Over energie

Monsieur le ministre, ce lundi, nous avons reçu notre bulletin. La Commission européenne a rendu son évaluation du Plan national énergie-climat (PNEC), qu’elle qualifie d’ambitieux. Elle constate également les améliorations importantes entre la version envoyée par l’ancien gouvernement et la deuxième version adoptée en 2025. Je profite de l’occasion pour saluer le travail mené par votre gouvernement, par le ministre du Climat Jean ‑ Luc Crucke, et par vous-m ê me, bien entendu, qui avez la comp é tence de l ’É nergie.

Si notre pays est salué pour l’effort déployé, pour son plan et pour ses ambitions revues à la hausse, la Commission formule également plusieurs recommandations, plus particulièrement dans le secteur de l’énergie. Elles portent notamment sur l’accélération du déploiement des énergies renouvelables afin d’atteindre l’objectif de 30 % en 2030, sur le renforcement de l’efficacité énergétique et sur la transformation de notre réseau électrique.

Si je m’adresse à vous, monsieur le ministre, c’est parce que l’énergie représente la majorité des émissions de CO ₂ dans notre pays. Nous savons donc que l ’ enjeu principal se situe à ce niveau. Il n’y aura pas de transition climatique sans transition énergétique. Nous comptons sur vous pour donner ce coup d’accélérateur.

En Belgique, pays de la "lasagne institutionnelle", les choses sont complexes. Cette transition énergétique ne pourra se faire sans vision partagée ou sans concertation. Nous savons que les Régions ont également des responsabilités pour contribuer au développement d’un mix énergétique bas carbone. Pour le dire simplement, nous devons passer d’une logique de silo – comme on le disait il y a quelques années – à une coordination collective.

L’accord Arizona prévoit justement l’établissement d’un pacte énergétique interfédéral afin de rassembler toutes les entités du pays autour d’un seul et même objectif: réussir la transition énergétique.

Monsieur le ministre, quand ce pacte énergétique interfédéral pourra ‑ t ‑ il ê tre mis sur pied? Comptez ‑ vous r é unir les ministres de l ’É nergie du pays pour é laborer cette vision en concertation et mener à bien la transition dont notre pays a tant besoin?

Je vous remercie.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Effectivement, l'équation est compliquée. Vous avez parlé des régions; vous avez parlé de la Région de Bruxelles-Capitale entre parenthèses. On devra prendre nos responsabilités parce que le climat traverse les régions et les frontières et ne nous attend pas.

Notre pays a des compétences multiples partagées entre différents niveaux de pouvoir. Ce n'est effectivement pas facile, mais nous comptons sur vous et sur notre gouvernement pour les rassembler pour le bien de notre pays et de ses concitoyens.

Vous avez dit votre volonté de remettre toutes les régions ensemble, de commencer demain. Vous me l'avez dit. On ne demande pas mieux. Pour Les Engagés, il importe d'avancer sur ce dossier afin de mettre le plus de chances possibles de notre côté pour assurer l'avenir énergétique de notre pays, réduire notre dépendance et poursuivre les efforts dans la décarbonation de nos usages au bénéfice de nos entreprises et de nos ménages. Monsieur le ministre, je compte sur votre volonté de rassembler toutes les forces vives.

Mijnheer de minister, ik heb een vraag over de verhoging van de accijnzen en de ecofiscaliteit. U hebt die voorgesteld, ook in de tabellen, als een ecologische taxshift, om gedrag te sturen. Ik maak mij daar toch zorgen over. Wanneer ik naar de effectieve cijfers kijk, krijg ik eerder de indruk dat het gaat om een platte belastingverhoging en dat het klimaat wordt gebruikt als excuus om gaten in de begroting te vullen. Dat kan een aantal mensen blindelings treffen, mensen die geen keuze hebben.

Ik maak mij ook zorgen over de stapeling van facturen. U verhoogt de accijnzen, wat goed is voor 365 miljoen euro extra inkomsten, maar we weten allemaal dat er een Europese CO ₂ -taks aankomt en dat de btw in 2030 verplicht terug naar 21 % moet. Niet alleen ik, maar ook experts waarschuwen voor een stijging van 500 euro per jaar.

Wat u wilt doen, en dat is op zich een nobel doel, is mensen richting warmtepompen sturen. De vraag is dan wat u doet met de huurder die afhankelijk is van de oude ketel van zijn huisbaas, of met het jonge gezin dat net heeft gekocht en geen 20.000 euro heeft liggen voor een energetische renovatie. Warmtepompen zijn duur. Ik vrees dat u die mensen richting energiearmoede duwt.

Wanneer ik naar de begrotingstabellen kijk, zie ik dat de inkomsten uit de accijnzen op aardgas en huisbrandolie jaar na jaar stijgen. Waarom is dat zo?

Tot slot is er de timing. Europa verplicht die verhogingen vandaag nog niet, maar u kiest ervoor om vooruit te lopen op de regels. Dat is een voorbeeld van gold-plating , iets wat u zelf vaak bekritiseert. Waarom wilt u roomser zijn dan de paus en iedereen nu al laten betalen, jaren voor het moet? Is dat werkelijk groen beleid, of is het gewoon een snelle manier om uw begroting op orde te zetten?

Monsieur le ministre, sur base des données de l'index ICE, qui détermine le prix du gaz naturel, le prix du gaz a augmenté en passant de 27 à 42 euros par MWh depuis le mois dernier. C'est une augmentation de 50 %.

Avec l'augmentation des accises que j'avais prévues, la facture va augmenter plus rapidement que prévu pour les ménages. Allez-vous revoir cette hausse des accises vu cette flambée des prix? Soixante pour cent de notre gaz naturel est importé des États-Unis. Est-ce que dépendre si lourdement d'un seul exportateur ne nous met pas en situation de faiblesse?

Mijnheer de minister, u begint met te zeggen dat het moeilijk is om de kostprijs in te schatten, maar u geeft toch een raming van 79 euro per gezin, op basis van de gegevens van vandaag. Dat bedrag van 79 euro is dus jaarlijks.

U zegt dat er geen stijging van de btw op gas is, maar er is wel een verhoging van de accijnzen op gas. Ik heb dus andere ramingen of inschattingen gelezen van experts die eerder spraken over 500 euro. De toekomst zal het ons leren. U spreekt over ongeveer 80 euro per jaar, en dat houdt nog geen rekening met de andere btw-verhogingen. We weten immers dat ook de btw op sport en cultuur, hotels en nog een aantal andere zaken, zoals het frietkot, verhoogd wordt. Als u ons een raming geeft van 79 euro per jaar, ga ik ervan uit dat het bedrag waarschijnlijk hoger zal uitvallen.

U spreekt weinig over die ecologische taxshift. Dat was nochtans de bedoeling van deze hele aanpassing. Ik hoor u weinig over het klimaat spreken, mijnheer de minister.

Misschien had ik toch gelijk dat dit eerder een begrotingsoperatie is. Ik zal daarop in de toekomst terugkomen, wanneer we de reële kosten kennen van uw btw-stijging voor de gezinnen. Dank u wel.

Mijnheer de minister, u haalt het sociaal tarief aan. Dat klopt, daar worden mensen mee geholpen, maar slechts 10 % van de bevolking of zelfs minder heeft recht op dat sociaal tarief. Alle anderen moeten die prijsstijging wel betalen. Niet alleen de marktprijs die stijgt, maar daarbovenop komt u met accijnzen. In 2030 zal de btw daarop ook verhogen. Voor al die werkende mensen die geen recht hebben op het sociaal tarief, zal de prijs dus enorm stijgen. Ik wil de woorden van de heer Van Quickenborne niet herhalen, maar dit is echt een regering van taks, taks, taks. Dat is toch niet te doen? Inderdaad, we hebben heel die heisa rond de btw enzovoort. Daar kunt u zeggen dat sommige dingen luxe zijn en niet essentieel voor iedereen, maar energie, uzelf verwarmen, dat moet iedereen doen! En daar verhoogt u opnieuw de prijzen. U doet beloften dat werken meer zal lonen dankzij Arizona. Ik weet niet wie daar nog in gelooft. Ik weet niet of u daar zelf in gelooft, maar deze prijsstijging toont dat u eigenlijk niets geeft om de lonen van de mensen en het welzijn van de mensen. Dank u wel.

Monsieur le ministre, en début d'année 2025, le gestionnaire du réseau de transport d'électricité Elia a procédé à une augmentation de capital de 2,2 milliards d'euros afin de financer d'importants investissements en Belgique et en Allemagne.

Le journal De Tijd a révélé en avril que la Société Fédérale de Participations et d'Investissement (SFPIM) a consenti un prêt de 200 millions d'euros à Publi-T, holding des communes belges et actionnaire majoritaire d'Elia, afin de permettre à cette dernière de conserver son statut d'actionnaire majoritaire et de ne pas être diluée suite à l'opération.

Ce prêt, convertible en actions une fois l'augmentation de capital clôturée, aurait pour effet de faire de la SFPIM un nouvel actionnaire de Publi-T, aux côtés d'investisseurs institutionnels régionaux flamands et privés. Cependant, à ce jour, ni le site de la SFPIM ni celui de Publi-T ne font état de la participation ainsi acquise.

Monsieur le ministre, pouvez-vous confirmer la réalisation complète de l'augmentation de capital prévue par Elia et, le cas échéant, confirmer que la SFPIM est bien devenue actionnaire de Publi-T? Pouvez-vous préciser à hauteur de quel pourcentage du capital de Publi-T s'élève sa participation? Quand la transparence sur la participation de la SFPIM sera-t-elle assurée auprès du public?

Quels sont aujourd'hui les autres actionnaires institutionnels et privés dans cette institution? Pouvez-vous indiquer précisément quels sont ceux ayant pris part à l'opération décrite, en plus de la SFPIM, et à combien s'élève leur participation dans Publi-T?

Quelle est la stratégie d’actionnariat de la SFPIM dans Elia? La SFPIM a-t-elle formulé des objectifs ou émis des conditions à cette participation, notamment en termes de politique d'entreprise, de politique ESG ou de nomination d'administrateurs dans le cadre SFPIM?

Quelle est la stratégie actionnariale de la SFPIM plus largement dans le pilier énergétique prévu par l'accord de gouvernement? La SFPIM prévoit-elle d'autres prises de participation dans le secteur de l'énergie dans un futur proche? Je vous remercie.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses très précises et pour le tableau que vous nous ferez parvenir par l'intermédiaire du secrétariat et qui permettra, en effet, de nous "éclairer", sans faire de jeu de mots, par rapport à cet apport électrique nécessaire pour pouvoir subvenir aux besoins grandissants en énergie électrique. Je vous remercie encore pour les réponses et l'attention que vous avez apportées à ma question.

Mijnheer de minister, veel mensen zijn bezorgd over stijgende energieprijzen. Dat begrijp ik, als we het nieuws zien dat de gasprijs ten opzichte van de start van 2026 – en dat is nog niet zo lang geleden – al met bijna 50 % is gestegen.

Aan die reden kan deze regering uiteraard niets doen. Dat heeft te maken met de geopolitieke context, die ons heel duidelijk toont dat we niet langer afhankelijk mogen zijn van bijvoorbeeld Russisch gas. We mogen ook niet afhankelijk zijn van het gas en de energie die we vandaag halen uit de Verenigde Staten, omdat dat geen betrouwbare bondgenoot meer is.

Het goede nieuws is dat we, als we daarvoor kiezen, uiteraard ook zelf onze eigen energie kunnen produceren. We kunnen kiezen voor energiezekerheid. Als we dat willen doen, is het wel tijd dat we een duidelijke keuze maken en een bepaalde richting kiezen. Normaal gezien zou er – we komen daar straks op terug – een Hoge Raad voor energiebevoorrading zijn die ons zou helpen om die keuzes te maken. Die is er nog niet, daar hebben we het straks over. Mensen verwachten wel dat we stilaan een keuze maken en een richting kiezen. Dat geldt voor huishoudens, voor de industrie en, zoals we straks nog zullen bespreken, ook voor de haven, waar er veel vragen zijn naar duidelijkheid.

De boodschap die we willen geven, is dat we geen taboe hebben over de keuze die uiteindelijk wordt gemaakt, zolang die energie maar betaalbaar en zeker is – we mogen echt niet langer afhankelijk zijn van de buitenlandse grootmachten die ons vandaag onder druk zetten – en zolang die duurzaam is.

Een van de technologieën die daaraan beantwoordt, is wind op zee: wind die we zelf op onze zee produceren. Daarom moeten we volop inzetten op die windenergie.

Een vraag die ik u een tijd geleden heb gesteld, ging over de tender van de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone. U gaf aan dat die er zou zijn voor het einde van het eerste kwartaal van 2026. Ik wil u dan ook vragen of u nog altijd op koers zit om die te lanceren voor 31 maart.

Ja, mijnheer de voorzitter, ik zal beide vragen verwerken.

Het Belgian Offshore Platform, mijnheer de minister, is een van de actoren die niet tevreden zijn over uw beleid. Zij hebben u aangeschreven over mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties in de toekomstige tender voor de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone.

Ik wil u echter eerst kort iets technisch vragen. Andere collega’s lijken daar minder aandacht voor te hebben, namelijk over de Europese Net-Zero Industry Act (NZIA). Mijn vraag is of deze veiling, die naar ik hoop voor 31 maart naar voren zal komen, een eerste testcase zal zijn voor de toepassing van de regels van de NZIA. Zullen die regels en voorwaarden aan bod komen, hetzij in de voorselectie, hetzij letterlijk in de gunningscriteria? Ik had u daarover een aantal technische vragen willen stellen. Zo gaat het bijvoorbeeld over de vereiste dat minstens 75 % van de gebruikte turbines niet uit China mogen komen, zoals voorzien door de Europese Commissie. Dat is maar één voorbeeld, maar ook dat zal een invloed hebben op die tender.

Wat betreft de mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties is er grote ongerustheid. Volgens het Belgian Offshore Platform dreigt de aanbesteding te mislukken door een uitholling van de verschillende overheidsgaranties. U zou bezig zijn met een uitholling daarvan.

We weten dat er momenteel, zoals voorzien, een prijsgarantie zou zijn via een contract for difference . Er zou echter iets aan de hand zijn met de langetermijncontracten, de PPA’s, waarbij u zou toelaten dat ontwikkelaars tot 75 % – niet 50 %, maar 75 % – van de stroomproductie rechtstreeks zouden kunnen verkopen aan grote industriële afnemers of bedrijven. Bovendien zouden ontwikkelaars in die context vrij hun verkoopprijs kunnen bepalen. Aanvankelijk was er een limiet van maximaal 3 euro per megawattuur boven het ingediende gegarandeerde prijsniveau bepaald.

Ook het voorziene vangnet zou dan wegvallen. Als een industriële afnemer binnen 20 jaar zou wegtrekken of failliet zou gaan, zou de windparkuitbater eerst kunnen terugvallen op de door de overheid gegarandeerde prijs, maar de ondertekenaars van de brief vrezen dat door de mogelijke aanpassingen speculatieve partijen de veiling naar hun hand kunnen zetten.

Wat is uw reactie op deze bezorgdheden van het Belgian Offshore Platform? Denkt of meent u – wellicht niet, maar ik vraag het toch – dat het BOP een punt heeft wanneer het stelt dat mogelijke wijzigingen aan de overheidsgaranties tot minder concurrentie in de veiling zouden kunnen leiden, met hogere elektriciteitsprijzen voor consumenten en industrie tot gevolg?

Vreest u dat bij een gebrek aan indekking door de overheid geen geïnteresseerde kandidaten zullen bieden, gelet op recente mislukte aanbestedingen in de buurlanden?

Ten slotte is er nog Ventilus. Er wordt gevraagd om een sluitende garantieregeling met financiële compensaties indien de netversterking niet tijdig klaar raakt. Dank u wel.

Monsieur le ministre, nous avons découvert dans la presse, la semaine dernière, la lettre envoyée par la Belgian Offshore Platform , la fédération regroupant les poids lourds de l’éolien et des activités offshore , nous avertissant de la possibilité d’échec de l’appel d’offres pour les zones éoliennes "Princesse Elisabeth", et appelant à l’ouverture d’un dialogue approfondi.

Quel est votre avis sur les inquiétudes des acteurs qui vous ont été relayées? Pouvez-vous nous détailler les mesures que vous comptez prendre pour répondre à ces problèmes mis en exergue?

Par ailleurs, pouvez-vous confirmer ou infirmer la disparition de la clause mettant en place le système de compensation financière, dit "CFD", en cas de variation des prix?

Mijnheer de minister, de collega's hebben de context al voldoende geschetst. In de pers konden we de berichtgeving over de brief van het Belgian Offshore Platform (BOP) lezen met betrekking tot de tender van de Prinses Elisabethzone. De regering had eerder al de sites aangepast en de vorige tender uitgesteld. Door vertragingen in die tender dreigt u zichzelf de gracht in te rijden.

De sector wijst erop dat voor een tijdige ontwikkeling de tender tegen eind maart 2026 zou moeten zijn uitgeschreven. De tijd dringt dus, te meer omdat u nog een aantal procedures moet doorlopen. Tegelijkertijd spreekt men van gewijzigde modaliteiten die in de sector heel gevoelig liggen omdat dat ook hun hele proces mogelijkerwijs beïnvloedt.

Mijnheer de minister, ik heb de volgende vragen.

Wanneer kan de veiling gelanceerd worden? Welke timing zal gehanteerd worden? Kunt u een duidelijke kalender geven met de beslissing van de ministerraad, het advies van de Raad van State, de beslissing van de Europese Commissie, het lanceren van de veiling, de tijd om een bod in te dienen en om de winnaar toe te kennen en de constructietermijn? Dat is een heel eenvoudige tijdlijn.

Zoals de heer Ravyts al zei, lezen we in de berichtgeving over de brief van het BOP dat u van plan bent om de overheidsgaranties uit te hollen. Dat zou kunnen leiden tot speculatieve biedingen die nadien niet waargemaakt kunnen worden. We hebben dat ook zien gebeuren in het buitenland, bijvoorbeeld in Nederland en Denemarken. Men zou kunnen denken dat een ezel zich niet stoot aan een steen waaraan een ander zich al heeft gestoten, dus ik wil u vragen of u van plan bent de overheidsgaranties uit te hollen of niet.

Wat betreft de burgerparticipatie, wij horen dat u dat eventueel zou schrappen. Wij vinden dat de mogelijkheid voor burgers om te investeren in windmolenparken zorgt voor meer draagvlak bij de bevolking. Dat activeert bovendien een moeilijk te activeren vorm van kapitaal; het hoeft niet altijd een Einsteinrekening te zijn, nietwaar mijnheer Coenegrachts?

Ten slotte, wat betreft de Net-Zero Industry Act – het is niet aan ieders aandacht ontsnapt –, wilde ik u vragen welk niet prijscriteria u zult opnemen in de uit te schrijven tender.

Monsieur le ministre, le secteur éolien offshore belge tire à nouveau la sonnette d'alarme. Depuis longtemps, les inquiétudes étaient adressées de manière informelle. Ici, le secteur a passé un cap en vous écrivant directement une lettre pour mettre clairement les points sur les "i".

La nouvelle concession en mer du Nord avait été reportée en juin dernier. Vous nous aviez promis que le retard serait limité, et vous vous étiez engagé à effectuer la mise aux enchères au mois de mars. En effet, des parcs éoliens supplémentaires sont indispensables à notre sécurité d’approvisionnement.

Les acteurs industriels de l’éolien et les coopératives citoyennes sont pourtant très inquiets. Le timing ne sera pas rempli. La viabilité économique, concurrentielle et sociétale du cadre envisagé est mise en doute. Selon ces acteurs, le prochain appel d'offre risque d'échouer. Le risque, c’est donc que le parc éolien ne soit pas construit.

Derrière tout cela, c'est le mode de soutien à l'éolien et les garanties apportées qui sont en question. Nous n'avons aucune transparence sur la manière dont vous voulez faire évoluer ce mode de soutien. On ne sait pas s'il y a des risques et des coûts supplémentaires. On ne connaît pas la position du gouvernement et on sait que la Commission européenne doit encore donner son feu vert.

Monsieur le ministre, c'est pourtant un dossier stratégique, à la fois pour notre sécurité d'approvisionnement, pour la transition énergétique et pour le développement économique de notre pays.

Mes questions sont les suivantes. Comment comptez-vous modifier le mécanisme de soutien à l'éolien offshore? Pouvez-vous confirmer que vous souhaitez réserver une part plus importante de l'électricité produite à des clients industriels et réduire la portion des revenus garantis par l'État? Quels sont les risques pour notre sécurité d'approvisionnement?

Que comptez-vous faire si l'appel d'offres échoue? Étant donné toutes les étapes restantes – l'approbation du gouvernement, de la CREG, de la Commission européenne pour le mécanisme de soutien –, confirmez-vous que le dossier sera bien prêt pour fin mars? Je vous remercie.

De 'eindeloze traagheid', dat is waarover het ging in de brief van de windsector in De Tijd .

Mijnheer de minister, ik zag vandaag onze eerste minister blinken in Het Laatste Nieuws , naast andere regeringsleiders, bij het voornemen om veel windmolens in de Noordzee te zetten. Samen met andere regeringsleiders is de premier blijkbaar wel te verleiden om zich met ons energiebeleid bezig te houden. Dat is wel wat cynisch, aangezien hij de regeringsleider is van een ploeg die net heeft beslist om veel vertraging te veroorzaken in de creatie en de bouw van de windmolenparken in zee.

De windmolensector waarschuwt voor de gevolgen. Ik begrijp dat dit geen objectieve neutrale speler in het veld is. Het is misschien wel met een korreltje zout te nemen, maar de uitleg en de dreiging dat u ook 31 maart niet zult halen en de dreiging dat de sector niet voldoende volatiele dossiers zal produceren, dossiers die in de toekomst niet kunnen worden waargemaakt, is toch iets waarop ik vandaag graag uw reactie en uw visie zou willen krijgen.

Mijnheer de minister, hoe reageert u op die brief van de windsector? Hoe kijkt u naar de mogelijke risico's die in die brief beschreven staan? Hebt u hen al van antwoord gediend? Hebt u al een brief teruggestuurd? Wat staat daar dan in?

Wat we vooral willen weten is, is of u kunt garanderen dat die tender op tijd wordt uitgeschreven. Kunt u ook garanderen dat de voorwaarden voldoende zullen zijn om te garanderen dat kandidaten zich effectief zullen inschrijven voor de exploitatie van offshore windparken? Of hebt u daarentegen nu al indicaties dat die nieuwe voorwaarden waarover wordt gecommuniceerd partijen net zullen doen afhaken?

Monsieur le ministre, j'aimerais vous interroger à propos du dossier de l'éolien offshore, sur lequel la presse a récemment attiré mon attention. En 2023, quand nous siégions ensemble dans le même gouvernement, la Belgique accueillait le North Sea Summit. Nous pouvions nous targuer, à raison, d'un parc éolien offshore pionnier. Or, à présent, alors que le troisième sommet s'ouvre en Allemagne, notre pays y fait profil bas. Que s'est-il passé, monsieur le ministre?

En replongeant dans le dossier, puisque je ne suis pas l'énergie quotidiennement, je découvre que vous avez interrompu l'appel d'offres pour l'attribution du premier lot pour le parc éolien Princesse É lisabeth moins de deux mois avant l'échéance. Je rappelle que cela faisait sept mois que l'appel d'offres était lancé, que des milliers d'heures de travail avaient déjà été investies par les candidats pour préparer leur dossier. Vous débranchez donc la prise deux mois avant l'attribution de l'appel d'offres.

À l'époque, vous avez annoncé vouloir le relancer en mars 2026. À ce moment-là, vous aviez également promis d'apporter des précisions en octobre 2025. Nous voici à la fin janvier 2026, et aucune information n'a encore été communiquée. C'est le flou complet. Le secteur est de plus en plus inquiet, au point qu'il l'a fait savoir dans un courrier qu'il vous a adressé la semaine dernière et qui a été divulgué dans L'Echo .

Un autre sujet d'inquiétude qui me tient particulièrement à cœur est, ai-je entendu dire, votre volonté d'exclure les citoyens du financement du projet. Pourtant, la participation citoyenne, via les coopératives énergétiques, est une fierté belge et un levier essentiel dans la transition énergétique. Elle permet aux citoyens de prendre part à cette transition et, accessoirement, d'en toucher directement des bénéfices. C'est quand même tout bénéf' pour tout le monde! La coopérative SeaCoop rappelle, du reste, que la participation citoyenne constitue une opportunité stratégique, apporte des financements stables, renforce l'adhésion sociale et réduit la dépendance aux grands acteurs de l'étranger. Il me semble que, dans le contexte actuel, ce sont les objectifs que nous poursuivons.

Monsieur le ministre, pouvez-vous rassurer les citoyens et les coopératives quant à leur place dans le prochain appel d'offres? S'agissant de la temporalité, quand sera-t-il publié? La date de mars prochain sera-t-elle bien respectée ou bien faut-il craindre une nouveau report?

Quelles actions menez-vous pour accélérer la réalisation des infrastructures terrestres associées, Ventilus et la boucle du Hainaut? Enfin, quelle a été la position et les acquis de la Belgique au North Sea Summit?

Monsieur le ministre, vous avez suspendu le 27 juin 2025 la procédure d'appel d'offres relative au lot 1 de la zone éolienne offshore Princesse Elisabeth. Vous indiquez vouloir rédiger un nouvel appel d'offres pour la fin du premier trimestre et mettre en place un cadre sain et concurrentiel.

La semaine dernière, nous avons appris dans la presse que de nombreux acteurs majeurs du secteur éolien offshore, belges et internationaux, font publiquement part de leurs vives inquiétudes quant au cadre actuellement en préparation. Dans un courrier adressé à votre cabinet, ils estiment que les orientations envisagées pour le futur appel d'offres s'écartent des objectifs annoncés en juin 2025 et pourraient compromettre la viabilité économique, la concurrence ainsi que la réalisation même du projet. Certains vont jusqu'à avertir que l'appel d'offres pourrait échouer faute de candidats.

On voit que le gouvernement doit subventionner massivement le secteur du privé avec de l'argent public pour l'encourager à investir. Et ce n'est même pas garanti. Selon nous, cette séquence illustre l'échec du marché pour répondre à un investissement dans la transition énergétique.

En rupture avec cette logique, nous voulons opter pour des investissements publics et une approche planifiée, sous un contrôle démocratique. Monsieur le ministre, quelle est votre réaction face à l'inquiétude du secteur? Envisagez-vous des modifications concernant cet appel d'offres? Envisagez-vous également d'autres solutions pour développer les parcs éoliens tels que des investissements publics directs? Enfin, confirmez-vous que sa version définitive sera rédigée pour la fin mars?

Mijnheer de minister, u sloot af met de mededeling dat België nog altijd de ambitie heeft om te investeren in hernieuwbare energie. Dat is heel goed, maar ook heel erg nodig. Recent zag ik immers een grafiek waarin alle Europese landen werden vergeleken op het aandeel hernieuwbare energie in hun energieverbruik. België stond onderaan, en dan bedoel ik echt helemaal onderaan in dat overzicht.

Er is dringend nood aan meer investeringen in hernieuwbare energie. U hebt de ambitie uitgesproken om daarvan werk te maken. U hebt de procedures toegelicht. Het is inderdaad belangrijk dat het een juridisch sterk kader betreft. Naast het feit dat het juridisch allemaal correct moet zijn, is snelheid natuurlijk ook een belangrijke parameter, als men luistert naar de oproepen van de windsector en veel andere spelers.

Ik doe dus nogmaals een oproep. U spreekt nu over voorjaar van 2026. Het is belangrijk dat het juridisch kader zo snel mogelijk wordt vastgesteld, zodat we zo snel mogelijk de eigen windenergie op onze zee kunnen benutten. Dat is echt de oplossing voor de toekomst en daarvan moeten we werk maken.

Mijnheer de minister, Ik ga ervan uit dat de CREG volgende week dus nog een belangrijke insteek zal geven voor het nieuw aanbestedingskader, waaronder de voorwaarden van de gunningscriteria. Dat zal blijken als dat nieuw kader effectief een waarborg zal bieden voor de goedkoopste eindprijs voor consumenten en bedrijven. Dat is immers wat de Vlaams Belangfractie finaal politiek interesseert in heel het offshore verhaal.

Een overlegfase met de sector zou volgens u duidelijkheid scheppen en hun ongerustheid wegnemen. Dat gaf u althans tussen de lijnen door te kennen. We zullen in de komende weken kunnen zien of dat effectief het geval is.

Merci monsieur le ministre pour vos réponses. Nous sommes heureux d'entendre que vous conservez toute l'ambition que nous avions au départ d'investir dans l'éolien offshore, vous savez que cela vise aussi à la décarbonation de nos énergies et surtout à plus d'autonomie. Nous attendons donc le printemps avec impatience pour découvrir où nous en serons à ce moment-là. Nous espérons que l'issue sera positive, merci.

Dank u wel, mijnheer de minister.

Inzake de timing geeft u een aantal stappen in het proces aan, maar niet het vervolgtraject richting implementatie. U spreekt over de timing van het uitschrijven van de tender. Zoals de heer Seuntjens heeft opgemerkt, spreekt u over het voorjaar van 2026 en niet langer over het eerste kwartaal van 2026, eind maart. Er begint dus langzamerhand wat rek te komen in uw discours. We zullen zien hoe snel u handelt.

Met betrekking tot het nieuwe kader hebt u heel weinig gezegd over de regels rond burgerparticipatie. U bent ook niet ingegaan op mijn argumenten daaromtrent. Ik wil nogmaals benadrukken dat het voor dergelijke projecten cruciaal is om bij de burgers draagvlak te creëren. Die burgerparticipatie kan bovendien ook een financiële methode zijn. Het is een vorm van kapitaal die vandaag stilstaat. De ontwikkeling van windmolenparken op zee is zeer kapitaalintensief. Het lijkt me zeer verstandig om de beschikbare kapitaalstromen in dit land daarvoor te activeren en te gebruiken. Ik zal er ook op toezien dat u in de toekomst bij de uitwerking van het kader daar aandacht aan besteedt.

Merci, monsieur le ministre, mais la fin mars n’est pas loin et nous n’avons malheureusement reçu aucune réponse concrète sur l'éventuelle évolution du dispositif de soutien à l'éolien. On ne sait pas si l'appel d'offres se soldera par un échec ou par un succès ni si la Commission européenne donnera son feu vert sur ce dossier. Vos réponses d’aujourd’hui ne suffiront pas – on s'en doute bien – à supprimer les craintes des industriels et des coopératives. Monsieur le ministre, il s’agit là d’un dossier crucial pour notre sécurité d'approvisionnement et, pour l’heure, vous n'avez pas levé nos craintes à cet égard.

Mille milliards, ça en fait, de l'argent. Mille milliards, c'est le montant conséquent que le secteur éolien s'est engagé à investir en mer du Nord lors du North Sea Summit , avec, à la clé, la création de 91 000 emplois si les objectifs – très ambitieux certes – sont atteints. Encore une fois, on voit là à quel point l'écologie – si c'est l'option finalement choisie – est l'avenir de l'économie. Et ce dossier nous le montre très concrètement: des emplois locaux, de qualité et qui renforceront l'autonomie européenne et, surtout, de l'énergie propre et bon marché pour nos concitoyens, pour qu'ils parviennent à payer leurs factures à la fin du mois.

La Belgique a toujours été pionnière en matière d'éolien offshore . Nous devons aujourd'hui maintenir notre position de leader mondial dans ce secteur et accélérer la transition nécessaire sur tous les plans. Je vous entends dire que vous voulez en effet poursuivre ces objectifs, mais rien ne bouge à l’heure actuelle. C'est le secteur qui le dit.

Les règles – je cite – "reviennent à affaiblir la concurrence entre les soumissionnaires et conduiront à un prix de l'électricité structurellement plus élevé pour l'industrie belge si la mise aux enchères échoue". Cela signifie que vous êtes potentiellement aujourd'hui en train de faire échouer ce projet, qui est essentiel pour une énergie propre et à bas prix, elle-même indispensable pour notre autonomie énergétique dans cette période d'instabilité internationale cruciale.

Vous parliez de mars, vous nous parlez aujourd’hui du printemps… on connaît la technique. Qu’en sera-t-il finalement? Le 20 juin? Est-ce l'idée?

Par ailleurs, nous n'avons pas de réponse sur le rôle que les citoyens pourront jouer dans ce nouvel appel d'offres. Je pense que c'est extrêmement dommageable. On sait à quel point il est utile et indispensable pour l'adhésion des citoyens, mais aussi pour permettre aux citoyens de prendre pleinement part à cette transition énergétique, de permettre aux coopératives citoyennes, aux citoyens, d'investir leur argent dans ce secteur d'avenir. Il n'y a donc aucune raison de les en exclure. Je compte donc sur vous pour maintenir ce cap et cette réputation de la Belgique. Je vous remercie.

Monsieur le ministre, je vous le disais déjà il y a un an, on ne peut pas se permettre de prendre du retard dans le développement du secteur des énergies renouvelables à cause des aléas du marché libre, justement. Permettez-moi de vous dire que vous êtes le ministre du retard.

Vous dites que vous serez prêt pour le printemps, si j'ai bien compris, mais le secteur a des doutes et n'est vraiment pas rassuré. Ce dont on a besoin, c'est de changer radicalement de cap et de reprendre en main le secteur de l'énergie. On a besoin d'investissements 100 % publics pour assurer la transition énergétique vers plus de renouvelable. Merci.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord, maar net zoals veel collega's blijf ik ongerust wanneer ik u over de timing hoor spreken. Ik ben eigenlijk niet verbaasd, want de arizonaregering heeft de gewoonte om nogal losjes om te gaan met deadlines. Het zomerakkoord was ook pas rond in november en het novemberakkoord in december.

De realisatie van offshore wind is cruciaal. Uit de Elia Blueprint, de studies van het Planbureau en alle andere studies blijkt dat we die energie absoluut nodig hebben op lange termijn en dat we niet lang kunnen wachten met de realisatie ervan. Het feit dat u vandaag zegt niet te weten of het tegen 31 maart rond zal zijn en dat we wel ergens in het voorjaar zullen zien, doet mij vrezen dat het pas tegen de zomer in orde zal komen. Wat doet dat dan met de realisatietermijn? Wanneer leveren die elektriciteit aan het net? Daarover maak ik mij toch bijzonder grote zorgen.

Ik hoorde collega's van de meerderheid hier opgelucht ademhalen omdat u bevestigde dat u nog altijd de ambitie hebt om hernieuwbare energie te creëren. Mij stelt dat niet gerust, want u hebt nog een veel grotere ambitie om nucleaire energie te realiseren en op dat vlak staan we nog helemaal nergens.

Ik blijf dit dossier dus met veel ongerustheid opvolgen en u daarover vragen stellen, in de hoop dat we heel snel realisaties op zee zullen zien.

Monsieur le ministre, la presse indique que le gouvernement souhaite financer une réduction de la facture énergétique pour les gros consommateurs en prélevant les provisions de Fluxys, ce qui, selon le gestionnaire du réseau de gaz, pourrait faire augmenter la facture des autres entreprises et des ménages Confirmez-vous la volonté d'utiliser les moyens financiers de Fluxys? Quel sera l'impact sur les factures des PME et des ménages?

Bwah.

Eindelijk zijn een aantal actoren tevreden, zoals het VBO, de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka en de energie-intensieve nijverheid in dit land. De invoering van de energienorm in eerste lezing op 23 december 2025 is namelijk eindelijk gebeurd.

Mijnheer de voorzitter, ik zal het kort houden. De norm is een combinatie van een structurele verlaging van de elektriciteitstransmissienettarieven met een tijdelijke steun via het Europese kader voor staatssteun, zijnde CISAF.

Mijnheer de minister, wij weten dat rond de structurele maatregel ook de elektriciteitswet zal moeten worden aangepast, zodat de CREG op tarifair gebied structurele kortingen op de nettarieven zou kunnen invoeren. Dat gebeurt trouwens ook in de buurlanden. Het nadeel is wel dat de kosten daarvan natuurlijk over de andere categorieën gebruikers zullen worden gespreid. U geeft aan dat er wel fiscale maatregelen zouden zijn om hen te compenseren.

Het voorziene budget voor de energienorm voor de hele legislatuur zou ongeveer 1 miljard euro bedragen. Daar zit ook nog een kwestie bij van een uitzonderlijke ontvangst van 300 miljoen euro bij Fluxys, die op een wachtrekening of een regularisatierekening is geplaatst.

Ik heb enkele vragen over de energienorm.

Kunt u de nodige toelichting geven bij het luik aanpassing van de elektriciteitswet en de aanwending van de tarifaire methodologie? Kunt u daar een tijdpad voor geven en dat technisch uitleggen?

Wat betekent dat voor andere categorieën gebruikers?

Wat bedoelt u met compensatie via fiscale maatregelen in die context?

Wat behelst het passend compensatiemechanisme voor bedrijven die niet in aanmerking zouden komen voor de korting?

Gebeurt de aanvullende financiering via de Fluxysmiddelen? Is dat juridisch waterdicht? Kunt u ook daarbij meer toelichting geven?

Mijnheer de minister, ik weet niet of u ooit Antwerpen hebt bezocht, maar er zijn weinig dingen zo mooi als de lichtjes van de haven in de verte te zien vanaf de Scheldekaaien. Antwerpenaren zijn bijzonder trots op dat prachtige schouwspel dat hen op het wereldtoneel plaatst. De laatste tijd is er echter weinig goed nieuws over de haven. Verschillende geplande investeringen gaan niet door. Recent koos het bedrijf Vioneo voor China in plaats van Antwerpen voor de realisatie van een miljardenproject. Ook de chemiereus BASF kondigde aan tegen 2028 banen te schrappen. Recent liet ook het bedrijf Envalior weten haar glasvezelfabriek in de haven te zullen sluiten. Het ziet er dus niet zo goed uit. In de eerste plaats is dat een probleem voor alle mensen die rechtstreeks betrokken zijn. Ik hoop dat de meesten van hen hun job kunnen behouden.

Er tekent zich een grotere tendens af die bijna alle Belgen zorgen zou moeten baren. Onze haven en onze industrie zijn de concurrentiestrijd tegen Amerika en China aan het verliezen. Daar moeten we iets aan doen, want de achteruitgang van de haven is als een gigantische dominosteen. Als die valt, kan die een kettingreactie ontketenen die uitmondt in gigantische sociale drama's. De werknemers in de chemie, de havenarbeiders, de dokwerkers, de toeleveranciers en de werknemers in de logistiek hebben nood aan zekerheid.

Veel politici zijn bezorgd hierover en vinden het belangrijk om ook actie te ondernemen. Dat doen we vandaag ook met de energienorm voor bijna 1 miljard euro. Dat is een zeer belangrijk signaal.

Mijnheer de minister, welke signalen krijgt u vanuit het werkveld? Volstaat de energienorm? Zijn er volgens u op Europees niveau andere zaken nodig? Ik denk hierbij vooral aan de Clean Industrial Deal. Zal dat onze haven effectief kunnen ondersteunen?

Mijnheer de minister, we blijven in de provincie Antwerpen, maar we gaan van de haven naar de Kempen, ook een heel belangrijke regio in de provincie Antwerpen. Zoals u misschien nog niet weet, ben ik zelf 36 jaar werkzaam geweest in de petrochemische industrie, in het hart van de Kempen.

Met mijn tussenkomst wil ik vandaag vooral proberen om – als politici geven wij onze burgers immers graag een naam – een spreekbuis te zijn voor de 400 collega’s met wie ik gedurende 36 jaar heel nauw heb samengewerkt. Uiteraard zou het te ver gaan om 400 namen op te noemen, maar ik wil toch graag in hun naam een noodkreet laten horen. We willen voorkomen dat niet alleen in de haven en in de rest van ons land, maar zeker ook in de Kempen, de welvaart onder grote druk komt te staan door de dreiging die vandaag boven hun hoofd hangt.

In dat kader heb ik ook contact opgenomen met essenscia, want na 36 jaar dienst hebben we uiteraard een goede relatie opgebouwd met die beroepsfederatie. Ik wil dan ook een aantal zaken benoemen en u vragen om daar heel concreet mee aan de slag te gaan.

U hebt vlak voor de kerstperiode al een eerste grote stap gezet door de reductie van de transmissietarieven aan te pakken, maar ook door de omzetting van de Europese staatssteunprincipes, waarover hier al sprake was.

De industrie vraagt vooral dat de transmissienettarieven op korte termijn worden aangepakt, bij voorkeur nog dit jaar, omdat dit dreigt uit te groeien tot een structureel probleem. Daarvoor zijn twee politieke stappen noodzakelijk. Enerzijds is er de elektriciteitswet, die hier ook al aan bod kwam, en anderzijds is er een wijziging van de accijnzen, waarvoor eveneens initiatief moet worden genomen, zodat de CREG de volgende stappen kan zetten.

Wat het CISAF betreft, moeten er ook vier stappen worden gezet. Dat begint met de aanpassing van de elektriciteitswet in een eerste fase. Daarvoor moeten uitvoeringsbesluiten worden opgesteld. Vervolgens moet er – en dat is een zeer belangrijke stap – een samenwerkingsakkoord worden gesloten tussen de gewesten en het federale niveau. Uiteindelijk moet dan de Europese Commissie worden betrokken met het doorlopen van de aanmeldingsprocedure.

Mijn vragen aan u, mijnheer de minister, zijn dan ook zeer concreet. Kunt u bevestigen dat de reductie van de transmissienettarieven voor de industrie prioritair zal worden geïmplementeerd? Wat is de timing die u voorziet voor de verlaging van de accijnzen op elektriciteit? Kunt u bevestigen dat de federale regering ernaar streeft om vóór de zomer van 2026 alle noodzakelijke stappen af te ronden, zodat de implementatie van de energienorm in 2026 verzekerd is?

Mijn 400 collega’s van INEOS Geel zullen u daarvoor zeer dankbaar zijn.

Mijnheer de voorzitter, sorry voor de onderbreking, maar mijn vraag nr. 56012925C heeft eigenlijk dezelfde titel als die van collega Seuntjens. Het gaat in wezen over hetzelfde debat. Misschien is het goed dat ik die ook nu mag stellen, anders moeten we straks opnieuw hetzelfde debat voeren. Ik weet niet of dat voor u past, mijnheer de minister?

Dank u wel, mijnheer de minister.

Het is al gezegd, Vioneo heeft een zeer innovatieve en fossielvrije productietechnologie ontwikkeld om kunststoffen te produceren op basis van CO ₂ en waterstof. Zij hebben nu beslist om een fabriek niet in Europa te bouwen, maar in China. Het gaat om een uniek industrieel project met een zeer grote strategische en klimaatgerelateerde meerwaarde voor Antwerpen, voor Vlaanderen, voor Belgi ë en voor Europa.

Vioneo geeft zelf aan dat die beslissing onder meer te maken heeft met de beschikbaarheid van groene methanol in de Antwerpse haven, een essentiële grondstof voor het productieproces, samen met de hoge energiekosten in ons land. Nochtans was in België het Power to Methanol-project gepland, dat groene methanol zou produceren. Dat project werd intussen alweer stopgezet, nog voor het echt op de rails stond.

Kunt u toelichten waarom het Power to Methanol-project werd stopgezet? Erkent u dat het wegvallen van dit project een doorslaggevend element is geweest in de beslissing van Vioneo om niet in België te investeren? Welke concrete maatregelen neemt u om de beschikbaarheid van groene moleculen, zoals groene methanol, in België te verzekeren?

Daarnaast kondigde de regering een tijdelijke steunmaatregel van bijna 1 miljard euro aan voor energie-intensieve industrieën om de hoge energieprijzen te compenseren. Op basis van welke criteria zal die steun worden toegekend? Welke voorwaarden worden opgelegd aan bedrijven die deze steun zullen ontvangen, bijvoorbeeld op het vlak van tewerkstelling, investeringen en lokale verankering? Hoe vermijdt u dat deze middelen uiteindelijk zullen doorstromen naar buitenlandse holdings die het geld elders willen investeren, zoals we recent gezien hebben bij BASF, waar miljarden euro’s uit Antwerpen werden weggehaald en honderden jobs werden geschrapt, ondanks overheidssteun?

Waarom wordt het budget niet structureel ingezet om als overheid zelf te investeren in hernieuwbare energieproductie en zo de energieprijzen duurzaam te drukken, in plaats van tijdelijke compensaties zonder structurele oplossingen?

Tot slot is er ook het dossier Envalior, het vroegere LangSys, dat de sluiting van zijn glasvezelfabriek in het Oost-Vlaamse Kallo aankondigde, met het verlies van 220 directe jobs, zonder de verloren jobs van de onderaannemers mee te tellen. Ook hier wordt opnieuw gewezen op de hoge energiekosten als belangrijke factor.

Mijnheer de minister, welke maatregelen neemt u om herstructureringen zoals bij Envalior te voorkomen? Welke perspectieven biedt u aan de betrokken werknemers en hun gezinnen? Hoe zorgt u ervoor dat de industriële jobs en de chemische sector in ons land behouden kunnen blijven? Dank u wel, mijnheer de minister.

Monsieur le ministre, si le gouvernement va chercher 300 millions d'euros dans les caisses de Fluxys, une fois de plus, ce seront les consommateurs qui paieront. Vous ne remettez d'ailleurs pas ce point en cause mais vous le renvoyez vers votre collègue Jambon, tout comme pour la hausse des accises sur le gaz. En fait, dès lors que vous décidez d'augmenter la facture, la patate chaude est renvoyée vers un autre ministre.

Pourtant, vous n'êtes qu'un seul gouvernement. La responsabilité vous incombe donc aussi.

Monsieur le ministre, nous ne manquerons pas de suivre le dossier. J'ai d'ailleurs également introduit une question écrite pour avoir plus de détails à cet égard.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. We blijven wel met een aantal technische vragen rond dat dossier zitten. We zijn uiteraard tevreden dat er al een voorontwerp is en dat daarover in eerste lezing een principieel akkoord is. Er zijn inderdaad tabellen opgenomen in de meerjarenbegroting.

De heer D’Amico heeft echter een punt wat Fluxys betreft, want ook ik vrees dat die kosten zullen worden doorgerekend door de netbeheerder. Dat is een eerste punt. Daarnaast ben ik niet volledig gerustgesteld inzake de wijziging van de elektriciteitswet, die de CREG – die inderdaad bevoegd is – de mogelijkheid geeft om tarifair op te treden. De vraag is of die kosten niet zullen worden gespreid over de andere categorieën van gebruikers. Dat zullen we finaal kunnen beoordelen wanneer het koninklijk besluit, dat momenteel bij de Raad van State voorligt, definitief is goedgekeurd en we kunnen er uiteraard op terugkomen bij de bespreking van de begroting en van de beleidsnota.

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Interessant is dat we gisteren in de Antwerpse gemeenteraad een gelijkaardig debat hebben gevoerd. Daarbij werd eveneens verwezen naar de hoge energiekosten, die daartoe uiteraard de aanleiding vormden. Er was in dat debat een opmerkelijk moment waarop Peter Mertens van de PVDA stelde dat het deels onze eigen schuld is, omdat wij ervoor hebben gekozen sancties op te leggen aan Rusland. Volgens hem hadden we zo dom niet moeten zijn om dat te doen.

Die redenering deel ik absoluut niet. Ik ben van oordeel dat we dictators niet moeten steunen. Integendeel, we moeten vooral kijken naar andere afzetmarkten en op zoek gaan naar nieuwe bondgenoten in een wereld die steeds vijandiger wordt. Rusland is voor mij geen betrouwbare partner, maar ook de Verenigde Staten, met Donald Trump in het Witte Huis, zijn dat de laatste tijd absoluut ook niet.

Ik vind het dan ook jammer dat alle partijen die hier net het woord namen, de PVDA, het Vlaams Belang, maar ook cd&v, aangeven dat ze dat heel erg jammer vinden, maar op Europees niveau een duidelijke kans hebben gemist om op zoek te gaan naar nieuwe bondgenoten. Dan gaat het natuurlijk over Mercosur, waarmee wij echt een kans hadden die superbelangrijk was geweest voor onze industrie om een nieuwe markt aan te boren. Die kans hebben wij echter laten liggen. Het is dus makkelijk om, enerzijds, hier te roepen dat alles heel erg is maar, anderzijds, in het Europees Parlement tegen de industrie te stemmen en ook tegen alle mensen die daar werken. Als wij hun jobs willen verzekeren voor de toekomst, mogen wij de kans niet laten liggen om ook te zoeken naar andere partners in een wereld die steeds gevaarlijker wordt.

Mijnheer Seuntjens, daarop wil ik toch even inspelen. Vooraleer de hand uit te steken naar andere partners, vind ik het heel belangrijk om erover te waken dat de basis hier zelf op orde is. Dat is op dit moment niet het geval, want het speelveld is niet gelijkwaardig. Dat is de reden waarom cd&v dat standpunt heeft ingenomen.

Mijnheer de minister, ik wil mij nu vooral tot u richten, want ik ben al heel blij dat u al een goede stap in de juiste richting hebt gezet.

Ik ben nog niet gerustgesteld in wat Essenscia heel sterk gevraagd heeft, namelijk om toch al iets te laten zien rond de verlaging van de transmissienettarieven. Daarover heb ik nog geen duidelijk standpunt van u gehoord. U bent daar zeer voorzichtig in en u spreidt een en ander wat langer in de tijd. Ik zou u dus toch willen vragen om door te pakken.

Ik hoor u vooral zaken vermelden zoals opvolging en dialoog. Die zijn van belang om de verschillende niveaus op een lijn te krijgen. Ik wil echter ook de urgentie benadrukken, zodat ook de mensen – uiteraard niet het hele land, maar vooral mijn oud-collega’s – die op u rekenen, snel duidelijkheid krijgen en mogen hopen dat u snel doorpakt om een oplossing te kunnen bieden, zodat de aanwezige industrie gewaarborgd kan blijven.

Het is vijf na twaalf. Het is tijd om actie te ondernemen.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is duidelijk dat voor bedrijven zoals Vioneo, met miljardenprojecten waar veel jobs aan verbonden zijn, energie cruciaal is. Ze willen voldoende energie, waarvan ze in België al niet meer zeker zijn. Dat is toch wel straf. Ze willen liefst groene en goedkope energie. Als ons land op die drie punten nul op drie scoort, dan zullen bedrijven vertrekken. Het is logisch dat bedrijven dan niet meer naar ons land komen. U verklaart dat de productie van groene waterstof en groene methanol niet competitief is in België. U hebt gelijk in die zin dat het op de vrije markt niet competitief is. Met de vrijemarktregels in Europa is dat inderdaad niet competitief. Daarom trekken al die bedrijven weg. Ze zijn op zoek naar groene waterstof om hun productie te optimaliseren en te vergroenen, maar die bestaat niet in ons land. Een van de redenen is dat onze overheid geen plannen maakt. U verklaart dat het om privébeslissingen gaat, waarmee de overheid niets te maken heeft, maar de overheid mag wel subsidiëren. We hebben nu opnieuw 1 miljard euro gevonden om subsidies te geven om de energierekening te verlagen. Het is echter minder duidelijk welke voorwaarden daaraan worden gekoppeld. Zijn bedrijven verplicht om de tewerkstelling hier te houden? Zijn ze verplicht om de geboekte winsten in België te investeren? Dat is minder duidelijk. Dan zegt u dat dat privébeslissingen zijn. We hebben dat gezien bij Audi Brussels, dat overvloedig overheidssteun kreeg van de federale overheid, het Vlaams Gewest en het Brussels Gewest, maar uiteindelijk vertrokken is. Dat was de fabriek waar men de auto's van de toekomst maakte, elektrische wagens. Dat is toch de toekomst? Die zijn er niet meer in België. Audi produceert die wagens nu in Mexico. Met andere woorden, als men geen plannen maakt en geen visie heeft op onze industrie, dan eindigt men met een industrieel kerkhof. Stilaan evolueren we daar naartoe. De industrie zelf trekt al heel lang aan de alarmbel. Ik begrijp niet dat u dat niet hoort. De vakbonden trekken al heel lang aan de alarmbel, maar ik heb niet de indruk dat deze regering daar ook maar iets aan zal veranderen.

Monsieur le ministre, une étude récemment commandée par le gestionnaire du réseau de transport d’électricité Elia au bureau d’énergie Tractebel met en lumière des risques majeurs pour la sécurité d’approvisionnement électrique de notre pays au cours des prochaines décennies. Selon cette étude, même dans le scénario le plus optimiste, la Belgique ne pourrait mettre en service de nouvelles grandes centrales nucléaires qu’à partir de 2039, à condition qu’un projet industriel de très grande ampleur soit lancé dès la fin 2026 et qu’aucun retard significatif ne survienne. Autant vous dire qu'on y croit moyennement.

Dans le même temps, Elia estime que la Belgique devra disposer d’ici 2035 de 4,4 gigawatts supplémentaires de capacité de production afin de répondre à l’augmentation de la demande liée notamment à l’électrification des transports, de l’industrie et du chauffage.

L’étude souligne par ailleurs que ni les nouvelles grandes centrales nucléaires, ni l’extension des parcs éoliens offshores, ni les interconnexions avec les pays voisins – toutes accusant des retards – ne permettront à elles seules de résorber ce déficit à l’horizon 2035. Elle indique cependant aussi qu’une prolongation de 10 années supplémentaires des réacteurs Doel 4 et Tihange 3 pourrait couvrir près de la moitié du déficit identifié, tout en rappelant les réticences exprimées par ENGIE à rouvrir ce dossier, comme on le sait.

Monsieur le ministre, comment le gouvernement entend-il garantir la sécurité d’approvisionnement électrique du pays à l’horizon 2035, au vu des délais incompatibles avec cette échéance notamment pour la construction de centrales nucléaires? Quelles démarches ont-elles été ou seront-elles entreprises afin de lever les obstacles identifiés avec l’exploitant afin d'obtenir une prolongation supplémentaire de la durée de vie de Doel 4 et de Tihange 3? Quelles mesures comptez-vous prendre pour préserver la disponibilité des sites nucléaires existants, sans vouloir faire doublon avec les questions précédentes? Enfin, le développement des petits réacteurs modulaires SMR, même si je sais que vous avez une réponse d'actualité, fait-il l’objet d’un calendrier, d’un cadre réglementaire et de choix de sites précis? Quelle contribution "réaliste" le gouvernement en attend-il avant 2040?

Mijnheer de minister, mijn vraag gaat over de Tractebelstudie in opdracht van netbeheerder Elia, die besteld werd in de context van het nieuw federaal ontwikkelingsplan 2028-2038.

De heer De Smet heeft het al geschetst en ook na lezing ben ik geneigd om samenvattend te stellen dat er een probleem is. We weten dat er in de periode 2028-2035 zeker geen nieuwe kerncentrales operationeel kunnen zijn. Ik ben nog optimistisch wanneer ik die periode hanteer. We weten ook dat er ontegensprekelijk vertraging zit op het offshore gebeuren en de offshore ontwikkelingen. Ik druk mij daarover niet kwalitatief uit, ik benoem gewoon de vertraging. Dat zijn de feiten. Er is bovendien geen zekerheid over een bijkomende verlengde openingsduur van de twee bestaande kerncentrales. Wanneer men die drie vaststellingen samenneemt, komt men onvermijdelijk tot de conclusie, zoals Elia ook in haar recente ad&flex-studie heeft gezegd, dat nieuwe en bestaande thermische centrales, doorgaans gasgestookte elektriciteitscentrales, meer dan ooit opnieuw in beeld komen.

U, als MR-minister, zal namelijk toch niet stellen dat we 60 à 70 % van onze elektriciteit zouden importeren? Dat zou volledig haaks staan op wat in het regeerakkoord is opgenomen over de autonomie van de Belgische energieproductie.

Mijnheer de minister, wat is uw reactie op de resultaten van die studie?

Plant u dit kalenderjaar de nodige beslissingen te nemen? Tractebel geeft immers aan dat die beslissingen dit jaar moeten worden genomen. Indien men nog langer wacht, dreigt verdere vertraging, zeker wat het nucleaire dossier betreft. Plant u dit kalenderjaar de essentiële beslissingen te nemen om de toekomstige bevoorradingszekerheid van België te garanderen?

Merci, monsieur le ministre pour vos réponses et pour le rappel de tout ce que vous entreprenez pour tenter de compenser le déficit énergétique qui s'annonce.

Je pense comprendre que vous n'avez pas encore de stratégie nucléaire claire et que vous n'avez pas encore choisi, par exemple, entre les grandes centrales et les SMR. Il est logique que vous exploriez les uns et les autres, et que vous investissiez dans l'innovation sur les SMR. On ne peut pas vous en vouloir car c'est ce qu'il faut faire.

La technologie des SMR demeure malgré tout au stade de la recherche. Au final, si l’on décide de lancer une ou plusieurs grandes centrales classiques – à moins que vous ne nous annonciez par surprise un plan avant l'été – on ne sera pas prêt avant l'échéance de 2035. Les SMR représentent une solution jouable, possible, mais encore extrêmement incertaine même si, en effet, vous n'avez pas le choix, il faut investir dans la recherche.

Dans tous les cas, même si tout le reste de ce que vous mettez en place se voit couronné de succès, nous nous dirigeons vers quelques années d'incertitudes. On en revient donc à la prolongation des réacteurs existants. Vous vous concentrez – c'est logique et c'était dans ma question – sur Doel 4 et Tihange 3, et de moins en moins sur la prolongation d'autres réacteurs. Toutefois, même en tenant compte de la prolongation de 10 ans à 20 ans de ces deux réacteurs, cela deviendra absolument impératif, sans quoi nous ne nous en sortirons pas. C’est en effet tout ce que nous avons face à l'incertitude des autres scénarios en place et sur lesquels, je le reconnais, vous essayez d'avancer.

Nous ne pourrons rester encore des mois durant sans savoir ce qui se passe entre vous et ENGIE quant à la prolongation de 10 à 20 ans de ces deux réacteurs. C'est en effet tout ce dont nous avons en magasin au rayon "un petit peu de certitude".

Mijnheer de minister, de term onzekerheid vormt de rode draad in dit verhaal. Ik ben blij dat u bent geëindigd met het SMR-verhaal om de kloof alsnog te dichten. U sprak over flexibele capaciteit en batterijparken. In verband met dat laatste herhaal ik wat mevrouw Marghem, zowel toen ze minister was als toen ze parlementslid was, hier altijd heeft gezegd. Batterijparken zijn uiteraard zeer goed voor de flexibiliteit en voor piekmomenten. Ze zetten elektriciteit op het net, maar ze produceren geen elektriciteit. Ik vind het dan ook wat goedkoop om telkens weer te beginnen over batterijparken en flexibiliteit. Eerst moet er productie zijn, en net daar schort het. Ik hoor u nu ook zeggen dat hernieuwbare energie de oplossing zal zijn, samen met de netwerken met de andere buurlanden. Dat is uiteindelijk het verhaal van mevrouw Van der Straeten: de Noordzee als één groot energiepark, waarbij we dan gaan importeren. Hernieuwbare import is voor sommigen plots geen import meer. Voor mij blijft dat import. Het is dus belangrijk dat we zelf ook tijdig die eerste kavel van de Prinses Elisabethzone in werking en in productie kunnen laten stellen, en dat tegen een juiste prijs voor consumenten en bedrijven.

Monsieur le ministre, et non pas monsieur le manager pour rester poli, nous avons appris que les notifications budgétaires mentionnent la réforme du tarif social énergie en vue d’une intervention forfaitaire plus transparente fondée sur le revenu, sur le patrimoine et technologiquement neutre. Cette réforme est mise en lien avec l’augmentation des accises sur le gaz naturel décidées dans le cadre de l’accord budgétaire.

En décembre dernier, vous aviez déclaré en commission concernant la réforme du tarif social que vous deviez faire une proposition au Conseil des ministres et que "cette proposition pourrait, après analyse approfondie, conserver tout ou partie du système".

Monsieur le ministre, pouvez-vous clarifier cette déclaration? Comptez-vous maintenir l'octroi du tarif social sur la base du statut? Avez-vous abandonné le projet de réformer le tarif social en vue de le remplacer par une prime forfaitaire? Confirmez-vous que le critère du revenu sera pris en compte pour octroyer le tarif social énergie dans votre proposition de réforme?

Monsieur le ministre, le tarif social de l’énergie constitue aujourd’hui un outil central dans la lutte contre la précarité énergétique. Il protège automatiquement plus d’un million de ménages contre la hausse des prix et a démontré toute son efficacité lors de la récente crise énergétique, comme l’ont confirmé notamment la Banque nationale de Belgique et la CREG.

L’accord de gouvernement prévoit pourtant une réforme de ce tarif social, avec un glissement vers un système de primes et de chèques énergie. Or, de nombreuses études et avis officiels soulignent qu’un tel système serait moins protecteur, plus complexe et exposerait davantage les ménages vulnérables au non ‑ recours, alors que le tarif social actuel est automatis é à plus de 90 % et garantit un prix r é ellement bas sur l ’ ensemble de la consommation.

Par ailleurs, les ménages bénéficiant du tarif social ne consomment pas plus d’énergie que les autres – bien au contraire – malgré des logements souvent nettement moins performants. Le tarif social ne constitue donc ni un effet d’aubaine ni une incitation à la surconsommation, mais bien un instrument de justice sociale et de protection directe, notamment pour les familles avec enfants, qui peuvent ainsi vivre dans des logements chauffés et salubres.

Monsieur le ministre, le gouvernement entend-il maintenir le mécanisme actuel du tarif social ou confirme-t-il sa volonté de le remplacer par un système de primes forfaitaires, malgré les avis négatifs de la CREG et du Médiateur fédéral de l’énergie? Comment le gouvernement entend ‑ il garantir qu ’ aucune r é forme ne constitue un recul de protection pour les m é nages concern é s? L’augmentation annoncée des accises sur le gaz s’appliquera ‑ t ‑ elle é galement aux b é n é ficiaires du tarif social, ou ceux ‑ ci feront ‑ ils l ’ objet d ’ une exception explicite afin d ’é viter une nouvelle aggravation de la pr é carit é é nerg é tique?

Je vous remercie pour vos réponses.

On voit que le prix du gaz est en hausse depuis le début de l'année, et rien ne protège les ménages de cette envolée des prix de l'énergie. Plutôt que de vouloir réformer le tarif social, comme vous l'avez dit, il faudrait prévoir un mécanisme de blocage des prix de l'énergie. Avec le groupe PVDA-PTB, nous avons réintroduit une proposition de loi allant dans ce sens.

Dans votre réponse, ce n'est pas tout à fait clair. Confirmez-vous que vous supprimez le tarif social et le remplacez par des chèques? La réponse est alambiquée.

C'est déjà un peu plus clair. En tant que ministre, rien ne vous empêche de vous exprimer à titre personnel sur vos intentions, comme le font d'autres collègues dans d'autres dossiers. N'hésitez pas à nous faire part des options que vous mettez sur la table, quitte à ce que le résultat de la négociation ne soit pas celui escompté. N'ayez pas peur de nous!

