelegenheid en welvaart bedreigt. Minister Dermagne wijst op relatief sterke investeringscijfers (2023) en EU-beleid tijdens het Belgische voorzitterschap, maar erkent dat structurele oplossingen aan de volgende regering zijn, met focus op massale investeringen en industrieel herstel. Van Lommel blijft kritisch: de dienstensector kan niet zonder sterke maakindustrie, en het herstelplan miste brede industriële steun, terwijl de farmadaling post-covid de echte langetermijntrends maskeert. Kernpunt: urgentie voor gericht industriebeleid om afhankelijkheid en afbouw tegen te gaan, maar concrete maatregelen ontbreken nog.

Reccino Van Lommel:

Mijnheer de minister, u weet dat ik u graag geregeld ondervraag over de economische indicatoren in ons land. Ik volg die bijzonder nauwlettend op. De economische indicatoren voor ons land blijken nog altijd niet zo heel gunstig te zijn. De inflatie is nog altijd hoger dan het Europese gemiddelde en we kunnen niet zeggen dat onze economie het op dit moment bijzonder goed doet. Er heerst ongerustheid bij heel wat bedrijven. Wanneer men met ondernemers in gesprek gaat, voelt men dat heel duidelijk.

De ECB heeft, om de inflatie af te remmen, de rente verschillende keren verhoogd. Naar verwachting zal binnen afzienbare tijd echter een nieuwe daling ingezet worden. Intussen zorgt het hoge rentetarief er wel nog altijd voor dat de investeringen worden afgeremd, zowel voor bedrijven als voor consumenten die bijvoorbeeld willen renoveren of een huis kopen. Een zwak investeringsklimaat zet dan weer druk op de werkgelegenheid en dergelijke. We zien dat heel wat analisten zich zorgen maken.

Vandaar heb ik een aantal vragen aan u.

Wat plant u om het investeringsklimaat op te krikken en om de krimp van de industriële bedrijven tegen te gaan? We zien dat sommige sectoren het bijzonder moeilijk hebben. Op welke wijze wilt u de structurele uitdagingen aanpakken?

Als we specifiek naar de industriële bedrijven kijken, zien we dat de industriële activiteit in de hele eurozone in het afgelopen jaar nergens zo sterk verslechterd is als in België. De industrie staat heel zwaar onder druk. Kijk maar naar Audi. Dat is daar een goed voorbeeld van. De auto-industrie is inderdaad wel een speciale sector; daarover zullen we het vanmiddag nog hebben.

De industrie en vooral de maakindustrie is in ons land een belangrijke motor voor innovatie, export, productiviteit enzovoort. We hebben die maakindustrie echt wel nodig om onze welvaart in de toekomst te verzekeren. We moeten een zo gunstig mogelijk ondernemingsklimaat creëren met minder regulering en betere logistieke structuren.

Mijnheer de minister, bent u van oordeel dat er voor de Belgische industrie nog een mooie toekomst is weggelegd? Wat is uw visie daaromtrent? Welke maatregelen hebt u genomen om de industriële sector in ons land te ondersteunen? Wat hebt u gerealiseerd en hoe?

Pierre-Yves Dermagne:

Tijdens de laatste jaren en kwartalen kende België ten opzichte van zijn buurlanden en Europa een relatief dynamische groei, die in 2023 vooral door de investeringen werd ondersteund. De economische groeivooruitzichten voor ons land tussen 2024 en 2029 zijn gunstig. In 2023 hadden we een van de hoogste investeringscijfers op Europees niveau en sinds begin 2024 blijven de investeringen in België nog toenemen.

De productie van de verwerkende nijverheid nam in België met 6,5 % af in 2023. Deze daling is echter grotendeels te wijten aan de daling van de farmaceutische productie, namelijk -24 % ten opzichte van 2022. Die farmaceutische productie was tussen 2020 en 2022 sterk gestegen als gevolg van de COVID-19-pandemie, maar is daarna teruggekeerd naar het niveau dat dichter bij het langetermijngemiddelde ligt.

Deze regering heeft tal van maatregelen genomen om de economie te ondersteunen, bijvoorbeeld op het vlak van de mededinging, de strijd tegen de klimaatverandering, de digitale transformatie en het herstelplan, en een reeks maatregelen om het hoofd te bieden aan de verschillende crisissen waarmee België werd geconfronteerd.

Tijdens het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie heb ik een ambitieuzer industrieel beleid gesteund. Deze strategie is terug te vinden in het verslag van Enrico Letta over de toekomst van de interne markt, dat op mijn verzoek werd opgesteld. Ze is ook terug te vinden in de conclusies van de Europese Raad over de toekomst van de interne markt, die ik tijdens het Belgische voorzitterschap heb kunnen laten goedkeuren. Daarnaast zijn er ook de conclusies van de Raad over de toekomst van het industrieel beleid, onder leiding van mijn collega's van de regio's. Tot slot is er ook het zeer recente verslag van Mario Draghi, waarin de noodzaak van massale investeringen wordt benadrukt om onze industriële achterstand in te halen.

Het is nu echter aan de volgende regering en het huidige Parlement om de nodige maatregelen te nemen om de sociaal-economische uitdagingen voor België, maar ook voor Europa, aan te gaan.

Reccino Van Lommel:

Natuurlijk zijn er altijd verschillende analisten die er een verschillende mening op nahouden, maar ik kan wel zeggen dat er een bepaalde ongerustheid is in ons land, zeker wat betreft de toekomst van onze industrie. Die wordt namelijk deels bedreigd door afhankelijkheid, wat ook in een van de volgende vragen aan bod zal komen. Anderzijds wordt ook de maakindustrie afgebouwd. We hebben immers wel een heel sterke dienstensector in ons land, maar een dienstensector zonder industrie of maakindustrie kan niet overeind blijven. Ik denk dus dat we in de komende jaren een sterk beleid zullen moeten voeren en dat het een van de speerpunten zal moeten zijn om de welvaart in ons land te beschermen. U verwijst eveneens naar het herstelplan, dat heel wat investeringen teweeg heeft gebracht. Dat herstelplan is er echter niet zonder slag of stoot gekomen. De focus daarbij lag ook vooral op klimaat en digitalisering, hoewel dat maar een niche is. Ik had echter liever een focus gezien op onze industrie. Deze afbouw werd ingezet door de farmasector als gevolg van COVID-19. Anderzijds moeten we de vergelijking maken met de periode voor covid, want dat is het eerlijkste. Ik doe dat ook wanneer we energieprijzen vergelijken. Ik kijk dan ook naar 2019 bijvoorbeeld, om deftig te kunnen zien dat we geen appelen en peren met elkaar gaan vergelijken. Hoe dan ook, als we naar die economische achteruitgang kijken, stellen we toch vast dat de Europese Centrale Bank en de beleidsmakers bijzonder verdeeld zijn over de vooruitzichten. Ik blijf ongerust. De volgende regering zal het inderdaad mee moeten ondersteunen en oplossen, maar in afwachting van die nieuwe regering zal ik u wel vragen blijven stellen.

De veiligstelling van onze energiebevoorrading naar aanleiding van het rapport van Elia
De energiemix van de toekomst
Het rapport van Elia over de energiebevoorrading en de energiemix in de toekomst
Het rapport van Elia
Energiebeleid voor de toekomst volgens Elia

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 26 september 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

Het Elia-rapport waarschuwt dat België tegen 2050 onvoldoende elektriciteit zal produceren om aan de verdubbelde vraag te voldoen, ondanks investeringen in windenergie, waterstof en kernverlenging (Doel 4/Tihange 3). Van der Straeten (minister) benadrukt dat de korte termijn (tot 2035) beheerst is dankzij genomen maatregelen, maar wijst op flankerend beleid (elektrificatie, betaalbaarheid, interconnectie) als cruciale opgave voor de volgende regering—zonder nucleaire nieuwe bouw, maar met focus op 100% hernieuwbaar. Oppositie (cd&v, MR, Vooruit) dringt aan op kernenergie (SMR’s, 20 jaar verlenging) als onmisbare schakel voor betaalbare, veilige en CO₂-arme energie, naast hernieuwbaar, om afhankelijkheid van import te voorkomen. De Smet (Vivaldi-kritiek) stelt dat gebrek aan langetermijnstrategie (door politiek getouwtrek) België kwetsbaar maakt—actie nu is essentieel om energie-onafhankelijkheid na 2050 te garanderen.

François De Smet:

Madame la ministre, Elia, le gestionnaire de réseau, a publié récemment un rapport assez inquiétant sur notre autonomie énergétique à l'horizon 2050. Ce rapport est inquiétant et même cinglant parce qu'il pointe l'absence de stratégie à long terme de tous les gouvernements qui se sont succédé depuis vingt ans, en ce compris la Vivaldi. L'équation, nous la connaissons. Nos besoins en énergie vont globalement baisser de 20 à 45 %, du moins l'espère-t-on, mais cela va aller de pair avec une augmentation de nos besoins en électricité qui vont plus que doubler.

Alors, soyons de bon compte: vous avez évidemment travaillé. On peut citer le triplement de l'offre en éoliennes offshores, les investissements en hydrogène, la prolongation des deux réacteurs nucléaires, même si vous pourrez reconnaître qu'il a fallu un petit peu insister, et qu'il a fallu que la Russie envahisse un petit peu l'Ukraine. Mais nous savons tous que ces investissements, d'après le rapport d'Elia, ne seront pas suffisants, même en y ajoutant de la sobriété, de la modération. Ils ne seront pas suffisants pour rester autonomes. Nous avons donc le choix: soit nous nous résolvons à acheter de l'électricité après 2050, de manière constante, soit nous investissons davantage, ce qui nous renvoie, je crois, au fait que le nucléaire de nouvelle génération n'est pas juste une variable d'ajustement mais un véritable investissement nécessaire.

Mes questions sont simples, madame la ministre. Comment recevez-vous ce rapport? Quelles conclusions en tirez-vous concernant l'action passée et l'action à venir? Ces considérations ne vous font-elles pas un tout petit peu changer d'avis quant à vos convictions personnelles sur le nucléaire? Je ne parle pas de la prolongation des réacteurs, mais bien du nucléaire de nouvelle génération.

Tine Gielis:

Mevrouw de minister, we hebben de blauwdruk 2035-2050 van Elia met heel veel interesse gelezen, maar daarin weinig verrassend nieuws gevonden. Slechts de helft van wat onze burgers en bedrijven nodig zullen hebben door de elektrificatie wordt voorzien via de bestaande infrastructuur en de besliste en geplande investeringen. Nochtans weten we allemaal dat de elektriciteitsvraag de komende jaren alleen zal toenemen en zelfs verdubbelen tegen 2050. Dat wordt dus een gigantische uitdaging.

Er zijn de voorbije jaren wel stappen gezet, zoals de uitbreiding van de windcapaciteit op zee en de beslissing om de levensduur van de kerncentrales van Doel 4 en Tihange 3 met 10 jaar te verlengen, maar zoals we ook in het rapport kunnen lezen, is dat volgens Elia niet voldoende om ons voor te bereiden op de toekomst.

Om die reden pleit cd&v voor een langetermijnvisie en een stappenplan om ervoor te zorgen dat het licht effectief blijft branden. De energiemix van de toekomst is voor ons een slimme combinatie van hernieuwbare en nucleaire productie. Er zijn voor ons geen taboes en wij pleiten ervoor om de levensduur van de twee jongste kerncentrales niet met 10 jaar maar met 20 jaar te verlengen en om de bouw van nieuwe centrales mogelijk te maken. Dat was niet mogelijk in de voorbije legislatuur, wat we jammer vinden. Er moet immers nog veel gebeuren om onze energiebevoorrading in de toekomst duurzaam, zeker en betaalbaar te houden. Elia legt daarvoor verschillende scenario's op tafel.

Mevrouw de minister, u hebt zeker stappen gezet, maar die blijken niet voldoende te zijn. Welke stappen zult u nog zetten om de lopende dossiers tot een goed einde te brengen? Welke voorbereidingen zult u uw opvolger nalaten?

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, betaalbare energie en de zekerheid dat er stroom uit het stopcontact komt zouden vanzelfsprekend moeten zijn, maar zijn dat helaas niet. Veel mensen hebben meegemaakt wat er gebeurt als de energiefactuur dreigt te ontploffen, als ze voor de keuze staan om hun huis te verwarmen of niet of misschien wat minder. Het is voor ons heel erg belangrijk dat de mensen dan worden beschermd, door een btw-verlaging, door het sociaal tarief te versterken, door in energiecheques te voorzien voor mensen die anders uit de boot dreigen te vallen. Energie is een basisrecht of zou dat toch moeten zijn.

Collega's, laten we echter eerlijk zijn, we stonden toen voor een crisis die we niet hadden zien aankomen. Niemand wist dat er een oorlog zou plaatsvinden op Europees grondgebied. De vraag is nu anders. Wat als we wel weten dat er een crisis dreigt aan te komen? Wat als we wel weten dat onze energieonafhankelijkheid op het spel staat, zoals Elia bijvoorbeeld zegt? Hebben we dan ook een sterke overheid die ons beschermt, of hebben we een overheid die niets doet, waardoor we terug afhankelijk worden van andere landen, waardoor we onze burgers in onzekerheid storten en de energiefacturen terug dreigen op te lopen?

Collega's, we kunnen dat aanpakken, maar dan moeten we nu actie ondernemen. Het rapport van Elia zegt immers heel duidelijk dat het onze samenleving het meest gaat kosten wanneer we niets doen. Dat toont nogmaals het belang aan van investeringen, zodat we kunnen garanderen dat energie betaalbaar, duurzaam en veilig is.

Mevrouw de minister, de regering is in lopende zaken, maar de uitdagingen zijn niet nieuw. Welke stappen hebt u nu gezet om de waarschuwingen van Elia ter harte te nemen en welke stappen kunnen we nog zetten?

Mathieu Bihet:

Madame la ministre, monsieur le président, chers collègues, Elia publie son étude intitulée "Blueprint", qui a le mérite de fixer et d’objectiver certaines variables. Nous nous en réjouissons. Néanmoins, cette étude définit également différents scénarios qui nous rendent vulnérables vis-à-vis des autorités des pays étrangers.

Mais il y a un plus. Un plus indéniable, car dans les différents scénarios mis en place dans cette étude, la place du nucléaire – même un nouveau nucléaire ou un nucléaire un peu plus cher – rend l’électricité beaucoup plus abordable pour nos concitoyens.

Madame la ministre, je ne serai pas plus long, je n’ai qu’une question: ne regrettez-vous pas d’avoir tant et tant empêché le développement du nucléaire en Belgique?

Voorzitter:

Mevrouw de minister, u hebt vijf minuten spreektijd om te reageren op de vragenstellers.

Tinne Van der Straeten:

Collega’s, ik dank u voor de diverse vragen. Ik dank ook de nieuwe leden voor hun eerste vragen, namelijk de heer Seuntjens, mevrouw Gielis en de heer Bihet.

M. Bihet, non, je ne regrette rien.

Collega’s, Elia heeft inderdaad dat rapport gepubliceerd, waaruit we twee zaken leren. Ten eerste leren we uit het rapport dat wanneer we bekijken wat er tijdens de voorbije regeerperiode is gebeurd en wanneer we de eerstkomende tien jaar bekijken, er moet worden vastgesteld dat de situatie onder controle is. Dat is zo omdat er de voorbije regeerperiode stappen vooruit zijn gezet op het vlak van het garanderen van de bevoorradingszekerheid. U hebt daarnaar verwezen. U hebt verwezen naar drie keer meer wind op zee. U hebt ook verwezen naar de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3.

Ik zou daaraan graag nog de batterijen willen toevoegen, waarop we sterk hebben ingezet, waardoor we nu frontloper zijn. Ik zou daar ook de akkoorden aan willen toevoegen die we met andere landen hebben gesloten om samenwerkingen op poten te zetten op het vlak van energie, zowel inzake waterstof als inzake wind op zee. Het is niet bij gewoon plannen, beloftes of verklaringen gebleven. Een en ander is telkens ook gebeiteld in concrete dossiers en in een concrete aanpak.

