Over klimaatverandering

Mijnheer de minister, ik heb eigenlijk het gevoel dat u ook op deze vraag al deels geantwoord hebt, maar voor de goede orde zal ik ze toch stellen.

De Europese Unie wijzigde recentelijk haar koers op het vlak van klimaatbeleid. Zo laat ze het geplande verbod op de verkoop van nieuwe wagens met verbrandingsmotor in 2035 los, ten voordele van een veel flexibelere norm. Het 2040-doel van 90 % emissiereductie werd behouden, maar we spreken van een afzwakking, daar internationale credits toegelaten worden en er sectorale flexibiliteit en een latere invoering van ETS-prijzen voor benzine en aardgas volgen.

Uiteindelijk geeft de Commissie toe dat Europa zonder massale investeringen in zijn energie-infrastructuur en zonder een versoepeling van de milieuregels zijn concurrentiekracht dreigt te verliezen. Er dringt als het ware een vorm van ecologisch realisme door in Brussel. Wij van de N-VA-fractie pleiten daar al jaren voor. Klimaatambitie is zeker noodzakelijk, maar men moet rekening houden met betaalbaarheid, technologische haalbaarheid en economische slagkracht. Daarover heb ik enkele vragen.

Mijnheer de minister, hoe beoordeelt u de beslissing van de Europese Commissie om het verbod op nieuwe benzine- en dieselwagens te laten vallen? Ziet u daarin een erkenning dat technologieverboden niet werken binnen een realistisch klimaatbeleid op dit moment?

Wat is uw standpunt over het nieuw 2040-doel dat tot 5 % buitenlandse klimaatcredits toelaat? Hoe voorkomt u dat dat leidt tot dubbele boekhouding of tot climate shopping , waarbij landen hun klimaatambitie zouden verlagen om credits aan Europa te verkopen, terwijl onze industrie wél bindende verplichtingen krijgt?

Vindt u dat België, in het licht van die nieuwe Europese koers, zijn klimaatplan opnieuw moet actualiseren, om opnieuw te vertrekken van economische haalbaarheid en industriële competitiviteit?

Hoe garandeert u dat Belgische bedrijven niet achteropraken wanneer de EU expliciet kiest voor een pragmatische en flexibele transitie, terwijl ons land vandaag al worstelt met hogere energieprijzen en trage procedures?

Tot slot: hoe wil u, gebaseerd op de nieuwe ideeën van de EU, het toekomstig Belgisch klimaatbeleid concreet richting economisch realisme sturen?

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw uitgebreid antwoord op de verschillende vragen. Ik kom even terug op het mogelijk verbod van benzine- en dieselwagens in het kader van de elektrificatie. Begrijp mij niet verkeerd, ik ben daarvoor, maar een beetje uitstel of een pragmatische bijsturing, zoals u het noemt, lijkt mij toch wel wenselijk. Zeker Volvo Gent heeft mooie scores behaald. Men maakt mooie voertuigen en men heeft daar goede beslissingen genomen. Onlangs verscheen ook in de pers dat er steeds meer tweedehandswagens, zowel hybride als volledig elektrisch, in omloop komen. Dat is een zeer goede zaak. Dat fenomeen zal in de toekomst alleen maar toenemen. Een en ander brengt met zich mee dat de vraag naar elektriciteit veel groter wordt. Daar wringt vandaag het schoentje. De energievraag wordt zo groot dat we er niet aan kunnen voldoen. Als we iedereen verplicht naar een elektrificatie sturen, dreigen we op een bepaald moment vast te lopen. Tegen 2035 zullen de nieuwe kerncentrales, of andere voorzieningen om aan de hogere energiebehoeften te voldoen, immers nog niet beschikbaar. Dat debat moeten we met de daartoe bevoegde minister voeren. We moeten daar echter waakzaam voor blijven. Daarom vind ik die pragmatische bijsturing zeer welkom. Ik wil u bedanken voor uw antwoorden op mijn andere vragen, waaruit blijkt dat we op dezelfde golflengte zitten en dat we onze bedrijven moeten blijven ondersteunen om die innovatieve koers aan te houden.

Mijnheer de minister, het belangrijke Belgisch sociaal klimaatplan is hier al een aantal keer aan bod gekomen, onder meer, naar ik meen, door mevrouw Farih, tijdens mijn afwezigheid wegens ziekte.

We weten dat de Europese Raad in november een akkoord heeft bereikt over de update van de Europese Klimaatwet. Het is nog niet volledig formeel bevestigd, maar het staat quasi vast dat de inwerkingtreding van ETS2 met een jaar zal worden uitgesteld. Wat wel doorgaat, mijnheer de minister, is het Europees Sociaal Klimaatfonds, dat vanaf dit jaar beschikbaar zal zijn, los van de timing van ETS2. Tijdens de eerste jaren ontvangt het fonds immers middelen uit het bestaande emissiehandelssysteem ETS1. Het Fonds loopt dus geen vertraging op.

We weten dat er in oktober vorig jaar een intrabelgisch akkoord is bereikt over de verdeling van de middelen. Voor het federale niveau zou het daarbij gaan om een bescheiden 72 miljoen euro voor de periode 2026 tot 2032.

Op Belgisch niveau wordt een en ander voorbereid binnen de Nationale Klimaatcommissie. Op federaal niveau coördineert de dienst Klimaatverandering de werkzaamheden binnen de taskforce Energie en Klimaat, samen met een aantal betrokken federale diensten. De werkgroep onderzoekt welke federale maatregelen het meest geschikt zijn om kwetsbare huishoudens, transportgebruikers en micro-ondernemingen te ondersteunen.

Er is dus een intrabelgisch akkoord over de verdeling, mijnheer de minister. Mijn vraag is of het Belgisch sociaal klimaatplan inmiddels al bij de Europese Commissie is ingediend. Welke federale maatregelen zijn precies in dit plan opgenomen? Of ben ik weer te vroeg met deze vraag?

Ja, ik heb de essentie van het verhaal begrepen. De maatregel inzake de mensen die het sociaal tarief genieten en de combinatie met de accijnzen heeft eigenlijk al in de pers gestaan, maar de pers heeft de link niet gelegd – de regering misschien ook niet – tussen dat en het Belgische Nationaal Energie- en Klimaatplan. Ik ben daar wel wat door verrast.

Wat betreft de consument, weten we dus in welke richting het zal gaan. Dat is nieuw voor mij. Ik ga daar even verder over nadenken, want dat overvalt me nu ook. Alvast bedankt voor de verdere update over de procedure. We gaan dit uiteraard verder opvolgen, want dit zal de komende jaren ook nog meer aan bod komen.

Mijnheer de minister, mijn vraag gaat niet zozeer over het sociaal overleg als dusdanig, maar wel over de ingebrekestelling door de eigen militairen, althans door hun vertegenwoordigers, met name legervakbond VSOA-Defensie. Mijnheer de minister, u bent niet snel onder de indruk, maar dat is toch wel merkwaardig te noemen. De vakbond stelt u in gebreke, omdat men waardig werk en een vergoeding voor elk uur dat militairen in dienst zijn – dat stemt niet overeen met de in het voorstel tot sociaal akkoord opgenomen aantal uren -, eist. Dat lijkt niet meer dan logisch. We vragen tenslotte heel veel van onze militairen, vooral in de sterk veranderende veiligheidscontext van vandaag. Denken we maar aan het feit dat militairen op straat moeten patrouilleren om in Brussel bijvoorbeeld de politie bij te staan in haar strijd tegen het drugsgeweld, terwijl dat overigens tot nader order nog altijd zonder enige bevoegdheid, zonder aangepaste opleiding en zonder correcte vergoeding gebeurt.

Bovendien wordt er volgens VSOA-Defensie door de nakende pensioenhervorming contractbreuk gepleegd. Jarenlang heeft men militairen de vroege pensioenleeftijd voorgehouden als compensatie en erkenning voor de unieke fysieke en mentale offers die ze brengen. In het voorstel tot sociaal akkoord wordt een en ander nu volgens VSOA-Defensie uit balans getrokken.

Hoe reageert u op de ingebrekestelling door de militaire vakbond VSOA? Heroverweegt u op dit moment nog de invulling van het sociaal akkoord? Vorige week vond een hoorzitting in onze commissie plaats. Er werd van u verlangd om een en ander te herbekijken en opnieuw met hen in gesprek te gaan. Wanneer ziet u dat gebeuren en wanneer ziet u de onderhandelingen over het sociaal akkoord definitief landen?

Voorziet u op dit moment in opleidingen en vergoedingen voor militairen die u wilt inzetten in gemengde patrouilles met de politie? Op basis van welke wettelijke bepaling kunnen zij dat soort taken uitvoeren? U bent bezig met een plan daaromtrent of met een wetsontwerp. Wanneer kunnen we dat verwachten?

Wanneer wordt de eerder aangekondigde territoriale reservemacht daadwerkelijk operationeel? Bent u op dit moment bereid te overwegen om geen reguliere militairen meer in te zetten voor binnenlandse politietaken, maar om eventueel werk te maken van een aangepaste, gespecialiseerde structuur, bijvoorbeeld de territoriale reserve of, zoals het Vlaams Belang voorstelt, een Vlaams veiligheidskorps?

Monsieur le président, je renvoie à la version écrite de ma question.

Monsieur le Ministre,

Le moindre que l'on puisse dire est que le climat social à la Défense est explosif.

Votre plan social « à prendre ou à laisser » laisse perplexe les partenaires sociaux : aucune garantie de la part du gouvernement, un Ministre des Pensions qui remet en cause vos dires sur l'âge effectif de départ à la retraite et des missions militaires toujours plus dévoyées. Vous ne les verrez plus avant mi-octobre alors que la situation sociale au sein de votre département est catastrophique et laisse des milliers de militaires dans l'inconnue.

Dans un courrier adressé aux députés fédéraux, CSC, CGSP et SLFP ont dénoncé que votre plan social ne prévoyait rien en matière de pension. Ils nous disent être face à un « mur » et réclament un volet complémentaire sur les pensions ainsi que des mesures transitoires et d'atténuation pour les militaires concernés. « Des milliards supplémentaires sont investis dans le département de la Défense, mais tout est consacré au matériel. Le personnel est oublié, il n'y a pas d'équilibre » peut-on ainsi lire.

Cela confirme que vous êtes plus le Ministre de l'armement que de l'armée.

Dernière évolution, le SLFP vous a adressé une mise en demeure au sujet des rémunérations des militaires.

Monsieur le Ministre,

Comment réagissez-vous aux demandes des syndicats militaires ?

Quelles initiatives concrètes et selon quel agenda allez-vous prendre pour répondre à leurs revendications ? Selon quel agenda ?

Quand allez-vous faire toute la lumière sur l'allongement de plus de dix ans de la carrière des militaires alors que votre collègue Jambon ne répond pas à nos questions ni à celles des syndicats ?

Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

Mijnheer de minister, we hebben nog niet zo lang geleden inderdaad heel boeiende hoorzittingen gehad met de vakorganisaties. Die waren op veel vlakken een eyeopener, als ik dat naast de gesprekken leg die ik vaak voer met militairen. Ik zal niet te veel in detail treden.

Ik vraag mij echter af hoe het nu verder moet. Wat is de volgende stap? Ziet u een mogelijkheid voor nog meer aanpassingen aan wat nu voorligt? Voor alle duidelijkheid, ik vind wat nu voorligt, een enorme verbetering. Dat hebben alle vakorganisaties ook moeten erkennen. Voor de ene vakorganisatie was het nog niet voldoende en de anderen gingen ervan uit dat het voorgelegde voorstel op dit moment het meest haalbare was.

Laat dat ook mijn boodschap aan de vakorganisaties en de militairen zijn. Wie zegt dat het een eindpunt is of hoeft te zijn wat de verbetering van het statuut van onze militairen betreft? In de vorige legislatuur hebben de plannen van minister De Donder ervoor gezorgd dat de reguliere verloning van onze militairen eindelijk op een waardig niveau is gebracht. We hebben nu een sociaal akkoord dat ervoor zorgt dat de vele uren waar onze militairen ingezet worden, worden gecompenseerd. Wie zegt dat er in een volgende legislatuur of in volgende akkoorden niet nog een verbetering kan komen?

Mijnheer de minister, kortom, wat is het vervolg? Zit hier nog iets in dat de andere vakorganisaties ervan kan overtuigen om mee te tekenen? Of denkt u dat het bij het voorgestelde akkoord moet blijven en dat u straks met uw plan zult komen? Dat plan is weliswaar slechts door een van de vakorganisaties ondertekend, maar het gaat wel om de grootste met de meeste leden, zoals de heer Huwart van de militaire vakbond ACMP hier heeft gezegd. Hoe ziet u het?

Monsieur le ministre, la semaine dernière, nous avons auditionné les syndicats de la Défense au sein de cette commission, c'est-à-dire le syndicat qui a accepté votre proposition d'accord de juillet et ceux qui ne l'ont pas accepté – du moins pas encore.

On peut retenir que tous reconnaissent des avancées importantes dans ce que vous proposez et mon groupe politique le reconnaît également et vous soutient. C'est pour cela que l'important syndicat CGMP l'a signé.

Néanmoins, il faut pouvoir entendre les demandes et les inquiétudes des autres syndicats. Ainsi, dans l'accord, il y a au moins deux points où vous vous engagez à plaider une amélioration de la situation au sein du gouvernement.

En effet, les mesures portant sur la bonification et celles portant sur la revalorisation de la rémunération liée à la fin de la péréquation demandent l'accord du ministre des Pensions. Monsieur le ministre, chez les Engagés nous ne doutons pas de votre ferme volonté d'améliorer la situation des militaires. Néanmoins, nous sommes inquiets car il ne semble pas que votre plaidoyer auprès du ministre des Pensions semble suivi d'effets positifs.

Dès lors, pourriez-vous nous dire où en est ce plaidoyer? En cas d'échec, quelles autres mesures compensatoires pourraient être envisagées? Allez-vous vous réunir à nouveau avec les syndicats pour en discuter? Que proposez-vous comme autres mesures pour tenter de faire signer le projet d'accord par les autres organisations syndicales?

Ik dank de minister voor zijn antwoord.

Ik moet zeggen dat de hoorzittingen vorige week met de sociale vakorganisaties in de commissie heel erg to the point waren, de ogen op veel vlakken hebben geopend en heel eerlijk waren. Dat was niet verrassend voor ons als commissieleden, omdat wij die hoorzittingen al hadden bijgewoond en wisten wat er schortte of nog kon worden verbeterd aan het militair statuut. Ook voor de mensen op het terrein zal dit wellicht niet verrassend zijn geweest, maar het was wel ongemakkelijk om te aanhoren. U kunt mij er niet snel van verdenken een syndicalist te zijn, maar in deze situatie vind ik dat de vakorganisaties alle recht van spreken hebben.

Er werd gesteld dat een uur een uur is, maar dat is het niet. Welzijn op het werk wordt miskend. Loopbaantoelagen in de wedde berekenen gebeurt niet, gelijkschakeling van de verloning met andere veiligheidsberoepen wordt niet gerespecteerd. Er bestaat nog veel onduidelijkheid over de opspremie. Ook heerst er nog heel wat onduidelijkheid over de specifieke voorwaarden voor bepaalde oppensioenstellingen en zijn er vragen inzake vergoedingen. De afgelopen week werd er zo nog meer opgemerkt.

Uw reactie hierop is dat u aan dit sociaal akkoord niets meer zult wijzigen. U hebt ook niet geantwoord op de vraag om opnieuw in gesprek te gaan. Ik heb begrepen dat u niet in gesprek wilt gaan.

Wat ik nog erger vind, is dat u het wel wat op flessen trekt door te zeggen dat er altijd wel enkelingen zullen zijn die het niet genoeg vinden en die al op 48-jarige leeftijd met willen pensioen willen gaan, en blokkeren op één ding. Het gaat echter niet om één ding, maar om meerdere dingen. Vorige week konden we dat heel concreet horen. Ik betreur dit ten zeerste en vind dit ook een miskenning van respect voor onze militairen.

Nochtans stond er in uw regeerakkoord dat langer werken moest lonen, dat operationaliteit moest worden beloond en dat de specificiteit van het militaire beroep moest worden gerespecteerd, gewaardeerd en beloond. Het sociaal akkoord was oorspronkelijk een manier om het militair statuut te verbeteren. Er zijn heel wat verbeteringen, laat dat duidelijk zijn. Het sociaal akkoord werd echter onderuitgehaald door de pensioenhervorming die er doorheen kwam gefietst. Dit plaatste een en ander voor militairen in een ander daglicht. Elf jaar langer werken vergt in de praktijk meer bijsturing dan wat er nu gebeurt.

Nu gebeurt er een inhaalbeweging. U schudt het hoofd, maar het is wel zo. Nu gebeurt er een inhaalbeweging richting het normale, maar niet tot op het normale niveau.

De slotsom van heel dit verhaal, er is op dit moment geen enkele garantie over het hele akkoord. De vorige sociale akkoorden werden allemaal voorgesteld als mooie bijsturingen, maar in de praktijk kwam daar weinig van terecht omdat er geen budgettaire buffer was, omdat de voorziening of de situatie in de praktijk niet navenant was. Toen er daarover achteraf werd geklaagd, zou u tegen de vakorganisaties hebben gezegd – en u moet dat desgevallend maar tegenspreken – dat ze dan maar niet zo naïef hadden moeten zijn.

Ik vraag mij af wat er op dit moment gebeurt. Vindt u echt dat de vakorganisaties nu wel moeten tekenen en opnieuw naïef moeten zijn, om uw eigen woorden te gebruiken? Ik vind van niet en ik meen dat u de militairen het respect moet geven dat zij verdienen.

Ik rond af met te zeggen dat u op al mijn specifieke vragen met betrekking tot de territoriale reserve, de militairen op straat en het wettelijk kader daarrond geen enkel antwoord hebt gekregen.

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Elles ne m'ont évidemment pas satisfait mais ce n'est pas trop grave s'agissant de moi: elles ne satisfont pas trois syndicats sur quatre. Ces trois syndicats ne doivent pas être méprisés et mis de côté parce qu'un seul syndicat représentant un grand nombre de militaires aurait, lui, marqué un accord. C'est là le premier élément: quand on veut mener une concertation, on respecte tout le monde et tous les partenaires, y compris les plus petits. À eux trois, ils représentent du reste également une grande partie des militaires.

Le deuxième élément est que, selon les chiffres qui nous ont été fournis par la Direction Générale des ressources humaines de la Défense nationale – ce ne sont donc pas les chiffres des syndicats – seuls 48 % des militaires pourront demander leur pension après avoir travaillé sept années de plus. L'impact est donc énorme pour ces militaires, en particulier pour ceux qui sont déjà en place. En effet, les nouvelles conditions mises sur la table valent pour les nouveaux, qui intègrent la Défense en connaissance de cause, tandis que les autres avaient un accord social et des acquis qui leur sont aujourd'hui rabotés. Chaque heure serait compensée? Seules 20 heures sur 24 sont compensées, et on ne valorise pas le travail de nuit. Une compensation équitable? Seulement 1,81 € brut de l'heure en plus pour un sergent comptant 9 ans d'ancienneté. Quatorze mois de prime d'opération? C'est 45 € par mois pour les volontaires. Travailler les jours fériés sera mieux rémunéré? On gagne trois fois plus via un flexi-job. Ces chiffres sont véridiques.

Vous évoquez l'accord social du siècle. Non, ce n'est pas l'accord social du siècle. On pourra parler d'accord social lorsque le gouvernement l'aura accepté, ce qui ne m'apparaît pas certain.

Par ailleurs, j'admets que vous avez fait des efforts, mais ces efforts sont insuffisants en l'occurrence. Vous disposez en effet de moyens supérieurs à ceux de la ministre Dedonder. Cette dernière est passée de 1,1 à 1,3 % du PIB, alors que vous êtes passé de 1,3 à 2 % du PIB. En valeur proportionnelle, vous auriez donc pu au moins obtenir plus de 600 millions d'euros pour un accord social. Malheureusement, vous avez aussi été victime de la vision très dogmatique et très idéologique du ministre des Pensions, votre coreligionnaire N-VA, M. Jambon.

Je terminerai en disant que, au vu des tableaux qui nous ont été fournis sur les traitements, revenus, compensations, etc., dans les services de sécurité – les militaires, les pompiers, les policiers, les gardiens de prison – ce sont finalement les militaires qui gagnent le moins. Et ça, ce n'est pas normal.

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Nous sommes évidemment bien conscients que des améliorations ont été apportées. Toutefois, des accords ont été passés, c'est exact, mais pas avec l'ensemble des syndicats. Nous comprenons bien entendu que lorsque le plus grand syndicat propose un accord, cela permet d'avancer.

Toutefois, je souligne que le métier de militaire présente une spécificité particulière, de sorte que je ne peux que vous inviter à y être sensible et à continuer à rechercher des solutions et des améliorations, dans la mesure du possible.

Mijnheer de minister, bedankt voor de aanvulling van uw antwoord op mijn vragen. Wat het sociaal akkoord betreft, een sociaal akkoord ondertekenen met nul euro budgettaire dekking is uiteraard naïef. U hebt gelijk wanneer u daarvoor waarschuwt en wanneer u stelt dat daarin destijds onjuist werd gehandeld. U geeft aan dat er nu wel middelen zijn voorzien. Volgens wat wij hebben vernomen, en ik heb geen enkel criterium om daaraan te twijfelen, zijn er weliswaar middelen voorzien, maar te weinig om te realiseren wat u wenst. Bovendien is er vooralsnog geen dekking door de regering. Dat lijkt me geen detail in het geheel. Voor de vakorganisaties is er daardoor geen enkele garantie dat zal worden uitgevoerd wat u wilt realiseren. Ik herhaal dan ook wat ik eerder heb gezegd, alles in overweging genomen lijkt het me bijzonder naïef om dat sociaal akkoord nu te ondertekenen. Voorzitter: Christophe Lacroix. Président: Christophe Lacroix.

Dank u, mijnheer de voorzitter. Mijnheer de premier, naar aanleiding van uw bezoek aan de Duitse bondskanselier Merz op 26 augustus 2025 heb ik een vraag over de Einstein Telescope. Voorafgaand aan dat bezoek stond het dossier van de Einstein Telescope uitgebreid in de pers. Het is positief dat dat dossier de nodige aandacht krijgt.

U zou het thema op de agenda zetten tijdens uw overleg met de Duitse bondskanselier. Helaas moest ik vaststellen dat er na afloop van dat gesprek tijdens de persconferentie, zelfs niet in het beste Duits, met geen woord over is gerept.