(…) : (…)

Pourquoi? Je ne vois pas du tout le problème! (Rires) Vous parlez des travailleurs pauvres, c'est intéressant, d'autant que je suis davantage active en commission des Affaires sociales où certains de vos collègues ont du mal à reconnaître qu'il y a des travailleurs pauvres en Belgique. Je vous rejoins donc, et de plus en plus d'études démontrent aussi l'existence d'un nombre croissant de travailleurs pauvres en Belgique. Cela ne devrait pas exister, et le gouvernement actuel doit ouvrir les yeux par rapport à ce phénomène. Il doit avant tout agir afin que chaque personne qui travaille dans ce pays ait accès à un revenu digne. Vous parliez d'un lien avec la politique des prix. C'est évident. Il est donc temps d'investir pour s'assurer que les prix de l'énergie restent accessibles. Mais d'après ce que je comprends des éléments de réponse que vous avez donnés à ce stade, nous aurons une extension très large du tarif social. En effet, s'il faut étendre l'accès au tarif social à toutes les personnes qui en ont réellement besoin, dont les travailleurs pauvres, vu les plans de ce gouvernement en matière d'emploi, nous nous dirigeons vers une augmentation exponentielle du recours à cette intervention. C'est à la fois une bonne nouvelle pour les personnes qui y ont droit, mais une mauvaise nouvelle parce qu'on voudrait que cette politique ne soit pas nécessaire, et qu'il n'y ait pas de personnes pauvres tout court.

Mijnheer de minister, het regeerakkoord voorziet in de oprichting van een autonome hoge raad voor energiebevoorrading, die objectieve analyses moet leveren en beleidsadvies moet geven over onze energievoorziening. Daarbij werd aangekondigd dat in 2025 een eerste tussentijds rapport zou worden gepubliceerd. Begin 2026 moeten we vaststellen dat de Hoge Raad voor Energiebevoorrading nog steeds niet operationeel is en dat er bijgevolg ook nog geen rapport is. Dat leidt tot twee eenvoudige vragen.

Wat verhindert vandaag nog de effectieve oprichting en operationele start van de Hoge Raad voor Energiebevoorrading en welke stappen onderneemt u om verder uitstel te vermijden? Komt de Hoge Raad voor Energiebevoorrading er nog en wanneer mogen we dan het eerste tussentijdse rapport verwachten?

Mijnheer de minister, we zullen het dossier goed moeten opvolgen, want het is belangrijk. Wij hadden ook al vastgesteld dat er daarvoor geen budget was uitgetrokken. De vraag luidt dus wat nu. We zullen het eens goed moeten bekijken.

Monsieur le ministre, une famille moyenne paie jusqu'à 1 328 euros par an pour l'électricité et le gaz. Ce chiffre est au plus haut niveau depuis novembre 2024, selon la CREG.

De nombreux ménages paient donc aujourd'hui trop cher, car ils ont des anciens contrats, fixes ou variables, nettement plus chers que les offres actuellement disponibles. La CREG souligne que de nombreux consommateurs paient des centaines, voire jusqu'à 1 000 euros de trop, souvent sans en être conscients. La multitude des offres, des formules tarifaires et des services additionnels rendent les comparaisons difficiles pour les gens.

Par ailleurs, le baromètre économique de la FGTB indique que les marges bénéficiaires des fournisseurs d'énergie ont particulièrement augmenté entre 2017 et 2023.

Monsieur le ministre, quelles mesures concrètes proposez-vous pour protéger les consommateurs et empêcher que les fournisseurs d'énergie fassent payer trop cher l'énergie? Merci.

Monsieur le ministre, je comprends la raison d'être de ces mesures. Leur élaboration avec l'aide du ministre Beenders est une bonne chose. Toutefois, ce n'est pas en clarifiant la facture qu'elle va baisser pour autant. En tant que ministre de l' É nergie, votre première préoccupation doit être le prix de l'énergie, laquelle détermine somme toute la facture que reçoivent les gens. Pour ce faire, il conviendrait de faire baisser les taxes sur les factures énergétiques et permettre un gel des prix. Le PTB a de nouveau introduit des textes de loi en ce sens. Je vous remercie.

Mijnheer de minister, ik ben blijkbaar de eerste in een rij van collega’s, vooral van de meerderheid, die zich stilaan zorgen maken over uw toch wel bescheiden palmares, voorlopig, op het vlak van de aangekondigde nucleaire hergeboorte.

Ik wil u confronteren met enkele actuele feiten. Ten eerste, de CEO van ENGIE Belgium stelde gisteren dat het langer openhouden van de jongste twee centrales en het herstarten van oude reactoren niet meer aan de orde is voor exploitant ENGIE. Heel misschien wil men na 2030 eens spreken met de volgende regering over een mogelijke nieuwe verlenging.

Ten tweede, ENGIE zegt zelf dat een overname door mede-exploitant EDF van de kerncentrales niet aan de orde is. U liet dat nochtans anders uitschijnen in de commissie.

Ten derde is er de Tractebelstudie in opdracht van Elia. Nieuwe grote kerncentrales zouden ten vroegste na 2040 operationeel zijn in dit land en SMR’s niet voor 2035, dan nog op voorwaarde dat u hiervoor dit jaar al concrete stappen zet.

Ten vierde, uw kabinet nam gisteren of vandaag communicatief de vlucht vooruit en bevestigde dat u praat met het Canadese OPG en het Amerikaanse Westinghouse. Mogen we daarover eindelijk iets meer concreets vernemen?

Ondertussen zegt Elia al maandenlang dat we vanaf 2028 stilaan maar zeker naar steeds hoger oplopende bevoorradingsproblemen zullen gaan, met echt grote problemen na 2035, wanneer er geen nieuw verlengingsdossier zou komen en ook de nieuwe offshore-ontwikkelingen niet op kruissnelheid zullen zijn.

Wat is uw reactie op al deze feitelijkheden?

Monsieur le ministre, dans quelques semaines, tout au plus quelques mois, on va démolir la tour de refroidissement de Tihange 1. C'est un symbole des erreurs du passé. C'est la concrétisation de celles et ceux qui ont voulu casser la filière nucléaire, casser notre autonomie, sans alternative, en nous plongeant dans l'inconnu.

Aujourd'hui, on a demandé à la population de s'investir dans l'électricité, dans les voitures électriques, avec une baisse des accises sur l'électricité et une baisse de la TVA sur les pompes à chaleur. À côté de cela, paradoxalement, on abat une tour et on est de plus en plus en manque d'électricité. Le Parlement a fait son travail. Il a voté la loi de prolongation du nucléaire afin de relancer le secteur pour répondre à nos besoins énormes en énergie. C'est un enjeu capital.

Pendant ce temps-là, ENGIE, notre acteur de référence, continue à dire qu'il ne veut plus investir avec nous dans le nucléaire et a demandé un permis pour démolir cette tour emblématique. Ce constat appelle une question simple mais fondamentale. Quelle est concrètement votre stratégie en matière de développement du nucléaire à moyen et long terme? La modification de la loi à elle seule ne suffira pas.

Plus fondamentalement, qui décide de notre avenir? Est-ce ENGIE à Paris ou nous à Bruxelles? Monsieur le ministre, on a vraiment besoin d'une stratégie de développement nucléaire. Notre population, et surtout nos industries, en ont plus que besoin.

J'ai donc plusieurs questions. Avez-vous déjà pris des contacts avec d'autres opérateurs ou investisseurs potentiels susceptibles de s'engager dans de nouveaux projets nucléaires? Pouvez-vous nous préciser où en sont vos travaux, votre calendrier et vos choix stratégiques en la matière? Existe-t-il une vision claire, des objectifs chiffrés et des projets concrets pour le nucléaire dans le cadre plus large de la transition énergétique?

Monsieur le ministre, on doit ramener cette puissance nucléaire qui faisait la fierté de notre pays. Il y a urgence.

Mijnheer de minister, we worden met heel wat uitdagingen geconfronteerd wat betreft de bevoorradingszekerheid voor de komende jaren. Elia heeft voorspeld dat het verbruik van elektriciteit enkel zal toenemen in de volgende jaren en zeker ook tegen 2050. Tegelijkertijd zegt ENGIE echter de boot te willen afhouden voor verdere levensduurverlengingen van kerncentrales. Nochtans hebben we die stroom absoluut nodig.

Wat voor een verschrikkelijke erfenis hebt u eigenlijk gekregen, mijnheer de minister? Laten we eerlijk zijn, de vorige minister gaf duidelijk aan dat de bevoorradingszekerheid de komende decennia zou worden gegarandeerd. Ze zei zelfs dat kernenergie tegen 2025 gewoonweg overbodig zou zijn. Kijk waar we nu staan. Die groene luchtkastelen zijn vandaag bitter weinig waard. Er was heel veel wind, zeker bij mevrouw Van der Straeten, maar heel weinig resultaat.

Mijnheer de minister, onze burgers en bedrijven hebben recht op bevoorradingszekerheid. Als we welvaart willen creëren, dan moeten we hen die garantie kunnen geven. Dat wil zeggen dat we moeten blijven inzetten op kernenergie op de lange termijn en op de korte termijn. Als we dat niet doen, staat er een lawine aan nieuwe gascentrales klaar om in te schuiven en dat moeten we absoluut trachten te vermijden.

Mijnheer de minister, ik kom tot mijn vragen.

Ten eerste, op welke manier wilt u de bevoorradingszekerheid garanderen in de komende decennia? Ten tweede, welke maatregelen zult u op korte termijn nemen om ervoor te zorgen dat het aandeel van kernenergie kan stijgen in onze energiemix? Ten slotte, welke plannen hebt u op lange termijn voor diezelfde technologie? Ik kijk uit naar uw antwoord.

Monsieur le ministre, depuis votre entrée en fonction, vous avez défendu une ligne politique claire: ne pas fermer prématurément des options nucléaires valables, éviter tout acte irréversible compromettant nos capacités de production et préserver, dans le cadre de l’abrogation de la loi de sortie du nucléaire, le potentiel nucléaire au ‑ del à de Doel 4 et Tihange 3.

Dans le dossier de Tihange 1, cette position se heurte toutefois à une é volution pr é occupante. En effet, un permis r é gional vient d ’ autoriser la déconstruction des tours de refroidissement à partir de septembre 2026, alors même que vous avez explicitement demandé aux exploitants de s’abstenir de tout acte irréversible sur des installations susceptibles d’être prolongées.

Je souhaite toutefois rappeler un point de procédure important. À ce stade, le gouvernement wallon ne s’est pas prononcé sur ce permis. Les décisions actuelles émanent du fonctionnaire délégué et du fonctionnaire technique du Service public de Wallonie. Le ministre wallon de l’Aménagement du territoire n’interviendra que dans le cadre du recours introduit par la ville de Huy contre ce permis de démolition.

Ce dossier appelle donc du sérieux juridique, du sang ‑ froid et une vision de long terme de notre s é curit é d ’ approvisionnement. Or les trajectoires de neutralit é carbone impliquent un renforcement des capacit é s pilotables bas carbone. Tihange 1 constitue pr é cis é ment une telle capacit é , pour autant qu ’ elle ne soit pas rendue indisponible de mani è re irr é versible. Cette question est par ailleurs indissociable du renforcement du réseau à haute tension, notamment de la Boucle du Hainaut, indispensable tant à l’intégration des renouvelables qu’à la valorisation de nos capacités pilotables.

Monsieur le ministre, pouvez ‑ vous nous expliquer quelle strat é gie vous envisagez pour assurer notre s é curit é d ’ approvisionnement tout en garantissant une transition é nerg é tique r é aliste et d é carbon é e?

Mijnheer de minister, de uitdagingen voor ons energiebeleid zijn zeer groot. We moeten zorgen voor betaalbare, betrouwbare en duurzame energie voor iedereen en kernenergie maakt daar deel van uit. De schrapping van de wet op de kernuitstap zag u als uw visitekaartje voor een stevige nucleaire heropleving. Bij de start van de regering hebt u ambitieuze doelen gesteld: minstens 4 gigawatt aan kernenergie in de elektriciteitsmix was het vooropgestelde streefdoel.

Wat zien we vandaag? Amper 2 gigawatt aan nucleaire capaciteit en als we niet snel ingrijpen, gaat ook Tihange1 definitief tegen de grond. U weet net zo goed als ik dat nieuwe kerncentrales of kleine modulaire reactoren niet van de ene op de andere dag gebouwd zullen zijn. Los van het verleden, valt dit moeilijk te rijmen met de ambities die u tot nu toe hebt verkondigd.

Voor cd&v gaat het over meer dan cijfers alleen. Het gaat over meer dan één specifieke site. Het gaat over de kern van onze energiebevoorrading en dus over onze strategische autonomie. Het gaat over de vraag of wij onze gezinnen en onze bedrijven van stabiele en betaalbare energie kunnen blijven voorzien, nu en in de toekomst. Vandaag ontbreekt daarover duidelijkheid. We zien ambitie, maar geen routekaart. Zonder extra productiecapaciteit stevent ons land af op een gigantisch bevoorradingstekort door de stijgende vraag naar elektriciteit.

Mijnheer de minister, waar blijft de nucleaire strategie?

Monsieur le ministre, avec l’Arizona, sur le nucléaire, on allait voir ce qu’on allait voir. Après 25 années de dictature écologiste, votre parti, le MR, allait enfin revenir au pouvoir et sauver la filière nucléaire. Oui, je sais que c’est n’importe quoi, mais c’est le résumé de la campagne électorale.

Un an plus tard, votre bilan: vous avez abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire; vous avez aussi abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire; et vous avez abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire. Je suis un peu injuste, vous avez aussi laissé éteindre deux réacteurs.

Si on écoute les déclarations du CEO d'ENGIE, l’avenir n’a pas l’air plus souriant. Votre gouvernement prétendait étudier la prolongation de Tihange 1. Pour ENGIE, je cite: "Tihange 1 est une discussion du passé". Une telle hypothèse est jugée impensable, faute de combustible et de place sur un réseau désormais saturé par les centrales au gaz.

Pire, alors que vous avez dit déplorer les actions irréversibles, la Région wallonne a octroyé les permis de démolition pour les tours de refroidissement de Tihange 1 et 2. Comment pouvez-vous prétendre sauver ces outils alors que vous laissez l’exploitant aller jusqu’à leur destruction physique?

Ensuite – et cela m’inquiète encore davantage – concernant la prolongation de Doel 4 et Tihange 3, vous annoncez, comme ce devrait en effet être le cas, porter leur exploitation à 20 ans au lieu des 10 initialement négociés. Là aussi, ENGIE est catégorique: l’accord signé est de 10 ans et le groupe refuse d’investir un euro de plus dans une prolongation supplémentaire, jugeant la question prématurée et hors de sa stratégie actuelle.

Le plus grave pour moi, monsieur le ministre, est que le CEO d'ENGIE affirme qu’aucune négociation n’a eu lieu entre le gouvernement et lui-même sur la prolongation du moindre réacteur.

En résumé, l’Arizona a laissé se déconnecter deux réacteurs, autant que la Vivaldi, et nous n’avons pas le début d’une idée de notre capacité nucléaire après 2035.

Monsieur le ministre, le CEO d'ENGIE dit-il vrai? Confirmez-vous qu’en un an, vous n’avez lancé aucune négociation sur la prolongation des réacteurs? De quelle énergie nucléaire la Belgique disposera-t-elle en 2035? Serez-vous le ministre de la fin du nucléaire?

Mijnheer de minister, de CEO van ENGIE heeft in de feiten gelijk: niet ENGIE heeft het nucleair tijdperk afgesloten, maar wel de vorige Belgische regeringen, met de N-VA en met cd&v, mevrouw Van Keymolen. Voorlopig bent u, samen met de N-VA en cd&v, nog steeds de uitvoerder van de paars-groene energie-erfenis.

We weten wat dat vandaag op het terrein betekent, namelijk steeds groter wordende energie-import. Wie zal dat hier ontkennen? Er is steeds meer hernieuwbare energieproductie, meer dan nucleaire productie. Gascentrales en batterijparken worden rijkelijk gespijsd door de belastingbetaler via het CRM-ondersteuningsmechanisme.

Waar blijft uw nucleair stappenplan? Zorg eindelijk ook in de realiteit voor een omwenteling op het vlak van nucleaire energie. Ga weg van de groene dogma’s. In plaats van aankondigingen en praatjes, voeg de daad bij het woord.

Monsieur le ministre, j'ai entendu vos réponses, ainsi que les différentes interventions. Les décisions sur le nucléaire sont prises ici. C'est au niveau fédéral qu'on doit décider. Le ministre wallon, avec lequel je sais que vous travaillez, ne pourra s'appuyer que sur la loi. Nous devons décider de la stratégie. Nous en parlons souvent en commission, avec vous. C'est ici que cela se décide, et non dans des cénacles qui se trouvent ailleurs.

Nous restons un peu sur notre faim, mais nous avons confiance en vous. La tour que nous allons développer est le symbole des erreurs du passé, comme tous l'ont répété. Mais j'ai confiance en votre détermination et en votre capacité de déployer un plan précis avec des actions concrètes pour aller de l'avant et vous coordonner avec la région pour nous fournir en électricité et retrouver le nucléaire qu'on avait et cette fierté du passé. Je vous remercie.

Mijnheer de minister, uw antwoord was duidelijk. We hebben een duidelijk plan van aanpak nodig, we hebben dat op korte termijn nodig en we zullen alles uit de kast moeten halen om ervoor te zorgen dat de bevoorradingszekerheid wordt gegarandeerd.

We hadden die stap al veel eerder kunnen zetten, als de vorige regering heel andere beslissingen zou hebben genomen. Toen de N-VA tien jaar geleden voorstelde om naar nieuwe kerncentrales te kijken, zei men bij Open Vld: daar denken we nog niet aan, over ons lijk, breekpunt. Eerlijk gezegd, dat was een foute keuze.

Nu hoor ik iedereen hier in de zaal oproepen om verder te gaan, om kernenergie naar voren te schuiven, want het had al gebeurd moeten zijn. Jammer genoeg denkt men daar alleen maar aan wanneer men in de oppositie zit.

Monsieur le ministre, vous avez hérité, à la suite d'accords conclus jadis, d'une loi de sortie du nucléaire qui a orienté le système vers le démantèlement. Toutefois, fort heureusement, vous avez choisi une autre voie: celle de la responsabilité, en soutenant l'abrogation de cette loi et en refusant que des décisions techniques irréversibles hypothèquent notre sécurité d'approvisionnement.

Il est essentiel que chacun assume sa part de responsabilité: le fédéral, en maintenant ouvertes les options nucléaires dans le respect des normes de sûreté; le niveau régional, en prenant des décisions cohérentes avec la sécurité d'approvisionnement; les gestionnaires de réseau, en accélérant des projets structurants. Il importe de refuser de détruire ce dont nous pourrions avoir besoin demain et de bâtir les infrastructures qui permettent de concilier sécurité d'approvisionnement, compétitivité et transition climatique ordonnée. Ce qui est rassurant aujourd'hui est que l'énergie soit à présent pilotée par un ministre, et non plus par une lobbyiste à l'agenda caché!

Mijnheer de minister, ook ik dank u voor uw antwoorden.

Het heeft weinig zin om elkaar de zwartepiet door te schuiven voor wat er in het verleden allemaal gebeurd is. We zijn nu. Het plan moet nu gemaakt worden. Nu moeten er oplossingen komen.

In de wandelgangen wordt u ook wel eens Atomic Boy genoemd. Nu, van atomen weten we dat ze altijd in beweging zijn, maar vandaag zien we nog maar weinig beweging.

Voor cd&v is dit thema te belangrijk om te blijven steken in intenties en in verkenningen. Onze bedrijven en onze gezinnen rekenen op ons voor een zekere en betaalbare energiebevoorrading. Wij rekenen er dan ook op dat u snel een duidelijk plan maakt, en dat we daar snel mee voort kunnen.

Merci pour votre réponse, monsieur le ministre.

Si je résume vos propos, Engie n'a pas bien lu le programme du MR et l'accord de gouvernement. C'est une possibilité. Une autre réalité est peut-être que le gouvernement et le MR n'ont pas tenu compte des contraintes réelles du terrain, de celles d' Engie et de la réalité opérationnelle, avant de promettre qu'il suffirait d'appuyer sur un bouton pour prolonger tous les réacteurs de ce pays.

Je suis quelque peu troublé par le fait que vous n'avez pas répondu à la question de savoir si le CEO d' Engie dit vrai lorsqu'il affirme qu'il n'y a pas eu de négociation depuis un an. Il faut donc en conclure que c'est bel et bien le cas.

Enfin, je reste inquiet quant à l'approvisionnement à long terme. Vous avez évidemment pris connaissance de l'étude de Tractebel, qui souligne qu'aucun nouveau grand réacteur ne pourrait voir le jour avant 2039, voire 2044, si l'on commençait à le construire dès aujourd'hui. Or, Elia prévoit un déficit d'approvisionnement de 4,4 GW à partir de 2035, moment où nous n'aurons plus de nucléaire si rien ne bouge. Il y a de quoi continuer à être inquiet. Obtenez au moins la prolongation à 20 ans de Doel 4 et Tihange 3!

Monsieur le ministre, selon une récente étude menée par plusieurs ONG, dont Reclaim Finance, les 65 plus grandes banques mondiales ont accordé, entre 2021 et 2024, plus du double de financements aux énergies fossiles (3.285 milliards de dollars) qu'aux énergies dites soutenables, comme l'éolien ou le solaire (1.368 milliards de dollars).

Concrètement, pour chaque dollar investi dans les énergies fossiles, seuls 42 cents soutiennent la transition énergétique. Ce constat est contraire aux trajectoires recommandées par l'Agence internationale de l'énergie (AIE) et aux engagements climatiques de l'accord de Paris.

Si les banques françaises s'en sortent mieux que d'autres pays, l'étude ne met toutefois pas en avant de manière claire la performance des établissements belges. Or, les banques opérant en Belgique, en tant qu'acteurs financiers majeurs, ont une responsabilité particulière dans la mobilisation de capitaux vers des secteurs compatibles avec nos objectifs climatiques. Leur rôle est déterminant pour réduire progressivement l'exposition aux énergies fossiles et accroître significativement le financement de la transition énergétique.

Pouvez-vous préciser quelle évaluation le gouvernement fait actuellement de l'implication des banques belges dans ce domaine et quelles actions concrètes seront entreprises pour s'assurer que le secteur bancaire belge accélère son désengagement des énergies fossiles et augmente ses investissements dans les énergies soutenables, conformément à nos engagements européens et internationaux en matière climatique?

Monsieur le ministre, merci pour votre réponse. Je crois que nous pouvons faire un peu plus par rapport aux banques. Vous avez décidé de montrer l’exemple avec les citoyens en augmentant la taxation sur les chaudières au mazout. C’est une bonne chose d’un point de vue environnemental. C’est une mauvaise chose d’un point de vue social, puisque vous n’aidez pas les plus pauvres d’entre nous.

Mais en ce qui concerne les banques, je vous rappelle qu’elles ont des milliards stockés sur leurs comptes. Moi, je dis cela, c’est juste pour être cohérent par rapport à votre accord de gouvernement. Je pense que nous pouvons être un peu plus actifs par rapport aux choix faits par les banques, et que nous pouvons sans problème orienter des choses un peu plus strictes par rapport aux énergies fossiles.

Monsieur le ministre, les données publiées sur les risques incendie dans les installations nucléaires étrangères montrent que ce type d’événement n’est ni rare ni anodin. Ainsi, dans une étude spécifique consacrée au risque incendie dans les centrales nucléaires françaises, l’ASNR recensait 73 départs de feu en 2014 et 82 en 2013, selon les déclarations de l’exploitant. Par ailleurs, la base de données ARIA recense 74 incendies dans des centrales nucléaires depuis 1990, de degré de sévérité variable, mais susceptibles – pour la plupart – d’avoir nécessité ou déclenché l’utilisation de mousses anti-incendie, dont certaines formulations historiques contiennent ou ont contenu des PFAS.

Compte tenu de ces constats internationaux, et sachant que les PFAS sont des polluants particulièrement persistants et susceptibles de contaminer durablement les sols, l’eau et les milieux naturels, je souhaiterais faire le point sur la situation en Belgique.

Combien d’incendies ou de départs de feu ont été enregistrés, déclarés ou analysés dans les centrales nucléaires situées en Belgique au cours des 30 dernières années? Ces événements font-ils systématiquement l’objet d’un retour d’expérience centralisé, d’une classification selon leur gravité et d’une publication (totale ou partielle) des données? Les plans d’intervention des centrales belges prévoient-ils l’utilisation de mousses anti-incendie? Si oui, ces mousses contiennent-elles ou ont-elles contenu par le passé des PFAS? Un inventaire de l’usage historique de ces mousses a-t-il été réalisé pour les centrales belges (stockage, fréquences d’utilisation, zones d’entraînement, interventions réelles, quantités déployées)? Les exploitants ont-ils procédé à une substitution de ces mousses par des alternatives sans PFAS? Si oui, à quelle date et selon quelles modalités? Quelles obligations réglementaires s’appliquent aux exploitants nucléaires concernant l’usage de mousses anti-incendie et la gestion de substances dangereuses telles que les PFAS? Quelles sont les actions prises en vue de renforcer les exigences en matière de prévention des pollutions chimiques liées aux incendies, au regard des risques cumulés (incendie + radioactivité + PFAS)?

Monsieur le ministre, j'entends que des éléments relèvent en effet de la compétence d'autres ministres. Toutefois, c'est également un choix politique de décider de s'inscrire dans une logique de coordination et de pilotage dans la lutte contre les PFAS et dans la prévention vis-à-vis de ceux-ci, ou de simplement se dire "ce n'est pas chez moi que cela se passe" et ne pas décider de prendre sa part dans le sujet. Il me semble qu'il y a quand même une marge d'appréciation. En l'occurrence, vous avez fait le choix politique de ne pas vous saisir de ce sujet, mais, dans un autre scénario, vous auriez pu décider de vous y atteler. Votre réponse, monsieur le ministre, est un peu insuffisante.

Mevrouw de minister, in uw beleidsnota over het gebouwenbeheer van de Staat vermeldt u dat de Regie der Gebouwen in mei 2023 een overheidsopdracht heeft gegund voor de uitvoering van grondige energieaudits van de federale gebouwen, die zij beheert. Op basis van de resultaten van de audits zullen de behoeften en de prioritaire acties worden bepaald om de doelstellingen van het Nationaal Energie- en Klimaatplan te behalen.

In 2026, bijna morgen dus, start de tweede fase van de energieaudits. Hoeveel audits zijn er tot op heden in totaal afgerond en wat zijn daarvan de resultaten? Hoeveel audits zijn er in 2025 uitgevoerd? Hoeveel audits staan er gepland voor volgend jaar? Zal de tweede fase op dezelfde manier verlopen als de eerste, of wordt het proces bijgestuurd? Acht u het haalbaar om binnen de vooropgestelde termijn de energieaudits van alle 800 gebouwen af te ronden? Zijn er op basis van de audits al prioritaire acties opgestart, zoals de vervanging van verwarmingsinstallaties? Zo ja, om welke acties gaat het concreet?

In dezelfde beleidsnota lezen we dat de Regie der Gebouwen deze acties in 2025 wil realiseren, met onder meer 14 relightingprojecten, 194 laadpalen op 28 locaties en 16 projecten voor de installatie van zonnepanelen. Zijn die projecten intussen afgerond? Is het mogelijk om de bijhorende gegevens te ontvangen? U kunt die desgevallend ook schriftelijk meedelen, aangezien het om vrij gedetailleerde informatie gaat.

Het is goed dat er inderdaad wordt ingezet op onder andere relightingprojecten, de laadpalen en zonnepanelen. Dat beleid is inderdaad bijzonder ambitieus. We kijken uit naar het nieuwe plan, waarbij er hier en daar wat bijgestuurd wordt. Finaal gaat het wel de goede richting uit.

Mijnheer de minister, stel u voor, u bent ondernemer in Vlaanderen. U doet elke dag uw best. U doet onze economie draaien. U bouwt een nieuw bedrijfsgebouw en u investeert daarvoor in isolatie, in zonnepanelen of in warmtepompen. Kortom, u doet exact wat de overheid van u verwacht.

Als beloning krijgt u plots een mail met de mededeling: 'geen aansluiting mogelijk'. Niet vandaag, niet volgende maand, misschien zelfs niet over enkele jaren. Dit is helaas geen theoretisch voorbeeld. Vandaag lazen we in de krant de getuigenis van een bedrijf in Nazareth dat 5.000 liter mazout per dag moet verstoken omdat het maar niet aangesloten raakt op het elektriciteitsnetwerk.

Dit bedrijf is niet alleen. 181 Vlaamse ondernemingen zitten nu in deze situatie. Wie meent dat het niet erger kan, moet maar eens naar Nederland kijken. Daar staan duizenden bedrijven en zelfs scholen en ziekenhuizen op de wachtlijst, met wachttijden tot wel 10 jaar.

Vandaag geldt hier nog steeds het principe: first come, first served. Wie eerst een aanvraag doet, krijgt een aansluiting. Een datacenter, een bedrijf, een school, een ziekenhuis, iedereen komt in dezelfde rij, in dezelfde file, terecht. Zonder enige logica.

Dat is niet werkbaar. We hebben dringend nood aan een kader met duidelijke prioriteiten. Als het aan cd&v ligt, kan het niet dat grote datacenters van multinationals onze netcapaciteit komen opslorpen terwijl onze eigen bedrijven, die hier investeren en hun best doen, die zorgen voor jobs en voor groei, geen of onvoldoende stroom kunnen krijgen.

Ik stel u dan ook de vraag die steeds meer ondernemers zich stellen. Mijnheer de minister, hoe wil u voorkomen dat onze bedrijven ook tot 10 jaar moeten wachten op hun aansluiting?

Sehr geehrter Herr Präsident, sehr geehrter Herr Minister , chers collègues, ma réplique lors de la question que j'ai posée en commission de l' é nergie a peut-être incité ou invité L' E cho à écrire l'article paru ce matin. Il révèle que des centaines d'entreprises se trouvent aujourd'hui bloquées aux portes du réseau électrique wallon.

La récente prise de parole d'ORES confirme malheureusement une réalité que nous connaissons bien. Premièrement, un réseau saturé. Deuxièmement, des entreprises en attente. Troisièmement, des projets qui s'accumulent faute de capacité. Cela démontre, une fois de plus, l'urgence d'une vision cohérente, partagée et maîtrisée à l'échelle du pays.

C'est pour cela que Les Engagés ont tenu à ce que soit intégré dans l'accord de gouvernement le pacte énergétique interfédéral. Celui-ci a pour but de garantir une co-construction entre les différents niveaux de pouvoir (fédéral et entités fédérés). En effet, trop souvent encore, les différents acteurs travaillent seuls au lieu de travailler ensemble. En Flandre, l'initiative EnergieGRIP avance. En Wallonie, le Plan Puissance a réalisé un état des lieux approfondi. Ces démarches existent, mais restent parallèles et déconnectées.

Nous avons besoin d'une coordination renforcée. Notre accord de gouvernement est clair: "Nous développons avec les régions une vision et une stratégie à long terme avec le pragmatisme et l'ambition nécessaires que nous ancrons dans un pacte énergétique interfédéral dans lequel chacun assume la responsabilité de le mettre en œuvre."

Il est temps, monsieur le ministre, de traduire cet engagement dans des actes. J'ai donc deux questions. Quand comptez-vous prendre contact avec les régions afin d'initialiser concrètement ce pacte énergétique interfédéral? Quel plan de travail ou calendrier envisagez-vous pour mettre sur pied cette coordination indispensable entre les différents niveaux de pouvoir?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord, maar ik moet vaststellen dat ondernemers het op dit moment moeten doen met intenties. De realiteit is dat 181 bedrijven nu geen aansluiting krijgen en dat ze op dieselgeneratoren moeten draaien, omdat ze anders geen stroom hebben. Zonder maatschappelijk afwegingskader blijven we dweilen met de kraan open. U verwijst naar een kader en oplossingen op middellange en korte termijn, maar zolang er geen prioritering gebeurt, blijven onze bedrijven, scholen en ziekenhuizen in dezelfde rij staan als de datacentra, die gigantische hoeveelheden netcapaciteit opslorpen.

Laat ons er dus werk van maken, mijnheer de minister. Verhoog de netcapaciteit en maak ondertussen werk van het afwegingskader. Alleen zo kunnen we Nederlandse toestanden vermijden.

Sehr geehrter Herr Minister, vielen Dank für Ihre Antwort.

Vous savez très bien qu’il y a des acteurs tout à fait différents à d’autres niveaux de pouvoir. Il faut donc collaborer, collaborer, collaborer, collaborer, pour essayer de faire diminuer ce retard à l’avenir.

Comme vous l’avez dit, un acteur nécessaire n’est pas à la table. Cela ne va pas! C’est honteux. Il faut également, de ce côté-là, trouver un accord pour avancer dans cette démarche très importante pour la transition énergétique.

Je terminerai avec un proverbe allemand: " Viele Köche verderben den Brei ." Autrement dit, trop de cuisiniers gâtent la sauce. C’est aussi quelque chose qu’il faut avoir à l’esprit. En l'occurrence, il y a énormément d’acteurs. C’est pour cela que je répète qu’il faut collaborer et faire le nécessaire.

Je suis confiant, monsieur Bihet, que vous allez y arriver.

Mijnheer de minister, in het kader van het begrotingsakkoord worden er extra middelen voor de energienorm vrijgemaakt. Dat betekent dat verdere stappen moeten worden gezet om dit te operationaliseren. U hebt een aantal pistes naar voren geschoven; wellicht blijven dit dezelfde mogelijkheden om mee aan de slag te gaan. De vraag is uiteraard welke knopen op dit vlak ondertussen werden doorgehakt of ontward, en of we de verschillende pistes al konden verfijnen zodat we ermee aan de slag kunnen.

Ik heb daarbij enkele vragen.

Welke bedragen wilt u in de komende jaren verdelen? Werd er al een verdere keuze gemaakt tussen de verschillende pistes die u naar voren schoof? In welke mate is er bijkomende afstemming met de Europese Commissie gebeurd? Wanneer plant u dit dossier op de ministerraad voor te leggen? Dank u wel.

Mijnheer de minister, ook ik heb een vraag over de energienorm en specifiek over de begrotingslijn die werd opgenomen in de tabel die is uitgedeeld naar aanleiding van de regeerverklaring.

Wat daarbij opviel, is dat de lijn die bestond in de begrotingstabel die werd ingediend bij het aantreden van Arizona verdwenen is. Die is herleid tot nul. Er wordt nu verwezen naar het ophalen van die middelen via een bijdrage van Fluxys. Met andere woorden, het gaat over het aanspreken van de opbrengsten – als ik het zo mag omschrijven – van de tarieven die op de (…) wachten. Die middelen staan daar in afwachting van gebruik, normaal gezien voor het verlagen van de tarieven voor eindgebruikers of voor investeringen in het netwerk, al dan niet in het waterstofnetwerk.

Dat betekent uiteraard dat we ons bevinden in een voorbehouden bevoegdheid van de CREG. Ik weet wat uw antwoord zal zijn, dus ik anticipeer al: dit is in 2022 ook gebeurd in het kader van de overwinsten. Toen was dat echter een totaal andere situatie, namelijk tijdens de energiecrisis, waarbij winsten werden gegenereerd die niet verwacht waren en op aansturen van de CREG, die zelf stelde dat die middelen konden worden opgehaald. Er was toen wel enige creativiteit nodig om dat te realiseren.

Bestaat er een Europese basis of een wettelijke grondslag om dit te realiseren, met name in de gasrichtlijn en de gasverordening? Gaan die hiertegen in? Hoe zult u dat oplossen?

Wat is de mening van de regulator hierover, aangezien de tarieven een voorbehouden bevoegdheid zijn van de regulator?

Mijnheer de voorzitter, ik sluit me graag aan bij dit debat. We hebben het hier reeds over gehad tijdens het debat over de State of the Union.

Mijnheer de minister, ik wil graag weten over welk bedrag we precies spreken; daarmee sluit ik aan bij de vraag van de heer Wollans. Mevrouw Van der Straeten zei dat de lijn naar nul gaat en dat er 300 miljoen euro van Fluxys komt. Vorige keer had ik begrepen dat die 300 miljoen er ook nog eens bovenop zou komen. Het lijkt mij daarom nuttig om dat expliciet te verduidelijken en aan te geven over welk totaalbedrag we spreken. Het zou dan over drie jaar gaan, normaal gezien, indien gekozen wordt voor de CISAF-optie, want veel langer kan die optie niet worden toegepast. De vraag is dan wat u na die drie jaar zult doen om de energieprijzen voor bedrijven te drukken.

Ik voeg mij ook bij de vragen die mijn collega's reeds hebben gesteld over de gesprekken met Fluxys en de CREG over die optie. Is er overleg geweest, en wat was hun reactie? Ik neem aan dat Fluxys geen confetti heeft gespoten toen u kwam melden dat u hen 300 miljoen euro lichter zou maken, maar misschien is er toch een compromis gevonden of is er bij de CREG bereidheid om hierin mee te gaan.

Monsieur le ministre, l'acc è s des industries à l'énergie, et singuli è rement celles qui sont fortement consommatrices d'énergie, est une question fondamentale, puisqu'il en va de leur compétitivité et de l'emploi de nos concitoyens.

Je crois qu'il est important de prendre du temps pour traiter de la norme énergétique qui vise, justement, à soutenir la compétitivité de ces entreprises. Vous avez voulu, ce faisant, accélérer la transition vers une économie bas carbone, conformément aux orientations déjà présentées au Parlement et dans la presse. Plusieurs pistes sont actuellement examinées dont une s'inscrit dans le cadre du nouveau dispositif européen "Clean Industrial Deal State Aid Framework" (CISAF), un cadre d'aides d'État instauré par la Commission européenne pour faciliter et accélérer le soutien public aux industries, aux projets énergétiques et technologiques liés à la transition écologique. Les modalités finales seront arrêtées en concertation avec les acteurs concernés, en cohérence avec les objectifs climatiques européens à l'horizon 2030 et 2050.

Monsieur le ministre pouvez-vous, à ce stade, nous préciser l'état d'avancement de ce dossier de la norme énergétique, car il est fondamental pour nos entreprises et notre bien-être socio-économique à tous? Comment ce mécanisme est-il appelé à s'appliquer pour, d'une part, alléger durablement la facture d'électricité des entreprises intensives en énergie – c'est la mission première, bien entendu, d'une telle norme – et, d'autre part, renforcer les engagements en matière de décarbonation en ligne avec les objectifs climatiques européens et fédéraux?

Mijnheer de minister, in de commissie van 21 oktober 2025 verklaarde u dat de operationalisering van de energienorm niet mogelijk is zonder een wijziging van de elektriciteitswet, met name de vervanging van artikel 12 quinquies door een machtiging aan de Koning, een koninklijk besluit en een voorafgaande staatssteunaanmelding en goedkeuring door de Europese Commissie. U gaf toen ook aan dat u nog wacht op opmerkingen van de Commissie over elementen die de vorige regering niet had voorgelegd.

Ik heb daarover drie korte vragen.

Wat is vandaag de concrete stand van zaken en wat is de beoogde timing voor die wetswijziging? Wanneer verwacht u die aan het Parlement te kunnen voorleggen?

Welke feedback hebt u intussen van de Europese Commissie ontvangen over de contouren van de energienorm binnen het CISAF-kader, en tot welke inhoudelijke of technische aanpassingen heeft dat geleid?

Kunt u bovendien verduidelijken op welke juridische basis de middelen die bij Fluxys werden opgebouwd tijdens de energiecrisis kunnen worden ingezet voor de financiering van de energienorm?

Dank u wel, mijnheer de minister. Het is natuurlijk goed dat de discussies worden voortgezet, zodat uiteindelijk een oplossing kan worden gevonden. De vraag is of, in afwachting van de definitieve beslissing, de twee pistes al niet verder moeten worden uitgewerkt, onder andere door de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG) wat betreft de betrokkenheid van de CREG in een van die pistes. Dat zou een tussenoplossing kunnen zijn om op die manier al vooruitgang te boeken, zodat we op het moment dat de keuze wordt gemaakt, daadwerkelijk een stap verder kunnen zetten.

Over een van die pistes maak ik me overigens zorgen. Het gaat om de piste Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF), waarbij het plafond op de maximale bijdrage en de cumul met de tussenkomst voor de indirecte emissies mogelijk een hinderpaal vormen. Daardoor zouden de bedrijven die het het meest nodig hebben in het kader van CISAF misschien niet op extra middelen kunnen rekenen, of niet op zoveel middelen als waarop ze hopen. Ook daar zou sneller een stap kunnen worden gezet.

Ik heb de indruk dat we de pistes aan het vernauwen zijn en dat we in de geest al vergevorderd zijn. Ik hoop dat het politieke overleg binnenkort zal volgen.

Mijnheer de minister, u kunt niet enerzijds stellen dat het voor u en voor de regering als een paal boven water staat dat de competitiviteit van de bedrijven van groot belang is en anderzijds beweren dat er meerdere pistes nodig zijn, die allemaal worden onderzocht, maar dat er niets concreets voorligt. De eerste minister verklaarde echter op het spreekgestoelte in dit Parlement in februari en de maanden nadien dat het nog dit jaar in orde zou komen. Voor dit jaar komt er evenwel niets meer in orde. Het hele jaar is tijd verloren.

Er is geen enkele stap vooruitgezet, behalve dat alternatieve pistes naar voren zijn gebracht, die evenmin verder worden uitgewerkt. We hinken dus achterop, terwijl onze buurlanden wel blijven doorgaan. Duitsland heeft zich voorgenomen opnieuw in te grijpen voor zijn energie-intensieve industrie en daarvoor de prijzen verder te verlagen. Iedereen weet dat dat leidt tot industriële lekken tussen Duitsland en België. Eerlijk gezegd, begrijp ik dat niet meer.

Als u in dit Parlement een piste voorstelt waarbij het geld bij Fluxys zou worden gehaald, moet u een ontwerp indienen om dat mogelijk te maken. Op één vraag hebt u echter niet geantwoord, namelijk of dat wel mogelijk is op basis van de Europese regelgeving. Volgens mij is dat niet mogelijk en hebt u daarom niet geantwoord en staat u vandaag geen enkele stap verder.

Mijnheer de minister, ten eerste, u stelt dat u het vooropgestelde budget niet te buiten gaat en dat u elk jaar nog drie keer 100 miljoen euro erbij doet. Als het uiteindelijke bedrag gewoon de optelsom is van drie jaar, dan is het toch niet moeilijk om dat bedrag te noemen? Ik kom zelf op twee of drie verschillende bedragen uit. Ik zou nu wel eens willen weten wat het wordt.

Ten tweede, ik heb ook geen duidelijkheid over de vraag of het zal lukken met de Fluxysmiddelen.

Ik ben, ten derde, ontgoocheld over het gebrek aan daadkracht en aan snelheid waarmee de regering beslissingen neemt rond de energienorm. De premier snauwde mij in commissie na de totstandkoming van het zomerakkoord van 21 juli af dat de energienorm van de vorige regering broddelwerk was en dat hij dat nu snel zou oplossen. Ook al gaat het om een relatief en subjectief gegeven, een snelle oplossing zie ik toch niet. Het is nu bijna kerstvakantie en pas in 2026 zullen we weten wat de energienorm wordt. Als het dan de CISAF-optie wordt met de nadelen daaraan verbonden, gebeurt er ten minste iets voor de bedrijven. Vandaag gebeurt er niets; iets is altijd beter.

Ik maan u aan tot heel bekwame spoed voor die maatregelen, waarvan u zegt dat ze op korte termijn nodig zijn. Op lange termijn zullen er structurelere ingrepen nodig zijn maar ik hoor u niet aangeven welke dat dan worden behalve dat wij het net moeten versterken, wat geen nieuwe vaststelling is.

Ik vraag mij dan ook af wanneer u knopen zult doorhakken, effectief beslissingen neemt en energie-intensieve bedrijven van een korting zullen kunnen genieten en hun competitiviteit zullen kunnen handhaven.

Monsieur le ministre, tout qui connaît un peu le niveau européen sait qu’un paquet de mesures qui serait mal calibré préalablement au niveau de l’Europe serait désastreux, a posteriori , pour les entreprises et leur compétitivité – celles-là mêmes que l’on veut soutenir à travers ce paquet de mesures.

Les moyens mis sur la table sont importants, colossaux, de nature à faire penser que nous allons pouvoir relever ce défi urgent. Nous comprenons donc très bien que ce dossier est encore en cours de développement, mais il est dans l'intérêt des entreprises que soit présenté, au mieux et au plus vite, ce paquet de mesures de court terme et structurelles, notamment pour la prédictibilité. Elles s’en porteront mieux, et à travers elles, nos emplois.

Vous avez raison de souligner qu’une énergie abordable est inconcevable si on ne peut pas l'acheminer. Les travaux en matière de réseau doivent eux aussi être accélérés. Certains dossiers nous préoccupent d'ailleurs dans cette Assemblée. Je vous remercie, monsieur le ministre.

Mijnheer de minister, ik denk dat we allemaal op dezelfde golflengte zitten wanneer u zegt dat er maatregelen op korte termijn nodig zijn, maar ook structurele maatregelen op langere termijn om de competitiviteit van onze bedrijven te garanderen. Ik hoor u zeggen dat er vastberadenheid is. Dat is zeer goed. Wij hopen, of beter, rekenen op een snelle voortgang. De collega’s hebben het hier ook al gezegd: the time is now . Wij volgen het traject dus zeker verder op samen met u.

Mijnheer de minister, Doel 2 is intussen stilgelegd en de voorbereidende ontmantelingswerken van Tihange 1 zijn aangekondigd. In het verleden pleitte u ervoor om die werkzaamheden niet uit te voeren en om rond de tafel te gaan zitten met Engie om het alsnog te hebben over een potentiële verlenging van de levensduur. De vraag is alleen of u ondertussen een realistische piste ziet om hiermee aan de slag te gaan.

Ten eerste, hoe kijkt u naar de sluiting en het onklaar maken van Doel 2 en Tihange 1?

Ten tweede, ligt er een onderhandelingskalender op tafel met Engie of is dat denkspoor door een totaal gebrek aan voorbereiding door de vorige regering helemaal gesloten?

Mijnheer de minister, het geduld van collega Wollants is op. Dat bleek niet zo duidelijk uit zijn vraag, maar dat was het wel in de krantenartikels van vorige week. Hij heeft het helemaal gehad met het feit dat u nog altijd geen nucleaire strategie hebt uitgewerkt en het wordt hoog tijd dat u daar werk van maakt. Ik ben het daarmee eens, maar van uw vrienden moet u het hebben, mijnheer de minister. Hij was hier vriendelijker, maar zo gaat dat dan. Men is wat scherper in de pers en als men dan face to face zit, moet men dat wat afzwakken.

De heer Wollants had alvast goed nieuws. Hij zei dat er wel een strategie is, maar dat die een goed bewaard geheim is. Dat is al meer dan wat we twee weken geleden dachten, namelijk dat er geen nucleaire strategie is.

Mijnheer de minister, mijn vraag is bedoeld om u de kans te geven om dat hardop te zeggen. Het is niet nodig om de nucleaire strategie geheim te houden; u mag die gewoon in de openbaarheid gooien. Zeg het maar gewoon, leg het ons uit, dan zijn we allemaal gerustgesteld dat er is nagedacht, dat er stappen komen, dat er een timing en een tabel is en dat de ambitie er is. Ik kijk dus uit naar de openbaarmaking van uw geheime strategie.

Monsieur le ministre, après 50 ans de production d'électricité, le réacteur nucléaire de Tihange 1 a été arrêté il y a plusieurs semaines. Le démantèlement sera long et découpé en plusieurs phases. Le calendrier des opérations de fin de vie avait d'ailleurs été approuvé par l'AFCN. Les étapes qui supprimeront toute possibilité d'utiliser le réacteur pour produire de l'énergie vont toutefois rapidement survenir.Depuis plusieurs mois, vous avez laissé planer le doute sur la volonté de prolonger de quelques années la durée de vie de ce réacteur.

Concernant Tihange 1, que comptez-vous faire pour prolonger sa vie? Comment comptez-vous mettre Tihange 1 en conformité avec les normes internationales de sûreté? Comment comptez-vous le reconnecter potentiellement avec le réseau, étant donné les déclarations, notamment du CEO d'Elia, relatives aux difficultés? Que vous répond ENGIE sur sa prolongation, puisque que vous êtes censé négocier avec cette entreprise? Enfin, quand présenterez-vous dans cette commission votre stratégie de redéveloppement du nucléaire pour réaliser les objectifs fixés dans votre accord de gouvernement?

Après Tihange 1, Doel 3, Tihange 2, Doel 1, Doel 2 est maintenant le cinquième réacteur belge à être définitivement déconnecté du réseau. Vous vous proclamiez ministre du nucléaire – Atomic Boy! – mais jusqu'à présent, vous avez passé votre temps à valider les suppressions de réacteurs sans nous présenter de stratégie. Confirmez-vous que Doel 2, après Tihange 1, sera donc bien démantelé? Votre accord de gouvernement annonçait une part d'énergie nucléaire de 4 gigawatts dans notre mix électrique. Où en sommes-nous?

Votre accord de gouvernement soulignait également que "à très court terme, le gouvernement prendra toutes les mesures nécessaires à la prolongation des unités existantes répondant aux normes de sûreté et entamera des discussions avec l'exploitant nucléaire et les propriétaires à cet effet". On est en décembre 2025 et il semble que nous avons dépassé le "à très court terme". Pouvez-vous dès lors nous présenter vos résultats, monsieur le ministre?

Mijnheer de minister, het is positief dat de gesprekken met ENGIE en EDF constructief verlopen. We moeten echter opletten waar die uiteindelijk naartoe leiden en daar maak ik me enige zorgen over. Hetzelfde geldt voor het niet nemen van onomkeerbare maatregelen. In het verleden is gebleken dat ENGIE een heel andere visie heeft op wat onomkeerbaar is dan de meeste parlementsleden. Zo ziet ENGIE het herbouwen van een reactorvat als een volkomen mogelijke oplossing om iets omkeerbaar te maken. Daarom maak ik me hierover zorgen en hoop ik dat we hierover op dezelfde lijn zitten.

Wij moedigen u aan stappen te zetten om hierover duidelijkheid te verkrijgen, zodat we hiermee verder kunnen en zodat u uw naam als Atomic Boy volledig waar kunt maken.

Mijnheer de minister, zolang u maar niet Radiation Boy wordt, is alles oke.

Alle gekheid op een stokje, u engageert zich er duidelijk toe om de verlenging van de levensduur van de betreffende centrales voor elkaar te krijgen, ten bewijze uw vraag aan de exploitanten om geen onomkeerbare ingrepen te doen. U hebt echter niet vermeld wat het antwoord daarop was en of zij daartoe bereid zijn en zich daaraan zullen houden.

Dat de gesprekken constructief verlopen, is alvast een teken dat de vorige regering geen verwijt treft. Als de vorige regering ede zaken volledig had laten liggen en er niets meer mogelijk was, zoals hier zopas werd gesuggereerd, dan zouden er nu geen constructieve gesprekken kunnen plaatsvinden. Het zal dus niet aan de vorige regering gelegen hebben. Overigens, het is vooralsnog de enige regering die er de jongste vijftien jaar in is geslaagd om de levensduur van twee kerncentrales te laten verlengen. Mijnheer Wollants en Atomic Boy, ik duim ervoor dat u hetzelfde kunt verwezenlijken.

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour votre réponse. Je suis heureuse d'entendre que le nucléaire n'est pas de la politique spectaculaire. Je partage d'ailleurs totalement votre analyse. D'ailleurs, comme vous le savez, je lis avec grande attention vos nombreuses sorties presse, en espérant systématiquement qu'un jour nous pourrions enfin apprendre quelque chose de nouveau. Il n'en est rien. Votre réponse d'aujourd'hui étant à nouveau la même, je me demande où est votre stratégie de redéveloppement du nucléaire. Nous sommes en décembre 2025. Où est votre plan? En tout cas, vous vous doutez bien que nous l'attendons impatiemment en commission pour pouvoir en discuter avec vous.

Mijnheer de minister, van de distributienetbeheerders komen er alsmaar meer klachten over een tekort aan capaciteit op de transformatorstations van Elia. Alsmaar meer van die stations worden momenteel in overbelasting gebruikt, waardoor de dreiging toeneemt dat er geen aanvullende capaciteit meer beschikbaar zal zijn voor eventuele afnemers.

De distributienetbeheerders wijzen vooral naar Elia, die zijn transformatorstations te traag zou aanpassen om in extra capaciteit te voorzien. Bovendien wordt geklaagd dat Elia wafelijzergewijs de beperkte inspanningen 50/50 verdeelt over het noorden en het zuiden van het land. Dat is enigszins merkwaardig, omdat Vlaanderen verder staat op het vlak van elektrificatie dan Wallonië.

In het licht van het volgende federale ontwikkelingsplan moet de vraag worden beantwoord hoe daarmee kan worden omgegaan. Dat leidt tot een aantal vragen.

Ten eerste, bevestigt u dat er onvrede is bij de distributienetbeheerders over de capaciteit die ter beschikking wordt gesteld in de transformatorstations en over de beperkte investeringssnelheid van Elia?

Ten tweede, welke aanpak stelt u voor om de investeringen van Elia op een niveau te brengen dat aansluit bij de verwachtingen van Elia op het gebied van de toename van het stroomgebruik door elektrificatie?

Ten derde, klopt het dat Elia het wafelijzermodel gebruikt om beschikbare nieuwe transformatoren over de regio's te verdelen? Wat is uw standpunt daarover en zou het niet beter zijn rekening te houden met de werkelijke noden op dat vlak?

Monsieur le ministre, ces derniers mois, plusieurs gestionnaires de réseaux, tant pour le transport que pour la distribution, ont mis en évidence une saturation accrue de leur infrastructure. Les demandes de raccordement de nouveaux projets renouvelables, les besoins industriels liés à l'électrification ainsi que l'essor de la mobilité électrique exercent une pression importante sur la capacité du réseau, qui ne suit pas.

Dans certaines zones du pays, des files d'attente se constituent déjà, retardant des investissements essentiels pour la transition énergétique. Face à cette situation, de nombreuses voix plaident pour une utilisation plus systémique des solutions de flexibilité, qu'il s'agisse de pilotage, de consommation, de stockage, d'agréation, de flexibilité industrielle ou encore de contrats dynamiques, afin de réduire ou d'étaler les consommations et ainsi optimiser l'utilisation des infrastructures existantes.

Monsieur le ministre, disposez-vous d'une évaluation actualisée de la saturation du réseau, tant sur la haute tension que sur les réseaux de distribution? Quelles zones du pays sont les plus concernées? Étant donné que la distribution relève des régions, quels mécanismes de coordination fédérale sont mis en place pour traiter le problème à l'échelle du système énergétique dans son ensemble? Comment le gouvernement entend-il remédier à la saturation du réseau et éviter ainsi de freiner des projets industriels stratégiques ainsi que le déploiement de technologies bas carbone dans les ménages – pompes à chaleur, bornes de recharge, etc.?

Mijnheer de minister, het federaal ontwikkelingsplan voor het transmissienet van elektriciteit is uiterst belangrijk om de integratie van grote, nieuwe energiebronnen en de versterking van ons net mogelijk te maken. Dit plan, dat werd opgesteld door netbeheerder Elia, schetst de noodzakelijke investeringen in ons hoogspanningsnet voor de komende 10 jaar. Met de ambitieuze doelstellingen van de energietransitie en de recente ervaringen met de kostenevolutie van grootschalige infrastructuurprojecten, zoals het energie-eiland, is het cruciaal dat dit ontwikkelingsplan tijdig wordt vastgesteld en op een kostenefficiënte manier wordt uitgevoerd.

Vanuit dat oogpunt heb ik de volgende vragen voor u. In welke fase bevindt het ontwerp van het volgende federaal ontwikkelingsplan 'hoogspanning' zich momenteel? Welke consultaties hebben er tot nog toe plaatsgevonden met relevante actoren, zoals de industrie, milieuorganisaties en de gewesten? Wat is de verdere tijdslijn voor de definitieve goedkeuring van de publicatie van dit plan? Tot slot, hebt u maatregelen overgenomen uit het CREG-rapport met betrekking tot de bevordering van de budgetopvolging in het kader van infrastructuurprojecten vastgelegd in het federaal ontwikkelingsplan?

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik begrijp dat er geen structurele tekorten zijn op het net van Elia zelf, maar het probleem situeert zich natuurlijk op de overgang van het ene naar het andere net. Daarom maak ik mij zorgen over het feit dat structureel een aantal transformatiestations momenteel in overbelasting wordt gebruikt, terwijl de golf van elektrificatie nog grotendeels moet komen.

Het is belangrijk dat er voldoende capaciteit is op het Elia-net, maar ook dat de transformatiestations voldoende capaciteit hebben. Ik begrijp dat bij Elia hierover alarm wordt geslagen, maar dat daar geen gehoor aan wordt gegeven. Dat vind ik problematisch. We weten dat veel initiatieven op het gebied van elektrificatie ook op het distributienet zullen plaatsvinden. Niet alles wordt op het transmissienet georganiseerd. Ik kan u alleen maar aansporen om dat met Elia te bespreken, zodat dat aspect in ieder geval wordt meegenomen in het volgende ontwikkelingsplan.

Mijn grootste zorg is immers dat we op een bepaald moment moeten vaststellen dat een aantal aansluitingen niet meer mogelijk is. Er kan capaciteit zijn op het Elia-net, maar als de transformatiestations overbelast zijn, is die capaciteit op het hoger gelegen net nauwelijks bruikbaar. Dat is iets waar we aandacht aan moeten besteden.

Danke. Ich würde am liebsten auf Deutsch antworten.

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Je vois que c’est un challenge, pas seulement chez nous, mais aussi dans d’autres pays.

Je rejoins le collègue Wollants. Le plus important pour l'électricité est que d’un côté, il faut produire, et de l’autre côté, il faut qu’elle arrive. Nous avons encore pas mal de pain sur la planche pour cela, du côté des régions, ce qui n’est pas de votre responsabilité, mais aussi des communes, qui doivent installer les câbles.

Quand je parle d'électrification et des voitures électriques, c'est un problème concret dans les communes. Le plan, c'est bien, mais à partir du moment où on a un plan, il faut aussi le mettre en œuvre. Il faut avoir un comité de monitoring qui surveille que le plan soit exécuté pour qu'à la fin, on réussisse l'électrification.

Dank u wel, mijnheer de minister. Mijn vraag ging vooral over het federaal ontwikkelingsplan. Ik ben blij dat u al een aantal spelers, waaronder de CREG, hebt uitgenodigd. Ik zou bij dezen echter nog eens een oproep willen doen om echt te luisteren naar de aanbevelingen van de CREG, omdat we later in deze legislatuur of verder in de toekomst geen tweede case als het energie-eiland mogen meemaken. Het zou echt nuttig zijn om een aantal handvatten of grendels in het ontwikkelingsplan in te schrijven, zodat we daar altijd op kunnen terugvallen en we ervoor kunnen zorgen dat iedereen daarin zijn verantwoordelijkheid neemt.

Mijnheer de minister, eigenlijk was de repliek van de heer Seuntjes de perfecte inleiding voor mijn vraag.

Voor de zomer schrapte de regering de tweede fase van het energie-eiland, namelijk het gelijkstroomgedeelte. Dat lijkt mij een meer dan terechte keuze. Dat wil echter wel zeggen dat de derde kabel van de Prinses Elisabethzone niet kan worden aangesloten en dat ook de geplande gelijkstroomverbinding met het Verenigd Koninkrijk niet kan worden aangetakt. Die elementen zouden verder worden onderzocht.

We zijn nu enkele maanden verder en het is niet duidelijk welke stappen er ondertussen zijn gezet om het dossier verder te ontwikkelen. Daarbij rijst de vraag welke stappen er met Britse partners in dit dossier zijn ondernomen. Ik heb hierover de volgende vragen, mijnheer de minister.

Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot het energie-eiland? Is er nog een verdere prijsevolutie voor het eiland en het wisselstroomgedeelte?

Welke stappen zijn er gezet inzake de Nautilusverbinding? Werd er verder gesproken met Ofgem en de andere Britse partners? Welke oplossingspistes werden naar voren geschoven met betrekking tot de virtuele hybride interconnector of andere alternatieven?

Welke stappen zijn ondertussen gezet met betrekking tot het al dan niet bouwen van een derde kabel offshore? Wordt overwogen om de capaciteit terug te schroeven en de densiteit van het park te reduceren? Of wordt overwogen om in extra wisselstroomcapaciteit te voorzien? Of volgt u nog een andere piste in dat kader?

Mijnheer de minister, ook ik heb een vraag over het energie-eiland dat, zoals iedereen weet, een cruciaal project is voor de energietransitie van ons land. Het zou niet alleen een energiehub zijn, maar ook het toonbeeld van natuurinclusief bouwen op zee.

Uit recente berichtgeving blijkt echter dat de netbeheerder Elia de ambitieuze plannen voor het nature-inclusive design drastisch heeft moeten terugschroeven. Dit heeft bij milieuorganisaties tot grote teleurstelling geleid. Zo komen de richels voor de bedreigde drieteenmeeuw er niet en worden de reliëfpanelen slechts gedeeltelijk uitgevoerd, onder andere door de oplopende kosten en de technische complexiteit daarvan.

Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot de bouw van het Prinses Elisabetheiland? Welke biodiversiteitsmaatregelen uit het oorspronkelijke nature-inclusive design worden na deze herziening volledig of gedeeltelijk uitgevoerd? Welke specifieke Belgische maatregelen vallen onder de behouden federale subsidie van 10 miljoen euro?

Kunt u bevestigen of de beslissing om de biodiversiteitsmaatregelen terug te schroeven volledig door Elia zelf is genomen of is dat in overleg met andere instanties gebeurd?

Monsieur le ministre, le projet d'île énergétique représente un pilier stratégique de notre transition énergétique et un élément clé pour accueillir la production de la future zone Princesse É lisabeth dont il a déjà souvent été question et dont il sera encore question à n'en pas douter. Vous avez indiqué avoir dû revoir le projet en raison d'une explosion des coûts passant de 2,2 milliards à plus de 8 milliards d'euros – à côté de ça la gare de Mons, c'est de la roupie de sansonnet – tout en maintenant des volets prioritaires afin de garantir la mise en service dans les délais.

Monsieur le ministre, pouvez-vous faire le point sur l'état d'avancement actuel du projet d'île énergétique et sur les étapes concrètes prévues dans les prochains mois?