U hebt mij gevraagd wat ik nog zal doen tijdens de periode van lopende zaken en of ik de dossiers verder zal implementeren en afwerken. Het dossier van ENGIE moeten we nog voorbij de Europese Commissie en voorbij de goedkeuring voor staatssteun krijgen. We liggen ter zake op koers om, zoals we altijd hebben aangegeven, voor of rond eind 2024 de goedkeuring te kunnen krijgen, zodat de eerste kilowattuur van de twee nieuwe centrales opnieuw op het net komt in september en november 2025. Het plan is om op 28 oktober 2024 de veiling te lanceren voor de eerste 700 megawatt, zijnde de elektriciteit die onze burgers nodig hebben en die ook onze industrie nodig heeft. We zullen ook nog werk maken van de eerste batterijveiling, waarvoor de voorbereidingen nu lopen.

Wat blijft er dan over voor de volgende regering? Eerst en vooral moet die ervoor zorgen dat de elektrificatie er effectief komt. Zonder flankerend beleid zal de elektrificatie er immers niet komen.

Wat zal er bijvoorbeeld gebeuren met de accijnzen? Zal elektriciteit effectief goedkoper worden, om een push te geven aan onze industrie en aan onze gezinnen? Komt er effectief meer elektriciteit, zodat we minder gas en minder fossiele brandstoffen nodig hebben?

De volgende regering moet ook verder de interconnectie met het buitenland verwezenlijken en zij moet ervoor zorgen dat de elektrificatie, de energietransitie, de energierevolutie, zoals de heer Seuntjes al gezegd heeft, effectief toegankelijk is voor iedereen.

Ik denk dan aan bedrijven als ArcelorMittal, dat zijn investeringen voor een elektrische hoogoven in Gent niet graag zal verspillen. Die investeringen leveren immers heel veel jobs op. Ik denk ook aan de gezinnen, waarvan 20 % hun energiefactuur vandaag moeilijk kunnen betalen. De nieuwe regering moet zorgen voor een rechtvaardige transitie en zij moet er ook voor zorgen dat elektriciteit goedkoop is en betaalbaar voor iedereen. Dat zal één van de grootste uitdagingen zijn, niet alleen voor de regering, maar ook voor het hele Parlement.

Energie is in de voorbije jaren altijd een dossier geweest – en zal het in de komende jaren ook zijn –- waarover we in het Parlement met elkaar moeten praten, meerderheid en oppositie samen.

Tot slot, de belangrijkste conclusie van dit rapport is voor mij dat de uitdaging groot is, maar ik heb in de afgelopen drieënhalf jaar geleerd dat, als men die uitdaging met twee handen vastpakt, men er ook in kan slagen. We moeten dus niet fatalistisch zijn, we moeten wel optimistisch zijn. We moeten ons laten leiden door de juiste dogma's. We moeten telkens kiezen voor de veiligste, de betrouwbaarste en de goedkoopste optie. Er zijn in dit land verschillende technologieën. Het is telkens het afwegen van die drie zaken dat de juiste weg zal aangeven.

Sommigen in dit halfrond hebben voor nucleaire energie of een combinatie met nucleaire energie gepleit. Mijn route voorziet in 100 % hernieuwbare energie. Wel, laten we de volgende vijf jaar praten over de veiligste, de betrouwbaarste en de goedkoopste optie, met de laagste systeemkost voor elektriciteit die elke dag uit het stopcontact komt.

François De Smet:

Madame la ministre, je vous remercie pour votre réponse.

En ce qui me concerne, ce ne sont pas les dix ans à venir qui m’inquiètent. Effectivement, le travail a été fait et est à peu près sous contrôle, tant sur le plan du renouvelable que sur le plan des investissements ou du nucléaire, grâce à la prolongation de dix ans, même si cette prolongation aurait dû être de vingt ans et qu’il faudra, selon moi, corriger cela.

Le gouvernement Vivaldi, à cause de sa composition – parce que vous aviez des partis qui tiraient dans tous les sens, que ce soit sur le nucléaire ou sur les autres sources d’énergie – n’a pas été capable d’offrir un avenir à vingt-cinq ans en termes de stratégie énergétique. Et je crois qu’on ne peut pas attendre. Vous avez raison en disant qu’il faut investir dans ce qui est à la fois sûr et bon marché. Mais nous n’avons pas le temps d’attendre les différents scénarios.

Il est clair que soit nous investissons à la fois dans le renouvelable, dans une forme de modération et dans le nouveau nucléaire, soit nous serons dépendants, demain, à partir de 2050, des pays étrangers et de leurs sources d’énergie. C’est aussi simple que cela. Dès lors, n’attendons plus, notamment sur le nucléaire de nouvelle génération, parce que tout le reste est en route.

Tine Gielis:

Mevrouw de minister, beleid voeren, is inderdaad de toekomst voorbereiden, maar we stellen vast dat er geen beslissingen worden genomen. Dat is natuurlijk ook een keuze. Geen beslissingen nemen, kan leiden tot een gevaarlijke situatie, zoals Elia ook aangeeft. We zullen te zeer afhankelijk worden van elektriciteitsimport.

Vanuit cd&v pleiten we ervoor dat een volgende regering werk maakt van een langetermijnvisie, met nadruk op de energiemix van nucleaire en hernieuwbare energievormen. Daarom hebben we een wetsvoorstel ingediend om de levensduur van Doel 4 en Tihange 3 met 20 jaar te verlengen en om de bouw van SMR’s in de toekomst mogelijk te maken. Hopelijk wordt aan dat voorstel gevolg gegeven.

Voorzitter:

Ik feliciteer mevrouw Gielis met haar maidenspeech.

(Applaus)

(Applaudissements)

Oskar Seuntjens:

Mevrouw de minister, ik dank u voor het antwoord. Laat het voor iedereen duidelijk zijn dat er voor Vooruit geen taboes zijn. Dat is ook nodig, want met veto's en luchtkastelen gaan we er niet komen, wel met een slimme overheid die slimme investeringen doet. Dat is exact waar we met Vooruit onze verantwoordelijkheid willen nemen. We willen mee onderhandelen over een nieuwe regering, zodat we het basisrecht dat energie is ook daadwerkelijk kunnen garanderen voor iedereen. Die energie moet betaalbaar, duurzaam en veilig zijn. Dat is de inzet waarvoor we elke dag zullen blijven strijden.

Voorzitter:

Ook voor Oskar Seuntjes is de figuurlijke kop eraf.

(Applaus)

(Applaudissements)

Mathieu Bihet:

Madame la ministre, je vous remercie de votre réponse. Une certitude: ne rien faire est la pire des solutions. Il ne faut pas opposer le nucléaire et le renouvelable dans le futur mix énergétique, car il faut en obtenir un qui détienne trois caractéristiques: un prix maîtrisé pour les ménages et les entreprises, également une décarbonation de notre consommation électrique et, enfin, une sécurité d'approvisionnement qui soit garantie. Cela tombe bien, car c'est le modèle qu'a proposé le MR pendant les élections. Sachez, et je le dis à tous nos collègues, que nous défendrons ce point de vue pendant les négociations Arizona qui se poursuivent.

Blauwtong
Blauwtong
Blauwtong

Gesteld aan

David Clarinval (Minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's, Landbouw en Institutionele Hervormingen)

op 19 september 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De sluiting van de Audi-fabriek in Vorst dompelt 4.000 werknemers (direct en indirect) in onzekerheid, ondanks een hypermoderne, CO₂-neutrale site en recent miljardeninvesteringen. Kernpunten: de directie weigert transparantie (wet-Renault blokkeert duidelijkheid), loonkosten en Europese concurrentie (China, Mexico) spelen een rol, terwijl politici eisen een sociaal plan met respect, actieve zoektocht naar een overnemer en hervorming van de wet-Renault om werknemers beter te beschermen. Minister Dermagne (lopende zaken) belooft bemiddeling en Europese industriële herpositionering, maar concrete stappen ontbreken—urgentie voor hertewerkstelling en behoud van de site blijft centraal.

Anja Vanrobaeys:

Mijnheer de minister, "Wat hebben wij toch een fantastische fabriek, met goed opgeleid, flexibel en betrokken personeel", zei de directie van Audi gisteren tegen ons tijdens een rondleiding op de werkvloer. Maar de fabriek moet sluiten, vernamen we twee uur later. Achter gesloten deuren, zonder dat het personeel het kon horen.

Ons bedrijfsbezoek aan Audi gisteren was hallucinant. Er werd voor de parlementsleden een feelgoodshow opgevoerd die eindigde met een koude douche. De fabriek in Vorst moet dicht.

Voor het personeel is dit geen nieuws. Wat een zomer zonder zorgen had moeten zijn, werd een nachtmerrie die maar niet stopte. Voor die mensen is werken voor Audi meer dan een job. Het is hun leven. Dit doet mij denken aan Delhaize, een jaar geleden. Mensen die zich hun leven lang keihard hebben ingezet voor hun bedrijf worden nu aan de kant gezet als een cijfer na de komma.

Wat kan de politiek doen? Voor Vooruit kan die twee dingen doen.

Ten eerste, we moeten het personeel van Audi en dat van de toeleveranciers steunen. Sympathie is goed, maar zeker niet genoeg. Die mensen willen duidelijkheid en respect. Daarvoor kan een sociaal bemiddelaar zorgen.

Ten tweede, we moeten werken aan een plan voor de toekomst. Want wat zien wij nu? Wij zien dat het schoentje daar knelt. Die fabriek verdwijnt niet, zij wordt gewoon verplaatst naar Mexico. De auto van de toekomst wordt gebouwd, maar de Europese politiek volgt niet. Als het gaat over auto's met of zonder verbrandingsmotor zien wij dat conservatieve krachten tegenwerken. Als het gaat over laadpalen zien wij dat Europa achteroploopt.

Vandaar mijn vraag, mijnheer de minister. Het personeel heeft (…)

Ismaël Nuino:

Monsieur le ministre, depuis deux mois maintenant, la probable fermeture de l'usine Audi Bruxelles est au cœur de l'actualité. Elle est au cœur de nos préoccupations mais aussi et surtout au cœur des préoccupations des plus 4 000 familles qui risquent de perdre directement leur source de revenus. Il s'agit là d'une réelle urgence sociale. Je n'ai pas besoin de vous rappeler l'histoire. Une annonce attendue pour novembre a été anticipée. Un lock-out brutal pour les travailleurs a eu lieu. L'annonce officielle est toujours attendue aujourd'hui. Pendant ce temps, on apprend ce matin dans la presse qu'un potentiel repreneur chinois aurait visité l'usine alors même que les travailleurs ne demandent qu'une seule chose: continuer à travailler dans cette usine qui, comme nous l'avons vu, est flambant neuve.

Cette histoire nous rappelle malheureusement de tristes souvenirs en Belgique. Par exemple, celui de Caterpillar qui, près de huit ans après l'annonce de sa fermeture, n'a toujours pas d'alternative de reprise pour de nouveaux projets. On ne peut pas se permettre la même chose avec le site d'Audi Bruxelles à Forest.

Monsieur le ministre, depuis les annonces d'Audi, qu'avez-vous fait? Quelles initiatives en matière de diplomatie économique avez-vous prises? Avez-vous rencontré la direction d'Audi en Allemagne?

Plus fondamentalement, considérez-vous que vous êtes toujours responsable du dossier? En effet, j'entends dire que la responsabilité dépendrait aujourd'hui d'une potentielle future coalition de majorité fédérale. Mais c'est aujourd'hui au ministre de l'Économie en charge des affaires courantes, et donc des affaires urgentes, que je pose la question. Êtes-vous en charge? Si oui, qu'allez-vous faire? Sinon, qu'en tirez-vous comme conclusions?

Voorzitter:

J'ai vu que vous connaissez parfaitement le Règlement car vous avez parlé sans papier. C'est exemplaire.

(Applaus)

(Applaudissements)

Collega Ronse, de lat ligt hoog! Hij heeft al meteen zijn papier weggesmeten. (Gelach)

Axel Ronse:

Mijnheer de minister, we waren gisteren bij Audi en we waren verbaasd over de veerkracht van de werknemers. Nog geen zes jaar geleden – en zes jaar in een mensenleven is niets, collega's – investeerde Audi 1 miljard euro in de plant in Vorst. Hij werd omgetoverd van een brandstofwagenfabriek naar een fabriek voor elektrische wagens en batterijen. Dat is ongezien. De medewerkers van Audi Vorst hebben zich zeer weerbaar getoond en hebben zich van carrossier tot batterijfabrikant omgeschoold.

We waren er dus gisteren en hadden de kans om met de directie te spreken na de rondleiding. Ik denk dat ik namens alle collega's spreek als ik zeg dat dit geen aangenaam gesprek was. De directie was zeer karig met commentaar. Dat heeft echter ook met de wet-Renault te maken die hun niet toelaat nu al bepaalde zaken te zeggen. In die zin is de wet-Renault dus ook contraproductief voor veel werknemers.

(Rumoer op de banken van PVDA-PTB)

Wat ik vooral heb vastgesteld, collega's van de PVDA, is dat u slechts 15 minuten de tijd hebt genomen om de directie aan de tand te voelen over het lot van de werknemers. Alle andere collega's, behalve de PS, hebben de directie tweeënhalf uur gematrakkeerd totdat we antwoorden kregen. Dat is het verschil met uw partij! Ik zou dus wat stiller zijn.

Wat wij nu moeten doen, collega's, is klaar en duidelijk. De Volkswagengroep ziet geen toekomst meer in de site. Ze hebben in tegenstelling tot u, mijnheer de minister, wel degelijk aangegeven dat ook de loonkosten te maken hebben met hun verhuis naar Mexico.

Pierre-Yves Dermagne:

Nee, nee …

Axel Ronse:

U was er niet en uw collega's zijn na 15 minuten weggegaan! Ze hebben dat wél gezegd. De loonkosten zijn een probleem.

Collega's, we moeten dus twee dingen doen. Ten eerste moeten we over de grenzen van meerderheid en oppositie heen zo snel mogelijk een andere autofabrikant aantrekken om de site over te nemen en de gemotiveerde medewerkers perspectief te geven. Daarnaast moeten we een hervormingstrein opstarten die arbeid hier mogelijk maakt.

Youssef Handichi:

Monsieur le ministre, le dossier Audi concerne quasiment 5 000 travailleurs directs et indirects, plus précisément 3 000 travailleurs directs et 1 500 sous-traitants. Autant de travailleurs qui se trouvent aujourd’hui sans réponse de la part de la direction, comme nous avons pu le constater hier, mais aussi sans réponse de votre part.

Effectivement, le Parlement a fait son travail. Nous avons reçu en commission les délégués syndicaux, qui sont venus nous exposer le dossier. En outre, avec la commission de l'Économie et celle des Affaires sociales, nous pourrons peut-être accueillir la direction qui, nous l’espérons, apportera des réponses aux questions que nous avons posées hier.

Dès lors, monsieur le ministre, le Parlement a fait son job mais force est de constater que vous êtes absent depuis le début. Vous êtes à l’initiative d’une lettre d’information avec le gouvernement. Qu’en est-il? Quelles sont les réponses? Avez-vous eu des contacts avec d’autres repreneurs? Où en est ce dossier?

L’usine Audi occupe 50 hectares, soit 10 % de la superficie de la commune de Forest. Il s’agit donc véritablement d’une urgence sociale et d’un dossier prioritaire. Même si votre gouvernement est en affaires courantes, monsieur le ministre, cela ne vous empêche pas de travailler et d’apporter des réponses aux travailleurs et au Parlement.

Nathalie Muylle:

Mijnheer de minister, het laatste jaar werd de procedure-Renault 83 keer opgestart, voor een verlies van in totaal 7.600 jobs. Dit jaar zijn al 16.000 jobs verloren gegaan, waarvan heel veel in de industriële sector. De redenen daarvoor zijn de hoge loonlasten, de hoge regeldruk en de krapte op de arbeidsmarkt. Ook bij Audi staan 3.000 jobs op de tocht en bij de toeleveranciers 1.200. Men heeft het werk hervat bij Audi en het overleg is, na bemiddeling, opnieuw opgestart. Wij hadden trouwens al in juli gevraagd om die bemiddeling op te starten, helaas zonder reactie.