Ik verneem daarom graag wat het standpunt is van de Duitse regering. Wat hebt u gehoord van de heer Merz over de drie kandidaten die momenteel strijden om de bouw van deze detector van zwaartekrachtgolven? Hoe schat u onze slaagkansen in? Welke bijkomende diplomatieke inspanningen plant u om onze kandidatuur verder te ondersteunen?

Dank u, mijnheer de eerste minister, voor uw antwoord. Het stemt me tevreden te horen dat u uw ronde bij de buurlanden hebt gemaakt. Het lot ligt inderdaad grotendeels in Duitse handen. De Duitsers zijn echter slim genoeg om op twee paarden te wedden. Men zou dus kunnen zeggen dat op het einde van de voetbalwedstrijd Duitsland wint. Ik speel hier de advocaat van de duivel, begrijp me niet verkeerd. We steunen uiteraard onze drielandenkandidatuur, maar we hebben er bewust voor gekozen om volledig voor die ene piste te gaan.

Mijnheer de eerste minister, we hebben gekozen om all-in te gaan voor één scenario, namelijk dat van de driehoek op ons drielandenpunt, voornamelijk in Wallonië of onder de Voerstreek. U zegt dat dit technisch beter is en dat het duidelijk voordelen oplevert om één driehoek te bouwen, met schaalvoordelen als gevolg. Dat klopt, maar ik moet als advocaat van de duivel ook wijzen op mogelijke negatieve gevolgen. Er bestaat namelijk geen wetenschappelijke consensus dat een driehoek beter is dan twee L’en. Sommige wetenschappers zijn ervan overtuigd dat het bouwen van twee L’en op duizenden kilometers afstand efficiënter is. Bovendien zijn er elders in de wereld al L’en gebouwd, waardoor de kennis daarvoor reeds aanwezig is, terwijl de kennis om een driehoek te bouwen pionierswerk vergt. De Duitsers spreiden dus hun risico terwijl wij meteen all-in gaan.

De Italianen spelen het spel heel slim en niet alleen op diplomatiek vlak. Met alle respect voor u, maar mevrouw Meloni opereert diplomatiek op een hoger niveau. De Italianen hangen hun karretje aan dat van de Duitsers. Zij hebben al wetenschappers naar Saksen gestuurd om daar mee onderzoek te voeren naar de ondergrond. Tussen de lijnen ben ik er dus van overtuigd dat de Duitsers en de Italianen, met name de Saksen en de Sardiniërs, een gemeenschappelijke kandidatuur voorbereiden. Dat zou natuurlijk een groot risico inhouden voor onze kandidatuur.

Ik ben dan ook blij dat ik in uw regeerakkoord heb gelezen dat extra federale middelen zullen worden vrijgemaakt. Ik hoop dat wij daar binnenkort meer details over krijgen en dat die extra middelen het projectbureau dat onze kandidatuur voorbereidt, in staat zullen stellen om meer dan één scenario te onderzoeken. Tot op heden bereidt het zijn bidbook immers uitsluitend voor op basis van het driehoekscenario. Mogelijk is het met het oog op risicospreiding en het maximaal benutten van opportuniteiten interessant om meerdere scenario’s te bekijken.

Ik dank u alvast voor uw aandacht.

Mijnheer de minister, nu ook Bill Gates de bocht inzet en het klimaatalarmisme en de fetisj met fanatieke CO 2 -reductie en beperking van temperatuurstijging eindelijk achter zich laat en de focus wil leggen op klimaatadaptatie en het welzijn van mensen, dringt de vraag zich op wat u namens België hebt verklaard op de COP30, de recente VN-klimaattop in Brazilië. Kunt u toelichten wat u daar hebt gezegd? Uit welke personen bestond de Belgische delegatie? Hoelang is die delegatie daar geweest? Wat is de totale kostprijs van de reis naar de VN-klimaattop in Brazilië?

Enkele dagen geleden vernamen wij dat u in Belém een verklaring hebt ondertekend waarin België zich engageert om de berichtgeving op radio, televisie en sociale media te controleren op de juiste klimaatinformatie. U wilt daarmee de strijd aanbinden met klimaatdes- en misinformatie en gaat daarvoor in zee met de Franse ngo QuotaClimat. Dat is toch wel een tirannieke organisatie die kritische berichtgeving over klimaatverandering, fakenieuws volgens die organisatie, in wezen strafbaar zou willen maken.

Mijnheer de minister, wat zal er in de praktijk precies gebeuren? Wie zal precies bepalen wat klimaatdes- en misinformatie is? Hoe zullen journalisten – en geldt dat ook voor burgers? – worden gewezen op de waarheid met een grote W? Wat is voor hen het gevolg als ze iets publiceren of zeggen dat niet voldoet aan die zogenaamde klimaatwaarheid? Over hoeveel jaar loopt dat project? Wat is de kostprijs ervan?

Ik wijs er toch op – u weet dat vast nog – dat ik u bij het begin van deze legislatuur heb gezegd dat u in uw beleidsverklaring zelf desinformatie hebt geschreven. In uw beleidsverklaring staat namelijk, ik citeer, "dat alle wetenschappelijke literatuur en internationale rapporten het erover eens zijn," waarmee bedoeld wordt over de klimaatwetenschap, de toestand van het klimaat, de toekomst, enzovoort.

Die bewering is uiteraard niet waar. Het wetenschappelijke debat over zo'n complexe en vrij jonge wetenschap als de klimaatwetenschap wordt nog altijd volop gevoerd, maar, zoals ook geldt voor andere disciplines, het is voor bepaalde wetenschappers met bepaalde inzichten moeilijk, om niet te zeggen onmogelijk, om tractie te krijgen in de media en in de politiek.

Mijnheer de minister, vindt u het werkelijk de taak van de overheid om informatie te controleren en te proberen sturen? Ik wijs u erop – u hebt het misschien gezien – dat de reacties van journalisten, zoals éminence grise Rik Van Cauwelaert, en van heel wat andere mensen niet mals zijn. Hij postte op X over uw nieuw project: “Zijn we nu helemaal zot geworden?” Wat is uw reactie daarop?

Begrijpt u – dat zal u misschien toch een beetje kunnen overtuigen – dat u daarmee allicht het tegenovergestelde effect zult bereiken van wat u beoogt?

Monsieur le ministre, vous êtes de retour de la COP30 à Belém: un rendez-vous symbolique, dix ans après l’Accord de Paris. Cette conférence devait combler le fossé entre promesses et actions, relancer la dynamique internationale et, comme vous l’avez dit, redonner un avenir au multilatéralisme.

Or cette COP est intervenue dans un contexte marqué par un manque criant d’ambition de la Belgique, au regard de son abstention à l’Europe concernant l’objectif de réduction pour 2040. Notre pays s’est ainsi décrédibilisé en rejoignant la Pologne et la Hongrie.

Ce sommet a également abordé des thèmes majeurs comme la transition juste, le financement climatique, la désinformation, la solidarité internationale, le tout dans un contexte où votre gouvernement décide de réduire sa contribution à la coopération au développement, alors que les pays du Sud appellent à l’aide.

Monsieur le ministre, quel bilan tirez-vous de cette COP30? Quelles avancées concrètes ont été obtenues pour accélérer la mise en œuvre de la transition juste? Comment, de manière précise et chiffrée, la Belgique a-t-elle contribué aux discussions sur le financement climatique? Quelle position notre pays a-t-il défendue sur la lutte contre la désinformation climatique et sur l’éducation aux enjeux environnementaux? Enfin, et surtout, comment la Belgique entend-elle désormais regagner sa crédibilité internationale en matière de climat après notre récente abstention européenne? Je vous remercie pour vos réponses.

Monsieur le ministre, j’ai entendu ici que beaucoup de personnes étaient très heureuses de vous retrouver après cette COP30. Soyez certain que cela nous fait également plaisir de vous retrouver ici.

Vous revenez donc de la COP30 à Belém – on vient d’en parler –, un rendez-vous particulièrement important, 10 ans après l’Accord de Paris, dont l’objectif était de maintenir le réchauffement climatique sous la barre des 1,5°C, mais aussi de renforcer la coopération internationale et d’accélérer la mise en œuvre des engagements climatiques. Vous soulignez d’ailleurs régulièrement l’importance de maintenir l’ambition collective et multilatérale face aux défis climatiques.

La COP30 de Belém a abordé des thématiques majeures – je viens de l’entendre ici –, comme le financement climatique, la transition juste, mais aussi le renforcement de la lutte contre la désinformation climatique, ainsi que les efforts en matière de réduction des émissions de gaz à effet de serre et la sortie des énergies fossiles. Cela fait beaucoup d’enjeux. Ces priorités sont essentielles pour assurer la cohérence entre les actions nationales et les engagements internationaux.

Comme vous l’avez dit, la transition est en marche, elle est irréversible et elle doit être juste. Dès lors, quels principaux enseignements retenez-vous de cette COP30 et quelles perspectives ouvre-t-elle pour notre pays? Quelle a été la participation de notre pays lors des discussions sur le financement climatique, ainsi que les engagements qui en découlent? Enfin, quelles avancées concrètes ont été enregistrées en faveur d’une transition juste, et comment la Belgique peut-elle y contribuer davantage? Merci déjà pour vos réponses.

Merci pour votre flexibilité, monsieur le président. Monsieur le ministre, je suis également très heureux de vous voir en bonne forme – meilleure, d’ailleurs, que notre politique climatique.

Vous revenez en effet d’une COP 30 qui représentait une opportunité historique de nous remettre sur les rails et qui se tenait en pleine forêt amazonienne, symbole même de l’urgence climatique. Pourtant, nous nous retrouvons avec un texte faible, sans mention des énergies fossiles, sans feuille de route crédible et avec une Europe paralysée.

Il y a toutefois quelques avancées positives: un appel à tripler, voire davantage, les financements d’adaptation pour les pays vulnérables. Mais il s’agit d’engagements flous, fondés sur des calendriers lointains, qui nous projettent vers 2035 sans précision ni sur les montants ni sur les contributeurs. Et pendant que l’on parle financement, l’essentiel – la réduction des émissions et la sortie des énergies fossiles – est presque absent. L’un sans l’autre ne permet pourtant pas un combat crédible contre le changement climatique.

Mais le plus préoccupant, c’est que nous nous retrouvons avec une Belgique faible dans une Europe elle-même faible. Une Belgique – on y reviendra – qui a été contrainte – je sais que ce n’était pas votre choix fondamental – de s’abstenir sur les enjeux européens, et une Europe qui n’est pas parvenue, à Belem, à prendre le leadership en matière climatique, y compris en son propre sein.

Quel bilan tirez-vous de cette COP? Partagez-vous, vous aussi, un sentiment d’échec? Et comment faire, à l’avenir, pour que notre pays retrouve une forme de leadership dans la lutte contre le changement climatique, ne serait-ce qu’au niveau de nos partenaires européens?

Minister, nu wij van premier De Wever te horen hebben gekregen dat de regering voor miljoenen hardwerkende burgers in dit land verwarmen met gas, rijden met brandstof en reizen met het vliegtuig duurder maakt, is het extra zuur te moeten vernemen dat u als klimaatminister met een hele hofhouding op kosten van de belastingbetaler net naar Brazilië bent gevlogen voor het klimaatcircus van de Verenigde Naties.

Nog zuurder voor de hardwerkende burger is dat u daar vervolgens nog meer geld hebt uitgegeven, ten eerste, aan verre landen in andere continenten, zelfs drie keer zoveel als voordien, en ten tweede, aan een project om mensen te stigmatiseren die klimaatsceptisch zijn en die op andere gedachten te brengen. U brandmerkt dat als klimaatdesinformatie en u zei daarover: "Desinformatie is als CO 2 , je ziet het niet maar het verpest alles. "

Minister, dat is fake news. CO 2 verpest helemaal niet alles. Integendeel, CO 2 is levensnoodzakelijk. Indien de concentratie van CO 2 in de lucht onder 150 ppm daalt, dan eindigt het leven op land. De CO 2 -concentratie is dan immers te laag voor planten om aan fotosynthese te doen.

Mijnheer Crucke, u verspreidt dus zelf klimaatdesinformatie, en dat als minister van Klimaat.

Minister, zelfs Bill Gates heeft nu de bocht ingezet door de tirannieke, fanatieke CO 2 -reductie achter zich te laten en de focus te leggen op klimaatadaptatie en het welzijn van de mensen. Ik stel voor dat u dat nu eindelijk ook doet.

Monsieur le ministre, quand je vous entends, j'ai encore un peu d'espoir. Il y a des choses encourageantes, malgré l'abstention au niveau européen dont nous avons parlé il y a quelques minutes. Nous avons l'impression, à entendre vos explications, que la Belgique a quand même pu jouer un rôle au niveau international. C’est satisfaisant par rapport à l’image qui avait été renvoyée précédemment.

Nous ne pouvons que vous encourager à ne plus vous retrouver, à l’avenir, dans la situation dans laquelle vous vous êtes retrouvé, à savoir à voter la même chose, au niveau européen, que les pays les moins ambitieux sur le climat, voire climatosceptiques. Par ailleurs, nous estimons que vous avez été utile à cette COP30.

Comme vous nous l'avez dit, un engagement a été pris. Il n’y a pas de nouvelles promesses, mais un agenda clair et toute une série d'objectifs ont été mis en place. Nous ne manquerons pas d'y être attentifs et de vous revenir par la suite, avec potentiellement des questions sur l'état d'avancement de ce dossier. Je vous remercie.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour les principes et les valeurs fortes que vous avez défendus – on vient encore de l'entendre dans vos réponses –, mais surtout pour le rôle ambitieux que vous avez défendu pour notre pays. C'est peut-être cela qui est le plus important pour nous, ce rôle que vous jouez à merveille, parce que vous y croyez, parce qu'on sent chez vous un engagement pour la lutte contre le changement climatique qui est enraciné dans des valeurs. Comme vous l'avez dit, on y arrivera pas à pas. Vous n'êtes pas un défaitiste, vous êtes un optimiste, et c'est communicatif.

Certes, le résultat est peut-être maigre, mais cela est dû au fait que nos ambitions sont très élevées au niveau européen.

Par ailleurs, vous investissez dans une transition pragmatique tant avec les entreprises qu'avec les concitoyens; c'est un point très important pour nous. En outre, ce qui nous rend fiers, c'est que vous investissez dans une transition juste. C'est ce que nous attendons tous, parce que si on laisse des gens sur le bord de la route, la transition n'aboutira pas. Merci pour ce combat que vous menez, avec justesse.

Vous êtes convaincu que seul le multilatéralisme permet de mener fructueusement ce combat, cette lutte contre le changement climatique. Cela vous distingue résolument par rapport à ceux qui s'isolent. Vous vous affirmez pour le multilatéralisme et la coopération, car c'est la seule voie pour l'avenir de notre planète.

Les décisions contenues dans l'accord intervenu au cours de la nuit derni è re sont en cohérence avec ces orientations. Il est très important de savoir que ce gouvernement s'engage. Il baisse le prix de l'électricité au détriment des énergies fossiles. Vous avez également parlé des billets d'avion. Je pense donc qu'à vos paroles, vous joignez les actes.

Merci, monsieur le ministre, pour ce combat qui vous honore.

Monsieur le ministre, au-delà de vous dire que je suis content de vous voir, loin de moi l'idée que votre bateau ait coulé ou que votre avion se soit craché, franchement, je pense qu'on a besoin de vous pour faire avancer la cause climatique, malgré les contingences dans lesquelles vous agissez.

Je pense qu'on ne peut pas vous faire un procès d'intention sur votre profil en matière de défenseur de la cause du climat. Vous le faites dans le cadre de la Belgique, de réalités institutionnelles qui sont plus compliquées que d'autres. Vous avez d'ailleurs fait référence à d'autres réalités institutionnelles, à savoir que, dans un accord comme celui sur le climat, il faut que tout le monde avance ensemble et qu'il faut peut-être un plus petit dénominateur commun. C'est la condition pour avancer.

Je ne pense pas qu'on puisse vous faire ce procès-là, le coup de la bouteille à moitié vide ou à moitié pleine. Quel que soit votre résultat, il y aura toujours des gens qui feront votre procès d'intention. Je voudrais juste rappeler au nom de mon groupe que nous sommes bien évidemment toujours d'accord pour qu'il y ait une transition vers une économie sans émissions. Nous le faisons et nous le ferons toujours à vos côtés, avec une volonté de responsabilité, de pragmatisme, non sans ambition, parce qu'évidemment, il faut de l'ambition pour avancer sur la voie de la lutte contre le réchauffement climatique.

Par ailleurs, comme vous l'avez dit, une COP aujourd'hui n'est plus simplement une conférence sur le climat, c'est aussi une conférence socioéconomique. Je crois qu'il était bon de le rappeler et c'est dans cet esprit-là qu'il faut aller dans les COP et revenir avec des résultats.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses. C'est toujours un peu compliqué de vous répondre puisque, quand on vous entend, on est fan, en fait. Vous faites ça bien, vous avez un bon discours. Malheureusement, il y a un gap entre le bon discours et l'ambition et les actes gouvernementaux. Il est de plus en plus flagrant qu'il y a une différence, raison pour laquelle c'est un peu compliqué.

J'ai plusieurs choses à dire sur vos réponses, mais je voudrais revenir principalement sur deux éléments. D'abord, on regrette évidemment – cela ne vous étonnera pas – l'abstention de la Belgique pour l'objectif 2040 et la réduction de 90 %. On regrette également le manque de mention des énergies fossiles dans l'accord final, ce qui est un vrai recul. Et on regrette justement d'avoir laissé cette victoire au lobby fossile. Mais surtout, j'espère qu'on va pouvoir mettre les bouchées doubles et avancer au niveau national pour atteindre les objectifs climatiques de manière plus structurelle, plutôt qu'avancer et reculer au bon gré des différents gouvernements, ce qui est assez frustrant.

Certaines communications de votre part ou de votre collègue, la ministre Neven, disaient que l'Union européenne ne représentait que 6 % des émissions mondiales. Je trouve ces propos quand même un peu graves. C'est vraiment un déni de responsabilité. Cela ne venait pas de vous, monsieur le ministre. Il s'agit alors de la ministre Neven. Mes excuses! C'est vraiment un déni de responsabilité historique de notre continent.

Je trouve que c'est grave de tenir de tels propos.

Deuxième élément, j'ai attendu longtemps, mais vous l'avez fait heureusement. Vous évoquez le volet du genre et le rôle des femmes et des minorités de genre dans ce processus. Heureusement que vous l'avez fait, parce que malheureusement, il n'y a pas suffisamment d'ambition sur cette question. On n'en parle pas souvent. Les femmes et les minorités de genre se trouvent justement au cœur de l'adaptation climatique, partout dans le monde, et notamment dans des sociétés parfois plus précaires. Trop souvent, on a l'impression que l'égalité de genre n'est qu'un à-côté un peu facultatif, alors que ce sont précisément les femmes et les filles qui paient le prix le plus élevé du dérèglement climatique: moins de ressources, moins de pouvoir politique, une charge de soins accrue. On sait que ce sont elles qui portent les réponses climatiques locales les plus efficaces. C'est un regret structurel qu'elles ne soient pas suffisamment dans les espaces où tout se décide.

Pour conclure, nous redemanderons à ce qu'on puisse entendre dans cette commission le chef de la délégation, peut-être quelqu'un de l'administration, des entreprises et des ONG. En effet, votre retour est intéressant, mais il serait quand même pertinent qu'on puisse entendre de manière plus large le retour de cette COP30. Cela apporterait une plus-value à nos débats. Merci à vous.

Monsieur le Ministre, le Contrat de Ville pour le Climat (Climate City Contract – CCC) est un outil d'innovation en matière de gouvernance développé à l'échelle européenne par NetZeroCities, un programme de l'Union européenne.

NetZeroCities soutient les villes européennes dans leurs efforts pour réduire drastiquement les émissions de gaz à effet de serre grâce à des actions climatiques concrètes, afin d'atteindre la neutralité climatique, l'un des plus grands défis auxquels nos sociétés sont confrontées aujourd'hui.

L'objectif est d'aider les villes à surmonter, de manière collaborative, les obstacles qui freinent leur action climatique, afin d'accélérer la transition et d'atteindre la neutralité carbone d'ici 2030.

Le CCC repose sur un processus collaboratif et itératif d'apprentissage, piloté par les villes elles-mêmes, tout en impliquant de multiples parties prenantes – pouvoirs publics, entreprises, universités, associations, citoyens – à différents niveaux de gouvernance. Il revêt une importance particulière en rassemblant l'ensemble des acteurs autour de l'identification des voies les plus efficaces pour atteindre la neutralité climatique à l'horizon 2030, et en fédérant les efforts autour d'un agenda commun pour y parvenir.

Les communes et leurs citoyens sont, à bien des égards, les véritables artisans de la transformation de nos territoires vers plus de durabilité et de résilience.

Dans ce contexte, Monsieur le Ministre, pourriez-vous expliquer plus en détail ce que recouvre le concept de "Climate City Contract" en Belgique et en quoi il constitue, selon vous, un outil efficace pour renforcer l'action locale en faveur du climat? Quelles villes y adhèrent actuellement, et pour quel résultat?

Je vous remercie pour les précisions .

Merci, monsieur le ministre, pour vos éléments de réponse. Fort heureusement, nous n'allons pas œuvrer au retour des CCC. C’est notre point commun. Vous avez souligné, par votre réponse, l'importance des communes et des villes dans le cadre de la lutte contre le changement climatique et pour l'atteinte de la neutralité, avec le poids des émissions des villes. Je ne suis qu'à la tête d'une petite ville. Néanmoins, nous avons l'ambition d'essayer d’y contribuer, en nous inspirant de ce que vous connaissez, le fameux effet colibri. Les petites rivières font les grands cours d'eau. En tout cas, les petites actions ici ou là contribuent à un objectif plus important. J’entends bien que c'est un dossier pour les pouvoirs locaux et les régions, mais tout ce qui pourra, au niveau fédéral, concourir à encourager les communes à s'engager dans cette voie est bienvenu, également au niveau de votre département. N'hésitez pas à mettre en place des actions pour aider les communes qui s'engagent dans cette démarche de lutte contre le réchauffement climatique et contribuent au développement durable, au sens large du terme. Notre intention, localement, est de développer, pour chaque grande décision du Conseil communal, un indicateur de développement durable (IDD). Des citoyens élaboreront l'indicateur idéal pour valider des décisions du Conseil communal ou, au regard du résultat IDD, ne pas les valider. C'est un des moyens que nous, pouvoir communal, avons choisis pour contribuer aux objectifs généraux, derrière lesquels tous, petits ou grands, nous devons nous ranger.