Mijnheer de minister, ik begrijp dat mijn vragen over de verdere aanpak nog enigszins vroegtijdig zijn. Wij moeten echter wel goed bekijken op welke manier wij een en ander verder zullen aanpakken. Voor een aantal punten is het immers belangrijk om ter zake verklaringen te hebben, zoals over hoe wij zullen omgaan met Buitenlust en met de prinses Elisabethzone. Dat lijken mij een aantal punten te zijn die wij best kunnen proberen uit te klaren. Ik tracht echter geduldig te zijn. Op dat vlak kijk ik dus uit naar de verdere stappen.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour ces éléments de réponse. Gouverner, c'est prévoir. Merci de nous avoir indiqué le sens dans lequel on évolue correctement, vu le nombre de caissons installés à terme et les étapes que vous venez de citer. Nul doute que nous reviendrons sur le sujet vu son importance et son interconnexion avec d'autres dossiers chers à cette Assemblée.

Mijnheer minister, na de stopgezette tender zou u werken aan de herlancering van de eerste kavel. Daarbij is er de vraag of u het nieuwe Europese kader op dat vlak dient te hanteren om dit te kunnen doen. Tegelijkertijd is er ook de vraag of de andere elementen van de tender ondertussen voldoende helder zijn om alles op een goede manier te kunnen voorbereiden. Eenvoudig gesteld, kunt u een stand van zaken geven en toelichten welke elementen nog moeten worden uitgeklaard om de tender opnieuw te lanceren? De CREG heeft intussen de opdracht gekregen om bepaalde onderdelen hiervan concreet uit te werken voor de lancering.

Uit een recente analyse van de klimaatorganisatie Greenpeace blijkt dat de investeringen van energieleveranciers in nieuwe groene energie in ons land op vijf jaar tijd drastisch zijn gedaald, met maar liefst 51 %. Volgens Greenpeace ligt een belangrijk deel van de oorzaak van deze terugval in de moeilijke vergunningsprocedures en het lokale protest tegen windenergieprojecten. Deze trend wijst op een significant probleem in het investeringsklimaat voor hernieuwbare energie, wat de doelstellingen van de energietransitie onder druk zet. Aangezien de Prinses Elisabethzone cruciaal is voor de verdere uitbouw van offshore windenergie in België, is het van cruciaal belang dat de markt tijdig duidelijkheid krijgt over de volgende stappen.

De geplande tender voor de concessie in de Prinses Elisabethzone staat, voor zover bekend, gepland voor begin volgend jaar. Kunt u de exacte timing van deze tender bevestigen? Wanneer zal de federale overheid de details en voorwaarden van deze tender bekendmaken aan de markt? Ziet u, in het licht van de gerapporteerde halvering van groene energie-investeringen, een risico dat deze terugval de interesse voor de tender in de Prinses Elisabethzone zou kunnen beïnvloeden?

Monsieur le ministre, pouvez-vous indiquer où en est l'appel d'offres pour la zone Princesse Élisabeth et quelles sont les prochaines étapes?

We kijken uit naar het resultaat van het onderzoek en de besprekingen

Idem.

J'évoquais tantôt l'importance du paramétrage et de la confrontation d'un dispositif d'aide avec le droit européen, et je ne me dédirai pas en l'occurrence. Je suis donc heureux de voir cet intérêt renouvelé mais j'attends aussi avec impatience les prochaines étapes dans ce dossier important, tout comme le sera ensuite celui de la Boucle du Hainaut.

Mijnheer de minister, ik wil het vandaag hebben over blauwe mazout, mijn favoriete mazout, zoals u wel begrijpt. Blauwe mazout is een synthetische, vloeibare brandstof op basis van HVO en zou tot 90 % minder CO 2 uitstoten in vergelijking met klassieke stookolie.

In het kader van de Europese klimaatambities met de doelstelling om klimaatneutraliteit te bereiken, wat we al meermaals hebben besproken, wordt op Europees niveau ook naar HVO gekeken als een essentieel element, erkend om de energietransitie te ondersteunen, zeker bijvoorbeeld in huishoudens waar het moeilijk is om de stookolietank snel te vervangen. We weten sinds gisteren, op basis van de recentste cijfers, dat vooral in Wallonië nog met stookolie verwarmd wordt.

Wanneer ETS2 wordt ingevoerd en de accijnsverhoging van de federale regering erbij komt, wordt mazout een stuk duurder. Het zou dus goed zijn dat er een alternatief beschikbaar is, vandaar enkele vragen.

Waarom is blauwe mazout vandaag nog niet erkend als huishoudbrandstof? Ziet u er mogelijkheden in als duurzaam alternatief, ook in voorbereiding op de koolstoftaks ETS2, al is die intussen uitgesteld? Zult u op korte termijn initiatieven nemen met uw bevoegde collega-ministers om blauwe mazout juridisch gelijk te stellen aan stookolie, zodat huishoudens een alternatief krijgen zonder dat daar onmiddellijk grote investeringskosten tegenover staan?

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik heb de vraag ook gesteld aan de minister van Financiën, maar hij wist enkel te vertellen dat hij niet bevoegd was. Ik heb ze gesteld aan de minister van Economie, die op zijn beurt wist dat hij niet bevoegd was. U bent de eerste die weet wie wel bevoegd is. Ik zal de vraag dan ook stellen aan de minister van Energie. Ik ben blij dat u ook inhoudelijk ingaat op de vraag. U hebt gelijk, in een ideale wereld zetten we in elk gebouw een warmtepomp en leggen we zonnepanelen op elk dak, maar dat is, ten eerste, niet voor iedereen een haalbare investering op korte termijn en, ten tweede, het is ook niet voor elk bestaand gebouw technisch haalbaar om die dingen te installeren. In een overgangsfase zijn wel degelijk alternatieven nodig. Ik begrijp uw overweging dat HVO misschien efficiënter ingezet kan worden in andere sectoren, in de luchtvaart bijvoorbeeld. Het doel is dat we minder uitstoten, het doel is niet dat we zoveel mogelijk warmtepompen installeren. We zullen dus ook moeten kijken naar HVO waar die nodig is en waar die kan dienen om mensen alleszins een duurzamer alternatief aan te bieden, ook als de huishoudens de investering technisch of financieel gezien op de korte termijn, of naar ik vrees op de middellange termijn voor veel huishoudens, niet meer aankunnen. Ik zal me tot de minister van Energie wenden om daar zijn mening over te kennen.

Mijnheer de minister, ten eerste, België nam met een eigen Belgisch paviljoen deel aan de World Nuclear Exhibition in Parijs van 4 tot 6 november 2025. Volgens de officiële aankondiging werd het paviljoen op 4 november plechtig ingehuldigd in uw aanwezigheid, gevolgd door een netwerkreceptie met de vertegenwoordigers van de vijftien Belgische bedrijven en instellingen die eraan deelnemen. Dergelijke initiatief biedt ongetwijfeld kansen om de Belgische nucleaire expertise internationaal in de kijker te zetten.

Mijnheer de minister, wat is de totale kostprijs van het Belgisch paviljoen op de World Nuclear Exhibition 2025? Hoe worden de kosten gefinancierd? Wordt het project volledig gedragen door de bijdragen van de deelnemende bedrijven en instellingen? Of werd er geheel of gedeeltelijk gebruikgemaakt van federale dan wel regionale overheidsmiddelen? Zo ja, onder welke begrotingspost of welk programma werd de uitgave geboekt?

Kunt u meegeven welke vijftien Belgische bedrijven en instellingen er op het Belgisch paviljoen vertegenwoordigd zijn? Hebt u tijdens uw aanwezigheid in Parijs ook bilaterale contacten of vergaderingen gehad met buitenlandse partners of industriële actoren zoals EDF, ENGIE of leden van de Franse overheid? Zo ja, met wie? Wat waren de voornaamste resultaten en thema’s van die gesprekken?

Ten tweede, wat de SMR's of small modular reactors betreft, de recente aankondiging van een locatie voor zijn eerste SMR van het Verenigd Koninkrijk die tegen 2030 stroom aan drie miljoen gezinnen moet leveren, staat in schril contrast met de situatie in ons land. Terwijl andere landen concrete realisaties op het terrein voorbereiden, lijkt België voorlopig niet verder te komen dan een intentieverklaring met het Canadese Ontario Power Generation (OPG), zonder politieke verankering en zonder zicht op een tijdslijn of investeringskader.

Kunt u toelichten welke waarde de intentieverklaring met OPG precies heeft? Heeft de samenwerking het potentieel om uit te groeien tot een daadwerkelijk bouwproject?

Hoe beoordeelt u het feit dat landen zoals het VK en Polen reeds duidelijke locaties, partnerschappen en tijdslijnen hebben vastgelegd, terwijl België zich nog in een voorbereidend stadium bevindt? Bestaat er een risico dat België achteropgeraakt in de internationale nucleaire ontwikkeling? Hoe wilt u voorkomen dat ons land opnieuw afhankelijk wordt van buitenlandse spelers zonder eigen industriële verankering?

Zullen instellingen zoals het SCK, Vlaamse en Waalse initiatieven, potentiële buitenlandse partners, worden samengebracht in één gecoördineerde federale roadmap? Indien ja, wanneer mogen we die verwachten? Indien neen, waarom niet?

Acht u het realistisch om in België tegen 2035 de eerste nieuwe eenheden in gebruik te nemen, zoals door verschillende sectorpartners werd gesuggereerd?

Voorzitter: Jeroen Soete

Président: Jeroen Soete

Mijnheer de minister, ik ben niet zo streng voor u als uw coalitiegenoot van cd&v, maar de vraag is wel pertinent. Is er überhaupt een nucleaire strategie? De Vlaamse minister-president heeft wel opgeroepen tot overleg over SMR's en u verklaarde dat u de levensduur van de kerncentrales probeert te verlengen, maar houdt het daarmee op? Hebt u nog andere plannen? Tegen welk jaar en voor welke hoeveelheid rekent u op nucleaire capaciteit? Zet u in op SMR's? Met welke technologie zal dat zijn? Er zijn dus veel vragen.

De vorige spreker wees erop dat Groot-Brittannië al een locatie voor de bouw van zijn eerste SMR heeft aangekondigd. Laat dat land dat vooral doen, dan weten we of SMR's werken en of de bouw ervan binnen het vooropgestelde tijdschema en budget mogelijk is. De Nederlandse regering verklaart dat de overheid daarvoor zelf een bedrijf zal moeten oprichten en daarin miljarden euro's pompen, want de privésector zal het niet oplossen. Rekent u wel op de privésector? Maakt u plannen om via overheidsmiddelen het vuur aan de lont te steken? Ik heb schriftelijk alle vragen ingediend, maar zal ze niet allemaal overlopen. Kortom, wat is de nucleaire strategie van de regering?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Collega, u zegt dat ik streng ben, maar ik noem het eerder gezonde nieuwsgierigheid naar de nucleaire strategie. We horen en lezen veel, maar we moeten toch ook kunnen vragen hoe het daar concreet mee staat.

Ik begrijp uit uw antwoord dat we moeten blijven inzetten op verschillende pistes. Zo heeft het verlengen van de levensduur van de huidige centrales prioriteit en is de bouw van SMR's tegen 2035 afhankelijk van de maturiteit van de technologie. We volgen dit zeker verder op.

Mijnheer de minister, de strategie wat betreft de verlenging van de bestaande centrales begrijp ik, maar voor de rest kan ik uit uw antwoord niet echt opmaken of er een strategie is. U praat met veel ondernemers die voorstander zijn of die actief zijn in de sector, maar ik mis een plan waaruit blijkt dat u in jaar X zoveel gigawatt nucleaire energie in de energiemix wilt en wat de concrete stappen zijn die u onderneemt om daar te geraken. Dat mis ik vandaag. Ik hoor alleen dat er een studie is gemaakt die zegt dat grote kerncentrales duurder zijn dan kleine kerncentrales en dat kleine kerncentrales flexibeler zijn dan grote kerncentrales. Daar had ik in alle eerlijkheid weinig studie voor nodig. De vraag blijft dus of er een strategie is. Als het elektriciteitverbruik op een bepaald moment omhooggaat en we bijkomende capaciteit nodig hebben, maar we geen strategie hebben om voor extra nucleaire capaciteit te zorgen, dan moeten we dat opvangen. Dat kan door interconnectie met het buitenland, door groene, duurzame energie of door – stel u voor – gascentrales, maar we zullen het moeten opvangen. Als dat eenmaal opgevangen is, dan is de vraag wat het nut is van nog een kerncentrale extra in de mix te steken. Het is dus tijd dat we een horizon krijgen en dat er een strategie komt om die horizon te bereiken, iets wat ik vandaag nog altijd mis, maar we zullen daar in de komende weken, maanden en jaren nog op terugkomen, mijnheer de minister. Daar ben ik zeker van.

Monsieur le ministre, j'ai lu tout comme vous le rapport du SPF Économie concernant la précarité énergétique, où l'on apprend qu’un ménage sur cinq est exposé au risque de précarité énergétique en 2024. Cela concerne des familles qui peinent à payer leurs factures et à chauffer suffisamment leur logement ou qui consomment moins que leurs besoins essentiels. Pour être plus précis, ce sont 20 % des familles qui sont en précarité énergétique.

Ce chiffre, tout simplement inacceptable dans un pays aussi riche que la Belgique, s’explique notamment par le caractère bien trop élevé des prix de l’énergie et démontre la nécessité du contrôle des prix, que nous proposons avec le PTB.

Monsieur le ministre, quelles mesures structurelles envisagez-vous pour faire baisser les prix de l’énergie et pour lutter contre la précarité énergétique?

Merci, monsieur le ministre. J'ai bien compris que vous avez tenté de dissocier les risques de précarité. Vous nous les avez même énoncés. Or moi, je vous parlais de nouvelles mesures structurelles alors que vous parlez de l'existant. Je n'ai donc rien entendu de neuf. Pour vous donner des chiffres, un baromètre de la précarité énergétique établi en 2015 évaluait la précarité énergétique à 18,5 %. Aujourd'hui, ce taux a augmenté jusqu'à 19,7 %. Par contre, en France, là où une forme de contrôle des prix est appliquée, ces niveaux sont plus bas et ont même diminué en dix ans. De 13,7 % en 2012, c'est descendu à 10,8 % en 2022. On comprend aisément qu'avec une forme de contrôle des prix, on parvient à faire baisser le taux de précarité énergétique. Je vous demande donc de vous inspirer de cette initiative.

Mijnheer de minister, ik hoorde u donderdag in de plenaire vergadering een vraag beantwoorden van coalitiegenoot Wollants over de energienorm en over de wijze waarop de vorige regering het daar verknoeid had, evenals over de problemen die u nu moet oplossen.

Op dat moment herinnerde ik me dat ik enkele weken geleden had gelezen dat u een derde piste gevonden had om de energiekorting toe te kennen aan grote energie-intensieve bedrijven – het doel van die energienorm –, namelijk: de CISAF-optie, waarbij CISAF staat voor Clean Industrial Deal State Aid Framework. Men kan de Europese Unie moeilijk verdenken van het verzinnen van gemakkelijke namen. Volgens wat u in de krant verklaarde, zou dat een werkbare en gemakkelijk hanteerbare optie zijn. Die optie is echter gebonden aan Europese regels. Ze kan slechts drie jaar gelden en moet passen binnen een budgettaire enveloppe die op nationaal niveau eigenlijk over meerdere jaren gespreid was.

Er rijzen bij die optie dus verschillende vragen.

Zullen die energie-intensieve bedrijven in 2025 nog een compensatie kunnen ontvangen? Dat is belangrijk voor de duidelijkheid. Is dat een optie die u nog dit jaar aan het Parlement kunt voorleggen en die ook nog dit jaar kan ingaan?

Is het uw intentie om het volledige bedrag dat in de meerjarenbegroting voor de energienorm was voorzien, met name 770 miljoen euro over vijf jaar, volledig uit te keren binnen de drie jaar, de kortere periode van CISAF?

Laat uw voorstel toe dat ondernemingen verschillende vormen van steun die onder CISAF vallen cumuleren tot aan de maximaal toegelaten drempels? De cumulatie is uiteraard eveneens onderworpen aan Europese regels. Wanneer denkt u daarover duidelijkheid te kunnen bieden aan de bedrijven die in aanmerking zouden komen?

Hebt u met de sector van energie-intensieve ondernemingen al overlegd over het plan? Kunt u iets zeggen over hun voorlopige beoordeling van de haalbaarheid, de omvang van de steun en de herinvesteringsverplichting die inherent is aan CISAF?

Ayant eu la même inquiétude et donc la même question pour le ministre que mon collègue, la réponse conviendra, je pense, à nos deux interpellations.

Monsieur le ministre, ce matin, la Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG) nous a présenté son budget et sa note de politique générale. Nous avons eu l'occasion d'évoquer une nouvelle fois la norme énergétique, qui permet de fixer un plafond au coût de l'énergie pour les entreprises électrosensibles, afin de préserver leur compétitivité. Par ailleurs, la CREG nous a informés que l'option aujourd'hui étudiée pourrait être le CISAF. Parallèlement, fin juin, la CREG avait rappelé l'urgence d'activer la norme énergétique, afin de conserver la compétitivité de nos entreprises par exemple face à la France et à l'Allemagne qui, comme le relatait la presse aujourd'hui, mettent actuellement en place des systèmes de soutien assez solides pour les entreprises, afin de faire baisser le coût de l'énergie pour ces entreprises et les rendre plus compétitives.

Où en sont les discussions avec la Commission européenne? Avez-vous abouti à une solution qui respecterait toutes les dispositions légales en vigueur?

Par ailleurs, en dehors de l'option CISAF, d’autres pistes sont-elles à l'étude? Lors de la séance plénière de la semaine dernière, vous avez évoqué deux nouvelles pistes. Pouvez-vous nous en dire plus?

Ensuite, ne devrions-nous pas nous intéresser à ce qui se fait chez nos voisins français et allemands, qui proposent des mécanismes susceptibles d'être acceptés par la Commission européenne? Avez-vous notamment pu réaliser des démarches afin d'apprécier les dispositifs bientôt mis en place en Allemagne?

Et enfin, concrètement, quelles pistes tangibles suivez-vous pour soutenir la compétitivité de nos entreprises face à nos voisins?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Het moet nog voorgelegd worden aan de Europese Commissie. We zullen zien wanneer dat dan terugkomt. Het is niet echt duidelijk of het nog dit jaar of de komende jaren in orde zal komen. Ik hoor nog veel onduidelijkheid en ik hoop dat u daarin heel snel duidelijkheid kunt brengen. U kunt wel zeggen dat de pistes van de vorige regering niet de juiste waren, maar dan nog sleept dit probleem al aan van februari. Het is ondertussen november, en december zal er heel snel zijn, terwijl oktober in het vooruitzicht was gesteld.

Dit heeft te lang aangesleept, dus het wordt tijd voor bekwame spoed binnen de regering. Ik hoop u hier snel terug te zien met een pakket dat werd goedgekeurd door de Europese Commissie.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je note que vous avez la volonté d'aboutir pour aider nos entreprises. Quand on voit la situation aujourd'hui en Allemagne et les aides apportées, on a de quoi s'inquiéter un peu. Mais je sais, monsieur le ministre, que vous êtes attentif à la compétitivité des uns et des autres ici en Belgique. On attendra aussi, comme mon collègue vient de le dire, le retour de la Commission, en espérant une situation qui se normalise le plus tôt possible, une solution pour assurer cette compétitivité, baisser le prix de l'énergie ou le soutenir d'une quelconque façon de manière à assurer un avenir à nos entreprises.

Mijnheer de minister, de energiekosten swingen de pan uit. Dat betekent dat een groot aantal bedrijven het water aan de lippen staat. Deze regering heeft zich geëngageerd om daar iets aan te doen, om in te grijpen.

Laat ons eerlijk zijn, een stijging met 80 % van de netkosten is niet zomaar draagbaar. Daar moet dus iets aan gebeuren. Iedereen is het er eigenlijk over eens dat die kosten moeten worden aangepast en dat we absoluut moeten ingrijpen.

Mijnheer de minister, de stunt van de vorige regering om snelsnel een regeling te treffen, blijkt nu aan elkaar te hangen met spuug en paktouw. Daar moet een grondig antwoord op komen. Het kan dus niet bij woorden blijven, het moet ook over daden gaan. U moet dus ook heel erg hard aan de slag gaan om tot een oplossing te komen, want het duurt allemaal al veel te lang.

Er liggen een aantal oplossingspistes op tafel waaraan moet worden voortgewerkt. Dat mag echter niet het einde van het verhaal zijn. We moeten aan de slag met die pistes. Energiekosten die torenhoog zijn bedreigen immers onze industrie en ons maatschappelijk weefsel. Daar moet dringend iets aan gebeuren.

We moeten ter zake vooruitgang boeken. We hebben er vertrouwen in dat u er alles aan doet om dat te realiseren, maar we moeten absoluut vooruitgaan. Wij willen ook daden zien.

Daarom heb ik enkele vragen.

Hoe wilt u ervoor zorgen dat er zo snel mogelijk resultaat wordt geboekt, zodat onze bedrijven en onze welvaart worden beschermd?

Kunt u zich ertoe engageren om vóór eind 2025 duidelijkheid te scheppen voor een aantal bedrijven, zodat zij weten wat zij kunnen verwachten en hun toekomst hier kunnen verzekeren?

Mijnheer de minister, het is bijzonder belangrijk dat we nu eindelijk snelheid maken. De vorige regering heeft op dat vlak enorm veel tijd verloren en heeft ervoor gezorgd dat we in een heel nadelige positie zijn terechtgekomen. Dat moeten we nu rechttrekken. Dit is iets waarmee we aan de slag moeten gaan, maar het is dringend.

Ik begrijp dat het complex is, maar we moeten hier voortgang maken, want de industrie zit daarop te wachten. We zien dat er vandaag al jobs verloren gaan en dat het moeilijk is om investeringen aan te trekken. We moeten dat omdraaien. Onze welvaart hangt daarvan af.

Ik zal u daarom blijven aanmoedigen opdat we eindelijk een lans breken voor de industrie die de welvaart in dit land en in Vlaanderen vooruithelpt.

Mijnheer de minister, uw tijd is beperkt. Ik zal het kort houden. Naar analogie van mijnheer Van Lommel bent u de tweede aan wie ik deze vraag stel. Ik hoop dat er geen derde volgt. Deze vraag gaat over blauwe mazout, een iets duurzamere toepassing van mazout die vandaag nog niet erkend is als huishoudbrandstof.

Nochtans kan dat wel een oplossing bieden, zeker als ook de koolstoftaks wordt ingevoerd. Het mengen van HVO, blauwe mazout, met de traditionele huishoudbrandstof kan leiden tot een lagere uitstoot en dus ook tot lagere emissierechten die moeten worden betaald. Voor mensen die vandaag nog met mazout verwarmen en niet meteen een andere technische oplossing hebben, zou dat een mogelijke oplossing kunnen zijn.

Mijn eerste vraag is waarom blauwe mazout vandaag nog niet erkend is en welke obstakels daarvoor bestaan. Ten tweede, hoe wordt de inzet van duurzame alternatieven in rekening gebracht binnen het bredere kader van de Belgische voorbereiding op ETS2? Erkent u dat HVO-mazout de prijsstijging voor huishoudens enigszins kan milderen? Zullen er op korte termijn initiatieven worden genomen om blauwe mazout juridisch gelijk te stellen aan stookolie?

Mijnheer de minister, u verwijst naar de minister van Financiën, aan wie ik de oorspronkelijke vraag heb gesteld, maar die mij naar u heeft doorverwezen. Zo blijven we rondjes draaien. U hebt ten minste geprobeerd een antwoord te geven, waarvoor dank. Accijnzen vallen dus volledig onder de bevoegdheid van de heer Jambon. Ik zal hem daar opnieuw vragen over stellen

Wat betreft de samenstelling hebt u gelijk: 100 % fossiel is vandaag goedkoper dan 100 % HVO. Door de invoering van de koolstoftaks zou 100 % fossiel plus ETS2 wel eens duurder kunnen worden dan HVO. Het gaat ook over de goedkeuring om mengvormen te gebruiken. Dat wil zeggen een combinatie van fossiel en HVO. In combinatie met ETS2 zou dit een prijsdrukkend effect kunnen hebben. Ik vraag u daarom niet alleen te kijken naar de volledige vormen, maar ook naar de mengvormen die impact zouden kunnen hebben. Misschien kunt u daar in de toekomst naar kijken.

Monsieur le ministre, alors que les prix de l’énergie restent élevés, vous envisagez de réintroduire des indemnités de rupture pour les contrats fixes d’énergie. Les consommateurs paient déjà des frais administratifs pour le traitement de leurs contrats via la redevance fixe. Au demeurant, ces frais ont augmenté avec la fin des indemnités de rupture. Les redevances fixes sont encadrées réglementairement, mais rien n’est prévu pour les contrats à durée déterminée d’un an. Ces redevances sont alors facturées intégralement par de nombreux fournisseurs en cas de rupture anticipée du contrat fixe d’un an et s’apparentent donc, dans les faits, à des indemnités de rupture.

Monsieur le ministre, confirmez-vous votre volonté de réintroduire les indemnités de rupture pour les contrats fixes et d'augmenter les factures pour les consommateurs? Envisagez-vous de mieux contrôler les redevances réclamées par les fournisseurs, y compris pour les contrats d’un an?

Monsieur le ministre, je vous remercie. Vous confirmez donc que vous n'allez pas réintroduire d'indemnités de rupture. C'est une bonne nouvelle. Et puis, vous m'avez répondu que vous alliez mieux contrôler. C'est une deuxième bonne nouvelle.

Monsieur le ministre, actuellement, le recouvrement amiable des créances dues aux fournisseurs d’énergie est régi par la loi sur le recouvrement des dettes du consommateur. La procédure à l'amiable peut être suivie d'une procédure judiciaire en cas d'échec.

Votre accord de gouvernement prévoit d'introduire une procédure judiciaire raccourcie pour les litiges liés à la consommation, ce qui inclut les dettes d’énergie. Les associations de protection de consommateurs craignent que le gouvernement souhaite en réalité étendre aux dettes de consommation (incluant les dettes d’énergie) le système de recouvrement extrajudiciaire des dettes d’argent non contestées.

Cette procédure existe déjà pour des litiges entre professionnels. Si le consommateur ne conteste pas sa créance dans le mois, celle-ci est considérée comme due, et il ne sera pas possible d’avoir recours à un juge indépendant pour contester la légalité des dettes réclamées. Les associations de protection des consommateurs nous indiquent que, sur les 100 000 premiers litiges traités entre professionnels, la dette n’a été contestée que dans 1,28 % des cas.

Si des professionnels rencontrent déjà des difficultés à contester leurs dettes, qu’en sera-t-il des consommateurs, surtout les personnes précarisées et désaffiliées? Une telle réforme aurait donc pour effet d’affaiblir la protection des consommateurs au bénéfice des fournisseurs d’énergie. Les consommateurs ne sont pas toujours en position de déceler les violations au cadre réglementaire applicable, comme les clauses abusives et les frais illégaux parfois ajoutés aux factures par le fournisseur lui-même ou les sociétés de recouvrement ou huissiers de justice agissant en son nom.

Le délai pour réagir serait aussi très court. Le passage devant le juge permet donc de vérifier que soient respectés les droits et obligations de chacun, non seulement au regard des règles spécifiques et techniques comme celles du marché de l’énergie, mais aussi des règles protectrices du consommateur, du droit des contrats, de la Constitution belge et des principes généraux du droit.

Monsieur le ministre, confirmez-vous l'intention du gouvernement de mettre en place un recouvrement accéléré des créances dues aux fournisseurs d’énergie? En quoi cette mesure permettra-t-elle de lutter contre les clauses abusives des contrats d’énergie ou, les redevances, indemnités et frais illégaux?

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je souhaiterais juste rappeler qu'en 2024, un Belge sur cinq était déjà en risque de précarité énergétique. Appliquer un recouvrement accéléré au profit des fournisseurs risque de plonger davantage des familles dans la précarité énergétique. Vos simplifications de procédures ne peuvent pas servir à jeter plus rapidement les familles dans la précarité.

Minister, de federale regering en de deelstaten hebben een akkoord bereikt over een nieuw Nationaal Klimaatplan, waarin onder andere de klimaatdoelstellingen worden verdeeld over Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Dat plan voorziet maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met 42,7 % te verminderen ten opzichte van 2005, in de zogenaamde ESR-sectoren: bouw, mobiliteit en landbouw. De Europese Unie verplicht België echter tot een vermindering van 47 %.

In dit nieuwe klimaatplan werd ook een verdeelsleutel overeengekomen voor het Europees Sociaal Klimaatfonds. Daaruit zou België in de periode 2026 tot 2032 1,6 miljard euro toegewezen krijgen, waarvan 13,13 % naar de federale overheid gaat, 32,95 % naar Wallonië, 43,42 % naar Vlaanderen en 10,5 % naar Brussel.

Zal dit plan wel aanvaard worden door de EU. Zo ja, waarom? Vindt u dat de verdeling van de CO ₂ -reductie tussen de deelstaten billijk en rechtvaardig is, rekening houdend met het emissieprofiel en het aantal inwoners?

Ik stel u dezelfde vraag over de verdeling van het Europees Sociaal Klimaatfonds. Vindt u dat een rechtvaardige verdeling? Krijgt België voldoende in verhouding tot andere landen? Waarop zou België recht hebben in verhouding tot de afdrachten aan de Europese Unie? Ik vind dat zeer belangrijk. België draagt veel bij aan de EU en krijgt af en toe iets terug, bijvoorbeeld via het Europees Sociaal Klimaatfonds. Is dat in verhouding met elkaar? Welke impact zal dit nieuwe klimaatplan hebben op de burger, zowel wat betreft regelgeving, administratie als kostprijs? Welke impact zal dit nieuwe klimaatplan hebben op de energiefactuur?

Mijnheer de minister, de federale regering en de deelstaten hebben het nieuwe Nationaal Energie- en Klimaatplan afgeklopt. Dank u om er eindelijk in te slagen om de federale krijtlijnen en die van de deelstaten grotendeels op elkaar af te stemmen. Het plan bevat meer realistische doelstellingen tegen 2030, met aandacht voor de economische draagkracht van gezinnen en bedrijven. De transitie omvat immers niet alleen ambitie, maar ook haalbaarheid en dat hebt u begrepen.

Toch heb ik ook enkele bemerkingen. Zo blijft het NEKP vaag over de uitvoering en over de verdeling van de lasten tussen de beleidsniveaus. Daarnaast heeft Vlaanderen de voorbije jaren aantoonbaar meer vooruitgang geboekt dan de andere gewesten op het vlak van uitstootreductie. De emissies in de Vlaamse industriezones daalden tussen 2005 en 2023 met meer dan 35 %, terwijl Wallonië en Brussel nog steeds aan hun inhaalbeweging bezig zijn. Vlaanderen investeert bovendien fors meer in warmtenetten, de elektrificatie van logistiek en de energie-efficiëntie binnen zijn kmo’s.

Mijnheer de minister, kunt u concreet uw uitvoeringsplan toelichten? Kunt u aangeven welke van uw maatregelen effectief meetbare resultaten zullen opleveren? Hoe zult u vermijden dat Vlaanderen disproportioneel wordt aangesproken om de Belgische doelstellingen te behalen? Zult u garanderen dat de andere gewesten Vlaanderen bijbenen om vergelijkbare inspanningen te leveren?

Waarom zetten we niet nog sterker in op technologische innovatie, kernenergie en efficiëntie in plaats van op nieuwe lasten en subsidies? Bekijkt u uitvindingen zoals de microscopische metalen spons, bekroond met de Nobelprijs voor Chemie, om emissies verder te reduceren aan de bron, zonder de burgers te belasten?

De samenwerking tussen de gewesten is verbeterd. Zult u deze tendens voortzetten en de samenwerking verder uitdiepen? Denkt u hierbij aan een gezamenlijk monitoringsmechanisme?

Wat is uw visie op de huidige functieverdeling tussen de federale en de gewestelijke verantwoordelijkheden met betrekking tot energie en klimaat? Ziet u een herverdeling, waarbij meer autonomie doorstroomt naar de gewesten als een mogelijkheid?

Monsieur le ministre, le Plan national é nergie-Climat (PNEC) a enfin été bouclé. C'est en soi une bonne nouvelle, parce que nous étions en retard. Mais qu'en est-il du contenu? C'est tout autre chose. Je suis vraiment désolée de vous dire qu'il n'est pas à la hauteur des attentes. Nous attendons davantage de vous. Nous vous savons d'ailleurs déterminé à entreprendre une action climatique ambitieuse.

J'ai plusieurs questions. La première nous vient de la Coalition Climat. Selon celle-ci, "avec un objectif de réduction de ses gaz à effet de serre de seulement 43 % à l’horizon 2030, la Belgique se détourne à la fois de ses obligations européennes (- 47 %), ainsi que des injonctions liées à l’affaire Climat". Monsieur le ministre, comment justifiez-vous ce non-respect de nos obligations internationales?

Deuxièmement, le fait de ne pas respecter nos engagements internationaux expose la Belgique à une responsabilité juridique, comme cela a d'ailleurs été rappelé le 23 juillet 2025 par la Cour internationale de Justice (CIJ). Comment évaluez-vous ce risque juridique?

Enfin, en matière d'énergies renouvelables, le plan vise un peu plus de 20 % d'énergies renouvelables dans le mix énergétique alors que nous devrions être à 33 % pour faire notre part. Comment, dès lors, justifiez-vous ce retour en arrière? Quelles actions concrètes sont-elles mises en place pour augmenter ce pourcentage d’énergies renouvelables?

De voorzitster : De heer Cornillie en mevrouw Taton zijn niet aanwezig.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. U hebt uw best gedaan, maar zoals zo vaak blijven we achter met meer vragen dan antwoorden. Wat in dit Parlement helaas telkens opnieuw duidelijk wordt, is dat niet de verlaging van de energiefactuur van de burgers, maar wel de vermindering van de CO 2 -uitstoot centraal staat. Niet de portemonnee van de belastingbetalers staat centraal, maar wel de klimaathysterie. Niet onze economie of onze welvaart staan voorop, maar wel de apocalyptische waanbeelden van Anuna en Greta, waarop dat hele beleid gebaseerd is. Niet u of de regering regeert, maar wel het World Economic Forum en de Europese Unie.

Onze mensen – vooral de middenklasse – en onze bedrijven worden uitgeperst ten behoeve van de klimaatwaanzin. Daar zullen wij nooit of te nimmer mee akkoord gaan.

Mijnheer de minister, dank voor uw zeer exhaustief antwoord. Alle cijfers die u hebt meegegeven, zullen we nog eens moeten herbeluisteren en laten bezinken.

Ik heb een aantal termen genoteerd waarop we verder willen werken. Ik heb genoteerd dat u de biobrandstoffen verder zult analyseren. Aangezien ik u daarover al eens een vraag heb gesteld, bedank ik u daarvoor.

Ik hoor ook dat u voorstander bent van minder versnippering van het beleid en van meer samenwerking met de gewesten. Als dat kan, heel graag, maar dan moeten er ook stappen worden gezet.

De fiscale vergroening van de mobiliteit is goed op weg, zeker wat de bedrijfswagens betreft, al wordt dat in sommige gewesten fiscaal al enigszins teruggedraaid. Een volledig elektrische bedrijfswagen is altijd beter dan een hybride; daarover zijn de meeste kenners het eens.

De verhoogde aftrek voor goederenvervoer via het spoor is eveneens zeer welkom. Ik heb echter in een recent verleden geleerd dat het niet eenvoudig is om goederen via het spoor tijdig bij een bedrijf te krijgen.

U hebt ook kernenergie onderstreept. Het is zeer belangrijk dat we daarop verder ingaan.

Ik kijk ten slotte uit naar uw antwoord over de metaalsponzen.

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses dont je n'ai malheureusement pas entendu la fin parce que je suis deux commissions qui ont lieu en même temps. J'interrogeais votre collègue, Mme Matz, sur les questions de digitalisation. De ce que j'ai pu entendre, nous n'avions pas la même information concernant notre objectif de réduction des émissions de gaz à effet de serre dont nous pensions qu’il se situerait aux alentours de 43 %. Vous nous indiquez que nous arriverons en tout cas aux 47 %, qui est notre obligation européenne. Nous ne manquerons pas de suivre ce dossier de près et de revenir vers vous avec des questions complémentaires le cas échéant. De voorzitster : De heer Cornillie en mevrouw Taton zijn niet aanwezig voor hun respectievelijke vragen nr. 56009028C en nr. 56009085C.

Mijnheer de minister, het gaat om een zaak waarover we al meerdere keren vragen hebben gesteld en die we van nabij trachten op te volgen. We konden in de kranten lezen dat u het Clean Industrial State Aid Framework wilt gebruiken om de kostprijs van elektriciteit voor onze bedrijven te verlagen en in het bijzonder voor diegenen die zeer veel elektriciteit nodig hebben voor hun processen. De suggestie om het mechanisme van CISAF te onderzoeken en zo tot een oplossing te komen, hadden we u trouwens eerder in een schriftelijke of mondelinge vraag reeds gegeven.

Vandaag worden er in het werkveld al enkele voorstellen gedaan om een dergelijke maatregel te financieren, bijvoorbeeld via de regulatoire saldi die bestaan in de aardgassector, onder andere op het vlak van LNG. Het is echter niet duidelijk of die piste wordt gevolgd.

Op welke manier gaan we daarmee aan de slag? Welke stappen moeten concreet worden genomen om dit in praktijk te brengen? Wanneer mogen we een wetsontwerp over dit onderwerp verwachten? Wat zijn de krijtlijnen van dit voorstel en waarop mogen onze bedrijven rekenen? Wat is ten slotte de kostprijs van uw voorstel, op welke manier wilt u het financieren en welke bedragen denkt u nodig te hebben? Ik kijk uit naar uw antwoord.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Dit is een vrij dringende kwestie. We weten allemaal dat de bedrijven sinds januari ondertussen 80 % meer transmissienettarieven betalen, bovenop de huidige relatief hoge elektriciteitsprijzen. Men hoopt al heel lang dat er op het vlak van de transmissienettarieven iets zou worden gedaan. Dat is een piste die door de Europese Commissie wat moeilijk is gemaakt, wat we begrijpen, maar tegelijkertijd moeten we wel stappen zetten om te zorgen voor resultaten. Ik kan u alleen maar aanmoedigen om hier vaart mee te maken en daarover ook te overleggen met de industrie zelf, zodat we allemaal aan dezelfde kar kunnen trekken. Het is een grote uitdaging om onze industrie overeind te houden in deze crisis. De bedrijven hebben het vandaag heel moeilijk en het zou bijzonder jammer zijn als een aantal daarvan overkop zou gaan omdat we niet tijdig met een mechanisme zijn gekomen. Ik vrees dat ik u hierover nog een aantal keer vragen zal moeten stellen, want het is absoluut nodig dat er iets gebeurt ter bescherming van onze welvaart.

Monsieur le ministre, Google a récemment annoncé un nouvel investissement de 5 milliards d’euros en Wallonie, notamment pour étendre son centre de données de Saint-Ghislain et pour potentiellement relancer son projet à Écaussinnes.

Ces infrastructures sont importantes pour notre économie mais elles sont également extrêmement énergivores. Google affiche la volonté de fonctionner à 100 % à l’énergie décarbonée, mais cette ambition ne pourra se concrétiser que si notre pays parvient à garantir un approvisionnement suffisant en électricité verte.

Au vu de la demande d’électricité de l’industrie numérique qui explose, ces projets posent la question stratégique de la planification énergétique.

Monsieur le ministre, quelle évaluation avez-vous menée sur les besoins supplémentaires en électricité que ces projets représenteront pour la Wallonie? Dispose-t-on aujourd’hui des capacités suffisantes en production d’électricité décarbonée pour répondre à ces nouveaux besoins? Des discussions ont-elles été engagées avec Google à ce sujet?

Mevrouw de voorzitster, mijnheer de minister, we hadden daarnet een interessante toelichting over AI. Dat is het nieuwe thema in de adviescommissie voor Wetenschappelijke en Technologische Vraagstukken. Het was heel interessant. We mogen het belang van innovatie niet onderschatten, maar daarover gaat het nu niet, het gaat over de datacentra en het energieverbruik.

Google kondigde onlangs een bijkomende investering van 5 miljard euro aan in zijn datacenter in Saint-Ghislain. Deze datacentra, zeker met de doorbraak van artificiële intelligentie, beginnen steeds zwaarder door te wegen op ons energiesysteem. Het Internationaal Energieagentschap verwacht dat hun elektriciteitsverbruik wereldwijd tegen 2030 zal toenemen tot 945 terawattuur, wat enorm veel is.

Elia wees in het verleden al op de toenemende netcongestie. Tegelijkertijd wordt het voor andere industriële spelers steeds moeilijker om garanties te krijgen over aansluiting, uitbreiding of toekomstige capaciteit. In Nederland is al een rem gezet op de komst van nieuwe datacenters. Dat gebeurt trouwens niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen. Als ik de pers mag geloven, doet België het tegenovergestelde. Men verwelkomt de datacentra in ons land.

Hoe beoordeelt u de snelle groei van energie-intensieve projecten zoals datacentra in ons land, in het licht van de beschikbare netcapaciteit?

Acht u het opportuun om werk te maken van een beleidsmatig kader dat datacentra niet louter als investeringen bekijkt, maar hun maatschappelijke en economische meerwaarde afweegt ten aanzien van hun impact op ons energiesysteem?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse assez complète, je dois le reconnaître. Nous ne manquerons pas de revenir vous interroger à ce sujet. Vous vous doutez bien que, venant des environs de Saint-Ghislain, je considère cette infrastructure complémentaire comme importante pour notre environnement, d'autant qu'elle soulèvera plusieurs questions d'un point de vue énergétique. Je ne manquerai donc pas de revenir devant vous à ce propos.

Dank u wel, mijnheer de minister. In Nederland zijn er inderdaad al veel bedrijven die momenteel niet kunnen aansluiten. Dat is uiteraard een scenario dat we willen vermijden. Bij ons geldt momenteel het principe first come, first served . U gaf aan dat u het verder opvolgt. Wij zullen dat in de commissie zeker ook doen. In uw antwoord aan collega Truyman zei u dat er twee energiewerkgroepen bezig zijn met het uitwerken van diverse maatregelen. Ik veronderstel dat dit daar ook aan bod zal komen. We kijken dan ook uit naar die voorstellen. De vraag naar energie voor datacentra zal zeker nog terugkomen. Dat is naar mijn mening een van de grote uitdagingen voor de komende periode.

Mijnheer de minister, op 24 april keurde zowel de meerderheid als een deel van de oppositie mijn resolutie om het sociaal tarief te hervormen en rechtvaardiger te maken, goed. We mogen immers niet alleen rekening houden met het sociaal statuut. Als we het sociaal tarief echt rechtvaardig willen maken, moeten we het ook kunnen toekennen aan personen met een beperkt inkomen maar zonder sociaal statuut. De hervorming van het sociaal energietarief staat trouwens ook in het regeerakkoord.

Op vragen van collega's hebt u onlangs geantwoord dat er momenteel nog onzekerheid is over twee factoren, namelijk de accijnsverhoging en het Emission Trading System (ETS) of het ruilsysteem van uitstoot tussen bedrijven. Ook al laat zowel de accijnsverhoging als de invoering van ETS2 nog lang op zich wachten, de impact ervan kan al vrij goed worden ingeschat, waardoor we eigenlijk niet met de hervorming van het sociaal tarief hoeven te wachten. Zo gaat men op dit ogenblik uit van een impact van ETS2 op de energiefactuur voor aardgas van ongeveer 1 cent per kilowattuur. Ik laat even opmerken dat de gasprijzen tijdens de energiecrisis een paar jaar geleden veel sterker stegen en het sociaal tarief die sterke stijging toch perfect kon opvangen en stand hield. Uiteraard moet het sociaal tarief na de hervorming even flexibel tegemoet kunnen komen aan onzekerheid zowel op het vlak van aardgasprijzen als op het vlak van de ETS2-prijs te

Met de accijnshervorming zal elektriciteit goedkoper worden dan aardgas, waardoor de kosten voor het sociaal tarief voor elektriciteit lager zullen liggen en de stijging van de kosten voor het sociaal tarief voor aardgas min of meer compenseren. Beide effecten zullen elkaar dus in evenwicht houden, waardoor de impact ervan met relatieve zekerheid kan worden ingeschat.

Mijnheer de minister, hoe ver staat u momenteel met het overleg over de hervorming met de consumentenorganisaties, de vakbonden, de sociale diensten en het Sociaal Verwarmingsfonds?

Het Parlement verzoekt de regering in de resolutie om het sociaal tarief zoveel mogelijk automatisch toe te kennen door snel werk te maken van de federale databank. Hoe ver staat u daarmee?

Hebt u een oplossing voor wie zich met stookolie of andere brandstoffen verwarmt en dus geen eigen aansluitpunt heeft?

Voorts dringt het Parlement er bij de regering in de resolutie op aan om te onderzoeken welke vermogenscriteria als referentie kunnen worden gebruikt om het sociaal tarief toe te kennen. Is er al duidelijkheid over hoe u dat zal invullen?

In de resolutie, die door alle partijen, op een na, werd goedgekeurd, ook uw partij, staat dat de hervorming rond moet zijn tegen 1 januari 2026. Hoe zult u ervoor zorgen dat die datum wordt gehaald?

Monsieur le ministre, dans l’accord de gouvernement, vous annoncez envisager une réforme budgétairement neutre du tarif social ainsi que des interventions du fonds social de chauffage. Votre accord souligne la volonté d’aller vers une intervention forfaitaire, et ce malgré les avis négatifs, notamment émis par la CREG.

Allez-vous continuer à soutenir une logique d’intervention forfaitaire en remplacement du système actuellement en vigueur? Quel est votre calendrier pour cette réforme? Vous savez que j’aime beaucoup les calendriers. Je n’en ai pas encore reçu beaucoup en termes de réponses, mais j’aime savoir vers quoi nous nous dirigeons. Quand comptez-vous mettre en œuvre cette réforme? Tiendrez-vous compte des nombreux avis formulés, notamment par les régulateurs et les associations? Pouvez-vous dresser la liste des acteurs que vous allez consulter? Enfin, envisagez-vous de mener une étude afin d’évaluer les impacts de cette réforme sur le budget des citoyens concernés?

Mijnheer de minister, we hebben in de resolutie wel degelijk rekening gehouden met de passage uit het regeerakkoord, getuige de vraag om een budgetneutrale hervorming, resolutie die iedereen in het Parlement heeft goedgekeurd, met uitzondering van de PTB die tegen heeft gestemd, en de partij van mevrouw Meunier, die zich onthouden heeft. Kortom, er is een overgrote meerderheid om de hervorming door te voeren.

Mijnheer de minister, natuurlijk zijn er een aantal onbekende factoren, maar dat was in het verleden ook het geval en toen zijn we er, ondanks de energiecrisis, in geslaagd het sociaal tarief te handhaven. Ook nu is een hervorming noodzakelijk.

Het valt enigszins te betreuren dat u nu nog bezig bent met het opstellen van de lijst van organisaties met wie u zult spreken. Ik hoop, mijnheer de minister, dat u er wat vaart achter wilt zetten, want de resolutie, die uw partij mee goedkeurde, dateert al van april.

Ik wil u dan ook vragen om voortgang te maken met het overleg, niet te talmen en zo snel mogelijk, begin volgend jaar, een voorstel ter hervorming van het sociaal tarief om dat sociaal rechtvaardiger te maken, bij het Parlement in te dienen. Vandaag worden immers personen met een zeer beperkt inkomen uitgesloten, terwijl sommigen met een sociaal statuut en een hoger inkomen wel het sociaal tarief genieten. Dat is niet eerlijk en moeten we aanpakken. Ik ben het volledig met u eens, mijnheer de minister, dat dat op een budgetneutrale manier moet gebeuren.

Ik wil u dus met aandrang vragen om conform de resolutie de nodige stappen vooruit te zetten. Ik zal u binnenkort opnieuw ondervragen en hopelijk kunt u ons dan wel wat goed nieuws brengen.

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Sur la logique d’intervention actuelle, d’accord. Vous me la réexpliquez, et je la connais. Ma question, était cependant de savoir si vous alliez continuer à soutenir votre logique d’intervention forfaitaire ou si vous alliez finalement en revenir à la méthodologie actuelle. Votre réponse là-dessus n'était pas très claire. J'en profite pour repréciser à la collègue que nous nous sommes effectivement abstenus parce que nous n’avions pas, déjà à l'époque, d’apaisement concernant la méthodologie d'obtention de ce statut. Tant que nous ne serons pas rassurés là-dessus, nous continuerons à nous abstenir sur la proposition. Pour les avis, j'entends que la liste arrive, c’est bien. Pour l'étude de l'impact pour le budget des citoyens concernés, j'entends que c'est difficile à calculer, mais allez-vous étudier cet impact? J'entends que vous allez faire appel à toute une série d'experts; mais je n'entends pas concrètement si une étude va être mise en place. Or, finalement, c'est un point fondamental de votre réforme: l'impact que celle-ci aura sur les citoyens concernés. Il me semble que cette question devrait être au cœur de votre réflexion par la suite. Je vous remercie, et je reviendrai également, comme ma collègue, avec d'autres questions au fur et à mesure que le travail avancera.

In uw beleidsnota las ik het volgende: “Daarnaast zal de Regie der Gebouwen vanaf 2025 een strategie ontwikkelen om bepaalde leegstaande eigendommen tijdelijk ter beschikking te stellen, zonder afbreuk te doen aan de doelstelling om de ongebruikte activa zo snel mogelijk te verkopen."

Hieromtrent volgende vragen aan de minister:

Wat is de exacte strategie? Kunnen wij dit in detail ontvangen?

Zijn er al leegstaande eigendommen tijdelijk ter beschikking gesteld? Zo ja, hoeveel? Aan wie? Met welk doel? Betalen zij huur, waarom wel, waarom niet?

Hoeveel leegstaande gebouwen zijn er al verkocht?

​In uw beleidsnota las ik het volgende: “In 2025 zullen, zoals voorzien in het Regeerakkoord, verschillende pistes worden onderzocht om de Regie der Gebouwen te laten evolueren naar een professionelere, efficiëntere en verantwoordelijke entiteit die duurzaam de zorg, het onderhoud en de waarde van het vastgoedpatrimonium van de Belgische Staat kan verzekeren. In dit kader en om te komen tot een versterkte centralisatie van gemeenschappelijke aankopen op federaal niveau, zal in 2025 een gedetailleerde analyse worden gestart."

Hieromtrent volgende vragen aan de minister:

Is deze analyse al gestart? Waarom niet?

Wat waren de resultaten van deze analyse?

Kunnen de leden van deze commissie de analyse ontvangen?

In uw beleidsnota las ik het volgende: “Overeenkomstig het regeerakkoord zal de Regie der Gebouwen het actief beleid van rationalisering van haar vastgoedportefeuille voortzetten, met als doel een vermindering van 15 % van de gehuurde kantooroppervlakten tegen 2029." en “Op basis hiervan zal de Regie der Gebouwen vanaf 2025 beginnen met de uitvoering van dit plan?"

Hieromtrent volgende vragen aan de minister:

Wat is de status van dit plan? Kunnen wij de details van dit plan krijgen?

Zijn er al resultaten geboekt? Zo ja, hoeveel contracten zijn er al afgelopen of heronderhandeld? Wat is de totale oppervlakte aan gehuurde kantoren dat u al heeft verminderd? Op welke percentage van de 15% in totaal staan we nu?

Zijn er in 2025 nieuwe contracten huurcontracten aangegaan? Zo ja, hoeveel? Wat is de prijs per contract? Waarom heeft men beslist om dit contract aan te gaan?

Wat is de totale gehuurde kantooroppervlakte op dit moment?

Hoeveel staat hiervan leeg?

In uw beleidsnota las ik het volgende: “In 2025 zal een totaal van 20 audits worden gerealiseerd."

Hieromtrent volgende vragen aan de minister:

Zijn deze 20 audits al gerealiseerd?

Indien niet, hoeveel moeten er nog gerealiseerd worden?

Wat waren de resultaten van deze audits?

Kunnen de leden van de commissie deze krijgen?

Het Rekenhof wijst erop dat leegstaande panden van de Regie der Gebouwen vaak “tijdelijk in gebruik" worden gehouden, waardoor ze niet op de markt kunnen worden gebracht. Dit houdt het vastgoedpark nodeloos groot en inefficiënt.

Hoeveel leegstaande gebouwen worden momenteel als “tijdelijk in gebruik" geboekt, en op welke basis gebeurt dat?

Hoeveel potentiële verkoopopbrengsten zijn hierdoor de laatste drie jaar niet gerealiseerd?

Wanneer komt er eindelijk een plan om overtollig federaal vastgoed systematisch te verkopen of over te dragen aan de gewesten?

Het Rekenhof stelt vast dat de inventaris van de Regie der Gebouwen onvolledig en verouderd is. Volgens de audit (p. 32 en 69) zijn er 28.388 verschillen tussen de gegevens van de Regie der Gebouwen en die van de FOD Financiën, en wordt een groot deel van het patrimonium niet correct opgevolgd. Dit maakt een efficiënt beheer of verkoop van leegstaande gebouwen onmogelijk.

Hoe verklaart u dat de inventaris van federaal vastgoed nog steeds niet overeenstemt met de officiële databanken van Financiën?

Welke concrete stappen worden gezet om de inventaris van terreinen en gebouwen te actualiseren en te digitaliseren?

Hoeveel m² federaal vastgoed stond in 2024 leeg of onderbenut, en hoeveel daarvan bevindt zich in Vlaanderen?

“Je souhaite également que ceux qui travaillent dans ou pour l'administration fédérale, se sentent plus valorisés”. Je reprends vos propres mots, si je ne m'abuse, madame la ministre. C'était notamment avec ces phrases pleines de bonne volonté que vous commenciez votre note de politique générale pour une de vos autres compétences, la Fonction publique. Force est de constater que sous l'Arizona, nous sommes loin du compte. Les acteurs de la justice sont vent debout contre leurs conditions de travail. Les prisons sont surpeuplées et tombent en ruine sans même parler de l'état des bâtiments de la police fédérale, notamment dans votre province de Liège.

L'entretien du patrimoine fédéral est également en danger alors que des projets porteurs pour l'avenir concernent notamment la politique scientifique qui relève également de votre responsabilité. Des projets portant sur le bicentenaire semblent dans les faits abandonnés. La Régie des Bâtiments est en effet sous le coup de coupes linéaires de 1,8 % auxquelles venaient s'ajouter 25 millions d'euros rien qu'en 2025 si je ne m'abuse.

Madame la ministre, vous avez fourni récemment un inventaire des bâtiments de la Régie que je salue. Alors que les négociations pour le budget 2026 semblent patiner, pourriez-vous faire le point sur vos besoins budgétaires pour réaliser les travaux urgents et structurels des bâtiments dont la Régie a la charge en 2026? Pouvez-vous faire le point sur la liste des travaux et des priorités de la Régie en 2026 à la suite des économies décidées par votre gouvernement? Quels projets planifiés vont-ils voir leur agenda reporté sous cette législature? Pouvez-vous nous dresser le bilan de l'année 2025 au regard de ces coupes?

Dank u wel, mevrouw de minister. Ik ben positief verrast door uw antwoord dat er al 25 miljoen euro is bespaard dit jaar; dat vind ik zeer interessant. Ik zal nog een schriftelijke vraag indienen over de details daarvan.

Ik vind het wel jammer dat we nog geen uitgebreid zicht krijgen op het meerjarenplan. Het lijkt mij interessant om, ook al is het misschien nog niet definitief, toch al te weten waar de hoofdprioriteiten zullen liggen.

Vervolgens zal ik inderdaad nog enkele andere schriftelijke vragen indienen, over concrete cijfers en wellicht ook over de analyse van bijvoorbeeld uw beleidsnota over de transformatie van de Regie der Gebouwen en wat de voornaamste resultaten daarvan waren. Ik begrijp dat het moeilijk is om alles mondeling toe te lichten. Ik zal daarom nog een reeks schriftelijke vragen indienen daaromtrent. Mijn excuses alvast voor het werk dat dit met zich mee zal brengen.

Madame la ministre, dans un mois, on dira de vous qu’"en 9 mois, elle n’a pas su" - comment dire – "rattraper tout le retard des législatures antérieures". Dans 10 mois, elle me dira qu'"elle ne"… J'espère que dans quelques années, elle saura me dire autre chose. Mais j’en suis sûr. Enfin, je veux le croire! Je l’espère pour nous tous! Plus sérieusement: certes, le plan pluriannuel est en révision. Certes, il y a un conclave budgétaire. Certes, certaines mesures ont déjà été mises en œuvre, et vous faites référence aux bâtiments vendus et aux baux qui ont été résiliés. Mais il devient maintenant important et urgent, singulièrement dans le cadre du conclave budgétaire, de nous apporter des réponses, et de défendre bec et ongles, les investissements qui sont vraiment impérieux au regard des mouvements sociaux de nos fonctionnaires publics, qu’il s’agisse de la justice, de la police et d’autres. Je vous en prie, madame la ministre, revenez-moi le mois prochain ou le mois suivant avec de vraies réponses. Je vous en remercie.

Mijnheer de minister, kent u het boek Collapse van Jared Diamond? Het is een schitterend boek, dat beschrijft hoe beschavingen door foute politieke keuzes ondergaan. In veel van die beschavingen bleek klimaatverandering een van de drijvende factoren achter die ondergang.

Ik heb iets bij dat sinds 2020 op mijn kantoor hangt, namelijk de cover van Time Magazine , dat toen titelde One Last Chance, waarmee het bedoelde to save the planet . Men zou denken dat met alle zaken van de voorbije jaren, met alle rapporten en met de tienduizenden mensen die vorige zondag op straat kwamen, onze regeringen, álle regeringen, de hand aan de ploeg zouden slaan en een ambitieus beleid zouden voeren.

Toch zien we iets anders. Onze regering is vol op de rem gaan staan. De Vlaamse regering evenzeer, die heeft zelfs haar laatste schaamlapje, namelijk het renovatiebeleid, gewoon in de vuilnisbak gekieperd. Al onze doelen zijn naar beneden bijgesteld, of het nu gaat om hernieuwbare energie, de reductie van de uitstoot, internationale solidariteit of klimaatrechtvaardigheid.

Die tienduizenden mensen zijn niet zomaar op straat gekomen. Ze zijn op straat gekomen omdat ze iets vinden wat ik als politicus logisch vind, maar wat blijkbaar in deze tijden niet meer zo evident is, namelijk dat bij grote macht ook grote verantwoordelijkheid hoort. Zij vragen dat onze regeringen die verantwoordelijkheid opnemen, om te doen wat ook de VN zegt, namelijk die race van de klimaatcrisis winnen. It’s a race we can win .

Mijnheer de minister, wat zult u doen? In de ballonnetjes rond de begroting valt immers heel hard op dat al die fossiele subsidies ongemoeid blijven. Er is niet veel sprake van vergroening. Het rapport van het Planbureau is blijkbaar niet aangekomen. Blijft de regering toondoof? Wat zult u zeggen aan de mensen die op straat kwamen?

Monsieur le ministre, dimanche, nous étions 30 000 dans les rues – des étudiants, des retraités, des familles –, pour rappeler que le changement climatique est une réalité avec des conséquences humaines, sociales et économiques bien concrètes. Monsieur le ministre, ce que j'adore dans les marches pour le climat, à part l'ambiance, ce sont les slogans, ces petites phrases courtes mais puissantes que l'on scande. Celle qui m'a le plus marqué ce dimanche était: "La mer monte, notre colère aussi". En effet, c'est bien de cela qu'il s'agit. Nous étions 30 000 à dénoncer l'inaction et le manque d'ambition de nos gouvernements, et de votre gouvernement. Même votre parti, Les Engagés, était là, dans la rue, monsieur le ministre, pour dénoncer la politique de son propre gouvernement. C'est dire l'ampleur du problème.

Les gens étaient là pour réclamer un vrai changement de cap, un basculement, des investissements publics, de meilleurs transports publics, des logements rénovés, de l'énergie verte et abordable, et une industrie durable tournée vers l'avenir. Mais votre gouvernement fait l'inverse. Les éoliennes sont reportées. L'île énergétique est rabotée. On fait des économies sur le réseau hydrogène. Le Plan national é nergie-Climat arrive avec plus d'un an de retard et, finalement, n'est même pas à la hauteur des enjeux.

Vous n'êtes pas seulement le gouvernement de la casse sociale, vous êtes aussi le gouvernement de la casse écologique. Pendant que vous essayez de voler nos pensions, vous expliquez qu'il n'y a pas d'argent pour le climat. Mais pour le militaire, l'armement, la guerre, là, 34 milliards apparaissent en un claquement de doigts.

Monsieur le ministre, comment justifiez-vous à ces 30 000 personnes qui étaient dans la rue ce manque d'ambition? Quelles garanties pouvez-vous donner sur la mise en œuvre d'un plan qui était déjà insuffisant, maintenant que votre gouvernement prépare de nouvelles coupes budgétaires?

Mijnheer de minister, over Vlaanderen zal ik niet veel zeggen, behalve dat uw vrienden van Vooruit u compleet in de steek hebben gelaten en, vooral, het klimaatbeleid in de vuilbak hebben gekieperd. Dat is wat er is gebeurd. Er is geen klimaatbeleid meer in Vlaanderen. De meest welvarende regio in ons land laat u gewoonweg in de steek.

Het is heel duidelijk. De reden waarom ik die cover heb meegebracht, is omdat de tijd in ons nadeel speelt. Elke tiende van een graad telt, elke euro telt. Niets doen zal ons letterlijk en figuurlijk heel veel geld kosten, volgens het Planbureau maar liefst 8,5 miljard euro per jaar. Slechts 1 % op deze wereld is verantwoordelijk voor het gros van de vervuiling, maar die 1 % wordt in alle begrotingsballonnetjes ongemoeid gelaten. Dat stel ik vandaag vast. Na jaren het voortouw te hebben genomen, hinkt ons land plots achterop. Er is geen coherent plan, geen strategie en de huidige koers is onaanvaardbaar. Ik reken op u om die aan te pakken. Ik zal u daarop afrekenen.

Monsieur le ministre, il ne manquerait plus que cela que l’on n’ait pas d’accord! L’Europe l’attend depuis un an. Mais avoir un accord n’est pas une fête en soi, il faut regarder ce qu’il contient. Et cet accord est plus que décevant.

La société civile a dit que c'était encore moins bon que précédemment, avec les autres gouvernements. Nous n’en sommes nulle part en termes de politique climatique. La seule réponse que vous apportez, c’est de dire que vous avez fait un choix. Ce choix, c’est acheter des F-35 plutôt que des trains qui roulent; des F-35 plutôt qu’un plan ambitieux national de rénovation à grande échelle.

En plus, votre gouvernement est d’accord pour nous faire payer des factures encore plus chères. Et votre gouvernement a pour projet de criminaliser les gens qui sortent dans la rue pour dire: "On en veut plus. On veut plus que cela." Vous allez criminaliser le mouvement écologique.

Vous tournez le dos au climat. Nous ne pouvons l’accepter, et nous serons nombreux dans la rue pour vous le rappeler.