Mijnheer de minister, uw voorzitter Paul Magnette, hier aanwezig, zei maandag het volgende op de betoging – ik heb wél een tekst bij me omdat ik hem correct wil citeren: "Hier bij Audi zijn duidelijk niet de juiste industriële keuzes gemaakt. Heel snel is een aanpassing van de wet-Renault mogelijk." Voor de rest schoof hij alles in de schoenen van de onderhandelende arizonapartijen.

Mijnheer de minister, waar zat u echter de laatste vier jaar als minister van Werk en Economie? Welke initiatieven hebt u genomen, samen met de regio's en met het Europese niveau? Wat hebt u gedaan voor de aanpassing van de wet-Renault? De collega's van Ecolo en ikzelf hebben voorstellen ingediend in het Parlement, die gingen over de toeleveranciers, over een sociaal plan dat verplicht werd en over meer bemiddeling mogelijk maken. U gaf echter telkens een negatief advies en verwees naar de sociale partners, maar die sociale partners hadden in 2019 al een evaluatie gemaakt van de wet-Renault.

De komende weken zijn cruciaal voor die 4.200 gezinnen. Wat zult u doen? Ook in lopende zaken kunt u immers veel doen.

Voorzitter:

Als ik mij niet vergis, voorziet het Reglement dat voor citaten en statistieken een papieren hulpmiddel toegelaten is. Collega, u hebt de regels dus gerespecteerd.

Meyrem Almaci:

Mijnheer de voorzitter, ik heb wel een tekst bij me, om binnen twee minuten te kunnn blijven.

Gisteren zijn we inderdaad bij Audi op bezoek geweest. Mijnheer Ronse, ik kan dat bezoek in twee woorden samenvatten: misplaatst en totaal bevreemdend. De directie liet ons een geregisseerd bezoek brengen aan een werkvloer met net terug gestarte mensen die rouwen om hun fabriek, in totale onzekerheid over hun toekomst.

We hebben drogredeneringen gehoord – inderdaad, mijnheer Ronse – over onder andere de loonkosten, die in Duitsland nochtans hoger liggen dan in ons land. Ik weet dat Arizona zich dicht bij de grens van Mexico bevindt, maar wij willen geen Mexicaanse toestanden voor de werknemers in dit land.

Wij hebben geen antwoorden gekregen. Die directie heeft ons uitgenodigd – ze is niet naar de commissie willen komen – om achter gesloten deuren totaal geen duidelijkheid te verschaffen. Niet over de letter of intent en het verschil van interpretatie van de engagementen die men is aangegaan ten aanzien van de regering, niet over de al dan niet gedeeltelijke overname – we lazen meer in de krant een halfuur na ons vertrek –, niet over het al dan niet betrekken van de onderaannemers en niet over de strategie. Men komt niet naar de commissie en zelfs achter gesloten deuren geeft men geen antwoorden. Dat is naast beledigend ook gewoon ronduit grof ten aanzien van iedereen, niet alleen in dit Parlement, want het gaat niet om ons, maar ten aanzien van iedereen die met dit dossier bezig is.

De vraag is niet hoe we onze loonvoorwaarden kunnen verslechteren om dat soort bedrijfsleiding tegemoet te komen, maar wel wat we zelf kunnen doen. Collega Muylle heeft het al gezegd, we hebben inderdaad voorstellen ingediend. De wet-Renault moet worden aangepast en uitgebreid. Wat is de stand van zaken daaromtrent? Wat is de stand van zaken met betrekking tot de gesprekken met de directie? Waar staan we? Welk perspectief, welke duidelijkheid kunnen wij die werknemers bieden? Welk industrieel beleid willen wij voor de toekomst? Welke stappen zijn er gezet, mijnheer de minister?

Khalil Aouasti:

Monsieur le vice-premier ministre, chers collègues, en 2006, il y a eu VW, en 2010, Ford, en 2014, Opel, en 2024, Van Hool et, aujourd'hui, Audi, sans citer Makro, Mestdagh et Delhaize qui a beaucoup fait travailler ce Parlement. Monsieur le ministre, quand cessera-t-on de sacrifier celles et ceux qui, par leur travail, créent le capital et nourrissent des actionnaires toujours plus voraces? Qui est responsable de ces choix autant cyniques que désastreux? Ce sont toujours les mêmes: les directions. Et, pourtant, qui en paie lourdement l'addition? Ce sont aussi toujours les mêmes: les travailleuses et les travailleurs.

Monsieur le ministre, avec des collègues, nous avons visité hier l'usine d'Audi Forest et je vous avoue être un peu scandalisé. On nous a présenté un site industriel modèle, une usine neutre en carbone, une entreprise bénéficiaire, un bijou de technologie avec du personnel formé de manière optimale, tout cela notamment grâce à des investissements publics conséquents.

La visite s'est pourtant poursuivie par un exposé où la direction ne semblait envisager d'autres hypothèses qu'une fermeture laissant sur le carreau plus de 4 000 travailleuses et travailleurs plongeant avec eux plus de 4 000 familles dans la précarité.

Lundi, nous étions dans la rue à leurs côtés pour exiger que tout soit fait pour maintenir une activité sur le site et pour que toutes et tous gardent un travail, tant les travailleurs d'Audi que des sous-traitants. Aujourd'hui, la direction d'Audi doit les entendre. Elle doit aussi inclure ces travailleurs-là dans la procédure Renault. C'est ce que recommande le Conseil National du Travail (CNT) et c'est l'objet de la proposition de loi de notre collègue socialiste, Caroline Désir, que le cd&v et les Engagés, pour les avoir entendus, voteront certainement avec nous, la main sur le cœur.

Quant à la direction, elle n'est pas venue au Parlement, alors qu'on l'y a invitée. Elle a tenté d'imposer les modalités d'un débat à huis clos hier.

Monsieur le ministre, que faut-il penser de cette attitude scandaleuse? Quel avenir pour le site et ses travailleurs?

François De Smet:

Monsieur le ministre, chers collègues, moi aussi j'ai participé à cette visite. Avec les collègues, nous avons en effet vu une usine au top de la technologie et de l'innovation ainsi que des travailleurs au top de la qualification, dans les deux cas d'ailleurs, grâce à des subsides fédéraux, mais également régionaux. La Région bruxelloise a investi, à elle seule, depuis dix ans, 18 millions d'euros dans l'innovation et la formation des travailleurs. Nous avons ensuite eu une discussion laborieuse avec une direction qui est restée floue sur ses intentions, notamment sur la reprise.

Il y a deux volets. Tout d'abord, il y a bien sûr ce qu'il faut faire maintenant de cette usine et de ses travailleurs afin de les secourir. Je ne vais pas répéter mes questions qui sont les mêmes que celles de mes collègues. J'insiste néanmoins sur l'une d'entre elles: quels sont vos contacts avec un éventuel repreneur, avec ou non la direction actuelle du groupe Audi?

Ensuite vient une question plus large: comment avons-nous tous pu rater depuis tant d'années le virage industriel? À une certaine époque, la Belgique comptait treize usines automobiles. Si Audi ferme demain, il n'en restera plus qu'une. Comment en est-on arrivé là? Si on passe de treize à une, la faute ne peut pas être uniquement imputée aux autres, ni à une mondialisation débridée mais bien à une stratégie industrielle des groupes concernés et des autorités publiques. Par exemple, fabriquer des SUV électriques de trois tonnes dans l'usine de Forest, alors que tout indique que le marché – les Chinois l'ont bien compris – va plutôt favoriser des petites citadines électriques, était-ce la stratégie du siècle pour le groupe et pour nous?

Le rapport qu'a remis Mario Draghi dernièrement auprès de la Commission va dans ce sens: soit l'Europe décide de devenir une grande consommatrice des industries des autres, soit nous prenons la décision de nous réindustrialiser massivement. Parmi les dix chantiers préconisés par Mario Draghi, il y a notamment l'industrie automobile.

Que ceci, quelles que soient les solutions que nous devons trouver ensemble pour les travailleurs, ne soit pas juste la fin, mais le début d'un réveil! En tant qu'Européens, devons-nous être consommateurs ou aussi, à nouveau, acteurs?

Reccino Van Lommel:

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, "Elektrificatie is de werkgever van de toekomst." Dat was het mantra van deze regering. In 2021 nog werd in dit halfrond door de linkse partijen gezegd dat de toekomst van Audi Vorst gegarandeerd was, omdat ons land pionier wilde zijn in de vergroening van het wagenpark.

Die doorgeslagen politiek, hier en in Europa, heeft ervoor gezorgd dat de markt voor elektrische voertuigen in elkaar is gestuikt en de automobielindustrie in uiterst onzekere tijden leeft. Audi geeft het zelf aan: "We voelen de hete adem van de Chinezen in onze nek, waardoor de productie van de uiterst luxueuze elektrische Q8 in Brussel eerder wordt afgebouwd dan voorzien." Mijnheer de minister, ik word hiervan niet blij. Slachtoffer zijn die 3.000 mensen die op straat zullen staan. Wat na het vertrek van Audi verder met de site zal gebeuren, blijft een groot vraagteken.

We kunnen elkaar hier vandaag allemaal schaapachtig aanstaren en verontwaardigd doen, maar wat hebt u evenwel gedaan, mijnheer de minister, om de auto-industrie in ons land te houden? Herhaaldelijk heb ik er bij u op gehamerd dat we onze maakindustrie moeten versterken en koesteren, omdat men geen toekomst kan bouwen op een economisch kerkhof. Mijn woorden zijn nog niet koud en Audi pakt zijn biezen. Collega's, het zal hierbij niet stoppen. Ik zie dit als een voorbode voor de verdere verschraling van onze industrie.

Mijnheer de minister, wat zult u doen voor die 3.000 werknemers van Audi? Welke contacten zijn er verder geweest met de directie? Wat hebt u ondernomen om de auto-industrie en bij (…)

Voorzitter:

Ik dank u voor het citaat. Heel even dacht ik dat u zou zeggen dat communisme sovjetmacht en elektrificatie is, zoals Lenin op de achtste zitting van de Communistische Partij, maar u hebt er een andere draai aan gegeven. Zo kom ik echter naadloos bij collega Tonniau.

Robin Tonniau:

Bedankt, mijnheer de voorzitter, maar ik citeer liever mijzelf.

Mijnheer de minister, wat hebt u eigenlijk al gedaan voor mijn ex-collega's van Audi Brussel en de toeleveringsbedrijven? De PVDA heeft alvast een moratorium ingediend om de sluiting van de Audivestiging in Vorst te voorkomen. Die ultramoderne fabriek, vol technologie en knowhow, wordt namelijk met sluiting bedreigd, terwijl er nochtans verschillende industriële projecten op tafel liggen. Audi verkoopt liever heel de site om er dure appartementen op te zetten dan te zoeken naar nieuwe, alternatieve projecten of naar een overnemer. De autofabrikant vernietigt zo bewust onze jobs van de toekomst en vult zijn eigen zakken.

Audi heeft recordwinsten geboekt, vorig jaar 6,3 miljard euro. Misschien moet u aan de staatssecretaris voor Begroting eens vragen hoeveel dat eigenlijk is. Vorig jaar heeft de Volkswagengroep 12 miljard euro dividend uitgekeerd aan zijn aandeelhouders. Wanneer zal het eindelijk genoeg zijn voor die aandeelhouders? De politiek moet vandaag een lijn trekken: tot hier en niet verder.

Wij zullen en kunnen niet toestaan dat een winstgevende multinational de industriële toekomst van ons land opoffert. Wat zult u daaraan doen, mijnheer de minister? Ons voorstel is ingediend. Zult u de sluiting van die site blokkeren tot er een alternatief is? Wat zult u doen om de tewerkstelling op de Audisite te garanderen?

Voorzitter:

Collega Tonniau, ook u bedank ik om strikt binnen de spreektijd te blijven.

Mijnheer de minister, u hebt vijf minuten spreektijd voor uw antwoord.

Pierre-Yves Dermagne:

Mesdames et messieurs les parlementaires, je vous remercie pour vos différentes questions relatives à un sujet malheureusement brûlant d'actualité.

Je ne peux que répéter et confirmer à nouveau que je regrette et, surtout, que je condamne l'annonce terrible qui a été faite aux travailleurs de Forest par la direction d'Audi. Toutes mes pensées et tout mon soutien vont évidemment à ces travailleurs, aussi bien à ceux du site forestois qu'à leurs sous-traitants et qu'à leurs familles. Comme vous le savez, des annonces similaires ont également été faites en Allemagne, signe que cette crise qui touche notre industrie ne s'arrête pas à nos frontières, mais qu'elle frappe l'ensemble de l'industrie automobile européenne.

Aujourd'hui mon message est plus clair que jamais: il faut garantir un avenir industriel au site de Forest, à ses travailleurs ainsi qu'à ses sous-traitants.

Des sacrifices importants ont été consentis ces dernières années par le personnel de Volkswagen Forest d'abord et, aujourd'hui, d'Audi Forest. Des investissements considérables, en particulier des pouvoirs publics, ont été engagés pour que ce site ainsi que son personnel puissent devenir – ce qui est le cas aujourd'hui – un modèle européen sur le plan de la production zéro carbone. Il est donc plus urgent que jamais qu'une solution puisse être trouvée, avec ou sans Audi, pour que ce site de production de véhicules électriques ait un avenir et qu'il puisse pleinement jouer son rôle, celui que nous attendons de lui dans la construction de la mobilité de demain.

In de voorbije periode werden verschillende vragen gesteld over het inschakelen van een sociaal bemiddelaar.

Mevrouw Muylle, het is niet omdat wij ter zake niet breeduit communiceren in de pers dat wij niet, samen met de sociaal bemiddelaar van de FOD WASO, de nodige stappen hebben ondernomen om het sociaal overleg opnieuw recht te trekken.

En l'espèce, sans qu'il y eût besoin d'en faire une publicité excessive compte tenu de la sensibilité de la situation, les conciliateurs ont été à pied d'œuvre dès les premières minutes et ont été à la disposition des parties dès le début du conflit, ce qui a permis de trouver une issue de façon discrète et respectueuse de l'ensemble des parties prenantes.

Je vais vous faire une confidence. Je ne suis pas de ceux qui se bercent de l'illusion du consensus permanent. La démocratie et la démocratie sociale connaissent certains moments de tension. Et ils sont malheureusement nécessaires. Ce sont des moments où la frustration, la colère même, celle des travailleurs en l'espèce, peut se manifester. Il était donc normal et bien entendu légitime de la part de ces travailleurs que ce mouvement de frustration et de colère s'exprime, comme ce fut le cas d'ailleurs, il y a quelques mois, avec les agriculteurs de ce pays.

Comme vous le savez, la procédure Renault a débuté.

Momenteel is de informatie- en consultatiefase nog lopende. Ik roep de directie dan ook op om alle alternatieven zeer grondig te bestuderen en een eerlijke kans te geven. Ook bij het zoeken naar eventuele overnemers is het essentieel om prioriteit te geven aan de impact op de werknemers. Deze regering, de vivaldiregering, heeft vanaf de eerste signalen de nodige stappen gezet om proactief te werken aan het behoud van de tewerkstelling bij Audi, en dat in goede samenwerking met de verschillende bevoegde federale en regionale ministers. Een taskforce werd opgericht en een letter of intent werd bezorgd aan Audi. Ook op Europees vlak is er tijdens Vivaldi hard gewerkt aan de ontwikkeling van Europees industrieel beleid.

Comme vous le savez, les principales mesures phares sont le Net-Zero Industry Act, qui vise à accroître la capacité industrielle et les investissements dans les technologies de type Net-Zero, ainsi que les Important Projects of Common European Interest (IPCEI), le mécanisme européen porté par la Commission en vue de favoriser l’innovation dans des domaines industriels stratégiques.

Mais bien entendu, en tout état de cause, ce travail doit être poursuivi et approfondi. Comme vous l’avez dit, monsieur De Smet, l’autonomie stratégique de l’Union européenne est l’un des objectifs fondamentaux de l’Europe de demain, un objectif qui passe incontestablement par la réindustrialisation de notre Vieux Continent.

Voorzitter:

Mijnheer de minister, ik vrees dat ik uw betoog hier moet afronden, anders krijgen we een golf van sprekers die over de tijdslimiet gaan.