Mijnheer de minister, ik wil het vandaag hebben over blauwe mazout, mijn favoriete mazout, zoals u wel begrijpt. Blauwe mazout is een synthetische, vloeibare brandstof op basis van HVO en zou tot 90 % minder CO 2 uitstoten in vergelijking met klassieke stookolie.

In het kader van de Europese klimaatambities met de doelstelling om klimaatneutraliteit te bereiken, wat we al meermaals hebben besproken, wordt op Europees niveau ook naar HVO gekeken als een essentieel element, erkend om de energietransitie te ondersteunen, zeker bijvoorbeeld in huishoudens waar het moeilijk is om de stookolietank snel te vervangen. We weten sinds gisteren, op basis van de recentste cijfers, dat vooral in Wallonië nog met stookolie verwarmd wordt.

Wanneer ETS2 wordt ingevoerd en de accijnsverhoging van de federale regering erbij komt, wordt mazout een stuk duurder. Het zou dus goed zijn dat er een alternatief beschikbaar is, vandaar enkele vragen.

Waarom is blauwe mazout vandaag nog niet erkend als huishoudbrandstof? Ziet u er mogelijkheden in als duurzaam alternatief, ook in voorbereiding op de koolstoftaks ETS2, al is die intussen uitgesteld? Zult u op korte termijn initiatieven nemen met uw bevoegde collega-ministers om blauwe mazout juridisch gelijk te stellen aan stookolie, zodat huishoudens een alternatief krijgen zonder dat daar onmiddellijk grote investeringskosten tegenover staan?

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik heb de vraag ook gesteld aan de minister van Financiën, maar hij wist enkel te vertellen dat hij niet bevoegd was. Ik heb ze gesteld aan de minister van Economie, die op zijn beurt wist dat hij niet bevoegd was. U bent de eerste die weet wie wel bevoegd is. Ik zal de vraag dan ook stellen aan de minister van Energie. Ik ben blij dat u ook inhoudelijk ingaat op de vraag. U hebt gelijk, in een ideale wereld zetten we in elk gebouw een warmtepomp en leggen we zonnepanelen op elk dak, maar dat is, ten eerste, niet voor iedereen een haalbare investering op korte termijn en, ten tweede, het is ook niet voor elk bestaand gebouw technisch haalbaar om die dingen te installeren. In een overgangsfase zijn wel degelijk alternatieven nodig. Ik begrijp uw overweging dat HVO misschien efficiënter ingezet kan worden in andere sectoren, in de luchtvaart bijvoorbeeld. Het doel is dat we minder uitstoten, het doel is niet dat we zoveel mogelijk warmtepompen installeren. We zullen dus ook moeten kijken naar HVO waar die nodig is en waar die kan dienen om mensen alleszins een duurzamer alternatief aan te bieden, ook als de huishoudens de investering technisch of financieel gezien op de korte termijn, of naar ik vrees op de middellange termijn voor veel huishoudens, niet meer aankunnen. Ik zal me tot de minister van Energie wenden om daar zijn mening over te kennen.

Minister, door de koolstoftaks, die kennelijk koste wat het kost moet worden doorgedrukt, zullen autorijden met brandstof, verwarmen met gas en vliegtuigreizen steeds duurder worden. Volgens een impactstudie van het Federaal Planbureau zou aardgas 16 % duurder worden, stookolie 21 % en benzine en diesel ongeveer 10 %. Dat kan gezinnen die fossiele brandstoffen blijven gebruiken, omdat ze dat willen of omdat ze niet anders kunnen, 250 tot 400 euro extra per jaar kosten. Huishoudens met een laag inkomen, alleenstaanden en eenoudergezinnen zouden de impact het hardst voelen. Een studie van het VITO kwam zelfs uit op een mogelijk meerkost tot 650 euro voor wie niet overschakelt of kan overschakelen.

Een aantal Europese landen - Cyprus, Hongarije, Slovakije en Polen - vraagt dan ook om de start van de nieuwe zogenoemde koolstoftaks - officieel ETS2 - met minstens drie jaar uit te stellen, tot 2030. Dat is geen afstel zoals ik zou willen, maar een uitstel van drie jaar is toch al iets.

Sluit België zich aan bij deze landen die om uitstel vragen en misschien zelfs zullen evolueren naar afstel? Zo neen, waarom niet?

Hoe zult u ervoor zorgen dat mensen niet in de problemen komen of zelfs in armoede geraken omdat ze significant meer zullen moeten betalen voor autorijden met brandstof en om te verwarmen met gas? Alvast bedankt.

Minister, dank u voor uw antwoord. U stelt mij echter helemaal niet gerust dat de regering met die zogenaamde koolstoftaks het leven van hardwerkende burgers in dit land niet duurder zal maken, tot wel honderden euro’s. Dat is evident en al erg genoeg, maar nog erger is dat de impact van die koolstoftaks precies 0 graden Celsius bedraagt en dat de taks dus geen enkel verschil zal maken voor het klimaat. Dat is werkelijk wraakroepend. Wat België op een heel jaar uitstoot, wordt door een land als China op iets meer dan twee dagen uitgestoten. Terwijl de wereldwijde CO ₂ -uitstoot blijft stijgen, maakt deze regering het leven van burgers en bedrijven steeds lastiger en duurder en wordt onze industrie uiteindelijk kapotgemaakt.

Selon le "Baromètre de la transition" publié tout récemment par l’administration fédérale, la Belgique n’est pas actuellement sur une trajectoire permettant d’atteindre la neutralité climatique d’ici 2050.

Bien que certains secteurs aient enregistré une baisse des émissions, le rythme global de la transition reste insuffisant et, selon la base de données Edgar citée par la Commission européenne, les émissions de CO ₂ auraient m ê me augment é de 1 % en 2024.

Plusieurs points préoccupants ressortent de ce constat: une hausse significative des émissions dans le secteur du raffinage (+5 % en 2024) liée notamment au traitement de produits fossiles plus complexes, une augmentation persistante des émissions dans le secteur du transport (+18 % sur 40 ans, +2 % en 2024), une progression très lente de l’électrification du parc automobile et une recrudescence des ventes de chaudières fossiles, un déploiement encore limité des pompes à chaleur (moins de 5 % des bâtiments), la diminution des capacités naturelles de captation du carbone, en raison notamment de la conversion des prairies et de l’urbanisation.

En conséquence, monsieur le ministre, quelles mesures nouvelles le gouvernement entend-il prendre, à court terme, afin d’accélérer la trajectoire vers la neutralité climatique, notamment dans les secteurs du transport et du bâtiment, dont les indicateurs sont particulièrement préoccupants, et plus particulièrement en ce qui concerne le déploiement plus significatif des pompes à chaleur? Comment le gouvernement compte-t-il soutenir davantage l’électrification, tant du parc automobile que des usages résidentiels et industriels, et corriger la tendance récente à la hausse des chaudières fossiles? Si un plan spécifique est prévu pour encadrer et réduire l’empreinte carbone liée aux importations, étant donné la part croissante des émissions générées hors du territoire pour satisfaire la consommation belge? Quelles actions immédiates sont prévues pour restaurer et renforcer les puits de carbone naturels, notamment dans les zones agricoles et urbaines? Comment son administration compte améliorer le suivi et la prévision des émissions, afin de disposer d’indicateurs plus réactifs et permettant des ajustements politiques en temps utile?

Monsieur le ministre, le dernier Baromètre de la transition du SPF Santé publique est sans appel : la Belgique n'est pas sur la trajectoire de la neutralité climatique pour 2050. Pire encore, nos émissions de CO ₂ ont augment é en 2024.

Les raffineries, les transports, l'énergie… les secteurs les plus émetteurs ne réduisent pas leurs émissions, voire les augmentent. L'électrification du parc automobile stagne, la vente de chaudières fossiles repart à la hausse, et nos sols absorbent de moins en moins de carbone.

Autrement dit, à 25 ans de l'échéance, la Belgique ne tient pas le cap. Pendant que nos voisins accélèrent, nous reculons. Pendant ce temps, nos décisions politiques de continuent à manquer de cohérence, de vision, et de courage.

Monsieur le ministre, avez-vous pris connaissance des résultats de ce baromètre et quelles en sont vos conclusions? En tant que Ministre du Climat, quelles mesures comptez-vous prendre à court terme pour remettre notre pays sur les rails de la neutralité climatique en 2050?

Monsieur le ministre, je vous remercie de votre réponse exhaustive. Nous ne manquerons pas d'analyser en détail avant de revenir vous interroger.

Monsieur le ministre, je me joins aux remerciements de mon collègue et j'en ferai de même.

De Europese ministers van Klimaat zijn overeengekomen om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2040 met 90 % te reduceren. België heeft zich bij die stemming onthouden. U noemde dat "een betreurenswaardig resultaat". U waarschuwde ook voor "de opkomst van een klimaatsceptisch discours binnen de federale regering". Als dat klopt, klinkt mij dat natuurlijk als muziek in de oren; dat begrijpt u wel.

Kunt u uw kritiek op de federale regering toelichten? Over wie of wat hebt u het precies? Ik weet natuurlijk wat uw visie is en die is allesbehalve klimaatsceptisch. Zult u dus actie ondernemen in de regering om het klimaatsceptische discours tegen te gaan en het tij te keren? Hoe zult u dat dan doen?

Monsieur le ministre, nous avons pris connaissance, avec une certaine consternation, de l’abstention adoptée par la Belgique lors des récentes discussions européennes sur les objectifs climatiques. Cette abstention, au moment même où l’urgence de la crise climatique se fait plus forte que jamais, révèle ce que nous pressentions déjà depuis que l’Arizona est aux affaires: il n’y a plus réellement de politique climatique coordonnée dans ce pays. En s’abstenant, la Belgique envoie un signal clair: l’objectif de neutralité carbone, la réduction rapide des émissions et l’ambition d’un futur sobre en carbone ne constituent pas pour elle des lignes rouges.

Or, à l’heure où les scientifiques appellent à une action immédiate, ferme et collective, un tel choix apparaît comme une forme de recul politique, un renoncement tacite à jouer un rôle moteur. Au-delà de l’abstention, c’est la faiblesse de l’objectif qui est difficilement acceptable. Les engagements actuels ne reflètent ni la gravité de la situation, ni la responsabilité historique de notre pays et des autres pays européens.

La trajectoire fixée reste largement insuffisante pour répondre à l’objectif de limitation du réchauffement à 1,5°C des accords de Paris, désormais bien éloignés. En persistant dans cette logique, la Belgique risque de devenir un point d’ancrage de l’inaction européenne. Vous avez fustigé, je cite, "le blocage de la Flandre", mais aussi, je cite encore, la montée d’un discours climatosceptique au sein du gouvernement fédéral", niant les bénéfices économiques et technologiques de la transition.

Vous ajoutez même que cet épisode illustre les limites de la gouvernance climatique interfédérale. En conséquence, pouvez-vous nous faire savoir ce qui explique précisément cette abstention de notre pays dans le cadre de ces discussions d’importance au niveau européen? Quelles réponses allons-nous donner aux jeunes générations, qui restent nombreuses à espérer un sursaut et qui constatent que, plus que jamais, notre pays apparaît peu lisible sur le plan climatique dès qu’il s’agit de prendre une position coordonnée au niveau européen?

Monsieur le ministre, lors du dernier Conseil des ministres européens de l'Environnement, la Belgique s'est une nouvelle fois illustrée, mais cette fois-ci pas dans le bon sens du terme, malheureusement. Elle s'est illustrée par son incapacité à se mettre d'accord.

Alors que les 27 devaient adopter un objectif commun de réduction des émissions de gaz à effet de serre pour 2040, notre pays s'est abstenu. Une abstention incomprise, regrettée et surtout très négative pour notre crédibilité internationale. Tout cela parce que certains membres de votre gouvernement, dont le ministre climatosceptique Clarinval, ont bloqué la position belge. Nous avons déjà eu l'occasion d'en discuter lors de cette commission.

Le résultat est désastreux puisque la Belgique est perçue comme divisée, peu fiable et incapable de défendre une position ambitieuse sur le climat.

Monsieur le ministre, comment en sommes-nous arrivés là? Comment la Belgique peut-elle encore prétendre jouer un rôle moteur en Europe si elle est incapable de parler d'une seule et même voix en son sein? Comment expliquez-vous qu'un pays comme le nôtre fasse partie des rares à s'abstenir sur un enjeu pourtant aussi crucial que celui-là?

Comment comptez-vous, au sein du gouvernement, éviter que la Belgique se ridiculise à nouveau sur la scène européenne? Comment restaurerez-vous la crédibilité internationale de la Belgique en matière de politique climatique?

Mijnheer de minister, u hoeft helaas niet te vrezen voor een klimaatsceptisch discours in de federale regering. De u welbekende Anuna De Wever is natuurlijk van mening dat het allemaal nog niet snel genoeg gaat, hoewel haar naamgenoot, premier Bart De Wever, in feite hetzelfde dwaze CO 2 -dogma aanhangt, namelijk dat wij zogenaamd klimaatneutraal moeten worden.

Dit land heeft echter nood aan een premier en aan een klimaatminister die eindelijk stoppen met de onzin van fanatieke CO 2 -reductie. Dit land heeft nood aan een premier en een klimaatminister die eindelijk aangeven dat wij uitsluitend nog aan klimaatadaptatie doen. Wij passen ons dus aan een veranderend klimaat aan, wat de mens trouwens altijd al met succes heeft gedaan.

Als dat eindelijk werkelijkheid zou worden, kunnen onze burgers en bedrijven opnieuw ademhalen en worden zij niet langer opgezadeld met alsmaar meer klimaatregelneverij en klimaattaksen.

Merci pour votre réponse, monsieur le ministre. Je voudrais évoquer deux choses par rapport à celle-ci. D’abord une réflexion: je suppose que ces Conseils européens se préparent de longue date entre entités fédérales et fédérées, ainsi qu’au sein du gouvernement fédéral. J’entends bien, et je mesure les vents contraires que vous devez affronter. Mais est-ce qu'il ne vous revient pas à vous, peut-être fortement en amont, de créer les conditions nécessaires pour que des chances de consensus se dégagent? Ne faut-il pas s’y prendre encore beaucoup plus tôt? Vous me direz que vous n’êtes pas là depuis si longtemps, mais maintenant que vous êtes bien installé dans le poste et que vous avez obtenu quelques garanties que ce gouvernement allait encore durer quelque peu, ne pourrait-on pas faire en sorte que ces convergences soient recherchées et tentées bien en amont des échéances?

Ensuite, même si vous l’exprimez diplomatiquement, vous reconnaissez que certains partenaires de votre majorité ont bel et bien rendu impossible une position unie de la Belgique et adoptent une posture teintée de climatoscepticisme. Oui, c’est vrai, mais tel est le gouvernement dans lequel vous avez accepté d’entrer, tels sont les partenaires que vous avez choisis, et cela relève donc aussi, in fine , en partie, de votre responsabilité.

Monsieur le ministre, merci pour votre réponse. Je dois vraiment vous dire que, parfois, quand je vous entends ici en commission, j’éprouve réellement de la peine pour vous, car je me dis que dans cet océan de misère et de drame, vous êtes bien seul.

Mais effectivement, comme le collègue vient de l’indiquer, votre parti a aussi décidé de participer à ce gouvernement. Et donc, même si j’ai, encore une fois, beaucoup d’empathie pour ce que vous représentez et pour la personne que vous êtes, il n’en reste pas moins qu’il existe toute une série de responsabilités à assumer, des positions qui relèvent d’enjeux essentiels encore aujourd’hui, dont certains, autour de la table, ne semblent pas vraiment très au fait.

Nous serons évidemment attentifs à la suite. Nous ne manquerons pas de revenir vers vous, comme nous le faisons depuis près d’un an, et nous vous encourageons à poursuivre votre combat au sein de votre gouvernement.

Monsieur le ministre, l'étude commandée par le SPF Santé Publique à CLIMACT et IDEA Consult confirme que la neutralité carbone transformera profondément notre économie. D'ici 2050, près de 45 % du marché du travail et 58 % de la valeur ajoutée s'en trouveront modifiés.

Les changements seront massifs, certains métiers disparaîtront, d'autres émergeront. Dans la construction, jusqu'à 130 000 emplois pourraient être créés; dans l'agriculture durable, entre 50 000 et 100 000. Toutefois, cela ne se produira qu'à une condition: que nous anticipions, que nous formions et que nous accompagnions. Or, pour l'instant, les politiques publiques de formation et d'adaptation du marché du travail semblent très en retard. Pourtant, les besoins sont connus et les chiffres sont clairs, mais il faut agir maintenant.

Monsieur le ministre, comment votre gouvernement compte-t-il articuler transition climatique et politique de l'emploi? Avez-vous eu des échanges à ce sujet avec votre collègue ministre de l'Emploi et quelles en sont les conclusions?

Comment éviter que la transition ne génère de nouvelles inégalités, entre les régions ou entre les catégories sociales? Que comptez-vous faire à ce sujet?​

Merci monsieur le ministre pour votre réponse.

Monsieur le ministre, l'étude publiée le 22 septembre dernier par le Bureau fédéral du Plan et le Centre d'analyse des risques climatiques montre de façon chiffrée ce que les inondations de 2021, à Liège notamment, nous ont déjà douloureusement rappelé. Le réchauffement climatique n'est pas seulement un enjeu environnemental, mais aussi un choc budgétaire et macroéconomique majeur pour notre pays.

Selon cette analyse, à politique inchangée, le changement climatique pourrait amputer notre PIB de 2,8 % à l'horizon de 2050 si le réchauffement mondial reste limité à 2 %. Pire encore, la perte atteindrait 5 % avec un scénario à trois degrés, faisant gripper la dette publique de 15 % avec un ajustement budgétaire supplémentaire de 0,7 % à 1,4 % du PIB.

Monsieur le ministre, vous êtes à la base du processus budgétaire. Comment le gouvernement compte-t-il investir dans les prochaines années pour favoriser une véritable transition climatique et comment, en tant que ministre du Budget, encouragez-vous vos collègues à y consacrer des moyens et à prendre en compte les effets du réchauffement sur notre budget? Comment l'enjeu de la transition climatique sera-t-il pris en compte dans la revue des dépenses à venir sur les aides aux entreprises? Comment comptez-vous plaider au niveau européen pour un véritable budget, à même de prendre en charge des investissements massifs dans la transition climatique? Enfin, allez-vous plaider pour une évolution des règles budgétaires européennes afin de favoriser les investissements en la matière?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos éléments de réponse. Permettez-moi toutefois de souligner que votre réponse me laisse une impression de décalage entre l’ampleur du défi climatique et les moyens que votre gouvernement semble réellement prêt à engager. L’étude du Bureau du Plan est pourtant sans ambiguïté: ne pas agir coûte de plus en plus cher et revient plus cher que d’investir. Chaque euro différé aujourd’hui se traduit par de la croissance perdue demain, de la dette supplémentaire et une facture laissée aux générations futures. Or, pour l’instant, je n’entends ni stratégie claire – même si vous la qualifiez d’ambitieuse –, ni engagement financier solide, ni volonté de défendre au niveau européen un cadre budgétaire qui permette enfin d’investir massivement dans la transition. Monsieur le ministre, la question n’est pas de savoir si l’on peut se permettre d’investir, mais bien de savoir si l’on peut encore se permettre de ne pas le faire.

Mijnheer de minister, vorige week hebben wij het kort gehad over de klimaatadaptatie van de gezondheidszorg zelf. Nu wil ik meer inzoomen op een aantal acties op het terrein. De aanleiding daarvoor is de jaarlijkse balans die het Instituut voor Tropische Geneeskunde opmaakt van tropische infecties bij terugkerende reizigers.

Daaruit blijkt dat malaria opnieuw bovenaan staat, maar ook dat het aantal gevallen van dengue en chikungunya merkbaar stijgt. In België is er nog geen lokale overdracht van die virussen vastgesteld, maar door de klimaatopwarming wordt vermoed dat dat slechts een kwestie van tijd is. Het ITG meldt dat de malariamug er ondertussen in geslaagd is om in minstens drie Belgische gemeenten te overwinteren.

De klimaatopwarming brengt niet alleen tropische ziekten met zich mee, maar ook andere gezondheidsrisico’s, zoals hittesterfte en natuurrampen. De Vesdervallei en de hittegolven van de voorbije zomers staan ons nog goed voor de geest. Daarom wil ik een aantal concrete maatregelen van het NEHAP bevragen en nagaan hoe het staat met de voortgang daarvan.

Volgens actiefiche 1 zouden vanaf 2025 geleidelijk concrete acties worden uitgevoerd, afhankelijk van de beschikbare middelen. Welke maatregelen inzake adaptatie zijn intussen genomen of gepland? Hoe zit het met de middelen, in het licht van de lopende begrotingsbesprekingen? Zult u daarin meer investeren?

Actiefiche 3 voorziet in studies naar de oorzaken van de oversterfte tijdens de hittegolf van augustus 2020, alsook naar de effecten van hitte op de mentale gezondheid en op de werking van medicatie op het zenuwstelsel. Lopen die studies nog? Kunnen wij binnenkort de resultaten daarvan verwachten? Zoniet, zult u die opstarten of op welke manier zult u evidence verzamelen?

Ten slotte, België beschikt nog niet over een duurzaam monitoringssysteem voor exotische steekmuggen. Zoals ik daarnet al opmerkte, slaagt de malariamug er ondertussen wel in te overwinteren in België. De monitoring is nu ad hoc en passief en wordt beperkt door budgetten en aanbestedingsprocedures. Er is daarom gepleit voor het installeren van een permanent systeem, onder meer via Sciensano. Sciensano heeft het voorstel ook begroot.

Wat is de status daarvan? Zullen wij dat systeem effectief opzetten? Zoniet, hoe zullen wij omgaan met de schadelijke gevolgen van de introductie van exotische muggen en de impact daarvan op onze volksgezondheid?

Dank u wel voor uw antwoorden, minister, en voor de vooruitgang die ondertussen gemaakt is.

Twee elementen uit uw antwoord zijn mij nog onvoldoende duidelijk. Met betrekking tot mijn tweede vraag zei u dat de studie opgestart is en dat de resultaten later worden verwacht. “Later” kan natuurlijk veel later zijn, maar ook volgend jaar of volgende week. Mocht u ons daarover nog enige extra info kunnen bezorgen, dan zou dat geapprecieerd worden.