Mijnheer de minister, er bestaan vandaag 101 soorten energiedrankjes, in allerlei kleurrijke verpakkingen, in allerlei onschuldige smaakjes, zoals perzik-watermeloen. U kent die werkwijze. Ook de vape-industrie maakt gebruik van die marketingstrategieën, gericht op jongeren. Het aanbod is groot, de verleiding is groot en de drempel is heel laag. Beide zijn ook ongezond, zeker voor kinderen en jongeren.

Het advies van de Hoge Gezondheidsraad is op dat vlak ook heel duidelijk. De consumptie van energiedranken wordt afgeraden tot de leeftijd van 16 jaar. In het Verenigd Koninkrijk wil men de verkoop van energiedranken met een hoog cafeïnegehalte aan jongeren onder de 16 jaar verbieden. In België bestaat momenteel geen wettelijke leeftijdsgrens.

Mijnheer de minister, wordt ook in ons land overwogen om een leeftijdsgrens voor de verkoop van energiedranken in te voeren?

Zijn er bijkomende maatregelen mogelijk, zoals beperkingen op reclame en duidelijkere waarschuwingen op verpakkingen?

Monsieur le ministre, pour ma part aussi, je suis inquiète. Une récente enquête journalistique a mis en lumière les effets préoccupants d'une consommation excessive de boissons énergisantes. Après l'ingestion de plusieurs canettes en peu de temps, les examens médicaux pratiqués ont révélé des conséquences directes sur le rythme cardiaque et la récupération après effort.

Ces boissons sont vendues sans restriction, souvent à des prix très accessibles, et leur marketing cible clairement les jeunes. Pourtant, les risques sont connus.

Au vu de ces constats, monsieur le ministre, je souhaite vous poser quelques questions. Reconnaissez-vous que ces produits présentent un risque de santé publique, particulièrement chez les jeunes, lorsqu'ils sont consommés excessivement? Quelles sont les règles en vigueur relatives à leur vente, leur publicité ou leur étiquetage? Vous semblent-elles suffisantes ? Envisagez-vous de renforcer ce cadre, par exemple en limitant leur teneur en caféine, en en restreignant la publicité ou en en interdisant la vente aux mineurs? Disposez-vous de données nationales récentes sur la consommation et les effets de ces boissons? Des recherches supplémentaires sont-elles prévues? Enfin, quelles actions de sensibilisation envisagez-vous pour informer les parents, les enseignants et les jeunes des risques inhérents à cette consommation excessive?

Mijnheer de minister, ik zal niet herhalen wat mijn collega’s reeds hebben gezegd, maar ik wil nog enkele elementen toevoegen. Na het Verenigd Koninkrijk overweegt nu ook Portugal een verbod op de verkoop van energiedranken aan jongeren. In België adviseerde de Hoge Gezondheidsraad al in 2010 om het gebruik van energiedranken te beperken bij jongeren jonger dan 16 jaar, maar bijvoorbeeld ook bij zwangere vrouwen. De Raad adviseerde om de inname van cafeïne te beperken tot een maximale dosis van 300 milligram, het equivalent van drie liter cola. Energiedranken bevatten echter veel meer werkzame stoffen dan alleen cafeïne en worden vaak gecombineerd met een hoge dosis suiker, wat bepaalde medische risico’s nog verhoogt.

Gezien de recente maatschappelijke aandacht voor de overconsumptie van energiedranken en uw terechte focus op toekomstgerichte en preventieve gezondheidszorg, heb ik twee vragen.

Het advies van de Hoge Gezondheidsraad dateert van 2010. Vindt u dat nog steeds een voldoende actueel advies om uw beleid op te baseren? Overweegt u een geüpdatet advies aan te vragen?

In welke mate zijn de acties van uw Europese collega’s in Portugal en het Verenigd Koninkrijk een voorbeeld en worden dergelijke acties besproken op Europees niveau? Overweegt u om ook in België de verkoop aan minderjarigen te beperken en/of de reclame voor energiedranken te reguleren?

Mijnheer de minister, bedankt om dat te blijven opvolgen en om verder werk te maken van een gezonde leefomgeving, zeker voor onze kinderen en onze jongeren. Vandaag zien we immers dat kinderen en jongeren zich niet bewust zijn van de risico’s die gekoppeld zijn aan de consumptie van energiedrankjes.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse.

Il est un fait que, dans les supermarchés, les boissons énergisantes font l’objet de plus en plus de marketing et de packaging. Mon fils adolescent m’a d’ailleurs dit qu’il faisait la collection des canettes, une pratique visiblement à la mode. Elles servent à décorer, mais à force d’en boire, le consommateur ne peut plus s’en passer.

Vous affirmez que les risques sont surveillés, mais, à mon sens, un nouvel avis n’est certainement pas inutile. Tenir à l’œil leur étiquetage et le rendre plus austère pour limiter l’effet du marketing pourrait être une piste également.

Comme vous, madame Oru, je pense que les jeunes ne sont pas conscients des risques liés à la consommation de ces boissons. Quelque 10 % des adolescents en consomment une fois par semaine, ce n’est pas insignifiant. Je vous remercie donc, monsieur le ministre, de surveiller ce dossier.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoorden. Ik ben blij te horen dat u ook een aantal acties onderneemt aangaande een nieuw onderzoek. Dat valt te overwegen, omdat de sector wel inziet dat als reactie op een aantal strenge regulaties wordt uitgeweken naar niet-gereguleerde stoffen. In uw antwoord had u het ook over cafeïne. Wij weten echter dat wordt geprobeerd om in energiedranken ook taurine, creatine en allerlei andere activerende stoffen toe te voegen. Het vorig advies van de Hoge Gezondheidsraad is daarop nog niet diep ingegaan. De HGR stelt enkel vast dat nog onvoldoende onderzoek is gebeurd naar de samenwerking tussen die stoffen. Ik kan mij inbeelden dat dat ondertussen is veranderd. Daarnaast vind ik het de overweging waard om ook reclame in ogenschouw te nemen. Mevrouw Dedonder heeft daar ook al naar verwezen. We merken dat de sector heel hard inzet op reclame en op zaken die cool en hip zijn. Veel sporters worden gesponsord door een niet nader genoemd merk. Dat heeft een zekere invloed, waartegen de overheid met haar sensibiliserende opdracht heel moeilijk kan opboksen. In het verleden heeft de overheid wel maatregelen genomen om reclame voor andere verkrijgbare ongezonde stoffen, zoals tabaks- en alcoholproducten, aan banden te leggen voor jongeren. Misschien valt dat in deze materie ook te overwegen voor een aantal producten. La présidente : Ceci clôture notre séance. Je vous remercie toutes et tous. M. le ministre, je vous remercie aussi. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.09 uur. La réunion publique de commission est levée à 17 h 09.

De Hoge Raad voor Energiebevoorrading is dit jaar al meermaals ter sprake gekomen en wordt trouwens vermeld in het federale regeerakkoord en in uw beleidsverklaring en -nota. Eigenlijk zou die aangekondigde Hoge Raad nog dit jaar een rapport moeten publiceren. De Hoge Raad zou een essentieel instrument moeten zijn van uw energiebeleid, namelijk om toekomstige investeringen objectief te onderbouwen en de technologische keuzes die voor de energiebevoorrading bepalend zijn, te staven.

Het gaat daarbij om het nauwkeurig meten van de haalbaarheid van de verschillende opties en het jaarlijks verzamelen van actuele en voorspelde cijfers over verbruik, capaciteit en productie. De Hoge Raad heeft tevens een adviesfunctie inzake noodzakelijke beslissingen binnen het kader van het CRM-mechanisme.

Mijnheer de minister, ik vermoed dat u op het begrotingsakkoord wacht. Intussen zijn mijn vragen de volgende. Wat is de samenstelling van die Hoge Raad? Wanneer precies zal hij operationeel worden? Over welke middelen en personeelsinzet zal hij beschikken? Kunt u bevestigen dat de Hoge Raad er dit jaar nog komt en dat hij nog dit jaar een rapport of adviezen zal voorleggen?

Sehr geehrter Minister, monsieur le ministre, lors de notre précédent échange relatif à la mise en place du Haut Conseil de l'approvisionnement énergétique, vous aviez indiqué que son indépendance serait garantie par des critères d'incompatibilité politique. Il est essentiel pour notre politique énergétique d'avoir un Haut Conseil à la fois crédible et neutre.

Nous avons constaté à plusieurs reprises l'importance d'un avis détaillé et objectif. Les récentes auditions sur le Blueprint d'Elia et sur l'île énergétique ont par exemple montré la divergence des points de vue entre les gestionnaires de réseaux de transport et l'administration. Ce Haut Conseil a pour vocation d'objectiver les perspectives d'approvisionnement et pas d'ajouter une couche aux couches existantes. Pour Les Engagés, il apparaît évident que ce conseil doit jouer un rôle de conseil dans la transition énergétique vers la neutralité carbone.

Monsieur le ministre, une assistance technique a-t-elle déjà été attribuée pour ce Haut Conseil? Quels sont les experts actuellement consultés pour l'élaboration de ce conseil?

Une procédure de marché public a-t-elle déjà été lancée? Dans l’affirmative, combien d'offres ont-elles été introduites et sur la base de quels critères exacts le choix a-t-il porté sur ce prestataire?

Comment entendez-vous garantir le plein respect de la diversité des approches scientifiques et technologiques?

Quelles mesures concrètes mettez-vous en place pour que les scénarios produits soient perçus comme le fruit d'un exercice véritablement pluraliste et rigoureux et non orienté par une sensibilité particulière?

Enfin, quel est le calendrier de la mise en place de ce Haut Conseil? L'accord de gouvernement prévoit qu'il soit effectif pour 2025. Ce calendrier est-il tenable, à trois mois de 2026?

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, het regeerakkoord voorziet in de oprichting van de Hoge Raad voor Energiebevoorrading, met de bedoeling dat deze al in 2025 de nodige adviezen kan verstrekken en zo sturing kan geven aan het beleid. Die oprichting laat evenwel op zich wachten. De vraag is of de doelstelling om al in 2025 tot een aantal adviezen te kunnen komen, nog actueel is.

Wat is de stand van zaken in het dossier? Welke tijdslijn hanteert u momenteel?

Het regeerakkoord voorziet inderdaad in de oprichting van een Hoge Raad voor Energiebevoorrading, die in de loop van 2025 een eerste tussentijds rapport zou moeten publiceren. We bevinden ons inmiddels in het laatste kwartaal van 2025, maar van een operationele raad, laat staan van een dergelijk rapport, is vooralsnog geen sprake. Of misschien ligt het aan mij, maar ik meen van niet.

Welke timing voorziet u vandaag voor de effectieve oprichting en werking van de Hoge Raad? Welke stappen zijn reeds gezet? Waar loopt het proces vast?

Zal er dit jaar nog een eerste rapport verschijnen, zoals aangekondigd, of wordt dat uitgesteld? En zo ja, naar wanneer?

Monsieur le ministre, dans votre accord de gouvernement et votre note d'orientation politique vous nous annonciez la création d'un Haut Conseil de l'approvisionnement énergétique autonome et indépendant du secteur. Ce conseil est censé assister les autorités en leur fournissant des chiffres objectifs. Vous avez aussi annoncé que ce Haut Conseil devra remettre un premier rapport intermédiaire au cours de l'année 2025.

Toujours selon l'accord de gouvernement, les administrations de l'énergie et du climat doivent assurer son secrétariat et accompagner le processus. Le Haut Conseil doit également compiler chaque année les données réelles et provisionnelles en matière de consommation, de capacité et de production de tous les vecteurs énergétiques, harmoniser les modèles existants et conseiller les autorités sur les volumes du CRM et sur le plan d'investissement. Il s'agit évidemment de missions clés pour assurer l'approvisionnement de notre pays mais, à ce stade, nous n'avons aucune information sur l'état d'avancement de la mise en place de ce Haut Conseil.

Mes questions sont donc très simple. Où en est la mise en place du Haut Conseil de l'approvisionnement énergétique? Est-ce que les modalités de fonctionnement et la composition de ce conseil ont déjà été arrêtées? Dans l'affirmative, pouvez-vous nous les préciser? Est-ce que vous pouvez nous confirmer que le rapport intermédiaire est toujours attendu pour 2025 comme annoncé? Enfin, comment le Parlement sera-t-il associé ou informé de manière régulière des travaux du Haut Conseil?

Mijnheer de minister, ik kan heel kort zijn. Zoals ik al aangaf in mijn vraag, hangt alles blijkbaar samen met de middelen en het budget en maakt dit ook deel uit van de lopende onderhandelingen over de begroting 2026. We zullen dus moeten wachten tot de begrotingscijfers en -documenten ons bereiken.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour cette réponse. Entre les lignes, j'entends que vous nous demandez d'avoir un petit peu de patience. Je repose toutefois ma question: avez-vous une date approximative ou une échéance pour la création de ce Haut Conseil?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord, maar had gehoopt op meer duidelijkheid. Misschien moeten we op dit onderwerp terugkomen op het moment dat we een stapje verder zijn. Het is een belangrijke uitdaging, want iedereen wilde dat we meer onafhankelijk konden zijn van een aantal grote spelers die net wat te veel hun rol spelen in het huidige kader, zodat de overheid weloverwogen keuzes kon en kan maken. Dat is nog altijd een behoefte die hier speelt. We moeten een stap zetten om ervoor te zorgen dat we het beleid in de juiste richting kunnen bijsturen.

Mijnheer de minister, dank u wel, uw antwoord is kort en duidelijk. We wachten nog even af.

Monsieur le ministre, je vous remercie, mais nous n'avons eu aucune réponse sur les modalités ni sur le timing. Je rappelle quand même que c'est vous qui avez annoncé la création de ce Haut Conseil cette année et la fourniture d'un rapport en 2025. Demain, ce sera le 1 er octobre. J'entends que nous allons encore devoir attendre. Pas de Haut Conseil, pas de stratégie! Et vous dites cela comme si c'était normal!

Voici quelques mois, c'était urgent. Et, aujourd'hui, on peut attendre. Il ne reste que trois mois, les gars! Même la majorité a l'air de se demander ce qui se passe. J'entends les collègues ne pas trop savoir quoi dire dans leur réplique. C'est quand même assez interpellant, non? Enfin, je ne sais pas. C'est bon ainsi? D'accord.

Mijnheer de minister, ik begrijp dat u niet kunt vooruitlopen op een beslissing die nog moet worden genomen, maar er zijn in deze regering heel wat ministers die wel transparantie bieden over dossiers die zij aan de ministerraad voorleggen. Zo zegt bijvoorbeeld minister Prévot wat hij over bepaalde zaken vindt en wat hij zal voorstellen. Minister Vandenbroucke doet dat ook. Hij heeft vorige donderdag in de plenaire vergadering gezegd dat hij zijn voorstel de volgende dag zou voorleggen aan de ministerraad. Dan wordt er in de ministerraad beraadslaagd en daarover beslist en worden eventueel aanpassingen aangebracht. Dat u niet kunt vooruitlopen op beslissingen die nog moeten worden genomen, dat begrijp ik, maar dat u zelfs niet kunt of niet wilt zeggen met welk dossier u naar de ministerraad gaat, dat begrijp ik niet. In die zin was uw antwoord dus een absoluut non-antwoord, terwijl de urgentie wel degelijk bestaat. De heer Wollants heeft ernaar verwezen, maar we kunnen ook verwijzen naar het rapport van het Planbureau dat vorige week werd voorgesteld. Dat rapport biedt inzichten over hoe ons energiesysteem zou kunnen evolueren en maakt daarvoor gebruik van het PRIMES-model. Dat is een kostendispatchmodel, wat misschien niet de geschikte methode is om naar de toekomst te kijken. Dat is net iets waarover die Hoge Raad zich zou kunnen buigen. Welke methode zullen we gebruiken of opleggen aan degenen die die verschillende modellen uitwerken en welke parameters nemen we daarvoor in aanmerking? Ik meen te hebben begrepen uit het regeerakkoord, maar ook uit de toelichting bij uw beleidsnota, dat u geen beslissingen zou nemen, bijvoorbeeld in het kader van het CRM, zolang die Hoge Raad er niet is. Hij zal er niet zijn, dus eigenlijk is de vraag of u dan ook geen beslissingen zult nemen in het kader van het CRM als bijvoorbeeld het volume voor de volgende veilingen moet worden bepaald.

Voor dit derde actualiteitsdebat geldt misschien derde keer goede keer, maar mogelijk is het opnieuw te vroeg.

Mijnheer de minister, dit debat gaat over de opvolging van de beslissing van de ministerraad van 27 juni, een beslissing die alweer drie maanden achter ons ligt. U wilt met de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone een nieuwe start nemen in een gestabiliseerd kader, zoals dat heet. U vond dat de vorige aanbesteding onder de curatele van toenmalig minister Van der Straeten ernstige risico’s inhield, meer bepaald grote rechtsonzekerheden, een onrealistische kalender en een vaag financieel kader. Het behoud van de procedure zou hebben betekend dat de staat zou worden blootgesteld aan zware juridische risico’s en zelfs aan een aanzienlijke budgettaire ontsporing. Uiterlijk tegen het einde van het eerste kwartaal van 2026 zou een nieuwe aanbesteding worden gelanceerd.

U zei dat er geen probleem was. U kondigde een grondige analyse van de juridische onzekerheden aan en bij een nieuwe tender zou sowieso rekening worden houden met de Europese richtlijnen, zoals de Net Zero Industry Act en het Europese Clean Industrial Deal State Aid Framework. Dan gaat het uiteraard over staatssteun.

Mijnheer de minister, hoever staat het met de analyse van de juridische onzekerheden? Heeft de AD Energie daarvoor externe deskundigen gecontracteerd? Wat was de inbreng van die externe partner? Is het voor u nu al duidelijk welke wijzigingen moeten worden aangebracht?

Wat is de stand van zaken van de nieuwe KB-tender? Hebt u, omdat het ook over staatssteun gaat, al gesprekken gevoerd met de Europese Commissie?

Monsieur le ministre, au mois de juin dernier, vous avez suspendu l'appel d'offres pour la première parcelle de la zone Princesse Élisabeth. Vous l'avez justifié en évoquant des incertitudes juridiques et financières. L'appel d'offres est donc prévu pour la fin du premier trimestre 2026 mais à ce stade aucune décision définitive n'a encore été prise quant au maintien du critère de participation citoyenne, ce qui pose de sérieuses questions et mérite que l'on connaisse vos intentions.

Depuis 20 ans, les coopératives citoyennes ont démontré leur valeur ajoutée en investissant plus de 150 millions d'euros dans des projets renouvelables, sur terre comme en mer d'ailleurs. Leur modèle a prouvé sa résilience notamment durant la crise énergétique. Ce critère était présent dans l'appel d'offres initial avec une ouverture de 1 à 4 % de participation citoyenne. Les coopératives qui ont été regroupées au sein de la plate-forme SeaCoop représentent aujourd'hui 34 structures et 125 000 coopérateurs. Elles affirment pouvoir mobiliser entre 50 et 75 millions d'euros pour le futur parc et viennent de démontrer leur capacité en investissant 13 millions d'euros dans le parc North Wind. Aujourd'hui, nous nous inquiétons au même titre que ces coopératives quant au maintien du critère dans l'appel d'offres.

Mes questions sont donc simples. Monsieur le ministre, pouvez-vous confirmer que le futur appel pour la zone Princesse Élisabeth comprendra bien un critère de participation citoyenne comme prévu initialement? Si oui, confirmez-vous que le poids de ce critère dans l'appel d'offre restera inchangé? Je vous remercie pour vos réponses.

Mijnheer de minister, de zwakke voorbereiding van het traject voor de eerste kavel van de Prinses Elisabethzone onder de vorige regering maakt dat u wellicht niet anders kon dan de tender daartoe stop te zetten. Dat betekent wel dat er inhaalwerk nodig is om ervoor te zorgen dat er vooruitgang in dat dossier kan worden geboekt. Er moet sowieso worden gekeken naar een nieuwe tijdlijn met het oog op de herlancering van de tender volgend jaar. Het lijkt mij aangewezen om daarin voldoende druk op de ketel te houden, om zo tot een effectieve uitvoering te komen.

Mijnheer de minister, welk traject wenst u te volgen om de tender te evalueren, bij te sturen en te herlanceren?

Welke nieuwe krachtlijnen wenst u daarvoor te volgen?

Wanneer kunnen wij daarover beslissingen verwachten teneinde alsnog tot het aangewezen resultaat te komen?

Monsieur le ministre, dernièrement, vous avez pris de bonnes décisions – que nous avons soutenues – concernant l'île énergétique qui tendent vers davantage de sobriété et un coût moindre pour tous nos concitoyens. Aujourd'hui, j'ai quelques questions dont certaines sont d'ailleurs en écho de celles posées par mes collègues ici.

Vous avez reporté au mois de juin l'appel d'offres pour la zone 1 du futur parc éolien Princesse É lisabeth en mer du Nord. Or, dans le précédent appel d'offres, nos concitoyens avaient l'occasion de pouvoir investir dans le projet à hauteur de 1 à 4 %. Je pense que c'est vraiment un projet historique pour la Belgique et pour laquelle la participation citoyenne aurait tout son sens. Aujourd'hui, avec la réévaluation des conditions, la participation citoyenne semble remise en question. Or, la coopérative Seacoop a lancé une pétition qui a recueilli 17 000 signatures. Impliquer nos concitoyens dans des projets comme celui-là peut participer à la diminution des coûts, au renforcement de sa sécurité, et contribuer à garder des bénéfices du projet dans notre pays.

J'ai deux questions. Comment comptez-vous maintenir la participation citoyenne dans les conditions de l'appel d'offres? Avec quel poids? Si oui, de quelle manière comptez-vous le faire? Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Mijnheer de minister, u hebt de lopende tender op het allerlaatste moment stopgezet, argumenterend dat die onder uw verantwoordelijkheid valt. Het gaat nochtans, zoals u goed weet, om een tender die volledig was goedgekeurd door de Europese Commissie. Dat heb ik hier vorige week in het kader van een andere commissievergadering al aangegeven. Een dergelijke staatssteungoedkeuring wordt niet lichtvaardig verleend. Daarvoor moeten heel wat zaken worden aangeleverd, zowel juridisch als financieel.

Mijnheer Wollants, uw bewering klopt niet dat een en ander juridisch niet robuust was, niet veel voorstelde en zwak was voorbereid. De voorbereiding was al twee à drie jaar bezig. Ze begon met adviezen van de regulatoren en is het voorwerp geweest van overleg met de gewesten.

U had ook gewoon kunnen stellen dat u het tenderontwerp niet goed vond en het op een andere manier wilde aanpakken, waarbij u dan abstractie zou maken van de voorbereidingen die de sector al heeft gedaan en opnieuw zou beginnen.

Mijnheer de minister, u hebt verklaard dat u opnieuw zou beginnen en dat de herlancering uiterlijk in maart 2026 zou plaatsvinden.

Wat is de stand van zaken? Wat is de concrete timing tussen nu en maart 2026? Als u in maart 2026 een en ander wilt lanceren, moet u nu immers klaar zijn.

Hoe staat het met het nieuwe koninklijk besluit inzake de tender? Is dat klaar? Wat zijn de verschillen met het vorige koninklijk besluit?

Hoe verloopt het overleg met de Europese Commissie over de goedkeuring van de staatssteun, aangezien dat proces opnieuw moet worden doorlopen? Is de beslissing al genomen? Als u in maart 2026 wilt lanceren, zou dat nu toch in de finale fase moeten zitten.

De Raad van State heeft over het eerste koninklijk besluit inzake de tender geoordeeld dat overleg met de gewesten aan de orde was. Wanneer vindt het overleg met de gewesten over het nieuwe koninklijk besluit inzake de tender plaats?

Mijnheer de minister, ik dank u voor de stand van zaken met betrekking tot het nieuwe koninklijke besluit rond de tender. U hebt enkele elementen van antwoord gegeven. Volgende week zou het wetgevend werk en de regelgevende procedure effectief worden aangevat.

Ik moet mevrouw Vander Straeten toch een beetje gelijk geven. U had in uw persbericht van 27 juni, waaruit ik rijkelijk heb geciteerd, ook kunnen zeggen dat u een probleem zag met het gedeelte over de burgercoöperaties. Dat stond daar niet in en nu wordt hier duidelijk gezegd dat die passage voor u, zoals die toen was geformuleerd, een probleem vormde. Ik betreur dat dat pas nu hier naar voren wordt gebracht.

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Les coopérations citoyennes redoutaient d'être écartées de tout cela et vos modifications ne sont pas de nature à nous rassurer.

Je vous entends quand vous dites que vous ne trouvez pas normal qu'il y ait une participation citoyenne qui soit supérieure à toute autre participation. Or 1 à 4 % de participation citoyenne ne me semble pas être une majorité de participation à l'action. Partant de là, diminuer cette participation-là me semble quand même inadéquat.

On ne manquera évidemment pas, vous vous en doutez, de suivre le dossier et de vous interroger à nouveau.

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. U moet ervoor zorgen dat de nieuwe tender juridisch robuust is en dat we de meest gunstige prijs in het dossier kunnen verkrijgen. Aangezien de passage over de burgerparticipatie ernstige juridische risico’s inhield, zo heb ik begrepen, hebt u terecht ingegrepen.

Beweringen als zou de regering stoppen met windmolens op zee, zijn nogal kort door de bocht. Ik noteer dat de regering nog steeds van plan is om met het dossier van de windmolens op de Noordzee verder te gaan.

Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Tout ce qu'on souhaite c'est que ce projet avance. Dans le cadre de la transition énergétique, on a bien entendu que tous les risques juridiques doivent être levés, notamment dans le cadre de la participation citoyenne, mais je vous ai aussi entendu dire que la participation citoyenne joue à vos yeux un rôle précieux dans la transition. Nous verrons bien les conclusions des différents Conseils au niveau de ces difficultés juridiques. Seront-elles levées ou pas? On vous suivra en tout cas pour que ce projet d'envergure historique pour notre pays avance et nous souhaitons que tous ces risques soient levés afin de pouvoir avancer dans la transition et avec la participation citoyenne. Nous vous suivrons de toute manière et on compte sur vous pour communiquer en toute clarté sur toutes vos décisions, comme à votre habitude.

Mijnheer de minister, als er deze week wordt begonnen met het schrijven van het KB-tender, dan lijkt het mij moeilijk om de tender in maart te kunnen lanceren. Uw diensten schrijven het KB met betrekking tot de tender immers niet alleen. Een aantal onderdelen ervan moeten door de CREG worden opgesteld. Zij werkt dat niet af op twee dagen tijd; hoe dan ook moeten er termijnen worden gerespecteerd. Ook uw diensten stellen zo’n tekst niet op twee dagen op, denk ik. Dat neemt dus sowieso tijd in beslag. Nadien moet een advies van de Raad van State worden gevraagd. Het Overlegcomité moet worden samengeroepen. U kunt pas de formele goedkeuring vragen aan de Europese Commissie, op het moment dat alles finaal is. Dat neemt niet weg dat u ondertussen al informeel met de Europese Commissie kunt spreken, maar ze kan haar formele procedure pas starten wanneer alle teksten finaal zijn. Dat allemaal rondkrijgen op vijf maanden tijd, is onmogelijk.

Eigenlijk staat u dus nog bijna nergens. Er is ook geen concreet plan voor het eerste lot om ervoor te zorgen dat de windmolens effectief aanwezig zullen zijn op het moment dat het eiland wordt opgeleverd, wat toch niet veel later zal zijn dan augustus 2026.

Wat de burgerparticipatie betreft, spreek ik tegen dat aan directe burgerparticipatie een veel groter gewicht zou zijn toegekend. Het was perfect mogelijk om ook via indirecte burgerparticipatie voor burgerparticipatie de volledige punten te behalen. Dat was wel degelijk voorzien in de criteria van de tender. Er waren bovendien verschillende spelers op de markt die zich op verschillende manieren hadden georiënteerd: bepaalde spelers kozen voor de ene aanpak, andere voor een andere aanpak.

Minister Bihet, in volle zomer, op 23 juli, werd in Parijs een intentieverklaring ondertekend tussen de Belgische en Franse minister van Energie, waarmee een nieuwe stap wordt gezet in de samenwerking tussen België en Frankrijk op het vlak van kernenergie. Ik meen dat na de wijziging van de wet van 2003 inderdaad concreet moet worden samengewerkt.

Het intentieprotocol is erop gericht de uitwisseling tussen beide regeringen te versterken op een aantal sleuteldomeinen zoals de verlenging van de levensduur van de reactoren, de ontwikkeling van nieuwe projecten, waaronder de Franse SMR's, onderzoek en innovatie, strategische bevoorradingsketens en opleiding en vaardigheden.

Kernenergie – en voor ons is dit een open deur intrappen – mag niet alleen een transitie-instrument worden, maar moet een industriële en wetenschappelijke pijler blijven en worden voor de toekomstige generaties.

Kunt u aan de commissie toelichting geven bij de thematische werkgroepen, die hopelijk al geïnstalleerd zijn, inzake de door mij geschetste vijf thematische samenwerkingen? Hebt u informatie over de beoogde periodiciteit van de samenkomsten? Wat zijn de concrete beoogde projecten van de vijf thema's en wat is het tijdspad?

Mijn vraag komt inderdaad misschien wat te vroeg om een heel concreet antwoord van u te kunnen krijgen. Ik heb begrepen dat de uitvoering van de overeenkomst tweejaarlijks wordt geëvalueerd. Ik zal uiteraard bijvoorbeeld volgend jaar toch even bij u naar de concrete resultaten polsen.

Mijnheer de minister, uw antwoord zal wellicht ook weer heel kort zijn. Dat begrijp ik wel. Als we de pers mogen geloven, zou er een package deal met EDF de maak zijn waarbij de Fransen niet alleen Tihange 1 maar ook het resterende nucleaire park in België volledig zouden overnemen. Weer anderen spreken dat in de media tegen, aangezien EDF volgens Franse instanties heel veel schulden heeft en zo’n aankoop niet aan zou kunnen.

Los van het concrete dossier, hoe ziet de MR het eigenaarschap van de kerncentrales? Is het uw mening dat de Phoenixdeal, die u van een vorige regering hebt geërfd, misschien voor u niet de ideale constellatie is? EDF is een staatsbedrijf, wat een ander verhaal is. Wilt u dat anderen dan de Belgische overheid eigenaar worden van het nucleaire park, bestaande en toekomstige centrales inbegrepen, en dat de exploitatie dus uiteraard niet voor de Belgische Staat is? Is dat al dan niet uw ideale model?

Daarover zouden wij heel graag duidelijkheid krijgen. Stel immers dat de pers gelijk heeft en dat EDF ter zake een rol zou spelen, dan zouden we ons uiteraard in een heel ander scenario bevinden dan met de vivaldiregering.

Door het feit dat u moest lachen bij het begin van de vraag, mijnheer de minister, kan ik al raden wat uw antwoord zal zijn. Ik heb eigenlijk niet veel toe te voegen aan wat de vorige spreker gevraagd heeft.

Er zijn berichten verschenen in de media dat er meerdere kerncentrales overgenomen zouden worden. Ik heb de volgende praktische vragen. Is er onderhandeld? Hoe vaak was ENGIE daarbij betrokken? Wat is de impact op de Phoenixdeal? Speelt BeNuc een rol in het verhaal?

Wat is – dit is de kernvraag - de waarachtigheid van de persberichten?

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik denk daar niet anders over, maar los van wat er in de pers is verschenen, als het de arizonaregering menens is met een nucleaire renaissance en het aantrekken van nieuwe industriële projecten op het vlak van kernenergie, dan is de vraag pertinent of de overheid nog geïnteresseerd is om gedeeltelijk ook in het eigenaarschap te stappen. In sommige landen is dat het geval, kijk maar naar onze zuiderburen, om nog maar te zwijgen van bijvoorbeeld pensioenspaarfondsen. Dus zo denkbeeldig is zo’n maatregel niet. Dat is geen sciencefiction. Ik kan natuurlijk al vermoeden welke richting de regering zal uitgaan. Daarover kan in de plenaire vergadering nog worden gediscussieerd.

Mijnheer de minister, onlangs las ik voor de verandering nog eens positief nieuws in de kranten, want er wordt een daling van de olie- en gasprijzen verwacht. Dat schrijft het IEA, het Internationaal Energieagentschap. Ik dacht eerst dat de prijsdaling te wijten was aan een schitterende maatregel die u had genomen, maar experten verduidelijkten meteen dat de daling het gevolg is van een aantal geopolitieke en internationale spelletjes. Dat is misschien niet het juiste woord, maar de prijsdaling zou het gevolg zijn van een aantal strategische beslissingen in de wereldpolitiek en de energiepolitiek.

De experten wezen echter meteen ook op het risico, want die prijsdaling kan ons verblinden voor nog steeds bestaande gevaren. We zijn immers nog altijd afhankelijk van fossiele brandstoffen. Net vanwege dat altijd bestaand risico, moeten we daaraan verder werken. U knikt, dus u bent het met mij eens. Dat is geweldig.

Mijnheer de minister, hoe analyseert en evalueert u de voorspelde daling van de energieprijzen? Erkent u dat, zonder bijkomende maatregelen, deze periode misschien een vals gevoel van zekerheid creëert? Volgens experten is die prijsdaling immers toch maar tijdelijk. Tot slot, welke strategie – u hebt daarop daarnet al gedeeltelijk geantwoord – zal de regering volgen om zo snel mogelijk komaf te maken met fossiele brandstoffen?

Mijnheer de minister, aanvankelijk vreesde ik dat u alleen naar een andere bevoegdheid zou verwijzen, maar ik bedank u voor uw omstandig antwoord.

Mijnheer de minister, op 24 april keurde de Kamer een resolutie goed die pleit voor een hervorming van het sociaal energietarief. De kern van de vraag is eenvoudig: het tarief moet rechtvaardiger worden. Daarbij moet men niet alleen naar het statuut kijken, maar effectief naar het inkomen van iemand, ongeacht of dat voortkomt uit loon of uit vermogen.

Meneer de minister, hoe ver staat het met de voorbereidingen van die hervorming? Wat is er gebeurd sinds de goedkeuring van de resolutie? Kunt u bevestigen dat de vooropgestelde timing van 1 januari 2026 nog altijd haalbaar is?

Monsieur le ministre, dans l'accord de gouvernement, vous indiquez vouloir mettre en place une reforme budgétairement neutre du tarif social de l'énergie. Vous indiquez aussi vouloir remplacer ce tarif régulé par une prime forfaitaire qui serait basée sur les revenus et non sur le statut. Il faut préciser que ce n'est pas parce que la réforme est neutre pour le budget de l'État qu'elle le sera pour celui des familles en risque de précarité énergétique, à savoir plus d'une famille sur cinq actuellement en Belgique.

Nous sommes favorables au fait que le tarif social soit octroyé sur base d'un revenu, et pas seulement sur base du statut. Toutefois, si une réforme du tarif social revient à exclure une part des bénéficiaires actuels, il s'agirait clairement d'un recul social. Par ailleurs, cela ne règlerait rien au fait que l'énergie reste chère pour l'ensemble de la population et n'assurerait pas non plus l'avenir de notre industrie en Belgique.

Monsieur le ministre, avez-vous avancé dans votre projet de réforme du tarif social? À quelle échéance envisagez-vous de déposer un projet de loi? Confirmez-vous vouloir remplacer le tarif régulé par une prime forfaitaire malgré les critiques émises par la Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG)? Confirmez-vous que vous souhaitez remplacer le tarif social par un tarif qui serait basé sur les revenus et non pas sur le statut? Dans le cas d'un nouveau tarif social basé sur le revenu, quel serait le niveau de revenu pris en compte pour y avoir accès?

Mijnheer de minister, er zijn al veel zaken gezegd. Er is een resolutie van de Kamer die een aantal zaken vraagt: een hervorming die budgetneutraal is, die technologieneutraal is en die kijkt naar de tariefpremie in plaats van naar de huidige tarieven.

Enerzijds is er niet zoveel duidelijkheid of de timing wel gehaald wordt en anderzijds wordt er wel eens gezegd dat de bevoegdheidsverdeling maakt dat er beperkingen zijn die een impact kunnen hebben op de mogelijkheid die hervorming uit te voeren.

Mijn vragen zijn de volgende. Wat is de stand van zaken van de hervorming van het sociaal tarief? Hebt u er al met uw gewestelijke compagnons over gesproken?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Wij zijn het volledig eens dat de zaak ernstig moet worden aangepakt. Ik hoor dat er nog een paar obstakels op de hervormingsweg liggen.

Wij moeten in ieder geval de mensen perspectief bieden, des te meer aangezien de koude wintermaanden stilaan dichterbij komen. Er is een sterk sociaal tarief, dat reeds werd hervormd door de vorige regering, van toepassing. De arizonaregering moet nu de volgende stap zetten om het systeem nog eerlijker te maken en ervoor te zorgen dat het sociaal tarief terechtkomt bij wie het echt nodig heeft. Daarbij moet worden gekeken naar het inkomen, ongeacht de bron. Dat doet er uiteindelijk niet toe. Het geld moet terechtkomen bij de meest kwetsbaren in onze samenleving.

Met de begrotingsbesprekingen in het achterhoofd, waarbij wij moeilijke maar moedige keuzes zullen moeten maken, is het ook heel erg belangrijk dat wij snel werk maken van een eerlijk sociaal energietarief, zodat de mensen zich de komende moeilijke en duurdere wintermaanden door de overheid gesteund weten. Ik doe een oproep om samen met alle partners, die er van ver of dichtbij bij betrokken zijn, er daadwerkelijk werk van te maken en de mensen perspectief op een eerlijke en betaalbare energiefactuur te geven.

Monsieur le ministre, si je comprends bien, vous avez l'intention d'instaurer la taxe carbone avec l'ETS 2, de réformer les accises et, après seulement, de réformer le tarif social. Ce ne sera pas avant 2027 si c'est fait dans cet ordre-là. Le cd&v avait pourtant prévu tout cela pour janvier 2026!

Le prix de l'énergie reste trop élevé pour l'ensemble des travailleurs. La solution toute simple serait de bloquer les prix. Mais ça n'arrivera pas! Je crains que ce soit le plan de votre gouvernement. Il faudrait plutôt prévoir un contrôle et un blocage des prix pour garantir des prix accessibles à toutes les familles et garantir l'avenir de l'industrie.

Monsieur le président, j'avais quatre questions jointes au dernier point de notre ordre du jour. M. le Ministre m'a dit qu'elles étaient transmises au ministre Benders.

Monsieur le ministre, il n'y a vraiment pas de souci Il faut que ce soit inscrit dans le rapport, tout simplement. Ainsi, on saura qu'elles pourront être transférées au ministre Beenders.

Mijnheer de minister, de hervorming van het sociaal tarief wordt zo natuurlijk een zeer complexe aangelegenheid. Ik ben het met u eens dat de aangehaalde elementen een effect hebben en dat er moet worden bekeken op welke manier het sociaal tarief zijn plaats in het geheel heeft. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat het sociaal tarief zoals het vandaag bestaat, een rem is op de energietransitie en dat is geen goede zaak. Wie het sociaal tarief geniet en vervolgens de terugverdientijd van bepaalde energiebesparende maatregelen berekent, komt tot de vaststelling dat die terugverdientijden vaak zeer lang zijn. Ik kijk uit naar de werkzaamheden rond het sociaal tarief; ik vrees in ieder geval dat de weg langer is dan we denken.

Monsieur le ministre, l'accord de gouvernement a annoncé la conclusion d'un accord de coopération entre le fédéral et les Régions afin d'assurer une cohérence dans la stratégie énergétique et climatique de notre pays. Or, à ce jour, force est de constater que l'articulation entre les niveaux de pouvoir reste encore incertaine. La Wallonie avance avec son plan intervectoriel, la Flandre semble rester en retrait et le fédéral a adopté le Plan national Énergie-Climat (PNEC) en juin, sans attendre l’input de votre Haut Conseil. Ce manque de synchronisation fragilise à la fois notre crédibilité européenne et la lisibilité de la transition énergétique pour les citoyens comme pour les acteurs économiques.

Monsieur le ministre, comment le Haut Conseil pour l’approvisionnement énergétique s'associera-t-il à la préparation du prochain accord de coopération intergouvernemental, essentiel pour notre pays? Quelle a été votre action pour voir cet accord de coopération intergouvernemental concrétisé? Quel est l'état de la situation? Quelles compétences précises de votre département seront-elles mises à contribution pour assurer l'articulation entre le rapport attendu du Haut Conseil, les plans régionaux et la contribution du PNEC? Quel calendrier concret fixez-vous pour que le Haut Conseil puisse réellement influencer la stratégie énergétique fédérale plutôt que d'arriver une fois les décisions déjà prises? Quels sont les échéanciers prévus en la matière?

Je suis content de la réponse. Nous attendons de voir. Merci.

Mijnheer de minister, er wordt al een geruime tijd gesproken over een potentiële verlaging van de transmissienettarieven om de competitiviteit van de energie-intensieve industrie te kunnen verzekeren, nadat de transmissienettarieven als gevolg van het beleid van de afgelopen jaren met 80 % stegen.

Tegelijkertijd bereiken signalen de markt dat de Europese Commissie daarvoor op de rem staat, onder andere omdat de vorige minister wel een amendement liet goedkeuren om de wet te wijzigen, maar totaal naliet om ook het nodige traject met de Europese Commissie op het vlak van staatssteun op te starten.

Het gevolg lijkt nu te zijn dat het zeer moeilijk is om een doorbraak te realiseren, omdat de Europese Commissie aanstoot neemt aan het feit dat men wel de wet heeft gewijzigd, maar niet heeft gevraagd om de kwestie van de staatssteun op te lossen.

Daar staat tegenover dat men ook naar andere methodieken zou kunnen kijken om de broodnodige verlaging van de energiekosten voor die doelgroep te realiseren, bijvoorbeeld het Clean Industrial Deal State Aid Framework. Andere suggesties die de ronde doen zijn het gebruik van accijnzen om dat doel te bereiken, al is dat voor de betrokken doelgroep wellicht onmogelijk, omdat zij al het minimum van de voor hen geldende accijnzen betalen.

Mijnheer de minister, het is dus dringend tijd om een stand van zaken op te maken. Ten eerste, wat is de stand van zaken van het project inzake de energienorm en de gesprekken daarover met de Europese Commissie? Ten tweede, klopt het dat er problemen zijn gerezen door de onoordeelkundige manier waarop de vorige regering in dat dossier te werk is gegaan? Ten derde, welke alternatieve pistes worden momenteel bewandeld? Wat zijn daarvan de krachtlijnen?

Monsieur le ministre, la compétitivité de l’industrie belge est aujourd’hui mise à mal par la flambée des tarifs de transition, qui ont presque doublé en un an, et par le fait que les prix de l’électricité en France restent nettement plus bas. Cette thématique est bien connue.

La CREG a d’ailleurs, dans un avis du 27 juin, rappelé l’urgence d’activer la norme énergétique, un mécanisme permettant de compenser partiellement les surcoûts pour les grands consommateurs industriels, à condition qu’ils s’engagent à réduire leurs émissions de CO ₂ . Un budget a m ê me é t é pr é vu et s'élève à 126 millions d ’ euros cette année, montant qui doit atteindre environ 165 millions d’euros d’ici 2029.

Pourtant, à ce jour, aucun arrêté royal n’a été pris pour rendre ce mécanisme effectif. Les fédérations patronales espéraient que cette mesure fasse partie des accords d’été du gouvernement, mais cela n’a pas été le cas. Vous avez indiqué avoir soumis le projet à la Commission européenne afin de sécuriser sa légalité. C'est une bonne chose car toute erreur pourrait, rappelons-le, exposer les entreprises à un risque de remboursement si l’aide était jugée incompatible avec les règles européennes.

Cependant, la Commission européenne a exprimé certaines réserves, notamment sur le fait que la compensation se ferait via le budget de l’État et non via la facture d’énergie, ce que le gouvernement voulait justement éviter pour ne pas faire peser ce coût sur les ménages et les PME.

Vous avez également mentionné que le nouveau cadre européen de juin dernier, qui autorise certaines formes de soutien aux industries fortement électro-intensives à condition qu’elles investissent dans la décarbonation, pourrait ouvrir une fenêtre d’opportunités. Mais, jusqu’ici, aucune échéance concrète n’a été donnée.

Monsieur le ministre, quand le gouvernement compte-t-il concrètement adopter un arrêté royal afin d’activer la compensation tarifaire ou tout autre type de mécanisme pour atténuer le prix final de l'électricité de notre industrie?

Quelles garanties pouvez-vous offrir quant au respect du calendrier et à la mise en place rapide de ce mécanisme?

Mijnheer de minister, het is jammer dat de vorige minister niets beter heeft gevonden dan twintig minuten voor aanvang van de commissievergadering een amendementje op tafel te leggen dat niet was doorgesproken met de Europese Commissie, dat niet doordacht was en dat nu ook geen resultaat oplevert.

Wij moeten verder. We moeten een manier vinden om de transmissienettarieven te verlagen, want al sinds januari betalen onze industriëlen een tarief dat 80 % hoger ligt dan het jaar voordien. Geen wonder dat onze industrie in de problemen komt op dat vlak. We kijken dus heel erg uit naar de wetswijziging die u voorstelt om daarop een antwoord te bieden. Ik hoop dat er tegen de volgende vergadering al wat meer details bekend zijn over de vorm die dat aanneemt en ik hoop dat, zoals u aangeeft, de coördinatie met de Europese Commissie op een goede manier gebeurt, zodat we het broddelwerk van uw voorgangster niet herhalen.

Je ne vais pas répéter les propos de mon collègue Bert Wollants, mais je suis à 200 % d'accord avec lui.

La contribution fédérale au Plan Énergie Climat a, enfin, été approuvée par le gouvernement. C'est en soi une bonne nouvelle car nous étions en retard. Qu'en est-il du contenu? Si on compare la version Arizona du 21 juillet 2025 et la version du 17 mai 2024 sous la Vivaldi, on voit que la structure du texte est identique. Un grand nombre de développements et de mesures sont aussi repris tels quels. Par contre, le nouveau document compte 90 pages – soit un tiers de moins que le précédent. Beaucoup de mesures sont retirées: que ce soit en matière d'énergies renouvelables, de lutte contre la précarité énergétique, d'ambition pour le rail ou pour les bâtiments de la Régie. Monsieur le ministre, je ne vais pas vous mentir, j'ai énormément de questions.

Pourquoi le PFEC 2025 de l'Arizona ne parle-t-il plus des objectifs en termes d'énergie renouvelable éolienne en Mer du Nord – les 3,15 à 3,5 GW à développer d'ici 2030?

Pourquoi avoir supprimé, en matière de recherche et développement, l'objectif de 10 % de budget affecté au climat et à l'énergie?

Pourquoi la lutte contre la précarité énergétique, qui était une priorité absolue dans l'ancien document, semble-t-elle aujourd'hui remise en cause?

Pourquoi avoir supprimé, sur le plan du marché du travail, le lien entre droit à la formation des travailleurs et climat?

Pourquoi les objectifs chiffrés en matière de fret – doubler le transport ferroviaire de marchandise d'ici 2030 – ont-ils disparu du document?

Pourquoi les objectifs pour le transport de passagers en train sont-ils revus à la baisse?

Pourquoi votre gouvernement repousse-t-il de 10 ans – on passe de 2050 au lieu de 2040 – les objectifs de neutralité carbone des bâtiments fédéraux et le verdissement de la flotte de véhicules?

On a lu diverses réactions dans la presse – notamment celle de Canopea qui estime que "les ambitions climatiques sont tuées dans l'œuf". Le Pr Marek Hudon regrette aussi "une série de bullet points sans cadre global" et "des objectifs sans instrument pour les atteindre". Quelles sont vos réponses face à ces critiques?

Pourquoi l'État fédéral ne s'engage-t-il pas à un objectif chiffré pour 2030?

Pourquoi le document a-t-il été moins un travail de rédaction qu'un travail d'amputation, étant donné le résultat?

Enfin, pouvez-vous expliquer comment ce PFEC amoindri va permettre à la Belgique de rencontrer ses engagements internationaux pour 2030 et rendre notre pays climatiquement neutre d'ici 2050 avec tous ces points qui ont été retirés?

Je vous remercie pour vos différentes réponses.

Mijnheer de minister, op 21 juli heeft de federale regering haar definitieve bijdrage aan het NEKP goedgekeurd. Deze federale bijdrage zou in de loop van de voorbije zomer worden samengesteld met de bijdragen van de gefedereerde entiteiten om een geïntegreerd nationaal plan 2030 op te stellen, dat dan eind september – binnenkort dus – aan de Europese Commissie zou moeten worden voorgelegd. U hebt daarover op 15 juli in de Kamer geantwoord: "Momenteel werken we aan een intra-Belgisch akkoord over de verdeling van de kosten voor de betaling van de emissierechten. Zoals hierboven uiteengezet, overleggen we met Vlaanderen over de federale maatregelen. We hebben daarentegen geen officieel zicht op de manier waarop Vlaanderen zijn doelstellingen al dan niet zal behalen. Bijgevolg zullen we pas een oordeel kunnen vellen wanneer we over de nationale projectie beschikken, namelijk in september." Dat is dus deze maand.

Wordt er nu, minister Crucke, een geïntegreerd Belgisch plan ingediend bij de Europese Commissie, of zullen opnieuw afzonderlijke klimaat- en energieplannen van elke entiteit worden ingediend, samen met een koepeltekst waarin België meldt dat de maatregelen voor de resterende emissieruimte later zullen worden bepaald, zonder dat die nu al aan een van de entiteiten worden toegewezen? Is er, daaraan gekoppeld, een intra-Belgisch akkoord over de verdeling van de kosten voor de mogelijke betaling van emissierechten? Als ik hoor dat u over de 90 %-doelstelling zonder problemen een akkoord bereikt, dan zal dat daarvoor ook wel het geval zijn, vermoed ik. Of ben ik nu een beetje stout?

Mijnheer de minister, ik had ook een vraag over het Federaal Energie- en Klimaatplan dat deze zomer op 21 juli door de regering aangenomen werd.

We hebben dat gelezen. De collega heeft dat ook zeer aandachtig gelezen. Er is heel veel tekst geproduceerd, maar wat betekent dat nu concreet als men het uitdrukt in de vermindering van broeikasgassen? Dat heb ik niet gezien. Dat heb ik gemist. Met andere woorden, wat is de doorrekening in de tekst van het Federaal Energie- en Klimaatplan, wat de reductie betreft? En wat is de bijdrage van het federale aandeel aan de -47 %-doelstelling die voor België geldt? De federale overheid neemt natuurlijk maatregelen die meetellen voor de doelstellingen van de gewesten. Daarom vraag ik naar het geheel van de federale maatregelen die genomen worden. Wat is de impact daarvan op de vermindering van de broeikasgassen voor het federale beleid als geheel, ongeacht in welke doelstelling ze uiteindelijk intra-Belgisch verrekend worden?

Als u naar de volledige catalogus kijkt, welke maatregel heeft de meeste impact wat betreft CO ₂ -reductie en wat is de implementatietermijn daarvan? Voor de vivaldiregering was dat heel duidelijk, de elektrificatie van de bedrijfswagens was de maatregel met de meeste impact. Ik ben dus benieuwd welke maatregel in dit plan, in deze herziening, de grootste bijdrage levert aan de vermindering van de CO ₂ -uitstoot.

Wat mij verder is opgevallen – collega Meunier heeft dat ook aangehaald – is dat de doelstelling voor wind op zee eigenlijk verminderd is. Er is enkel nog sprake van 2,2 gigawatt die gerealiseerd zal worden. Gisteren nog maar, of eergisteren, is er een studie verschenen, deze keer van het Planbureau, die opnieuw aangeeft dat er weliswaar verschillende scenario’s zijn, maar dat een scenario met 8 gigawatt windenergie wel degelijk tot de goedkoopste kan behoren. Ik vraag me dan ook af of het Federale Klimaatplan, dat twee maanden geleden aangenomen werd, ondertussen niet gedateerd is. Heel het klimaatbeleid is immers gestoeld op het realiseren van de doelstellingen tegen zo laag mogelijke kosten. Ik begrijp wel waarom er nu voor 2,2 gigawatt is gekozen, namelijk wegens het energie-eiland dat op dít moment te duur is om te realiseren, maar dat sluit niet uit dat het op een later moment wel mogelijk wordt. Waarom wordt de piste van 8 gigawatt nu al volledig verlaten in plaats van te bekijken hoe kan worden gewerkt aan de modaliteiten van het energie-eiland?

Mijn vraag is dan ook welke gevolgen u zult verbinden aan de studie van het Planbureau en welke bijsturing u zult vragen aan de minister van Energie.

Monsieur le ministre, avec l'accord de gouvernement, la contribution fédérale au Plan national É nergie-Climat (PNEC) a été validée. Certains parlent d'un plan raboté, qui a été mal reçu par le terrain. Je pense à l'association Canopea, qui s'est montrée très critique envers celui-ci, parlant d'un plan "au goût amer" et dénonce le fait qu'il nous éloigne davantage encore de l'ambition de placer la Belgique sur une trajectoire de décarbonation. D'autres voix parlent, de leur côté, d'un plan composé de " bullet points ", et j'en passe.

La Belgique aurait dû présenter ce plan dès le 30 juin 2024. Pour qu'un plan national puisse être soumis, chaque Région ainsi que le fédéral doivent d'abord approuver leur propre plan. Le 10 juillet, la Flandre a adopté un premier projet de note, mais doit encore valider son plan définitif. Quant à la Wallonie, elle disposait déjà d'un plan qui avait été approuvé, mais le nouveau gouvernement wallon a annoncé qu'il allait le réviser.

Monsieur le ministre, que répondez-vous aux critiques visant le manque d'ambition de la part fédérale du Plan national É nergie-Climat? Où en est la validation du PNEC et quand sera-t-il approuvé? Enfin, quel sera l'objectif fixé pour la Belgique?

Merci, monsieur le ministre.

Sans surprise, de toutes vos réponses aujourd'hui, c'est celle qui me convient le moins. Je me rends compte ici qu'énormément de choses ont été évacuées. J'ai pris note au fur et à mesure. Je pense notamment au fait de repousser de dix ans l'objectif de neutralité, qui est dû à d'autres priorités. Mais on voit également que de nombreuses autres priorités ont été sucrées.

La question légitime à se poser aujourd'hui est la suivante: comment voulez-vous atteindre les objectifs avec moins de mesures pour y arriver? Pour moi, cette démarche est à tout le moins audacieuse. Nous regrettons effectivement l'élagage de l'ensemble du plan. Nous suivrons l'efficacité de sa mise en œuvre. En effet, si j'entends bien, certaines choses ont été retirées pour permettre d'être plus efficaces sur d'autres. Nous demandons à voir.

Nous verrons pour la suite, mais ce n'est pas une réponse qui nous convient, comme nous ne convient pas non plus le plan dans sa stratégie globale.

Mijnheer de minister, ik heb toch enkele aspecten van mijn vraag in uw antwoord niet echt goed begrepen. U hebt op 15 juli in de Kamer gezegd dat pas na de integratie van het federale plan en de gewestelijke plannen zal blijken of België de bindende doelstelling haalt om de emissies met 47 % te verminderen. Is het nu een geïntegreerd plan of is het, zoals de vorige keer, een Vlaams en een federaal plan met een koepeltekst? Moet er dus een akkoord zijn over het tekort en over de emissierechten? Ik heb dat niet goed begrepen.

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord.

Ik vermeld drie elementen in mijn repliek.

Ten eerste, de interne boekhouding van België is inderdaad een moeilijk gegeven. Zoals u zelf zegt, u voert beleid. Onder welk onderdeel van de subdoelstelling valt dat dan? Hoe wordt dat opgeteld enzovoort? Ik denk dat we daar uiteindelijk ook abstractie van moeten maken, want die interne boekhouding neemt niet weg dat elk beleid, elke federale maatregel, waarvan de impact uiteindelijk ook zijn weg vindt naar de doelstelling, effect heeft of tenminste beoogt effect te hebben. Het feit dat we hier vandaag zeggen dat we geen concrete cijfers kunnen geven, is eigenlijk onaanvaardbaar.

Ten tweede, de arizonabegroting is in het Parlement ingediend met een volledige berekening van terugverdieneffecten, maar bestaat er een afdoende methode om die terugverdieneffecten te berekenen? Het Rekenhof had veel kritiek op de methode. Die methode is ook in vraag gesteld, waarna Arizona heeft verduidelijkt hoe een en ander werd berekend. Zo kon het Parlement inschatten of er al dan niet sprake was van een grote impact. Waarschijnlijk lag de waarheid in het midden.

Als men terugverdieneffecten kan berekenen, waarom kan men dan geen klimaateffecten berekenen? Zullen de berekeningen tot na de komma juist zijn? Waarschijnlijk niet, want elke methode heeft haar beperkingen, zoals u zelf hebt gezegd. Een methode kan echter wel ter discussie worden gesteld. De verkiezingsprogramma’s worden ingediend bij het Planbureau voor doorrekening en worden ook doorgerekend op klimaateffecten. Waarom kunnen federale maatregelen in een federaal deel van een federaal klimaatplan dan niet ad hoc worden beoordeeld op hun klimaateffect, op de CO ₂ -reductie die ze daadwerkelijk realiseren? Het feit dat hier wordt gezegd dat men zaken niet weet, dat het moeilijk zou zijn enzovoort, wil eigenlijk zeggen dat dat plan een 3 Suisses-catalogus is en dat niemand ook maar een idee heeft.

Ten derde, inzake energie is voor de minister van Energie dat point taken en aanvaard, maar vraiment, c’est du n’importe quoi . Dat de huidige regering op het allerlaatste moment heeft beslist het dossier over de 700 megawatt stop te zetten met als reden dat het nog technisch en economisch moest worden bekeken, is onzin. Dat dossier heeft de goedkeuring gekregen van de Europese Commissie voor staatssteun.

Is er ook maar één lid hier in de zaal dat gelooft dat de Europese Commissie goedkeuring verleent aan een dossier als dat technisch en economisch niet is onderzocht? Neen, in een staatssteunprocedure moet voortdurend informatie worden aangeleverd. Hoeveel gaat het kosten? Hoe hebt u dat gedaan? Wat zijn uw assumpties? Wat is de impact van die parameter in dat artikel en dat subonderdeel? Dat is een dossier voor de Europese Commissie.

U beweert dat omdat dat de motivatie van de minister van Energie was. Dat weet ik ook wel. De minister van Energie stelt echter dat het dossier technisch en economisch op niets trok. Zijn bedoeling is een beetje lachen met Van der Straeten, maar in werkelijkheid geeft hij daarmee aan dat de Europese Commissie er niets van kent. Dat is werkelijk du n’importe quoi .

Si je vous ai bien compris, nous devrions assister à l'épisode final de la longue saga PNEC d'ici le 29 ou 30 septembre. Nous avons hâte de voir ça. Comme le terrain, nous émettons de gros doutes quant au fait que le raccourcissement du document ait été réalisé simplement à cause des répétitions. On constate que l'ambition est en-dessous de ce qu'il devrait y avoir. On ne manquera donc pas de revenir vers vous dans les prochaines semaines et les prochains mois afin de discuter concrètement des chiffres et du plan.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik heb nu wat meer tijd en dat betekent ook dat ik mensen kan helpen die verhuizen en een controle nodig hebben van hun energiecontract, in casu mijn lief.

Ik dacht dat dat varkentje snel gewassen zou zijn. Ik had alles voorbereid. Ik wist dat ik eerst de CREG Scan moest checken en dan, afhankelijk van de uitkomst, naar de V-test moest kijken. Ik had de tariefkaarten, die zijn niet zo gemakkelijk te vinden, maar ik had ze wel, van de twee producten in kwestie, zijnde gas en elektriciteit. Ik begon eraan maar ik heb mijn computer twee keer bijna door het raam gegooid.

Alles wat in theorie heel gemakkelijk leek, bleek in de praktijk toch anders te zijn. Zo kon ik de tariefkaarten niet vinden. Voor het gasproduct ontbrak in het databestand van de CREG net die ene tariefkaart die ik nodig had. Voor elektriciteit was het nog erger. De naam van het product en de parameters kwamen totaal niet overeen met wat er op de CREG Scan stond, waardoor ik de tariefkaart uiteindelijk helemaal niet terugvond. Ik dacht aan de rule of thumb . Slapende contracten, dure contracten, of het nu de juiste tariefkaart is of niet, we slaan er een slag naar. Uit de CREG Scan kwam uiteindelijk het resultaat: vandaag van leverancier veranderen zal toch wel wat opleveren.

Vervolgens deed ik de V-test. Het was raar, de bedragen van de CREG Scan en van de V-test lagen toch wel dicht bij elkaar. Het duurde even voordat ik doorhad dat het bedrag op de CREG Scan eigenlijk alleen de commodityprijs betrof, terwijl op de V-test alle elementen samen staan. Ik ontdekte het omdat er ergens een klein item van informatie stond waarop men moet klikken. Daar stond vermeld dat de CREG Scan alleen de commodityprijs bevat, en dan ook nog zonder btw. Eigenlijk vergeleek ik dus appels met peren.

Iedereen weet hoe belangrijk vergelijken is. Onze regulator communiceert daarover ook veel: blijf vergelijken, het is absoluut belangrijk. We hebben nu ook energieregelgeving die het mogelijk maakt om elke maand zonder kosten van leverancier te veranderen. Er zijn al veel inspanningen geleverd door alle regulatoren in dit land, maar doodeenvoudig zal het, denk ik, nooit worden. Dat is het kader waarin we zullen moeten werken, maar misschien moeten we toch een en ander nog eens van op afstand bekijken. Ik heb daarbij op het eerste gezicht drie reflecties.

Ten eerste, zitten de interne controles goed bij de CREG zelf en bij de Algemene Directie Economische Inspectie? Zijn de databestanden volledig, wat de formele gegevens betreft? Er moet ook naar de werkbaarheid worden gekeken. Wat ik hier nu gedaan heb is mystery shopping en nagaan of een en ander werkt en duidelijk is. Bovendien gebeuren er ook ad-hoccontroles bij leveranciers om te verzekeren dat de klanten over de juiste informatie beschikken en dat de juiste tariefkaart in hun klantenomgeving staat.

Ten tweede, kunnen we geen bijkomende inspanningen leveren om de CREG en de regionale vergelijkende instanties beter op elkaar af te stemmen, bijvoorbeeld over de eindresultaten?

Ten derde, zouden we de energieleveranciers niet kunnen vragen, en opleggen indien ze dit weigeren, dat in de klantenomgeving, bereikbaar via de computer of met de telefoon, duidelijk de inputparameters voor de vergelijking worden weergegeven? Het gaat daarbij om de naam van het product en de datum van de tariefkaart, zodat mensen niet dertig keer moeten klikken om uit te vissen dat het contract bijvoorbeeld drie jaar geleden inging, maar de tariefkaart intussen is gewijzigd, en om welke levering het precies gaat.

Dank u voor uw antwoord.