Pierre-Yves Dermagne:

(…)

Anja Vanrobaeys:

Mijnheer de minister, collega's, het gaat hier ook over geld. Het werd daarnet al eens gezegd: Audi maakt gewoon winst. Als Audi aan de andere kant van de wereld een nieuwe fabriek kan bouwen, kan Audi hier ook opdraaien voor een fatsoenlijk sociaal plan. Mijnheer de minister, dat moet ook gelden voor de werknemers van de toeleveranciers. Daarvoor is er een basis, dus we moeten daarop echt inzetten, ook in lopende zaken.

Wat niet werkt, zijn beloftes zoals die van de PVDA, die met een vingerknip de fabriek beloven open te houden. Er is een overnemer, dus de overheid moet alles op alles zetten om de fabriek en de tewerkstelling te redden. Zo maken we het verschil voor de werknemers van Audi en zo gaat iedereen erop vooruit.

Ismaël Nuino:

Monsieur le ministre, c'est certainement parce qu'il s'agit là d'un baptême du feu mais je voudrais dire que je suis déçu de ne pas avoir reçu de réponse à mes questions, ni sur la rencontre avec la direction d'Audi, ni sur ce que vous avez fait depuis l'annonce et sur le fait que vous vous sentiez responsable ou non dans ce dossier.

Monsieur le ministre, je vous ai effectivement entendu dire que vous regrettiez et que vous condamniez. C'est peut-être un peu de naïveté mais je m'attendais à ce qu'un ministre puisse faire un peu plus que regretter ou condamner. Vous êtes en charge des affaires courantes. Il est vrai qu'aucune norme juridique ne prévoit ce que sont les affaires courantes mais je suis allé voir la jurisprudence du Conseil d'État qui prévoit que c'est la gestion des affaires journalières, la gestion des affaires déjà en cours et la gestion des affaires urgentes qui sont celles qui, si leur résolution venait à tarder, créeraient un dommage ou une nuisance importante pour la collectivité. Dès lors, monsieur le ministre, je considère – comme vous, je l'espère – que la non-résolution de ce conflit causerait un vrai dommage pour la collectivité.

Voorzitter:

Collega's, er bestaat een goed gebruik in dit Huis om even aandacht te schenken aan het feit dat iemand voor het eerst een parlementaire toespraak heeft gehouden.

Collega Maouane heeft net voor de eerste maal gesproken, maar aangezien zij elders al enige parlementaire ervaring heeft opgedaan, vonden de diensten een applaus overbodig.

(Applaus)

(Applaudissements)

U ziet, mevrouw Maouane, dat uw collega's zo enthousiast zijn over uw betoog dat zij spontaan toch applaudisseren.

Collega Nuino daarentegen heeft daarnet wel degelijk zijn allereerste vingerafdrukken achtergelaten in de parlementaire geschiedenis. Dat verdient natuurlijk ook een passend applaus.

(Applaus)

(Applaudissements)

Nu krijgt collega Ronse 1 minuut repliektijd. Ook hij laat hier voor het eerst zijn stemgeluid horen.

(Applaus)

(Applaudissements)

Axel Ronse:

Ik heb hier echt waanzin gehoord. Totale waanzin. Sommigen zeggen dat we die 3.000 medewerkers van Audi zullen redden door de fabriek te verbieden te sluiten. Dat zijn de woorden van de tovenaars van de PVDA.

Andere collega's vinden dat de overheid de lonen niet te veel belast en dat we hier eigenlijk goed zitten wat dat betreft. Nochtans zijn de loonkosten hier verdorie bij de hoogste in Europa!

Er zijn ook parlementsleden die voorstellen om aan de wet-Renault te sleutelen. Wel, die wet-Renault zorgt er precies voor dat de werknemers nu geen duidelijkheid hebben. Wie gisteren in Vorst was en wie de moeite deed te blijven, weet dat de Volkswagengroep daar zal vertrekken.

Tot slot zijn er collega's die het hebben over een sociaal bemiddelaar. Ik vind dat een goed idee, maar dat is cosmetica. We weten dat de groep zal weggaan. Wat we nu moeten doen, is op zoek gaan naar een overnemer. In die site zit immers potentieel. Dat zijn we verplicht aan die 3.000 werknemers.

Voorzitter:

Ce sont aussi les premiers mots du collègue Handichi dans cet hémicycle.

(Applaus)

(Applaudissements)

Youssef Handichi:

Merci, monsieur le président.

Monsieur le ministre, nous attendions des réponses, mais nous n'en avons reçu aucune. Je voudrais quand même vous rappeler que vous êtes en charge de ce dossier. Donc, vous devez apporter des réponses. Votre camarade, M. Dermine, est placé sous votre tutelle et doit apporter des réponses sur l'industrialisation de notre pays. Or nous n'en avons pas reçu. Nous sommes certainement obligés de vous convoquer en commission pour pouvoir approfondir ces questions. Comptez sur nous pour vous donner des solutions... de droite, puisque c'est la dernière ligne droite pour cette usine!

Voorzitter:

U zult mij niet horen zeggen dat collega Muylle geen applaus verdient, maar dit is absoluut niet haar eerste betoog.

Nathalie Muylle:

Mijnheer de minister, het is spijtig dat ik de afgelopen vier jaar niets heb gezien van uw vurigheid van daarnet over de wet-Renault. Uw fractie heeft immers vier jaar lang elk initiatief in de commissie daarover tegengehouden.

Ik denk dat u uw rol in de komende weken onderschat. In 2019 hebben we tijdens de periode van lopende zaken zeer veel kunnen doen, bijvoorbeeld voor GSK en Brussels Airlines. Men verwacht van u dat u de vinger aan de pols houdt en dat u in overleg met de gewesten onderzoekt of er al dan niet een overnemer komt voor bepaalde onderdelen. Er zal hertewerkstelling nodig zijn en een activering van de tewerkstellingscellen. U kunt de komende weken zoveel verwezenlijken. Alstublieft, doe uw job!

Meyrem Almaci:

Mijnheer de minister, we moeten allemaal onze job doen. Zoals ik daarnet zei, zijn lopende zaken geen dode zaken. We moeten een streep in het zand trekken. We moeten als Parlement en als regering collectief werken tot er duidelijkheid is voor al die mensen. Liever gisteren dan vandaag. We moeten dat doen uit solidariteit met die getroffen werknemers, maar ook om perspectief op lange termijn en een investeringsklimaat voor een duurzame industrie te creëren.

We kunnen nu drie zaken doen.

Ten eerste vind ik het essentieel dat de directie luistert naar dit Parlement, luistert naar het volk, en hier duidelijkheid komt verschaffen. Ik vraag dat nogmaals met klem.

Ten tweede, mijnheer Ronse, is de wet-Renault een verduidelijking van vroegere wetten, waarmee de N-VA in de Zweedse regering ook geen komaf heeft gemaakt. Ik mag hopen dat de arizonaregering dat ook niet zal doen, want anders gaan we echt naar Mexicaanse toestanden.

Ten derde moeten we onterechte steun terugvorderen (…)

Khalil Aouasti:

Monsieur le ministre, on ne jette des pierres qu'à un arbre qui porte des fruits.

Après avoir baladé les travailleuses et les travailleurs d'Audi pendant des années et leur avoir promis le plein emploi contre une réduction de salaire de 20 %, après avoir baladé le gouvernement et après avoir baladé le Parlement hier pendant un après-midi, il est temps qu'Audi vienne s'expliquer ici et en commission. J'attends de mon collègue Handichi qu'il demande à son président de commission de convaincre la présidence et la direction d'Audi de venir se présenter.

Par ailleurs, dans les négociations pour un plan social, Audi doit tenir compte des sous-traitants. Je rappelle ici que les affaires courantes sont une notion gouvernementale et non pas parlementaire. Notre proposition de loi sur la procédure Renault sera prise en considération aujourd'hui, la demande d'urgence étant actée. Le débat parlementaire aura lieu dès la semaine prochaine. Si vous le souhaitez réellement, vous pourrez voter cette proposition.

Aujourd'hui, le choix est clair: laisser faire les grands patrons ou défendre les travailleurs. Les socialistes seront toujours du...

François De Smet:

Monsieur le ministre, votre réponse était, certes, un peu frustrante mais, d’un autre côté, il est tout de même amusant d’entendre une série d’acteurs vous enguirlander parce que vous êtes ministre en affaires courantes et, généralement, ce sont les mêmes qui n’arrivent pas à former un gouvernement fédéral.

En effet, il faut pouvoir le dire: nous sommes le 19 septembre, chers collègues, et il manque dans ce pays trois gouvernements qui seraient bien utiles dans cette crise: un gouvernement flamand, un gouvernement régional bruxellois et un gouvernement fédéral. Cela va quand même commencer à être compliqué de dire aux 3 000 travailleurs d’Audi qu’ils risquent leur emploi aujourd’hui notamment parce qu’il faut attendre le résultat des élections communales et qu’il semble impossible d’avancer sur la formation de ces trois gouvernements qui, en plein exercice, seraient des acteurs-clés.

À un moment donné – je dis ça au cas où certains partis politiques dans cette salle seraient en train de négocier et ralentiraient de peur d’arriver à un accord avant le 13 octobre –, il faut arrêter de prendre les élections communales comme prétexte et avancer, notamment parce que ce genre de dossier va se multiplier. Je vous remercie.

Reccino Van Lommel:

Mijnheer de minister, de geschiedenis zal zich hoe dan ook blijven herhalen. Is het nu nog altijd niet duidelijk dat het vijf voor twaalf is voor de maakindustrie in ons land? Ik vind al die aantijgingen van de linkse partijen hier bijzonder hypocriet. Het is u die er vertrouwen in had dat de productie van elektrische wagens in ons land verzekerd was met Audi, terwijl de markt ervan volledig in elkaar is gestuikt door een gebrek aan vertrouwen en onbetaalbare auto's. Het is u die jarenlang de Chinezen vrij spel hebt gegeven om ons Europees continent te overspoelen en afhankelijk te maken. De 3.000 werknemers van Audi zijn daar het slachtoffer van.

Mijnheer de minister, u hebt niets gedaan om onze maakindustrie op te waarderen en hier te houden. De auto-industrie is ten dode opgeschreven en het laatste wat er was hebt u door de vingers laten glippen. Stop dus alstublieft met deze commedia dell'arte en doe uw job!

Robin Tonniau:

Mijnheer de minister, de werknemers van Audi en van de onderaannemingen hebben de laatste jaren veel ingeleverd. Na 2006 zijn zij akkoord gegaan met werken op zaterdag zonder bijkomstig loon, ze hebben loon ingeleverd en weken van economische werkloosheid aanvaard. Zij, de arbeiders van Audi en van de toeleveringsbedrijven, hebben de grote winsten voor het concern gemaakt. De overheid heeft Audi onvoorwaardelijk subsidies gegeven, bijna 158 miljoen euro in de laatste zes jaar. Het is eigenlijk onze verantwoordelijkheid om Audi daar niet mee weg te laten komen.

We kunnen en moeten zelf op zoek gaan naar oplossingen voor die site, met maximale tewerkstelling. Dat doen we niet met een toverstaf, maar wel met ons voorstel van resolutie voor een moratorium.

Voorzitter:

Collega Tonniau, het woord werd u zonet even ontnomen doordat uw microfoon uitviel, maar ik heb daartoe geen manipulatieve handelingen georganiseerd. U hebt zich voor de eerste keer tot dit gremium gericht, mijn gelukwensen daarvoor.

(Applaus)

(Applaudissements)

Anne Pirson:

La fièvre catarrhale ovine a envahi depuis quelques mois l'ensemble de notre territoire. Comme l'on dit toujours, "les petites bêtes ne mangent pas les grosses", mais c'est pourtant ce qui est en train de se passer. C'est par l'intermédiaire d'un moucheron que cette maladie s'est rapidement répandue en entraînant des dégâts importants dans le cheptel ovin et bovin belge.

Ce sérotype 3 de la fièvre catarrhale est une variante très agressive de la maladie. Les conséquences sont nombreuses: il y a par exemple trois fois plus d'avortons qui ont été constatés dans les cheptels bovins en août 2024 par rapport à août 2023. De même, le taux de mortalité des animaux est actuellement en train d'augmenter, surtout chez les ovins. Enfin, les pertes de production sont importantes, tant dans le secteur laitier que dans le secteur de la viande.

Suite à cela, la Belgique a perdu son statut "indemne de maladie", ce qui signifie que les exportations bovines sont tombées au point mort. Pour couronner le tout, la variante 8 de la maladie est aussi annoncée à nos portes puisqu'elle est en ce moment présente en Bretagne.

La vaccination n'est pas obligatoire pour la langue bleue, bien qu'elle assure une très bonne protection contre cette maladie. En l'occurrence, beaucoup d'agriculteurs ne vaccinent pas encore. Monsieur le ministre, quelles mesures envisagez-vous pour inciter à la vaccination? Sachant que, selon certaines sources, il y aurait une pénurie de vaccins disponibles, pouvez-vous faire le point sur l'état des stocks?

Pouvez-vous faire le point sur l'état de progression de la maladie ainsi que sur les différents contacts entretenus avec les organisations agricoles?

Enfin, quel est l'état des concertations avec les différentes Régions sur ce sujet?

Julie Taton:

Monsieur le vice-premier ministre, lors d'une de mes nombreuses balades dans la belle région de Mons, où je cherchais une maison pour accueillir ma petite famille, j'ai rencontré plusieurs agriculteurs, dont un qui m'a effectivement parlé de cette importante problématique de la langue bleue, cette épidémie de fièvre catarrhale. La recrudescence en Belgique de ce fléau est très importante, mais visiblement pas qu'en Belgique: les Pays-Bas, l'Allemagne, la France, le Luxembourg et le Danemark sont aussi touchés. Le problème est que notre pays a perdu son statut, son titre de pays indemne. Vous l'aurez donc compris, cela pose un vrai problème puisque certains échanges sont bloqués avec les pays européens. C'est un gros problème financier pour lequel il convient d'être assez actif. Des vaccins sont disponibles, vous en avez parlé, mais ceux-ci ne protègent pas complètement contre tous les signes cliniques.

Mon ami Guy, qui est agriculteur, m'a parlé de cet énorme enjeu économique pour lui, mais aussi pour tous les autres éleveurs belges. L'association wallonne d'éleveurs Elevéo a rappelé le fait que toutes les bêtes non vaccinées avaient plus de chances de mourir. Certains élevages ont vraiment été décimés. C'est assez problématique.

L'autre problème est que les doses ont un prix. Elles coûtent quatre euros. Si vous avez un gros cheptel, cela a aussi un gros impact économique.

Monsieur le vice-premier ministre, pouvez-vous nous indiquer ce que la Belgique a mis en place pour essayer d'atténuer et de ralentir cette épidémie de fièvre catarrhale? Quelles mesures ont été déployées pour aider les éleveurs sur le plan économique? Vu qu'il s'agit d'un dossier interfédéral, quels sont les contacts avec les Régions?

David Clarinval:

Mesdames les députées, tout d'abord, je voudrais vous féliciter pour votre première question dans cet hémicycle et aussi vous remercier de me permettre de faire le point sur la situation.

Comme vous l'avez signalé, à l'heure où je vous parle, il y a déjà 23 000 ovins (moutons et chèvres) et environ 36 000 bovins qui sont décédés dans notre pays. Cela représente une très grande perte pour le secteur agricole, qui est déjà sous pression depuis plusieurs années.

Dès les premières informations concernant cette maladie, qui est apparue aux Pays-Bas en 2023, nous avons pris nos responsabilités. Dès le mois d'octobre 2023, nous avons sollicité l'Agence fédérale des médicaments et des produits de santé (AFMPS) pour envisager une solution vaccinale, qui n'existait pas à ce moment. Du reste, j'ai eu l'occasion de l'expliquer à l'époque en commission. Via les chefs vétérinaires, la Belgique a mis la pression, en décembre 2023, sur les firmes pharmaceutiques afin d'obtenir rapidement un vaccin. Grâce à ce travail, le vaccin initialement annoncé pour la fin 2024 a pu être obtenu à partir du mois de mai dernier, via une autorisation provisoire. Dès ce moment, une campagne de communication a été menée par les différentes autorités. Trois vaccins sont disponibles, un million de doses ont été vendues, 150 000 vaccinations sont enregistrées dans Sanitel. Comme beaucoup d'agriculteurs vaccinent eux-mêmes, ils ne s'y enregistrent pas. De même, 50 000 ovins ont été vaccinés. Par conséquent, on ne déplore pas de pénurie de vaccins à l'heure où je vous parle.