Betekent het protocolakkoord tussen Sciensano en de werkgroep van het NEHAP dat de kwalitatieve monitoring gegarandeerd is tot 2029 of dat men in de marge van het protocolakkoord zal onderzoeken hoe men zo’n monitoringsysteem kan opzetten tegen 2029?

Enige feedback op dat vlak wordt ook geapprecieerd, mijnheer de minister. La présidente : Les questions n os 56008782C et 56008963C de M. Dufrane et Mme Ramlot sont reportées.

Monsieur le ministre, à chaque grande époque à ses rebondissements, chaque siècle à ses enjeux et ses défis. Et les défis qui me préoccupent aujourd’hui, moi, et Les Engagés, ce sont les 3 grandes crises qui risquent de bouleverser les vies de chaque être humain dans les années à venir: la pollution, le changement climatique, et la perte de biodiversité.

Ce 22 mai 2025, c’est la journée internationale de la biodiversité. Et à cette occasion monsieur le ministre, j’aimerais vous poser une question. Je ne vais pas ici m’étendre car nos concitoyens sont bien conscient de l’importance de la biodiversité. C’est la pierre angulaire de la vie sur Terre, ses conséquences dépassent de loin les volets environnementaux mais s’étendent aux domaines économiques, sociaux et sanitaires. Je vais donc juste mettre le doigt sur un élément: en Belgique, seuls 4 % des habitats naturels sont en bon état écologique, et près d’un tiers des espèces indigènes sont désormais rares, vulnérables, menacées ou éteintes. Dans les zones agricoles, qui couvrent 44 % du territoire, les populations d’oiseaux ont chuté de 60,9 % en moyenne. 88 % de Belges pensent que la perte de biodiversité affectera leur quotidien à l’avenir.

Mes questions sont les suivantes:

- Votre NPG promet d’assurer la prospérité des pollinisateurs comme quelles mesures concrètes comptez-vous mettre en œuvre pour contrer cette perte sèche de diversité d’espèces essentielles? Quelles mesures supplémentaire comptez-vous mettre en oeuvre pour protéger la biodiversité dans vos compétences?

- Comment comptez-vous renforcer la coordination entre les niveaux de pouvoir ainsi qu’avec le ministre Crucke et mobiliser les ressources nécessaires pour inverser la tendance actuelle?

Merci, monsieur le ministre. Je suis très heureux d'entendre qu'une task force a été créée pour traiter ce sujet important, dont vous avez du reste saisi toute la gravité puisque vous avez vous-même évoqué l'importance du déclin, tout comme celle de la pollinisation. Vous nous avez parlé du troisième plan fédéral pour pollinisateurs et de la transmission des informations. Nous attendrons donc ces informations. Je vous remercie d'ores et déjà d'avoir pris ce dossier à bras-le-corps et de traiter la problématique à la hauteur de son importance.

La présidente : Je donne la parole à M. Prévot pour la question suivante.

Monsieur le ministre, je vais vous faire gagner du temps. Nous ne vous avons plus vu au sein de cette commission depuis le mois de mai. Vous savez, je suis particulièrement attaché aux matières qui découlent directement de l'AFSCA, comme la sécurité alimentaire. Ce sont vraiment des dossiers importants.

Aujourd'hui, j'avais 26 questions en commission, dont toute une partie sont maintenant devenues complètement obsolètes. À mon corps défendant, je vais vous faire économiser du temps. Cela vous en laissera peut-être pour boucler un budget. C'est ce que je vous souhaite.

Je voudrais vous rappeler aussi que, dans les attributions qui sont les vôtres, vous avez la tutelle de l'AFSCA et la sécurité alimentaire. Si vous pouviez, à l'avenir, si tant est qu'il y ait un avenir après Noël, venir plus régulièrement au sein de cette commission, cela permettrait d'avoir des échanges actualisés.

Madame la présidente, ma question datant du mois de mai, je la transforme en question écrite. Je n'ai pas besoin de la réponse maintenant, puisqu'elle sera obsolète. Cela ferait perdre du temps à tout le monde.

La présidente : Monsieur le ministre, plusieurs membres m'ont fait part de cette même remarque, à savoir que vous n'êtes venu dans cette commission que deux fois, en avril et en mai. De nombreuses questions ont été déposées au mois de mai. Je pense pouvoir vous demander, au nom de tous les membres de la commission, de venir plus souvent dans cette commission pour répondre aux questions; une fois par mois, ce serait bien.

Le ministre de la Santé vient toutes les semaines dans cette commission. Mais au vu des questions, il me semblerait raisonnable que vous puissiez vous libérer quelques heures une fois par mois pour répondre aux questions des membres. Je vous laisse vous exprimer à ce sujet.

Je prends bonne note de l'engagement du ministre et je le remercie. J'espère que nous pourrons avoir des débats plus réguliers. Cette question est aussi obsolète. Dès lors, je la transforme en question écrite. J'en fais de même pour les deux questions suivantes. La présidente : Les questions n° s 56005108C, 56005109C et 56005110C sont donc transformées en questions écrites.

Mijnheer de minister, in 2021 kondigde ArcelorMittal het ambitieuze klimaatplan Green Primary aan. Daarbij zou het bedrijf ongeveer 2 miljard euro investeren op de site in Gent om de koolstofintensieve staalproductie duurzamer te maken door een van zijn ovens te vervangen door elektrische vlamhoogovens en een DRI-installatie (Direct Reduced Iron). Die werkt op aardgas en later op waterstof.

Helaas wordt die investering voor onbepaalde tijd uitgesteld. Daarvoor zijn drie redenen: ten eerste – niet verbazingwekkend – hoge energiekosten, ten tweede de zware personeelskosten en ten derde de Europese CO 2 -heffingen. Dit creëert een ongelijk speelveld met staalbedrijven buiten Europa, die die lasten niet hebben. Tegelijkertijd zorgen die niet-Europese bedrijven ervoor dat hun goedkoop staal via Afrika de Europese Unie binnenkomt.

Hoe verloopt het overleg met de Europese Commissie om onze bedrijven te beschermen tegen niet-Europese concurrenten?

Is er een zekerheid dat de CBAM-bijdragen (Carbon Border Ajustment Mechanism) vanaf 1 januari 2026 eerlijk zullen worden toegepast?

ArcelorMittal is zelf vragende partij om de ETS-inkomsten (Emissions Trading System) opnieuw te investeren in decarbonisatieprojecten. Is dat een haalbare piste? Zo ja, bestaan er al concrete plannen?

Ik kijk alvast uit naar de verdere resultaten die zullen worden geboekt. Blijf zeker in contact en in gesprek met de andere ministers, want samen schrijven we een verhaal en zorgen we voor een sterke economie.

Mijnheer de minister, uw tijd is beperkt. Ik zal het kort houden. Naar analogie van mijnheer Van Lommel bent u de tweede aan wie ik deze vraag stel. Ik hoop dat er geen derde volgt. Deze vraag gaat over blauwe mazout, een iets duurzamere toepassing van mazout die vandaag nog niet erkend is als huishoudbrandstof.

Nochtans kan dat wel een oplossing bieden, zeker als ook de koolstoftaks wordt ingevoerd. Het mengen van HVO, blauwe mazout, met de traditionele huishoudbrandstof kan leiden tot een lagere uitstoot en dus ook tot lagere emissierechten die moeten worden betaald. Voor mensen die vandaag nog met mazout verwarmen en niet meteen een andere technische oplossing hebben, zou dat een mogelijke oplossing kunnen zijn.

Mijn eerste vraag is waarom blauwe mazout vandaag nog niet erkend is en welke obstakels daarvoor bestaan. Ten tweede, hoe wordt de inzet van duurzame alternatieven in rekening gebracht binnen het bredere kader van de Belgische voorbereiding op ETS2? Erkent u dat HVO-mazout de prijsstijging voor huishoudens enigszins kan milderen? Zullen er op korte termijn initiatieven worden genomen om blauwe mazout juridisch gelijk te stellen aan stookolie?

Mijnheer de minister, u verwijst naar de minister van Financiën, aan wie ik de oorspronkelijke vraag heb gesteld, maar die mij naar u heeft doorverwezen. Zo blijven we rondjes draaien. U hebt ten minste geprobeerd een antwoord te geven, waarvoor dank. Accijnzen vallen dus volledig onder de bevoegdheid van de heer Jambon. Ik zal hem daar opnieuw vragen over stellen

Wat betreft de samenstelling hebt u gelijk: 100 % fossiel is vandaag goedkoper dan 100 % HVO. Door de invoering van de koolstoftaks zou 100 % fossiel plus ETS2 wel eens duurder kunnen worden dan HVO. Het gaat ook over de goedkeuring om mengvormen te gebruiken. Dat wil zeggen een combinatie van fossiel en HVO. In combinatie met ETS2 zou dit een prijsdrukkend effect kunnen hebben. Ik vraag u daarom niet alleen te kijken naar de volledige vormen, maar ook naar de mengvormen die impact zouden kunnen hebben. Misschien kunt u daar in de toekomst naar kijken.

Minister, de federale regering en de deelstaten hebben een akkoord bereikt over een nieuw Nationaal Klimaatplan, waarin onder andere de klimaatdoelstellingen worden verdeeld over Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Dat plan voorziet maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met 42,7 % te verminderen ten opzichte van 2005, in de zogenaamde ESR-sectoren: bouw, mobiliteit en landbouw. De Europese Unie verplicht België echter tot een vermindering van 47 %.

In dit nieuwe klimaatplan werd ook een verdeelsleutel overeengekomen voor het Europees Sociaal Klimaatfonds. Daaruit zou België in de periode 2026 tot 2032 1,6 miljard euro toegewezen krijgen, waarvan 13,13 % naar de federale overheid gaat, 32,95 % naar Wallonië, 43,42 % naar Vlaanderen en 10,5 % naar Brussel.

Zal dit plan wel aanvaard worden door de EU. Zo ja, waarom? Vindt u dat de verdeling van de CO ₂ -reductie tussen de deelstaten billijk en rechtvaardig is, rekening houdend met het emissieprofiel en het aantal inwoners?

Ik stel u dezelfde vraag over de verdeling van het Europees Sociaal Klimaatfonds. Vindt u dat een rechtvaardige verdeling? Krijgt België voldoende in verhouding tot andere landen? Waarop zou België recht hebben in verhouding tot de afdrachten aan de Europese Unie? Ik vind dat zeer belangrijk. België draagt veel bij aan de EU en krijgt af en toe iets terug, bijvoorbeeld via het Europees Sociaal Klimaatfonds. Is dat in verhouding met elkaar? Welke impact zal dit nieuwe klimaatplan hebben op de burger, zowel wat betreft regelgeving, administratie als kostprijs? Welke impact zal dit nieuwe klimaatplan hebben op de energiefactuur?

Mijnheer de minister, de federale regering en de deelstaten hebben het nieuwe Nationaal Energie- en Klimaatplan afgeklopt. Dank u om er eindelijk in te slagen om de federale krijtlijnen en die van de deelstaten grotendeels op elkaar af te stemmen. Het plan bevat meer realistische doelstellingen tegen 2030, met aandacht voor de economische draagkracht van gezinnen en bedrijven. De transitie omvat immers niet alleen ambitie, maar ook haalbaarheid en dat hebt u begrepen.

Toch heb ik ook enkele bemerkingen. Zo blijft het NEKP vaag over de uitvoering en over de verdeling van de lasten tussen de beleidsniveaus. Daarnaast heeft Vlaanderen de voorbije jaren aantoonbaar meer vooruitgang geboekt dan de andere gewesten op het vlak van uitstootreductie. De emissies in de Vlaamse industriezones daalden tussen 2005 en 2023 met meer dan 35 %, terwijl Wallonië en Brussel nog steeds aan hun inhaalbeweging bezig zijn. Vlaanderen investeert bovendien fors meer in warmtenetten, de elektrificatie van logistiek en de energie-efficiëntie binnen zijn kmo’s.

Mijnheer de minister, kunt u concreet uw uitvoeringsplan toelichten? Kunt u aangeven welke van uw maatregelen effectief meetbare resultaten zullen opleveren? Hoe zult u vermijden dat Vlaanderen disproportioneel wordt aangesproken om de Belgische doelstellingen te behalen? Zult u garanderen dat de andere gewesten Vlaanderen bijbenen om vergelijkbare inspanningen te leveren?

Waarom zetten we niet nog sterker in op technologische innovatie, kernenergie en efficiëntie in plaats van op nieuwe lasten en subsidies? Bekijkt u uitvindingen zoals de microscopische metalen spons, bekroond met de Nobelprijs voor Chemie, om emissies verder te reduceren aan de bron, zonder de burgers te belasten?

De samenwerking tussen de gewesten is verbeterd. Zult u deze tendens voortzetten en de samenwerking verder uitdiepen? Denkt u hierbij aan een gezamenlijk monitoringsmechanisme?

Wat is uw visie op de huidige functieverdeling tussen de federale en de gewestelijke verantwoordelijkheden met betrekking tot energie en klimaat? Ziet u een herverdeling, waarbij meer autonomie doorstroomt naar de gewesten als een mogelijkheid?

Monsieur le ministre, le Plan national é nergie-Climat (PNEC) a enfin été bouclé. C'est en soi une bonne nouvelle, parce que nous étions en retard. Mais qu'en est-il du contenu? C'est tout autre chose. Je suis vraiment désolée de vous dire qu'il n'est pas à la hauteur des attentes. Nous attendons davantage de vous. Nous vous savons d'ailleurs déterminé à entreprendre une action climatique ambitieuse.

J'ai plusieurs questions. La première nous vient de la Coalition Climat. Selon celle-ci, "avec un objectif de réduction de ses gaz à effet de serre de seulement 43 % à l’horizon 2030, la Belgique se détourne à la fois de ses obligations européennes (- 47 %), ainsi que des injonctions liées à l’affaire Climat". Monsieur le ministre, comment justifiez-vous ce non-respect de nos obligations internationales?

Deuxièmement, le fait de ne pas respecter nos engagements internationaux expose la Belgique à une responsabilité juridique, comme cela a d'ailleurs été rappelé le 23 juillet 2025 par la Cour internationale de Justice (CIJ). Comment évaluez-vous ce risque juridique?

Enfin, en matière d'énergies renouvelables, le plan vise un peu plus de 20 % d'énergies renouvelables dans le mix énergétique alors que nous devrions être à 33 % pour faire notre part. Comment, dès lors, justifiez-vous ce retour en arrière? Quelles actions concrètes sont-elles mises en place pour augmenter ce pourcentage d’énergies renouvelables?

De voorzitster : De heer Cornillie en mevrouw Taton zijn niet aanwezig.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. U hebt uw best gedaan, maar zoals zo vaak blijven we achter met meer vragen dan antwoorden. Wat in dit Parlement helaas telkens opnieuw duidelijk wordt, is dat niet de verlaging van de energiefactuur van de burgers, maar wel de vermindering van de CO 2 -uitstoot centraal staat. Niet de portemonnee van de belastingbetalers staat centraal, maar wel de klimaathysterie. Niet onze economie of onze welvaart staan voorop, maar wel de apocalyptische waanbeelden van Anuna en Greta, waarop dat hele beleid gebaseerd is. Niet u of de regering regeert, maar wel het World Economic Forum en de Europese Unie.

Onze mensen – vooral de middenklasse – en onze bedrijven worden uitgeperst ten behoeve van de klimaatwaanzin. Daar zullen wij nooit of te nimmer mee akkoord gaan.

Mijnheer de minister, dank voor uw zeer exhaustief antwoord. Alle cijfers die u hebt meegegeven, zullen we nog eens moeten herbeluisteren en laten bezinken.

Ik heb een aantal termen genoteerd waarop we verder willen werken. Ik heb genoteerd dat u de biobrandstoffen verder zult analyseren. Aangezien ik u daarover al eens een vraag heb gesteld, bedank ik u daarvoor.

Ik hoor ook dat u voorstander bent van minder versnippering van het beleid en van meer samenwerking met de gewesten. Als dat kan, heel graag, maar dan moeten er ook stappen worden gezet.

De fiscale vergroening van de mobiliteit is goed op weg, zeker wat de bedrijfswagens betreft, al wordt dat in sommige gewesten fiscaal al enigszins teruggedraaid. Een volledig elektrische bedrijfswagen is altijd beter dan een hybride; daarover zijn de meeste kenners het eens.

De verhoogde aftrek voor goederenvervoer via het spoor is eveneens zeer welkom. Ik heb echter in een recent verleden geleerd dat het niet eenvoudig is om goederen via het spoor tijdig bij een bedrijf te krijgen.

U hebt ook kernenergie onderstreept. Het is zeer belangrijk dat we daarop verder ingaan.

Ik kijk ten slotte uit naar uw antwoord over de metaalsponzen.

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses dont je n'ai malheureusement pas entendu la fin parce que je suis deux commissions qui ont lieu en même temps. J'interrogeais votre collègue, Mme Matz, sur les questions de digitalisation. De ce que j'ai pu entendre, nous n'avions pas la même information concernant notre objectif de réduction des émissions de gaz à effet de serre dont nous pensions qu’il se situerait aux alentours de 43 %. Vous nous indiquez que nous arriverons en tout cas aux 47 %, qui est notre obligation européenne. Nous ne manquerons pas de suivre ce dossier de près et de revenir vers vous avec des questions complémentaires le cas échéant. De voorzitster : De heer Cornillie en mevrouw Taton zijn niet aanwezig voor hun respectievelijke vragen nr. 56009028C en nr. 56009085C.

Monsieur le ministre, début septembre, vous avez reçu les résultats des tests que vous aviez faits, avec 23 autres ministres européens, pour savoir si vous étiez contaminés aux PFAS, ces polluants éternels qui nuisent gravement à la santé et peuvent provoquer cancers, hypertension artérielle, prééclampsie, maladies thyroïdiennes, et j'en passe. Il s'avère que tous les ministres sont contaminés et que la moitié d’entre eux présentaient une contamination supérieure, qui aura un effet sur leur santé. Ces résultats ne sont pas surprenants, mais tout de même assez inquiétants. Vous me direz comment vous avez réagi à cette annonce.

À la suite de la réception de ces résultats, vous avez déclaré le 2 septembre 2025: "Je viendrai très rapidement, au plan belge, avec une proposition que je vais soumettre à mes collègues. C’est une question de jours, de semaines au maximum." Comme cela fait sept semaines que vous avez fait cette déclaration, je viens aux nouvelles, monsieur le ministre.

Les écologistes ont déjà déposé, comme vous le savez, deux propositions de loi interdisant les pesticides aux PFAS, ainsi que la mise sur le marché et l'exportation de produits de consommation contenant des polluants éternels. Nous avons passé des auditions, et avons reçu des avis. Nous estimons à présent que le Parlement est prêt pour se prononcer sur ces textes et avancer sur le plan national.

Monsieur le ministre, quelle a été votre réaction face aux résultats alarmants que vous avez reçus?

Dans quels délais allons-nous pouvoir nous prononcer sur votre projet de loi? Où en est le gouvernement sur le sujet de la réduction des PFAS dans l'environnement et, surtout, dans le corps des citoyens?

Votre parti va-t-il se prononcer favorablement sur nos deux propositions de loi, qui interdisent à la source ces polluants éternels? Les textes sont là, et il suffit d'avancer pour protéger nos concitoyens.

Mijnheer de minister, ik wil graag benadrukken dat de vragen ook betrekking hebben op CO 2 -reductie, niet enkel op PFAS.

Onlangs is de Nobelprijs voor Scheikunde toegekend aan drie onderzoekers voor hun werk aan zogenoemde Metal Organic Frameworks, moleculaire structuren met een hoge porositeit, een soort spons als het ware. Die microscopische sponzen hebben veelbelovende toepassingen op het gebied van milieu en klimaat, zoals de filtering van CO 2 uit de lucht, de zuivering van moeilijk afbreekbare verontreinigende stoffen zoals PFAS uit water en de oogst van water uit zeer droge lucht. Gezien uw ambitie op het vlak van klimaatneutraliteit, waterkwaliteit en circulaire economie, stel ik u enkele vragen over de mogelijkheid om die technologie in België te incorporeren.

Mijnheer de minister, heeft uw departement al een studie laten uitvoeren naar de technische en economische haalbaarheid van die MOF-technologie in België, met name voor het verwijderen van PFAS uit drink- of afvalwater of voor CO 2 -captatie? Zo niet, bent u bereid om dergelijke studies op te starten?

Zijn er op federaal of Europees niveau regelgevende hindernissen die de invoering van die MOF-materialen beperken, aangezien sommige daarvan zware metalen kunnen bevatten? Bent u bereid om samen met onderzoeksinstellingen en waterzuiveringsbedrijven pilootprojecten te ondersteunen waarin die sponzen worden ingezet voor PFAS-verwijdering of andere prioritaire milieuproblemen? Zo ja, welke concrete tijdlijn voorziet u? Overweegt u fiscale instrumenten in te zetten om onderzoek en innovatie met betrekking tot die toepassingen te stimuleren?

Bent u, gelet op de internationale dimensie van klimaatvervuiling, bereid om deel te nemen aan Europese onderzoeks- en innovatieprogramma’s, zoals Horizon Europe, en aan projecten die de sponstechnologie ontwikkelen? Zo ja, welke rol zal België opnemen?

Kunt u, gezien de mogelijke risico’s van die microscopische sponzen, toelichten welke stappen uw departement voorziet om te garanderen dat die materialen geen schadelijke gevolgen hebben voor ons ecosysteem of de gezondheid? Is er een plan, of zult u een plan opmaken, voor de monitoring, behandeling, veilige verwijdering of recyclage van die sponzen?

Monsieur le ministre, les PFAS, ces polluants éternels, constituent un enjeu environnemental et sanitaire majeur. Leur persistance dans l'environnement et leurs effets sur la santé humaine sont largement documentés. La nécessité d'agir rapidement fait consensus tant au niveau scientifique que politique.

Vous avez récemment déclaré que, soit vous pouviez avancer rapidement avec l’Europe, soit vous prendriez des mesures au niveau fédéral en travaillant sur des normes permettant de mettre en place des alternatives là où cela est possible.

En effet, monsieur le ministre, le Danemark et la France ont déjà pris des mesures. Jusqu’à récemment, le calendrier européen de restriction des PFAS indiquait que, dans le meilleur des cas, une restriction des PFAS pourrait être adoptée en 2029 au plus tôt, avec une mise en œuvre effective assortie d’une période de transition de 5 à 12 ans, soit entre 2034 et 2041.