Het is goed om nog eens te verduidelijken welke uitdagingen hierbij spelen, ook vanuit het perspectief van de CREG. Mijn eerste reactie was frustratie richting de CREG, omdat ik weet dat die elke maand alle informatie krijgt. Het was evenwel nuttig dat u vermeldde dat er 700 tariefkaarten zijn. Eerlijk gezegd is dat niet meer werkbaar. Zoals gebruikelijk zal de CREG tegen het einde van het jaar naar het Parlement komen, omdat haar begroting hier moet worden goedgekeurd. Ik zal de kwestie noteren om die dan met de CREG te bespreken.

Het lijkt me noodzakelijk ernstig te overwegen het aantal tariefkaarten te beperken, mogelijk ook het aantal producten, omdat de huidige situatie onhoudbaar is. 700 tariefkaarten, dat is uiteindelijk, als men het pricing board van de leverancier bekijkt, een manier om op het einde van de rit de producten goed te balanceren. Dat is geen verwijt naar de leverancier, maar de consument mag daar niet de dupe van worden. Dat is een fundamenteel punt waarover we een reflectie moeten opstarten.

Dan kom ik bij mijn tweede vraag over de energiecomponenten. Dat is altijd een moeilijk punt tussen de regulatoren, want ze vinden allemaal dat ze de belangrijkste en meest pertinente zijn. Misschien moeten we dat nog eens opnemen met de CREG.

Wat de QR-code betreft, denk ik – ik spreek voor mijn beurt en I stand to be corrected , zoals ze in het Engels zeggen – dat er binnen de commissie voor Energie zeker animo is en waarschijnlijk ook een meerderheid voor te vinden zal zijn. Misschien kunnen we als parlementsleden bekijken of we daar niet gewoon zelf al iets kunnen ondernemen. De minister van Energie heeft immers heel veel moeilijke dossiers te behandelen en dit zou inderdaad een heel gemakkelijk dossier kunnen zijn. Als het alleen van u zou afhangen, minister Beenders, zou het er waarschijnlijk al zijn. Ik zal dus eens overleggen met de collega’s om te zien of we daar niet al vooruitgang in kunnen boeken. Dat zou eigenlijk een heel gemakkelijke oplossing kunnen zijn.

Bonjour, monsieur le ministre. Je suis content de vous voir. Cela faisait longtemps que je n'étais plus venu dans cette commission vous poser une question.

En novembre dernier, la Commission européenne a ouvert une procédure d’infraction contre la Belgique en raison du retard pris dans la remise de son Plan national é nergie-Climat (PNEC). Après avoir déjà manqué plusieurs échéances, vous vous êtes engagé, lors de la séance plénière du jeudi 3 juillet, à le déposer avant le 21 juillet. Ce PNEC est essentiel pour garantir notre contribution à l’objectif européen de réduction de 55 % des émissions de gaz à effet de serre d’ici 2030, notamment dans des secteurs clés tels que le transport, le bâtiment et l’agriculture.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous confirmer que cette nouvelle échéance sera bien respectée? Quels sont les engagements chiffrés en matière de réduction des gaz à effet de serre que vous vous êtes fixés, et pour quelle échéance? Comment comptez-vous concrétiser ces objectifs?

Op 6 juli bereikte de Vlaamse regering een akkoord over een geactualiseerd Vlaams Energie- en Klimaatplan. Er verschuiven voor 362 miljoen euro aan Vlaamse heffingen uit de elektriciteitsfactuur naar de aardgas- en stookoliefactuur, een taxshift in feite. Echter, om te voorkomen dat mensen die op gas verwarmen, de dupe worden, komt er een extra verlichting van hun elektriciteitsfactuur, zodat de totale energiefactuur voor hen min of meer - dat zal nog moeten blijken; ik geloof er niet veel van - ongewijzigd blijft.

Vlaanderen zit daarmee aan een daling van 40 % tegen 2030. Om Europa tegemoet te komen, zou de ambitie eigenlijk op een daling van 47 % moeten liggen. Toch reageerde u, mijnheer de minister, positief. U had het over een belangrijke maatregel. Uw voorgangster, een zekere mevrouw Khattabi, stelde al in 2021 en bleef dat sindsdien herhalen dat we, als we emissierechten moeten betalen en dus niet de door Europa vastgelegde cijfers halen, we over de verdeling van de factuur zullen moeten onderhandelen.

Hoe ver staat het met de federale bijdrage in het licht van het geactualiseerde NEKP, dat tegen 21 juli rond moet zijn?

Klopt het dat het definitief plan in september bij de Europese Commissie wordt ingediend?

Hoe reageert u op de kloof tussen de doelstellingen van het Vlaamse plan en die van de plannen van Wallonië en van Brussel, die in de niet-geactualiseerde versie wel tegen -47 % aanschurken. Wordt er nu met het oog op een intra-Belgisch akkoord gewerkt aan die verdeling van de factuur van de emissierechten? Wordt er rekening gehouden met de geactualiseerde versie? Hoe stelt u zich ter zake strategisch politiek op?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Le rétroplanning sera respecté. C’est une très bonne nouvelle. Nous avons bien noté les prochaines échéances. Nous ne manquerons pas de revenir vers vous en septembre prochain.

Ik dank u voor uw lang en uitgebreid antwoord. Het was verhelderend. Wij zullen tot september moeten wachten om te zien op welke manier een en ander in het geïntegreerde verhaal voor de dag komt. Er zal daarna nog een hartige politieke discussie moeten plaatsvinden, ook met Vlaanderen en de andere gewesten.

In de vorige legislatuur, in 2022 om precies te zijn, werd bepaald dat energieleveranciers verplicht zijn om te communiceren over hun contracten van bepaalde duur, wanneer die uiteindelijk aflopen. Voor contracten van onbepaalde duur ligt dat anders. Daar is communicatie alleen verplicht wanneer de prijsformule niet meer van toepassing is of wanneer de zogenaamde prijszekerheid afloopt.

We stellen vast, ook de CREG waarschuwt daarvoor, dat energieleveranciers hun klanten steeds vaker proberen te leiden naar contracten van onbepaalde duur, gekoppeld aan schommelende marktprijzen. Consumenten zijn zich daar niet altijd van bewust. De tariefformules zijn over het algemeen ook niet erg transparant. Vaak zien we dat er in het eerste jaar nog sprake is van prijszekerheid, maar dat de prijs nadien wel kan worden aangepast.

Mijnheer de minister, welke maatregelen hebt u getroffen of zult u nog treffen om consumenten beter te informeren over deze energiecontracten, zodat zij op de hoogte zijn van de bijbehorende voorwaarden. Vindt u dat de bestaande wetgeving volstaat? Of zijn bijkomende wetgevende initiatieven nodig? Hebt u hierover reeds overleg gehad?

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik ben blij met uw antwoord, omdat het aandeel inderdaad stijgt naar 25 %. Het feit dat u dat zegt, bevestigt ook de stelling die ik naar voren heb gebracht, namelijk dat energieleveranciers hun klanten in die richting proberen te duwen.

De communicatie is inderdaad niet altijd even begrijpelijk. Wanneer een contract wordt verlengd, ontvangt men meestal een mailtje dat vaak slechts verwijst naar het portaal waar men moet inloggen. Als men dan dat contract bekijkt, kan men moeilijk zeggen dat het overzichtelijk of duidelijk is, om nog maar te zwijgen van de formule die men moet analyseren om te begrijpen wat men nu eigenlijk moet betalen.

Het is goed dat u gesprekken voert met het kabinet van minister Bihet en dat er een wetgevend initiatief zal worden genomen. Net zoals u, zijn wij immers ook van mening dat het noodzakelijk is om het probleem op te lossen. Dank u wel.

Mijnheer de eerste minister, ik heb volgende vragen voor u, omdat u ook bevoegd bent voor het Centrum voor Cybersecurity België (CCB).

Amerikaanse onderzoekers ontdekten enige tijd geleden ongeautoriseerde communicatieapparaten in Chinese omvormers die zonnepaneelinstallaties aansturen en op afstand zelfs kunnen afzetten. Veel omvormers zijn permanent verbonden met het internet. Firewalls zouden in principe moeten beschermen tegen cyberaanvallen. Als er echter een fysiek apparaat aan een omvormer wordt toegevoegd, kunnen die firewalls omzeild worden. Vijandige hackers of landen zouden dus grote delen van ons elektriciteitsnet kunnen platleggen via dat beveiligingslek.

Eerder uitte een NAVO-expert bezorgdheid over de beveiliging van windturbines, want windturbines van Chinese makelij zouden zogenaamde killswitches kunnen bevatten, die sabotage in tijden van conflict mogelijk maken.

Hoeveel windturbines van Chinese makelij bevinden zich op Belgisch grondgebied?

Hoeveel omvormers voor zonnepanelen die in China geproduceerd zijn, zijn er momenteel actief op Belgisch grondgebied? Wat is het geschatte percentage Chinese omvormers in gebruik ten opzichte van het totale aantal actieve omvormers in België?

Overweegt u een ban op het gebruik van omvormers van het merk Huawei, naar analogie van het verbod op het gebruik van Huawei in strategische 5G-netwerkinfrastructuur, zoals dat in andere Europese lidstaten wordt ingevoerd voor omvormers?

Ten slotte, de Europese sectororganisatie SolarPower Europe publiceerde eind april twee duidelijke aanbevelingen om de zonne-energiesector beter tegen cyberaanvallen te beveiligen. De eerste aanbeveling is om standaarden te ontwikkelen en op te leggen voor de beveiliging van netwerkverbonden zonnepaneelinstallaties. De tweede aanbeveling is om de toegang van zonne-energiesystemen via de omvormer te beperken. Hoe en wanneer zult u die aanbevelingen implementeren?

Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw antwoord. U hebt de vraag wat breder getrokken. Het gaat inderdaad over het beschermen van onze strategische infrastructuur. Als er daarover gesproken wordt, gaat het over het beschermen van fysieke infrastructuur, onze kerncentrales, luchthavens, havens en de Noordzee, waar er belangrijke kabels kust liggen. Met mijn vraag wil ik aantonen dat er ook belangrijke digitale infrastructuur moet worden beschermd en dat wordt wel eens over het hoofd gezien, terwijl die infrastructuur bijzonder kwetsbaar is. Wanneer de zon schijnt, zoals dat de voorbije dagen wel vaker het geval is, wordt 50 tot zelfs 60 % van onze elektriciteit opgewekt door de zon en dat is plezant voor eigenaars van zonnepanelen, maar stel dat hackers op zo'n moment erin zouden slagen om zelfs maar een heel klein percentage van onze zonnepanelen aan te vallen en plat te leggen, dan is dat een systeemrisico en komen er black-outs. Natuurlijk heeft de kwestie te maken met globalisering, maar meer nog heeft die ten gronde volgens mij te maken met de energietransitie, die ons ongeveer 25 jaar geleden werd opgedrongen en die u nu hopelijk eindelijk zult keren. We zouden groene energie krijgen, goedkope energie, want de zon schijnt gratis en de wind waait voor niets. Energie is echter helemaal niet goedkoper geworden, integendeel. Er werd ons ook beloofd dat we niet langer afhankelijk zouden zijn van de stoute landen die fossiele brandstoffen leveren, want we zouden zelf onze energie opwekken. Wat blijkt nu? We wekken wel zelf energie op via windmolens en zonnepanelen, maar die panelen en molens worden niet hier geproduceerd. Bovendien hebben we amper controle over de software die de toestellen aanstuurt. Strategische autonomie hebben we dus ook niet gekregen. Mijnheer de eerste minister, keer dus alstublieft die energietransitie terug.

Monsieur le ministre, depuis quelque temps, les militaires ont commencé à reprendre en charge de manière durable la sécurité statique des centrales nucléaires afin, officiellement, de libérer les policier de la DAB actuellement chargés de cette mission. Cette mission revenait pour des raisons évidentes de spécialisation à cette direction de la police fédérale. Avec mes collègues de la commission de l'Intérieur, nous vous avons interpellé à de nombreuses reprises face à cette solution qui n'en est vraiment pas une.

Sur le plan humain, pour la police, plus de 200 policiers vont se voir réaffectés vers d'autres unités partout en Belgique, en perdant plusieurs centaines d'euros, sans parler des conséquences sur les trajets domicile-travail. Sur le plan humain, pour la Défense, c'est le retour des militaires "bons à tout faire" de l'époque où votre prédécesseur Vandeput chargeait des militaires de missions qui ne sont pas les leurs et pour lesquelles aucun cadre légal n'existe.

Sur le plan qualitatif, la DAB est une unité spécialisée, contrairement à la Défense, qui ne dispose d'aucune compétence policière telle que l'arrestation, la fouille, le contrôle d'identité, l'identification de véhicules, etc. Sur le plan local, nous avons une nouvelle fois un report de charges pour les zones concernées.

Monsieur le ministre, pouvez-vous faire le point sur la reprise des missions de la DAB par la Défense? Qu'en est-il des conséquences opérationnelles pour les militaires concernés? Qu'en est-il de leur logement et du support logistique?

J'ai pu lire également dans la presse locale les inquiétudes du chef de corps de la police de Huy. D'ailleurs, Huy est près de chez moi et je sais que vous vous y êtes rendu. Quand vous passez dans la région, n'hésitez pas à me faire signe, je vous accueillerez dans ma belle commune!

(…) : (…)

Oui! À Wanze. Je sais que vous avez bonne mémoire!

La zone de police de Huy a exprimé son inquiétude, car elle s’attend à une charge de travail accrue pour assurer certaines missions que les militaires ne pourront pas exercer. Ces derniers, par ailleurs, connaîtront moins bien le terrain et les spécificités locales que les agents de la DAB.

Je sais que vous avez rencontré les autorités locales. Dès lors, quelle concertation avez-vous eue avec elles, notamment avec le chef de zone – sachant que les zones qui entourent la zone de police de Huy sont également concernées par ces aspects?

Enfin, vous aviez annoncé un codex, qui devait être négocié avec le ministre de l’Intérieur. Où en est ce processus?

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, u weet dat ik en mijn fractie geen voorstander zijn van het opnieuw laten uitvoeren van bewakingsopdrachten door de militairen. We hebben reeds een OVG gehad. Die heeft aangetoond dat dit zeer negatieve gevolgen had voor de militairen: demotivatie, langdurige aanwezigheid op straat zonder te mogen ingrijpen want daarvoor moesten ze naar de politie bellen. Er was geen wettelijk kader. Ik dacht dat we daaruit geleerd hadden om een dergelijke OVG niet meer op die manier te organiseren.

Dat was ook uw intentie vermoed ik na het lezen van het regeerakkoord en de beleidsverklaring. Er moest aan twee specifieke voorwaarden voldaan worden. De eerste voorwaarde betrof een duidelijk juridisch kader, de tweede een territoriale reserve. Geen van beide is gerealiseerd. Er is geen wettelijk kader en geen territoriale reserve. En dus zitten we eigenlijk met een OVG 2.0, wat een bijzonder slechte zaak is voor de militairen. Ik vrees dat dit ook een impact zal hebben - misschien beperkt, maar toch - op de operationele capaciteit van ons leger.

Mijn vragen zijn misschien wat gedateerd, maar ik stel ze toch.

Wanneer zal het wettelijk of juridisch kader klaar zijn?

Wanneer zullen militairen, wanneer ze op straat zijn en in operatie, daadwerkelijk iets kunnen doen in plaats van alleen maar toekijken?

Vindt u dat statische bewakingsopdrachten een toekomstige of vanaf nu reeds een kerntaak van de Belgische Defensie moeten worden?

Wordt dit dus onderdeel van het vaste takenpakket van de militair?

Wordt er op geregelde tijdstippen een parlementaire rapportering of een evaluatierapport voorzien?

Monsieur le ministre, je vous remercie d'avoir fait le point sur la situation. Je reste néanmoins inquiet. Je comprends que l'accord vise à pallier l'absence de moyens suffisants de la police, de la police fédérale en particulier. Je veux bien mais qui étaient les ministres de l'Intérieur auparavant? Ils n'appartenaient pas au Parti Socialiste. Voilà, il faut un peu pointer les responsabilités des uns et des autres en la matière.

Par ailleurs, vous confirmez qu'il n'y a pas de compétence des militaires pour l'arrestation, pour toute une série de fouilles, de contrôles d'identité. Cela reste quand même problématique. En effet, en l'absence de codex, comment ces militaires sont-ils couverts si jamais il y a un incident? C'est une grande question que je me pose. Sont-ils couverts par la hiérarchie? Sont-ils couverts par leur statut? Que se passe-t-il en cas de problème?

Et puis, vous me répondez que la police locale jouera le rôle qu'elle avait précédemment, sauf que, non, la police locale avait un rôle de support le cas échéant et que la police fédérale, à travers les DAB, remplissait déjà toute une série de missions que la police locale n'avait pas à remplir. Finalement, c'est donc un sparadrap qui est collé sur une situation tout à fait improbable et qui n'est pas de la bonne gestion.

Je sais que, dans votre chef, ce n'était pas ce que vous vouliez au départ et que tout cela résulte finalement d'un compromis. Mais, moi, je vous rends attentif au fait qu'effectivement, non seulement des militaires peuvent connaître des situations particulières qui pourraient être dangereuses – je ne comprends d'ailleurs pas pourquoi on n'a pas choisi des MP pour faire ces missions, ce qui aurait été peut-être plus logique – et qu'en outre, la police locale, qui est déjà confrontée à de gros problèmes en termes de services de proximité à la population, est à nouveau mise sur le grill. On lui demande de réaliser des missions qu'elle n'avait pas l'habitude de réaliser auparavant.

Uw antwoord overtuigt mij niet. Wat collega Lacroix zegt, is correct. We hebben OVG gehad in een tijd van crisis, in uitzonderlijke omstandigheden en we hebben parallel de DAB opgericht, de directie Beveiliging, met een kader van 1.200 mensen. Volgens de cijfers die ik heb opgevraagd, zitten daar ongeveer 1.000 personeelsleden. Terwijl de DAB dus is opgericht om die statische bewakingsopdrachten uit te voeren, wil Defensie die nu opnieuw op zich nemen. We weten nochtans goed dat we OVG in uitzonderlijke omstandigheden hebben moeten ontplooien en toen al snel hebben gezien dat dat tot praktische problemen leidde, onder meer omdat militairen niet kunnen ingrijpen. Bovendien zijn zulke opdrachten demotiverend voor operationeel personeel bij Defensie. Zeker jonge mensen gaan niet bij Defensie om een statische bewakingsopdracht bij een nucleaire site uit te voeren. Een tweede punt is dat militairen als goedkope werkkracht worden gezien, als een goedkope vervanger van een beveiligingsagent. Het is een financieel voordeel voor de politie. Ik weet natuurlijk dat er een tekort aan politiecapaciteit in dit land is en dat er agenten bij moeten komen, maar we moeten af van de mentaliteit om militairen in te schakelen als de politie het niet meer kan oplossen. Defensie is altijd een laatste toevlucht geweest, ook financieel. We hebben geen geld, we zullen nog wat op Defensie beknibbelen. Die mindshift op financieel vlak is de vorige legislatuur al omgekeerd, wat een goede zaak is, maar laat ons ook de mindshift ten aanzien van het militair personeel maken. Het militair personeel verdient beter dan een goedkope bewakingsvervanger van de politie te zijn.

Enkele maanden geleden ontstond er in de Verenigde Staten ophef over de aankoop van gronden en andere strategisch gelegen percelen door buitenlandse partijen in de nabijheid van militaire installaties en kazernes. Uit onderzoek bleek dat er wellicht een verband was met China. In Kansas heeft dat zelfs geleid tot initiatieven van de gouverneur om dergelijke praktijken tegen te gaan.

Mijn vragen hierover zijn kort. Wat is de situatie in ons land? Wordt er toezicht gehouden op het eigendom van gronden in de buurt van militaire domeinen en kritieke infrastructuur? Bestaan er concrete beleidslijnen ter zake? Als dat niet het geval is, overweegt u dan als minister van Defensie initiatieven in die richting?

Mijnheer de minister, tijdens een recente vergadering van de commissie voor Energie verklaarde de minister van Energie, de heer Bihet, dat alle investeringen in energieweerbaarheid en energieonafhankelijkheid ten opzichte van landen als Rusland zouden moeten meetellen in onze defensie-inspanning. Die investeringen zouden mee op het conto komen voor de berekening van de 1,5 % aan ruimere veiligheidsuitgaven, bijvoorbeeld in infrastructuur die de weerbaarheid van België versterkt.

Minister Bihet had het in dit geval niet over de beveiliging van onze energie-infrastructuur op zich, maar over geplande investeringen in productie-eenheden die onze afhankelijkheid van olie en gas moeten verminderen. Voorbeelden hiervan zijn de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3, de uitgaven voor het energie-eiland, de versterking van het hoogspanningsnet, windmolenparken op zee en batterijparken.

De redenering is logisch. Onze strategische energieafhankelijkheid van Rusland maakt ons uiteraard zeer kwetsbaar voor economische chantage en hybride oorlogsvoering. We herinneren ons allemaal hoe president Poetin in het verleden de gaskraan volledig dichtdraaide, waardoor de energieprijzen door het dak gingen. Toch roepen de uitspraken van minister Bihet enkele vragen op.

Hoe staat u tegenover die uitspraken? Deelt u de mening van minister Bihet dat niet alleen de beveiliging van, maar ook de investeringen in de genoemde energie-infrastructuur moeten meetellen als defensie-inspanning? Welke specifieke investeringen zouden hieronder kunnen vallen?

Zijn dergelijke investeringen en opbrengsten niet te afhankelijk van de evolutie van de elektriciteitsprijs, waardoor het bedrag dat de overheid kan inbrengen verschilt van jaar tot jaar?

Is dat dan wel een structurele defensie-uitgave? Kunt u al ramen hoe groot dat aandeel precies zou kunnen worden binnen die 1,5 % van het bruto binnenlands product?

Wat doet u met het grote risico dat het meetellen van energie-investeringen in groene energie met zich meebrengt? Dreigen wij ons energiebeleid daardoor onder het mom van veiligheid niet nog verder richting die onbetaalbare en wisselvallig renderende groene energie te sturen?

Wat doet u met de hoge afhankelijkheid van landen als China op het vlak van zonne- en windenergie? Valt China ook onder de noemer ‘landen zoals Rusland’ waartegen minister Bihet onze weerbaarheid wil verhogen?

Ik wil de minister bedanken voor zijn antwoord.

Ik wil de minister ook bedanken voor zijn antwoord en voor het bezorgen van het gedetailleerde overzicht van die 1,5 %. Ik denk dat het heel nuttig is om dat eens duidelijk uitgeklaard te zien. Ik heb in uw antwoord ook gehoord dat u inderdaad openstaat voor de bemerkingen of de uitlatingen die minister Bihet heeft gedaan in de commissie voor Energie. Het klopt dat ook energie van toepassing kan zijn als het gaat over het versterken van de weerbaarheid van onze samenleving tout court en dus ook van onze defensiecapaciteit. Over de afhankelijkheid heb ik u ook horen zeggen dat we die maximaal moeten afbouwen of toch tegenhouden. Ik dank u voor uw antwoord. Dat verhaal wordt zeker nog vervolgd in de toekomst.

Monsieur le ministre, il est de plus en plus évident que vous êtes le ministre du retard de la transition énergétique. Depuis l’introduction de ma question, le gouvernement a pris une décision concernant le projet de l’île énergétique. Vous avez décidé de suspendre la partie en courant continu et votre décision a pour conséquence de nous priver de 1,4 gigawatt de capacité de production électrique et de ne pas renforcer les interconnexions avec le Royaume-Uni pour pouvoir échanger la production d'énergie renouvelable.

Dans 10 ans, nous aurons un trou en termes de capacité de production électrique, et vous nous direz qu'il faut absolument du nucléaire, qui est encore plus coûteux. Vous justifiez ce choix car le coût de l'île énergétique s'est envolé, passant de 2,2 milliards à plus de 7 milliards d'euros. Mais vous n'avez jamais combattu les causes de cette explosion des coûts. La position oligopolistique des trois fournisseurs d'infrastructures de sous-stations à courant continu, c'est à dire Siemens, General Electric et Hitachi, est à la base de la moitié du surcoût de l'île, c'est à dire de 3,5 à 4 milliards d'euros. Cela démontre que faire confiance à des multinationales pour mener la transition est un échec. Le profit l’emporte souvent sur l'intérêt collectif.

Monsieur le ministre, avez-vous prévu une alternative pour couvrir les 1,4 gigawatt de capacité perdue? Quelles sont les conséquences pour la sécurité d'approvisionnement? La Belgique devra-t-elle importer davantage d'énergie? Faudra-t-il augmenter les enchères dans le cadre du CRM pour compenser? Avez-vous sollicité l'aide de la Commission européenne pour faire pression à la baisse sur les fournisseurs des sous-stations à courant continu? Comment se fait-il que dans le contrat ne se trouvait pas une clause qui portait sur le prix pour limiter les augmentations?

S'agissant des parcs éoliens offshore, dans un contexte où la Belgique s'est engagée à réduire drastiquement ses émissions de CO 2 d'ici 2030, ces nouveaux parcs éoliens offshore de la zone Princesse Élisabeth constituent un pilier essentiel de notre transition énergétique. Pourtant, vendredi dernier, lors du kern, vous avez décidé de reporter l'appel d'offres pour la construction d'un nouveau parc éolien offshore, le premier lot de la zone Princesse Elizabeth. L'appel d'offre sera relancé d'ici mars 2026 et les acteurs du marché auront ensuite neuf mois pour soumettre leurs offres, un an et demi après ce qui était initialement prévu par le gouvernement précédent.

La durée de construction autorisée ayant été portée de quatre à cinq ans, les éoliennes du lot numéro un ne seront pas prêtes avant 2031-2032. Voici une bonne raison pour laquelle vous êtes le ministre du retard de la transition énergétique.

Le report de l'appel d'offre va retarder la construction de plusieurs années alors que nous avons justement besoin d'accélérer les investissements dans les éoliennes offshore. Dès le départ, nous ne soutenions pas le système d'appel d'offres, qui laisse l'initiative au secteur privé. Nous constatons les conséquences aujourd'hui: encore plus de retard. Nous proposons donc que le gouvernement investisse lui-même via une banque d'investissement public. Nous devrions confier le développement des éoliennes au secteur public afin d'accélérer la transition et faire en sorte que les bénéfices reviennent aux travailleurs et à notre industrie.

Monsieur le ministre, quelles sont les conséquences de ce retard dans la construction des parcs éoliens offshore de la zone Princesse Élisabeth? Quel est le coût de ce retard? Quand voulez-vous terminer les parcs éoliens? Pourquoi entamer une autre procédure, compliquée et lente, plutôt que d'investir directement dans la construction d'éolien offshore? Allez-vous réaliser les investissements dans l'infrastructure nécessaire pour assurer que l'énergie produite en mer puisse être acheminée dans notre réseau? Comment le gouvernement entend-il éviter un surcoût pour les factures des gens via les contracts for difference ?

Mijnheer de minister, het energie-eiland houdt dit Parlement al een hele tijd bezig, zeker sinds bekend is geworden dat de kostprijs door het dak is gegaan. We zaten met de laatste ramingen niet ver meer van 8 miljard euro voor dat energie-eiland, terwijl we oorspronkelijk uitgingen van een bedrag in de buurt van 2,1 à 2,2 miljard euro. Die centen zouden in de energiefactuur gevonden moeten worden, want de kosten worden uiteraard doorgerekend via de Eliatarieven en dergelijke. Er moest dus wel iets gebeuren. Wij zijn tevreden dat de kogel uiteindelijk door de kerk is en dat de beslissing is genomen om het gelijkstroomdeel van het eiland niet uit te voeren. Dat is iets waar wij als partij al heel lang voor pleiten. De vraag is nu natuurlijk op welke manier dat verder vorm krijgt en wat de exacte contouren zijn van de beslissing zoals die door de regering genomen is. Mijn vragen zijn dan ook vrij concreet.

Kunt u het concrete beslispunt op dat vlak toelichten? Wat zijn de randvoorwaarden die daarbij worden geformuleerd? Dat heeft uiteraard ook mogelijke gevolgen voor de offshorewindparken. Als het offshoregedeelte niet doorgaat, is er immers geen zekerheid dat de derde kabel zomaar kan worden aangesloten op het eiland, omdat die capaciteit ontbreekt. Misschien kan dat in de toekomst op een andere manier worden opgelost. De vraag is dan natuurlijk of ook de totale offshorecapaciteit wordt herbekeken.

Wat is het effect op het Nautilusproject? Daar werd in het verleden een hybride interconnector naar voren geschoven, maar die had natuurlijk nood aan die gelijkstroomverbinding. Op welke manier wordt dat nu herdoopt? Zal dat verschuiven naar een point-to-pointconnector of is het de bedoeling om op de een of andere virtuele manier daarvan toch nog een hybride interconnector te maken?

Wat is de planning voor de afwerking van het eiland en wanneer acht u die afwerking mogelijk?

Tegelijkertijd is, samen met het eiland, ook de discussie rond de offshorewindparken opgedoken. De laatste weken en maanden hoorden we vanuit verschillende hoeken dat die tender toch wel een probleem vormde. Bij de ontwikkelaars gingen duidelijk stemmen op die aangaven dat er te veel onduidelijkheid was over de tender om ermee te kunnen doorgaan.

De vraag is ook of de voorbereiding wel volledig af was op het moment dat de tender werd gelanceerd. Is het niet zo dat men die absoluut wilde lanceren? Dat heeft natuurlijk een aantal risico’s met zich meegebracht, in die mate dat ik me afvraag of we er niet veel beter aan gedaan hadden om net iets meer tijd te nemen voor de voorbereiding van de tender, alvorens die snel op de markt te brengen omdat men zich vastgepind had op een bepaalde datum.

U hebt daar intussen ook een beslissing over genomen, samen met de ministerraad. De vraag is natuurlijk welke effecten dat heeft en hoe het dossier nu verder moet, zeker omdat we weten dat niet alleen die tender in de markt werd gezet, maar ook dat er in het verleden keuzes zijn gemaakt voor vrij hoge densiteiten van de verschillende zones. Dat zijn zaken die natuurlijk de kostprijs de hoogte injagen en die kostprijs komt uiteindelijk altijd bij de verbruiker terecht.

Ik heb daarover de volgende vragen.

Ten eerste, welke aanpak stelt u concreet voor voor de Prinses Elisabethzone?

Ten tweede, op welke punten wilt u de concepten van die zone aanpassen om een nieuwe tender te kunnen lanceren?

Ten derde, welke timing hebt u voor ogen voor de Prinses Elisabethzone?

Mijnheer de minister, op 6 juni en op 27 juni zijn er twee belangrijke regeringsbeslissingen genomen. De beslissing van 6 juni is toegelicht door collega Wollants. De regering heeft eindelijk beslist om het wisselstroomgedeelte (AC) op het eiland – waarvoor hier een brede meerderheid, of zelfs een volledige meerderheid is – verder te zetten, maar om de lopende aanbestedingsprocedure voor het gelijkstroomgedeelte (DC) stop te zetten.

Daarnaast wordt de installatie van een tweede gelijkstroominterconnectie met het Verenigd Koninkrijk – Nautilus – verder bestudeerd. Wat kavels 2 en 3 van de zone betreft, zou er een evaluatie van het huidige aanbestedingsregime worden uitgevoerd, inclusief een analyse van het kostenverhogende effect van bepaalde tendercriteria.

Wat betreft de eerste beslissing, van 6 juni, wat is de stand van zaken met betrekking tot Nautilus? Zijn er ondertussen contacten gelegd, eventueel in het kader van een mogelijke point-to-pointinfrastructuur? Kunt u aan de commissie nog eens toelichten welke technische motieven u ertoe hebben gebracht om het gelijkstroominfrastructuurgedeelte te schrappen? Welk alternatief kiest u uiteindelijk, nu het ontwerp van de vorige regering wordt verlaten?

Wat het tenderregime betreft weten we inmiddels – er zijn lange tijd geen mondelinge vragen meer gesteld – dat de lopende tender stopgezet wordt en dat er een nieuwe tender gelanceerd zal worden. In uw communicatie was u daarbij toch wel behoorlijk aanvallend naar de vorige minister. U had het over grote rechtsonzekerheden, een onrealistische kalender en een vaag financieel kader. Het behoud van de huidige procedure had de Belgische Staat volgens u blootgesteld aan zware juridische risico's en een aanzienlijke budgettaire ontsporing. Ik citeer slechts uit uw persbericht, mijnheer de minister.

Kunt u toelichten wat volgens u die grote rechtsonzekerheden waren? Waarom bleek de kalender onrealistisch? Wat waren volgens u de financiële onzekerheden bij de lopende tender, die door mevrouw Van der Straeten of haar team uiteindelijk in de markt werd gezet?

Wat betekent deze beslissing voor het behalen van de Belgische klimaatdoelstellingen voor 2030 en voor de bevoorradingszekerheid in de periode 2029-2032? We kunnen daar straks bij de vragen over het CRM ongetwijfeld nog wat dieper op ingaan. Wat betekent dit voor kavel 3 – toch goed voor 1,4 gigawatt – en voor het aspect densiteit in de kavels 1 en 2? Betekent dit dat u voor maximaal 2,1 gigawatt gaat en dat u de – maximaal – 3,5 gigawatt van collega Van der Straeten verlaat, of bent u van plan om met een totaal ander densiteitsmodel te werken?

Wat die densiteit betreft is het u wellicht opgevallen dat er een studie van de KU Leuven is verschenen over het dreigende rendementsverlies door windschaduweffecten bij de Belgische offshoreprojecten. Ook daarover heb ik nog enkele vragen. Ik heb die trouwens ook al eens aan uw collega Verlinden gesteld, maar wel in verband met het Franse windmolenpark.

De vraag is – ik weet het zelf niet precies, maar u ongetwijfeld wel – of het geplande Franse windmolenpark ver genoeg ligt van kavel 1. Ik geef dat maar als voorbeeld. U zult ongetwijfeld kunnen antwoorden.

Rekenen de projectontwikkelaars de mogelijke opbrengstverliezen voldoende door in hun economische model? Geldt dat – dit is belangrijk – ook voor de projectontwikkelaars in de bestaande zone? Het probleem zou namelijk kunnen zijn dat die bestaande zone een impact ondervindt. In welke mate houdt de federale regering daarmee rekening bij de invulling van de tweede en derde kavel van de zone? We komen daarbij opnieuw uit op het concept van densiteit. Volgens de studie zouden de eerste twee kavels – over hun maximale lengte – de windtoevoer naar de bestaande, oudere zone blokkeren. Ik ga ervan uit dat die eerste twee kavels ingevuld zijn zoals in het model van de vorige regering.

Als u op al die vragen een antwoord kunt geven, zal ik zeer tevreden zijn.

Monsieur le président, monsieur le ministre, j'ai deux questions dans le cadre de ce débat. La première porte sur le risque de perte de rendement dans les parcs éoliens.

Une étude récente menée par la KU Leuven a attiré notre attention sur un risque important concernant l'éolien offshore en mer du Nord; il s'agit de l'effet de sillage, par lequel le vent perd de sa force en passant à travers les éoliennes, ce qui diminue la production des éoliennes situées en aval. Selon cette étude, 13 des 69 parcs éoliens actuels en mer du Nord pourraient perdre plus de 10 % de leur rendement d'ici à 2030, et même 18 % dans des cas exceptionnels.

Nous sommes parmi les pays les plus vulnérables, à cause de la densité de nos parcs. La zone Princesse Elisabeth (ZPE) pourrait, selon l'étude, faire baisser le rendement des parcs existants voisins de près de 8,5 %. Si Elia et la Belgian Offshore Platform indiquent que l'effet de sillage est intégré dans leur planification, cette étude pose tout de même plusieurs questions en termes de rendement énergétique.

Monsieur le ministre, avez-vous pris connaissance des résultats de l'étude? Si oui, comment évaluez-vous les conséquences sur les parcs belges actuels et futurs? Pouvez-vous nous donner des garanties sur le fait que l'effet de sillage est correctement anticipé pour nos nouvelles installations offshore? Avez-vous eu des discussions avec nos voisins européens pour éviter cet effet au maximum? Les résultats de cette étude vont-ils mener à un réexamen des designs actuels de la ZPE?

J'en viens à ma deuxième question qui concerne l'île énergétique. Monsieur le ministre, le vendredi 6 juin, vous avez annoncé la suspension de la partie en courant continu de l'île énergétique. Cette décision, combinée au retard constaté dans les procédures d'appel d'offres pour les nouveaux parcs éoliens offshore, soulève des questions en termes de production d'énergie renouvelable pour notre pays.

Le développement de l'éolien en mer est un pilier essentiel pour atteindre nos objectifs climatiques, renforcer notre sécurité d'approvisionnement et garantir un accès à une électricité renouvelable fiable et compétitive pour notre pays. La situation actuelle pourrait mettre en péril non seulement les objectifs, mais aussi la crédibilité de notre stratégie énergétique.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous garantir que votre priorité est bien de lever les obstacles qui freinent le développement de l'éolien offshore? Quelles adaptations concrètes avez-vous mis ou allez-vous mettre en œuvre pour que les appels d'offres se fassent dans les meilleurs délais et avec les garanties nécessaires pour le secteur?

Comment comptez-vous éviter que ces retards compromettent nos engagements climatiques et fassent encore une fois grimper la facture?

Mijnheer de minister, ons debat loopt over verschillende elementen, namelijk het eiland en de tender. Mijn vraag heeft betrekking op de lopende tender, het eerste lot. De beslissing over het eiland is daar op zich niet relevant voor, in die zin dat de beslissing over het eiland betrekking heeft op de HVDC-infrastructuur, terwijl die infrastructuur geen directe impact heeft op de eerste kavel.

Ter inleiding wil ik even ingaan op een aantal zaken die hier gezegd zijn. Wat waren de uitgangspunten om de tender te ontwikkelen en te lanceren? Maximaal elektriciteit kunnen produceren voor onze gezinnen en onze bedrijven. Vandaar de keuze om te werken met PPA’s, zodat zowel gezinnen als de industrie elektriciteit kunnen afnemen. De realisatie van het project moest verlopen volgens een tijdslijn die aansluit bij de netinvesteringen. Zo ligt het eiland er al, zonder dat er windmolens op aangesloten zijn, maar tegelijk willen we ervoor zorgen dat ook Ventilus correct wordt getimed.

Daarvoor hebben wij goedkeuring gevraagd aan de Europese Commissie, en die is ook verleend. Dat is altijd in overleg met de regering gebeurd. Ik vind het op zich wel tof dat u dat nu allemaal aan mij toeschrijft. Uiteraard staat mijn naam onder al die KB's, maar ik wil graag verduidelijken, ook voor de minister, dat het wel degelijk om regeringsbeslissingen ging.

Op de vraag van de heer Wollants of alles klaar was, kan ik het volgende antwoorden. Er waren drie open punten, die ik heb doorgegeven aan de minister.

Ten eerste moest het KB Tender gewijzigd worden. De belangrijkste inhoudelijke wijziging was de verlenging van de constructietermijn van 48 naar 60 maanden. Daar waren wij het mee eens. Daarnaast moesten nog enkele zaken in lijn worden gebracht met de staatssteunbeslissing, zoals alles wat onbalans betreft. Daarover hebben we met de Europese Commissie echt onderhandeld, zodat de formule over de onbalans in de staatssteunbeslissing stond en gekopieerd en geplakt kon worden in het KB Tender. De teksten daarvoor waren klaar. De CREG had daarover advies gegeven en er was ook een adviesaanvraag bij de Inspectie van Financiën ingediend. Dat was de stand van zaken op het moment van de overdracht.

Het tweede punt betrof het KB over de liabilities , waarover nog een beslissing moest worden genomen. De minister heeft hier al aangegeven dat dat een moeilijke kwestie was, die tot lastige vragen leidde.

Ten slotte was er nog het punt van de finale maximale strike price , maar dat betreft een indexatieformule.

Dat waren de openstaande punten op het moment dat ik de overdracht heb gedaan. Eigenlijk ging het om behapbare punten, als men het dossier vastpakt en voortwerkt. Het was dus zeker geen totaal onafgewerkt dossier. Integendeel, er liep een tender, iedereen was zich aan het voorbereiden.

Ik stel vast dat het sindsdien heel lang stil is gebleven. Er is eigenlijk niets meer gebeurd, als ik het zo mag uitdrukken. Ik baseer me daarbij op het feit dat er sinds de overdracht op het tenderplatform geen antwoorden meer zijn gepubliceerd op de vragen. Het is dus gemakkelijk om nu te spreken van grote rechtsonzekerheid, maar die is gewoon zelf gecreëerd. Als er 400 vragen worden ingediend, maar als er geen antwoorden gepubliceerd worden, hoe kan men dan nog een tender voorbereiden? Zo wordt er rechtsonzekerheid gecreëerd.

Mijnheer de minister, waarom zijn er geen antwoorden meer gepubliceerd?

Specifiek over het stopzetten van de lopende tender, wat is de impact van 2,6 terawattuur? Ik heb het niet over capaciteit, maar over terawatturen die niet gerealiseerd worden. Wat betekent dat in het kader van de bevoorradingszekerheid en het behalen van de groenestroomdoelstellingen?

Wat is uw voorgenomen timing? U zegt in het persbericht dat er uiterlijk eind maart binnen de regering een akkoord moet zijn. Wat is het stappenplan daarvoor? U hebt geen goedkeuring van de Europese Commissie en moet opnieuw naar de Commissie stappen.

Het is allemaal heel mooi om te zeggen dat we die burgerparticipatie niet willen, maar in een nieuwe veiling is er ook nieuwe regelgeving van toepassing, namelijk de Net-Zero Industry Act. Die legt op dat bij elke veiling inzake hernieuwbare energie tot 30 % niet-prijsgerelateerde criteria opgenomen moeten worden. In de veiling die stopgezet is, was er 10 % burgerparticipatie. Dat was dus een tender gebaseerd op prijs, voor 90 % op prijs. In de Net-Zero Industry Act kan dat niet meer. Hoe zult u dat aanpakken? Wat is de impact op het vlak van staatssteun als u de nieuwe procedure moet doorlopen? Wanneer denkt u klaar te zijn? Wat is een realistische timing?

Monsieur le ministre, il est vrai que le dossier de l'île énergétique est un sujet aussi intéressant que brûlant, comme je l'ai entendu, dont vous avez hérité. Nous ne doutons pas de votre volonté d'avancer et, surtout, de diminuer les coûts pour nos concitoyens tout en gardant des ambitions offshore.

J'ai quelques questions d'information. Pouvez-vous nous informer des dernières décisions du gouvernement sur l'avenir de l'île énergétique et sur ses conséquences sur les différentes concessions de la zone Princesse Elisabeth? Quelles sont les implications sur les connexions avec l'étranger, aussi bien les connexions prévues que les connexions potentielles telles que prévues par le hub énergétique offshore? Sur quelles composantes des coûts ont-ils été économisés? Quelles sont les prochaines étapes pour l'achèvement de l'île énergétique? A-t-on déjà une estimation de sa mise en œuvre? Quelle est la situation de l'appel d'offres pour les éoliennes de la zone Princesse Elisabeth 1? Quel serait l'impact d'un retard sur l'île par rapport à cet appel d'offres?

Je viens d’écouter attentivement ce que vous avez dit, monsieur le ministre, et effectivement, il y aura bien du retard, comme je l’ai affirmé précédemment.

Concernant la suspension de la partie en courant continu, cela nous fera perdre des capacités de production et d’interconnexion. Je vous ai également demandé si vous aviez sollicité l’aide de la Commission européenne, afin qu’elle fasse pression sur les fournisseurs d’infrastructures en courant continu pour faire baisser les prix. Je n’ai pas obtenu de réponse.

Ensuite, vous affirmez que le report est bénéfique pour les consommateurs. Mais je ne vois pas en quoi ce serait le cas.

Enfin, je lisais dans la presse ce matin que cette histoire causerait des dégâts collatéraux, notamment pour une coopérative belge, qui va y perdre 2 millions d’euros.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord.

Het hertekenen van de tender biedt een aantal opportuniteiten. Er zijn mogelijkheden om in te grijpen en bij te sturen. We moeten alleen bekijken op welke manier dat zal gebeuren. Dat zal trouwens op zeer korte termijn moeten gebeuren om het allemaal rond te krijgen.

Alles is inderdaad, zoals u aangaf, volop in evolutie. Het nieuwe staatssteunkader, dat vorige week nog maar pas door de Europese Commissie naar voren is geschoven, maakt dat er potentieel nog extra opportuniteiten zijn. Dat nieuwe kader komt eigenlijk voor een stuk op de tafel als verlenging, als opvolger van het kader dat op 31 december zou vervallen. We moeten dus absoluut zeer goed bekijken hoe we dat kunnen doen.

Het is echter absoluut noodzakelijk om ervoor te zorgen dat we de efficiëntie in het oog houden en dat we bekijken op welke manier we hernieuwbare energie kunnen installeren tegen de laagst mogelijke kostprijs. Zoals immers in het verleden al duidelijk is geworden, de manier waarop het nu werd vormgegeven, leidt tot zeer hoge kosten. De investeringskosten van het park, de kabels, het eiland en dergelijke leiden tot gigantische bedragen. We moeten bekijken hoe we zoveel mogelijk hernieuwbare energie kunnen installeren en aansluiten tegen de laagst mogelijke kostprijs voor de verbruiker van die energie. Die heeft er immers natuurlijk baat bij dat dat op een goede manier kan gebeuren. Ik heb er alle vertrouwen in dat we daarin stappen in de juiste richting kunnen zetten.

De timing is voor ons echter ook een belangrijk aspect. We kunnen en zullen niet op onze lauweren rusten, maar ik ben ervan overtuigd dat u dat ook niet zult doen.

Mijnheer de minister, de twee regeringsbeslissingen, van 6 juni en 27 juni, zijn absoluut verdedigbaar en dus ook nodig. U hebt een aantal toelichtingen gegeven. U verwees naar de werkgroep rond Nautilus, waarin meerdere opties bekeken worden. U hebt ook heel duidelijk gezegd dat het CRM zal moeten compenseren. Inzake de procedure hebt u geantwoord dat er ook procedurele moeilijkheden waren. Een aantal zaken die mevrouw Van der Straeten aanhaalde, hebt u daarmee gepareerd in uw antwoord.

In uw antwoord is ook het magische woord Ventilus gevallen. Ik heb in de vorige legislatuur drie of vier vragen gesteld om te waarschuwen. Ik vroeg of dat geen invloed zou hebben. Nu blijkt dat ik wel degelijk gelijk krijg.

Dan kijk ik even vooruit, naar de toekomst. Het hertekenen van de tender vinden wij ook nodig. U zult het nieuwe staatssteunkader van de Europese Commissie uiteraard zeer aandachtig moeten bestuderen. Wij wachten met ongeduld af wat Arizona daarvan zal terechtbrengen.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos différentes réponses.

J’ai bien entendu votre volonté de limiter les retards concernant l’île énergétique. L’objectif doit rester conforme à ce qui avait été prévu précédemment. Soyez certain que nous y serons particulièrement attentifs.

Concernant le risque de perte de rendement dans les parcs éoliens, j'ai entendu que les éoliennes de la ZPE n'étaient pas encore construites. À ce stade, il me semble nécessaire de prendre en compte l’étude disponible, et j’ai cru comprendre que c'était bien le cas.

Mijnheer de minister, ik dank u voor de verduidelijking, maar heb daar een aantal kanttekeningen bij.

Ik vind het toch bijzonder dat de antwoorden op binnenkomende vragen kunnen worden geformuleerd, maar dat er van de ene op de andere dag geen expertise meer beschikbaar is. Dat is onrustwekkend, want dat heeft niet alleen implicaties voor dit dossier, maar ook voor heel wat andere. Die veiling stond in de sterren geschreven en is niet uit de lucht komen vallen. Er is meer dan tweeënhalf jaar gewerkt aan dat design en er is een staatssteunprocedure opgestart. Iedereen had de tijd om zich te organiseren. U zegt dat de budgetten uitgeput waren, maar u hebt toch een begroting opgemaakt? We hebben dat besproken in het Parlement. Waarom hebt u op dat moment geen middelen ingeschreven om dat te kunnen rechttrekken? Dat vind ik zeer bijzonder.

Ten tweede, u zegt dat de nieuwe staatssteun wordt bekeken, maar dat nieuwe staatssteunkader bestaat vandaag al, aangezien de Europese Commissie een beslissing heeft genomen. U moet eigenlijk gewoon meteen uw vraag aan de Europese Commissie voorleggen. U zegt dat we bij het tenderdesign, bij het CFD, bij de 700 blijven, met andere woorden, dat we niet te veel zullen veranderen. Alleen iets in de wet hinderde ons. Dat is de kern. Eigenlijk zegt u dat we het overeind houden en dat we de NZIA daarin moeten steken. Aangezien het tenderdesign hetzelfde blijft, hoeft u aan de Europese Commissie slechts te vragen of u kunt rekenen op dezelfde beslissing. U hoeft dat niet nog heel lang te laten bestuderen. U moet dat gewoon met twee handen vastpakken.

Ten derde, er wordt veel te licht over de NZIA gegaan. Een lidstaat heeft inderdaad opties en België dus ook. In de Net-Zero Industry Act staat dat men toekennings- of prekwalificatiecriteria mag kiezen inzake duurzaamheid, maar verder dan wat er in de bestaande regelgeving staat. Denk bijvoorbeeld aan natuurinclusief design, systeemintegratie of innovatie, dus technologieën die niet bestaan. Wij hadden dat initieel voorgesteld. Binnen de regering is toen gevraagd om liever niet te veel criteria op te leggen, omdat die een prijsverhogend effect kunnen hebben. Er moest zoveel mogelijk op prijs worden gefocust en dus was het resultaat 90-10. Ik vind daarom dat u wat te licht gaat over de impact van de NZIA en ik heb sterke twijfels dat u dat kunt realiseren in het eerste kwartaal van 2026. We zullen daarop blijven terugkomen en u vragen wat de concrete stappen zijn en hoe u dat zult realiseren.

Monsieur le ministre, je vous remercie d'avoir répondu à toutes nos questions. Vous avez tout notre soutien. C'est un dossier compliqué qui est remis en question régulièrement. Vous aurez notre soutien dans ce dossier parce que c'est extrêmement compliqué et il faut nous serrer les coudes.

Monsieur le ministre, ces dernières semaines, l’inquiétude est montée chez de nombreux ménages belges qui produisent de l’énergie solaire. Une enquête de la VRT a révélé que près de 450 000 ménages équipés de panneaux solaires risquaient de devoir payer pour l’énergie solaire qu’ils injectent sur le réseau.

La grande majorité des contrats analysés prévoit un tarif d’injection négatif, obligeant les consommateurs à payer leur fournisseur lorsqu’ils produisent un surplus d’électricité. Testachats a notamment dénoncé le manque d’information et appelle à une action urgente du gouvernement.

En réaction, le ministre Beenders a saisi l’Inspection économique pour vérifier s’il s’agit de pratiques commerciales déloyales. Cette initiative va dans le bon sens mais, au-delà de la seule question de la transparence contractuelle, se pose ici un enjeu plus large de justice énergétique. Comment encourager les citoyens à produire de l’énergie verte si on les pénalise lorsqu’ils le font trop bien?

Monsieur le ministre, partagez-vous mes inquiétudes ainsi que celles du ministre Beenders? Quelles mesures concrètes comptez-vous prendre face à cette problématique? Soutenez-vous l’idée de rendre les batteries domestiques plus accessibles et de réintroduire une prime à la gestion intelligente de l’énergie?

Mijn vraag sluit hierbij aan. Ik zal een beetje freewheelen.

Mijnheer de minister, ik veronderstel dat u net als ik af en toe in aanraking komt met gewone mensen, die niet in de commissie voor Energie zetelen. Er zijn heel veel Vlamingen die zonnepanelen hebben gelegd. Weet u wat ze nu tegen mij zeggen? We hebben zonnepanelen gelegd en nu moeten we ook nog eens batterijen plaatsen, want anders zitten we met terugleververgoedingen en met negatieve injectietarieven. Dit is iets wat in de voorbije maanden massaal het nieuws gehaald heeft. Het ging dan vooral over de onduidelijkheid ter zake.

Ik merk dat Vooruit – in Vlaanderen toch ooit de grote pleitbezorger van zonnepanelen ؘ– nu via de federale minister van Consumentenbescherming, de heer Beenders, de Economische Inspectie gevraagd heeft te onderzoeken of energieleveranciers die hun klanten hoge bedragen aanrekenen om overtollige zonnestroom over te kopen, zich mogelijk schuldig maken aan oneerlijke handelspraktijken. Op zich is dat een heel goed initiatief, maar uiteindelijk wordt het stilaan absurd voor veel gewone mensen.

Mevrouw Meunier heeft het probleem geschetst. Ik vraag u hoe u reageert op het verwijt van gebrek aan transparantie over de terugleververgoedingen en de negatieve injectietarieven.

De volgende is misschien een overbodige vraag, maar ik zal ze toch stellen. Bent u voor een verbod op negatieve injectietarieven? Ik hoor diezelfde eenvoudige mensen daar uiteraard voor pleiten. Dit zou echter betekenen – dat heeft mevrouw Depraetere ook terecht gezegd – dat de energieleveranciers dan uiteraard de tarieven kunnen verhogen voor iedereen, ook voor mensen die geen zonnepanelen hebben. We zitten nu een beetje vast in die problematiek. Ik vind het toch een onheilspellende zaak op sociaal vlak.

Merci, monsieur le ministre, pour cette leçon de latin/droit. J'ai appris beaucoup de choses, mais je ne demandais que votre avis.

Vous n'avez pas de compétence en la matière! Eh bien, écoutez, j'en suis navrée. J'en prends acte et analyserai tous ces petits articles avant de revenir potentiellement avec une autre question.

Mijnheer de minister, uw antwoord was technisch en u verwijst ook naar de bevoegdheidsverdeling. De kwestie van de batterijen en het slim energiebeheer zijn Vlaamse en Waalse materie.

Toch denk ik dat we op een gigantisch perceptieprobleem afstevenen. Ik word er immers op aangesproken. Mensen zeggen dat ze zonnepanelen hebben geïnstalleerd, dat ze nu blijkbaar ook verplicht worden om batterijen te plaatsen en dat er zelfs wordt gezegd dat ze hun zonnepanelen maar moeten afschakelen. Enkele jaren geleden zei men dat niet tegen de mensen. Intussen speelt de markt daarop in worden batterijen aangeboden, waarbij die afschakeling dan via programmering gebeurt enzovoort. Het wordt dus een redelijk absurde situatie.

Mijnheer de minister, het is zo erg dat ik zelfs de verslagen van het Vlaams Parlement als een monnik bestudeer om te kijken of ik uw naam ergens zie verschijnen.

Blijkbaar had u op 4 juni een onderhoud met uw Vlaamse collega Depraetere. Een van de geagendeerde onderwerpen was blijkbaar de garandering van de veiligheid van ons elektriciteitsnet, naar aanleiding van het ter beschikking stellen van de data over de gekende herkomst van 400.000 van de bijna 1,2 miljoen omvormers in Vlaanderen.

Chinese fabrikanten domineren wereldwijd 80 % van de markt voor slimme omvormers. In Vlaanderen ligt dat aandeel blijkbaar nog iets hoger – bij mij is het ook allemaal Chinees wat de klok slaat als het gaat over die omvormer. Volgens steeds meer bronnen vormt dit echter een uitdaging voor de veiligheid van ons stroomnet.

Wellicht kwamen nog andere onderwerpen aan bod tijdens uw onderhoud met uw collega Depraetere. Kunt u aan deze commissie verslag uitbrengen over dat onderhoud?

Mijnheer de minister, de recente cijfers – al zijn ze intussen niet meer zo recent – die de Vlaamse minister van Energie bekendmaakte met betrekking tot het marktaandeel van Chinese zonneomvormers in Vlaanderen, geven aanleiding tot bezorgdheid. Er wordt internationaal steeds vaker gewezen op de veiligheidsrisico’s die verbonden zijn aan dergelijke apparatuur die massaal verbonden is met het internet en in principe vanop afstand kan worden uitgeschakeld of gemanipuleerd. Dat is geen louter theoretisch risico.

Minister Depraetere gaf aan dat dit thema op 4 juni tijdens een overleg met u werd besproken. In dat verband heb ik een aantal vragen.

Kunt u toelichten welke concrete thema’s tijdens uw overleg met minister Depraetere op 4 juni werden besproken?

Kwam daarbij de cyberveiligheid van zonneomvormers en bredere smartgridcomponenten specifiek aan bod? Zo ja, welke federale acties worden op korte termijn overwogen om de risico’s in kaart te brengen en te mitigeren?

Bent u het met mij eens dat de huidige marktdominantie van Chinese omvormers een strategisch risico vormt voor onze nationale energiebevoorrading en veiligheid, in het licht van ons standpunt dat Europa zijn groene transitie niet mag baseren op nieuwe afhankelijkheden van systeemrivalen?

Overweegt u, naar analogie van buitenlandse voorbeelden, een federale risicoaudit uit te voeren op de aanwezige omvormers en andere kwetsbare energiecomponenten en om daarover ook aan het Parlement te rapporteren?

Acht u bijkomende maatregelen wenselijk, zoals een cyberveiligheidscertificering, de mogelijkheid tot tijdelijke marktrestricties voor leveranciers die onvoldoende garanties bieden en/of een versnelde uitrol van monitoring- en noodprocedures?

Ten slotte, in welke mate werd tijdens het overleg ook gesproken over andere dossiers, zoals het Nationaal Energie- en Klimaatplan, het sociaal klimaatplan en de taxshift? Welke standpunten verdedigde u daarbij en welke verdere stappen werden afgesproken?

Mijnheer de minister, uw antwoord is natuurlijk vrij karig. Cyberveiligheid is inderdaad een bevoegdheid van de eerste minister; dat heb ik me toch laten wijsmaken. Blijkbaar heeft mevrouw Depraetere gewoon aan u meegedeeld wat zij ook aan de collega’s in het Vlaams Parlement heeft meegedeeld.

U spreekt over een uitgebreide kennismaking. Het lijkt me dat dit de eerste keer was dat u echt met haar in dialoog bent gegaan. Ik kan me voorstellen dat het Nationaal Energie- en Klimaatplan, ook al is dat een bevoegdheid van de heer Crucke, maar toch deels ook van u, ook onderwerp van bespreking was. Blijkbaar krijgen we daarover geen uitleg. We zullen dat binnen twee weken nog eens moeten vragen aan de heer Crucke.

Mijnheer de minister, er blijven inderdaad nog heel wat vragen onbeantwoord, maar we volgen het verder op.

Mijn vraag gaat over de beslissing die moet worden genomen met betrekking tot de toewijzing van subsidies in het kader van het Energietransitiefonds. Ik denk dat het wellicht de laatste of voorlaatste projectoproep was in november 2024. Voor zover ik weet, was er toen ik de vraag indiende nog geen beslissing genomen over de toewijzing van de projecten. Misschien is dat intussen veranderd.

Mijn voornaamste vraag is dus wanneer die beslissing wordt verwacht. Kunt u daarnaast ook toelichting geven over hoeveel projecten uiteindelijk zijn ingediend en hoeveel daarvan ontvankelijk waren? Met andere woorden, om hoeveel projecten gaat het en wanneer wordt de beslissing genomen?

Ik hoop dat de ministerraad voor het zomerreces een beslissing neemt, dus voor 21 juli, zodat de geselecteerde projecten tegen het einde van het jaar van start kunnen gaan. Daar zitten meestal toch mooie projecten tussen, meestal ook van verschillende universiteiten, maar ook van industriële partners. We kunnen alle expertise gebruiken. Daarom denk ik dat een beslissing voor de zomer een haalbare mijlpaal is, mijnheer de minister. Het is natuurlijk aan u om dat te managen.

Mijnheer de minister, op de Energieraad van 16 juni werd een AOB geagendeerd op verzoek van Oostenrijk, Bulgarije, Tsjechië en Letland over oneerlijke concurrentie met betrekking tot biobrandstoffen.​ België was eerder actief op dit onderwerp, samen met Nederland, Ierland en Duitsland. De positie van België was ingegeven door de risico's op fraude en misbruik in de sector van de biobrandstoffen.

De AOB die werd ingediend, herhaalt veel van de bezorgdheden die België in het verleden aanzetten tot actie. Vreemd genoeg heeft België de AOB niet mee ondertekend, net als andere landen die in eerdere Energieraden ook actief waren op dat thema.

Bent u tussengekomen tijdens de Raad om dit te ondersteunen?

Wat was het antwoord van de Commissie? Er wordt immers vaak naar de Commissie gekeken om dat op Europees niveau te kunnen aanpakken.

Hoe staat het met de uitvoering van de AOB die op 15 oktober 2024 werd ingediend namens België, Nederland, Ierland en Duitsland? De aanleiding daarvan was de vaststelling dat er handig gebruik werd gemaakt van een achterpoortje in de regelgeving rond de POME-brandstoffen.

Hoeveel POME is er in België ingevoerd in 2024? Is het niet nodig om daarvoor een limiet vast te leggen, net als voor andere afgeleiden van palm en soja? Dat dient ook te gebeuren in het kader van de omzetting van RED III, waarvan de termijn van omzetting sinds 21 mei verstreken is.

Mijnheer de minister, dat zijn gigantische cijfers. Ze vormden de aanleiding voor het initiatief dat we samen met Nederland, Ierland en Duitsland hebben genomen. Die cijfers kloppen niet en er bestaat een vermoeden van fraude en misbruik. Ik ben dan ook zeer tevreden dat u het verzoek van die andere landen hebt gesteund om de druk op de Europese Commissie hoog te houden. Het antwoord van de Europese Commissie blijft vaag, zoals wel vaker het geval is bij dit soort thema’s. De Commissie stelt dat zij niet over de juiste gegevens beschikt. Het achterpoortje blijft dus gewoon openstaan. Daarom moeten we overwegen om bij de omzetting van de richtlijn het gebruik van palmoliebrandstoffen en andere afgeleiden van palm en soja eenvoudigweg te plafonneren. Ik besef dat zo’n maatregel niet in de richtlijn is opgenomen en dus eigenlijk verder gaat. Als uit de cijfers, zoals u die zonet opnieuw hebt vermeld, echter blijkt dat de situatie niet te verklaren valt, is het misschien net die actie die we moeten ondernemen.

Mijnheer de minister, onlangs verscheen op VRT NWS een artikel over energiedelen met als titel Energiedelen gaat ten onder aan hoge kosten . Een VME investeerde 124.000 euro in zonnepanelen, maar die investering zal nooit kunnen worden terugbetaald. Ik werd onlangs zelf ook gecontacteerd door iemand uit 't Groen Kwartier in Antwerpen, waar men ook aan energiedelen doet en waar men stuit op zeer hoge administratieve kosten. Dat is uiteraard een groot probleem, want de huidige werking van het systeem straft pioniers van de energietransitie. Volgens Europese richtlijnen zouden al die drempels juist moeten worden weggewerkt.

Gedupeerden botsen bovendien op een bevoegdheidsconflict. Terwijl de distributietarieven gewestelijk zijn, blijkt de commerciële prijszetting door de leveranciers, inclusief de kosten, een federale materie te zijn. Die onduidelijkheid leidt vandaag tot stilstand.