La mise sur le marché du vaccin a été autorisée par l'AFMPS au moyen d'une procédure provisoire en mai dernier. La communication a eu lieu selon différents canaux: des newsletters, des communiqués de presse, des communications de l'ARSIA et de Dierengezondheidszorg Vlaanderen (DGZ), mais aussi les réseaux sociaux.

Le Conseil du Fonds Sanitaire, qui est composé de stakeholders , a proposé à cette période de ne pas rendre le vaccin obligatoire et de ne pas le prendre en charge. Comme vous l'avez rappelé, un vaccin revient à quatre euros et nécessite deux doses pour les bovins.

Depuis le début du mois de juillet, le virus circule activement sur notre territoire. Vu cette terrible situation, au cours du mois d'août, j'ai déclaré ces filières en crise avec des mesures de facilités de paiement, de report de paiement, de réduction de montant, etc.

En outre, à ma demande, une nouvelle task force s'est réunie ce 5 septembre 2024. Il s'en est suivi une concertation avec d'autres stakeholders pour organiser un Conseil du Fonds Sanitaire le 16 septembre 2024 afin de déterminer une stratégie vaccinale pour l'année prochaine et une éventuelle prise en charge par le Fonds Sanitaire.

En ce qui concerne les pertes économiques, je vous rappelle que ce sont des mesures et compétences régionales. Avec mes collègues régionaux, nous avons échangé. Je vous annonce que, ce lundi, au Conseil européen de l'Agriculture, je demanderai à la Commission de débloquer une intervention de la réserve financière de crise en faveur des éleveurs de bovins et d'ovins qui sont frappés durement par cette crise.

Soyez assurées, mesdames les députées, que je mets tout en œuvre à mon niveau pour sortir le plus rapidement possible de cette terrible crise agricole.

Anne Pirson:

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. J'ai l'impression que nous allons dans le bon sens.

Comme vous le savez, un problème n'arrive jamais seul. Les différentes formes de la maladie de la langue bleue ne sont pas les seules à frapper à nos portes. La presse de ce matin nous informe que les vétérinaires attirent l'attention sur une nouvelle maladie. Il s'agit d'une maladie hémorragique épizootique qui est aussi à nos portes. Le vaccin qui protège contre cette maladie n'est pour le moment pas encore autorisé en Belgique. J'espère que vous ferez preuve de vigilance, en agissant au maximum en amont, pour éviter la même situation qu'avec la langue bleue aujourd'hui.

Voorzitter:

Merci. C'était la première prise de parole de notre collègue Pirson!

(Applaus)

(Applaudissements)

Julie Taton:

Merci, monsieur le vice-premier ministre, pour votre réponse. Nous sommes très contents de votre réactivité face à la situation et tenons à souligner que, pour le groupe MR, il est essentiel que le remboursement des vaccins voie le jour au plus vite en vue de pouvoir aider les agriculteurs.

Voorzitter:

Il s’agissait également de la première intervention de notre collègue Taton. (Applaus) (Applaudissements)

De invulling van de Prinses Elisabethzone en de haalbaarheid v.d. deadline voor de indienststelling
De Europese goedkeuring van het staatssteundossier inzake offshore wind
De beslissing van de EC betreffende het windmolenpark in de Noordzee
Duurzame energieprojecten en Europese regelgeving in België

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 17 september 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De tender voor het Prinses Elisabeth-windpark (700 MW, eerste kavel van 3,5 GW) wordt 28 oktober 2024 gelanceerd, met gunning voor 31 december 2025 en operationele turbines in 2028, maar voltooing van de volledige zone pas in 2030. De Europese Commissie keurde 682 miljoen euro staatssteun goed (pessimistisch scenario bij lage energieprijzen) onder het TCTF-kader, met als voorwaarde dat de steun uiterlijk 31/12/2025 toegekend moet zijn, en benadrukte het innovatieve two-sided capability-based CfD-model (beloning voor *potentiële* in plaats van *werkelijke* productie) als voorbeeld voor andere EU-lidstaten. Kritieke knelpunten zijn de netversterking (Ventilus en Boucle du Hainaut), waarvoor de omgevingsvergunning uiterlijk Q2 2025 moet komen om de 2028-deadline te halen, en de illiquide onbalansmarkt, waarvoor een intradaymarkt-mechanisme wordt ingevoerd om *curtailment*-risico’s te mitigeren. Lessons learned voor kavels 2 en 3 (1 GW+) zullen vooral uit de eerste veiling komen, niet uit het staatssteundossier, maar de tijdsdruk en coördinatie met gewesten blijven risico’s voor het halen van de doelstellingen.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, u hebt een mail gericht aan de commissie in verband met het CRM en u had het daarin ook over de lopende werven.

Een van de werven is de tender rond het offshorewindpark Prinses Elisabeth. De Europese Commissie heeft het staatssteundossier goedgekeurd. Ook de collega's zullen het daar straks over hebben. De aankondiging van de tender wordt voor 28 oktober verwacht.

Mijn vraag betreft de nodige voorstudies. Op de webstek van de bevoegde FOD staat dat er voorstudies zijn waarvan het resultaat nog niet is opgeleverd. Ik moet er wel aan toevoegen dat die webstek sinds 10 juni niet meer is bijgewerkt. Kunt u een stand van zaken geven?

We zitten met de realiteit van Ventilus en de noodzakelijke netversterking. In maart heeft de Vlaamse regering het GRUP rond Ventilus definitief goedgekeurd. Dat is heel belangrijk voor de omgevingsvergunningsaanvraag van Elia, maar verschillende steden en gemeenten in West-Vlaanderen en ook ondernemings- en burgerplatforms hebben een verzoekschrift ingediend tot vernietiging van dat GRUP. Ik blijf heel geboeid door een zinnetje dat nog steeds op de webstek van de FOD staat: "De data van de voltooiing van deze twee projecten zijn namelijk twee essentiële parameters voor potentiële inschrijvers om hun bod voor te bereiden."

Ik weet uit de tijdslijn dat het de bedoeling is dat men in het eerste kwartaal een maand de tijd heeft om biedingen in te dienen, waarna een evaluatie volgt en dat u verwacht dat die omgevingsvergunningsaanvraag er toch komt in het eerste of tweede kwartaal van 2025. Wanneer dient volgens u de omgevingsvergunning uiterlijk te worden toegekend? Wanneer moeten de netversterkingsprojecten worden gefinaliseerd – er is immers ook de Boucle du Hainaut voor de verdere loten –, teneinde de data voor het operationeel worden van het eerste lot niet in het gedrang te brengen? Dat aspect blijft mij boeien.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, op 13 september 2024 werd inderdaad bekendgemaakt dat de Europese Commissie het staatssteundossier voor de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone heeft goedgekeurd. Dat werd althans in de communicatie van de Europese Commissie aangegeven. Er is ter zake sprake van een staatssteun ten belope van 682 miljoen euro voor 700 MW en een jaarlijkse productie van 2,6 TWh.

Uiteraard is het voor ons belangrijk om na te gaan op welke manier de Europese Commissie het dossier heeft bekeken en welke klemtonen de Europese Commissie legt, aangezien dat mogelijk effecten zou kunnen hebben voor de manier waarop we de twee volgende kavels moeten bekijken. Bovendien kunt u ongetwijfeld een timing geven voor het verdere verloop van de tenderprocedure en hoe een en ander juist in zijn werk zal gaan.

Ik heb daarbij een aantal vragen.

Ten eerste, hoe komt de Europese Commissie aan het exacte bedrag van 682 miljoen euro? Bestaat er een risico dat het bedrag zou kunnen worden overschreden in de loop van de duurtijd van het contract for difference ?

Ten tweede, welke elementen heeft de Europese Commissie in het dossier benadrukt? Welke aandachtspunten heeft de Europese Commissie ter zake geformuleerd?

Ten derde, moeten er lessen worden getrokken voor de kavels 2 en 3?

Ten vierde, wat is de concrete timing van de tenderprocedure?

Ik dank u voor uw antwoorden.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, pour ne pas être long par rapport aux questions qui ont déjà été soulevées, je crois qu'il faut tout d'abord se réjouir que la Commission européenne ait approuvé le financement public et la mise aux enchères de la première tranche. On ne peut évidemment pas regarder ce dossier sans avoir un œil sur la deuxième et la troisième tranche. Il y a forcément des leçons à pouvoir tirer de cette décision.

J'aimerais tout d'abord connaître vos impressions concernant votre lecture de cette décision. Est-elle conforme à vos attentes? Des éléments supplémentaires ou contradictoires ont-ils été apportés par rapport à ce que vous attendiez? Des conditions ou des paramètres ont-ils été soulevés par cette décision? À travers votre lecture, quels sont finalement les éléments de force et les difficultés éventuelles dont vous vous apercevez? On dit que le diable se cache souvent dans les détails et j'imagine bien que dans ce type de décision, le détail est sans doute l'élément sur lequel les esprits doivent pouvoir être frappés, si besoin en est.

Comment percevez-vous l'évolution de l'agenda maintenant que cette décision est prise, du moins qu'elle a été approuvée par la Commission? Est-on dans le timing prévu ou estimez-vous qu'il y a, là aussi, des éléments sur lesquels l'attention devrait être portée – que cela soit par vous-mêmes ou par d'autres – dans l'évolution du dossier? Il serait intéressant de pouvoir faire le point sur le schéma chronologique des choses telles qu'elles devront se dérouler avant de pouvoir opérationnaliser et concrétiser le dossier sur le terrain.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer de voorzitter, collega's, ik wil het eerst even hebben over de voorstudies, omdat dit een apart element is. Alle veldstudies werden opgeleverd. De resultaten zitten al in de onlinedatabank. Enkele desktopstudies, die gebaseerd zijn op de resultaten van de veldstudies, zitten momenteel in finale fase. Ze zullen binnenkort ook opgeladen worden in de databanken. Dan zijn er nog het archeologisch assessment, het wind-resourceassessment en het metoceanassessment, dat betreft meteorologie, oceanografie en de metoceandesigncondities. Die drie studies bevinden zich in de finale fase van uitvoering. Het rapport met betrekking tot de geologische parameters doorloopt momenteel het certificeringsproces.

Dan kom ik aan het staatssteundossier voor de PEZ. Ter herinnering, de PEZ is een zone in de Noordzee waar we tot 3,5 gigawatt aan capaciteit zullen ontwikkelen. Dat zal in drie stukken gebeuren. Er komt een eerste kavel van 700 megawatt en nadien komen de loten 2 en 3, met telkens meer dan 1 gigawatt.

De huidige beslissing van de Europese Commissie gaat over de eerste kavel, die van 700 megawatt. Die beslissing gaat alleen over de eerste kavel omdat wij besloten hebben om dat dossier aan te melden onder TCTF, het Temporary Crisis and Transition Framework, dat door de Commissie op poten is gezet in het kader van de energiecrisis. Dat maakte het voor lidstaten mogelijk om projecten die de onafhankelijkheid van Europa, de transitie en de uitrol van hernieuwbare energie kunnen versnellen, via een versnelde procedure goedgekeurd te krijgen op het vlak van staatssteun.

TCTF-dossiers die aangemeld worden, komen ook met een externe deadline. De uitkomst van die versnelde procedure, in dit geval goedkeuring, impliceert ook dat staatssteun gegund moet worden uiterlijk op 31 december 2025. Daarom hebben we alleen de eerste kavel aangemeld onder TCTF. We kunnen de twee andere loten immers niet afronden op uiterlijk 31 december 2025.

Mijnheer Wollants, de Commissie heeft inderdaad via een persbericht gecommuniceerd. We wachten zelf ook nog op de integrale beslissing. Ik kan u daarover uiteraard heel veel vertellen, want dat is een intensieve onderhandeling geweest met de Commissie. Het bedrag dat daarin vermeld wordt, 682 miljoen euro voor 700 megawatt voor de jaarlijkse positie van 2,6 terawattuur, komt eigenlijk uit de strike price -studie. Voorafgaand aan en tijdens de opstelling van het KB Tender werd een studie uitgevoerd om de mogelijke en eveneens de maximale strike price te berekenen.

In het kader van de bepaling van de strike price zijn ook Aurora-prijscurves gebruikt, die inzage geven in of een indicatie geven van de verwachte evoluties van de elektriciteitsprijs. Die berekening is gemaakt met de te verwachten strike price en met een scenario van een high , medium en low elektriciteitsprijs, afkomstig uit die Aurora-prijscurves.

Dezelfde prijscurves zijn overigens ook gebruikt voor het dossier betreffende de levensduurverlenging van de kerncentrales Doel 4 en Tihange 3, een dossier dat momenteel nog loopt bij de Europese Commissie. De 682 miljoen euro is het meest pessimistische scenario, namelijk met lage energieprijzen – het gaat over 49,9 euro per megawattuur. Ik wil daarbij wel aanvullen dat het over capture values gaat, terwijl in het dossier voor Doel 4 en Tihange 3 de baseload values gebruikt zijn, dus daar zit een klein verschil op.

Waarom hanteren we dat pessimistische scenario? Inzake staatssteun zal de Commissie bij een aangemeld dossier het maximumbedrag bepalen, maar als dat met meer dan 20 % overschreden wordt, moet het dossier opnieuw aangemeld worden. Door uit te gaan van het meest pessimistische scenario, verwacht ik niet dat we hoger zouden kunnen uitkomen.

Je réponds maintenant à une autre série de questions qui ont été posées et que je résumerai de la sorte: quels étaient les éléments les plus pertinents sur lesquels la négociation avec la Commission a vraiment porté?

Ter zake zou ik de nadruk willen leggen op twee elementen waarover we met de Europese Commissie lang hebben gesproken.

Ten eerste, wat de Europese Commissie heel goed vond, was dat we werken met een two-sided capability-based contract for difference .

Cela signifie que les bénéficiaires reçoivent ainsi une compensation pour la production potentielle, et non pour la production réelle. Selon la Commission, cette pratique est plus conforme au fonctionnement du marché, en soutenant donc le réseau électrique et en offrant une plus grande sécurité de financement. Bien évidemment, il en résulte que l'on stimule de la sorte au maximum la disponibilité des éoliennes. Cela vaut aussi dans le dossier de Doel 4 et Tihange 3, qui sera abordé dans le débat suivant. En effet, là encore, le guideline visait à obtenir une disponibilité maximale.

De guideline was ook hier een maximale beschikbaarheid.

Donc, le fait que nous soyons les premiers à travailler avec un capability-based contract for difference a été très apprécié par la Commission européenne, qui nous a également indiqué lors de l'approbation du mécanisme que la Belgique constitue un exemple à suivre pour les autres É tats membres.

Un autre élément important était le correctiefactor voor de onbalans .

We weten dat er zeker voor de eerste 700 megawatt een eventuele beperking in het net, een grote onbalans, zou kunnen optreden. We zien ook nu al dat er soms momenten zijn met zeer negatieve prijzen, omdat er een grote beschikbaarheid is van windenergie op momenten dat de vraag iets lager is. Als het net onvoldoende flexibel en versterkt is, kan dat leiden tot grote onbalans en curtailment .

Wij hadden aanvankelijk in ons mechanisme voorzien om daarvoor een vergoeding te geven. Dat is immers een risico voor de ontwikkelaar. Hij kan daarmee geconfronteerd worden, hoewel hij daarvan niet altijd de oorzaak is. Hij kan namelijk geconfronteerd worden met een net dat onvoldoende sterk is. We wilden dat risico dus vergoeden met een een-op-eenvergoeding. De Commissie heeft dat echter geweigerd. Dat zou immers te weinig risico's bij de ontwikkelaar laten en mogelijk een negatieve impact hebben op het marktgedrag. Als de prijzen negatief zijn, is er te veel energie en moet er afgeschakeld worden.

De Commissie begreep dus wel wat we wilden doen en erkende dat er een probleem is op onze onbalansmarkt. Die is namelijk niet liquide. Dat is dus een probleem aan de ene kant van het net, maar er is ook een probleem aan de andere kant van het net. Er is namelijk te weinig flexibiliteit en capaciteit om dat te kunnen wegwerken. De Commissie zei dus dat ze zag wat we wilden doen, maar het had een te groot potentieel effect op de marktsignalen, die zouden kunnen worden verstoord.