Mais dernier rebondissement, dans le calendrier européen, qui s’allonge encore: l’Agence européenne des produits chimiques (ECHA) a annoncé qu’elle lancerait, au printemps 2026, une consultation publique sur les conséquences socio-économiques de la restriction européenne des PFAS. Les participants seront invités à indiquer les impacts potentiels qu’une restriction de l’utilisation des PFAS pourrait avoir dans leur secteur. Cette consultation publique viendra s'ajouter à la collecte d’informations sur les risques liés aux PFAS, déjà menée par le Comité d’évaluation des risques (CER). Autrement dit, d'après ce que nous pouvons lire, une interdiction européenne sur les PFAS n'est pas pour demain.

Cette décision risque de repousser encore plus l'échéance de ce dont nous avons déjà discuté – à savoir une éventuelle restriction européenne globale des PFAS –, ce qui est problématique.

Dans ce contexte, alors que vous avez appris que vous êtes contaminé à des niveaux supérieurs aux seuils sanitaires, il semble plus que jamais nécessaire que la Belgique prenne des mesures rapides et ambitieuses.

Monsieur le ministre, ce report du processus européen confirme-t-il que nous ne pourrons pas avancer rapidement avec l'Europe? Dès lors, quelle initiative concrète envisagez-vous de prendre au niveau fédéral, conformément aux engagements que vous avez pris ici en commission?

Monsieur le ministre, je ne sais par où commencer après cette avalanche d'informations qui, selon moi, vise surtout à vous dédouaner d'une avancée rapide sur le dossier. Pourquoi faudrait-il soudain lancer des cadastres, des consultations, des études et demander à l'industrie chimique d'évaluer les alternatives?

Il y a le feu, monsieur le ministre. Quand une maison brûle, les pompiers organisent-ils des consultations de riverains et 36 réunions avant de s'y attaquer? Nous sommes ici face à un désastre environnemental qui impactera les générations futures. Nos finances publiques en sont impactées dès aujourd'hui, avec la contamination des eaux souterraines. Il est temps de mettre sur pause, dès maintenant, la diffusion des PFAS, ces polluants éternels. Nous réfléchirons éventuellement par la suite à la façon dont on s'adaptera. Mais c'est maintenant qu'il faut agir, monsieur le ministre.

Je lisais dans la presse ce matin un article concernant votre collègue en charge de la Migration, Mme Van Bossuyt, et ses dossiers tout à fait charmants – qui relèvent en réalité d'une pure provocation –, qu'il s'agisse des visites domiciliaires ou de la mise à la rue de familles entières pour des questions de principe alors que des places sont disponibles dans les centres. L'article vantait que c'était une "femme qui avance", ayant déjà engrangé 11 mesures en huit mois.

De votre côté, qu'avez-vous engrangé depuis le début de la législature? En neuf mois, qu'avez-vous engrangé, monsieur le ministre? Vous êtes responsable de matières capitales, pour l'environnement et pour le climat, mais rien ne bouge. Ce ne sont que paroles. Lorsque Les Engagés étaient dans l'opposition, ils clamaient pourtant qu'il fallait avancer immédiatement, que c'était de l'irresponsabilité, que l'on était en train de tuer les gens, de les empoisonner. On ne les entend plus aujourd'hui.

La consultation que vous évoquiez, c'est sur les pensions que nous la voulons. Là, les citoyens aimeraient être entendus. Mais vous avancez sans écouter qui que ce soit. Les 140 000 personnes qui étaient dans la rue ont été tout bonnement ignorées.

En l'occurrence, va-t-on vraiment consulter la terre entière et attendre d'être bien coordonné avec l'Europe avant d'enfin se mettre à avancer? C'est du délire! Vous êtes confronté à un problème, et c'est vous, le ministre compétent, qui devez agir. Cessez de vous reposer sur les autres!

Mijnheer de minister, bedankt om dit zeker ook na te kijken. Ik besef ook wel dat deze technologie vrij prematuur is, maar toch veelbelovend, zoals u zegt.

Er zijn natuurlijk nog geen studies lopende, behalve een, maar ik wilde wel vragen of die afkomstig is van de VUB? Ja, dus. CO ₂ -captatie zou een zeer positieve en welkome technologie zijn. Voor waterstof is het op dit moment nog te duur en wat PFAS betreft, zal ik dit opnemen voor Vlaanderen via mijn Vlaamse collega’s en voor Wallonië via uw Waalse collega’s.

Voor de rest zal ik de vraag stellen aan minister Matz, bevoegd voor Wetenschapsbeleid, om meer concrete informatie te verkrijgen. Ik denk dat we dit zeer nauwlettend moeten opvolgen.

Monsieur le ministre, merci pour votre réponse. Sur le fond, je dois reconnaître partager le commentaire de ma collègue Ecolo: analyser, c'est bien et c'est même nécessaire, mais il y a urgence. Il faut agir. Vous étiez, semble-t-il, déterminé à agir vite. Or j'entends aujourd'hui que vous allez suivre le calendrier européen. Je trouve cette réponse décevante au regard de cet enjeu fondamental. Il en va de la sécurité des citoyens. C'est aujourd'hui qu'il faut prendre des décisions, car on ne peut plus reporter ce problème aux calendes grecques. De plus, les calendriers européens ont la fâcheuse habitude de laisser l'action prendre énormément de temps. Or, en l'occurrence, nous n'avons plus le temps. Vous êtes ministre, et je comprends votre prudence devant les propositions qui vous sont soumises au sein de ce Parlement. Néanmoins, vu l'enjeu, j'espère que nos collègues des Engagés les soutiendront, puisqu'elles rejoignent les inquiétudes qui sont les vôtres, vous le ministre du Climat.

Concernant la COP 30, la Marche Climat du 5 octobre dernier a rassemblé 30 000 personnes, citoyens de tout âge et de tous horizons, qui ont rappelé que l'État doit d'urgence et réellement investir dans une politique climatique durable et socialement équitable.

Très bientôt se tiendra au Brésil la COP 30. Il s'agit comme chaque année d'un moment crucial, où la Belgique devra démontrer comment elle contribue concrètement à la lutte mondiale contre la crise climatique.

Tout cela est en cours de préparation au niveau européen. Le 21 octobre a eu lieu le Conseil "Environnement", où les ministres de l'Environnement préparent la position générale de négociation de l'Union européenne. Les ministres passeront ensuite la main aux chefs d'État. Le premier ministre devrait être présent au Conseil européen des 23 et 24 octobre – j'espère que ce sera bien le cas compte tenu des discussions actuelles, en admettant donc qu'il aura pu atterrir au niveau fédéral – pour engager la Belgique en matière d'atténuation climatique, d'adaptation et de financement. Je regrette d'ailleurs que le premier ministre ne soit pas venu ce matin répondre aux questions sur la COP 30, probablement en raison des discussions budgétaires fédérales d'hier soir.

Il est évident que, si l'Europe veut être crédible sur la scène internationale à Belém, elle doit commencer par se déterminer elle-même. En préalable à la COP, nous devons avoir un objectif 2040 ambitieux ainsi qu'un objectif 2035 ambitieux, et ce pour pouvoir faire bouger les autres États. Il serait inacceptable que l'Europe n'ait pas encore déterminé son propre niveau d'ambition à ce stade.

Dès lors, monsieur le ministre, concernant la COP30, quels sont les résultats du dernier Conseil "Environnement"? Vous m’y avez partiellement répondu tout à l’heure, donc je comprendrais que vous ne souhaitiez pas revenir sur ce point. Il s'agissait toutefois de déforestation, donc vous pourriez malgré tout vous étendre un peu plus au sujet de la COP30. Avec quel objectif le gouvernement se présentera-t-il au Conseil européen des 23 et 24 octobre? En avez-vous une idée, du moins s’il se présente? Quel sera l’objectif 2035 et 2040 de l’Union européenne? Quel sera le mandat de négociation de l’Europe pour la prochaine COP au Brésil?

Ma deuxième question concerne les victimes de la crise climatique, les défenseurs de l’environnement, les scientifiques et les activistes pour le climat, qui disposent, via la COP30, d’une opportunité unique d’avoir accès à des négociations qui les concernent directement. Il nous semble primordial que ces différents acteurs puissent accéder à ces tribunes et s’y exprimer librement, sans aucune crainte d’aucune sorte.

Vous vous êtes fixé l’objectif de réduire la taille de la délégation belge à la COP30, ainsi qu’aux prochaines conférences sur le climat. D’un côté, il est pertinent – vu la répartition des compétences en Belgique – de faire en sorte que la Belgique parle d’une seule voix. Là-dessus, nous sommes d’accord. Espérons d’ailleurs que cette voix soit forte et ambitieuse. Nous sommes donc entièrement d'accord de réduire le nombre de ministres présents de ce point de vue.

Cependant, d’un autre côté, il est également important de veiller à ce que les représentants de la société civile – les jeunes, les syndicats et les ONG – puissent continuer à être présents à l’avenir. Pour ma part, je n’ai pas entendu de plaintes spécifiques concernant leur participation à la COP30, mais j’entends une inquiétude pour l'avenir. L’ensemble de la société civile est préoccupé et souhaite continuer à participer au débat climatique. Et cela, c’est vraiment une demande qui nous revient du terrain.

Dès lors, comment sera constituée la délégation belge à la COP30? Quel(s) ministre(s) représentera ou représenteront la Belgique? Comment la société civile sera-t-elle représentée? Quels principes comptez-vous mettre en place pour l’avenir? Comment allez-vous continuer à garantir la représentation de l’ensemble de la société civile lors des futures COP? Pouvez-vous déjà nous en dire quelque chose, compte tenu de cette volonté de restreindre les délégations?

Je vous remercie pour vos différentes réponses.

Je n'ai pas grand-chose à ajouter, si ce n’est que je souhaite vous remercier, monsieur le ministre, pour vos apaisements. Cependant, j'aurais aimé obtenir plus d'informations sur l'avenir, mais j'entends que cela doit se concrétiser, que les délégations s'effectueront progressivement et qu'on essaiera d'y voir plus clair au fur et à mesure. Nous serons donc ici aussi attentifs et nous reviendrons avec des questions si des inquiétudes du terrain nous remontent, comme ce fut le cas en l’occurrence.

Monsieur le ministre, une étude a récemment tiré la sonnette d'alarme: d'ici 2100, Mons, ma ville, pourrait connaître des étés avec 5,6°C de plus qu'aujourd'hui, des vagues de chaleur intense, des hivers plus pluvieux et des étés deux fois plus secs. Les conséquences seraient considérables: risques d'inondations massives, stress hydrique, menaces sur l'agriculture et l'industrie locale.

Ces constats ne concernent évidemment pas seulement Mons. Ils nous interpellent pour l'ensemble des centres urbains de notre pays, car la prévention et l'adaptation seront très importantes pour limiter les risques, que ce soit des risques économiques, sociaux ou environnementaux.

Dès lors, monsieur le ministre, comment envisagez-vous la planification climatique et territoriale des grandes villes en matière d'adaptation et de prévention? Quelles mesures concrètes d'adaptation le gouvernement fédéral soutient-il actuellement?

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour vos réponses. J’ai bien entendu qu’une CIM devrait se réunir dans les prochains mois autour d’un sujet bien précis. Il serait effectivement intéressant que vous puissiez la développer sur plusieurs enjeux environnementaux. En effet les compétences sont souvent éclatées entre le niveau fédéral et les différentes Régions. C’est aussi ce qui fait la richesse de notre pays. Quoi qu’il en soit, à un moment donné, notre pays ne doit parler que d'une seule voix au niveau européen. Il est donc évidemment préférable que nous parlions tous la même langue, ou du moins que nous allions tous dans le même sens. Le terme était bien choisi! Je vous remercie encore pour vos réponses. Nous resterons, encore une fois, toujours attentifs à la suite.

Op 5 oktober vond in Brussel opnieuw een klimaatmars plaats. Naar aanleiding daarvan kondigde de NMBS aan een aantal extra treinen in te zullen leggen richting Brussel-Noord. Concreet ging het om bijkomende treinen vanuit Gent-Sint-Pieters, Antwerpen-Centraal, Luik-Guillemins, met extra haltes in Mechelen en Leuven. Ik heb hierover een aantal vragen.

Ging het bij deze maatregel uitsluitend om extra treinen richting Brussel of werden er ook bijkomende treinen voorzien in de omgekeerde richting, dus van Brussel naar andere grote steden?

Was de bezettingsgraad van deze treinen hoog?

Wat was de kostprijs voor de NMBS om deze extra treinen in te leggen?

Hoeveel extra inkomsten werden er gegenereerd door de ticketverkoop naar aanleiding van dit initiatief?

Ligt dit resultaat in lijn met de verwachtingen die de NMBS vooraf had?

De NMBS heeft extra treinen ingelegd voor de deelnemers aan de klimaatmars van zondag 5 oktober in Brussel. In totaal werden er drie extra treinen ingelegd naar Brussel-Noord. Die vertrokken vanuit Gent-Sint-Pieters (11.21 uur), Antwerpen-Centraal (11.06 uur) en Luik-Guillemins (11.06 uur). De treinen maakten ook een extra stop aan de stations van Mechelen (11.26 uur) en Leuven (11.37 uur). Daarbovenop heeft de NMBS de capaciteit van de S-treinen in en rond de hoofdstad verhoogd.

Wat is de totale kostprijs (treinen, netstroom, personeel, …) voor het inzetten van deze extra treinen?

Wat is de ontvangen meeropbrengst (tickets, …) die deze extra treinen hebben opgebracht?

Welke criteria werden gehanteerd om te bepalen waar en hoeveel de treincapaciteit verhoogd werd?

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Ik begrijp dat de NMBS zich moet voorbereiden op zulke grote evenementen om alles vlot te laten verlopen. Ik heb ook begrepen dat het op uw vraag gebeurde. Mag ik dan vragen dat u de NMBS vraagt om extra treinen in te zetten, of treinen die stipt rijden richting de Noorderkempen? Ik heb begrepen dat ze naar u luisteren. Alle gekheid op een stokje, het is goed dat de NMBS inspeelt op de vraag. We moeten er alleen op letten dat zulke zaken altijd goed onderbouwd zijn en dat de middelen op een verstandige manier worden ingezet. Uit uw antwoord heb ik begrepen dat dat zeker het geval is, waarvoor dank.

Wat mij betreft gaat het ongeveer dezelfde richting uit. Ik was enigszins verbaasd dat het initiatief van u kwam. Het lijkt mij logisch dat de NMBS zelf anticipeert en weet wat er moet gebeuren om het treinvervoer vlot te laten verlopen. Dat u een initiatief hebt genomen waarop de NMBS is ingegaan, waardeer ik. Ik heb ook een lijstje voor Limburg met een aantal zaken. Ik zal die u per mail overmaken. Ik kijk uit naar beter openbaar vervoer in Limburg binnenkort.

Mevrouw de minister, mijn vraag gaat over het vooruitgangsrapport van het federale klimaatbeleid, dat we vorige week hebben ontvangen en dat we ook al hebben kunnen inkijken. Laten we duidelijk zijn, er is nog veel werk met betrekking tot het patrimonium van deze overheid. Uw collega-minister Crucke stelt in zijn reactie op dat rapport dat we een tandje moeten bijsteken, moeten versnellen, beter moeten coördineren en elke ambitie moeten omzetten naar concrete acties.

Bij deze wil ik u eerst en vooral bedanken voor het vastgoedkadaster, dat sinds begin oktober beschikbaar is en dat we nu kunnen raadplegen. Er waren aanvankelijk wat problemen, maar ondertussen kan ik het kadaster raadplegen. Wordt dit instrument verder efficiënt gebruikt om prioriteiten te plannen met het oog op renovatie en verduurzaming? Welke projecten krijgen voorkeur van uitvoering? Wordt hierbij rekening gehouden met het snelste rendement, de grootte van de site en de kostprijs van de werken?

Op welke manier brengt het vastgoedkadaster duidelijkheid over de mogelijke verkoop van leegstaande panden? Is hiervoor al een plan van aanpak in opmaak? Uiteraard is er ook Europese regelgeving. Is er rekening gehouden met de opstart van de ETS2 in 2027? Welke inspanningen werden hieromtrent al gedaan?

Uit het klimaatrapport blijkt dat er een tekort is aan technische medewerkers die het verbruik kunnen monitoren. In uw beleidsnota van 2025 staat dat er een analyse zal worden gemaakt teneinde de personeelsbehoeften nauwkeuriger in kaart te brengen. We zijn ondertussen bijna aan het einde van 2025. Is die analyse al opgestart en zijn hierover gegevens beschikbaar?

Dat zijn positieve signalen. We zullen dit verder opvolgen. Succes alvast.

Mijnheer de minister, kent u het boek Collapse van Jared Diamond? Het is een schitterend boek, dat beschrijft hoe beschavingen door foute politieke keuzes ondergaan. In veel van die beschavingen bleek klimaatverandering een van de drijvende factoren achter die ondergang.

Ik heb iets bij dat sinds 2020 op mijn kantoor hangt, namelijk de cover van Time Magazine , dat toen titelde One Last Chance, waarmee het bedoelde to save the planet . Men zou denken dat met alle zaken van de voorbije jaren, met alle rapporten en met de tienduizenden mensen die vorige zondag op straat kwamen, onze regeringen, álle regeringen, de hand aan de ploeg zouden slaan en een ambitieus beleid zouden voeren.

Toch zien we iets anders. Onze regering is vol op de rem gaan staan. De Vlaamse regering evenzeer, die heeft zelfs haar laatste schaamlapje, namelijk het renovatiebeleid, gewoon in de vuilnisbak gekieperd. Al onze doelen zijn naar beneden bijgesteld, of het nu gaat om hernieuwbare energie, de reductie van de uitstoot, internationale solidariteit of klimaatrechtvaardigheid.

Die tienduizenden mensen zijn niet zomaar op straat gekomen. Ze zijn op straat gekomen omdat ze iets vinden wat ik als politicus logisch vind, maar wat blijkbaar in deze tijden niet meer zo evident is, namelijk dat bij grote macht ook grote verantwoordelijkheid hoort. Zij vragen dat onze regeringen die verantwoordelijkheid opnemen, om te doen wat ook de VN zegt, namelijk die race van de klimaatcrisis winnen. It’s a race we can win .

Mijnheer de minister, wat zult u doen? In de ballonnetjes rond de begroting valt immers heel hard op dat al die fossiele subsidies ongemoeid blijven. Er is niet veel sprake van vergroening. Het rapport van het Planbureau is blijkbaar niet aangekomen. Blijft de regering toondoof? Wat zult u zeggen aan de mensen die op straat kwamen?

Monsieur le ministre, dimanche, nous étions 30 000 dans les rues – des étudiants, des retraités, des familles –, pour rappeler que le changement climatique est une réalité avec des conséquences humaines, sociales et économiques bien concrètes. Monsieur le ministre, ce que j'adore dans les marches pour le climat, à part l'ambiance, ce sont les slogans, ces petites phrases courtes mais puissantes que l'on scande. Celle qui m'a le plus marqué ce dimanche était: "La mer monte, notre colère aussi". En effet, c'est bien de cela qu'il s'agit. Nous étions 30 000 à dénoncer l'inaction et le manque d'ambition de nos gouvernements, et de votre gouvernement. Même votre parti, Les Engagés, était là, dans la rue, monsieur le ministre, pour dénoncer la politique de son propre gouvernement. C'est dire l'ampleur du problème.

Les gens étaient là pour réclamer un vrai changement de cap, un basculement, des investissements publics, de meilleurs transports publics, des logements rénovés, de l'énergie verte et abordable, et une industrie durable tournée vers l'avenir. Mais votre gouvernement fait l'inverse. Les éoliennes sont reportées. L'île énergétique est rabotée. On fait des économies sur le réseau hydrogène. Le Plan national é nergie-Climat arrive avec plus d'un an de retard et, finalement, n'est même pas à la hauteur des enjeux.

Vous n'êtes pas seulement le gouvernement de la casse sociale, vous êtes aussi le gouvernement de la casse écologique. Pendant que vous essayez de voler nos pensions, vous expliquez qu'il n'y a pas d'argent pour le climat. Mais pour le militaire, l'armement, la guerre, là, 34 milliards apparaissent en un claquement de doigts.

Monsieur le ministre, comment justifiez-vous à ces 30 000 personnes qui étaient dans la rue ce manque d'ambition? Quelles garanties pouvez-vous donner sur la mise en œuvre d'un plan qui était déjà insuffisant, maintenant que votre gouvernement prépare de nouvelles coupes budgétaires?

Mijnheer de minister, over Vlaanderen zal ik niet veel zeggen, behalve dat uw vrienden van Vooruit u compleet in de steek hebben gelaten en, vooral, het klimaatbeleid in de vuilbak hebben gekieperd. Dat is wat er is gebeurd. Er is geen klimaatbeleid meer in Vlaanderen. De meest welvarende regio in ons land laat u gewoonweg in de steek.

Het is heel duidelijk. De reden waarom ik die cover heb meegebracht, is omdat de tijd in ons nadeel speelt. Elke tiende van een graad telt, elke euro telt. Niets doen zal ons letterlijk en figuurlijk heel veel geld kosten, volgens het Planbureau maar liefst 8,5 miljard euro per jaar. Slechts 1 % op deze wereld is verantwoordelijk voor het gros van de vervuiling, maar die 1 % wordt in alle begrotingsballonnetjes ongemoeid gelaten. Dat stel ik vandaag vast. Na jaren het voortouw te hebben genomen, hinkt ons land plots achterop. Er is geen coherent plan, geen strategie en de huidige koers is onaanvaardbaar. Ik reken op u om die aan te pakken. Ik zal u daarop afrekenen.

Monsieur le ministre, il ne manquerait plus que cela que l’on n’ait pas d’accord! L’Europe l’attend depuis un an. Mais avoir un accord n’est pas une fête en soi, il faut regarder ce qu’il contient. Et cet accord est plus que décevant.

La société civile a dit que c'était encore moins bon que précédemment, avec les autres gouvernements. Nous n’en sommes nulle part en termes de politique climatique. La seule réponse que vous apportez, c’est de dire que vous avez fait un choix. Ce choix, c’est acheter des F-35 plutôt que des trains qui roulent; des F-35 plutôt qu’un plan ambitieux national de rénovation à grande échelle.

En plus, votre gouvernement est d’accord pour nous faire payer des factures encore plus chères. Et votre gouvernement a pour projet de criminaliser les gens qui sortent dans la rue pour dire: "On en veut plus. On veut plus que cela." Vous allez criminaliser le mouvement écologique.