Mijnheer de minister, erkent u de problematiek van onredelijke administratieve kosten door leveranciers, die investeringen in energiedelen onrendabel maken?

Bevestigt u de federale bevoegdheid over de commerciële prijszetting van leveranciers voor energiedelen, los van de gewestelijke nettarieven?

Ten slotte de belangrijkste vraag: plant u federale maatregelen om die kosten te beheersen en ervoor te zorgen dat energiedelen financieel aantrekkelijk wordt voor burgers en kmo’s?

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is vooral belangrijk dat we heel snel oplossingen vinden, want ik krijg veel berichten van mensen die zich daar echt grote zorgen over maken. Zij zijn ingestapt in een systeem waarin ze echt geloofden en waarvan ze dachten dat het goed was voor het klimaat. Ze zijn pioniers, maar uiteindelijk blijkt het vooral in hun eigen portefeuille pijn te doen. Dat is een groot probleem, dus we moeten dringend werk maken van oplossingen.

Mijnheer de minister, op 25 juni heeft de Europese Commissie bekendgemaakt dat zij versoepelde staatssteunregels in het leven roept om lidstaten in staat te stellen om onder meer de industriële elektriciteitskosten draagbaarder te maken. Tegelijkertijd is er bij ons een plan om de kosten voor de transmissienettarieven voor grootverbruikers te verlagen. Dat er met die elektriciteitskosten iets moet gebeuren om onze industrie een kans te geven in de wereldwijde competitiviteit, is dus op alle niveaus doorgedrongen. De vraag is of dit nieuwe kader ons opportuniteiten oplevert om sneller aan de slag te gaan met onze plannen.

Welke opportuniteiten biedt dat nieuwe framework om de elektriciteitskosten voor industriële bedrijven te kunnen aanpakken? In welke mate vereenvoudigt de Europese Commissie het traject dat al bezig was in het kader van de transmissienettarieven? Of misschien doet ze dat net niet? Wat is de stand van zaken van de aanpak van de transmissienettarieven? Welke tijdlijn wilt u hanteren om die plannen in de praktijk om te zetten?

Het kader is inderdaad nog heel nieuw en pril. Ik begrijp dus dat daarvoor nog bijkomende analyse nodig is. Tegelijkertijd moeten wij trachten vooruitgang te boeken in het dossier van de transmissienettarieven, hoewel het gesprek met de Europese Commissie uiteraard van heel groot belang zal zijn om te bepalen wat op dat vlak mogelijk is. Ik veronderstel dat daaraan met man en macht wordt gewerkt, teneinde ook de Europese Commissie te overtuigen van onze goede bedoelingen en van de noodzaak voor onze industrie. Die noodzaak erkende de Europese Commissie overigens zelf, toen zij vorige week dat aangepaste kader lanceerde en daarbij aangaf dat er iets moest gebeuren. Wij willen daar werk van maken en rekenen erop dat de Europese Commissie ons daarin tracht te volgen.

Mijnheer de minister, voorafgaand aan de NAVO-top vond een gezamenlijke commissievergadering plaats van de commissies voor Buitenlandse Betrekkingen en Landsverdediging. Tijdens die vergadering gaven de eerste minister en de minister van Defensie toelichting bij de 5%-norm, die intussen is goedgekeurd op de NAVO-top.

Zij maakten duidelijk dat, naast de korf voor directe militaire uitgaven en de uitgaven voor directe veiligheidsinstellingen, ook een bredere uitgavencategorie, met onder meer investeringen in infrastructuurwerken en cybersecurity, kon worden beschouwd als een bijdrage aan die norm. Ze benadrukten bovendien dat het niet de bedoeling is om nieuwe uitgaven te doen, maar wel om te kijken naar bestaande uitgaven die bijdragen aan de veiligheid en weerbaarheid van het land.

Naar aanleiding daarvan diende ik een vraag in om te vernemen wat u, binnen uw bevoegdheidsdomein, daaraan kunt bijdragen. Die vraag werd echter doorverwezen naar de minister van Defensie. Ik heb mijn vraag opnieuw ingediend, want mijn vraag was niet gericht aan de minister van Defensie. Mijn vraag was gericht aan de vakministers, namelijk wat zij vanuit hun domein menen te kunnen bijdragen, wat de opportuniteiten en mogelijkheden zijn.

Die vraag komt toch niet uit de lucht vallen? De arizonaregering is er gekomen onder het gesternte van de verhoging van de veiligheidsuitgaven. Ze gaat alleen maar daarover. De eerste minister heeft zelfs in de commissievergadering toegegeven dat zij, toen ze het arizona-akkoord opmaakten, er nog van uitgingen dat ze de 2 %-norm moesten halen, terwijl dat al van een eeuwigheid geleden dateerde. Nog voor de NAVO-top was er sprake van 3,5 %. Er werden provisies ingeschreven in de begroting. Ik begrijp dus niet goed waarom die vraag doorgestuurd moest worden.

Nu is ze wel aanvaard. Het gaat me erom uw standpunt te begrijpen. U hebt in uw domein sowieso een aantal uitgaven die rechtstreeks gelinkt zijn aan veiligheid. Ik denk dan aan de uitgaven voor de fysieke beveiliging van de sites Mol of Fleurus en aan de uitgaven voor cybersecurity.

Het was bizar dat u in antwoord op de vraag van een collega zich niet bevoegd noemde voor cybersecurity. U bent misschien niet de leidende minister om de wet op de kritieke infrastructuren aan te passen, maar er zijn wel middelen toegekend aan de AD Energie, met name voor cybersecurity, technische experts, controleurs en monitoring. 1,2 miljoen extra is er in 2023 vrijgemaakt. Er is dus wel een bevoegdheid, namelijk voor de implementatie van die wet.

Vorige week hebt u naar aanleiding van de vragen van de heer Wollants in de plenaire vergadering over de instabiliteit in het Midden-Oosten nog verklaard dat de reden waarom heel uw energiebeleid op de twee poten, kernenergie gecombineerd met hernieuwbare energie, berust, er net in bestaat om niet vatbaar te zijn voor die volatiliteit, als bijdrage aan de algemene weerbaarheid van het land.

Vandaar wil ik graag van u vernemen, in het kader van de NAVO-norm en de verhoging van de weerbaarheid van het land, wat u kunt bijdragen vanuit uw departement. Via welke beleidsmaatregelen? Welke uitgaven kunnen daarvoor ge-earmarked worden? Op welke manier kunt u daarvan proactief gebruikmaken opdat u alle nodige middelen ter beschikking krijgt voor het beleid dat u wilt voeren?

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Ik vind dat echt een goed antwoord. Ik ben blij dat u ze niet naar de minister van Defensie hebt doorverwezen, want veiligheid omvat meer dan alleen militaire uitgaven. Dat betekent dat we breder moeten kunnen kijken, wat ook kansen biedt om bijvoorbeeld nog meer besparingen op het gezondheidsbudget te vermijden. Als u zegt dat alles wat wij doen in het kader van energieonafhankelijkheid, zoals de CFD-betalingen in het kader van de levensduurverlenging van de nucleaire eenheden, de CFD-betalingen voor wind op zee en het CRM met betrekking tot batterijopslag, voor de NAVO-norm ge-earmarkt kan worden, dan zegt dat eigenlijk al heel veel goeds. Daarbij komt ook nog cybersecurity en kritieke infrastructuur. Als we dan ook nog onderzoeken hoe we de investeringen van de netbeheerders daarin kunnen onderbrengen, dan krijgen we inderdaad een whole-of-government approach . Dat kan de minister van Defensie en de minister van Buitenlandse Zaken ondersteunen bij de 3D-aanpak, namelijk defensie, diplomatie en ontwikkelingssamenwerking, en dan hoeven we de NAVO-norm niet louter in te vullen als uitgaven op het vlak van militair materieel. Ik kom daar graag nog op terug als het gaat over de verdere implementatie van de 5 %-norm, omdat de NAVO-regels nog moeten worden bekendgemaakt. Alleszins vind ik uw invalshoek zeer goed, mijnheer de minister.

Monsieur le ministre, l'accord de gouvernement et votre note d'orientation politique rappellent la nécessité de créer un Haut Conseil pour l'approvisionnement afin d'étayer la stratégie à court et à long terme de l'approvisionnement énergétique. Pour rappel, ce Haut Conseil doit être indépendant tout en consultant l'ensemble des institutions pertinentes. Il est prévu que le secrétariat soit assuré par les administrations de l' é nergie et du Climat.

Il est primordial d'avoir un Conseil indépendant et fort pour éviter les erreurs qu'on a pu voir lors du dossier de l'île énergétique. Il est également nécessaire que ce Haut Conseil soit cohérent avec nos objectifs de neutralité carbone.

Monsieur le ministre, où en sont les travaux quant à la mise en place de ce Haut Conseil? Quelle est votre vision stratégique sur le Conseil et ses priorités pour 2025 et 2026? Qui sera membre de ce Haut Conseil et comment sera-t-il désigné? Comment l'indépendance de ses membres sera-t-elle garantie? Quel est l'organigramme dessiné pour ce Haut Conseil? Quelle est la place notamment du secrétariat? Quel sera le focus de ce Haut Conseil particulièrement en termes d'énergie et de transition énergétique vers la neutralité carbone? Enfin, quel sera le rôle de l'administration du Climat et notamment l'importance accordée à la transition énergétique?

Merci beaucoup pour la réponse, monsieur le ministre. Pour nous, l’important est que ce Haut Conseil soit indépendant et constitué de membres ayant de l'expertise dans ce domaine; il conviendrait de s'en assurer par une procédure d 'assessment .

Mijnheer de minister, de AdeqFlex-studie, die Elia om de twee jaar moet opmaken – een wettelijke verplichting – en die afgelopen vrijdag gecommuniceerd is, onder andere door Elia zelf, komt natuurlijk op een goed moment. We zullen immers straks nog spreken over het CRM en over de volumes die daarbij bepaald moeten worden. Het ene beïnvloedt uiteraard het andere. De volumebeslissing betreft de korte termijn, terwijl Elia naar de langere termijn kijkt.

Volgens de AdeqFlex-studie is er op korte termijn geen probleem, terwijl Elia stelt dat er op middellange termijn echter wel een kloof, een gap, zou zijn vanaf 2028. Die kloof zou jaarlijks tussen de 100 en 600 megawatt bedragen. Op lange termijn – dat had Elia ook al eerder aangegeven in de zogeheten Blueprintstudie – moeten er structurele keuzes gemaakt worden over waar het beleid structureel op zal inzetten.

Mijn vraag richt zich nu op de korte en middellange termijn en op de manier waarop u met die informatie omgaat. In het persbericht van Elia, meer bepaald in de hoofdboodschappen die daarin worden vermeld, staat dat indien er geen ondersteuningsmechanisme zou bestaan, zoals het capaciteitsremuneratiemechanisme, in de komende tien jaar ongeveer 1.600 megawatt aan bestaande thermische capaciteit de markt zou verlaten. Elia voegt daaraan toe dat dat cijfer kan oplopen. Men mag ervan uitgaan dat die 1.600 megawatt behouden blijft, aangezien er een CRM bestaat.

Als mijn kat een koe was, gaf zij melk onder de stoof. Er bestaat een CRM, dus blijven die 1.600 megawatt in de markt. Elia stelt echter dat dat verlies kan oplopen tot 2.400 megawatt in het geval van een bijkomende levensduurverlenging van een nucleaire eenheid, die in de simulaties wordt voorgesteld als 1 gigawatt. Een dergelijke levensduurverlenging zou het aantal draaiuren van bestaande thermische centrales beperken, wat het zogeheten missing money- probleem vergroot en de kans op sluiting van die centrales verhoogt.

Mijnheer de minister, de plannen van de regering gaan niet uit van een bijkomende levensduurverlenging van 1.000 megawatt, maar van 4.000 megawatt. Indien men evenwel de hypothese van Elia volgt, een levensduurverlenging van 1.000 megawatt, dan levert dat slechts 200 megawatt op, of het leidt tot een hogere kostprijs voor het CRM, of de noodzaak om een strategische reserve te activeren ontstaat.

Hoe brengt u binnen uw beleid al deze effecten samen? Hoe houdt u hiermee rekening en hoe zult u keuzes maken inzake de kostenefficiëntie van het energiebeleid? Zult u dit voorleggen aan de Hoge Raad? Zult u dit toevertrouwen aan de administratie of aan de CREG, of laat u dat gewoon voor wat het is?

Mijnheer de voorzitter, ik zal het heel kort houden. Mevrouw Van der Straeten heeft al verwezen naar de nieuwe studie, die vooral opmerkingen en kanttekeningen plaatst bij de haalbaarheid op korte termijn, ondanks de levensduurverlenging van Tihange 1.

Als reden daarvoor wordt aangehaald dat de vrijgekomen netcapaciteit na de wettelijk voorziene sluiting van de kerncentrales ondertussen is toegewezen aan andere netverbruikers. Een eventuele levensduurverlenging van Tihange 1 zou bijgevolg leiden tot onaanvaardbare congesties op het transmissienet, die mogelijk aanzienlijke problemen kunnen veroorzaken.

Daarom heb ik enkele concrete vragen. Was u op de hoogte van de bevindingen van de studie van Elia?

Deelt u de analyse van Elia dat de effectieve bijdrage van de levensduurverlenging van Tihange 1 op korte termijn aanzienlijk beperkt zou worden door de reeds toegewezen netcapaciteit aan onder meer nieuwe gascentrales en batterijprojecten?

Welke concrete gevolgen verbindt u aan de conclusie van de studie dat de levensduurverlenging van Tihange 1 zonder bijkomende maatregelen zou leiden tot onaanvaardbare congesties?

Welke stappen onderneemt de regering naar aanleiding van de studie om de nodige randvoorwaarden te scheppen voor een eventuele levensduurverlenging van Tihange 1?

Ik kijk uit naar uw antwoorden.

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik maak graag twee reflecties. Ten eerste, de kruistocht tegen Elia is duidelijk gestopt. Enkele maanden geleden werd hier nog moord en brand geschreeuwd: Elia zou veel te veel te zeggen hebben. Er werd gevraagd wie de echte minister was en gezegd dat de overheid in de cockpit moest terechtkomen. Vandaag wordt de adequacy and flexibility study gepubliceerd en wordt er gezegd dat men zal bekijken hoe men daarmee aan de slag kan gaan en welke oplossingen het meest aangewezen zijn, want het gaat inderdaad over scenario's, pistes en veronderstellingen. Dat bepaalt niet wat men daarom per se moet doen. Dat blijft de keuze van de minister. Ik stel vast dat Elia hersteld is in zijn rol als technisch expert van de overheid, zoals het eigenlijk ook zou moeten zijn. De toon is echt veel gematigder en ik ben tevreden dat alles wat is gekalmeerd. Ten tweede, alles wat wij hebben gelezen en gehoord – ik verwijs naar de gesprekken over het energie-eiland, het rapport van de CREG en de aanbevelingen die zij naar voren heeft geschoven, meer bepaald met betrekking tot het netontwikkelingsplan –, lijkt nu heel veraf. Hier wordt nu gezegd dat het toch geen geheim is dat voor Tihange 1 het transportnetwerk versterkt moet worden, dat zal worden bekeken hoe dat kan gebeuren en dat het ontwikkelingsplan op de voet moet worden gevolgd. Dat is niet wat de CREG heeft gezegd. De CREG stelde dat het ontwikkelingsplan op een andere manier tot stand zou moeten komen. Er zou een begeleidingscomité moeten zijn, er zou moeten worden gekeken welke hypotheses daaraan ten grondslag liggen en welke berekeningen er zijn gebeurd. Die afwegingen moeten worden gemaakt. Dat is een harde les, die we allemaal samen geleerd hebben in het kader van het Modular Offshore Grid (MOG). Met het MOG en met het eiland waren de intenties immers niet slecht, maar in de uitvoering achteraf is gebleken dat er zaken moesten worden bijgestuurd. De CREG heeft dat zelfs opgesomd in een rapport, ook in de niet-vertrouwelijke versie. Vandaag is het antwoord van de minister echter: volg het allemaal maar een beetje op de voet. Dat betekent dat we over een aantal jaar opnieuw in dezelfde situatie kunnen belanden. Dan zullen we ons de bedenking maken dat Tihange 1 misschien beter versterkt was geworden. Vervolgens zou blijken dat het toch meer kost dan verwacht. Men zal zich dan afvragen: hoe is dat destijds eigenlijk beslist? Er is aan Elia gevraagd om dit op te nemen in het ontwikkelingsplan, men is ermee aan de slag gegaan, maar niemand heeft daar echt toezicht op gehouden. Dat zou niet de conclusie mogen zijn van wat we hebben geleerd uit het MOG. Integendeel. Wat het ontwikkelingsplan betreft, denk ik dat we dat grondig moeten aanpakken binnen de commissie. Ik vermoed dat bijna iedereen onder ons dat rapport van de CREG heeft ingekeken. We moeten die conclusies van de CREG eens goed bekijken. Misschien moeten we opnieuw een gesprek aangaan met de CREG om te bepalen hoe dat nu precies geïmplementeerd moet worden. Ook met u, mijnheer de minister. Hoe ziet u dat? U bent immers degene die uiteindelijk het koninklijk of ministerieel besluit zult moeten ondertekenen waarin het ontwikkelingsplan wordt vastgelegd en waarin de verschillende rollen op elkaar worden afgestemd. Uiteindelijk lijkt het allemaal maar een storm in een glas water. Dat is mijn conclusie na het horen van dit antwoord. De behandeling van de vragen eindigt om 17.39 uur. Le développement des questions se termine à 17 h 39.

Sehr geehrter Herr Präsident, sehr geehrter Herr Minister, ich weiß, Sie schätzen es sehr, wenn ich die Gelegenheit nutze, mit Ihnen ein wenig Deutsch zu sprechen. Aber damit auch die Kollegen es verstehen …

Je vais poser la question en français.

Monsieur le ministre, au Proche-Orient, le conflit avec l'Iran prend une nouvelle ampleur. Il touche directement vos compétences, à savoir la garantie de l'approvisionnement énergétique de notre pays. Le détroit d'Ormuz véhicule 20 % du pétrole mondial et 30 % du gaz naturel liquéfié. Cet approvisionnement risque d'être impacté par le conflit. Le prix du pétrole a déjà augmenté légèrement ces derniers jours. Or, on sait que ce prix influence directement le prix des autres énergies. Les fluctuations de prix des énergies fossiles ont une influence directe sur notre portefeuille. Les guerres en Ukraine ou au Proche-Orient ont systématiquement rappelé une chose: notre dépendance aux énergies fossiles. L'inventaire fédéral des subsides aux énergies fossiles montrent des résultats inquiétants: 13,3 milliards. Cela représente une augmentation par rapport à l'année passée.

Monsieur le ministre, quels sont les risques des conflits en cours au Proche-Orient sur l'approvisionnement énergétique de la Belgique, sur les prix dans l'immédiat et sur l'approvisionnement pour l'hiver prochain? Quelle est votre action pour anticiper les pires scénarios comme le blocage du détroit d'Ormuz? Quelles sont les mesures concrètes que vous comptez prendre pour diminuer les subsides fédéraux aux combustibles fossiles? Quelle est votre action pour nous sortir de la dépendance à ces combustibles pour un prix énergétique plus durable et cohérent avec nos engagements climatiques?

Mijnheer de minister, wij weten natuurlijk dat het conflict in het Midden-Oosten op heel veel vlakken een effect heeft. Ook op energiegebied kan het ons duur te staan komen. Israël heeft bijvoorbeeld twee van zijn drie gasvelden in de Middellandse Zee stilgelegd. Wij hebben onmiddellijk de reactie van de markt gezien: de prijzen zitten opnieuw aan 40 euro per megawattuur, hoewel het eigenlijk bijna zomer is. Ook op het vlak van olie zien wij een aantal effecten. De voorbije dagen is de olieprijs fel gestegen, wat uiteraard slecht nieuws is. Zeker indien de leveringszekerheid in het gedrang zou komen, zullen de prijzen nog aanzienlijk verder stijgen. Experts waarschuwen dat dat ook zou kunnen gebeuren.

Wij hebben natuurlijk ook enige ervaring met oorlogsprijzen en de gevolgen daarvan. Die effecten hebben we onmiddellijk gemerkt voor onze energiebevoorrading maar ook voor de facturen van gezinnen en bedrijven, die daar het slachtoffer van zijn. Wij betalen in zekere zin nog altijd oorlogsprijzen voor aardgas als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Niemand zit te wachten op een verdere stijging van de aardgas- of olieprijzen.

Wij willen daar toch iets aan doen. Onze gezinnen en bedrijven zitten absoluut niet te wachten op die stijgingen. Deze regering wil uiteraard de zaken onder controle houden en de koopkracht van onze burgers en de competitiviteit van onze ondernemingen beschermen.

Daarom heb ik een aantal vragen voor u.

Ten eerste, welke effecten meent u in dat verband waar te nemen op de energieprijzen? Ten tweede, acht u het aangewezen om u met uw collega’s, de Europese energieministers, over de problematiek te buigen om na te gaan hoe Europa zich tegen die effecten kan wapenen? Ten derde, hoe wil u het dossier in zijn geheel verder aanpakken?

Zunächst einmal vielen herzlichen Dank für Ihre Antwort.

Il faut agir avec cohérence, assurer un approvisionnement énergétique basé sur les énergies durables, comme vous l'avez indiqué, tout en réorientant nos subsides vers les alternatives respectueuses du climat. Dans ce contexte, le ministre du Climat, ici présent, a annoncé prendre des initiatives concrètes auprès du ministre des Finances et du gouvernement afin de diminuer les subsides fédéraux alloués aux énergies fossiles. J'espère, monsieur le ministre de l' Énergie, que vous allez vous joindre à ces initiatives.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. We moeten inderdaad bekijken hoe we met de situatie omgaan. Dat wordt trouwens niet alleen een verhaal van korte, maar ook een van de lange termijn. Op de lange termijn moeten we inzetten op andere energiebronnen, bronnen die we zelf veel meer onder controle hebben. Dat is de absolute weg voorwaarts en daarmee moeten we aan de slag gaan.

We moeten nauwlettend de situatie in de gaten houden en inzetten op de verhoging van onze bevoorradingszekerheid. Dat kan onder andere door maatregelen te nemen in verband met onze voorraden en het energietransport. Wij moeten absoluut onze burgers en bedrijven beschermen omwille van de koopkracht en de competitiviteit.

Mijnheer de minister, het aanbod van de leverancier Energie.be heeft mij enigszins geïntrigeerd, maar ik wil gerust enige reserve inbouwen. Het aanbod houdt in dat de leverancier 0 euro aanrekent voor elektriciteit op zondagmiddag tussen 12 en 16 u, van maart tot en met september. Dat aanbod wordt aangeprezen door Testaankoop, wat voor mij de aanleiding was om u hierover te bevragen. Energie.be past dat niet toe voor klanten met een dynamisch tarief, maar wel voor klanten met een variabel tarief. Dat variabele tarief is echter op Belpexprijzen, dus day - ahead prijzen gebaseerd. Op die momenten zijn de Belpexprijzen laag of zelfs negatief.

Daarom stel ik mij de vraag of het wel om een correct voorgesteld aanbod gaat. Ik wil de intentie van de leverancier zeker niet in vraag stellen, want eigenlijk moedigt hij aan om te verbruiken op momenten waarop de prijzen laag of zelfs negatief zijn. Hij stelt dat echter voor als een voordeel voor de klant. Ik vraag me af - en het is een open vraag, want ik weet het antwoord zelf niet - of het werkelijk om een voordeel voor de klant gaat?

Daarom vroeg ik u ook of het geen piste zou kunnen zijn om de CREG te vragen om die prijsformules nader te bekijken en eventueel aanbevelingen te formuleren om dergelijke formules te omkaderen, in het algemeen, maar ook zeer specifiek wat betreft deze actie.

Zou men na afloop van de actie kunnen nagaan hoeveel energie er uiteindelijk gratis werd geleverd? Heeft dat geleid tot een verlaging van de factuur? Heeft dat eventueel geleid tot een hoger capaciteitstarief? Ten slotte, zijn er hierover al klachten binnengelopen bij de Economische Inspectie of bij de CREG?

Het is goed om dat van nabij op te volgen. Nieuwe evoluties op de energiemarkt geven ook aanleiding tot nieuwe acties en op zich is dat goed. We hebben eerder al gezien, als er een goede samenwerking is van de CREG met de Economische Inspectie, dat als de kantjes er echt worden afgelopen, wat hier niet het geval is, er snel kan worden ingegrepen. Fundamenteel gaat het over flexibiliteit. Er was ook een eerdere vraag van een collega over zonnestroom. Op dat vlak moeten de energieministers, zowel federaal als gewestelijk, de handen in elkaar slaan. U, als minister van Consumentenzaken, zou daar ook bij betrokken kunnen worden. Dat is iets wat zij dat misschien aan u moeten voorstellen. Als zij dat niet doen, dan moet u het zelf voorstellen. Het is immers superingewikkeld. De energiewetgeving is bijzonder complex. Tegelijk klopt het allemaal. Heel die uitleg klopt. Zoals u echter zelf ook zegt, stel dat je de wasmachine en dit en dat aanzet. Het perspectief van de consument - en u bent echt een verdediger van de consument - moet hier centraal staan. Energie-experts kunnen immers alles wel doen werken en uitleggen, maar uiteindelijk moet men de consument meekrijgen in het verhaal. Ik ben blij dat dit relatief goed zit. Ik ben ook blij te horen dat u er van nabij op toeziet. Dit is een thema waaraan we de komende tijd nog in de diepte zullen moeten werken.

Monsieur le ministre, des chercheurs viennent de découvrir des appareils de communication non autorisés dans des onduleurs chinois qui pourraient contourner des pare-feux et la sécurité informatique. Ces composants cachés ne figurent pas dans les fiches techniques officielles et pourraient permettre à des hackers ou à des États hostiles de désactiver des millions d'installations photovoltaïques, provoquant des pannes électriques massives.

Dans le monde, 80 % des onduleurs chinois sont produits par des fabricants chinois. Ils sont télécommandables à distance via internet, ce qui les rend vulnérables. Il serait possible de créer des canaux de communication vers la Chine, évitant les sécurités informatiques qui sont mises en place.

Ceci démontre les dangers pour la sécurité que représente une trop grande dépendance aux équipements chinois dans les secteurs essentiels de notre économie, tels que l'énergie. Cela démontre aussi que la cybersécurité sera un enjeu fondamental du redéploiement de notre outil défense. Les menaces d'attaques envers notre système énergétique ne viendront pas nécessairement de missiles, de drones ou d'équipements de sabotage, mais aussi de cyberattaques émanant de puissances hostiles.

Monsieur le ministre, la Défense va assurer une responsabilité primordiale dans le cadre de la protection des infrastructures critiques. D'ailleurs, vous allez développer une réserve territoriale. C'est pourquoi le Cyber Command doit aussi être renforcé en urgence.

Existe-t-il une liste de fournisseurs fiables ou dangereux au niveau de la cybersécurité pour les équipements de nos infrastructures critiques ou de la Défense? La Défense pourrait-elle participer à l'élaboration de telles listes?

La Défense met-elle en place des contrôles ou des simulations d'attaques vis-à-vis des équipements essentiels pour la Défense et pour nos infrastructures critiques?

Il est prévu que le Cyber Command soit renforcé, mais il risque d'être rapidement débordé en cas de conflit ou de crise grave. Comment va-t-on s'articuler et articuler la mobilisation de la réserve spécialisée et/ou la réserve territoriale? Une partie de ces réserves sera-t-elle composée (…)

Monsieur le ministre, je vous remercie.

Vous n'êtes évidemment pas le seul à être compétent pour la cybersécurité, mais il est clair que la Défense aura une part importante à jouer en la matière, la cybersécurité étant un enjeu essentiel pour notre pays.

Il est clair aussi que tous les acteurs économiques et les citoyens doivent se rendre compte qu'ils jouent un rôle important dans ce cadre, particulièrement dans le secteur de l'énergie. Sans énergie, pas d'économie, mais également pas de soins de santé, pas de culture, ni tout autre service qui pourrait être développé par l'ensemble de notre communauté.

J'insiste sur le fait que le futur plan de la Défense doit compter un très grand chapitre sur ce point. Vous le savez. Les moyens doivent être renforcés pour pouvoir se défendre. En outre, il faut plus de sécurité et plus de cyber. À un moment ou à un autre, s'il faut décider d'avoir un avion en moins, il faut le faire. Mais, en matière de cybersécurité, il faut renforcer les moyens. Sans bon renseignement, la plus grande armée peut être très vite arrêtée.

Mijnheer de premier, gisteren liet u via Facebook weten dat u even heen en weer naar Parijs bent geweest, want er viel heel wat te bespreken. Waarover het precies ging, vernamen we nadien in De Tijd .

Collega’s, binnenkort stemmen we hier in dit halfrond over de herziening van de kernuitstap. Dat is een belangrijk dossier om onze energiebevoorrading veilig te stellen en om de energiefactuur voor onze gezinnen en onze bedrijven betaalbaar te houden. Mijn partij heeft hier altijd mee voor geijverd, maar dat weet u. De vraag blijft wie er in de toekomst zal instaan voor de uitbating van onze kerncentrales.

Stoort het, mijnheer Van Quickenborne, als ik even doorga?

(Applaus)

Mijnheer de premier, u trekt met deze regering volop de nucleaire kaart. U spreekt zelfs van een nucleair reveil. We begrijpen dat u hiervoor ook overleg pleegt met onze buurlanden en uiteraard met president Macron. Dat is logisch, want energie stopt niet aan onze landsgrenzen. We konden lezen dat het Franse staatsbedrijf EDF straks een rol zou kunnen spelen bij de uitbating van onze kerncentrales. Tegelijk weten we dat EDF zelf met grote uitdagingen kampt bij hun eigen nucleaire projecten, zoals trage vooruitgang en oplopende kosten.

Premier, wordt dat nucleair reveil er straks eentje met een stevig Frans tintje? Ik herinner me nog goed hoe uw partij destijds tijdens de debatten over de nucleaire rente luid en duidelijk stelde dat er al genoeg Belgische euro’s naar Parijs vloeiden. Hebt u nu het geweer van schouder veranderd?

U postte terecht een leuke foto op Facebook. Maar mogen we in dit halfrond ook vernemen wat er precies besproken is over onze kernenergie tijdens uw overleg met president Macron?

Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw antwoorden. Een stabiele en zekere energiebevoorrading is cruciaal voor ons land. We hebben de voorbije dagen in de landen in onze buurt kunnen zien welke ontwrichtende effecten een black-out kan hebben. Vergeet ook niet dat ons land beschikt over een sterke nucleaire kennis en een brede technologische basis. Wij hebben Belgische bedrijven en instellingen die vandaag ook al een sleutelrol spelen. Het is dan ook belangrijk dat wij bij toekomstige beslissingen over onze energiestrategie ook in overleg treden met onze eigen partners, zodat ook zij de vruchten kunnen plukken van de nucleaire reveil die u zo hevig bepleit.

We konden in de media lezen dat militairen vanaf juni de kerncentrales van Doel en Tihange zullen beveiligen. Daarover zou er tegen begin mei een 'passend juridisch kader' moeten zijn. Dat stond al in het regeerakkoord, evenwel zonder timing. Nu is die er dus wel.

Ik heb die woorden echter naast de uitspraken gelegd van de heer Francken tijdens zijn beleidsverklaring. Hij zei toen namelijk dat er enkel onder speciale voorwaarden en op niet-structurele wijze interne veiligheidsopdrachten kunnen worden uitgevoerd. Er was ook sprake van de op te richten territoriale reserve in functie van die statische binnenlandse bewakingsopdrachten. Tijdens de bespreking van de beleidsverklaring zei hij ook nog: "Er zijn twee zaken noodzakelijk, een territoriale reserve – een zogenaamde homeguard , en die hebben we momenteel niet – en een helder juridisch kader waarbinnen zij opereren – en dat is er ook nog niet."

Ik stel dus vast dat de twee voorwaarden die de heer Francken enkele weken geleden in de commissie voor Landsverdediging heeft aangehaald niet vervuld zijn. Ik lees wel dat we de militairen vanaf juni al zullen inzetten. Ik hoorde de heer Francken ook zeggen dat hij die territoriale reserve wil opbouwen tot 3.000 mensen tegen 2029. Hij zou daar zo snel mogelijk aan beginnen, zeker vanaf september 2026. Het is nu april 2025, dus er zit wat ruis op de timings en verklaringen van de verschillende ministers.

Wat is de juiste timing? Wanneer zullen de militairen er zijn en onder welk statuut zullen ze opereren?

Wat is volgens u de timing voor de uitbouw van de territoriale reserve?

Wanneer wordt het juridische kader afgeklopt? Welke vorm zal dat kader aannemen? Wordt dat een wet, een instructie, een ministerieel besluit of misschien een koninklijk besluit? Zal het Parlement daarover nog iets kunnen zeggen? Wat voor statuut zal dat worden?

Mijnheer de minister, ik ben geen tegenstander om alle veiligheidsdiensten in ons land efficiënter te laten werken en te laten samenwerken. In dat opzicht kan ik begrip opbrengen voor uw plannen daaromtrent, met betrekking tot de DAB en de inzet van militairen bij statische bewakingsopdrachten. Uiteraard moet er een wettelijk kader zijn, anders staat men nergens.

Mijn vraag gaat veeleer over de manier waarop deze plannen naar buiten worden gebracht. De relatie van de vivaldiregering met de politievakbonden begon niet goed en eindigde ook niet goed. Ik hoop dat deze regering niet in dezelfde valkuilen zal trappen.

Er moet dus sociaal overleg plaatsvinden. Volgens mij, op basis van de verklaringen die ik daarover kon lezen, is dat niet gebeurd. Anders zouden de representatieve vakbonden, het VSOA en het NSPV geen stakingsaanzegging naar aanleiding ervan hebben ingediend. Ze vragen zich af waarom er geen voorafgaand overleg is geweest.

Los van de plannen, waarvan ik voor alle duidelijkheid geen tegenstander ben, zult u dit vertrouwen met de politievakbonden, met de mensen op het terrein, terug opbouwen, u als man van het overleg, die graag op het terrein staat? Zult u deze dialoog terug opstarten met de politievakbonden? Is er plaats voor een overlegcultuur?

Zal men eventueel tegemoetkomen aan de eisen om die DAB-medewerkers te herscholen, een andere invulling te geven? Het betreft dan werkzekerheid, omscholing of verdere sociale begeleiding.

Monsieur le Ministre,

Une nouvelle fois, la spécialisation de la Police fédéral et de ses agents est mise à mal. Une nouvelle fois, c'est le retour du « militaire bon à tout faire » que nous avions connu sous le gouvernement MR-NVA. On apprend en effet que les militaires reprendront prochainement en charge de manière durable la sécurité statique des centrales nucléaires afin, officiellement, de « libérer » les policiers de la DAB actuellement chargés de cette mission. Une mission qui revient pour des raisons évidentes de spécialisation à cette direction de la police fédérale.

Selon la décision du Kern, votre SPF et le Ministère de la Défense doivent désormais finaliser d'ici le 1er mai un protocole qui permettra d'assurer ce déploiement.

Nous ne sommes pas dupes. L'objectif véritable de cette mesure est de combler le déficit en personnel de la police fédérale notamment pour le transfèrement des détenus qui est également une compétence de la DAB. On parle de 1350 emplois pourvus sur un cadre de 1690 prévus.

Les conséquences du retrait de la DAB se situent à plusieurs niveaux:

Sur le plan humain, plus de 200 policiers vont se voir réaffectés vers d'autres unités partout en Belgique et ce en perdant plusieurs centaines d'euros;

Sur le plan qualitatif, la DAB est une unité spécialisée contrairement à la Défense qui ne dispose d'aucune compétence policière telles que l'arrestation, la fouille, le contrôle d'identité, l'identification de véhicule, etc.

Sur le plan local avec, une nouvelle fois, un report de charge pour les zones concernées.

Monsieur le Ministre,

Comment expliquez-vous le recours à des militaires plutôt qu'à la DAB pour assurer la sécurité de nos centrales nucléaires ? Quel sera le coût pour le SPF Intérieur?

Selon quelle concertation avec les syndicats policiers cette décision a été prise?

Quelles garanties offrez-vous pour préserver les conditions de travail et la rémunération des agents de la DAB?

Quelle est votre vision à long terme pour la sécurisation de nos sites nucléaires ? Quelle concertation avez-vous menée avec les autorités locales concernées?

Ce transfert de missions vers la Défense doit-elle également s'étendre à d'autres sites et d'autres missions de la DAB et si oui selon quel calendrier?

Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Het is een bijzonder antwoord. Het is uiteraard goed dat er overleg is. Ik had van u niks anders verwacht, maar u kunt dus geen kalender geven. Er was nochtans wel al een kalender. In de commissie voor Landsverdediging is een kalender voorgesteld. In de media heb ik een andere kalender gelezen. Nu zegt u dat er geen kalender is, dus de conclusie is dat er in juni geen militairen aan onze kerncentrales zullen staan. Ik denk dat dat duidelijk is.

Op mijn tweede vraag over hoe we ervoor zullen zorgen dat een passend juridisch kader afgeklopt wordt, heb ik eigenlijk ook geen antwoord gekregen. Ik wil u dus bedanken voor de uitgesproken woorden. Ik kan het niet echt een antwoord noemen, maar we gaan het zeker opvolgen. Het is duidelijk dat er nog geen doorbraak is in dit dossier.

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Ik zou zelfs meer zeggen dan collega Vandemaele: er is geen doorbraak in het dossier en er wordt ook enorm slecht gecommuniceerd. We lezen van alles in de media en blijkbaar klopt het verhaal niet. Er is geen kalender. De vakbonden zeggen dat er geen overleg is, terwijl u vandaag verklaart dat er wel overleg is. Misschien hangen die twee ook wel wat samen. Dat zou me niet verwonderen, maar ik zou alleszins willen oproepen om minder te communiceren via de media als de zaak nog niet afgeklopt is. Het is een oproep aan iedereen.

We staan allemaal voor hetzelfde doel. Ik denk dat het beter is om rustig achter de schermen, inderdaad in overleg, met de politievakbonden te werken. Ik hoop dat die boodschap tot u is doorgedrongen om het vertrouwen van de politievakbonden, dat toch zeer noodzakelijk is, te herstellen en in stand te houden de komende vier, vijf jaar.

Monsieur le ministre, je dois dire que je suis quand même assez surpris par la démarche. Il faut revenir à la genèse de cette DAB. Au départ, nous avions des militaires dans la rue, chargés de sécuriser plusieurs sites sensibles dans un contexte de risque terroriste. C'est en effet à ce moment-là qu'on a fait descendre nos militaires dans la rue. Et puis, c'est le ministre de l'Intérieur de l'époque, Jan Jambon, qui a eu l'idée de créer la DAB, à savoir un service spécialisé dans la sécurisation des sites sensibles et des palais de justice. À cette fin, on a lancé un appel pour recruter des militaires ayant envie de devenir policiers. La DAB a été chargée de protéger les sites nucléaires. À présent, on annonce qu'on va remettre des militaires à la place de la DAB. Ce n'est donc pas logique envers le personnel de terrain.

Nous avons des policiers qui se sont inscrits dans une logique institutionnelle suivant laquelle ils travaillent à la DAB et organisent leur vie en ce sens. Vous savez bien comment cela va: les enfants sont à l'école, on déménage pour habiter tout près de son travail, etc. Et puis, on dit à ces policiers qu'ils ne travailleront plus là, puisqu'on va les remplacer par des militaires. Il faut se mettre à la place des travailleurs. Nous pouvons comprendre votre démarche: vous souhaitez ainsi récupérer de la capacité. Certes, mais ce sont seulement des chiffres. Derrière ceux-ci, il y a des hommes et des femmes qui travaillent sur le terrain et auxquels on doit un certain respect lorsqu'on prend des décisions politiques. Je vous invite par conséquent à prêter attention à toutes ces considérations.

Mijnheer de voorzitter, ik zal mijn spreektijd delen met collega De Vreese.

Ik vergelijk de situatie van het land bij de start van de arizonaregering met die van het bijbelse Egypte dat te maken kreeg met tien plagen: hoge schulden, heel veel uitkeringen, korte loopbanen, de kortste van Europa, veel langdurig zieken en dus ongelooflijk veel ziekteverzuim, evenveel als in Duitsland, hoge loonkosten, hoge energiekosten, sterke vergrijzing, die een bom legt onder onze pensioenen, een spilzucht van jewelste, migratie die druk legt, heel veel ondernemers en werknemers die tevergeefs op zoek zijn naar collega's, ongeacht een relatief lage werkzaamheidsgraad, waardoor economische groei gefnuikt wordt, zeker in het zuiden van het land. Dan hebben we nog de ontzettend grote geopolitieke uitdagingen, die forse investeringen vragen in ons veiligheidsapparaat en defensie. Het is dus bijna onmogelijk – we hebben het hierover al een tijdje geleden gehad – om dit land in vijf jaar tijd op orde te krijgen.

We bevinden ons in een immense crisissituatie. Als we het politiek landschap van vandaag bekijken, dan kan men nog moeilijk over rechts en links spreken. Als wij hier de keuze zouden mogen maken tussen een Amerikaans systeem van sociale zekerheid, waarbij alles verzekerd, peperduur en moeilijk toegankelijk is, en ons systeem, dat gebaseerd is op herverdeling, dan denk ik dat iedereen voor ons systeem zou kiezen.

De vraag die vandaag moet worden beantwoord, is hoe we de sociale zekerheid kunnen redden, wat meteen ook een politieke keuze inhoudt. Er zijn dan drie politieke stromingen. Volgens de eerste politieke stroming, vertegenwoordigd door de PS, de PTB, Groen en Ecolo, die van de sociale strijd, moeten we maar de ogen sluiten voor de tien plagen, vooral op zoek gaan naar een Vlaamse liberaal die dat bootje, de Titanic wil leiden en laten doorvaren, en zullen we wel zien – après nous le déluge –, de volgende generaties zullen de schuld wel aflossen.

Ten tweede is er het team kookwekkertje, dat zegt om vooral te applaudisseren voor dat team, en te zien hoe de boel verder verziekt wordt en hoe welvaart en ondernemerschap nog eens vijf jaar lang verder vernietigd wordt, zeker in Vlaanderen.

En dan is er, ten derde, het arizonateam. Dat behoort tot de politieke generatie die wil verbinden en verenigen om de sociale zekerheid te redden, om dit land en wie hier geboren wordt, nog een deftige toekomst te geven, hopelijk een toekomst die beter is dan de onze.

Het regeerakkoord overtrof al mijn verwachtingen, maar het paasakkoord is werkelijk fenomenaal. Het paasakkoord betekent de verrijzenis van onze welvaart. Na 25 jaar nauwelijks deftige hervormingen hebben we nu eindelijk een regering, die doorpakt. Eerlijk gezegd, ik was bang. Toen ik het regeerakkoord verdedigde, vroeg ik mij af hoe we dat allemaal konden waarmaken en of we wel voor de zomer al die maatregelen en hervormingen konden rondkrijgen. Kijk eens aan, hier is een paasakkoord dat onze verwachtingen overtreft.

Het is het arizonateam op zijn best. Met betrekking tot de loonkosten gaan we naar een ongeziene lastenverlaging op de patronale RSZ. Met betrekking tot de uitkeringen, we beperken de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. We flexibiliseren onze arbeidsmarkt. Het plafond voor flexijobs wordt opgetrokken. We breiden ook het toepassingsgebied uit. Met betrekking tot energie, om de energiekosten te verlagen, komen er transmissienettarieven. Met betrekking tot korte loopbanen en vergrijzing wordt een pensioenmalus ingevoerd. We hervormen onze pensioenen grondig. We zorgen ervoor dat mensen in de toekomst ook nog een deftig pensioen krijgen. Met betrekking tot zieken is het pakket maatregelen ongezien. Er komt responsabilisering voor huisartsen, werkgevers en werknemers. Eindelijk wordt er echt werk gemaakt van de re-integratie van langdurig zieken op onze arbeidsmarkt. Eindelijk sluiten we onze ogen daar niet meer voor. Tegelijk is de coalitie in zeer moeilijke tijden, budgettair vreselijke tijden, erin geslaagd om via moeilijke maatregelen toch middelen te vinden om minstens op vlak van defensie ons al te verzekeren van vrede en om op de veiligheidsdepartementen het nodige te doen.

Mijnheer de eerste minister, kortom, onze fractie is ongelooflijk trots op het vele werk dat u en uw regering hebben verricht. Wij zullen met veel aandacht de programmawetten en alle andere wetgevende initiatieven doornemen, bespreken en natuurlijk ook goedkeuren, zodat de sociale zekerheid en de toekomst van dit land verzekerd blijven.

Mijnheer de eerste minister, het is niet voor niets dat een aantal toppers binnen onze partij het boek Puinhopen van Vivaldi hebben geschreven. Op die puinhopen moet Arizona nu het moeilijke werk doen.

Als we kijken naar de geopolitieke toestand en naar de interne veiligheid, dan zien we dat we daar voor enorme uitdagingen staan, eerst en vooral inzake Defensie. Wat een prestatie, eindelijk zullen we na zoveel jaar de NAVO-norm van 2 % halen. Bovendien, gelet op de belofte die we net hoorden, zullen we die norm waarschijnlijk ook moeten herzien. Er komt dus een nieuwe, moeilijke oefening aan, collega's, maar één ding is zeker: we staan naast onze bondgenoten en we houden onze broek zelf op.

Dat is ook waar wij als partij en als regering voor staan: investeren in de veiligheidsdepartementen. Net zoals in de Zweedse regering gaan we eindelijk weer van veiligheid en van een strikt asiel- en migratiebeleid een topprioriteit maken. Iedere week spreken we in de commissie voor Binnenlandse Zaken over de grote uitdaging waar we voor staan. Denk maar aan de strijd tegen de georganiseerde drugscriminaliteit. Ik kan eigenlijk al niet meer benoemen hoeveel feiten er zich de voorbije dagen in Brussel hebben voorgedaan. We zullen de budgetten dus flexibel, gericht en efficiënt moeten inzetten op het moment en op de plaats waar ze nodig zijn.

Kijken we dan naar de erfenis die we inzake Justitie hebben gekregen met de overbevolking in de gevangenissen. Ik zie de collega's Van Tigchelt en Van Quickenborne zitten, maar ik zou eigenlijk stilletjes vol schaamte thuisblijven, want de erfenis die we daar krijgen, is dramatisch. Dat horen we ook van de mensen die daar werken. Ook in Brugge is er een overbevolkte gevangenis. De werkomstandigheden daar voor het personeel zijn niet houdbaar. Dat is de erfenis van onze twee collega's.

Nu zullen we terecht maatregelen nemen tegen de overbevolking van de gevangenissen, bijvoorbeeld door in te zetten op de repatriëring van mensen in illegaal verblijf, van criminelen die in onze gevangenis zitten. Dat is ook wat ik hoor van de mensen op de straat. Zij vragen om dat prioritair aan te pakken.

Bovendien, mijnheer de eerste minister, moet u ook eens bekijken waar er nog marges zijn, want we focussen in dit paasakkoord voornamelijk op de mensen die hun straf uitgezeten hebben, maar er is ook een mogelijkheid om de straf uit te zitten in het land van herkomst. Daarom zou ik u willen vragen om te bekijken welke marges er daar nog zijn, bijvoorbeeld voor onderdanen van de Europese Unie en onderdanen van visumvrije landen, waarmee we toch hele goede terugnameakkoorden hebben. Misschien kunnen we daarmee nog goede overeenkomsten sluiten.

U spreekt ook over de gevangeniscapaciteit in het buitenland. Dat is een piste die we in het verleden ook hebben bekeken. Zijn die pistes al onderzocht? Kunt u daar al een tipje van de sluier oplichten?

Interne veiligheid heeft niet alleen betrekking op politionele veiligheid, maar ook op strategische autonomie, weerbaarheid, energie, mobiliteit. Zijn er ook op dat vlak plannen?

Dan kom ik bij asiel en migratie. Het is ongelooflijk. Twee maanden na de eedaflegging komen we al met crisismaatregelen om de instroom werkelijk in te perken. De prognose is dat we dit jaar naar 50.000 asielzoekers gaan. Dat betekent dat we daadwerkelijk zullen moeten optreden. Communicatie is daarbij zeer belangrijk, mijnheer de premier. Dit nieuws gaat in de diaspora als een lopend vuurtje rond. Het is belangrijk dat we maatregelen nemen die we werkelijk kunnen uitvoeren en die ook de rechterlijke toets doorstaan. Ook dat zou in de diaspora als een lopend vuurtje rondgaan. Dit zijn dus geen losse flodders. Daarop zetten we met Arizona in: een realistisch, streng, zeer streng migratiebeleid.

Ik wil ook een dikke pluim geven aan de cabinetards achter de schermen, die hier heel hard voor gewerkt hebben, en natuurlijk aan de hele arizonaregering.

Mijnheer de eerste minister, voor een regering die er haar prioriteit van maakt om de cijfers op orde te hebben, vind ik het wel bijzonder opmerkelijk dat we nog geen enkel budgettair kader hebben gezien, op dat ene A4'tje bij uw regeringsverklaring na, die ene begrotingstabel, waar het Vlaams Belang trouwens nog fouten uit heeft gehaald.

We hebben nadien de beleidsverklaringen per minister gehad. Zij waren reglementair verplicht om daar een budgettair kader bij te geven. Geen van hen heeft dat gedaan. Toen kregen we te horen: u zult de beleidsnota's bij de begroting krijgen. Uiteraard is dat niet hetzelfde. Beleidsnota's bij de begroting gaan over één jaar. Bij de beleidsverklaringen zou dat budgettair kader de hele legislatuur moeten omvatten. Maar goed, wij keken dus reikhalzend uit naar die beleidsnota's.

Ik weet niet of u het weet, maar de deadline voor al die beleidsnota's is reeds verstreken, want die verviel op 11 april. Ik weet dat u niet graag detailvragen krijgt, maar ik zal u meteen het antwoord geven op de vraag hoeveel beleidsnota's vandaag al ter beschikking zijn voor de Kamerleden. Het zijn er welgeteld drie: Administratieve Vereenvoudiging, Begroting en Mobiliteit. Voor een premier die orde op zaken ging stellen, ook budgettair, maar bij wie het budgettair kader al maanden uit blijft, kunnen we niet anders dan vaststellen dat het een financieel rookgordijn is. Collega Ronse mag dan wel bijzonder lyrisch zijn over wat hij een fenomenaal paasakkoord noemt, maar het is niet gefinancierd, want de financiering is een rookgordijn.

Inzake de defensie-uitgaven zegt u dat eindelijk de 2 %-norm van het bbp behaald zal worden. Daar pleiten wij al heel lang voor. Het is wel heel kort door de bocht om de terechtwijzing voor die puinhoop alleen naar de vivaldiregering te richten, zoals collega De Vreese doet, want er wordt al veel langer bespaard op Defensie. Het historisch dieptepunt was 0,9 % van het bbp onder de Zweedse regering, onder toenmalig N-VA-minister Steven Vandeput. Het is dus goed dat die uitgaven eindelijk naar die 2%-norm gaan, maar op welke manier haalt u dat? Niet door een structurele financiering, want u houdt 2 miljard buiten de begroting, met andere woorden: schulden maken, doorschuiven naar de volgende Vlaamse generatie. Dat is exact waarvan uw minister van Begroting enkele weken geleden nog zei dat hij uitgerekend dat niet wilde doen.

Ik permitteer het me om nog een detailvraag te stellen, al is het misschien geen vraag naar een detail. Ik wil namelijk graag weten of het klopt dat u camouflagetechnieken toepast, mijnheer de eerste minister. In de pers lees ik namelijk dat heel wat normale uitgaven nu plots in een militair jasje worden gestoken om toch maar aan die 2 % te geraken. Voorbeelden zijn uitgaven voor de Veiligheid van de Staat, voor het Europees Ruimtevaartagentschap, voor onze beveiligde datanetwerken en voor normale infrastructuurwerken aan bruggen. Dat zouden nu plots allemaal defensie-uitgaven zijn. De pers lees ik altijd met voorbehoud, vandaar dat ik u vraag of dat überhaupt klopt.

Mijnheer de eerste minister, uw paasakkoord is alleszins geen verrijzenis van politieke moed. U hebt niet de politieke moed gehad om voor een structurele financiering en structurele hervormingen te kiezen, maar dat wisten we al. Daarvoor hebt u institutionele hervormingen nodig, maar die weigert u door te voeren.

Over de eigenlijke pensioenhervorming hebt u niet gesproken. Blijkbaar is die pas voor het najaar. Omtrent de maatregelen inzake de pensioenhervorming die al voor de zomer goedgekeurd zouden moeten worden, konden we vandaag plots lezen dat uw coalitiepartner Vooruit nu eerst nog bijkomende eisen stelt vooraleer die te steunen.

Los van het feit dat wij van de pensioenmaatregelen ook nog geen budgettair kader kennen, dat het Federaal Planbureau alle plannen nog helemaal moet doorrekenen en dat u zich volledig stoelt op hypotheses, had ik graag – dit is geen detailvraag – uw reactie gekregen op het feit dat coalitiepartners tachtig dagen na het sluiten van het regeerakkoord plots nog bijkomende eisen vaststellen.

U hebt het kort over asiel gehad. Daarover kan ik ook heel kort zijn. U hebt enkele maatregelen genoemd om de instroom te beperken. U had er veel meer moeten noemen indien u werkelijk de instroom deftig zou willen tegenhouden. U hebt bovendien vooral geen enkele maatregel genoemd die de uitstroom zal opkrikken, mijnheer de eerste minister. Geen woonstbetredingen, geen heropening van terugkeercentra voor gezinnen en geen druk op derdelanden om hun illegale en criminele onderdanen terug te nemen. Dat is nochtans exact wat wij nodig hebben voor Justitie en de overbevolkte gevangenissen. Dat ontbreekt echter volledig.

Het enige dat met het paasakkoord lijkt te zijn verrezen, is Vivaldi, Verhofstadt en De Croo. U gebruikt extra leningen, lucky shots en eenmalige inkomsten als begrotingstrucs. U schuift de problemen door. Ondertussen stijgt de staatsschuld nog en beweert u dat de regering dat zal oplossen tegen 2029. Tegen dat jaar zou er een structurele financiering komen. Ik weet niet wie u daarmee in het ootje meent te nemen. Door alle daadkrachtige maatregelen uit te stellen, alsof het vijgen na Pasen zijn, maakt u zich allerminst geloofwaardig.

Mijnheer de premier, ik zal mij beperken tot het segment Defensie. Zoals reeds gezegd, is deze regering aangetreden met de doelstelling om orde op zaken te stellen. Als parlementsleden beschikken wij op dit moment over geen enkel budgettair kader, ook niet voor het segment Defensie.

U weet dat het Vlaams Belang al jaren pleit voor het optrekken van het Defensiebudget tot de 2 %-norm. We zijn uiteraard blij dat die norm in dit paasakkoord vervat zit. Wat echter de financiering daarvan betreft, hebt u een aantal cijfers opgesomd, maar die gaan voornamelijk over de financiering voor dit jaar. Wat betreft de structurele inspanningen voor Defensie, daar blijft u luchtkastelen bouwen en blijven wij op onze honger met betrekking tot een deftige financiering.

Mevrouw De Vreese vindt die 2 % een ongelooflijke prestatie. Ik wil haar vragen hoe lang die euforie zal aanhouden. Ik denk dat dat maar tot juni zal zijn, tot de NAVO-top in Den Haag. Dan zullen wij onze broek al niet meer zelf kunnen ophouden, dan zal die 2 %-norm meteen achterhaald zijn en zullen onze capaciteitsdoelstellingen door de NAVO hoger worden gelegd.

Mijnheer de premier, ik wil u dus vragen hoe u die structurele inspanningen op het vlak van Defensie in de toekomst zult behalen en onderbouwen. U rekent ook op de deelstaatregeringen. Uw coalitiepartner, de MR, heeft zich altijd sterk gemaakt dat deze regering geen nieuwe belastingen zou heffen. Nochtans zien we dat u zou rekenen op de inspanningen van de deelstaten, meer bepaald van de Vlaamse regering, inzake de kilometerheffing. Als dat klopt, dan moet u het met mij eens zijn dat opnieuw de Vlaming het gelag zal moeten betalen. Ook op dat vlak vraag ik u dus om duidelijkheid te verschaffen.

Ik zal het hierbij houden en het woord laten aan mijn collega, mevrouw Van Belleghem.

Mijnheer de premier, vorig jaar telden we 50.000 gezinsmigranten, 40.000 asielmigranten en regularisatie van bijna 5.000 illegalen. 80 % van de Vlamingen is het ermee eens dat u de toestroom van die mensen moet stoppen.

Hoe doe u dat? Eerst neemt u een pakket van snelle maatregelen, nu dus. Ondertussen werkt u verder aan een langetermijnoplossing. Voor de snelle crisismaatregelen hebt u twee opties. Optie een is een bazooka van makkelijke maatregelen. Ik heb er een boek over geschreven met 106 mogelijke voorstellen, gebaseerd op wat Zweden al twee jaar doet en wat werkt. Voor het eerst zullen er in Zweden immers meer mensen vertrekken uit Zweden dan er immigreren naar Zweden.

Uw tweede optie, een nieuwe mogelijkheid en mijn favoriet, is aankloppen bij de EU, bij uw vriendin Ursula von der Leyen. U kunt haar zeggen, verwijzend naar artikel 72 van het Werkingsverdrag van de EU dat stelt dat als de openbare orde en de nationale veiligheid in gevaar zijn, men EU-regels buitenspel kan zetten, dat we nu een asiel- en gezinsherenigingsstop nodig hebben, aangezien onze openbare orde en de nationale veiligheid door de massa-immigratie in gevaar zijn. Dan bent u in de EU de voortrekker om massa-immigratie te stoppen. We zien nu echter dat het paasakkoord helemaal geen maatregelen in die zin bevat.

Premier, zult u dus tot bezinning komen en nog zo'n maatregel invoeren?

Monsieur le premier ministre, le groupe MR se réjouit de cet accord historique que l'Arizona a conclu très récemment. Nous aurons évidemment aussi quelques questions. Nous sommes conscients que certains de vos ministres devront répondre, mais nous voudrions avoir votre position sur toute une série d'aspects que nous allons relever ici.

Nous nous félicitons de l'accord capital qui fait aboutir, sous notre impulsion, une mesure phare et essentielle pour ce gouvernement. Il s'agit de la limitation du chômage dans le temps. Cette mesure clé permettra de porter l'économie belge, ses travailleurs, ses entreprises et son modèle social.

Cette décision n'a pas été prise à la légère. Elle marque un tournant décisif dans notre politique sociale et économique. Elle est le fruit d'une volonté commune de renforcer notre économie tout en protégeant notre modèle social. Cette réforme vise à encourager le retour à l'emploi et à responsabiliser les acteurs impliqués dans la réintégration des chômeurs de longue durée.

Le gouvernement a adopté des mesures concrètes pour soutenir nos entreprises, avec un investissement de près de 1 milliard d'euros à l'horizon 2029. L'objectif, que le MR partage résolument, est de stimuler l'embauche et de renforcer la compétitivité de nos entreprises.

Sur le plan fiscal, le gouvernement prend des mesures ciblées pour soutenir l'investissement, encourager le travail et accompagner la transition écologique. Les indépendants, moteurs de notre économie, bénéficieront d'un crédit d'impôt renforcé lorsqu'ils investissent dans leurs fonds propres. Il s'agit d'une mesure concrète pour renforcer leur résilience.

En matière de logement, le taux de la TVA est ramené à 6 % pour les projets de démolition-reconstruction destinés à devenir des habitations principales, ce qui favorise l'accès à un logement durable et performant sur le plan énergétique.

Le gouvernement oriente aussi sa fiscalité vers une mobilité plus propre. La déductibilité fiscale des voitures hybrides les plus écologiques est prolongée jusqu'en 2027. Cela permettra un renouvellement progressif du parc automobile.

En outre, le plafond de revenus dans le cadre des flexi-jobs est augmenté et désormais fixé à 18 000 euros par an. Enfin, le relèvement du plafond des revenus autorisés pour rester fiscalement à charge permettra aux étudiants de travailler davantage sans que leurs parents perdent leurs avantages fiscaux.

Ce changement s'inscrit dans la volonté de favoriser le travail étudiant tout en tenant compte des réalités économiques.

La sécurité est une priorité absolue de l'Arizona comme elle l'est pour le MR. Là encore, l'accord de Pâques prévoit des mesures importantes comme la sécurisation des sites nucléaires par des militaires, ce qui libère de la capacité opérationnelle, à savoir 350 policiers qui pourront se recentrer sur leurs tâches essentielles.

L'enveloppe supplémentaire de 1,2 milliard pour l'ensemble des départements de sécurité prévue en marge de l'accord prévoit une enveloppe d'un milliard supplémentaire. Elle est maintenant annoncée sur l'ensemble de la législature. Ce serait évidemment intéressant de déterminer les postes qui seront visés à court et moyen terme par ces budgets conséquents.

Je veux également souligner l'engagement de concrétiser prioritairement certaines mesures primordiales pour le MR en termes de lutte contre l'impunité et le renforcement de la sécurité, notamment l'élargissement de la sanction de déchéance de nationalité ou l'alourdissement des peines liées au trafic de drogue et d'armes, au blanchiment d'argent et à la criminalité organisée, en particulier lorsqu'elle implique des mineurs.

S'agissant du dossier de la surpopulation carcérale, la ministre Verlinden a obtenu un budget de 150 millions d'euros, qui seront notamment investis dans des unités modulaires.

En matière migratoire, la politique sera renforcée afin de sortir la Belgique du rôle de maillon faible de l'Europe. En effet, l'accord de Pâques prévoit un durcissement des conditions de regroupement familial et un recentrage de l'aide sur l'essentiel, dans le but de réduire la pression constante de l'accueil.

Personne ne l'ignore, les dépenses de la défense atteindront les 2 % du PIB. Ce renforcement structurel est fondamental pour assurer notre souveraineté et contribuer à la sécurité collective au sein de l'OTAN. Nous devons confirmer la fiabilité de la Belgique comme partenaire de sécurité sur la scène internationale.

En ce qui concerne les finances, monsieur le premier, nous saluons pleinement l'ambition de cette loi-programme, des mesures fortes qu'elle porte, notamment en matière fiscale. Nous relevons plusieurs avancées en faveur de la transition. La baisse du taux de la TVA à 6 % est un point majeur. Nous souhaiterions savoir si des mesures transitoires sont prévues, tant pour la hausse de la TVA sur les chaudières que pour la baisse à 6 % pour les projets de démolition-reconstruction, afin de sécuriser les contrats et les devis déjà établis avant le 1 er juillet 2025. Pouvons-nous nous attendre à une circulaire ou à un arrêté d'exécution qui précise la date déterminante pour l'application du taux?