We hebben daarvoor dus een alternatief gevonden. We zullen de onbalans wel vergoeden, maar op basis van de intradaymarkt. Deze vergoeding op basis van de intradaymarkt houdt in dat we een vraag zullen creëren op de intradaymarkt, zodat er capaciteit vrijgemaakt wordt om op de intradaymarkt te brengen, waardoor er een incentive gecreëerd wordt voor de ontwikkelaar om zelf die onbalansen weg te werken. We hopen dus dat de ontwikkelaar een vraag zal plaatsen op de intradaymarkt om een probleem op te lossen en dat er ook volumes zullen worden aangeboden op die intradaymarkt.

Dat is dus een heel belangrijk element. Ik leg daarop zoveel nadruk omdat dat niet stopt bij ons, omdat we iets hebben ingeschreven in het tenderdesign. Er zijn twee zaken die de komende jaren enorm belangrijk zijn.

Ten eerste moet de netbeheerder blijven werken aan betere forecasts. We hebben ook in het Energietransitiefonds (ETF) heel wat projecten, die we ondersteunen vanuit de federale overheid, die daarmee te maken hebben. Hoe beter men kan voorspellen, hoe beter men kan anticiperen en hoe minder men met dat probleem zal worden geconfronteerd.

Ten tweede is de onbalansmarkt, de intradaymarkt, vandaag te weinig liquide en er zal moeten worden gezorgd voor voldoende aanbod, ook op de intradaymarkt. Dat is absoluut een werf voor de komende jaren.

Het tweede element waarover we veel hebben gesproken met de Commissie is de beschikbaarheid van de elektriciteit voor de industrie en de burgers. U zult in het dossier zien dat het volledige volume wordt afgedekt met een CFD, maar dat er twee referentieprijzen zijn. Aan de ene kant is dat de day ahead en aan de andere kant de volumes die gedekt worden door een PPA.

Ik heb eurocommissaris Vestager een aantal keren ontmoet en in het begin vroeg zij mij waarom we dat zo ingewikkeld maken, waarom we niet gewoon kunnen komen met een dossier dat 100 % CFD is. Mijn antwoord was dat ik een industrie heb die vraagt om toegang te hebben tot langetermijncontracten met vaste prijzen. In dit dossier werden we geconfronteerd met aan de ene kant de ontwikkelaars, die zelf ook vragende partij waren van two-sided contracts for difference , waar 100 % van dat volume onder valt en ze wel afrekeningsbetalingen zouden doen naargelang de prijzen, maar ook met een aantal partners, zoals TotalEnergies en BASF, die niet moesten weten van two-sided contracts for difference en wel een zero bid zouden doen, ons zouden betalen en dat dan later wel zouden ontwikkelen.

Aan de andere kant had ik een veel grotere groep van industriële partners – zoals ArcelorMittal en Umicore, maar ook de medium caps , kleinere bedrijven – die zeiden dat hun grootste risico volatiliteit op de energieprijs is. We hebben de laatste jaren gezien dat de energieprijs bij het minste wat er op de internationale markt gebeurt omhoog- en omlaaggaat, wat het heel moeilijk maakt als een bedrijf bijvoorbeeld investeringen moet doen om de productiecapaciteit uit te breiden. Men wil weten wat de energiekosten zijn.

We hebben dus een heel grote vraag van onze industriesector om toegang te hebben tot elektriciteit aan vaste prijzen. We hebben ten aanzien van de Commissie altijd verdedigd dat we die mix moeten hebben om onze industrie daartoe toegang te geven. Dat was ook een beslissing die we politiek hadden genomen in de Energieraad, waar we hadden gezegd dat PPA's een belangrijk middel waren om de volatiliteit weg te nemen, want dat men dan de facto een loskoppeling van de gasprijs doet.

We hebben ter zake met de Commissie een zeer goed akkoord bereikt. Het is nu belangrijk dat er voor de volgende kavels stabiliteit gerealiseerd wordt. Het is een akkoord zonder voorwaarden. Het is een akkoord over het hele KB Tender. In principe zal dit KB Tender ook van toepassing zijn voor de kavels 2 en 3. In principe hoeven daaraan geen wijzigingen te worden aangebracht.

Uiteraard zal het resultaat van de eerste veiling wel geëvalueerd moeten worden. Het zal eerder daaruit zijn dat men lessen kan leren voor de volgende kavels dan uit het lopende dossier inzake staatssteun.

J'en viens au timing .

De einddatum, dus het punt dat niet in de tijd schuift, is 31 december 2025. De staatssteun is geldig tot en met die dag. Op dat moment moet er een definitieve gunning zijn. Tellen wij terug in de tijd, dan betekent dat dat wij er snel aan moeten beginnen.

Het plan is de tender te lanceren op 28 oktober 2024. Dat is dus over zes weken. Dat is ook gepubliceerd op de website van de FOD Economie. Dat is ook een heel duidelijk marktsignaal.

Hoe verloopt het verder? Er is een periode van negen maanden waarbinnen de kandidaat-ontwikkelaars kennis kunnen nemen van alle documenten en vragen kunnen stellen. Het volledige tenderproces zal via een onlineplatform lopen. Alle antwoorden op vragen zullen aan alle kandidaten worden bekendgemaakt, wat heel belangrijk is voor het level playing field. Gedurende de negende maand kunnen de kandidaten hun bod indienen. De einddatum daarvoor zal 28 juli 2025 zijn. Vervolgens start een evaluatieprocedure van drie maanden. De winnaar zal worden bekendgemaakt voor 31 december 2025. Vervolgens heeft de ontwikkelaar een termijn van 48 maanden om de bouw van het park te realiseren, waarbij de eerste turbines in 2028 operationeel zullen zijn.

Om de tender te lanceren op 28 oktober 2024, liggen wij vandaag op koers. Uiteraard wordt een aantal zaken nog in orde gebracht. Belangrijk daarbij zijn natuurlijk de milieuvergunning en het MB Kavels, dat daaruit volgt. Het platform moet klaar zijn voor het delen van de documenten. De tenderdocumenten moeten klaar zijn. Dat is allemaal op schema. Een aantal technische bijlagen van Elia en van de CREG moeten nog worden opgeleverd. Ook dat ligt op koers.

Er is ook nog het ministerieel besluit inzake de correctiefactor. In dat verband hebben wij echter de goedkeuring van de Europese Commissie over het principe maar ook over de formule, die dus in een ministerieel besluit zal moeten worden gegoten. Daartoe is er overleg geweest met de CREG, die het voorstel moet uitwerken en die ook heel nauw betrokken was bij het staatssteundossier. Ook op dat vlak verwacht ik geen problemen.

Monsieur Ravyts, j'en viens à Ventilus. Cela répond également à votre troisième question concernant les grands défis du projet, monsieur Crucke.

Comme vous le savez, Ventilus sera développé en même temps que le premier parc de la zone Princesse Elisabeth. Nous avons abordé en détail le calendrier de l'appel d'offres de ce premier parc éolien il y a quelques minutes. La construction et le raccordement via l'île énergétique se déroulent en parallèle. Il s'agit donc de différents projets, à la fois en mer, offshore (l'île et les câbles), et aussi sur terre, onshore (les projets de Ventilus et la Boucle du Hainaut). Ils sont exécutés simultanément afin de réaliser le renforcement du réseau et le raccordement des nouveaux parcs éoliens le plus rapidement possible. Ces différents projets doivent effectivement rester bien coordonnés. Le gestionnaire du réseau a besoin d'une période de trois ans pour construire Ventilus. Pour terminer cela fin 2028, le permis d'urbanisme de Ventilus doit être délivré au plus tard au cours du second semestre de 2025. Il s'agit donc d'un calendrier sans doute ambitieux, mais quand même réaliste. Le gouvernement flamand a finalisé la procédure GRUP pour Ventilus au printemps 2024. La demande de permis et l'étude d'impact sur l'environnement sont en cours de préparation.

Monsieur Crucke, j'en viens à votre question sur les éventuelles difficultés que le dossier pourrait encore rencontrer. La réponse est aussi relativement simple. Nous faisons tout pour que cela réussisse. Sans doute y aura-t-il encore des choses inattendues. C'est toujours le cas dans n'importe quel projet, pas uniquement dans les projets en énergie. C'est exactement la raison pour laquelle ce dossier retient encore toute mon attention et celle de mon équipe. Ce n'est pas le moment de lâcher, c'est le moment de bien tout coordonner, de tout mettre en route.

Chaque solution amène de nouvelles difficultés mais il est très important pour notre pays que nous ayons accès à ces 3,5 gigawatts de capacité en mer du Nord. J'ose donc espérer que mon successeur agira de la même façon dans l'intérêt du pays, de notre industrie et de nos citoyens. Il y a toujours une législature pendant laquelle on dessine le cadre régulateur, puis, durant la législature qui suit, on construit le tout.

We geven het stokje door, voor een goede zaak, namelijk betaalbare elektriciteit voor onze gezinnen en industrie.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, het is inderdaad een heel belangrijke werf voor de bevoorradingszekerheid in dit land. U zei dat de omgevingsvergunning voor Ventilus in het tweede kwartaal van 2025 rond zou moeten zijn. Als dat niet het geval zou zijn, zullen er dan biedingen komen van ontwikkelaars voor eind juli 2025? Dat is een belangrijke vraag met betrekking tot de slaagkansen van dit project.

Ik dank u voor de uitvoerige uitleg over de staatssteun en de visie van de Europese Commissie.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, we zullen inderdaad moeten bekijken wat het contract for difference – in het Nederlands heet dat een bijpascontract – zou kunnen kosten. Het gaat natuurlijk in de twee richtingen, want het andere eind van de curve ligt op een meerwaarde van iets meer dan een miljard. Dat is de prijsvork. We zullen inderdaad goed moeten bekijken waar we uiteindelijk zullen landen met dat verhaal.

De timing is ook relatief helder. U schoof een tijdschema naar voren met een toewijzing ten laatste op 31 december 2025. Dat wil zeggen dat een volledige realisatie in 2028 niet haalbaar is. Dat zal eerder eind 2029 worden. Het is immers zo dat vanaf de bekendmaking van de winnaar volgens de tenderprincipes de termijn van 48 maanden geldt.

Tinne Van der Straeten:

De eerste verbinding komt er in 2028. Dat zal inderdaad doorlopen in 2029. De bedoeling is steeds geweest om de gehele zone operationeel te hebben uiterlijk in 2030.

Bert Wollants:

We zullen ook moeten kijken naar de volgende kavels. Als er een evaluatie noodzakelijk is na de eerste kavel – en ik denk dat die noodzakelijk zal zijn – kan dat impact hebben op wat er gebeurt met de kavels 2 en 3. Daarvoor zal ook de nodige tijd moeten worden uitgetrokken. In uw tijdslijn leek het alsof dat haalbaar zou zijn tegen 2026 of 2027. De tijdspanne voor een grondige evaluatie wordt kleiner, maar het gaat inderdaad om een taak voor uw opvolger.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, je vous remercie pour votre réponse très complète et détaillée. On voit clairement, dans ce dossier, que le temps et l'argent sont comptés, l'un dépendant parfois de l'autre mais tout ne dépendant pas du fédéral. Comme vous l'avez précisé, les Régions auront également leurs responsabilités à prendre, ce qui ne simplifie pas toujours le dossier. Ceci dit, une première étape a vraiment bien été franchie: 3,5 gigawatts, cela se mérite mais cela se travaille aussi. J'ai compris qu'il restait du travail à accomplir mais qu'il restait surtout énormément de suivi et d'attention à apporter à un dossier si on veut que cette énergie durable puisse effectivement servir tant aux citoyens qu'aux entreprises.

Het advies van de EC over staatssteun voor de verlenging van de levensduur van twee kerncentrales
Het Europese onderzoek naar de Belgische overheidssteun voor de verlenging van Doel 4 en Tihange 3
Het onderzoek van de Europese Commissie naar de staatssteun bij de ENGIE-deal
Europese staatssteunonderzoeken naar kerncentraleverlengingen in België

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 17 september 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Europese Commissie voert een diepgaand onderzoek naar de staatssteun voor de verlenging van kerncentrales Doel 4 en Tihange 3, met name naar marktverstoring, de noodzaak van joint venture BE-NUC en de 15 miljard euro compensatie voor nucleair afval. Minister Van der Straeten benadrukt dat de procedure normaal is, vergelijkbaar met eerdere dossiers (bv. offshore-wind), en streeft naar goedkeuring eind 2024/begin 2025 om de heropstart in 2025 te garanderen, mits stabiliteit in de afspraken en nauwe samenwerking met ENGIE en de Commissie. Kritische punten (marktconcurrentie, proportionele steun) worden onderhandeld, terwijl veiligheidsinvesteringen niet-onderhandelbaar zijn. Het tijdschema is krap, maar de minister toont vertrouwen in een succesvolle afronding, met politieke en technische opvolging om vertragingen te voorkomen.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, le 22 juillet, la Commission européenne a remis un premier avis sur les aides d' É tat relatives à la prolongation de l'exploitation des centrales nucléaires Doel 4 et Tihange 3. En même temps, comme le prévoit le processus, elle a décidé d'ouvrir cette enquête approfondie qui permet à tout tiers intéressé d'exprimer ses observations.

Nous reconnaissons que l'avis émis par la Commission est largement favorable, ce dont nous nous réjouissons. Ce n'est pas sur cet avis favorable que je vais vous questionner mais sur les quelques nuages qui malgré tout persistent, comme dans tout dossier, et sur les doutes que la Commission peut avoir à l'égard de trois éléments plus précis.

Il s'agit de la compatibilité de l'aide avec les r è gles du marché intérieur, de la nécessité ou non de créer une coentreprise BE-NUC et de l'indemnisation d'un montant de 15 milliards d'euros pour le transfert des risques liés aux déchets nucléaires. Par rapport à ces trois éléments, dont l'importance ne doit ni être minorée ni exagérée au point de masquer les autres, j'aimerais recueillir votre réaction et votre sentiment sur la manière dont vous considérez que ces trois points peuvent être abordés.

Comme je l'ai fait dans ma question précédente, je pense qu'il est important à ce stade de préciser chronologiquement les étapes à venir, non seulement eu égard à la Commission mais également au processus décisionnel belge.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, die andere grote werf inzake de bevoorradingszekerheid is het akkoord over de verlenging van de levensduur van twee kernreactoren. Als onderdeel van dat akkoord zijn er zeer veel maatregelen genomen.

De Europese Commissie bekijkt al die maatregelen als één geheel. Hoewel de Belgische maatregel gerechtvaardigd lijkt, aldus de Commissie, twijfelt de Commissie in dit stadium over de verenigbaarheid met de Europese staatssteunregels. Het is een normale stap in de procedure om een diepgaand onderzoek te voeren naar de noodzaak van de aanvullende steunmechanismen, de geschiktheid van het CFD-ontwerp en de combinatie van financiële en structurele regelingen, aangezien de begunstigden onrechtmatig zouden kunnen worden ontlast van een te groot marktaandeel en van operationele risico's. Vandaar het onderzoek naar de evenredigheid van de combinatie van die financiële en structurele regelingen en het forfaitbedrag van 15 miljard euro. Dat is in de commissie voor Energie al vaker aan bod gekomen.

Mevrouw de minister, kunt u een stand van zaken geven betreffende de uitwisseling van vragen, opmerkingen en antwoorden met de Europese Commissie in dit dossier, waarbij de Commissie evalueert of de inhoudelijke bepalingen van het akkoord noodzakelijk, gepast en proportioneel zijn?

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, beide collega's hebben de situatie al geschetst omtrent het diepgaande onderzoek naar de ENGIE-deal dat de Europese Commissie momenteel voert.

Mevrouw de minister, kunt u toelichten welke stappen sinds de start van dat onderzoek zijn gezet in dat dossier? Hoe schat u het verdere verloop van die procedure in?

Voorzitter:

Vraagt iemand van de andere fracties het woord?

Marie Meunier:

Mon groupe rejoint les questions posées par nos collègues. Où en est la procédure, madame la ministre? Pouvez-vous faire le point sur l'état d'avancement du dossier? Quelles informations pouvez-vous nous communiquer? Quelles sont les demandes de la Commission européenne? Enfin, avez-vous un agenda à nous communiquer?