Vous tournez le dos au climat. Nous ne pouvons l’accepter, et nous serons nombreux dans la rue pour vous le rappeler.

De drie scenario’s van het Federaal Planbureau hoef ik hier niet allemaal meer op te sommen. In het derde scenario worden de nucleaire en offshore capaciteit bepaald door kostenoptimalisatie: een maximale capaciteit van 8 GW kernenergie en 8 GW offshorewind wordt volledig geïnstalleerd tegen 2050. De kostenoptimale mix zou dus gediversifieerd zijn. Dat is in overeenstemming met het regeerakkoord en lijkt mij eigenlijk een open deur intrappen.

Er wordt gesteld dat de gemiddelde kosten het laagst zijn in het scenario met ruimte voor nieuwe kernreactoren, namelijk ongeveer 115 euro per MWh. Daarbij is echter geen rekening gehouden met de bergings- en ontmantelingskosten. De resultaten hangen sterk af van aannames over de kosten van kapitaalintensieve technologieën. Nucleaire energie hoort daar uiteraard ook bij.

De studie bevestigt in ieder geval dat het onmogelijk is onze volledige stroomvraag te dekken met uitsluitend eigen hernieuwbare energie. Honderd procent hernieuwbare energie in 2050 – het zogenaamde Rijk Gods – is dus een utopie. De keuze tussen stroomimport en nieuwe nucleaire capaciteit wordt daarmee op scherp gesteld.

U kunt natuurlijk raden, mijnheer de minister, wat onze partij daarover zegt. Wij zijn realisten. Import zal er altijd zijn, maar we hopen dat die tot een minimum beperkt kan blijven. Afhankelijkheid zal er in elk scenario bestaan – bijvoorbeeld inzake uranium als brandstof. Ook bij hernieuwbare energie is er afhankelijkheid, onder meer van landen zoals China.

Hoe reageert de minister op die studie? Welke conclusies trekt hij hieruit voor het federale energiebeleid van deze regering? Zal de in oprichting zijnde Hoge Raad voor de Energiebevoorrading verschillende scenario’s tegelijk voorbereiden, zoals sommige experten in hun reactie op dit onderzoek naar voren schuiven?

Monsieur le ministre, le Bureau fédéral du Plan a récemment publié une étude qui trace plusieurs scénarios pour l'approvisionnement énergétique de la Belgique à l'horizon 2050. Dans son scénario le plus optimisé, il estime que le développement combiné de l'éolien en mer et du nucléaire permettrait de répondre à une demande électrique qui pourrait plus que doubler, tout en réduisant drastiquement les importations et les coûts pour les ménages et les entreprises.

Ce scénario préconise la construction de 8 gigawatts de nouvelles centrales nucléaires, soit l'équivalent de huit grands réacteurs comme Doel 4. Les experts rappellent que ce mix serait le moins coûteux pour la collectivité et offrirait une plus grande sécurité d'approvisionnement, contrairement aux scénarios sans nucléaire, qui entraîneraient une dépendance accrue vis-à-vis de l'étranger et une facture bien plus élevée pour le consommateur.

Dans l'état actuel des relations internationales, il importe de pouvoir répondre de manière autarcique à une partie des besoins en électricité. Cependant, il convient également de s'assurer que les relations avec les pays fournissant du combustible nucléaire soient optimales.

Monsieur le ministre, comment analysez-vous le rapport du Bureau fédéral du Plan et ses conclusions favorables à un développement accru de l'énergie nucléaire? Confirmez-vous que, sans nouveaux réacteurs, la Belgique devra importer massivement de l'électricité d'ici 2050? Quelles mesures concrètes envisagez-vous pour planifier la construction de nouvelles centrales nucléaires? Comment garantir que ces investissements resteront compétitifs, tout en maîtrisant les coûts de construction? Pour conclure, dans quelle mesure la Belgique compte-t-elle se positionner en leader européen du nucléaire, en complément du développement de l'éolien offshore et du solaire, afin de concilier sécurité énergétique, durabilité et compétitivité économique?

Ik denk dat de studie heel wat waardevolle inzichten biedt waar we zeker over kunnen discussiëren, maar er zijn ook een aantal aannames gemaakt in de studie en ik heb vooral daar enkele vragen over.

Hoe evalueert u de aannames in de studie, specifiek wat betreft de kapitaalkosten voor nieuwe kerncentrales? Welke kostprijs per gigawatt hanteert de regering in haar eigen toekomstprojecties? Deelt u de analyse dat een sterke afhankelijkheid van import per definitie zal leiden tot significant hogere energiekosten, of ziet u ook een potentieel voor goedkope import van overschatten van hernieuwbare energie? Hoe garandeert de regering dat de volledige levenscycluskosten van energietechnologieën, inclusief de maatschappelijke kosten voor de berging van nucleair afval, correct en transparant zullen worden meegewogen in haar beslissingen? Welke concrete stappen onderneemt u om ervoor te zorgen dat de toekomstige energiemix de juiste richting uitgaat en de koopkracht van de burgers maximaal beschermt? Ik heb het debat over de Hoge Raad voor Energiebevoorrading daarnet helaas niet kunnen bijwonen, maar ik vermoed dat een deel van het antwoord daar gegeven werd.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw preciseringen en commentaren bij deze studie. U zei in het begin van uw antwoord dat u een aantal zaken verder wilt bespreken met het Planbureau. Ik zal uw antwoord aandachtig nalezen.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre mot de bienvenue, et surtout je vous remercie pour la qualité de vos réponses.

Aujourd'hui, la fermeture d’un réacteur à Tihange fait l’actualité. Cela nous rappelle à quel point l’énergie est importante.

Je n’ai aucun doute concernant vos choix. Je sais que vous allez œuvrer pour développer un mix énergétique. Le nucléaire représente une sécurité et une souveraineté énergétique à côté de laquelle nous ne pouvons pas passer pour nos concitoyens, tant en termes de qualité de service que de coût pour ces derniers.

Dank u voor uw technische antwoord, mijnheer de minister. Ik zal uw antwoord nog eens herbeluisteren om ermee aan de slag te kunnen. Ik doe nog een oproep voor een holistische aanpak waarbij alle factoren in aanmerking worden genomen, zoals goede beleidsmakers doen of zoals dat van hen wordt verwacht.

Mijnheer de minister, de arizonaregering heeft als mantra dat ze de begroting op orde wil. Zij wil dat in alle domeinen, zowel op korte, middellange als lange termijn. In die zin is het rapport dat het Planbureau vanmorgen publiceerde, heel relevant. In het rapport berekent het Planbureau welke kosten verbonden zijn aan het ontbreken van klimaatbeleid. Indien de klimaatopwarming doorzet tot 3° C, zal dat tegen 2050 leiden tot enorme kosten, geraamd op 4 tot 8 miljard. Dat veroorzaakt een enorme druk op de overheidsfinanciën en onze schuldgraad

Het rapport is gepubliceerd op een heel goed moment, namelijk vlak voor de start van het begrotingsconclaaf. In die zin belangt het rapport u als minister van Begroting heel erg aan. De vraag hier is wat u met dat rapport zult aanvangen. Straks komen alle ministers met hun vragen voor extra uitgaven, voor nieuwe initiatieven en voor nieuw beleid. Het lijkt mij absoluut aan de orde dat daarbij ook wordt gekeken naar de klimaateffecten van dat beleid.

Tegelijkertijd wordt aangekondigd dat er veel bespaard moet worden. Het is dan ook evident dat er nu eerst en vooral zal moeten bespaard worden op de uitgaven die vandaag al het klimaat extra belasten. Ik denk bijvoorbeeld aan de vele miljoenen die nog steeds naar fossiele brandstoffen gaan. Ik noem het dossier van de professionele diesel, een dossier dat dan traditioneel naar voren komt.

Mijnheer de minister, hoe zult u in het kader van het komende begrotingsconclaaf aan de slag gaan met het rapport van het Planbureau?

Mijnheer de minister, u staat voor een ongelooflijk grote uitdaging om onze begroting opnieuw op orde te brengen, zodat we onze sterke sociale welvaartsstaat kunnen doorgeven aan de toekomstige generaties.

Eerlijk is eerlijk, het wordt u niet zo gemakkelijk gemaakt. Sterker nog, er zijn vijanden, die actief tegenwerken. Er is Trump, die de gewone werkmens aanvalt via tarieven en een handelsoorlog – het Vlaams Belang schudt het hoofd, want dat zijn de vriendjes van Trump. Er is Poetin, die een oorlog in Europa voert, met extreem hoge energieprijzen tot gevolg. Er is nog een derde vijand, ouder dan Poetin en ouder dan Trump, het klimaat.

Dat zijn drie bedreigingen voor onze economie. Dat zeg ik niet zelf, dat zegt het Federaal Planbureau. Dat heeft een studie gemaakt waaruit blijkt dat als we niets doen, we over enkele jaren 5 % van ons bbp kwijt zijn. Dat is evenveel als de NAVO van ons vraagt om te investeren in defensie.

Dat zal een rechtstreekse impact hebben op de koopkracht en de gezondheid van de mensen. Immers, wat gebeurt er wanneer extreme weersomstandigheden tot droogte leiden? Voedsel wordt duurder, de winkelkar wordt nog duurder, de economie komt onder druk te staan, lonen en jobs komen onder druk en verzekeringen, die vandaag al zo duur zijn, zullen alleen maar nog duurder worden.

Daarom, mijnheer de minister, is het voor Vooruit onaanvaardbaar dat de kosten bij de gewone mensen terechtkomen. Ik ga ervan uit dat u als minister van Begroting daar ook heel bezorgd over bent en u kunt nu al iets doen. U kunt ervoor zorgen dat grote vervuilers, zoals mevrouw Van der Straeten terecht zegt, eerlijk bijdragen. Denk bijvoorbeeld aan de fossiele subsidies, waardoor er vandaag nog altijd bijna 1 miljard euro naar buitenlandse vrachtwagens die hier komen tanken en die wij subsidiëren, gaat ten koste van de gewone mensen, die vandaag de gevolgen van de klimaatopwarming dragen.

Mijnheer de minister, bent u bereid om op te komen voor de gewone mensen en de grote vervuilers ook eerlijk te laten bijdragen?

Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister. Uw woorden zijn lovenswaardig. Ik twijfel ook niet aan uw intenties. U hebt voorbeelden gegeven van dossiers waar we samen aan hebben gewerkt. Alleen zie ik vandaag een regering die wel veel maatregelen aan het afschaffen is. Windmolens op de Noordzee? Afgeschaft. Elektrificatie van de bedrijfswagens? Uitgesteld. Op het Vlaamse niveau, de verbouwpremie? Afgeschaft.

Nietsdoen is geen optie. Maar exact dat is wat de regering vandaag doet. Zij doet niets, niets en minder dan niets. Dan zal er geen sprake zijn van een eerlijke lastenverdeling, want de komende generaties zullen de factuur van 8 miljard moeten betalen.

In tegenstelling tot mevrouw Van der Straeten zie ik net zoals vele burgers vooral een regering die durft te hervormen, wat niet het geval was met vorige regeringen. Ik zie een regering die durft door te pakken op een moment dat het moeilijk is. Wat vooral het doel zal zijn, is dat te doen op een sociale manier. Dat zullen we doen, door grote vervuilers ook eerlijk te doen bijdragen, zoals de minister terecht zei. Dat zullen we ook doen door energie altijd betaalbaar te houden, ook in moeilijke tijden. Energie is een basisproduct. Het is geen luxe. Laten we verder hervormen. Dat is wat de mensen van ons verwachten.

Madame la ministre, nous pensions le calme revenu chez bpost après les mouvements de grève de l’hiver dernier. Or il n’en est visiblement rien puisque le front commun syndical a déposé un nouveau préavis de grève en raison du manque de dialogue avec la direction. Deux centres de distribution à Gosselies et Saint-Nicolas se sont d'ores et déjà mis en grève. Non seulement la charge de travail est dénoncée, mais également le climat social qui semble s'aggraver. Le front commun syndical a déposé un préavis de grève en raison d’un manque de dialogue avec la direction.

Madame la ministre, avez-vous conservé des contacts étroits avec la direction et les syndicats de bpost depuis l’accord conclu en février dernier? Comme vous le savez, il a fallu de nombreux jours, pour ne pas dire semaines, avant que l’arriéré de courrier ne soit rattrapé. Devons-nous nous attendre à de nouvelles perturbations de cet ordre dans les prochaines semaines? Entendez-vous recevoir les syndicats? Entendez-vous, surtout, dialoguer avec eux et avec la direction?

Vu de l’extérieur, vous en conviendrez, nous avons en tout cas l’impression que les deux parties éprouvent de sérieuses difficultés à trouver un terrain d’entente. Alors que bpost se heurte à une concurrence accrue, n’est-il pas de votre devoir et de votre ressort de les aider à s’accorder sur les enjeux d’un service postal de qualité au bénéfice de la population? Dois-je vous rappeler, madame la ministre, que les travailleurs de bpost doivent faire face à d’importants et incessants changements dans leur manière de travailler? Ce n’est certainement pas la meilleure voie pour s'extraire de cette situation conflictuelle. Nous ne constatons en effet aucun apaisement. É tant donné la situation de l'entreprise, allez-vous confirmer vos projets d'économie dans le contrat de gestion de bpost?

Madame la ministre, comme notre collègue du parti socialiste vient de le dire, la situation devient intenable chez bpost. Les organisations syndicales ont déposé un préavis de grève en front commun pour dénoncer le monologue unilatéral imposé par la direction. Ce monologue prend différentes formes: l'absence d'implication réelle des organisations syndicales dans les processus de transformation; une approche centrée uniquement sur les objectifs financiers et les économies, sans prise en compte des impacts humains; des groupes de travail qui se limitent à expliquer des décisions déjà prises sans réelles possibilités d'influence; une gestion de l'entreprise publique assimilée à celle d'une entreprise privée, avec un mode de gouvernance autoritaire, un manque de transparence concernant la structure du groupe, l'implication des filiales et les conséquences sur l'emploi, un climat de pression, de menace et de dédain.

Personnellement, j'ai l'impression que les syndicats ne demandent pas la lune. Ils appellent à un dialogue qui soit réel, transparent et respectueux avec la direction. Ils ne s'opposent pas à la transformation de l'entreprise, mais ils refusent que celle-ci se fasse au détriment du bien-être des travailleurs, ceux-là même qui travaillent jour et nuit, avec des horaires à n'en plus finir, pour maintenir cette entreprise à flot.

Mes questions à ce sujet sont les suivantes. Êtes-vous au courant du climat social assez malsain au sein de bpost? Si oui, qu'allez-vous entreprendre pour que la direction opte enfin pour le dialogue avec les syndicats? Les syndicats demandent à la direction l'ouverture immédiate de négociations en vue d'une convention collective, afin de garantir des conditions de travail dignes et respectueuses. Qu'allez-vous entreprendre auprès de la direction pour que cette négociation ait lieu? Que faites-vous concrètement pour améliorer les conditions de travail des travailleurs de bpost? Je vous remercie.

Madame la ministre, j'ai entendu les mots "ligne de démarcation", "médiateur", "encourager le dialogue" mais cela ne suffit pas. J'entends bien que l'entreprise est autonome mais jusqu'à quel point son autonomie va-t-elle à ce point dégrader les relations sociales? Les tenants et les aboutissants, vous les connaissez: une absence d'implication réelle des organisations syndicales, aucune marge de négociation, une approche centrée uniquement sur les objectifs financiers et sur les économies que vous leur imposez, une fausse co-construction, une gestion de l'institution publique assimilée à celle d'une PME, un manque de transparence semble-t-il important au niveau des structures du groupe et finalement un climat de pression et de dédain.

L'heure n'est plus à la médiation, madame la ministre. Il est vraiment grand temps que vous preniez plus que cela en termes d'initiative et de responsabilité pour tenter, d'une manière un peu plus pérenne, d'avoir plus qu'une médiation, de mettre un terme à ce conflit social et de faire en sorte que les uns et les autres retrouvent de la sérénité.

Je vous remercie d'avance, madame la ministre, de bien vouloir encore essayer d'en faire davantage

Madame la ministre, j'aurais bien voulu entendre un peu plus de proactivité de votre part. De fait, l'entreprise est autonome. Je l'ai bien compris mais ce n'est pas cette réponse-là que les travailleurs attendent. Votre réponse n'est pas à la hauteur de la situation sur le terrain. La direction se moque de la concertation sociale et, en tant que ministre de tutelle, vous pouvez agir dans ce sens. Les syndicats tirent la sonnette d'alarme depuis des mois. Comment voulez-vous que la concertation sociale fonctionne si les propositions qui visent à améliorer le bien-être des travailleurs sont à chaque fois écartées? La direction est également menaçante envers les syndicats et leur répond par exemple: "C'est comme ça!" ou "Dois-je faire appel aux sous-traitants?" Voilà ce qu'ils entendent. La direction parle aux responsables syndicaux comme à des enfants, de manière à envoyer ce message aussi à ses propres travailleurs. Ce n'est pas de cette manière que la concertation sociale doit exister ni fonctionner, encore moins dans une entreprise publique qui est censée montrer l'exemple. En tant que ministre des Entreprises publiques, vous devez écouter les revendications des syndicats, assurer le respect de la concertation et du dialogue entre interlocuteurs sociaux et garantir de bonnes conditions de travail et le maintien de l'emploi. Je vous remercie.

Mevrouw de minister, ik heb enkele vragen over de Einstein Telescope, een project dat u als Luikse ongetwijfeld nauw aan het hart ligt.

De premier van dit koninkrijk heeft eind vorige maand een bezoek gebracht aan zijn Duitse collega, bondskanselier Merz. Vóór dat bezoek had de pers gewag gemaakt van onderhandelingen over onder meer de Einstein Telescope en een bespreking van de samenwerking tussen België en Duitsland daarvoor. Na afloop van die ontmoeting hebben we daarover echter niets officieels vernomen.

Wat is het resultaat van dat overleg met het Duitse kabinet? Hebt u als minister bevoegd voor Wetenschapsbeleid aan dat bezoek deelgenomen? Hebt u uw Duitse collega die bevoegd is voor Wetenschapsbeleid ontmoet en daarover kunnen spreken? Wat zijn hun standpunten en hoe kunnen we tot een gemeenschappelijke kandidatuur komen?

Hoe schat u vervolgens vandaag onze slaagkansen in om samen met Nederland en de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen dat bijzonder interessante project naar onze contreien te halen?

Mijn volgende vraag betreft het prijskaartje en de toewijzing van steun. De Vlaamse regering heeft gisteren aangekondigd niet 200 maar 500 miljoen euro vrij te maken. De Waalse regering had eerder al 200 miljoen euro toegezegd. Eerste minister De Wever zou enkele honderden miljoenen op tafel leggen. Hoe zit het met de federale steun?

Welke garanties zijn er dat die bedragen zullen volstaan, aangezien de kosten van het project nu al sterk oplopen? Welke garanties zult u inbouwen om de return on investment van dit project te vrijwaren?

Tot slot vraag ik me af of u nog meer diplomatieke inspanningen plant om de kandidatuur verder te ondersteunen.

Madame la ministre, le projet du télescope Einstein constitue une opportunité scientifique et stratégique majeure pour l'Europe et en particulier pour la Belgique. Il s'agit d'un observatoire de troisième génération, dédié à la détection des ondes gravitationnelles, qui placerait notre pays et l'Euregio Meuse-Rhin (EMR) au cœur d'une initiative de recherche de rang mondial.

Au-delà de son importance scientifique, ce projet représente un levier exceptionnel pour le développement économique, industriel, technologique et éducatif, et en matière de rayonnement international. À ce stade, les contributions financières de la Wallonie et de la Flandre ont été actées pour ce projet. On note 500 millions pour la Flandre et 200 millions pour la Wallonie.

À mon sens, plusieurs questions subsistent et je vais vous les poser. Qu'en est-il de l'engagement financier du gouvernement fédéral? Une confirmation est-elle attendue prochainement afin de renforcer la crédibilité de la candidature de l'EMR?

Avez-vous prévu d'entamer des discussions avec d'autres pays partenaires potentiels, au-delà de ceux qui sont déjà impliqués afin de consolider la candidature et d'élargir la base de soutien financier? Je pense à la France ou au Royaume-Uni par exemple.

Le projet du télescope Einstein a été inscrit sur la liste des infrastructures de recherche prioritaires du gouvernement fédéral allemand. Celui-ci pourrait se prononcer avant la fin de l'année 2025. Disposez-vous d'informations à ce stade sur l'état d'avancement de cette décision et la possibilité d'un soutien financier à la candidature de l'EMR?

Dank u voor de eerder summiere toelichting, mevrouw de minister.

U zei dat de kandidatuur van Sardinië zeker niet mag worden onderschat. Laten we ook de kandidatuur van de Duitse deelstaat Saksen niet uit het oog verliezen, want de Duitsers wedden op dit moment eigenlijk op drie paarden – op hun eigen kandidatuur met Saksen, op hun eigen kandidatuur met Noordrijn-Westfalen en op het voorzien van de Italianen van de nodige knowhow – terwijl wij op dit moment alles of niets spelen: ofwel komt de Einstein Telescope naar onze regio, ofwel blijven we met niets achter. Daarom wil ik er uw aandacht op vestigen dat er genoeg overleg gevoerd wordt, dat er voldoende inspanningen geleverd worden, dat het onderwerp op een zo hoog mogelijk niveau behandeld wordt en dat er misschien ook eens onderzocht wordt hoe we ons risico kunnen spreiden, net zoals de Duitsers dat doen.

Ik hoor dat u ermee bezig bent en dat het project sinds 9 juli prioritair door de Duitse bondsregering wordt behandeld, maar ik hoor geen antwoord op mijn vraag wat het overleg van 26 augustus van de heer De Wever met zijn collega Merz precies heeft opgeleverd. Op dat vlak blijven we dus eigenlijk op onze honger. De toekomst zal uitwijzen wat hiervan is gekomen.

Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses et pour vos informations sur le dossier. Je vous ai entendue; vous reconnaissez l'importance scientifique du dossier et je pense que vous êtes bien consciente que ce projet est un levier exceptionnel pour notre pays. Nous ne manquerons donc pas de le suivre. Nous attendons également la réponse de l'Allemagne par rapport aux différentes candidatures.