Par ailleurs, nous souhaiterions connaître la clé de répartition du 1,2 milliard alloué aux services de sécurité. Quel pourcentage ira-t-il à la Justice et surtout à quels postes? Mme Verlinden annonce notamment l'achat de modules cellulaires. Pouvez-vous nous en dire plus quant à la concrétisation de ces mesures? Comment les montants seront-ils répartis ?

Ces derniers jours, nous avons entendu le mécontentement de la magistrature debout, qui exprime des revendications par rapport à la pénurie de personnel et à ce que les magistrats considèrent comme des atteintes à leur carrière et à leurs pensions. Des dispositions sont-elles envisagées à court terme pour redorer cette fonction qui est essentielle dans un État de droit et éviter que le magistrat devienne le prochain métier en pénurie?

Concernant le retour au travail des personnes malades de longue durée, nous aurions souhaité connaître le regard que vous portez sur les contrôles des certificats médicaux. Sont-ils suffisants à vos yeux? Dès le 1 er juillet, il est prévu de passer aux certificats électroniques. Des moyens supplémentaires seront-ils prévus pour renforcer ces contrôles?

Concernant l'emploi, il y aura une limitation du chômage à deux ans avec une progressivité. On passe dans un système assurantiel. Si nous pouvons vraiment applaudir cette mesure, une question subsiste sur l'exception pour les travailleurs des arts. Le statut des artistes est particulier. Votre gouvernement a choisi de le maintenir en l'état pour l'instant tout en luttant contre les abus. Pouvez-vous dire comment vous comptez lutter contre ces abus?

En ce qui concerne la fiscalité, une augmentation du plafond des flexi-jobs aura lieu. Celui-ci passera à 18 000 euros. Nous applaudissons encore une fois cette mesure, mais allez-vous étendre les flexi-jobs à l'ensemble des secteurs dès maintenant ou dans un second temps?

Enfin, votre accord de Pâques comprend une avancée majeure pour la pension des indépendants, que mon parti soutient résolument. A partir du 1 e juillet 2025, les indépendants qui poursuivent leurs activités après l'âge légal de la pension auront la possibilité de se constituer des droits supplémentaires à la pension.

Ceux qui préfèrent rester soumis au régime actuel à cotisation réduite conserveront cette option sans ouverture de nouveaux droits. Dès lors, les indépendants qui souhaitent continuer à travailler plus tard continueront à se constituer des droits. Avez-vous déjà une idée du nombre d'indépendants qui pourraient bénéficier de ce système?

Monsieur le président, je partagerai mon temps de parole avec M. Courard, Mme Désir et Mme Meunier, de sorte que j'essaierai d'être bref.

Monsieur le premier ministre, chers collègues, vous ne serez pas étonnés que je ne partage pas l'euphorie qui est celle de votre premier apôtre. Un accord historique, comme cela a été souligné à maintes reprises. Alors oui, il est historique. Je pense effectivement que cet accord de Pâques, qui n'est jamais que la transposition d'une partie de votre accord de gouvernement, est historique, puisque jamais dans l'histoire de notre pays, un effort n'a été consenti par une si grande partie de la population. En effet, 95 % de l'effort vont être supportés par la classe moyenne. C'était déjà ce qu'on pouvait déduire de votre accord de gouvernement, et c'est confirmé aujourd'hui avec ce prétendu accord de Pâques.

Vous allez précariser la classe moyenne avec – même si vous n'osez pas le dire – une augmentation des impôts, avec une augmentation de la fiscalité pour cette classe moyenne, notamment par la suppression de toute une série d'avantages. Je pense à la réduction de la déductibilité pour les dons aux associations, je pense à la réduction de la déductibilité pour les pensions alimentaires, la hausse de la TVA sur les chaudières à mazout ou au gaz, et je pourrais en citer toute une série d'autres.

Un affaiblissement de la classe moyenne, qui va devoir payer les efforts que vous lui imposez alors que les 5 % les plus riches de la population sont, quant à eux, majoritairement épargnés. Un affaiblissement de la classe moyenne, un affaiblissement des travailleurs et des travailleuses, un affaiblissement des pensionnés, ainsi qu'un affaiblissement des malades de longue durée, alors que vous immunisez à nouveau les plus grosses fortunes de ce pays, les multinationales ou encore le secteur bancaire, dont on sait qu'il se porte particulièrement bien chez nous après des années de bénéfices records.

Vous donnez les premiers coups de griffe au mécanisme d'indexation automatique des salaires et des allocations. Vous définancez le secteur des soins de santé, alors que des partis de votre majorité avaient sanctuarisé ce secteur en assurant le respect de cette norme de croissance des soins de santé et en prenant même l'engagement d'aller au-delà. Vous irez en-deçà, et vous économiserez donc sur le dos des soignants et des patients.

Vous supprimez les prépensions, malgré la situation économique actuelle et le choc vécu par toute une série de travailleuses et de travailleurs comme ceux de Cora ou d'Audi Forest. Vous augmentez la TVA sur l'installation des chaudières à gaz et à mazout. Et vous allez aussi, par toute une série de mesures, renforcer les inégalités qui frappent encore aujourd'hui de manière scandaleuse les femmes dans notre société, notamment avec la suppression de la pension de survie.

C'est un accord historique, aussi, car il y a quelque chose qu'on ne trouve pas dans cet accord de Pâques. Je pensais pourtant très sincèrement que nos camarades de Vooruit allaient exiger que cela figure dans cet accord. Il s'agit de la taxation des plus-values. Elle a déjà fait couler beaucoup d'encre et on a perçu que les approches étaient très différentes selon les partis de votre majorité. Elle ne figure pas dans cet accord de Pâques. Pour nous, ce n'est pas totalement une surprise, puisque vous faites peser 95 % de l'effort sur la classe moyenne et vous épargnez les épaules les plus larges.

On nous avait promis un gouvernement d'ingénieurs et plus de poètes. Constatons ici que nous sommes dans un flou artistique total. Un flou artistique sur la trajectoire budgétaire. Nous ne savons toujours pas quelle est la trajectoire budgétaire de ce gouvernement. Nous avions compris, avec M. Ronse, que la fin de la législature ne constituerait pas le bout du chemin s'agissant de l'effort que vous allez imposer à 95 % de la population, mais bien la deuxième ou la troisième législature.

Vous utilisez le contexte géopolitique international pour repousser systématiquement l'engagement et la crédibilité budgétaire de votre gouvernement. Du flou artistique pour un gouvernement impressionniste! Du flou au niveau du financement de la Défense, de la pérennisation de ces éléments et sur toute une série de mesures. Un gouvernement à côté de la plaque, dont les mesures en matière d'économie et de compétitivité tirent à côté et dont la réduction linéaire des cotisations sociales laisse les fédérations patronales relativement circonspectes.

Ces mesures ont en outre prouvé leur inutilité par le passé. Je vous renvoie vers l'analyse de la Cour des comptes sur la mesure "zéro cotisation" ou sur les études universitaires.

Au final, l'accord jette à nouveau à la poubelle les engagements de campagne et les promesses des partis de l'Arizona. Il n'y a toujours rien sur l'augmentation de 500 euros nets pour les travailleurs, qu'ils soient salariés, indépendants ou fonctionnaires. Il n'y a pas de trace de cette norme de croissance XXL dans les soins de santé. Que du contraire, des économies à fournir dans le secteur!

Monsieur le premier ministre, cet accord est historique dans les déséquilibres qu'il porte et qui ne sont que la transcription de votre accord de gouvernement. Cet accord laisse toute une série de personnes et d'acteurs dans le flou artistique.

Monsieur le premier ministre, je vous donne rendez-vous dans quelques semaines lorsque nous aurons les tableaux budgétaires et les notes de politiques générales de l'ensemble des membres du gouvernement.

Monsieur le premier ministre, j'aborderai rapidement la Défense. Vous avez-vous-même indiqué "qu'il faut aller chercher le financement". C'est fort inquiétant. On peut vous rejoindre sur cette norme de 2 % mais pour quoi faire, avec quel argent? Au sein de votre majorité, il subsiste un désaccord total quant aux secteurs où trouver l'argent pour mener à bien ces 2 %. Où comptez-vous trouver cet argent?

Pourquoi ne pas vous inspirer du ministre espagnol S á nchez qui a dit qu'il ne toucherait pas aux impôts ni aux dépenses sociales et qu'il n'augmenterait pas le déficit public. Quand j'entends M. Francken dire qu'il veut acheter de F-35, je pense que ce sont plutôt des mirages dont il parle!

Monsieur le premier ministre, j'interviens sur un point spécifique de votre accord de Pâques, le report d'un ou deux mois de l'indexation des prestations sociales et des traitements des fonctionnaires. Au total, vous annonciez dans le budget présenté au Parlement en février dernier 956 millions d'efforts sur l'ensemble de la législature. Pourriez-vous nous dire de quelles prestations sociales il s'agit précisément?

Contrairement à ce qui avait été soutenu par plusieurs partis de la majorité, vous vous attaquez bien au principe même de l'indexation automatique. On le voit par exemple au travers de la limitation de l'indexation des plus hautes pensions publiques. Vous vous attaquez directement à différents secteurs, en menaçant leur attractivité et la spécificité de certaines professions, notamment les magistrats, professeurs d'université et chercheurs.

Pour ce qui est des allocations, cela ne vous suffit pas de les limiter dans le temps, vous allez en plus faire perdre des revenus aux plus fragiles en reportant l'indexation.

Monsieur le premier ministre, avez-vous calculé l'impact de cette mesure sur les allocations et traitements des fonctionnaires? Avez-vous estimé la perte de recettes que le report de l'index pourrait engendrer en matière de cotisations sociales et de précompte professionnel?

Monsieur le premier ministre, je ne reviendrai pas sur le ton de vainqueur de votre gouvernement pour annoncer l'exclusion de 100 000 personnes du chômage en janvier mais plutôt sur votre silence quant à la manière dont vous allez réellement accompagner ces personnes à trouver un emploi. Comment allez-vous aider les CPAS à accueillir ces personnes dans huit mois? Concrètement, comment pourront-ils matériellement recevoir et aider ces personnes? Où est la compensation que vous promettiez? Savez-vous qu'il n'y a aujourd'hui déjà pas assez d'assistants sociaux pour faire face au travail et savez-vous qu'il s'agit d'un métier en pénurie? Quelles mesures concrètes prendrez-vous pour aider ces institutions qui sont fondamentales?

Mijnheer de premier, u hebt jarenlang in alle politieke debatten verklaard dat er geen alternatief was, dat er geen geld meer was en dat de begroting in orde moest zijn. Besparingen waren geen politieke keuze, maar het was gewoon een objectief gegeven dat budgettaire maatregelen van de Europese Commissie op alle sociale uitgaven in ons land moeten worden toegepast. U hebt uw hele verkiezingscampagne gevoerd met de verklaring: "There is no alternative." Nu vindt u in vijf minuten 4 miljard euro voor defensie. Het was dus toch wel een politieke keuze. U verklaarde dat er geen geld was voor de gepensioneerden, de langdurig zieken, de openbare diensten, maar eigenlijk was er wel geld. De arizonaregering heeft vier miljard euro in vijf minuten gevonden. Het was dus wel politiek, mijnheer de premier.

Ik ga er op politiek vlak natuurlijk niet mee akkoord dat u geld haalt bij de gepensioneerden om miljarden te investeren in defensie. Dat is de keuze van de arizonaregering. Vandaag moeten gepensioneerden in België al rondkomen met een klein pensioentje. Ze kunnen nu al hun rusthuis niet betalen. In vergelijking met Duitsland, Nederland en Frankrijk zijn de Belgische pensioenen al heel laag.

De arizonaregering beslist nu om de indexering van de pensioenen drie maanden uit te stellen. HOGent en het ACV berekenden dat de gepensioneerden 68 euro minder pensioen krijgen. Het is logisch dat de N-VA met dat plan komt, want het is een koude, asociale partij, maar hoe durven de collega's van Vooruit de gepensioneerden zo aanvallen! Het is gemakkelijk om op de sociale media de boodschap te verspreiden dat Vooruit de index redt. Voor de gepensioneerden wordt de indexering echter drie maanden uitgesteld. Voor de ambtenaren geldt hetzelfde, de indexering wordt drie maanden uitgesteld. Is dat linkse politiek? Kom aan!

Collega's van Vooruit, hoe kunt u meegaan met zo'n verhaal in dat paasakkoord? Hoe durft u! In dat akkoord gaat het over de pensioenen, beste collega's. Hoe zit het nu met de maluspensioenen? Er zal een malus worden ingevoerd die oploopt tot 5 % minder pensioen per jaar dat men vroeger stopt met werken. Wat is er nu beslist, mijnheer de eerste minister? U legt tegenstrijdige verklaringen af in interviews. Worden ziekteperiodes nu meegerekend? Wordt technische werkloosheid meegerekend voor de malus? Geef daarop eens een duidelijk antwoord, mijnheer de eerste minister.

Er is eindelijk een blokkering in de regering. Een van uw regeringspartners, Vooruit, blokkeert de pensioenhervorming als men niet aan de privileges van de politici raakt. Dat gebeurt nu eindelijk, het was tijd. Dat klaagt de PVDA al maanden aan. Vindt u het logisch, collega’s, dat het pensioen van parlementsleden berekend wordt op hun laatste jaarloon? Voor de ambtenaren is het 45 jaar, geen probleem, maar voor de politici – open bar – op het laatste jaar. De afscheidspremie wordt gewoon meegerekend in de pensioenberekening: geen probleem, politici, open bar . Bepaalde collega's kunnen hier nog op hun 62e vertrekken: geen probleem, open bar .

Eindelijk, eindelijk worden die privileges een probleem. Nu wil ik dus weten, mijnheer de minister, hebt u nog een akkoord rond de pensioenmalus of niet? Hebt u nog een akkoord rond de pensioenen? Vanmiddag vergadert het Bureau, en ik hoop dat Vooruit woord houdt.

Blokkering van de matiging op pensioenen, dat gaan we van heel dichtbij volgen, mijnheer de premier, van heel dichtbij. De PVDA vindt het namelijk niet juist dat er vandaag miljarden voor de wapenindustrie gezocht worden bij de pensioenen, bij de langdurig zieken, bij de werklozen, bij al die mensen in onze samenleving die het nodig hebben. Daar gaat het over in dit paasakkoord.

Parce que la question, monsieur le premier ministre, c'est cela! C'est cela, la question! Qu'allez-vous faire avec ces milliards? J'entends ici, aujourd'hui, que dans les plans, c'est décidé: nous allons acheter du F-35 américain.

Pendant des semaines, nous avons entendu que l'Europe devait être autonome. L’Europe devait tracer son propre chemin indépendant des intérêts américains. Et puis, que décide-t-on aujourd'hui? On va prendre des milliards pour investir dans le F-35. Un avion dont les Américains peuvent décider du jour au lendemain qu'il ne décollera plus. Il suffit que l’update informatique ne soit plus transmis à la Défense belge pour que tous ces avions restent sur le tarmac. Mais nous voulons notre indépendance.

C'est cela, chers collègues, la vision stratégique de l'Union européenne! C'est cela, aujourd'hui, ce qu'on nous avait promis. Allez, arrêtez un petit peu de rigoler, s'il vous plaît!

Au niveau du chômage, monsieur le premier ministre, ah, on est fiers! On va exclure 100 000 travailleurs sans emploi. Quelle fierté! Que vont-ils devenir, ces gens-là? Un tiers dans la nature, un tiers au CPAS. Qu'aura-t-on résolu ainsi? Rien!

Les CPAS, vous le savez très bien, ne sont pas mieux outillés que le Forem et l’ONEM aujourd'hui pour remettre les gens au travail. Que du contraire! Ce n'est pas leur job, normalement. Donc, on ne va pas réactiver les gens. La seule volonté ici, monsieur le premier ministre, c'est d'exclure des gens, pour des raisons budgétaires. C'est pousser les gens dans la misère. Cela ne va rien résoudre.

Vous le savez en plus: les gens qui sont dans la misère pensent à une seule chose: survivre, pas à chercher un boulot. Les études internationales le montrent. Quand on survit, on n'a plus d'énergie pour encore aller chercher un boulot en dehors.

Ma dernière question porte sur le niveau budgétaire. Je ne comprends pas, monsieur le premier ministre.

U zegt, mijnheer de eerste minister, dat er geen geld is voor de pensioenen. Dat ze niet meer betaalbaar zijn. Onze sociale zekerheid zou het niet meer zien zitten… En wat beslist u een week geleden? Om 1 miljard euro minder in de pensioenkas te storten, 1 miljard minder sociale bijdragen… Waar hebben jullie het besef gehad dat 1 miljard euro minder in de sociale zekerheid de pensioenproblematiek zal oplossen?

Ça ne tient pas la route, mathématiquement.

Jarenlang gaat u 16 miljard euro uit de sociale zekerheid halen, met heel veel kortingen enzovoort, en dan zegt u dat er geen geld meer is om de pensioenen te betalen. Als er niet genoeg geld is, zou ik behouden wat er nu naar de sociale zekerheid gaat.

Monsieur le premier ministre, vous l'aurez compris: en ce qui concerne votre accord de gouvernement de Pâques, je ne rejoins pas du tout l'enthousiasme de votre groupe. La chasse contre la fraude fiscale est une cinquième DLU. Pour les auditeurs qui nous écoutent aujourd'hui, une DLU est une déclaration libératoire unique. Cela permet aux fraudeurs de dire après quelques années: "J'ai fraudé, mais je vais trouver le fisc pour voir s'il y a moyen d'un peu régulariser le bazar". Et Didier Reynders, un homme doté d'une grande éthique en politique, qui aime jouer au Lotto, – mais chacun ses hobbies, on ne va pas juger ici les hobbies de chacun –, avait dit, il y a quelques années: "On va faire une déclaration libératoire unique". Unique, cela signifiait qu'elle aurait lieu une seule fois. Chers collègues, cette déclaration libératoire unique a déjà eu lieu cinq fois.

En fait, elle est permanente! En Belgique, c'est open bar! Quand vous êtes un petit indépendant, vous avez droit à un contrôle fiscal et à un contrôle TVA. Clac, on vous coince. Mais quand vous êtes un grand fraudeur et que vous avez des milliards, pas de problème! Installez-vous, prenez un petit café au SPF Finances, on va discuter tranquillement de la manière dont on peut régulariser cela. Il n'y a pas de problème, détendez-vous, monsieur, la Belgique est un pays qui va régulariser tout cela sans problème! C'est cela, le deux poids, deux mesures, d'un point de vue fiscal, dans ce pays. Les gros poissons sont tranquilles, les déclarations sont libératoires à répétition, mais on va contrôler le petit indépendant sur sa TVA. Et quoi, chers collègues, qu'est-ce que cela signifie au MR? Le MR aide-t-il les petits avec de telle mesures?

Voici mon dernier point sur cet accord de Pâques. Le MR, pendant toute la campagne électorale, a promis 500 euros de différence de pouvoir d'achat. Il n'y a rien dans cet accord, monsieur Georges-Louis Bouchez! Vous avez menti. Vous êtes un minteu comme on dit chez nous. Vous avez menti. Qu'avez-vous dit? Que vous alliez diminuer les allocations de chômage. Cela, oui, vous l'avez dit! Il y aura 500 euros de différence. On va pousser les chômeurs dans la misère. Mais les travailleurs qui ont un emploi? Niks ! C'est cela, la politique belge, c'est cela le mensonge! Tout cela, chers collègues, avec des ministres dont le salaire de 11 000 euros par mois leur permet de vivre tranquilles. La vie, elle est peinarde! Mais chez les malades de longue durée, clac, on prend!

En dan mijn laatste punt, beste collega’s, over de langdurig zieken. Hoe durven jullie? Hoe durven jullie afkomen met die kliklijn voor dokters door werkgevers? Cd&v, hoe hebben jullie daar mee kunnen instemmen? Vooruit, hoe hebben jullie daarmee kunnen instemmen? Dokters die vinden dat hun patiënten om medische redenen niet terug aan het werk mogen, kunnen via een kliklijn aangeduid worden door werkgevers als ze vinden dat bepaalde dokters hun job niet goed doen. U gaat druk leggen op dokters en mutualiteiten om mensen gedwongen terug aan het werk te zetten. Is dat een linkse, sociale politiek? Ik had van mijnheer Vandenbroucke toch iets anders verwacht.

Mijnheer de eerste minister, ik heb heel concrete vragen gesteld rond uw akkoord. Ik stel voor dat jullie op dat paasakkoord terugkomen. Het heeft niks, helemaal niks met sociale politiek te maken, maar alleen met koude, budgettaire maatregelen om de militaire uitgaven te kunnen opkrikken in de volgende maanden. Die gaan helemaal geen vrede brengen, maar oorlog. Wie oorlog voorbereidt, krijgt ook oorlog. En wie vrede voorbereidt, krijgt vrede.

Monsieur le premier ministre, le gouvernement est en place depuis trois mois. C'est le premier accord, et nous avons déjà le sentiment qu'on fait le bilan de toute l'année. Laissons les ministres travailler! Et en effet, dans ce nouveau gouvernement, on travaille, on n'est pas d'accord, ça frotte et puis on trouve des solutions. Selon moi, c'est bien cette mission qui nous a été confiée par le citoyen. Soyons donc à la hauteur des enjeux!

Au rayon des bonnes nouvelles tant attendues, nous avons un réinvestissement dans la santé avec une norme de croissance de 2,5 % en 2025 et assurée d'atteindre 3 % en 2029 avec 4 milliards supplémentaires au-delà de l'inflation. Nous avons aussi une valorisation du travail et une pérennisation de la sécurité sociale et de nos pensions avec une limitation des allocations de chômage à deux ans mais aussi avec une augmentation des montants perçus les six premiers mois; avec un statut des artistes qui est intégralement préservé; avec un renforcement du budget de notre Justice et de notre Défense; avec une politique de transition énergétique et climatique avec une baisse de la TVA sur la démolition-reconstruction et une feuille de route pour réduire l'impact environnemental et carbone de nos bâtiments.

Parmi ces avancées que je viens de citer, une nous tient particulièrement à cœur car elle constitue un des marqueurs forts des Engagés; il s'agit du droit au rebond qui incarne une mesure socialement utile, économiquement responsable et humainement moderne. Permettre à un travailleur de quitter son emploi de manière encadrée tout en bénéficiant temporairement des allocations de chômage, c'est reconnaître la réalité de parcours professionnels qui peuvent à certains moments s'essouffler, sans pour autant sombrer. Ce mécanisme vise à éviter les situations de rupture brutale, comme les arrêts maladie de longue durée ou les licenciements conflictuels, tout en encourageant la mobilité professionnelle dans un cadre clair et limité.

C'est une solution que les Engagés ont toujours défendue et portée haut et fort. C'est une mesure de santé mentale au travail, de fluidité sur les marchés de l'emploi et de respect mutuel entre travailleur et employeur. Loin d'être une brèche dans notre sécurité sociale, c'est une véritable soupape intelligente pour la renforcer. Alors, nous soutenons cette orientation, mais des clarifications s'imposent pour s'assurer que cette mesure tienne ses promesses sans créer de déséquilibre ou d'effet pervers.

Monsieur le premier ministre, j'ai plusieurs questions relatives à ce beau projet. Au niveau de l'encadrement du dispositif, quelles balises concrètes seront-elles mises en place pour éviter les détournements ou les démissions de convenance? Un accompagnement systématique des bénéficiaires est-il prévu, notamment en matière de formation, d'orientation ou de reconversion?

Au niveau de l'impact sectoriel et des métiers en tension, ce droit est-il modulé ou adaptable en fonction de la situation dans les secteurs en pénurie? Quels dispositifs d'anticipation ou de concertation sont-ils prévus pour éviter que des secteurs déjà sous pression ne voient partir leurs talents sans aucune relève?

Monsieur le premier ministre, depuis la semaine dernière, une fronde profonde agite le pouvoir judiciaire. La réforme des pensions a agi comme un détonateur. Et il ne s'agit pas d'un simple sursaut corporatiste, mais bien d'un signal d'alarme qui est lancé par un pouvoir constitué de notre État de droit démocratique. Il est de notre responsabilité collective de ne pas l'ignorer.

Les Engagés reconnaissent pleinement, comme je l'ai déjà souligné, la nécessité d'une réforme des pensions dans un souci d'équilibre budgétaire et de solidarité pour les générations futures. Nous rappelons que toute réforme doit être menée avec nuance et proportionnalité. Une justice sous contraintes économiques ne peut être ni sereine ni solide.

Par ailleurs, face à une criminalité de plus en plus organisée et décomplexée, il est essentiel que cette dernière perçoive que le monde politique se soucie de bâtir une magistrature forte. L'autorité de la Justice se construit aussi à travers des signaux envoyés par le pouvoir politique. Indépendance et qualité ne peuvent rester de simples déclarations de principes. Elles doivent s'incarner dans des actes concrets et visibles.

En outre, un magistrat sur quatre va partir à la retraite dans les dix prochaines années. Or, comme le souligne le Conseil supérieur de la Justice, le processus de nomination est long et le recrutement déjà difficile, malgré les campagnes ambitieuses telles que la semaine de la magistrature. Il convient aussi de rappeler que, contrairement à d'autres fonctions, les magistrats sont soumis à une interdiction stricte d'exercer toute activité professionnelle parallèle. La perspective d'une pension stable reste donc l'un des rares leviers d'attractivité pour une fonction essentielle mais peu concurrentielle face au secteur privé.

Nous saluons les engagements pris dans l'accord de gouvernement visant à renforcer l'attractivité de la magistrature, notamment par la création d'un deuxième pilier. Mais force est de constater que la réforme en projet risque de potentiellement contrarier ces objectifs en tarissant les vocations, en asséchant les recrutements et en fragilisant dès lors nos piliers démocratiques.

Monsieur le premier ministre, mes questions sont peut-être trop précises et seront ultérieurement posées aux ministres compétents s'il échoit. Pouvez-vous confirmer que les magistrats retraités et futurs retraités pourraient perdre jusqu'à 40 % de leur pouvoir d'achat? La réforme des pensions s'appliquera-t-elle également aux juges de la Cour constitutionnelle ainsi qu'aux magistrats du Conseil d' É tat? Une étude d'impact a-t-elle été menée concernant les effets pervers de ces mesures sur l'indépendance du pouvoir judiciaire et sur l'attrait de la magistrature, notamment en tenant compte des effets cumulatifs des différentes dispositions? À la suite de la concertation sociale du 22 avril avec les représentants du pouvoir judiciaire, pouvez-vous faire état à la Chambre des conclusions et du suivi qui est prévu? Entendez-vous poursuivre un dialogue structuré et approfondi avec les instances représentatives telles que le Conseil consultatif de la magistrature, l'entité de cassation, le Collège des cours et tribunaux et le Collège du ministère public? Enfin, pouvez-vous confirmer que les ministres des Pensions et de la Justice travaillent en étroite coordination afin d'appréhender la magistrature non comme une simple variable d'ajustement budgétaire, mais bien comme un pilier fondamental de notre É tat de droit qu'il convient de préserver, de valoriser et de renforcer dans un esprit de dialogue et de concertation véritable? Je vous remercie déjà, monsieur le premier ministre.

Mijnheer de premier, bedankt voor uw toelichting bij het paasakkoord. Deze regering neemt een volgende noodzakelijke etappe met een akkoord dat verre van evident, maar wel noodzakelijk was.

Vooruit stapte in deze regering met een heel duidelijke opdracht: verantwoordelijkheid nemen. Niet aan de zijlijn staan roepen, maar mee beslissen. Niet weglopen van de uitdagingen, zoals sommigen doen, maar er recht op afgaan, omdat de toekomst van onze welvaart op het spel staat, omdat de wereld in brand staat. Als het brandt, dan moet er geblust worden. Ik stel vast dat aan de linkerzijde enkel de socialisten hun laarzen aantrekken en de mouwen opstropen.

Collega's, dit paasakkoord is een compromis in moeilijke omstandigheden. Het zijn moeilijke tijden. Mensen zijn bezorgd om hun job, om hun pensioen, om betaalbare zorg en om hun energiefactuur. Meer dan ooit heeft ons land nood aan daadkracht en aan politici die verantwoordelijkheid nemen. Meer dan ooit is het nodig om het verschil te maken voor gewone mensen die elke dag hun stinkende best doen.

Ik licht graag vier concrete zaken uit het paasakkoord toe die voor Vooruit heel belangrijk zijn.

Ten eerste, meer mensen in de zorg. De zorgsector kreunt onder de druk. Iedereen ziet het. Meer dan ooit hebben we mensen nodig die willen en kunnen zorgen. Daarom zorgen we ervoor dat wie een opleiding tot zorgkundige of verpleegkundige volgt, zijn of haar werkloosheidsuitkering behoudt. Zo zorgen we niet alleen voor het zorgpersoneel van vandaag, maar ook voor dat van morgen.

Ten tweede, alle pensioenen krijgen een index. In plaats van helemaal geen index komt er dan toch een indexering voor de sterkere pensioenen. Het is niet meer dan fair om ook de koopkracht van die mensen te beschermen. Pensioenen worden geïndexeerd. Punt. Zo investeren we in de koopkracht van onze gepensioneerden.

Ten derde, de fiscale fraude strenger aanpakken. Wie fraudeert, die raakt aan onze samenleving. Daarom komt er een turbo op de strijd tegen fraude van grote vermogens. Door datamining op het vermogenskadaster van financiële vermogens mogelijk te maken, zullen inspecteurs fiscale fraude sneller kunnen opsporen en aanpakken.

Ten vierde is het heel belangrijk voor Vooruit dat het kunstenaarsstatuut gered is, of dat het kunstwerkattest, zoals het vandaag heet, behouden blijft. Daar hebben we met Vooruit keihard voor gestreden. Met het kunstwerkattest bieden we kunstenaars een volwaardige sociale bescherming. Onze cultuursector heeft al zeer zware klappen gekregen en toch bleef die overeind en bleef die verbinden. Vandaag zorgen we voor sociale bescherming, voor waardering en voor zekerheid voor mensen die onze samenleving verrijken met creativiteit en schoonheid. Dat is geen detail, collega's, dat is beschaving.

Collega's, de keuze die wij maken, is een keuze voor vooruitgang. We maken het verschil, niet met grote woorden, maar met concrete maatregelen, niet door slogans, maar met inhoud. In deze onzekere tijden hebben mensen veel vragen.

Omdat er helaas ook veel fake news wordt verspreid, maak ik nog eens heel duidelijk dat we investeren in zorg en opleidingen, dat we mensen hun pensioenen beschermen, dat we fiscale fraude aanpakken en dat we cultuur niet laten vallen.

Collega's, de volgende jaren beloven moeilijk te worden – niemand ontkent dat – maar wij kiezen ervoor om niet te verzinken in cynisme of in stilstand. Wij geloven dat we samen vooruit kunnen. Laat dat ook het kompas blijven voor iedereen hier, niet de waan van de dag volgen, maar op een duurzame manier het verschil maken in het leven van de gewone mensen.

Mijnheer de eerste minister, de regering is van start gegaan met de belofte een hervormingsregering te zullen worden. Het regeerakkoord bevat daartoe ons inziens absoluut de nodige krachtlijnen.

Met het zogenaamde paasakkoord dat u en uw regering vlak voor het reces konden bereiken, worden nu ook enorm belangrijke stappen gezet om die ambities uit het regeerakkoord te vertalen in effectief beleid. Als we onze welvaart en sociale zekerheid voor de lange termijn willen beschermen, moeten we actie ondernemen.

De regering wil daarom zoveel mogelijk mensen aan de slag krijgen. Dat doen we door de werkloosheidsuitkering te beperken in de tijd. Daarbij was het voor cd&v wel belangrijk dat oudere werknemers beschermd zouden worden. Daarom voorziet het akkoord dat 55-plussers hun uitkering niet in de tijd beperkt zien, op voorwaarde natuurlijk dat ze 30 jaar beroepsverleden hebben kunnen aantonen.

Wie wil werken en bijdragen aan de maatschappij en een opleiding volgt voor een knelpuntberoep, mag wat onze fractie betreft evenmin worden afgestraft. Daarom hebben we ervoor gestreden dat die mensen hun opleiding kunnen afmaken.

Met het paasakkoord werken we ook een aantal ongelijkheden weg. Pleegouders verdienen ons allergrootste respect. Hun inzet en toewijding zijn exemplarisch.

Cd&v heeft er dan ook voor gestreden dat ook zij voortaan aanspraak kunnen maken op ouderschapsverlof. Het eerste wetsvoorstel ter zake van mevrouw Lanjri ligt hier al een tijdje voor, namelijk sinds het jaar 2000.

Ook inzake pensioenen nemen wij onze verantwoordelijkheid. Cd&v kwam reeds tijdens de vorige legislatuur met een pensioenplan dat langer werken aanmoedigde zonder de pensioenleeftijd te verhogen. Dat is exact wat deze regering ook doet, onder meer door zelfstandigen die na hun pensioen doorwerken de mogelijkheid te geven om verder pensioen op te bouwen.

Als partij van de lokale besturen zijn wij voorts tevreden dat alle besturen ondersteuning zullen blijven krijgen voor het betalen van de responsabiliteitsbijdragen indien zij in aanvullend pensioen voorzien voor hun contractuele ambtenaren.

Het paasakkoord voorziet tevens in een investering in nabije zorg. In totaal voorzien wij daarvoor tijdens deze legislatuur 5 miljard euro extra. Collega’s, ik herhaal het, 5 miljard euro extra.

De regering focust ook op een betere work-life balance . Daarom worden grotere bedrijven ertoe aangezet om in te zetten op werkbaar werk, zodat het aantal langdurig zieken daalt. Onze fractie is daarom tevreden met de maatregel dat werkgevers, uitgezonderd kmo’s, een bijdrage van 30 % moeten betalen op de ZIV-uitkering in de tweede en derde maand ziekte van de werknemers, uitgezonderd voor de oudere werknemers.

Mijnheer de eerste minister, een eerlijke fiscaliteit is voor cd&v steeds een topprioriteit geweest. Wij zorgen er met het paasakkoord voor dat grotere vermogens een extra bijdrage betalen. Er wordt een antimisbruikbepaling ingevoerd om de ontwijkingsmogelijkheden voor de effectentaks in te perken. De belastingaangifte wordt vereenvoudigd. Er komen minder codes, minder absurde aftrekposten en er komt meer duidelijkheid voor de burger.

De keuze tussen slopen of renoveren moet afhangen van de staat en het potentieel van de woning en niet van het fiscale regime. Daarom wordt het verlaagde btw-tarief op sloop en heropbouw uitgebreid naar sleutel-op-de-deurwoningen.

In een internationaal gespannen context en met een oorlog op het Europese continent neemt ons land zijn verantwoordelijkheid en versterkt het zijn inspanningen voor het waarborgen van de Europese veiligheid.

We honoreren onze verplichtingen ten aanzien van de NAVO en gaan versneld richting de 2 %, maar we doen dat op een realistische manier die zowel op het vlak van investeringen als schuldimpact op maat van ons land is.

Voor onze partij was het enorm belangrijk om naast buitenlandse veiligheid ook in binnenlandse veiligheid te investeren. Minister van Justitie Annelies Verlinden streed daarom succesvol voor bijkomende middelen voor haar departement om de overbevolking in de gevangenissen te kunnen aanpakken en om de georganiseerde criminaliteit een halt te kunnen toeroepen. Deze regering maakt werk van effectieve strafuitvoering en een correcte reclassering van gedetineerden en zet in op een beperking van recidive. Minister Verlinden wil investeren in jammers, zodat drugscriminelen hun activiteiten niet meer kunnen verderzetten vanuit de gevangenis.

Het plaatstekort in onze gevangenissen is geen nieuw probleem. Voorgaande ministers van Justitie wisten dat er onvoldoende ruimte was om straffen korter dan drie jaar volledig uit te voeren, maar toch lieten ze toe om die extra capaciteit te creëren, waardoor ons inziens in het verleden straffeloosheid toenam. Met haar extra middelen kan minister Verlinden voorzien in containercellen, oude gevangenissen langer openhouden en versneld werk maken van een ketenaanpak om gedetineerden in onwettig verblijf sneller het land uit te zetten. Het siert gewezen minister Van Tigchelt dan ook dat hij in een krant gisteren nog zei: we hebben ons voor een stukje mispakt aan de strafuitvoeringsrechters. Dat siert hem.

Last but not least wil ik ook stilstaan bij de afspraken die gemaakt werden aangaande het beleidsdomein Asiel en Migratie. We zijn tevreden dat er snel werk gemaakt zal worden van het wetgevend werk, dat gunstig moet bijdragen aan de instroom en waardoor ook het steeds hoger aantal verzoekers om internationale bescherming verder kan worden ingeperkt.

Dit kan onder meer door de toegang tot het opvangnet te beperken voor asielzoekers die reeds in een andere EU-lidstaat bescherming genieten en door de verzoeken van aanvragers die in een andere lidstaat reeds een definitieve beslissing kregen als een volgend verzoek te beschouwen. Ook inzake gezinshereniging worden er nieuwe maatregelen genomen. Denk bijvoorbeeld aan de inperking van de grace period voor erkende vluchtelingen, waarvoor ik zelf nog een wetsvoorstel had ingediend.

Hervormingen op korte termijn volstaan voor ons echter niet. We moeten nog een stap verder gaan. We waren heel verbaasd dat we in de eerste documenten van de minister van Asiel en Migratie niets zagen staan over het Migratiewetboek. We hebben in deze commissie meerdere keren aan minister Van Bossuyt gevraagd om dat daarin op te nemen en het siert u en uw regering dan ook dat u daarrond nu duidelijke afspraken hebt gemaakt. Voor cd&v is het duidelijk. Wij vragen u om erover te waken dat het nieuwe Migratiewetboek zeker tegen begin 2027 naar dit Parlement komt. Dit is een instrument waarmee we verder kunnen werken. We zullen erop toezien dat het engagement dat werd aangegaan in het paasakkoord ook geremunereerd wordt.

Mijnheer de premier, er ligt een ambitieus akkoord voor dat werk maakt van de hervormingen waaraan ons land grote nood heeft. U zult in cd&v een constructieve partner vinden om deze hervormingen de komende weken en maanden te vertalen in concrete wetteksten. We kijken alvast uit naar de verdere behandeling van de programmawet, de begrotingswet en de diverse beleidsnota's.

Mijnheer de premier, bedankt voor de toelichting en uw komst naar de commissie. Ik zie en ik hoor dat sommigen superenthousiast zijn, zoals van nature uit de heer Ronse, die het een fenomenaal akkoord vindt. En natuurlijk was ook de heer Francken superenthousiast, want de minister van Defensie en Oorlog kreeg 21,3 miljard euro extra investeringen, waarvan 16,8 miljard via dit paasakkoord.

De heer Francken schuwde de grote woorden niet. Het ging om de “grootste investering in Defensie in veertig jaar”. Maar dit budget lijkt eerder de slechtst gefinancierde begroting in veertig jaar, als we naar de cijfers kijken, die eigenlijk luchtkastelen zijn.

Collega's, die 4 miljard euro, die 2 % die we normaal over verschillende jaren zouden bereiken, moet dit jaar al gehaald worden. Om dat even in perspectief te brengen: dat is acht keer het werkbudget van Buitenlandse Zaken, dat is vier keer het federaal budget voor Ontwikkelingssamenwerking. En dat bedrag komt er elk jaar bij.

Wat gaan jullie doen met die 4 miljard euro dit jaar? Dat zouden jullie pas weten tegen 1 juli. Maar de markten, collega's, zijn oververhit geraakt. De prijzen van het militair materieel zijn zeer hoog. Gaan jullie dus vlug enkele aankopen doen? Vlug enkele bestellingen plaatsen? Ik denk niet dat dat echt heel slim zou zijn.

De grote vraag blijft hoe de regering dit gaat betalen? Hoe gaat dit gefinancierd worden? Volgens de cijfers en de tabellen rekent u in de eerste plaats op Euroclear en Belfius. Op Euroclear rekent u tot in 2029. In 2025, in 2026, in 2027, in 2028, in 2029: elk jaar 1,2 à 1,3 miljard euro. Rekent u er dan op dat de oorlog in Oekraïne gaat duren tot 2029? Als er een vredesakkoord zou zijn in 2025 of in 2026, en een aantal maatregelen wordt opgeheven, wat gaat u dan doen met die voorgenomen inkomsten uit Euroclear? Via Belfius rekent u tweemaal op 500 miljoen euro.

Dan moet u nog op zoek gaan naar welke uitgaven eventueel onder die NAVO-norm kunnen vallen. En dat loopt op: in 2028 tot 500 miljoen en in 2029 tot 750 miljoen. Dat is echt nattevingerwerk. Hoe komt u daarbij? Hoe hebt u dat berekend? Er is geen enkele garantie dat de uitgaven van bijvoorbeeld gewesten of andere departementen door de NAVO zullen worden erkend.

Er is ook nog de post 'structurele financiering'. Daar bent u nog niet uitgeraakt, maar die loopt op tot 1 miljard euro in 2029. Waar zal de regering die structurele financiering vinden? Zelfs met die structurele financiering van 1 miljard euro komt u nog altijd 5 miljard euro tekort. Dat is nog een zeer optimistische schatting. Dat zijn budgettaire luchtkastelen die u aan dit Parlement voorstelt, maar volgens de heer Ronse van de N-VA is het 'fenomenaal'. Waar zal de regering die 5 miljard euro vinden? Het zal trouwens veel meer zijn.

Zal de regering dan opnieuw besparen op ontwikkelingssamenwerking, de sociale zekerheid – zoals bepaalde coalitiepartners wensen –, de pensioenen, de gezondheidszorg? Het zou heel dom zijn om overheidsparticipaties te verkopen, omdat ze ons soms flink wat geld opbrengen. De premier klinkt toch wel voorzichtig. Het heeft inderdaad geen zin om die participaties te verkopen die geld opbrengen. Of gaat de regering toch nog extra schulden aan? In dat financieringsverhaal horen we niets over de bijdrage van de grootste vermogens. De regering kijkt daar niet naar, maar wel naar de sociale zekerheid.

Het gaat niet alleen over dat bedrag van 16,8 miljard euro. De regering zal in totaal 21,3 miljard euro moeten vinden. In juni kan de NAVO beslissen om de norm van 2 % van het bnp te wijzigen in 3 % of 3,5 %. Hoe zullen we dat dan kunnen klaren? Dat is nog eens 6 à 7 miljard euro per jaar extra die zal moeten worden gevonden.

Het spijt me dat ik altijd naar dezelfde persoon verwijs, maar minister Francken communiceert heel veel. Het lijkt wel of hij de uitgaven voor defensie gebruikt als een hefboom om zaken die hem niet bevallen, weg te besparen. Hogere defensie-uitgaven worden gebruikt als een soort breekijzer om zaken af te breken, die sommigen om ideologische redenen willen afschaffen: deftige pensioenen, ontwikkelingssamenwerking, zelfs betaalbare tandzorg. Hij vond het nodig om een vergelijking te maken met de Verenigde Staten, waar men jarenlang fors heeft geïnvesteerd in de defensie-uitgaven, maar de mensen wel 1.000 euro voor tandzorg betalen. Is dat het beeld van onze sociale zekerheid dat bij sommige mensen van de N-VA leeft? Willen ze dat verwezenlijken? Men wil meer geld voor defensie. Als tandzorg 1.000 euro kost, dan is dat zo, in de Verenigde Staten doet men dat ook. Dat is niet het beeld dat wij willen. Het is duidelijk waar sommigen naartoe willen gaan. De budgettaire ruimte, collega's, is beperkt. Volgens de laatste cijfers bedroeg die in 2023 op federaal niveau ruim 14 miljard euro. Hoe zult u dan nog 6 miljard extra vinden als we naar 3 % moeten gaan? Waar zult u dat geld dan vinden? Dit zal een sociaal bloedbad worden, collega's.

Ik zal proberen af te ronden, want mijn collega zal ook nog een aantal zaken zeggen. Ook voor andere zaken is het akkoord immers heel ontgoochelend, bijvoorbeeld wat de klimaatambities van deze regering betreft. Er is geen klimaatstrategie, geen groene taxshift. De vliegtaks bedraagt ocharme 5 of 10 euro per vlucht. In andere landen is dat een pak meer. Er is ook een inconsistent btw-beleid op het vlak van verwarming. Over Justitie zullen we nog wel een apart debat hebben met de minister van Justitie, want het extra geld dat ze gekregen heeft, heeft ze ondertussen al vijf keer uitgegeven.

Merci, monsieur le président. Monsieur le premier ministre, je vais intervenir en complément de ce que vient de dire mon collègue. Je vous ai entendu parler de la compétitivité des entreprises et dire à quel point ce sont les entreprises qui font la prospérité de notre pays. En fait, monsieur le premier ministre, vous n'êtes pas un CEO. Vous êtes justement le premier ministre. Ce qu'on attend de vous, c'est d'être le garant de cet équilibre entre les droits des travailleurs et cette fameuse compétitivité, pas de faire des cadeaux aux entreprises et d'accéder à toutes leurs demandes sans respecter le bien-être de votre population.

Par ailleurs, qui travaille dans les entreprises? Des chats? Sont-ce des chats qui travaillent dans les entreprises? Monsieur le premier ministre, ce sont des travailleurs et des travailleuses qui font la prospérité de ces entreprises. Donc, aujourd'hui, ce qui est important d'après vous, c'est d'atteindre un taux d'emploi de 80 %. Mais pourtant, ici, on ne voit pas le début d'une mesure qui va permettre d'atteindre ce taux d'emploi. En effet, quand on crée des flexi-jobs, quand on continue à étendre le travail étudiant, on crée des emplois qui ne rentrent pas dans le cadre des 80 % et vous le savez très bien, étant donné qu'il s'agit d'emplois qui ne financent pas la sécurité sociale. Ce sont des travailleurs qui ne cotisent pas pour leur sécurité et leur pension. C'est donc un vrai problème à long terme.

Monsieur le premier ministre, j'ai quelques questions précises. Je commencerai par le droit à la démission. C'est évidemment une bonne idée. Nous portons d'ailleurs une proposition en la matière depuis des années. Mais des balises importantes sont à mettre en place, notamment pour éviter que des travailleurs soient poussés à la démission pour éviter à l'employeur de payer un préavis. Allez-vous mettre en place des balises par rapport à cela?

Dans le cadre de la réforme qui limite l'accès aux allocations de chômage à deux ans, qu'en est-il des personnes qui sont actuellement en formation pour un métier en pénurie, avec une allocation de l'ONEM? Pourront-elles terminer leur cursus sans perte de revenu, même si la formation dépasse deux ans? Par ailleurs, selon quels critères les formations autorisées seront-elles sélectionnées? Comment garantissez-vous que l'accès à ces dispenses reste effectif et équitable à travers les Régions? Allez-vous, de manière explicite, vous baser sur les listes établies par les services régionaux de l'Emploi?

Toujours par rapport à l'exclusion des chômeurs, quelles compensations sont-elles prévues pour les CPAS et, surtout, à partir de quelle date? J'ai lu comme nous tous, que l'exclusion des chômeurs aurait lieu dès le 1 er janvier 2026, mais par contre, ce qui m'inquiète fortement est que le financement compensatoire pour les CPAS ne viendrait qu'à partir du 1 er janvier 2027. Confirmez-vous cette information?

Par ailleurs, le président d'un parti de votre majorité a déclaré que les personnes qui possèdent une seconde résidence et qui bénéficient d'allocations de chômage seront sanctionnées et contrôlées. Pouvez-vous être un peu plus explicite sur cette mesure, monsieur le premier ministre? Seules les personnes qui possèdent une maison au Maroc seront-elles passées au screening? Ou bien celles qui possèdent une maison dans les Ardennes le seront-elles aussi? On aimerait bien avoir un peu plus d'informations par rapport à cela.

Pour ce qui concerne le statut des travailleurs des arts, on a aussi entendu votre ministre de l'Emploi nous dire à quel point il y avait des abus et qu'il fallait lutter contre ces abus. Pouvez-vous nous en dire un peu plus sur les abus auxquels vous pensez? Quels montants souhaitez-vous récupérer de cette manière-là?

Quant aux périodes de maladie, confirmez-vous qu'elles ne seront plus assimilées dans le calcul de la pension? Par exemple, les personnes qui ont été atteintes du covid ou du covid long ne pourront-elles pas assimiler ces périodes-là dans le calcul de leur pension?

Qu'en est-il des dates "P"? Elles ne sont toujours pas disponibles sur le site. Or les écoles doivent s'organiser, notamment par rapport à la DPPR, savoir quels profs seront disponibles ou pas. Cela devient extrêmement urgent d'avoir une réponse pour toutes ces personnes qui sont dans l'expectative.

Enfin, on n'a toujours pas de fumée blanche concernant la taxation des plus-values. On ne comprend donc vraiment plus où se trouve, chers collègues des groupes Les Engagés et Vooruit, l'équilibre dans cet accord de Pâques. Je vous remercie.

Mijnheer de voorzitter, ik zal mijn tijd delen met mijn collega, Paul Van Tigchelt.

Mijnheer de premier, dank u voor uw aanwezigheid vandaag, op onze aanvraag. Het was tijd dat u uw paasakkoord kwam toelichten. Ik ben blij dat u de primeur van uw persconferentie voor het Parlement hebt voorbehouden. Jammer genoeg moet ik vaststellen dat het een bisnummer is of misschien zelfs wel een ternummer, want eigenlijk zijn al de delen die u hebt toegelicht, puur de uitvoering van uw regeerakkoord met onder andere de beperking van de werkloosheid in de tijd, de aanpassing van de pensioenen, de fiscaliteit. U hebt die maatregelen al een paar keer verkocht.

Wat wel nieuw is, is uw defensieplan om de 2 %-norm te halen. Wij staan achter de 2 %-norm, zoals wij altijd hebben gezegd. U zwijgt echter over de financiering ervan, mijnheer de premier, en dat is natuurlijk de kern van het verhaal, jammer genoeg.

U vindt zogezegd 4 miljard euro extra voor defensie, maar eigenlijk is een deel daarvan, 2 miljard euro, gewoon niet gefinancierd. U zult die lenen. U zult extra schulden opbouwen. U zult de kosten dus doorschuiven naar de volgende generatie. Dat zijn geen structurele maatregelen. Uw defensieplan is dus niet gefinancierd. Dat zegt de heer Bouchez ook. Het is niet structureel.

Het is uw eerste daad op het vlak van de begroting, mijnheer de premier. Het is 100 % uw beleid. Het beste bewijs is dat er een zomerakkoord moet komen. Dat lezen wij al in de pers. Uw lenteakkoord is net achter de rug en we zien al dat er nood is aan een zomerakkoord. Dat is het beste bewijs dat het plan niet gefinancierd is.

Wat is uw balans na tien weken arizonaregering? Ik ben het ermee eens dat het paasakkoord historisch is, zoals sommigen proclameren. Het is inderdaad historisch op sommige vlakken en zeker op het vlak van de begroting. U hebt namelijk op tien weken tijd een extra begrotingstekort van meer dan 7 miljard euro gecreëerd, mijnheer de premier. Ik licht dat even toe. U hebt geen enkele structurele maatregel ter financiering gevonden.

U hebt opnieuw het beeld gecreëerd dat de overheid de meest onbetrouwbare aandeelhouder ooit is. Er is geen enkel overleg met Belfius en tot nu toe geen steun van haar raad van bestuur. U hebt totale onzekerheid bij de burgers gecreëerd. Zij weten niet hoe uw plan gefinancierd zal worden. Misschien doet u dat via extra belastingen, zoals uw coalitiepartners dat nu al aangeven. Onder andere de heren Mahdi en Seuntjens zeggen dat het plan door extra belastingen moet worden gefinancierd.

Waar komt de 7,5 miljard extra tekort vandaan? Ik licht dat toe op basis van een aantal documenten. Bij de aanvang van uw regering overhandigde u uw begrotingstabellen. U gaf zelf toe dat u begon met een gat van 2,2 miljard euro in 2025. U verslechtert dus uw basis met 2,2 miljard. In maart kregen wij het rapport van het Monitoringcomité. Dat zegt dat de situatie verslechterd is en dat het tekort verder oploopt met 2,4 miljard euro, maar dat hebt u niet rechtgezet met extra maatregelen.

Ik ga verder met uw tabellen voor Defensie. Hoe financiert u dat? U financiert dat met een defensiefonds van een kleine 800 miljoen euro. Dat staat in het paars, omdat het buiten begroting is, wat dus extra schulden betekent. Dat defensiefonds bestaat echter nog niet. Er zijn nog geen overheidsparticipaties verkocht en zelfs als dat gebeurt tegen het einde van het jaar – we zullen nog wel zien -, dan nog is dat niet structureel. Dat zijn oneshotmaatregelen.

En dan, the cherry on the cake , uw paasakkoord is een ongedekte cheque voor Defensie van 2 miljard euro, terwijl uw minister van Begroting een paar weken geleden er nog op hamerde dat alles gecompenseerd moest zijn. U wil het dividend van Belfius ten belope van tweemaal 500 miljoen euro, maar dat is zeker geen structurele maatregel. Dat moet bovendien nog goedgekeurd worden door de ECB en de raad van bestuur van Belfius. Het blijft een tijdelijke maatregel.

Ik ben eigenlijk nog terughoudend wanneer ik zeg dat u een bijkomend tekort van 7,5 miljard hebt gecreëerd, want waarschijnlijk is het nog meer.

U houdt rekening met de Russische tegoeden, maar in het verslag van het Monitoringcomité lezen we op pagina 27 dat die opbrengsten al meegenomen waren in de basisberekening van het Monitoringcomité. U bent het geld dus gewoon twee keer aan het uitgeven, mijnheer de premier. Het Monitoringcomité heeft daar wel rekening mee gehouden, in tegenstelling tot de FOD Financiën. Dat geld moest dienen voor andere uitgaven.

U hebt dus absoluut geen 1,2 miljard euro gevonden, u hebt een niet-gefinancierd defensieplan. Onze grote bezorgdheid – en die werd al gedeeld door uw coalitiepartners en is ook mijn enige vraag – is wie ervoor zal betalen. Bevestigt u wat uw coalitiepartners, cd&v, Vooruit, Les Engagés, in de pers vertellen, namelijk dat de factuur door de belastingbetaler, de hardwerkende en ondernemende mensen, de spaarders zal worden betaald?

Mijnheer de premier, ik zal de komende minuten proberen voorbij de slogans te kijken. We hebben het namelijk allebei goed voor met Justitie.

Ik heb mij de afgelopen maanden koest gehouden. Dat hoort ook zo voor een voormalige minister van Justitie. Dat is intussen meer dan een jaar geleden – time flies when you’re having fun –, toen de vorige regering volheid van bevoegdheden had. Nu neem ik echter het woord, omdat ik mij zorgen begin te maken. Ik maak mij zorgen over het justitiebeleid, want ik zie stilaan een kloof tussen de woorden van de arizonaregering – het moest strenger, het moest kordater en wel meteen – en de daden.

Laten we eerlijk zijn: de sense of urgency , waar veel arizonapartijen het over hadden, was niet terug te vinden in het regeerakkoord. Er komen amper extra middelen voor Justitie in 2025. Er komen geen dringende investeringen in meer gevangeniscapaciteit. Nochtans werd daarover heel luid geroepen. Dat de nieuwe minister van Justitie na enkele weken naar extra middelen kwam vragen, is het bewijs van het gebrek aan een sense of urgency bij de arizonapartijen.

Men zal nu investeren in unitbouw, in modulaire units, een dossier dat werd voorbereid door de vorige regering. Dat is goed, want dat is realistischer dan een gevangenis bouwen in het buitenland. Een gevangenis bouwen in het buitenland of capaciteit huren in het buitenland klinkt stoer, maar, geloof me, zal aankondigingspolitiek blijven.

Voor het dossier van de unitbouw worden nu via frontloading extra middelen vrijgemaakt. Wat ik daarbij mis, is een concreet plan binnen welke termijn de extra capaciteit ter beschikking zal zijn. Daarentegen zie ik wel een concreet plan om de uitstroom te verhogen via de zogenaamde noodwet.

We hebben ons de moeite getroost om die noodwet en de beslissingen van het paasakkoord uit te vlooien. Overigens was dat niet gemakkelijk, want de communicatie daarover was nogal warrig, wazig en fragmentarisch, maar dat is nu eenmaal de taak van de oppositie en die hebben we ter harte genomen. Wat stellen wij daarin vast? We zien dat het de bedoeling is dat gedetineerden die tot drie jaar gevangenisstraf krijgen, na een derde automatisch vervroegd in vrijheid worden gesteld en dat ze zes maanden daarvoor nog elektronisch toezicht kunnen krijgen.

Premier, ik heb begrip voor die noodmaatregelen. Ik moest immers soortgelijke noodmaatregelen nemen. Een schoonheidsprijs verdienen die maatregelen niet, maar een mirakeloplossing bestaat ook niet. Wat wij echter niet hebben gedaan, maar wat u wel zult doen, is dezelfde maatregel van vervroegde invrijheidstelling toepassen op illegale criminelen. Dat is prima als ze kunnen worden uitgewezen, naar Marokko bijvoorbeeld, dankzij het akkoord dat wij in 2023 met dat land sloten. De voorlopige in vrijheidstelling – ik heb het goed gelezen – zal echter ook plaatsvinden, als de gedwongen uitwijzing niet mogelijk is. Die illegalen komen met andere woorden vrij met een bevel om het grondgebied te verlaten en we weten dat dat papier geen garantie is dat ze het land zullen verlaten. Dat, premier, vinden wij een gevaarlijke maatregel. Ze komen vrij na één derde, verdwijnen in de natuur en we verliezen elke controle. Dat staat bovendien haaks op al wat uw partij de voorbije jaren en maanden heeft gezegd en aangekondigd. U hebt het gezegd in uw uiteenzetting: u bent streng voor asielzoekers, maar blijkbaar niet voor illegale criminelen. Nogmaals, dat hebben wij niet gedaan.

Monsieur le premier ministre, votre accord de Pâques est la parfaite transcription de votre accord de gouvernement, et donc nous ne pouvons vous prendre en délit d'incohérence. On a compris l'idée: remettre tout le monde au travail, y compris les chômeurs, les vieux, les malades, tout le monde, même ceux qui ne veulent pas travailler – pourquoi pas – et ceux qui ne peuvent pas travailler – ça c'est plus problématique, avec une seule injonction, la responsabilisation, comme si tout était question de bonne volonté, comme si tous nos problèmes venaient de la paresse et que les conditions macroéconomiques qui gouvernent notre monde n'existaient pas.

On connaît votre logique arithmétique, 100 000 personnes exclues prochainement du système, comme l'exprimait avec une fierté quand même un peu étrange votre ministre de l'Emploi, et 175 000 emplois dans les métiers en pénurie. On connaît votre recette: on va couper le robinet, et ces personnes sans emploi vont, par magie, se transformer en enseignants, en infirmières, en chauffeurs de bus, etc.

Dans le vrai monde, ce n'est pas comme ça que ça va marcher. Bien sûr, il y a des fraudeurs et des profiteurs, mais il y a aussi, dans ces 100 000 personnes que vous allez exclure, des gens qui cherchent du travail et n'en trouvent pas ou n'ont pas les bonnes qualifications. Sans doute, allez-vous pousser quelques fraudeurs à se prendre en main, très bien, mais avec cette même arme aussi peu nuancée, vous allez aussi envoyer des personnes vers la précarité, sans leur donner les outils pour rebondir.

Vous allez faire exploser le taux de pauvreté avant de faire grimper le taux d'emploi. Pour une seule raison, vous renoncez quasi structurellement à toute politique ambitieuse en termes de formation, d'orientation et d'innovation, parce que l'angle mort de votre politique de l'emploi, c'est la formation. Vos partenaires pourtant, le cd&v ou Vooruit, avaient proposé qu'on fasse exception à votre limitation pour les personnes qui choisissent un métier en pénurie.

Vous limitez cette possibilité au 1 er janvier 2026, sauf pour les métiers du secteur de la santé. Mais on ne manque pas que de gens dans les métiers de la santé, on manque aussi d'enseignants et de gens dans des tas d'autres fonctions. Et donc – la question reste pendante –, comment allez-vous transformer des dizaines de milliers de personnes, par exemple, en chauffeurs de bus?

Vous préservez le statut d'artiste – Vooruit vient de confirmer qu'il a fallu se battre et que nombreux étaient ceux qui voulaient purement et simplement le supprimer autour de la table –, mais vous annoncez vouloir lutter contre les abus. Mais quels abus, grands dieux? Le système est déjà conçu comme un système anti-abus. Votre ministre de l'Emploi a pris l'exemple d'un emploi de barman dans un théâtre, ce qui ne ressortit pas du tout au statut d'artiste. Et donc, outre la question de la maîtrise du dossier par le gouvernement, j'ai une question toute simple: pourriez-vous me citer un exemple d'abus de statut d'artiste contre lequel le gouvernement entend lutter?

Une inquiétude a été soulevée par une autre collègue quant aux compensations pour les pouvoirs locaux. Le président du CPAS de Liège, par exemple, affirme que, d'après ses tableaux budgétaires, le soutien aux CPAS en compensation de ces mesures n'interviendrait qu'en 2027, ce qui voudrait dire que, durant un an, les CPAS de ce pays devraient accueillir un public nouveau sans recevoir de moyens. Le confirmez-vous?

Alors, à propos des 526 000 personnes en arrêt maladie, on ne peut que vous rejoindre dans l'idée d'une responsabilisation générale, même si la manière dont vous comptez contrôler les médecins laisse perplexe. Il est d'ailleurs frappant de voir que vous pariez sur la bonne foi et le droit à l'erreur pour le contribuable, à raison, mais pas pour le malade ni pour le médecin.

Voilà qui m'amène au point commun entre vos mesures sur les demandeurs d'emploi et sur les malades. C'est qu'il s'agit d'un contrat de méfiance entre le gouvernement et le citoyen. À part la bonne foi du contribuable, vous ne pariez sur la bonne foi de personne, ni des demandeurs d'emploi, ni des médecins, ni des malades.

Vous ne pariez pas non plus sur l'énergie des citoyens. Sur les allocations de chômage, la presse a pu trouver facilement l'exemple d'une série de citoyens que vos mesures vont toucher de plein fouet et qui, pourtant, n'ont rien à se reprocher. Des accidentés de la vie, des mères célibataires, parfois des personnes qui se forment à un métier en pénurie. Et c'est là que le bât blesse. Une économie qui tourne, une société qui fonctionne, ça réclame de la confiance de la part des entreprises, des travailleurs et du gouvernement. Et vous avez décidé d'être un gouvernement de la défiance.

Si nous avons autant de personnes sans emploi, si nous avons un demi-million de personnes en arrêt maladie, c'est pas parce que nous serions un pays de fainéants, c'est parce qu'il y a une crise sur le sens du travail, c'est parce que de nombreux citoyens ne sont pas heureux de ce qu'ils font. À tout ceux-là, parce que vous ne misez ni sur la formation, ni sur l'orientation, ni sur l'innovation, vous ne dites rien. Vous dites en gros "bougez-vous et allez faire quelque chose que vous détestez, vous réfléchirez au sens de la vie quand vous serez morts".