Tinne Van der Straeten:

Allereerst, de Commissie heeft op 22 juli 2024 beslist om een diepgaand onderzoek te voeren. Dat kwam niet onverwacht. Het betreft niet de start van de procedure, maar wel de officiële lancering van een procedure. Onze interacties met de Commissie waren echter al geruime tijd aan de gang. Zelfs tijdens de onderhandelingen is er op verschillende momenten informeel met de Europese Commissie gesproken.

Eigenlijk zijn we in dit dossier niet anders te werk gegaan dan in de andere zeven staatssteundossiers waarvoor een in-depth procedure is doorlopen. Zo is het CRM goedgekeurd na die in-depth procedure. Daarnet hadden we het ook al over de procedure voor de Prinses Elisabethzone. Daarnaast was er ook de staatssteunprocedure voor de omschakeling van het financieringsmechanisme voor het afromen van de overwinsten voor wind op zee. Er zijn twee keer aanpassingen geweest van het CRM, waaronder het CRM met inclusie van 2 GW nucleair, die door de Commissie zijn goedgekeurd. Deze namiddag zal door de Commissie een persbericht worden verspreid over de goedkeuring van de T-2-veiling met de payback obligation voor het demand-side management . Daarnaast was er ook het non-dossier van de offshorebijdrage, waarin de Commissie met een infringement dreigde. We hebben daar de accijnshervorming aan gekoppeld, waardoor we buiten het bestek van de staatssteun vielen.

Ik geef deze inleiding om aan te geven dat het niet ons eerste dossier is. Ondertussen hebben we een goede relatie en goede werkmethodes met case handlers opgebouwd. Ik heb vertrouwen in de afloop van het dossier, vooral ook wat de gehanteerde timing betreft. Net als in de offshore, waarvoor de staatssteun toegekend moet zijn op 31 december 2025, zal in dit dossier het eindpunt van de timing niet bewegen. De kerncentrale van Tihange 3 zal elektriciteit leveren vanaf september 2025 en de kerncentrale van Doel 4 vanaf november 2025. Om dat mogelijk te maken, is de goedkeuring van de Europese Commissie inzake staatsteun nodig. De goedkeuring door de Commissie betekent meteen dat de transactie kan worden afgesloten, wat een aantal andere zaken in gang zal zetten, namelijk de oprichting van de joint venture en het storten van 11 miljard euro voor de waste cap .

Net als het offshoredossier is dit een dossier waarin heel wat zaken parallel lopen. Zo zal bijvoorbeeld over het investeringsprogramma van de exploitanten al parallel beslist worden. Wij verwachten dat dit begin volgend jaar zal gebeuren. Op zich is dat niet afhankelijk van het afsluiten van de transactie, maar de tijdslijnen zullen wel samenkomen. Er is namelijk een indirecte link, want 60 dagen nadat het FANC het actieplan goedkeurt, zal de exploitant het financieringsmodel moeten voorstellen. In dat financieringsmodel zal de voorlopige strike price voorgesteld worden.

U ziet, het is een puzzel met vele stukjes die allemaal parallel gelegd worden om de grote puzzel te kunnen maken. Het stukje van de staatssteun is daarbij absoluut essentieel.

La Commission a donc décidé d'ouvrir une enquête approfondie, comme c'est la coutume dans quasiment tous les dossiers nucléaires. Bref, ce n'est pas neuf. Et j'estime sain que la Commission agisse ainsi. Sinon, certains É tats membres pourraient s'étonner que la Commission ne pose pas de questions. Au moyen de cette étape qu'est l'enquête approfondie, celle-ci souhaite qu'une décision aussi robuste que possible soit prise.

Le processus avance à grands pas. Bien entendu, il s'agit d'une étape importante en vue d'une décision finale. Dans le dossier de presse, vous avez pu lire quels étaient les principaux éléments de la Commission européenne.

Het is eigenlijk vergelijkbaar met de Prinses Elisabethzone. Door deze aanpak wordt de markt niet onnodig verstoord. Negatieve of lage prijzen zorgen in dit geval voor een modulering van de kerncentrales. Bij offshore is het eerder curtailment , bij kerncentrales spreken we van modulering, wat technische beperkingen heeft.

Verder zijn er ook vragen over de economische aspecten, met name of er niet te veel garanties worden voorzien. Op het vlak van de veiligheidsinvesteringen verschilt dit dossier van dat over de Prinses Elisabethzone. De veiligheidsautoriteiten moeten de investeringsplannen goedkeuren. De driver daarvoor is nucleaire veiligheid, waarvoor zeer weinig onderhandelingsmarge bestaat.

Ce processus est donc en cours.

Na het persbericht van de Europese Commissie en de opening van de Europese Commissie in juli 2024 heeft de Belgische Staat de kans gehad om een aantal elementen extra te motiveren. Wij hebben bijvoorbeeld gemotiveerd dat de marktsignalen niet worden verstoord en dat wij integendeel een aantal punten hebben opgenomen die naar maximumbeschikbaarheid, maar ook naar flexibiliteit duwen.

In-depth investigation betekent ook dat de markt wordt geconsulteerd en dat de marktpartijen hun opmerkingen kunnen geven, waarop wij opnieuw onze reactie kunnen geven. Daarna starten uiteraard de verdere onderhandelingen met de Europese Commissie, met een nadere evaluatie.

Het betreft een dossier dat wij uiteraard hand in hand met de verschillende stakeholders beheren. ENGIE is natuurlijk ook zelf bij het dossier betrokken. Het is voor ons belangrijk dat ENGIE uit de eerste hand hoort wat de eventuele opmerkingen van de Europese Commissie zijn.

U weet ook dat Ursula von der Leyen vandaag haar nieuwe Europese Commissie voorstelt en dat het mijn collega Teresa Ribera is die wellicht bevoegd zal worden voor Mededinging. Ik ken haar goed. Wij waren collega’s, maar ook buren, in de Europese Raad. Het is mijn vaste voornemen om, zodra de Europese Commissie benoemd is, met Teresa Ribera een gesprek te hebben over het dossier.

De case handlers en de verschillende diensten werken uiteraard heel nauw samen. Het dossier wordt alsmaar verder gebracht. Het is echter ook altijd zo dat er politiek toezicht is of dat politieke autoriteiten voldoende op de hoogte moeten zijn.

Collega’s, het betreft een ambitieus tijdschema. Er is binnen dat schema geen dag te verliezen. Het zal ook zeker heel intensief werken zijn, wat in de andere dossiers niet anders is geweest. Ik ben dus absoluut confident . Ik heb vertrouwen dat wij het dossier kunnen afronden binnen de timing die ik hier altijd heb aangegeven, namelijk eind 2024 of begin 2025, dus aan het begin van de winter. Op die manier kunnen de implementatie en de operationalisering op een goede manier verlopen, met het oog op een tijdige heropstart van Doel 4 en Tihange 3.

Collega’s, er is nog één element dat ik graag wil meegeven aan het Parlement. Net als in alle andere staatssteundossiers – dit is dus niet nieuw voor dit dossier – vraagt de Europese Commissie stabiliteit in het voorliggende dossier. Het grootste deel van mijn bezoeken aan de commissaris had dan ook als doel toelichting te geven en vooral gerust te stellen dat dit de definitieve versie was. Mijn taak is nu af te werken wat eerste minister De Croo en ikzelf hebben onderhandeld.

Ik wil benadrukken, voor zover dat nodig is, dat ik 100 % trouw ben aan elke komma, elke letter en elk detail van dit contract van 1.000 pagina’s. U kunt op mij rekenen om toelichting te verschaffen in het Parlement indien nodig. De regering heeft alle elementen van die deal ook al toegelicht bij de onderhandelende partijen. Ik neem daar mijn verantwoordelijkheid voor. Sinds mijn eerste dag als minister heb ik daaraan gewerkt en ik zal dat blijven doen zolang ik op deze stoel zit. Ik kan echter geen verantwoordelijkheid nemen voor elementen buiten deze deal.

De deadlines van september 2025 en november 2025 staan vast. Het is zeer complex. We kunnen deze elementen tot een goed einde brengen, maar de stabiliteit van de gemaakte afspraken zal van cruciaal belang zijn om de finish te halen.

Jean-Luc Crucke:

Madame la ministre, je vous remercie pour cette réponse. Je crois que vous avez raison de dire qu'il y a des éléments de comparaison entre le dossier offshore, et d'autres d'ailleurs, et celui de la prolongation de ces deux centrales nucléaires.

Dans ces dossiers, on constate que deux éléments capitaux s'entrecroisent. Il s'agit du timing et du capital, de l'argent qui est sur la table – et il n'est pas ici question de montants légers.

Par contre, on ne peut pas s'étonner de ce que la Commission ait un œil versé sur les éventuelles perturbations des marchés. Je ne dis d'ailleurs pas ce que c'est le cas. C'est le rôle de la Commission qui est garante de l'esprit de concurrence également et je pense qu'elle remplit son rôle. Toutefois, les réponses peuvent être données aussi.

Madame la ministre, j'entends à la fois toute votre confiance et une forme de prudence aussi par rapport aux questions soulevées. Vous n'apportez pas ici directement les réponses. Je peux l'entendre. Cela doit effectivement se faire en bonne intelligence mais, malgré tout, il faut continuer à y travailler. Au vu des premiers éléments que j'ai évoqués et du travail qu'il reste à faire, on voit bien que, si la montagne est en train d'être escaladée, on n'est pas encore arrivé au sommet et les différents pics qu'il reste à surmonter ne sont pas minces. Madame la ministre, j'espère que le travail qui a été engagé par vous pourra se terminer avec le succès que vous espérez.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw uitgebreide antwoord.

U hebt natuurlijk zelf de voorzet gegeven. Ik heb op het einde van de vorige legislatuur gezegd dat u een aantal zaken in gang hebt gezet waarmee uw opvolger rekening zal moeten houden en die hij zal moeten afwerken. Ik zie het niet anders gebeuren. Er lekt heel weinig uit van de federale onderhandelingen over energie. Er zijn wat nucleaire ambities en zaken die zijn bijgeschaafd. U kunt uw loyauteit alleen bewijzen op wat door deze regering werd overeengekomen in het voorjaar. Ik ben heel benieuwd naar de eventuele bijsturingen van een nieuwe regering in dit dossier en het andere.

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Dit proces zal nog enige tijd lopen. We moeten kijken waar de klemtonen gelegd zullen worden. Ik ben het met u eens dat het niet zo bijzonder is dat er een diepgaand onderzoek komt. Ik kan u ook volgen wanneer u zegt dat het goed is voor het dossier en dat het er is om te kunnen zorgen voor wat meer stabiliteit achteraf. Het gaat dus de juiste richting uit. We zullen moeten opvolgen waar de Commissie haar klemtonen in dit dossier zal leggen, of dat aanpassingen vereist of niet en hoe het verder zal worden behandeld.

Sowieso zullen wij dit dossier van nabij opvolgen in deze commissie. Dat is tegelijkertijd de verklaring voor mijn laattijdigheid, want de commissie voor Binnenlandse Zaken heeft zonet de aanzet gegeven voor de oprichting van de subcommissie Nucleaire Veiligheid en ik verwacht dat wij het dossier ook daar verder zullen kunnen opvolgen op het vlak van nucleaire veiligheid.

Voorzitter:

Zijn er nog leden die het woord wensen? ( Nee)

Tinne Van der Straeten:

Volgens mij is er geen link tussen de nucleaire veiligheid en het staatssteundossier.

Het persbericht van de Europese Commissie geeft wel aan welke elementen aandacht moeten krijgen. Uit dossiers van de afgelopen tijd blijkt dat een aantal zaken uitgelegd moet worden en een aantal zaken soms ook anders geformuleerd kan worden. Soms, zoals in het CRM-dossier, bestaat de oplossing uit evaluaties naderhand.

Mijnheer de voorzitter, ik stel voor dat we dit samen met het Parlement goed blijven opvolgen. Ik kan niet vooruitlopen op de zaken, ik heb vandaag geen indicatie. Ik blijf natuurlijk altijd optimistisch en ik wil ook altijd tot resultaten komen. Ik heb het boek The Tragic Mind van Robert Kaplan gelezen, die stelt dat beleid gevoerd moet worden met anxious forsights . Dat houdt in dat men optimistisch moet blijven, maar zich wel moet inbeelden wat er zou kunnen gebeuren. In dit geval, indien een wetswijziging noodzakelijk is, dan denk ik wel dat de commissie voor Energie dient samen te komen. Daarvoor heb ik nu echter geen indicaties. In de huidige fase van het dossier is dat niet aan de orde en hoef ik dus niet aan de bel te trekken. Wanneer dat wel het geval is, stel ik voor dat de commissie snel bijeengeroepen wordt om te bekijken hoe we dat aanpakken.

Voorzitter:

Dat staat genoteerd, mevrouw de minister.

De toekomst van Triton Link en de kosten van het Belgische energie-eiland
Het energie-eiland en de Triton Link
De toekomst van het Belgische energie-eiland en de Triton Link

Gesteld aan

Tinne Van der Straeten

op 17 september 2024

Bekijk antwoord

AI Samenvatting Deze samenvatting werd gegenereerd door een LLM (large language model). De samenvatting bevat dus geen uitspraken van echte mensen. De inhoud kan foutief zijn en/of aan nuanceverlies lijden ten opzichte van de originele tekst. De volledige discussie is te vinden onder de samenvatting.

De Triton Link (België-Denemarken) wankelt door stijgende kosten, verschillen in kostenberekening en Denemarken’s zoektocht naar alternatieven (o.a. Duitsland), terwijl België vasthoudt aan de 50/50-verdeling en extra Europese financiering onderzoekt—het project is niet stopgezet, maar in een onderzoeksfase met onzekere timing. Het Belgische energie-eiland (Prinses Elisabeth) kampt met kostenstijgingen (van 2,5 naar >3,5 miljard) door inflatie, materiaaltekorten en ontwerpaanpassingen, met strenge monitoring door Elia en CREG om tarieven te beperken, maar concrete updates ontbreken nog. België blijft inzetten op Noordzee-interconnecties (o.a. Nautilus, Nederland/Noorwegen) voor bevoorradingszekerheid, maar eist transparantie en de beste business case—zonder garanties voor Denemarken als partner. De Europese rol (toekomstig commissaris Jørgensen) wordt cruciaal om hybride projecten en kostenverdeling te herzien, gezien de mismatch tussen bilaterale lasten en EU-brede baten.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, deze vraag gaat opnieuw over de bevoorradingszekerheid op lange termijn. Er is namelijk weer wat onzekerheid daarover. Ik weet dat er een verschil is tussen het Deense energie-eiland en de eigenlijke verbinding, de Triton Link. Vorig jaar, toen er met betrekking tot het eiland eigenlijk al twijfel werd geuit door Deense collega's, hebt u duidelijk gezegd dat de realisatie van de Tritonkabel niet in het gedrang kwam. U was daarover heel duidelijk. U zei dat men slechts bezig was met de hertekening van de scope van het eiland.

De huidige Deense minister van Energie heeft nu echter nog krachtigere vraagtekens geplaatst. Door stijgende materiaalprijzen en hogere intrestvoeten is het kostenplaatje hoger. Men wijst zelfs naar de Belgische regering, die niet bereid zou zijn meer geld op tafel te leggen voor het project. België houdt vast aan de 50/50-verdeling en er komt geen Belgische bijdrage voor het Deense eiland zelf. Denemarken kijkt naar een alternatief om het eiland niet met België verbinden, maar met Duitsland. Er is dus toch wel wat onzekerheid, ook over de timing.

Kunt u meer toelichting geven over de stand van zaken in het studiewerk en de lopende overeenkomst tussen Elia en zijn Deense evenknie?

Is het bedrag qua investeringskosten van 4,3 miljard euro ondertussen achterhaald?

Hoe reageert u op het huidige kosten-batenplaatje in een scenario van gedeelde kosten?

Kan de Europese financiering, want het werd geselecteerd als een Europees PCI-project, hier volledig soelaas brengen of moeten er zaken worden heronderhandeld?