Monsieur le ministre, la Commission européenne a publié le 2 juillet dernier sa proposition législative en ce qui concerne l'objectif climatique de 2040. La Commission propose un objectif de réduction de 90 % des émissions nettes de gaz à effet de serre d'ici 2040. Pour y parvenir, elle propose d'intégrer, dès 2036, le recours aux "flexibilités", c'est-à-dire la possibilité pour les É tats d'atteindre l'objectif en achetant des crédits carbone à l'étranger.

Dans ce contexte, votre gouvernement a décidé, dans le cadre de son accord d'été, de soutenir la proposition de la Commission moyennant trois conditions: un plan européen de transition et d'investissement crédible dans l'année, destiné aux industries intensives en énergie; une révision du cadre budgétaire européen, afin de mieux accompagner les États membres qui atteignent leurs objectifs climatiques et économiques; la mise en œuvre anticipée des flexibilités internationales prévues, avant 2036.

Les flexibilités internationales font l'objet de vives critiques. Y recourir est, selon nous, une rupture par rapport au passé. Les marchés internationaux de carbone fonctionnent mal. Une tonne de CO 2 stockée dans une forêt n'est pas aussi stable qu'une tonne de CO 2 enfouie dans le sol. Les crédits carbone sont trop souvent surévalués. Ils favorisent l'accaparement des terres et la violation des droits humains. Avec ce mécanisme, on externalise l'effort climatique vers les communautés du Sud. Il vaut mieux, pour nous, tabler sur des réductions domestiques de gaz à effet de serre. Au regard de ces critiques, comment justifiez-vous votre exigence d'anticiper la mise en œuvre des flexibilités avant 2036?

Des discussions ont lieu au niveau européen en ce début de mois de septembre. Les 10 et 11 juillet, un Conseil Environnement informel s'est tenu à Aalborg; le 16 juillet, un Coreper; le 18 septembre, le Conseil Environnement extraordinaire, censé entériner la trajectoire climatique de l'UE. Pouvez-vous faire le bilan de ces discussions au niveau européen? Qu'avez-vous obtenu concernant vos trois conditions? Quelle a été au final l'attitude de la Belgique?

Wie zegt dat deze regering zwak is op het vlak van klimaatambities? Ik durf dat niet te zeggen, mijnheer de minister. Op 21 juli jongstleden heeft de federale regering het voorstel van de Europese Commissie goedgekeurd dat een vermindering van minstens 90 % van de netto-uitstoot van broeikasgassen tegen 2040 tot doel heeft. Er zijn inderdaad voorwaarden, zoals mevrouw Meunier zei, namelijk concrete waarborgen op het vlak van concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en technisch-economische haalbaarheid.

De federale regering pleit voor een geloofwaardig Europees transitie- en investeringsplan, dit jaar nog, voor energie-intensieve industrieën. U pleit ook voor een herziening van het Europese budgettaire kader om de lidstaten beter te begeleiden. Daarnaast pleit u voor de vervroegde invoering van de voorziene internationale flexibiliteit vanaf 2036.

Heel wat mensen aan de linkerzijde zijn ontgoocheld over de Europese Milieuraad van 18 september, want een en ander moest uiteraard besproken worden via uw Waalse collega. Het Deense voorzitterschap heeft een compromisvoorstel op tafel gelegd, waarop een blokkeringsminderheid is ontstaan. Duitsland zou erop hebben aangedrongen dat de discussie verdergezet wordt op het niveau van de staatshoofden en regeringsleiders, die op 1 oktober informeel in Kopenhagen samenkomen en op 23 oktober naar Brussel afzakken voor een formele top. Dat is de Europese lijn.

Aan de andere kant is er de VN-lijn. Daar is er een compromisvoorstel opgesteld – een intentieverklaring, heb ik begrepen – waarbij de EU naar een indicatieve vermindering van de uitstoot zal streven, tussen 66,25 % en 72,5 % tegen 2035, binnen die vork. Daarnaast worden de ambities voor 2030 – min 55 % – bevestigd. Er zal de komende dagen op VN-niveau worden toegelicht dat Europa in 2035 een nieuwe tussentijdse klimaatambitie zal vastleggen. Ook aan het klimaatdoel voor 2040 zal verder moeten worden geschaafd.

Dat is echter allemaal niet voldoende voor mijn collega’s van de linkerzijde. Toch wil ik u vandaag bevragen.

Kunt u verslag uitbrengen over de conclusies van de Europese Milieuraad? Klopt alles wat ik hier heb gezegd? Mijn eerste vraag gaat dus over de Belgische positiebepalingen bij monde van uw collega tijdens die Raad.

Werd er al overleg gepleegd met de gewestregeringen rond de goedkeuring door de federale overheid van het voorstel van de Europese Unie om een tussendoel voor 2040 vast te leggen in de Europese klimaatwet, of is dat niet nodig? Ik denk van wel.

Ten derde, kunt u een stand van zaken geven over de aangehaalde Belgische voorwaarden, het Europese transitie- en investeringsplan, de begeleiding en de internationale flexibiliteit? Dank u wel.

Monsieur le ministre, je ne referai pas le discours de mes prédécesseurs à propos de l'objectif européen intermédiaire 2040.

En juillet, la Commission européenne annonçait une réduction intermédiaire de nos émissions de 90 % à l’horizon 2040. Afin d’y arriver, la Commission a décidé d’accorder une certaine flexibilité aux États membres, en autorisant, par exemple, le financement de projets de réduction de CO 2 à l’étranger dans le calcul final. Cependant, avec vos homologues européens, vous vous êtes accordés sur un objectif de réduction de CO 2 entre 66,25 % et 72,50 % pour 2035.

Monsieur le ministre, quelle a été la position défendue par notre gouvernement sur ces objectifs climatiques? Quelle est la position aujourd'hui sur les objectifs intermédiaires fixés pour 2040?

J'ai aussi une sous-question: l’accord du gouvernement prévoit une réflexion sur la taille des délégations internationales que nous envoyons, qu’en est-il pour la COP30?

Mijnheer de minister, over de klimaatdoelstelling 2040 bestaat enige zenuwachtigheid, zowel op Europees niveau als tussen verschillende lidstaten, met bepaalde lidstaten die hun positie wijzigden kort voor de Raad plaatsvond. Die zenuwachtigheid is uiteraard ook ingegeven door het feit dat het voor het Deense voorzitterschap een heel belangrijk dossier is en de klimaatdoelstelling 2040 moet resulteren in een NDC waarmee Europa naar Belém kan trekken. In die zin vond vorige week een belangrijke raadsvergadering plaats. Ik sluit mij dan ook aan bij de eerdere sprekers, die vroegen naar het standpunt dat België daar heeft ingenomen.

Ik zou vooral ook willen weten wat de uitkomst was van de Raad. We hebben wel kunnen lezen hoe de conclusie luidde, maar ik zou graag kennis willen nemen van uw inzicht over twee aspecten. Ten eerste, hoe moeten wij de letter of intent van het Deense voorzitterschap interpreteren? Wat wordt daarmee nu verder gedaan? Wat is de verwachting? Het Deense voorzitterschap kon die discussie niet afronden en heeft een uitweg gevonden in de vorm van een intentieverklaring. Wat is echter de route van de conclusies van de Raad, die al samengezeten heeft, naar de top in Belém? Komt er een Europese doelstelling, een NDC, waarmee we naar Belém kunnen trekken?

Ten tweede, is het een zaak van de klimaatministers of wordt het een chefsache? In het verleden is het immers nog gebeurd dat op de Europese Raad met de staatshoofden en regeringsleiders ook werd gesproken over de klimaatdoelstellingen. Waar zal de knoop finaal worden doorgehakt? Zal dat in de Milieuraad gebeuren of wordt de discussie integraal overgeheveld naar de Europese Raad?

Monsieur le ministre, vous vous êtes récemment réunis avec vos homologues européens pour tenter d’adopter un objectif climatique pour 2040, avant la COP30 de Belém. Cette réunion a débouché sur un compromis a minima , comme l’a relayé la presse: une simple déclaration d’intention fixant un objectif intermédiaire pour 2035, compris entre -66,25 % et -72,5 % des émissions par rapport à 1990. Cet accord a été présenté comme une manière de sauver la face. Il est jugé trop flou par de nombreux acteurs. Les ONG évoquent une non-décision, trop imprécise pour garantir la trajectoire vers la neutralité carbone en 2050. Pendant ce temps, les catastrophes climatiques en Europe s’aggravent d’année en année.

L’objectif pour 2040 de -90 % proposé par la Commission européenne, et qui était un pas en arrière, restera en suspens, et sera désormais discuté au niveau des chefs d’État et de gouvernement le 23 octobre. Selon la presse, la Belgique fait partie des pays qui ont freiné des quatre fers, réclamant une longue liste de garanties liées à la protection du pouvoir d’achat et à la compétitivité des entreprises.

Monsieur le ministre, pensez-vous qu’il sera toujours possible de parvenir à un accord sur un objectif contraignant pour 2040 avant la COP30? Ou faudra-t-il constater que l’Europe risque d’y arriver divisée et affaiblie?

Deuxièmement, pouvez-vous rendre publique la liste précise des garanties qui ont été exigées par notre pays pour soutenir l’objectif de -90 % des émissions en 2040?

Monsieur le ministre, vous le savez, la Commission européenne a présenté ses ambitions climatiques pour 2040, visant une réduction de 90 % de ses émissions de gaz à effet de serre. Je sais que vous êtes sensible à cet objectif également.

C'est un objectif qui paraît ambitieux sur le papier. Plusieurs éléments, malgré tout, suscitent notre inquiétude. L'utilisation des crédits carbone, les différences de traitement entre secteurs et l'inclusion de technologies d'élimination de carbone qui sont encore immatures, qui sont coûteuses en ressources financières et coûteuses en ressources naturelles.

La position officielle de votre gouvernement est d'approuver cette décision, qu'on ne juge pas assez ambitieuse au vu de l'urgence climatique et du coût de l'inaction. On rappelait encore, la semaine dernière, le rapport sur la Cour des comptes en France sur la transition écologique: le coût de la transition est estimé à 1,2 points de PIB contre 15 points pour l'inaction. Donc cette inaction climatique coûte plus cher que d'agir contre le dérèglement climatique. Pendant ce temps, on voit que l'Union européenne tergiverse également et on a reporté notre prise de position concernant cet objectif 2040, pourtant si stratégique.

Dans ce contexte, pourriez-vous nous expliquer quelles mesures vous allez prendre au niveau européen pour défendre le maintien d'un objectif ambitieux – on connaît votre capacité à convaincre les collègues – pour que l'Union européenne reste à la pointe du combat climatique à l'échelle mondiale et puisse continuer à être à la pointe de sa position de leader environnemental? Quel niveau d'ambition allez-vous défendre pour l'objectif intermédiaire de l'Union européenne pour 2035 qui sera défendu à la COP30? Avez-vous pris connaissance de ce rapport de la Cour des comptes en France que j'évoquais en début de question? Si oui, quels enseignements en tirez-vous? Comment le gouvernement fédéral entend veiller à ce que les technologies émergentes d'élimination du carbone soient intégrées de manière réaliste et complémentaire plutôt que de servir d'alibi pour reporter l'action climatique immédiate et dévier les capitaux?

Merci pour vos réponses.

Merci monsieur le ministre pour vos explications.

J'entends ce que vous nous dites. C'est de nature à me rassurer, néanmoins j'espère que vous serez suivi. Nous serons attentifs, comme à chaque fois, à la suite et on espère vraiment sincèrement que vous puissiez mettre en œuvre tout cela et que vous receviez la capacité et le soutien nécessaires au sein des Régions.

Comme vous le dites: la Belgique ne parle que d'une seule voix. J'espère que vos différents partenaires de majorité vous soutiendront également dans votre démarche et que les différentes Régions pourront toutes aller dans le même sens. En tout cas, c'est mon souhait.

Mijnheer de minister, verdergaand op wat mevrouw Meunier zei, de N-VA maakt deel uit van de regering en ging op 21 juli akkoord met het 90 %-standpunt waarmee u en uw collega, uiteraard ook met toestemming van de Vlaamse regering, op 18 september naar de Europese Raad zijn getrokken. Ik neem daarvan akte.

De faciliterende voorwaarden worden een chefsache, zoals mevrouw Van der Straeten opmerkte. Ik ben benieuwd hoe de chefs, de regeringsleiders dus, daarover zelf zullen oordelen, want er wordt nogal wat druk uitgeoefend, bijvoorbeeld door Duitsland. De automobielindustrie is er maar één voorbeeld van hoe de hele industrie – dit komt straks aan bod – met de vergroening worstelt. Er moet financieel een mogelijkheid daartoe zijn, er moet daarvoor ruimte in de businessplannen worden gemaakt, er zijn de dure energieprijzen enzovoort. We zijn dus nog niet aan het einde van de rit voor de Europese NDC's.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour la précision de vos réponses.

Nous ne doutons pas de votre volonté d'aboutir ni de votre implication dans nos objectifs climatiques que vous souhaitez atteindre, tout comme nous. Nous suivrons avec beaucoup de passion et d'attention votre travail. Nous savons que vous voulez aller jusqu'au bout et que vos paroles ne sont pas vaines. Merci beaucoup.

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw duidelijke antwoord.

Laat ik beginnen met te zeggen dat ik niet twijfel aan uw goede intentie. Die wordt echter wel begrensd door de wil van de andere federale ministers om concreet beleid uit te werken, om nog maar te zwijgen van de gewestministers. Die bereidheid zie ik momenteel namelijk niet.

Ik heb uiteraard geen bezwaar tegen de lijst van randvoorwaarden. Een klimaatbeleid moet namelijk rekening houden met de competitiviteit van bedrijven en de koopkracht van gezinnen – dat is een evidentie –, maar een en ander blijft in de praktijk zonder effect. De randvoorwaarden vormen vaak louter windowdressing om in feite niets te doen. Een concreet voorbeeld daarvan is de energienorm, die oorspronkelijk voor het einde van het jaar geïmplementeerd zou worden. Volgens mij zit dat dossier in het slop.

Ligt dat aan u? Nee, uw intentie is goed. U geeft aan dat u als minister van Klimaat wilt dat andere ministers beleid ontwikkelen dat rekening houdt met competitiviteit. De minister van Energie, die het moet uitvoeren, gooit er echter met de pet naar. In die zin worden de randvoorwaarden louter windowdressing en wordt er in feite niets gerealiseerd.

Trouwens, wat de grootte van de delegatie betreft, de intentie om de delegatie te beperken, is op zich juist – minder CO 2 -uitstoot en minder impact op de begroting –, maar dan moet er wel rekening mee gehouden worden welke kosten van de delegatie door de federale begroting worden gedragen. Ngo's en bedrijven als Fluxys en Elia dragen hun eigen kosten. Die vallen niet onder de federale begroting, maar als u aangeeft dat u de delegatie beperkt om begrotingsredenen, dan wil ik weten of dat betekent dat u het aantal onderhandelaars of klimaatdiplomaten beperkt. Beperkt u het aantal ambtenaren die meegaan? Het zou bijzonder kwalijk zijn als onze competentste medewerkers, die internationaal en Europees gewaardeerd worden, niet meer kunnen deelnemen aan een van de belangrijkste multilaterale klimaatonderhandelingen, uitsluitend omwille van snel ideologisch gewin.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

Ce qui me frappe aujourd'hui, et que je constate aussi au niveau européen, c'est que l'urgence climatique semble avoir été reléguée au second plan. En 2019, nous étions des millions de jeunes à manifester dans la rue pour réclamer des mesures fortes et, aujourd'hui, j'ai l'impression que c'est plutôt la protection de la compétitivité qui domine les débats européens.

Alors, les faits sont là! Une étude a démontré qu'en 2025, l'été a coûté 43 milliards à l'économie européenne en vagues de chaleur, en sécheresses, en inondations. Selon les chercheurs, cette facture pourrait grimper à 120 milliards en 2029. Elle est là la menace pour notre économie et pour le pouvoir d'achat des citoyens. Chaque euro non investi aujourd'hui dans la transition, engendrera une dépense doublée, voire triplée demain en réparation.

On connaît vos intentions, et elles sont louables. Mais le gouvernement ne parle pas de la même voix. Et quand j'entends votre collègue David Clarinval du MR appeler à mettre l'écologie en pause, cela revient, en fait, à condamner nos entreprises à rester à la traîne. Plutôt que d'opposer sans cesse la compétitivité et le climat, n'est-il pas temps d'assumer que la meilleure garantie pour le pouvoir d'achat des familles dont vous parlez, comme pour la survie de notre industrie, c'est précisément une économie sobre en énergie et résiliente face aux chocs climatiques?

De l'argent, le nerf de la guerre, il y en a. Votre gouvernement a trouvé des milliards pour faire la guerre, mais rien pour le climat! Pour la militarisation, que ce soit en Europe ou en Belgique, tout va vite et on est dans une logique de surenchère. Pour le climat, je le regrette, c'est tout l'inverse, ça traîne, et on ne compte que des centimes.

Merci, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je prends bonne note de votre engagement et de l'engagement de la Belgique au niveau européen, même si on voit que les ambitions sont à la baisse. Comme l'ont souligné les collègues, ce n'est pas tant votre intention ou votre ambition qui est ici questionnée, c'est celle de votre gouvernement. Nous vous évaluerons non pas seulement en fonction de vos déclarations – qui ont tendance à nous rassurer – mais surtout des actions concrètes et mesurables qui seront prises. On le sait, l'urgence climatique impose que chaque mécanisme, qu'il s'agisse de crédits carbone ou de technologies d'élimination du carbone, serve réellement la réduction des émissions immédiates et puisse aussi accompagner les gens dans le changement de paradigme que nous impose le dérèglement climatique. On a trop tendance à présenter les politiques climatiques comme des freins ou des contraintes, alors qu'elles sont en réalité également un levier extrêmement intéressant de croissance et d'innovation pour l'économie européenne. Ce que nous voulons vraiment, c'est un accompagnement au niveau social, afin que les ménages et les familles puissent elles aussi bénéficier de ces mécanismes pour faire face aux effets du dérèglement climatique, mais également que les politiques climatiques soient de vraies alliées de la politique économique car l'un et l'autre ne sont pas du tout incompatibles.

Monsieur le ministre, durant l'été, le ministre de l' É conomie et de l'Agriculture a indiqué que nous sommes allés trop loin, trop vite avec le Green Deal et que, pour sauver l'industrie, il était temps de mettre en pause certaines normes climatiques.

Cette position est-elle partagée par le gouvernement? Dans une interview que vous avez accordée à la Libre Belgique le 26 août 2025, vous avez déclaré, je vous cite: "David Clarinval est climatosceptique, c'est son droit, mais je le regrette". On définit généralement le climatosceptique comme une personne qui nie ou minimise l'origine anthropique du réchauffement climatique, voire le réchauffement lui-même.

Je n'ai donc qu'une question, monsieur le ministre. Ce gouvernement peut-il être crédible en matière d'enjeux climatiques s'il existe en son sein des ministres climatosceptiques?

Je vous remercie pour votre réponse.

Monsieur le ministre, me voilà à moitié rassurée de votre position et de votre analyse que nous connaissions déjà. Nous avons déjà eu l'occasion d'échanger de nombreuses fois sur le sujet au sein de cette commission et vous savez que notre soutien sur ces questions vous est acquis. Par contre, là où je m'inquiète, c'est que M. Clarinval a son avis et que d'autres partenaires de votre majorité ne placent pas le climat comme une priorité des priorités au sein de ce gouvernement. Un collègue parlait tout à l'heure de la N-VA qui n'est pas vraiment sur la même longueur d'onde et donc, ce qui m'inquiète, c'est qu'à un moment donné, vous soyez un peu seul au sein du gouvernement à défendre la question climatique, qui reste une question et un enjeu primordial pour l'avenir de notre planète et des citoyens qui sont dessus. Vous vous imaginez aisément mon état d'esprit quand j'ai vu les déclarations de M. Clarinval cet été, et comment j'ai été à moitié rassurée, heureusement, par les vôtres. Aujourd'hui, vos déclarations me confortent dans cette réassurance, mais je ne peux m'empêcher d'être inquiète sur le fond de la pensée de vos partenaires de majorité sur le sujet. J'espère donc sincèrement que vous mobiliserez tout votre aplomb et toutes vos convictions pour faire de ce sujet un enjeu primordial, car c'est la place qu'il doit avoir au sein du gouvernement.

La contribution fédérale au Plan Énergie Climat a, enfin, été approuvée par le gouvernement. C'est en soi une bonne nouvelle car nous étions en retard. Qu'en est-il du contenu? Si on compare la version Arizona du 21 juillet 2025 et la version du 17 mai 2024 sous la Vivaldi, on voit que la structure du texte est identique. Un grand nombre de développements et de mesures sont aussi repris tels quels. Par contre, le nouveau document compte 90 pages – soit un tiers de moins que le précédent. Beaucoup de mesures sont retirées: que ce soit en matière d'énergies renouvelables, de lutte contre la précarité énergétique, d'ambition pour le rail ou pour les bâtiments de la Régie. Monsieur le ministre, je ne vais pas vous mentir, j'ai énormément de questions.

Pourquoi le PFEC 2025 de l'Arizona ne parle-t-il plus des objectifs en termes d'énergie renouvelable éolienne en Mer du Nord – les 3,15 à 3,5 GW à développer d'ici 2030?

Pourquoi avoir supprimé, en matière de recherche et développement, l'objectif de 10 % de budget affecté au climat et à l'énergie?

Pourquoi la lutte contre la précarité énergétique, qui était une priorité absolue dans l'ancien document, semble-t-elle aujourd'hui remise en cause?

Pourquoi avoir supprimé, sur le plan du marché du travail, le lien entre droit à la formation des travailleurs et climat?

Pourquoi les objectifs chiffrés en matière de fret – doubler le transport ferroviaire de marchandise d'ici 2030 – ont-ils disparu du document?

Pourquoi les objectifs pour le transport de passagers en train sont-ils revus à la baisse?

Pourquoi votre gouvernement repousse-t-il de 10 ans – on passe de 2050 au lieu de 2040 – les objectifs de neutralité carbone des bâtiments fédéraux et le verdissement de la flotte de véhicules?

On a lu diverses réactions dans la presse – notamment celle de Canopea qui estime que "les ambitions climatiques sont tuées dans l'œuf". Le Pr Marek Hudon regrette aussi "une série de bullet points sans cadre global" et "des objectifs sans instrument pour les atteindre". Quelles sont vos réponses face à ces critiques?

Pourquoi l'État fédéral ne s'engage-t-il pas à un objectif chiffré pour 2030?