Avant de conclure, j'aimerais revenir sur deux éléments. Tout d'abord, vous avez mis en avant avec une certaine fierté la taxe de 1 000 euros sur l'accès à la nationalité. Moi, je regrette que l'Arizona ait inventé la nationalité censitaire. On pourrait se réjouir de voir l'accès à la nationalité belge acquérir subitement une si grande valeur pour la N-VA, vous qui avez un jour déclaré que, si vous pouviez mourir en tant que Néerlandais du Sud, vous mourriez plus heureux qu'en tant que Belge.

Or, nous savons qu'en fait, il s'agit d'un argument purement dissuasif. Pourquoi faire payer 1 000 euros l'accès à la nationalité? C'est là une vraie question, que j'ai d'ailleurs déjà posée à Mme Van Bossuyt et je n'ai jamais obtenu de réponse. Qu'on demande la réussite d'un parcours d'intégration ou la maîtrise d'une ou plusieurs langues nationales, pourquoi pas, je le comprends et je trouve même cela très bien. Mais je ne comprends pas bien la philosophie qui consiste à demander des sommes exorbitantes à quelqu'un qui remplit toutes les conditions pour rejoindre notre communauté nationale. C'est purement dissuasif et, là encore, c'est tout l'inverse d'un contrat de confiance.

Enfin, sur la Défense, c'est le grand flou. Vous allez chercher 2 milliards d'euros sur un emprunt hors budget à rembourser ensuite par la vente d'actifs. Je crois que nous avons tous compris que c'est un tour de passe-passe que vous êtes obligé de faire parce que vous ne pourrez vendre des actifs que pour diminuer un endettement. Dès lors, vous êtes obligé de commencer par l'endettement. Nous sommes en droit de comprendre ce que va nous coûter réellement cet endettement.

Par ailleurs, vous placez dans l'équation un dividende exceptionnel de Belfius qui, par définition, ne peut pourtant pas être structurel. Cela manque de transparence.

En ce qui concerne la manière de dépenser cet argent, je ne peux que vous encourager, une fois encore, à ne pas investir dans de nouveaux F-35. Si vous n'êtes pas convaincu par les arguments de dépendance technologique vis-à-vis des USA, qui sont pourtant évidents, tenez compte de la fragilité logistique. Vous êtes allé à Kiev et vous êtes donc bien placé pour savoir que, si nous sommes incapables de livrer nos vieux F-16, c'est parce que nous courons après des pièces détachées qu'il est impossible de trouver. Ces difficultés logistiques vont être multipliées si vous vous engagez encore sur des F-35. S'il vous plaît, ne continuez pas dans cette folie financière et stratégique.

J'en ai fini, monsieur le président.

(…)

Un vrai Belge.

(…)

Dat is gemakkelijk.

Mijnheer de voorzitter, ik voel mij ongelooflijk dankbaar. Ik kwam hier met een open blik. Ik vond het paasakkoord fenomenaal en na zeer aandachtig luisteren, vooral naar alle oppositiepartijen, vind ik het nog fenomenaler. Na de repliek van de eerste minister, met uitzondering van het verhaal over de Hollandais , vind ik het nog fenomenaler. Onze fractie is dus alleszins enorm overtuigd.

Wat heb ik gehoord van de oppositie? PTB, Groen, Ecolo en de PS hebben heel veel kritiek op het feit dat het paasakkoord de tien plagen de wereld uit tracht te helpen, want het is allemaal onmenselijk, maar ik hoor geen enkel alternatief. Het betreft allemaal maatregelen om onze sociale zekerheid en ons systeem van herverdeling stand te doen houden. We zijn ook ontzettend fier dat we dat met de arizonacoalitie kunnen verwezenlijken. We zijn heel dicht bij de concretisering en de stemming ervan. Als u systemen die alleen hier nog bestaan, zoals de onbeperkte werkloosheidsuitkering in de tijd, nog voor de generatie van vandaag wilt behouden, dan maakt u de sociale zekerheid kapot en blaast u ze op voor de toekomstige generaties. Uw kritiek daarover overtuigt dus allerminst.

Andere partijen hadden het vooral over de effecten van hun beleid van de voorbije vijf jaar, met de verwoestende budgettaire koers, die gevaren werd – dank ook aan collega Bertrand om dat nog een keer op slides te tonen – en die wij nu aan het omkeren zijn. Ze hebben bovendien dan ook nog eens kritiek op het feit dat we 4 miljard euro op een bbp van 600 miljard euro investeren in defensie, in vrede. Mocht ik aan mijn overleden grootmoeder vertellen dat daar kritiek op komt, zou ze het niet geloven. Ze heeft de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog meegemaakt en zou zeggen dat dat budget om de vrede te bewaren, een badje is.

Premier, tijdens de verkiezingen was het uw prioriteit om budgettair alles op orde te zetten, maar we hebben nog altijd geen budgettair kader gezien. Door eenmalige begrotingstrucs toe te passen, bevestigen jullie alleen maar dat jullie Vivaldi 2.0 zijn. Deze regering zorgt niet voor een structurele financiering van onder meer Defensie. Het enige structurele zijn nieuwe belastingen, zoals de vliegtaks en de meerwaardebelasting.

De zes kleine migratiemaatregelen in het paasakkoord zijn echte tjevenmaatregelen, echte vivaldimaatregelen. U zegt dat het kinderlijk is om naar de Europese Commissie te gaan en een asielstop en een gezinsherenigingsstop te onderhandelen. Vindt u Oostenrijk dan kinderlijk? Zij stoppen gezinshereniging met erkende asielzoekers tegen alle Europese richtlijnen in. Ze dwingen het af bij de EU. Vindt u Polen kinderlijk? Zij hebben een asielstop afgedwongen en de toestroom van asielzoekers in Polen is zelfs niet de helft zo hoog als hier. Als dat allemaal kinderlijk is, dan ben ik graag kinderlijk.

U zegt dat u deel uitmaakt van het clubje migratiekritische landen, maar u hinkt zwaar achterop, want Polen en Oostenrijk steken u vlot langs rechts voorbij. Uw crisismaatregelen hebben als doelstelling de categorie van asielzoekers die recht hebben op opvang te beperken. Maar asielzoekers zijn hier niet voor de asielopvang, ze zijn hier omdat illegalen niet teruggestuurd worden, ze zijn hier voor onze sociale woningen, ze zijn hier voor onze leeflonen zodra ze die verblijfstitel binnen hebben.

Uw vijgen-na-Pasen-akkoord bevat geen deftige maatregelen om die asielinstroom te doen dalen en om de terugkeer van illegalen te verhogen. Integendeel, u laat criminele illegalen na een derde van hun gevangenisstraf vrij, zonder dat u de druk verhoogt op derde landen om hun illegalen terug te nemen. Heel jammer.

Monsieur le premier ministre, je vous remercie pour vos réponses. Je ne manquerai évidemment pas d'interroger les ministres compétents.

Cet accord de Pâques, à travers la loi-programme, comprend des éléments forts que le MR a soutenus: des moyens en plus pour la sécurité, pour la Défense, la Justice, pour lutter contre la surpopulation carcérale; des militaires sur les sites sensibles, libérant 300 policiers. C'est aussi le chômage limité à deux ans, un milliard pour la compétitivité de nos entreprises, des éléments fiscaux intéressants, notamment pour les indépendants, et un durcissement des règles de migration.

Nous le soutenons pleinement et nous vous remercions pour votre intervention.

Monsieur le premier ministre, merci pour les quelques éléments d'information que vous avez daigné nous donner.

Vous aviez annoncé la couleur. Vous aviez d'ores et déjà renvoyé vers les ministres compétents en commission, vers le budget qui devrait arriver un jour ou l'autre. On espère toujours. Cela recule de semaine en semaine. Je pense que ce sera effectivement le juge de paix.

Vous avez balayé d'un revers de la main les questions sur la crédibilité budgétaire de cet exercice, sur la trajectoire budgétaire, sur l'endroit où vous irez effectivement chercher l'argent. Comme on l'a dit, ce sera en toute grande majorité auprès de la classe moyenne, dans les poches de la classe moyenne, sur les comptes en banque de la classe moyenne, que vous irez chercher cet argent, qui s'inscrit dans un exercice qui ne tient pas la route d'un point de vue budgétaire.

Vous pouvez utiliser un argument d'autorité renversée en disant: "Mais comment le PS peut-il parler de crédibilité budgétaire?" Nous attendions mieux de vous, monsieur le premier ministre. Vous, non pas l'historien, mais l'ingénieur, l'homme de chiffres, l'homme de précision, de détails. Nous avons uniquement des éléments, des effets de manche. Vous êtes assez disert sur les éléments idéologiques qui vous tiennent à cœur, mais sur tout le reste, sur tous les détails, pas une seule réponse concrète.

Peut-être un point quand même. Sur le statut d'artiste, vous n'avez pas pu vous empêcher d'avoir une lecture communautaire. Chassez le nationaliste, il revient au galop! Et c'est le cas ici. Vous avez une lecture communautaire sur ce dossier, notamment sur la répartition du nombre de bénéficiaires du statut d'artiste. Il n'est pas anormal que dans un pays, la capitale, qui compte toute une série d'institutions culturelles importantes, voie le nombre de bénéficiaires de ce statut plus important que dans d'autres Régions. Cela n'a rien d'insupportable! Cela n'a rien de surprenant, monsieur le premier ministre du Royaume de Belgique! C'est effectivement une ville capitale qui vit, qui choie sa scène culturelle, ses secteurs culturels. Il n'est donc pas anormal qu'il y ait plus de bénéficiaires de ce statut.

Je n'ai pas dit cela.

Ayez une vision plus large. Vous n'êtes plus le bourgmestre de la belle Ville d'Anvers, monsieur le premier ministre. Vous êtes le premier ministre du Royaume de Belgique. Et, à ce titre, vous devez traiter les Flamands, les Bruxellois et les Wallons sur un même pied d'égalité.

Je ne vous ai pas interrompu tout à l'heure, monsieur le premier ministre. S'il vous plaît, laissez-moi terminer!

En ce qui concerne le statut d'artiste, votre ministre de l'Emploi a évoqué des abus. Cela transparaissait d'ailleurs très clairement à travers l'exposé des motifs et sa première mouture de la loi-programme qui a fuité dans la presse, avec effectivement uniquement un regard budgétaire qui partait du principe de mauvaise foi de la part de celles et ceux qui bénéficient de ce statut réformé.

Vous avez dit qu'il s'agissait d'une responsabilité des Régions, monsieur le premier ministre. Mais non, la réforme du statut d'artiste de 2022 a précisé que la disponibilité active, passive et adaptée était spécifique pour les travailleurs et les travailleuses du secteur des arts. Et, justement parce qu'on les considèrent comme travailleurs à part entière, quand ils bénéficient du statut, le Forem, le VDAB et Actiris ne doivent pas les considérer comme des chercheurs ou des demandeurs d'emploi. C'était un des éléments fondamentaux et centraux de la réforme.

Par vos propos, monsieur le premier ministre, qui confirment la crainte que nous avons et que les artistes ont par rapport au maintien du statut, vous évoquez effectivement une réforme de ce statut, un durcissement des règles et des conditions, faisant en sorte que celles et ceux qui bénéficient aujourd'hui de ce statut dont on doit être fiers seront demain menacés. Nous y reviendrons, monsieur le premier ministre.

Mijnheer de eerste minister, ik vind het wel interessant. U probeert gewoon om het hele debat weg te wuiven. Ideologisch bestond uw hele denkwijze op budgettair vlak in begrotingsdiscipline, begrotingsdiscipline en nog eens begrotingsdiscipline. Dat wordt nu volledig aan de kant geschoven in vijf minuten. Dat toont aan dat het ging om begrotingsdiscipline voor de gepensioneerden, de langdurig zieken, de openbare diensten. Als het echter om andere uitgaven, militaire uitgaven gaat, dan geldt er geen begrotingsdiscipline. Dat is gewoon waar. Dat is in vijf minuten politiek beslist. Het moet binnen de N-VA moeilijk zijn, omdat uw denkwijze de laatste jaren alleen maar focuste op het Duitse model en begrotingsdiscipline. Dat wordt volledig aan de kant geschoven, mijnheer Ronse. Op de vragen daarover wordt gewoon niet geantwoord.

Ten tweede, antwoordt u niet op de vragen over de pensioenmalus, mijnheer de eerste minister. In het regeerakkoord staat dat ziektedagen niet meetellen. Er zijn sancties. De minister van Pensioenen antwoordt het tegenovergestelde in de plenaire vergadering. Wat is het nu juist?

Troisièmement, monsieur le premier ministre, vous n'avez pas répondu à ma question sur les pensionnés. En Belgique, nous vivons déjà avec des pensions relativement faibles par rapport à la France, l'Allemagne et les Pays-Bas. Les pensionnés ont du mal à payer leur maison de repos. Et vous décidez – vous n'avez pas répondu à cette question – de postposer l'indexation des pensions de trois mois. Cela va coûter 68 euros à un pensionné qui reçoit 1 700 euros bruts, 68 euros que vous retirez des pensions!

Je m'y attendais de la part de la N-VA. Mais Les Engagés? Vous qui deviez être un parti qui allait faire du social, vous trouvez cela logique de viser une nouvelle fois les pensionnés? De postposer l'indexation des pensions? Cela vous amuse d'aller chercher l'argent chez les pensionnés? Pourquoi n'allez-vous pas le chercher chez les super riches? Pourquoi n'allez-vous pas chercher l'argent vers le haut pourquoi sont-ce une nouvelle fois les pensionnés qui doivent payer? Dans votre programme électoral, vous promettiez d'aider les pensionnés. Mensonge! Mensonge!

Le MR allait sauver les travailleurs, allait sauver le pouvoir d'achat. On ne retrouve rien de tout ça! J'ai demandé au premier ministre combien cette mesure allait rapporter et il n'a pas répondu, parce que vous êtes tous mal à l'aise à cet égard. Répondez! Combien cela va-t-il rapporter, monsieur le premier ministre? Eh bien voilà, cela ne répond pas! Je le dis, c'est parce que vous avez honte de toucher une nouvelle fois les pensionnés. C'est facile d'aller chercher l'argent chez ces gens-là, mais vous n'osez pas aller le chercher chez les gens qui ont des grands patrimoines, parce que vous n'avez aucun courage politique.

Monsieur le premier ministre, je vous remercie pour les précisions apportées à nos questions et votre calme face aux propos populistes.

Le droit au rebond représente une nouvelle philosophie de chômage, qui n'est plus seulement un filet de sécurité passif, mais aussi un outil actif de reconversion au service de l'épanouissement professionnel et du maintien en emplois. Nous continuerons de suivre la mise en œuvre de ce droit au rebond avec une attention particulière, car nous croyons profondément en son potentiel – j'ai entendu que d'autres collègues de l'opposition y croyaient aussi, et cela me fait très plaisir – pour renforcer le bien-être au travail, encourager les transitions professionnelles choisies et soutenir une sécurité sociale durable et moderne.

Quant au suivi des demandes légitimes des magistrats, nous serons aussi présents pour veiller à ce qu'une véritable concertation sociale soit menée et que la réforme, certes nécessaire, ne se fasse jamais au prix d'un affaiblissement de notre É tat de droit.

Comme toujours, nous serons au rendez-vous pour faire vivre les ambitions de l'accord de gouvernement dans l'esprit constructif de dialogue, de vigilance, de cohérence et de responsabilité qui nous anime.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw toelichting. Ik zal het korter houden. De collega’s van de PS hebben hun spreektijd verdubbeld. Ik zal de mijne halveren.

Voor Vooruit is het heel belangrijk dat wij met het paasakkoord investeren in zorg en opleiding, dat wij de pensioenen van de mensen beschermen, dat wij de fiscale fraude aanpakken en dat wij zorgen voor een volwaardige sociale bescherming voor de kunstenaars.

Mijnheer de voorzitter, voor het overige verwijs ik naar mijn eerdere uiteenzetting.

Monsieur le premier ministre, vous le dites vous-même: un milliard pour les entreprises afin de stimuler leur compétitivité. Si ce n'est pas un cadeau, alors je ne sais pas ce qu'il faut aux entreprises pour qu'on puisse parler de cadeau!

Par ailleurs, j'ai très bien compris où vous vouliez en venir. Votre projet est d'acculer les gens pour qu'ils acceptent n'importe quel boulot à n'importe quel prix. C'est le projet de l'Arizona. En revanche, ce qui est vrai c'est que les matières sociales sont extrêmement techniques. Vous faites de l'enfumage et jouez sur l'incapacité des gens à comprendre à quelle sauce ils vont être mangés pour avancer à un rythme effréné dans vos réformes. Laissez-moi vous dire que nous ne vous laisserons pas faire et que nous continuerons à mettre en exergue les mesures antisociales que vous êtes en train de prendre au détriment des plus fragiles et en faisant des cadeaux aux plus riches.

Vous nous dites que vous voulez responsabiliser tous les acteurs, mais il en est un que vous oubliez: ce sont justement les employeurs. Vous prétendez que toute la chaîne va s'activer pour contrôler. Mais à quel moment vous tracassez-vous du bien-être au travail et du travail qui rend malade? Vos mesures vont amplifier les maladies, avec la flexibilisation, l'appauvrissement, l'insécurité de l'emploi, le travail de nuit et le travail dominical. Monsieur le premier ministre, ce sont des conditions de travail qui rendent malade et qui constituent une véritable bombe à retardement pour notre système.

Mijnheer de premier, u was absoluut niet duidelijk over de budgetten, maar u was wel heel duidelijk over de pensioenen van de parlementsleden. U hebt verklaard dat als die wetgeving voor iedereen wordt gewijzigd, het logisch is dat die wijzigingen ook worden doorgevoerd voor de parlementsleden. Dat is helder. Is dat uw persoonlijk standpunt of het standpunt van de meerderheid? Dat is niet duidelijk.

Mijnheer de eerste minister, dat is juist, maar ik sprak over de meerderheidspartijen.

Ten slotte was u over Euroclear ook helder. U geeft toe dat uw budget niet sluitend is, want als er een vredesakkoord zou komen in 2026, 2027 of 2028, kampt u met een budgettair probleem. U geeft ook aan dat u dan nieuwe budgettaire maatregelen zult moeten nemen. Zelfs als u de inkomsten vijf jaar lang op 1,2 à 1,3 miljard euro zou kunnen houden – meer dan 6 miljard euro – zult u dat niveau van inkomsten niet kunnen aanhouden, want de intresten zijn aan het dalen. De conclusie is nog altijd dat uw regering een paasakkoord aflevert met een 'fenomenaal' gat in de begroting, mijnheer Ronse. Dat zal binnen enkele maanden en jaren blijken.

Mijnheer de premier, ik vrees dat president Trump ook al een invloed heeft op ons land en ons beleid, want feiten zijn blijkbaar minder van belang. Ik zal u drie feiten geven. Het gaat niet over mij, maar over de feiten. Ten eerste, ik heb één begroting opgesteld als staatssecretaris voor Begroting. Dat was de begroting voor 2024. Ik ben op zoek gegaan naar een extra budget van 3 miljard euro. Ik heb een extra structurele inspanning gedaan. Ik had meer willen doen en we zaten op dezelfde golflengte op dat vlak, maar de coalitie liet dat niet toe. Het resultaat was dat we in 2024 op 2,7 % zijn geland voor entiteit 1. Dat is een feit. Uw ambitie is om tegen het einde van de legislatuur minder dan 3 % voor entiteit 1 te halen. Als dat uw ambitie is, dan moet u of uw minister van Begroting zich vragen stellen.

Ik geef u een tweede feit. Met voormalig minister van Defensie Vandeput zaten we op 0,9 % voor defensie-uitgaven, het laagste niveau ooit. U bent vergeten dat u zelf een minister van Defensie hebt geleverd.

Dan kom ik aan het derde feit. U hebt niet geantwoord op de vragen die u lastig vindt. Het gaat dan over de 2,2 miljard, die put in uw eigen tabel, over de 770 miljoen euro, over de 2 miljard van uw paasakkoord. U kunt achteruit blijven kijken en u zult dat nog een tijdje doen, maar dit zijn uw eigen gaten. U bent uw eigen gaten aan het creëren in de begroting, mijnheer De Wever. Dat is een feit.

Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw eerlijke antwoorden maar u bent één zaak uit de weg gegaan, namelijk het feit van de illegale criminelen die vervroegd vrijkomen op beslissing van de administratie na een derde van hun straf. Dat doet de leuze "het strengste migratiebeleid ooit" wel een beetje als een holle slogan klinken, als ik mij dat mag permitteren.

Ik vraag mij dan af of u dat niet gezien hebt. Heeft uw kabinet dat niet gezien? Kwatongen beweren dat u de minister van Justitie hebt laten staan op de binnenkoer van de Wetstraat. Misschien moet u haar nog eens in de ogen kijken en daarover een gesprek voeren met haar. Die maatregel is namelijk gevaarlijk. Ik herhaal dat.

Monsieur le premier ministre, s'agissant du statut d'artiste, je n'ai pas dit qu'il n'y avait aucun abus. J'ai dit que le système protégeait déjà énormément contre les abus et la preuve en est que le seul exemple d'abus sorti de la bouche de votre ministre de l'Emploi était au minimum fantaisiste – l'histoire du barman dans le théâtre. Pour le reste, une information pour vous: l'activation est certes régionale mais sauf erreur, la politique de sanction revient toujours à l'ONEM. À moins que l'Arizona ait régionalisé l'ONEM sans nous le dire, ce que je ne pense pas, le fédéral reste compétent pour ce qui concerne les abus. Il n'est pas anormal de trouver 50 % des artistes vivant à Bruxelles vu l'importance de la vie culturelle. Même si vous l'avez dit sous l'angle de l'humour, il est douteux de vouloir installer un rapport permanent entre Bruxelles et la fraude. Cette musique ne sonne pas. En ce qui concerne les F-35, il y a des pays qui combinent l'achat de F-35 avec d'autres appareils tels que des Rafale. La Grèce le fait! Je ne vois pas pourquoi vous êtes condamnés à réinvestir dans des F-35. Enfin, s'agissant de la taxe à 1 000 euros, je suis ravi d'entendre que vous voulez rester belge puisque cela coûtera 91 euros de moins que de mourir en Hollandais. Parfait, c'est une information. Mais l'argument de dire qu'on le fait parce que d'autres le font ne tient pas. La vraie réponse est que vous souhaitez décourager le plus d'étrangers possible de rejoindre notre communauté nationale. Autant l'accès à la nationalité doit être rationalisé par des arguments de parcours d'intégration et de maîtrise de langue, autant le fait de diviser l'accès entre les plus riches et les plus pauvres est vraiment dommage. C'est un message réducteur. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 11.59 uur. La réunion publique de commission est levée à 11 h 59.

Mijnheer de minister, in een interview maakte Luminus-CEO Gregoire Dallemagne duidelijk dat Luminus openstaat voor gesprekken over het openhouden van kerncentrales en de bouw van nieuwe eenheden. Uiteraard moet dat op een manier gebeuren die voordelig is voor zowel onze burgers en bedrijven als Luminus zelf. Een dergelijke openheid is belangrijk om de doelstellingen van het regeerakkoord te kunnen uitvoeren. Volgens de pers vond er voorlopig nog geen gesprek plaats tussen u en het bedrijf. Tegelijk betreurde hij dat hij voor de vorige minister van Energie geen waardevolle gesprekspartner was, hoewel Luminus mede-eigenaar is van de kerncentrales waarover het ging.

Daarin lijken toch een aantal opportuniteiten te liggen om Luminus als gesprekspartner in uw plannen te betrekken. Ten eerste, hoe reageert u op de uitlatingen van Luminus? Kan de opening van Luminus passen in uw plannen?

Ten tweede, bent u van plan om ook met Luminus op korte termijn een gesprek te hebben?

Ten derde, in welke mate laat de huidige deal met ENGIE Electrabel de nodige ruimte om in de toekomst een nieuwe exploitant van de kerncentrales toe te laten?

Merci monsieur le président, je poserai donc mes deux questions l'une à la suite de l'autre.

Monsieur le ministre, dans le communiqué d'Engie qui annonce la phase finale de l'accord sur la prolongation des réacteurs Doel 3 et Tihange 4, l'entreprise a déclaré être désormais ouverte au dialogue sur l'avenir du nucléaire en Belgique. On ne s'y attendait pas, au vu des réticences exprimées jusqu'ici par l'entreprise sur la possibilité de prolonger davantage ces réacteurs ou encore d'envisager la construction de nouvelles unités. Vous avez d'ailleurs vous-même salué cette annonce en évoquant "un véritable changement de paradigme" et en affirmant que cela envoyait un signal clair aux opérateurs. Aucune réunion n'a pourtant été annoncée entre Engie et le gouvernement fédéral sur le sujet.

J'ai par conséquent deux questions. Comment expliquez-vous ce changement de posture inattendu de la part d'Engie? Pouvez-vous donner la nature exacte des discussions que vous avez eues avec Engie à ce propos.

Voilà pour le volet Engie. Si vous le voulez bien monsieur le président, j'enchaîne avec le volet Luminus? (Oui)

Monsieur le ministre – à mon avis c'est lié –, le CEO de Luminus a récemment affirmé être prêt à explorer différentes options en matière nucléaire, y compris une éventuelle participation à la prolongation des réacteurs existants ou à la construction de nouveaux réacteurs. Cependant Luminus a insisté sur une condition essentielle: la rentabilité des projets et la mise en place de garanties suffisantes de la part de l'État. Luminus souligne que sa participation passée dans le nucléaire belge a généré des pertes et que la viabilité économique de futurs projets dépendrait fortement des garanties offertes par l'État.

Mes questions sont donc les suivantes. Pouvez-vous préciser la nature exacte des discussions que vous avez entamées avec Luminus sur ces questions? L'État est-il prêt à accorder de nouvelles garanties financières ou fiscales pour assurer la rentabilité des investissements nucléaires?

Monsieur le ministre, après notre vote historique la semaine dernière ici-même en commission de l'Énergie, vous avez souligné vous aussi un moment fondateur qui ouvrait la porte à de nouvelles capacités nucléaires. Cependant, nous le savons tous, ENGIE, on vient d'en parler, a clairement indiqué son intention de clore le chapitre nucléaire.

En parallèle, des acteurs se sont heureusement montrés intéressés comme Luminus et leur maison-mère EDF reste la seule en Europe à posséder une expertise récente en matière de construction de nouvelles centrales. Par ailleurs, la fédération des industriels Febeliec propose même un projet de consortium, estimant que les industriels belges seraient prêts à investir dans le nucléaire.

Monsieur le ministre, avez-vous à ce jour entamé des discussions avec de nouveaux opérateurs afin de proposer de nouveaux projets dans le nucléaire? Est-ce que lors des discussions sur le closing du deal avec ENGIE, ces derniers ont-ils ouvert la porte à d'autres prolongations? Et enfin, qu'en est-il de la proposition de Luminus? Trouvez-vous cela envisageable et pouvez-vous nous suggérer d'autres alternatives pour nous assurer une production d'électricité nucléaire qui remplirait 25 % de notre mix énergétique?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Het is van belang om volop te gaan voor de engagementen uit het regeerakkoord. We zullen goed moeten opvolgen of men daar de juiste partners vindt om dat te kunnen doen. We moeten er van bij het begin van de legislatuur voor zorgen dat we daar stappen voor zetten, want er zal heel wat nodig zijn om dat allemaal te realiseren. Wij volgen dit van nabij op.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos différentes réponses. J'entends que vous n'avez encore rencontré personne. Écoutez, les étoiles se sont incroyablement bien alignées pour vous. Nous serons donc évidemment attentifs à la suite.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. On espère que les négociations et les rencontres donneront lieu à la découverte et à la rencontre d'un opérateur pour avancer sur ce dossier, sur ce mix énergétique et sur la déclaration du gouvernement.

Monsieur le ministre, lors de votre exposé d'orientation politique, vous n'avez annoncé aucune mesure visant à lutter efficacement contre la précarité énergétique, et n'aviez aucune intention d'étendre le tarif social comme cela avait été fait durant la crise du covid. Pourtant, l'efficacité et surtout l'utilité de celui-ci est prouvée. Les chiffres récents de l'Institut wallon de l’évaluation, de la prospective et de la statistique (IWEPS) sont sans appel: en 2023, 11,6 % des ménages wallons déclaraient avoir des difficultés à chauffer correctement leur logement.

Contrairement à ce qu'on peut parfois entendre, ce ne sont pas uniquement les ménages vivant dans des logements mal isolés qui sont en difficulté. L'impact du coût de l'énergie sur le budget des ménages dépend également des choix financiers que doivent faire les ménages les plus précaires, qui réduisent souvent leur consommation au prix de leur confort et de leur santé.

En sachant cela, l'absence d'initiatives pour lutter contre cette précarité énergétique dans votre note d'intention était frappante et inquiétante. Je vous avais interpellé à ce sujet, et suis dans l'obligation de vous reposer la question puisque vos réponses ne m'avaient pas rassurée.

Monsieur le ministre, comptez-vous enfin reconnaître l'urgence de la situation pour de nombreux ménages et mettre en place des mesures concrètes pour lutter contre la précarité énergétique?

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, mijn vraag gaat over het Sociaal Verwarmingsfonds. Het federaal regeerakkoord stelt dat men de tussenkomsten van het sociaal energietarief en het Sociaal Verwarmingsfonds gaat bekijken en dat men ter zake wil evolueren naar een inkomensgebaseerde, vermogensgebaseerde en technologieneutrale forfaitaire tussenkomst.

Het Sociaal Verwarmingsfonds trekt nu echter aan de alarmbel met betrekking tot de kostprijs voor de gezinnen in energiearmoede die zich verwarmen met stookolie. Vandaag is misschien een beetje een ongelukkige dag, omdat de olieprijzen gedaald zijn, de stookolieprijs is vandaag stevig gedaald, maar het gaat natuurlijk over de voorbije jaren. Vandaag is slechts een momentopname. Vorig jaar was er een prijsstijging van maar liefst 64 %, terwijl in dezelfde periode de gezondheidsindex gestegen is met 21 %. De kosten om een woning te verwarmen met stookolie, en als Vlaming kijk ik dan ook naar Wallonië, waar vaker met stookolie verwarmd wordt, zijn drie maal sterker gestegen dan de salarissen in België. Het gaat hier toch over 70.000 gezinnen.

Het jaarrapport 2024 doet de directeur van het Sociaal Verwarmingsfonds aan de alarmbel trekken. Gezinnen kopen zelfs minder brandstof aan, omdat ze die gewoonweg niet meer kunnen betalen. ETS 2 komt eraan in 2027, maar de situatie met betrekking tot dat Sociaal Verwarmingsfonds is nu al ernstig. De directeur pleitte trouwens vorig jaar al, voor de verkiezingen, voor een stevige aanpak en een verandering van het berekeningssysteem, want met de geëvolueerde stookolieprijs blijft het deel dat gezinnen in financiële moeilijkheden zelf moeten betalen, te groot. Volgens de directeur zou de toelage idealiter een kwart van de aankoopprijs moeten zijn.

Hoe reageert u op de door het Sociaal Verwarmingsfonds geformuleerde bezorgdheden?

Monsieur le ministre, le dernier rapport annuel du Fonds Social Chauffage dresse un constat inquiétant sur la précarité énergétique des ménages belges, et en particulier pour ceux qui se chauffent au mazout. Entre 2021 et 2024, leur coût de chauffage a doublé, même avec les primes mazout ou les allocations du Fonds Social Chauffage. La hausse des prix entre 2021 et 2024 a atteint 64 %, alors que l'indice santé n'a augmenté que de 21 %. Le coût du chauffage a donc augmenté trois fois plus que les salaires en Belgique.

Face à cette explosion des coûts, les ménages les plus modestes sont obligés de réduire leur consommation, non pas pour l'efficacité énergétique, mais tout simplement parce qu'ils n'ont plus les moyens de se chauffer correctement. Cette situation est d'autant plus inquiétante qu'une nouvelle augmentation des prix est attendue en 2027 avec l'entrée en vigueur du système ETS2, sans aucune mesure compensatoire prévue à ce stade.

Je ne reviens pas sur votre note d'orientation politique où on a pu constater que la précarité énergétique était à peine abordée. Aucun dispositif structurel ne semble envisagé pour protéger ces citoyens qui sont déjà en difficulté. Par contre, on retrouve la volonté, confirmée par votre gouvernement, d'augmenter la TVA sur les chaudières à gaz et à mazout. C'est une donnée que nous n'avions pas durant la présentation de votre note d'orientation politique. Nous en avons évidemment pris bonne note depuis.

Ne pas réagir à la précarité énergétique, c'est pousser des milliers de familles vers des conditions de vie moins dignes, avec de nombreuses conséquences sur leur santé et sur leur bien-être.

Monsieur le ministre, êtes-vous vraiment conscient de l'ampleur du problème de précarité énergétique? Quelles mesures concrètes envisagez-vous pour les années à venir afin de protéger les ménages vulnérables face à ces hausses des coûts? Pourquoi votre note d'orientation prend-elle si peu en compte cette problématique?

Merci monsieur le ministre. Je ne suis pas complètement inattentive! Je parlais tout à l'heure évidemment de la note de votre collègue, le ministre Jambon. Si on avait toutefois eu l'information dans le cadre de sa présentation à lui, cela aurait bien évidemment eu des répercussions sur les questions que j'aurais pu vous poser à vous par la suite. Merci donc d'avoir été précis à ce sujet-là, mais j'étais bien consciente que ça ne devait pas être présent dans la note. Dans la sienne, ça ne l'était pas, et ça aurait effectivement eu un impact chez vous.

Pour le reste, vous ne nous parlez que d'harmonisation. Je l'entends. Comme pas mal de choses, on a des lignes qui sont tirées et on n'a pas vraiment de fond derrière. J'attendrai de voir la suite mais je tiens tout de même à souligner, encore une fois, que des milliers de familles sont dans des conditions compliquées, des situations de précarité énergétique importante. Or nous n'avons aujourd'hui aucune réponse à nos questions, aucune ligne claire de votre part pour des aides potentielles à mettre en place et ça, c'est réellement problématique.

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Harmonisering van de toekenningscriteria, samenwerking met de gewesten, meer integratie, daarmee zijn wij het allemaal eens, maar desalniettemin maakt ook onze fractie zich zeer ernstig zorgen over een aantal fiscale maatregelen – dat is inderdaad niet uw bevoegdheid, maar ik zeg het hier toch maar – die het gebruik van fossiele brandstoffen nog duurder zal maken voor mensen die nu al in moeilijke energieomstandigheden leven. De stookolie is een voorbeeld. ETS2 komt eraan. Ik denk dat u in juni bij de Europese Commissie een plan zult moeten indienen om de compensatie in België te organiseren. Het zal meer dan ooit nodig zijn. Wij zullen daarop aandachtig toekijken.

Mijnheer de minister, het dossier met betrekking tot het energie-eiland is in de vragensessie van de plenaire vergadering al aan bod gekomen, maar er is in onze commissievergadering misschien iets meer tijd om een goed antwoord te krijgen, laat staan wat meer politieke sereniteit. Het federaal regeerakkoord stelde voor een definitieve beslissing de datum van 31 maart voorop, maar die deadline werd uitgesteld. Daar heb ik, zoals ik afgelopen donderdag opmerkte, wel wat begrip voor.

Hier gaat het mij vooral over de eventuele alternatieven voor het door de vorige regering goedgekeurde grid design en ook over de modaliteiten van de nieuwe Nautilusverbinding. Hoe ver staat het met uw onderzoek en uw gesprekken met de netbeheerder en misschien zelfs met de CREG?

Uw antwoord dat de conflicten tussen de aannemer en de netbeheerder over de caissons en het tijdspad mijn zaken niet zijn, aangezien het gaat om een discussie tussen bedrijven, verwonderde mij wel. Het kunnen immers uw zaken worden, mijnheer de minister, want als de vertragingen tot 500 dagen oplopen, wat betekent dat dan voor de streefdatum van 2029 voor de opening van het eerste park? Ik zou daarom graag zien dat u wat meer betrokkenheid etaleert.

Monsieur le ministre, nous avons appris que le projet de l'île énergétique connaissait une nouvelle difficulté. Après l'explosion des coûts et les incertitudes liées à la partie en courant continu, un conflit a éclaté entre Elia et le consortium Jan De Nul et DEME, chargé de la construction de l'île, ce qui menace désormais la viabilité du projet. Ce consortium a introduit une demande de modification des conditions du contrat, ce qu' Elia refuse. C'est un bras de fer qui pourrait engendrer des retards supplémentaires alors que le projet a déjà accumulé des retards importants. La presse évoque un retard de 500 jours. Le problème majeur est que ce retard compromet directement l'obtention de 100 millions d'euros de subside européen. Nous n'obtiendrons pas ce subside si l'île n'est pas mise en service avant août 2026.

Elia reste très floue quant aux répercussions exactes sur les délais et les coûts finaux du projet.

Dès lors, monsieur le ministre, quelle est votre analyse de la situation? Vous en avez déjà un peu parlé lors de la séance plénière, mais confirmez-vous le risque de retard et le risque de perdre le subside européen? Avez-vous pris des initiatives pour tenter de régler ce conflit et éviter que le dossier s'enlise? Quelles mesures envisagez-vous pour garantir que ce projet puisse être mené à bien dans les délais impartis?

Mijnheer de minister, tijdens de plenaire vergadering hebt u al duidelijk gemaakt wat de uitdagingen in het dossier van het energie-eiland zijn, uitdagingen die gelijklopen met die voor Elia, namelijk de onmogelijkheid om het bedrag van 7,5 miljard euro te aanvaarden enerzijds, en noodzaak zonder meer dat de windmolens worden aangesloten. De komende weken zijn cruciaal, zoals u hebt aangegeven.

Op het moment is nog niet helemaal helder welke alternatieven u in de weegschaal legt. U sprak zich wel uit voor een onderzoek naar een aansluiting in wisselstroom en een rechtstreekse aansluiting van Nautilus, maar het is minder duidelijk of u ook een hertekening van de offshorewindzones overweegt en of u daarbij enkel kavel 2 en 3 zou viseren dan wel ook de kavel waarvoor nu al een tender loopt.

Ten eerste, kunt u uitgebreider ingaan op de alternatieven die u momenteel onderzoekt onder andere voor de offshore windzones?

Ten tweede, op welke manier wilt u het Parlement, dat het dossier in een zekere stroomversnelling bracht, betrekken bij de finale keuze? Komt er een gedachtewisseling rond het onderwerp, alvorens de regering de knoop doorhakt?

Ten derde, zult u aftastende gesprekken voeren met Ofgem en/of uw Britse evenknie, alvorens een finale beslissing te nemen?

Monsieur le ministre, comme nous l'avons dit tant en séance plénière qu'en commission, l'augmentation du coût de l'île soulève de nombreuses interrogations. Cette hausse importante, combinée aux discussions entre Elia et l'entreprise de construction DEME, notamment autour de l'exécution, continue de semer le doute sur la faisabilité et la gouvernance de ce projet. Dans un contexte où la Belgique mise fortement sur les développements d'éolien offshore et sur la position centrale de notre pays dans le futur réseau énergétique européen, la transparence et la cohérence sont plus que jamais nécessaires.

Monsieur le ministre, quelles alternatives sont-elles encore sur la table du gouvernement à ce stade? Êtes-vous resté sur les scénarios présentés par Elia dans cette commission, ou analysez-vous d'autres alternatives? La demande de rallonge budgétaire de l'entreprise DEME ou d'autres éléments poussent-ils à une remise en question du projet d'île et de la partie AC? Quelles mesures de contrôle et de gouvernance comptez-vous mettre en place pour clarifier les responsabilités entre les différents acteurs et éviter toute dérive supplémentaire? Où en sont les discussions avec le régulateur britannique Ofgem concernant Nautilus, l'interconnexion entre nos deux pays? Enfin, dans quelle mesure ces développements risquent-ils de compromettre nos engagements climatiques et énergétiques pour 2030?

Mijnheer de minister, blijkbaar komen heel wat mondelinge vragen vandaag te vroeg. U wilt zeer weinig concreets kwijt over uw besprekingen en uw onderzoek van het energie-eiland. Het is misschien niet aan u om commentaar te geven op een juridisch dispuut tussen twee bedrijven, maar de gevolgen van dat juridisch dispuut kunnen wel groot zijn. Daar gaat mijn vraag over. Misschien wilt u die pas beantwoorden wanneer het probleem zich voordoet, maar dan zit u in hetzelfde vaarwater als de minister die voor u aan het bewind was.

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses, mais je vais devoir vous contredire. Dès le moment où ce conflit, certes entre deux entreprises, peut potentiellement avoir un impact pour l'État, et donc pour les citoyens, en entraînant une perte de subsides, nous attendons de vous que vous vous prononciez un minimum ou à tout le moins que vous soyez un peu proactif pour éviter cet impact pour les Belges.

Pour le reste, j'entends qu'entre jeudi et aujourd'hui, vous n'avez pas reçu d'informations complémentaires, et c'est bien compréhensible. Sur ce point précis, nous attendons de vous que vous soyez un ministre de l' é nergie proactif et que vous fassiez en sorte que le portefeuille des Belges ne soit pas touché par un potentiel retard. Je suis désolée!

Mijnheer de minister, de alternatieven die Elia naar voren heeft geschoven, zijn bekend. Alleen spreekt Elia zich niet uit over het hertekenen van windzones. Het heeft enkel gezegd dat het aansluiten van een zone minder een optie is.

U hebt zich in de krant wel uitgesproken over de hertekening van windzones, maar ik slaag er niet helemaal in om u dat in het Parlement opnieuw te laten zeggen. De vraag is hoe we daarmee omgaan. Dat is een belangrijk deel van het debat en daarover zal het in het Parlement ook gaan.

Ik heb uw antwoord op de vraag of u met uw tegenhanger in het Verenigd Koninkrijk zult overleggen, niet helemaal begrepen, maar ik zal het verslag erop nalezen.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

Nous nous rendons bien compte que vous n'avez pas obtenu beaucoup de nouveaux éléments au cours des derniers jours. Cela dit, vous comprendrez que ce qui nous préoccupe, et ce qui inquiète un peu tout le monde ici, c'est de savoir si tous ces soucis et développements risquent de compromettre nos engagements climatiques et énergétiques pour 2030.

Nous n'avons pas toutes les réponses aujourd'hui, et nous comprenons bien que vous ne les avez pas non plus. En tout cas, nous resterons attentifs sur ce sujet, et il y a fort à parier que l'île énergétique fera encore parler d'elle ici en commission.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, in de Summer Outlook wijst Elia erop dat er vanaf de lente tot in de herfst bezorgdheden zijn over de combinatie van de 11,4 gigawatt aan zonnepanelen en de momenten met laag verbruik. Er wordt op gewezen dat dit in eerste plaats een zaak is van de markt, maar tegelijkertijd weten we ook dat flexibiliteit soms ook in overeenstemming met de netbeheerder moet worden uitgewerkt.

Uw voorganger wees erop dat er zeer veel batterijprojecten in de pijplijn zouden zitten. Ik hoor dat de markt daaromtrent veel interesse toont, maar tegelijkertijd is er minder duidelijkheid over op welke termijn die aansluitbaar zouden zijn op het Elianet. We weten dat er ook werk wordt gemaakt van een T-2-veiling in de nabije toekomst, in het kader van het CRM, waarbij batterijprojecten een van de doelgroepen zijn. Anderzijds is deelnemen ook pas mogelijk op het moment dat men voldoende zekerheid heeft dat men ook een aansluiting kan krijgen en dergelijke meer.

Hoe kijkt u naar die Summer Outlook en meer bepaald de uitdaging op vlak van de zonnepanelen? Denkt u dat er mogelijkheden zijn om het traject voor nieuwe flexibiliteit te versnellen? Wat is de situatie rond de aangekondigde T-2-veiling?

Monsieur le ministre, dans son Summer Outlook , Elia lance un signal d'alarme concernant un risque croissant de surproduction d'électricité renouvelable – en particulier solaire – dès ce printemps. Ce phénomène était avant réservé à l'été, mais maintenant il s'étend à d'autres saisons, avec un impact croissant sur la stabilité du réseau. La capacité photovoltaïque installée en Belgique a fortement augmenté ces dernières années et atteint aujourd'hui environ 11,4 GW. Lors des pics d'ensoleillement, jusqu'à 9 GW peuvent être injectés dans le réseau.

Elia alerte sur les effets de cette surproduction: déséquilibres du réseau, prix négatifs sur le marché de l'électricité voire, dans des cas extrêmes, activation de mesures de délestage pour éviter un blackout. Dans ce contexte, Elia plaide pour des solutions urgentes en matière de flexibilité, notamment pour une consommation adaptée aux moments où l'électricité renouvelable est abondante et bon marché.

Monsieur le ministre, quelle est votre réaction à propos des déclarations du gestionnaire de réseau? Que comptez-vous mettre en place rapidement pour stimuler la flexibilité de la demande et anticiper les déséquilibres sur le réseau à cause de la surproduction d'électricité renouvelable? Une coordination renforcée avec nos voisins européens est-elle envisagée pour faire face au problème?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

Het gaat om een dossier dat wij van nabij moeten opvolgen. Wanneer wij er immers onvoldoende in slagen om de plannen op de markt om flexibiliteit aan te bieden, ook in de praktijk te laten omzetten, lopen wij altijd achterop. Wij moeten dus goed bekijken op welke manier wij op dat vlak stappen vooruit kunnen zetten in het belang van eenieder. Immers, zowel de aanbieders van stroom van zonnepanelen als de industrie kunnen absoluut gebaat zijn bij een goede integratie van die flexibiliteit.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses qui sont de nature à nous rassurer.

Monsieur le ministre, vous avez indiqué que la CREG pourrait examiner si les redevances imposées par les fournisseurs pour les services liés au partage d’électricité sont justifiées et proportionnées, et que vous alliez voir si une étude en ce sens est envisageable. Vous avez également rappelé que la promotion active des communautés d’énergie est une compétence régionale. Il est primordial cependant d’éviter que des coûts administratifs excessifs ne deviennent des obstacles à leur développement.

Ces redevances – parfois très élevées – freinent directement la dynamique du partage d’énergie, alors même que ces initiatives sont essentielles pour accélérer la transition énergétique, lutter contre la précarité énergétique et impliquer les citoyens de manière concrète dans la production locale d’énergie.

Monsieur le ministre, avez-vous déjà pris contact avec la CREG pour lancer effectivement cette étude sur les redevances imposées par les fournisseurs aux participants à des communautés d’énergie? Si oui, quel est le calendrier envisagé?

Comptez-vous engager un dialogue structuré avec les ministres régionaux compétents afin de garantir une meilleure cohérence des politiques en matière de partage d’électricité, notamment pour harmoniser les pratiques tarifaires et faciliter l’accès des publics vulnérables à ces systèmes?

Enfin, Les Engagés sont convaincus que les communautés d’énergie doivent pouvoir bénéficier de conditions incitatives. Quelles sont les initiatives et les mesures que vous comptez et pouvez mettre en place dans le respect de vos compétences?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses circonstanciées. Nous avons reçu ce matin quelques acteurs du secteur et il était intéressant d'entendre qu'un décret régional bruxellois avait été bouclé mais que du côté de la Région wallonne, c'était plus compliqué. Ceci démontre qu'à Bruxelles, les choses se passent relativement bien. Il serait donc intéressant de comparer les législations afin de pouvoir inciter certains à suivre le bon exemple. Je vous remercie de prendre ce dossier à bras-le-corps.

Monsieur le ministre, à la fin de la législature précédente, nous avons été alertés par une information préoccupante concernant la situation boursière d'Elia, le gestionnaire du réseau de transport d'électricité. Celle-ci s'est significativement détériorée. Lors de la première semaine de janvier, le quotidien L'Écho rapportait que l'entreprise avait perdu près de 20 % de sa valeur en bourse. Une telle chute est loin d'être anodine pour un acteur aussi stratégique dans le paysage énergétique belge.

Cela se produisait au même instant que l'investiture de Donald Trump à la présidence américaine et l'annulation de certains projets américains d'Elia. Cette fragilisation soulève plusieurs interrogations quant à la solidité financière de l'opérateur, à sa capacité à maintenir ses investissements dans le réseau mais aussi et surtout quant à l'impact possible sur ses actionnaires au premier rang desquels figurent les communes et intercommunales belges.

Quelle est la situation actuelle concernant la capitalisation d'Elia ainsi que ses fluctuations boursières? Comment la situation a-t-elle évolué depuis le mois de janvier? Compte tenu de la situation, comment le ministre compte-t-il accompagner Elia pour assurer ses missions dans un contexte économique instable?

Comment la situation est-elle vécue par les communes et intercommunales actionnaires d'Elia? Ont-elles d'ores et déjà exprimé des inquiétudes concernant la capitalisation de l'entreprise? Ces entités locales, souvent déjà sous pression budgétaire, risquent-elles de subir des pertes importantes? Une évaluation de l'impact a-t-elle été réalisée ou est-elle en cours?

Et enfin, Elia s'est lancée dans une augmentation substantielle de capital. Le bras financier du fédéral, la SFPIM, injectera 200 millions. Existe-t-il un risque de dissolution de l'actionnariat public à travers cette augmentation de capital? Quelles sont les garanties à ce sujet? L'entreprise étant clairement stratégique pour l'État, comment voyez-vous la collaboration entre le public et le privé dans cette actionnariat?

Merci, monsieur le ministre. Sur le principe, je suis d'accord. Cependant, il faut faire attention, car certaines aventures financières, commerciales, peuvent avoir des répercussions sur une situation d'intercommunale. Cela fait 25 ans que je participe à la politique de ma commune et j'ai connu certaines expériences commerciales qui se sont révélées néfastes pour les finances communales. L'État fédéral, d'une certaine façon, peut jouer un rôle stratégique pour ce qui concerne la délivrance d'énergie, mais aussi pour les finances communales. S'agissant d'une SA, il faut aussi faire attention à qui rentre dans l'actionnariat, afin que ce ne soient pas des sociétés dans des états plus que douteux.

Mijnheer de minister, het Prinses Elisabetheiland werd ooit aangekondigd als het vlaggenschip van ons energiebeleid. Vandaag riskeert het jammer genoeg eerder een drijvend fiasco te worden. De kostenraming is intussen geëxplodeerd, de kostprijs zou zeker 7 miljard euro bedragen, veel meer dan de oorspronkelijk geraamde 2,2 miljard. Wie gaat dat betalen? Onze gezinnen en onze bedrijven. Er komt tot 27 euro bij op de energiefactuur van een gemiddeld gezin en onze bedrijven zullen tot honderdduizenden euro meer moeten betalen.

Collega's, de manier waarop het project wordt uitgevoerd is cruciaal, niet alleen voor de energietransitie, maar ook voor de bevoorradingszekerheid en energieonafhankelijkheid van ons land. Momenteel is er echter grote onzekerheid. De beslissing over de uitvoering van de tweede fase van het energie-eiland is uitgesteld.

Mijnheer de minister, u zult mij wellicht niet tegenspreken als ik zeg dat onze gezinnen en onze bedrijven nu nood hebben aan betaalbare en betrouwbare energie en niet pas binnen tien jaar. U erfde een complex dossier van uw voorgangster, maar nu is het aan u. Onze energiemix moet zekerheid bieden aan onze bedrijven, maar moet vooral ook betaalbaar blijven. Om onze bevoorradingszekerheid te garanderen is het heel belangrijk dat er snel duidelijkheid komt over kavel 1 van het eiland.

Mijnheer de minister, hoe gaat u ervoor zorgen dat de ontwikkeling van de nieuwe offshore windparken geen vertraging oploopt en dat de kosten beheersbaar blijven, zodat het beloofde vlaggenschip geen zinkend schip wordt?

Monsieur le ministre, le projet d'île énergétique en mer du Nord est un enjeu stratégique majeur pour l'avenir énergétique de notre pays, sa sécurité d'approvisionnement et la compétitivité de notre industrie. Il est essentiel que chaque euro investi serve au mieux l'intérêt général sans précipitation ni décision hâtive aux conséquences financières lourdes.

Vous avez souligné à juste titre que la forte augmentation des coûts initialement prévus, conjuguée aux incertitudes réglementaires et aux choix du passé, justifie une réévaluation approfondie du projet. Suspendre temporairement certaines décisions afin d'explorer toutes les alternatives crédibles et de préserver la capacité de négociation de la Belgique est une démarche de bon sens et de responsabilité. Notre priorité doit être d'assurer une transition énergétique efficace et maîtrisée en veillant à ce que les investissements ne pèsent pas inutilement sur la facture des citoyens et des entreprises. La concertation avec la CREG, la DG Énergie et Elia est essentielle pour garantir une décision éclairée, alignée sur les objectifs de déploiement des énergies renouvelables et de développement des énergies bas carbone.

Monsieur le ministre, pouvez-vous préciser les pistes à l'étude et les critères qui guideront la décision finale du gouvernement?

Mijnheer de minister, u bent bevoegd voor Energie. Deze week had u echter veel energie.

Wij hebben in de commissie voor Energie de wet op de kernuitstap teruggedraaid. Daar krijgt een mens energie van. U had ook nog een daadkrachtige beslissing genomen over het energie-eiland. U hebt in dat dossier namelijk terecht de pauzeknop ingedrukt. De kosten ontspoorden immers. De eigen keuzes die Elia maakte, zorgden ervoor dat de factuur ontploft. Uiteindelijk is het altijd de eindgebruiker die via zijn energiefactuur de rekening betaalt.

Mijnheer de minister, de grote vraag is echter wat er zal gebeuren wanneer u de energie vindt om opnieuw de playknop in te drukken. Het energie-eiland is immers een cruciaal dossier voor onze energiebevoorrading, voor de positie van België bij de energiebevoorrading in West-Europa, voor onze connectie met het Verenigd Koninkrijk en voor de aansluiting van de drie betrokken windparken, waarvan voor één park vandaag trouwens een lopende tender is uitgeschreven.

Die onzekerheid weegt ook op de mensen die voor die tender dossiers schrijven en willen meedingen naar de ontwikkeling van die windparken.

Mijnheer de minister, ik heb dus een heel eenvoudige vraag. Wanneer kunnen wij beslissingen van u verwachten over de playknop? Wat zullen die beslissingen betekenen? Welke richting zult u uitgaan?

Mijnheer de minister, in het regeerakkoord staat expliciet dat de regering uiterlijk eind maart een beslissing zou nemen inzake de bouw van de gelijkstroominfrastructuur, zeg maar het luik van de hybride interconnectie, belangrijk voor het derde lot van de Prinses Elizabethzone. Meteen zou er ook een beslissing volgen over de modaliteiten van de geplande Nautillusverbinding met het Verenigd Koninkrijk. Die beslissing is echter ‘met enkele weken’ uitgesteld. U wil vermijden dat er overhaast beslissingen worden genomen. De analyse van de verschillende alternatieve scenario's en de dialoog met de stakeholders vergen blijkbaar wat meer tijd.

Tegelijkertijd, mijnheer de minister, rijzen er nu problemen bij de ruwbouwwerken voor het kunstmatige eiland. Ik veronderstel dat het gaat over de bouw van de caissons in Vlissingen? Die bouw is toch al enige tijd bezig. Het consortium waaraan de werken gegund werden, kampt blijkbaar met extra kosten. Er zouden ook aanzienlijke vertragingen zijn. Sommigen spreken zelfs over 500 dagen extra.

Mijnheer de minister, de tijd tikt. De basisinfrastructuur van het eiland moet opgeleverd zijn voor 31 augustus 2026 wil Elia een beroep kunnen doen op 100 miljoen aan Europese middelen. Ik kom tot mijn vragen.

Welke invloed hebben al deze ontwikkelingen op de lopende tender voor het eerste windpark? Hebt u overleg met de sector over de vele ontwikkelingen in verband met het energie-eiland? Worden de potentiële investeerders, projectontwikkelaars niet stilaan wat afgeschrikt?

Mijnheer de minister, het energie-eiland, en zeker de enorme kostenstijgingen tot bijna 8 miljard euro, blijft de gemoederen beroeren. Die kosten dreigen immers te worden vertaald naar de nettarieven. Dat wil zeggen dat de elektriciteitsgebruikers dat allemaal via hun energiefacturen zullen moeten ophoesten. Bovendien komt dat bovenop de extra nettarieven die ze al sinds januari betalen, die 80 % stijging, waarover onder andere de industrie vandaag trouwens nogmaals aan de alarmbel trekt.

We weten dat dit een erfenis is van uw voorganger en wat voor een. Het regeerakkoord maakt duidelijk dat we daarover in maart een beslissing zouden nemen. We weten ook dat dit over heel veel geld gaat en ook over een aantal evoluties die op dit moment nog aan de gang zijn. Als we een beslissing nemen, moeten we meteen ook de juiste beslissing nemen. Enkele weken extra kunnen dus een heel goede zaak zijn om de juiste kant op te gaan.

Er moeten echter wel knopen worden doorgehakt. Iedereen weet dat het toevoegen van 8 miljard euro aan onze nettarieven onaanvaardbaar is. Daar kunnen we nooit mee akkoord gaan en ik ben het ermee eens dat we een aantal pistes moeten onderzoeken. Voor ons is het duidelijk dat de piste van het hertekenen van de offshore windzones, in combinatie met het ontkoppelen van de verbinding van het Verenigd Koninkrijk met het energie-eiland, waarschijnlijk de beste weg is om te bewandelen en dat we daarop moeten verder werken.

Mijnheer de minister, ik heb de volgende eenvoudige vragen. Hoe zult u deze kwestie aanpakken? Hoe zult u ervoor zorgen dat de facturen voor onze gezinnen en bedrijven hiervan worden bespaard?

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. Extra bedenktijd kan zeker zinvol zijn. Wij hebben daar begrip voor, maar die extra bedenktijd moet dan effectief ook leiden tot duidelijke keuzes en concrete stappen. Zonder die keuzes komen er geen nieuwe windparken, geen aansluiting en dus ook geen vooruitgang.

Als de huidige onzekerheid te lang blijft aanslepen, zal dat onze gezinnen, bedrijven en investeerders veel geld kosten. Dat willen we eigenlijk niet. Cd&v wil dat dit project slaagt. We zullen elke stap blijven steunen die leidt tot de betaalbare, betrouwbare en tijdige realisatie van een goede energiemix.

Mijnheer de minister, druk nu niet op de pauzeknop, maar geef een echt startschot.

Face à l'explosion des coûts et aux incertitudes qui entourent certains choix du passé, la seule attitude responsable est celle du pragmatisme et de la rigueur budgétaire, et certainement pas de la précipitation.

Monsieur le ministre, vous avez raison de suspendre temporairement la décision pour analyser toutes les alternatives. La transition énergétique doit être menée avec ambition mais aussi avec rigueur, intelligence économique et en tenant compte de l'évolution future de la législation sur le nucléaire.

Cependant, nous avons l'impression d'être les victimes des mensonges du passé. D'ailleurs, je commence à partager une idée qui a déjà été évoquée en commission de l'Énergie. Dans ce dossier, il est urgent de démêler le vrai du faux et de déterminer les responsabilités. Il est essentiel de faire toute la clarté, et le Parlement a un rôle à jouer. Si des erreurs ont été commises, elles ne doivent pas être répétées car on ne joue pas à la roulette avec l'argent des Belges!

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Laat uitstel geen afstel zijn. We hebben op termijn beslissingen nodig. We hebben ook die aansluitingen nodig. Anders zal de terechte strijd tegen de hoge transmissienettarieven en de hoge kosten tot minder bevoorradingszekerheid leiden. Dan zal het licht uitgaan en dat mogen we niet aanvaarden. Ik hoop u hier snel terug te zien met meer duidelijkheid, zodat we 's avonds gerust het licht kunnen uitdoen als we gaan slapen.

Mijnheer de minister, als deze regering voluit voor een nucleaire renaissance gaat, dan moet u nu met uw regering in dit dossier durven door te pakken. Dat betekent, zoals uw collega Verlinden in Oostende recent zei, dat u moet gaan voor een energie-eiland light. Dat betekent inderdaad Nautilus in een rechtstreekse verbinding. Dat betekent inderdaad minder productiecapaciteit dan in de dromen van uw voorgangster. Dat betekent meteen ook minder investeringskosten en dus ook een lagere factuur voor onze gezinnen en bedrijven.

Mijnheer de minister, durf te beslissen. Ga eindelijk voluit voor nieuwe nucleaire capaciteit in dit land en reken niet al te veel op een onzeker offshoreverhaal.

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Wat u in de komende weken moet doen, is zekerheid bieden aan diegenen die in dit land in offshorewind willen investeren. U moet zekerheid bieden aan diegenen die hun elektriciteitsfactuur niet verder willen zien oplopen. U moet de zekerheid bieden dat de politiek dit dossier opnieuw in handen neemt.

Het is in de vorige legislatuur onder de vorige ministers helemaal de verkeerde kant uitgegaan. Het idee is in de Noordzee gedumpt en vervolgens heeft men het laten gaan: 2,2; 3,6; 7; 7,5. Welnu, laat ons dat dossier terug vastpakken. Ik ben er zeker van dat we er samen voor kunnen zorgen dat dit de juiste richting uitgaat.

Monsieur le ministre, les prix de l’énergie sont en hausse; sur les quatre derniers mois, la facture annuelle d’électricité a augmenté de plus de 250 euros tandis que la facture de gaz a augmenté de plus de 220 euros.

En octobre 2022, le gouvernement fédéral avait décidé d’augmenter les taxes sur la facture d’énergie. Résultat: nous payons aujourd’hui davantage de taxes sur le gaz et l’électricité. Pour le gaz naturel, il s'agit d'une augmentation des droits d'accises de 7,69 euros par MWh. Pour l'électricité, il s'agit d'une augmentation des droits d'accises de 33,88 euros par MWh.

J'ai interrogé le ministre de l'Énergie, le jeudi 27 février, en séance plénière, pour savoir si le gouvernement envisageait de baisser les accises pour faire baisser les factures d’énergie des Belges mais je n’ai pas eu de réponse de sa part. Je lui ai donc reposé la question et le ministre Bihet a décidé de vous renvoyer la patate chaude, monsieur le ministre des Finances. Voici donc ma question. Elle est courte. Allez-vous diminuer les accises sur la facture d’énergie?

Cher collègue, en collaboration avec le ministre de l'Énergie, j'examinerai les modalités d'un tax shift des produits énergétiques afin d'atteindre les objectifs climatiques. Le gouvernement mettra ensuite ce tax shift en œuvre sans augmenter la facture moyenne des ménages et des entreprises. Le gouvernement veillera à ce qu'aucun coût stratégique fédéral supplémentaire n'apparaisse sur la facture d'électricité des ménages et des entreprises.

Si j'ai bien compris, vous venez de dire qu'il n'y aura pas d'augmentation mais vous n'avez pas dit qu'il y aura une diminution. C'est bien cela qui me chagrine. Aujourd'hui, on paie 100 euros de taxes en plus sur notre facture d'énergie par rapport à 2019. Justement, à ce sujet, j'ai déposé une proposition de loi avec le PTB pour diminuer les accises sur la facture d'énergie. Je vous remercie.