Dan wil ik het ook even hebben over ons energie-eiland. Elia kende al toe orders voor de ruwbouw en een deel van de kabelwerken. Ook daarover was er, vorig jaar al, berichtgeving. De schatting van 2,5 miljard is ondertussen gestegen tot meer dan 3,5 miljard. Kunt u daaromtrent nog wat actuele informatie geven?

Bert Wollants:

Mevrouw de minister, ik heb een gelijkaardige vraag naar aanleiding van de uitspraak van uw Deense evenknie, die zei dat de verbinding met België te duur uitvalt en dat hij ze wil heroriënteren richting Duitsland. Daarbij speelt uiteraard ook de inschatting van de kostprijs van de twee eilanden een rol. Het Deense energieagentschap had die op respectievelijk 5 en 7,5 miljard geraamd.

Bij ons lag de inschatting aanvankelijk een stuk lager. Er was eerst sprake van 2,2 miljard of 2,3 miljard. Nadien is dat bedrag wat opgetrokken, zoals collega Ravyts al aangegeven heeft. De vraag is natuurlijk of de kostenevolutie nu helemaal gestopt is.

Ik kom tot mijn vragen.

Ten eerste, wat is de stand van zaken van de Triton Link? Wordt dat project verder uitgerold of komt het te vervallen doordat de Denen niet meer wensen mee te werken?

Welke middelen werden reeds gespendeerd voor de ontwikkeling en het onderzoek van dit project?

Ten tweede, hoe ver staat het energie-eiland bij ons? Wat is de huidige kostenraming? Hoe ziet de planning van de realisatie er concreet uit?

Ten derde, wat is de stand van zaken voor projecten inzake de versterking van de interconnectie met andere landen? Er liggen op dat vlak immers nog andere projecten op de tafel.

Tinne Van der Straeten:

Mijnheer Wollants en mijnheer Ravyts, dank u voor uw vragen.

De Triton Link is inderdaad een project dat teruggaat tot 2021. Het begon met een MOU tussen Dan Jørgensen, de toenmalige Deense minister van Energie, en mijzelf. Ondertussen ben ik minister van Energie in lopende zaken. Dan Jørgensen zal de volgende Europese commissaris voor Energie worden in de nieuwe Commissie van Ursula von der Leyen. Misschien wordt dit dossier dus toch nog relevant. Daar kom ik later op terug.

Toen wij de MOU ondertekenden, in 2021, was er eerst pre-visibility . Nadien is er visibility gekomen. Er is ook een energiecrisis gekomen, enzovoort. Dan heeft de opvolger van Dan Jørgensen, Lars Aagaard, ongeveer een jaar geleden aangegeven dat ze te ambitieus geweest zijn en dat ons energie-eiland niet te vergelijken is met dat van de Denen. Hun energie-eiland is een massieve infrastructuur, met een heel ingewikkelde eigendomsinfrastructuur, met een haven erbij, in een publiek-private samenwerking. Daar zou men ook waterstofenergie ontwikkelen. Het MOU was volgens hem te megalomaan, te groot.

Toen heeft Lars Aagaard naar mij gecommuniceerd dat ik mij geen zorgen moest maken en dat het een kwestie van 'reculer pour mieux sauter' was. Ze zouden hun eiland inrichten zoals wij dat hebben gedaan en focussen op transmissie-infrastructuur en op interconnectie. Ze zouden het project wat behapbaarder maken. We moesten ons geen zorgen maken. Ze wilden ermee verder. Ze hebben een groot potentieel dat ze kunnen exporteren naar andere delen van Europa en dat zeer belangrijk is voor de energieonafhankelijkheid van de gehele Europese Unie. Dat was de boodschap die we kregen.

Enkele maanden geleden – en dat is ook belangrijk om een aantal zaken in hun context te plaatsen – vroeg Denemarken echter eenzijdig aan België om een groter deel van de kosten te dragen. Bij het onderzoeken van die vraag – u mag mij altijd alles vragen en u weet dat – heeft zowel mijn administratie als de netbeheerder vastgesteld dat de reden en noodzaak van die vraag onvoldoende duidelijk waren.

Onze vraag was vooral welke kostenberekeningen aan de grondslag daarvan lagen. We hebben immers vastgesteld dat Denemarken plots een andere rekenmethode gebruikte dan België. Het was ook een andere rekenmethode dan wij eerder samen overeengekomen waren. We hebben verder vastgesteld dat Denemarken zich erg terughoudend opstelde tegenover onze vragen naar inzicht in cijfers en berekeningen en ook elk voorstel van België om tot een tussenoplossing te komen negatief beantwoordde.

Mijnheer Ravyts, ik kan uw vraag over de kosten en baten dus eigenlijk niet beantwoorden. De conclusie is immers dat wij voor die berekening verschillende methodes gebruiken. Dat heeft ook als gevolg dat ik geen oplossing kan voorstellen aan de Deense collega's.

We zijn wel blijven aandringen op verder onderzoek en meer duidelijkheid. We wilden vooral een onderzoek naar mogelijke bijkomende Europese subsidies en cofinanciering door eventuele derde landen die baten hebben bij deze interconnectie, zoals Duitsland. Een deel van de baten valt immers in Duitsland. Momenteel wordt een aanvraagdossier voor de financiering van verder onderzoek voorbereid. Het project is dus absoluut niet stopgezet, maar bevindt zich in een tussenfase waarin bijkomend onderzoek moet worden verricht alvorens de gesprekken met Denemarken opnieuw kunnen worden opgestart.

Mijn collega, Lars Aagaard, heeft ook in zijn parlement toelichting gegeven. Dat was de aanleiding voor persberichten die hier aanleiding hebben gegeven tot de vragen over de huidige status van dat project. Eigenlijk heeft mijn collega in het Deense Parlement echter gezegd dat de Belgen toch niet zomaar eender welke kosten op zich willen nemen en dat er ook nog andere opties bekeken worden. Dat doen wij ook. Mijnheer Wollants, u hebt die vraag gesteld. Wij kijken inderdaad ook naar Nederland, Noorwegen en Duitsland. Op ons eiland beschikken wij immers over de mogelijkheid tot twee interconnecties. Ik zou dit project zeer graag met Denemarken verwezenlijken, maar ik ben niet met Denemarken getrouwd. Ik voel me wel gebonden aan het project met de beste business case.

In België moeten wij ons, met ons structurele tekort in de toekomst, verzekeren van een toegang tot gebieden in de zee met overschotten. Nautilus is een project in ontwikkeling. Ed Miliband wil ook dat dat project gerealiseerd wordt. Wij hebben met de verschillende Noordzeelanden onze ambities vastgelegd. Het potentieel in de Noordzee is zeer groot, veel groter dan alleen in ons deel van de Noordzee. Die elektriciteit naar ons halen via de interconnecties is positief voor onze bevoorradingszekerheid en voor die van de Unie in het algemeen.

Waarom verwees ik naar Dan J ø rgensen? Dit project toont aan dat we op het Europese niveau anders moeten samenwerken, anders moeten plannen en anders moeten financieren. Het betreft hybride projecten in een bilateraal model, waarbij twee lidstaten samen proberen een dergelijk project op te zetten. Die projecten stuiten echter op bepaalde limieten. De kosten moeten tussen twee landen worden verdeeld, maar de baten komen anderen ten goede. Het gaat ook om no regret -investeringen, die bijdragen aan de algemene doelstellingen van de Europese Unie, waarin de Europese Commissie misschien ook een rol heeft te spelen. Ik denk aan het Draghi-rapport waarin sprake is van een focus op netinvesteringen. Volgens mij is het bij uitstek de rol van een volgende Commissie en van de nieuwe commissaris om de lidstaten tot een gezamenlijke aanpak te brengen.

Voor ons eigen eiland nemen we het voortouw om een hybride project op te zetten, met de bedoeling de 3,5 GW en de toegang tot elektriciteit voor onze gezinnen en onze industrie te realiseren. Er is een verband met de stijging van de kosten. De CEO van Elia heeft in juli 2023 daaromtrent in deze commissie in de vorige samenstelling al enige toelichting gegeven. Jullie gaan binnenkort op werkbezoek naar de CREG.

Het budget van het energie-eiland is onderhevig aan stijgingen die te maken hebben met inflatie, maar ook met de evolutie van de materiaalkosten en met de krapte op de markt van de toeleveringsketen van onderdelen. Dat betekent dat we, ongeacht het gekozen design, aangezien zowel een eiland als platformen de DC1-infrastructuur nodig hebben, te maken zouden hebben gekregen met kostenstijgingen.

Dat betekent echter nog niet dat we dat maar gewoon moeten horen, zien en geloven. Ik heb daarover gesprekken gevoerd met zowel de netbeheerder als de CREG en ik ben er absoluut van overtuigd dat de kosten en de kosteninschatting zo goed mogelijk gemonitord moeten worden, zodat zo snel mogelijk ingespeeld kan worden op veranderingen in de inschatting. Het gaat over gereguleerde assets en over de transmissietarieven, dus bij uitstek is dat een kerncompetentie van de netbeheerder en het is een kerncompetentie van de regulator om toe te zien op de kosten van de netbeheerder. Om de kosten zo laag mogelijk te houden, vooral voor de eindgebruiker, om het even wie de eindgebruiker is, vind ik het wel van belang om dat te monitoren, waarbij voortdurend uitgezocht wordt of er nog bespaard kan worden of gezocht wordt naar andere mogelijkheden om de kostprijs zoveel mogelijk te beperken.

Dat dossier loopt dus nog. In de toekomst kunnen we daarom zeker nog eens een update maken van alle interconnecties, bijvoorbeeld ook de Nautilusconnectie.

Kurt Ravyts:

Mevrouw de minister, ik dank u voor de update betreffende het Deense project. Voor de eerste keer wordt nu echt gesproken over alternatieven, aangezien u zelf zegt dat u niet getrouwd bent met de Denen.

Bij hybride projecten op het Europese niveau vallen de baten soms elders. De netbeheerder hanteert de visie dat inzake de financiering een tandje bijgestoken zal moeten worden. Er ligt dus nog veel werk op de plank voor Jørgensen, de toekomstige Europese commissaris.

U zult onze bezorgdheid over het energie-eiland, dat onder het toezicht van Elia en de CREG valt, wel begrijpen, want daarmee zitten we bij de nettarieven. Ik denk dat elke fractie daarover bezorgd zou moeten zijn. Dat wordt dus zeker vervolgd.

Bert Wollants:

Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. Wij zullen bekijken hoe een en ander verder verloopt. Dat andere interconnecties misschien beter zouden kunnen scoren en daardoor hoger op ons verlanglijstje zouden moeten staan, is een terechte bezorgdheid. Dat hebben wij in het begin ook al aangegeven. Het is niet omdat er toevallig een goede verstandhouding is met de toenmalige minister dat er daarom een kabel naar Denemarken moet komen. Voor ons moet de kabel naar het land komen waar wij de meeste voordelen kunnen halen. Over ons eigen energie-eiland heb ik u niet meteen het recentste bedrag horen vernoemen. Ik begrijp dat daarover wordt gedebatteerd. Tegelijkertijd circuleren wel bedragen in de wandelgangen die niet min zijn. Vroeg of laat zullen wij over die bedragen ons licht moeten laten schijnen. Ik weet niet in welke fase dat zal zijn, ik veronderstel wanneer alle actoren daarover uitgediscussieerd zijn. Het Parlement mag echter wel een zicht krijgen op de evolutie die ondertussen heeft plaatsgevonden sinds de vorige, toch wel forse prijsstijging. Ik laat mij vertellen dat de huidige prijsstijging nog forser is dan de vorige. In ieder geval, indien de bedragen kloppen die momenteel in de wandelgangen rondgaan, zullen wij in de nabije toekomst naar u terugkomen, om te horen hoe het verloopt. Transparantie ter zake zou immers niet slecht zijn.

Wetsontwerp (1036)

Wetsontwerp tot wijziging van artikel 116 van de wet van 2 december 2024 betreffende de openbaarmaking van duurzaamheidsinformatie door bepaalde vennootschappen en groepen en de assurance van duurzaamheidsinformatie en houdende diverse bepalingen, inzake de datums van toepassing van de rapportageverplichtingen

Wetsontwerp aangenomen op 4 december 2025

Wetsontwerp (1037)

Wetsontwerp betreffende de toegang tot het Rijksregister van de natuurlijke personen en het gebruik van het rijksregisternummer door de Federale Overheidsdienst Beleid en Ondersteuning Wetsontwerp ter regeling van toegang tot het Rijksregister en gebruik rijksregisternummer door FOD Beleid en Ondersteuning

Wetsontwerp aangenomen op 23 oktober 2025

Wetsvoorstel (949)

Wetsvoorstel betreffende het versturen van een sensibiliseringsbrief inzake de gewijzigde veiligheidssituatie waarvoor de toegang tot bepaalde informatiegegevens van het Rijksregister van natuurlijke personen aan het ministerie van Landsverdediging noodzakelijk is

Wetsvoorstel aangenomen op 9 oktober 2025

Wetsvoorstel (736)

Wetsvoorstel betreffende de telefonische en elektronische bereikbaarheid van energieleveranciers

Wetsvoorstel aangenomen op 17 juli 2025

Wetsvoorstel (920)

Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 8 november 2023 betreffende het statuut van bewindvoerder over een beschermde persoon

Wetsvoorstel aangenomen op 17 juli 2025

Wetsontwerp (858)

Wetsontwerp tot wijziging van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt en tot bekrachtiging van twee koninklijke besluiten inzake energie Wetsontwerp ter aanpassing elektriciteitsmarkt en bekrachtiging energiebesluiten

Wetsontwerp

Wetsvoorstel (226)

Wetsvoorstel tot wijziging van het Gerechtelijk Wetboek teneinde de dierenbeschermings–verenigingen de bevoegdheid toe te kennen om in rechte op te treden

Wetsvoorstel verworpen op 5 juni 2025

Wetsvoorstel houdende diverse bepalingen inzake kernenergie, teneinde de elektriciteitsbevoorradingszekerheid te waarborgen en de energiemixkosten in de hand te houden

Voorstel van resolutie (195)

Voorstel van resolutie betreffende de hervorming van het sociaal tarief voor energie Wetsontwerp ter hervorming sociaal tarief energie.

Voorstel van resolutie aangenomen op 24 april 2025

Voorstel van resolutie (607)

Voorstel van resolutie betreffende de hervorming van het sociaal tarief voor energie Wetsontwerp ter hervorming sociaal tarief energie.

Voorstel van resolutie zonder onderwerp op 24 april 2025

Voorstel van resolutie (561)

Voorstel van resolutie ter bevordering van de concurrentiekracht van de energie-intensieve bedrijven in ons land Wetsontwerp ter bevordering concurrentiekracht energie-intensieve bedrijven.

Voorstel van resolutie verworpen op 20 maart 2025

Wetsontwerp (672)

Wetsontwerp houdende wijziging van de wet van 15 april 1994 betreffende de bescherming van de bevolking en van het leefmilieu tegen de uit ioniserende stralingen voortspruitende gevaren en betreffende het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle Wetsontwerp ter bescherming bevolking en milieu tegen ioniserende straling en aanpassing Fanc-wetgeving

Wetsontwerp aangenomen op 13 februari 2025

Voorstel van resolutie (492)

Voorstel van resolutie inzake een totaalstrategie voor de schadeloosstelling van verliezen als gevolg van blauwtong

Voorstel van resolutie aangenomen op 19 december 2024

Wetsvoorstel (587)

Wetsvoorstel betreffende de verplichte vaccinatie tegen blauwtong en EHD

Wetsvoorstel aangenomen op 19 december 2024

Wetsontwerp (484)

Wetsontwerp houdende bekrachtiging van koninklijke besluiten betreffende de verplichte bijdragen aan het Begrotingsfonds voor de gezondheid en de kwaliteit van de dieren en de dierlijke producten en de retributies en bijdragen aan het Begrotingsfonds voor de grondstoffen en de producten Wetsontwerp ter bekrachtiging van bijdragen aan gezondheids- en kwaliteitsfondsen voor dieren en grondstoffen.

Wetsontwerp aangenomen op 12 december 2024

Wetsontwerp (416)

Wetsontwerp betreffende de openbaarmaking van duurzaamheidsinformatie door bepaalde vennootschappen en groepen en de assurance van duurzaamheidsinformatie

Wetsontwerp aangenomen op 28 november 2024