Pourquoi le document a-t-il été moins un travail de rédaction qu'un travail d'amputation, étant donné le résultat?

Enfin, pouvez-vous expliquer comment ce PFEC amoindri va permettre à la Belgique de rencontrer ses engagements internationaux pour 2030 et rendre notre pays climatiquement neutre d'ici 2050 avec tous ces points qui ont été retirés?

Je vous remercie pour vos différentes réponses.

Mijnheer de minister, op 21 juli heeft de federale regering haar definitieve bijdrage aan het NEKP goedgekeurd. Deze federale bijdrage zou in de loop van de voorbije zomer worden samengesteld met de bijdragen van de gefedereerde entiteiten om een geïntegreerd nationaal plan 2030 op te stellen, dat dan eind september – binnenkort dus – aan de Europese Commissie zou moeten worden voorgelegd. U hebt daarover op 15 juli in de Kamer geantwoord: "Momenteel werken we aan een intra-Belgisch akkoord over de verdeling van de kosten voor de betaling van de emissierechten. Zoals hierboven uiteengezet, overleggen we met Vlaanderen over de federale maatregelen. We hebben daarentegen geen officieel zicht op de manier waarop Vlaanderen zijn doelstellingen al dan niet zal behalen. Bijgevolg zullen we pas een oordeel kunnen vellen wanneer we over de nationale projectie beschikken, namelijk in september." Dat is dus deze maand.

Wordt er nu, minister Crucke, een geïntegreerd Belgisch plan ingediend bij de Europese Commissie, of zullen opnieuw afzonderlijke klimaat- en energieplannen van elke entiteit worden ingediend, samen met een koepeltekst waarin België meldt dat de maatregelen voor de resterende emissieruimte later zullen worden bepaald, zonder dat die nu al aan een van de entiteiten worden toegewezen? Is er, daaraan gekoppeld, een intra-Belgisch akkoord over de verdeling van de kosten voor de mogelijke betaling van emissierechten? Als ik hoor dat u over de 90 %-doelstelling zonder problemen een akkoord bereikt, dan zal dat daarvoor ook wel het geval zijn, vermoed ik. Of ben ik nu een beetje stout?

Mijnheer de minister, ik had ook een vraag over het Federaal Energie- en Klimaatplan dat deze zomer op 21 juli door de regering aangenomen werd.

We hebben dat gelezen. De collega heeft dat ook zeer aandachtig gelezen. Er is heel veel tekst geproduceerd, maar wat betekent dat nu concreet als men het uitdrukt in de vermindering van broeikasgassen? Dat heb ik niet gezien. Dat heb ik gemist. Met andere woorden, wat is de doorrekening in de tekst van het Federaal Energie- en Klimaatplan, wat de reductie betreft? En wat is de bijdrage van het federale aandeel aan de -47 %-doelstelling die voor België geldt? De federale overheid neemt natuurlijk maatregelen die meetellen voor de doelstellingen van de gewesten. Daarom vraag ik naar het geheel van de federale maatregelen die genomen worden. Wat is de impact daarvan op de vermindering van de broeikasgassen voor het federale beleid als geheel, ongeacht in welke doelstelling ze uiteindelijk intra-Belgisch verrekend worden?

Als u naar de volledige catalogus kijkt, welke maatregel heeft de meeste impact wat betreft CO ₂ -reductie en wat is de implementatietermijn daarvan? Voor de vivaldiregering was dat heel duidelijk, de elektrificatie van de bedrijfswagens was de maatregel met de meeste impact. Ik ben dus benieuwd welke maatregel in dit plan, in deze herziening, de grootste bijdrage levert aan de vermindering van de CO ₂ -uitstoot.

Wat mij verder is opgevallen – collega Meunier heeft dat ook aangehaald – is dat de doelstelling voor wind op zee eigenlijk verminderd is. Er is enkel nog sprake van 2,2 gigawatt die gerealiseerd zal worden. Gisteren nog maar, of eergisteren, is er een studie verschenen, deze keer van het Planbureau, die opnieuw aangeeft dat er weliswaar verschillende scenario’s zijn, maar dat een scenario met 8 gigawatt windenergie wel degelijk tot de goedkoopste kan behoren. Ik vraag me dan ook af of het Federale Klimaatplan, dat twee maanden geleden aangenomen werd, ondertussen niet gedateerd is. Heel het klimaatbeleid is immers gestoeld op het realiseren van de doelstellingen tegen zo laag mogelijke kosten. Ik begrijp wel waarom er nu voor 2,2 gigawatt is gekozen, namelijk wegens het energie-eiland dat op dít moment te duur is om te realiseren, maar dat sluit niet uit dat het op een later moment wel mogelijk wordt. Waarom wordt de piste van 8 gigawatt nu al volledig verlaten in plaats van te bekijken hoe kan worden gewerkt aan de modaliteiten van het energie-eiland?

Mijn vraag is dan ook welke gevolgen u zult verbinden aan de studie van het Planbureau en welke bijsturing u zult vragen aan de minister van Energie.

Monsieur le ministre, avec l'accord de gouvernement, la contribution fédérale au Plan national É nergie-Climat (PNEC) a été validée. Certains parlent d'un plan raboté, qui a été mal reçu par le terrain. Je pense à l'association Canopea, qui s'est montrée très critique envers celui-ci, parlant d'un plan "au goût amer" et dénonce le fait qu'il nous éloigne davantage encore de l'ambition de placer la Belgique sur une trajectoire de décarbonation. D'autres voix parlent, de leur côté, d'un plan composé de " bullet points ", et j'en passe.

La Belgique aurait dû présenter ce plan dès le 30 juin 2024. Pour qu'un plan national puisse être soumis, chaque Région ainsi que le fédéral doivent d'abord approuver leur propre plan. Le 10 juillet, la Flandre a adopté un premier projet de note, mais doit encore valider son plan définitif. Quant à la Wallonie, elle disposait déjà d'un plan qui avait été approuvé, mais le nouveau gouvernement wallon a annoncé qu'il allait le réviser.

Monsieur le ministre, que répondez-vous aux critiques visant le manque d'ambition de la part fédérale du Plan national É nergie-Climat? Où en est la validation du PNEC et quand sera-t-il approuvé? Enfin, quel sera l'objectif fixé pour la Belgique?

Merci, monsieur le ministre.

Sans surprise, de toutes vos réponses aujourd'hui, c'est celle qui me convient le moins. Je me rends compte ici qu'énormément de choses ont été évacuées. J'ai pris note au fur et à mesure. Je pense notamment au fait de repousser de dix ans l'objectif de neutralité, qui est dû à d'autres priorités. Mais on voit également que de nombreuses autres priorités ont été sucrées.

La question légitime à se poser aujourd'hui est la suivante: comment voulez-vous atteindre les objectifs avec moins de mesures pour y arriver? Pour moi, cette démarche est à tout le moins audacieuse. Nous regrettons effectivement l'élagage de l'ensemble du plan. Nous suivrons l'efficacité de sa mise en œuvre. En effet, si j'entends bien, certaines choses ont été retirées pour permettre d'être plus efficaces sur d'autres. Nous demandons à voir.

Nous verrons pour la suite, mais ce n'est pas une réponse qui nous convient, comme nous ne convient pas non plus le plan dans sa stratégie globale.

Mijnheer de minister, ik heb toch enkele aspecten van mijn vraag in uw antwoord niet echt goed begrepen. U hebt op 15 juli in de Kamer gezegd dat pas na de integratie van het federale plan en de gewestelijke plannen zal blijken of België de bindende doelstelling haalt om de emissies met 47 % te verminderen. Is het nu een geïntegreerd plan of is het, zoals de vorige keer, een Vlaams en een federaal plan met een koepeltekst? Moet er dus een akkoord zijn over het tekort en over de emissierechten? Ik heb dat niet goed begrepen.

Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoord.

Ik vermeld drie elementen in mijn repliek.

Ten eerste, de interne boekhouding van België is inderdaad een moeilijk gegeven. Zoals u zelf zegt, u voert beleid. Onder welk onderdeel van de subdoelstelling valt dat dan? Hoe wordt dat opgeteld enzovoort? Ik denk dat we daar uiteindelijk ook abstractie van moeten maken, want die interne boekhouding neemt niet weg dat elk beleid, elke federale maatregel, waarvan de impact uiteindelijk ook zijn weg vindt naar de doelstelling, effect heeft of tenminste beoogt effect te hebben. Het feit dat we hier vandaag zeggen dat we geen concrete cijfers kunnen geven, is eigenlijk onaanvaardbaar.

Ten tweede, de arizonabegroting is in het Parlement ingediend met een volledige berekening van terugverdieneffecten, maar bestaat er een afdoende methode om die terugverdieneffecten te berekenen? Het Rekenhof had veel kritiek op de methode. Die methode is ook in vraag gesteld, waarna Arizona heeft verduidelijkt hoe een en ander werd berekend. Zo kon het Parlement inschatten of er al dan niet sprake was van een grote impact. Waarschijnlijk lag de waarheid in het midden.

Als men terugverdieneffecten kan berekenen, waarom kan men dan geen klimaateffecten berekenen? Zullen de berekeningen tot na de komma juist zijn? Waarschijnlijk niet, want elke methode heeft haar beperkingen, zoals u zelf hebt gezegd. Een methode kan echter wel ter discussie worden gesteld. De verkiezingsprogramma’s worden ingediend bij het Planbureau voor doorrekening en worden ook doorgerekend op klimaateffecten. Waarom kunnen federale maatregelen in een federaal deel van een federaal klimaatplan dan niet ad hoc worden beoordeeld op hun klimaateffect, op de CO ₂ -reductie die ze daadwerkelijk realiseren? Het feit dat hier wordt gezegd dat men zaken niet weet, dat het moeilijk zou zijn enzovoort, wil eigenlijk zeggen dat dat plan een 3 Suisses-catalogus is en dat niemand ook maar een idee heeft.

Ten derde, inzake energie is voor de minister van Energie dat point taken en aanvaard, maar vraiment, c’est du n’importe quoi . Dat de huidige regering op het allerlaatste moment heeft beslist het dossier over de 700 megawatt stop te zetten met als reden dat het nog technisch en economisch moest worden bekeken, is onzin. Dat dossier heeft de goedkeuring gekregen van de Europese Commissie voor staatssteun.

Is er ook maar één lid hier in de zaal dat gelooft dat de Europese Commissie goedkeuring verleent aan een dossier als dat technisch en economisch niet is onderzocht? Neen, in een staatssteunprocedure moet voortdurend informatie worden aangeleverd. Hoeveel gaat het kosten? Hoe hebt u dat gedaan? Wat zijn uw assumpties? Wat is de impact van die parameter in dat artikel en dat subonderdeel? Dat is een dossier voor de Europese Commissie.

U beweert dat omdat dat de motivatie van de minister van Energie was. Dat weet ik ook wel. De minister van Energie stelt echter dat het dossier technisch en economisch op niets trok. Zijn bedoeling is een beetje lachen met Van der Straeten, maar in werkelijkheid geeft hij daarmee aan dat de Europese Commissie er niets van kent. Dat is werkelijk du n’importe quoi .

Si je vous ai bien compris, nous devrions assister à l'épisode final de la longue saga PNEC d'ici le 29 ou 30 septembre. Nous avons hâte de voir ça. Comme le terrain, nous émettons de gros doutes quant au fait que le raccourcissement du document ait été réalisé simplement à cause des répétitions. On constate que l'ambition est en-dessous de ce qu'il devrait y avoir. On ne manquera donc pas de revenir vers vous dans les prochaines semaines et les prochains mois afin de discuter concrètement des chiffres et du plan.

Mijnheer de minister, ik was een beetje verrast toen u in Libramont op de Foire Agricole, de bekende landbouwbeurs, aankondigde dat uw federale collega die hier eerder aan bod kwam en net niet omschreven werd als een Trumpist, werkte aan de oprichting van een Klimaat-Landbouwalliantie om de samenwerking tussen de landbouw- en de klimaatsector te versterken en om gezamenlijk duurzame oplossingen te vinden voor de ecologische, economische en sociale uitdagingen. Men noemt de landbouwsector een belangrijke speler in de beoogde transitie en u wilt dus een dialoog.

Ik meen echter dat de klimaatmaatregelen voor de landbouwsector vooral een zaak zijn van de gewestelijke Energie- en Klimaatplannen. Op Vlaams niveau kiest men vooral voor een vorm van klimaatcatalogus waarin keuzes voor de landbouw- en tuinbouwsector worden aangeboden. Daar is wel een soort van perspectiefverandering zichtbaar.

Wat bedoelt u concreet met Klimaat-Landbouwalliantie?

Hoe kan het in omvang beperkte federale landbouwbeleid daarin een bijdrage leveren?

Hebt u al contact gehad over dat initiatief met uw collega, minister Clarinval, en met de gewestelijke landbouwministers?

Dank u, minister. U staat aan de beginfase van de denkoefening. Dat had ik ook verwacht. Daarover ging mijn eerste vraag. U hebt blijkbaar het idee overgenomen uit Denemarken. Dat kan. U staat voor een pragmatische aanpak. Dat zal moeten blijken. Ik hoop het alvast. Zeker de Vlaamse regering staat voor een pragmatische aanpak. Ik zal u daar in de toekomst verder over bevragen.

Mijnheer de minister, mijn vraag sluit aan op de vorige vraag. Sinds de energiecrisis zijn mensen zich ervan bewust geworden dat de klimaatcrisis niet alleen slecht is voor hun gezondheid, maar ook voor hun koopkracht.

Alsof dat nog niet genoeg is, lezen we in een artikel van 15 september dat volgens een studie van een Duitse universiteit en de Europese Centrale Bank de klimaatcrisis de Europese economie afgelopen zomer – dus vrij recent en in een relatief korte periode – 43 miljard euro heeft gekost. Dat is geen abstract cijfer, het gaat om de concrete negatieve impact op de koopkracht. Zo zullen mislukte oogsten tot hogere prijzen in de winkels leiden en zullen productieverliezen in bedrijven de lonen onder druk zetten. Ook de miljarden euro's die nodig zijn om de schade te vergoeden, worden rechtstreeks door de samenleving gedragen. Klimaatverandering is dus niet alleen een gevaar voor onze gezondheid, maar ook een rechtstreekse bedreiging voor de koopkracht van de burgers.

Ten eerste, hebt u een concrete inschatting van de economische schade die de extreme weersomstandigheden van afgelopen zomer hebben veroorzaakt voor Belgische gezinnen? Het gaat zowel om directe gevolgen, zoals mislukte oogsten en duurdere voedselprijzen, als om indirecte, zoals productieverlies en stijgende verzekeringspremies.

Ten tweede, houdt het Nationaal Adaptatieplan daar voldoende rekening mee?

Ten derde, aangezien de werkelijke kosten waarschijnlijk hoger liggen dan de rechtstreeks verzekerde schade, overweegt u een soortgelijke diepgaande studie op Belgisch niveau om de impact op onze economie te meten?

Mijnheer de minister, de timing is misschien wat ongelukkig, maar kan ook net zeer nuttig zijn, omdat de regering binnenkort over de begroting zal onderhandelen. Dat zal een zeer grote uitdaging zijn, mogelijkerwijze de grootste tot nu toe. Een en ander toont aan dat we het klimaat niet mogen negeren, niet alleen vanwege de gezondheid of de liefde voor bomen, maar ook vanwege de duidelijke economische impact op de kosten. Ik ben benieuwd naar de studie die morgen verschijnt en zal die zeker lezen. Ik ben van mening dat het moeilijk zal zijn om de begroting gezond te maken zonder rekening te houden met het klimaat, omdat we daarmee het probleem vooruitschuiven. Daarnaast kunnen wellicht een aantal klimaatmaatregelen uit het regeerakkoord ook gunstig zijn voor de begroting, zoals het aanpakken van de fossiele subsidies voor professionele diesel. Daar gaat momenteel nog steeds aanzienlijk veel geld naartoe. Misschien kunt u zich daar als minister van Klimaat krachtig voor inzetten. Dat zou goed zijn voor de begroting, het klimaat en de koopkracht van de burgers. Er is dus werk aan de winkel.

Mijnheer de minister, er zou kunnen worden gesteld dat mijn vraag eigenlijk een vraag voor de heer Bihet is, maar ik heb ze toch aan u gesteld. Ik doe dat omdat de studie van de VUB in opdracht van de dienst Klimaatverandering van de FOD Volksgezondheid gebeurde. Ze ging onder meer over het koolstofvrij maken van de Belgische industrie.

Volgens de onderzoekers kan dat nog altijd. Zij schuiven daarbij ook het opvangen en opslaan van CO 2 naar voren, met andere woorden de CCS-technologie.

Volgens een van de onderzoekers zullen de komende vijf jaar cruciaal zijn om de nodige infrastructuur uit te bouwen die de industrie nadien de kans moet geven om te investeren in CO 2 -reductie. Tegen 2035 zou er een netwerk van pijpleidingen moeten liggen om CO 2 naar havens en opslagplaatsen te leiden, waarna het onder de grond of onder de zeebodem kan worden opgeslagen.

In april 2025 jaar heeft België een bilateraal akkoord met Noorwegen gesloten dat het ook voor Belgische bedrijven mogelijk zou maken om in te stappen in het belangrijke project Northern Lights, dat enkele weken geleden concreet in Noorwegen is opgestart.

Wat blijkt? Northern Lights heeft contracten gesloten, wat de bedoeling is, met vijf grote uitstoters. Voor zover ik weet, zit daar geen Belgisch bedrijf bij.

Hoe beoordeelt u de krachtlijnen van het rapport van de VUB?

Welke mogelijkheden ziet u voor de uitbouw van de nodige infrastructuur in het kader van het vervoer van CO 2 en voor de Belgische participatie in CCS-projecten?

Mevrouw van Riet zal het hier straks ook aanhalen, maar ook u weet dat de ene businesscase na de andere sneuvelt. Mevrouw Van Keymolen zal dat misschien straks ook vermelden.

Beschikt de federale overheid over middelen om bij te springen? Het kan immers niet allemaal van de gewesten komen. Is het Europa dat instaat voor de cofinanciering?

Er wordt enorm veel gesproken over de vergroening van de industrie, maar wat zijn de concrete stappen? Er zijn geen businesscases, een en ander stagneert. Ik stel dat alleen maar vast. CCS is daar opnieuw een voorbeeld van.

Mijnheer de minister, uit de recente studie van de Brussels School of Governance van de VUB, uitgevoerd in opdracht van de dienst Klimaatverandering, blijkt dat het mogelijk is voor onze industrie om haar uitstoot van broeikasgassen tegen 2040-2050 met tot 90 % te verminderen. Het rapport toont aan dat de nodige technologieën grotendeels beschikbaar zijn of dat ze binnen 15 jaar uitgerold kunnen worden.

Toch onderstrepen de onderzoekers dat dit alleen haalbaar is wanneer er in de komende 5 jaar duidelijke keuzes worden gemaakt en investeringen worden gedaan. Volgens de studie blijft de uitbouw van infrastructuur de sleutel tot de oplossing. Voor industriële elektrificatie moet het stroomnet aanzienlijk worden versterkt. Voor de verwerking van onvermijdelijke emissies is een CO 2 -transport- en opslagketen noodzakelijk, zodat clusters in onder meer Antwerpen en Gent hun afgevangen emissies kunnen afvoeren. Tegen 2035 zou zo'n netwerk in principe operationeel moeten zijn. Zonder die infrastructuur dreigen we de potentiële reductie te moeten beperken tot de helft.

Hoe schat u de haalbaarheid van de VUB-roadmap in?

Welke randvoorwaarden ziet u als prioritair om de industrie effectief richting een emissiereductie van 90 % te brengen?

Welke concrete initiatieven neemt u om de uitbouw van een CO 2 -netwerk en de koppeling met internationale opslagprojecten te versnellen? Hoe wordt bijvoorbeeld het project Northern Lights in de praktijk opgevolgd en wat met de pijpleiding van Fluxys en Equinor?

Hoe wilt u vermijden dat belangrijke eerstegolfinvesteringen in industriële decarbonisatie nog langer worden uitgesteld? Overweegt u instrumenten zoals staatsgaranties, contracts for difference of zelfs een federaal infrastructuurfonds om de businesscase te versterken?

Mijnheer de minister, u kent de context. Die is zeer duidelijk: de industrie vraagt een lagere energieprijs om te kunnen decarboniseren. U hebt zelf aangegeven dat dit in een louter Belgische context financieel niet mogelijk is. Dat weten we allemaal. Het zal dus ook van Europa moeten komen. Ik hoop net als u dat dat zal gebeuren. Ik ben niet fatalistisch, zoals mevrouw Van Keymolen opwierp, maar wel realistisch en in dit dossier dus ook een klein beetje pessimistisch.

Mijnheer de minister, dank voor uw antwoorden. Mijnheer Ravyts, uw insteek was iets fatalistischer, of zoals u zelf zegt, pessimistischer. Mijnheer de minister, ik blijf echter net als u hoopvol. Het zal inderdaad wel in een internationale context moeten gebeuren.

Mijnheer de minister, de Europese sector voor de recyclage van plastic staat op instorten. In slechts twee jaar tijd is meer dan 1 miljoen ton mechanische recyclagecapaciteit verdwenen door faillissementen en door stopzetting. Bedrijven in ons land geven aan dat torenhoge energieprijzen, hoge loonkosten en grote administratieve onzekerheid hen steeds minder competitief maken tegenover de stroom van goedkopere, gesubsidieerde virgin plastics en zogezegd gerecycleerde grondstoffen uit Azië.

De afnemers, ook Europese bedrijven, verkiezen immers goedkope producten. De Aziatische producten zijn zo goedkoop dat onze eigen Europese recyclagemarkt door een combinatie van strikte regelgeving en hoge productiekosten daar niet het hoofd aan kan bieden. ExxonMobil stelde bovendien onlangs een geplande investering van 100 miljoen euro in chemische recyclage, dus niet mechanisch, maar chemisch, in de havens van Antwerpen en Rotterdam on hold, net omdat de randvoorwaarden in Europa te risicovol en te duur zijn. Het gevolg is dat de groene circulaire sector, die nochtans een speerpunt is in onze klimaattransitie, in een neerwaartse spiraal dreigt terecht te komen. Wie wil er nog investeren, wetende dat de kans op verlies op onze markt groter is dan de kans op winst?

Hoe wilt u op federaal niveau bijdragen aan een aantrekkelijker investeringsklimaat? Ik denk bijvoorbeeld aan fiscale stimuli, subsidies of aangepaste energietarieven voor bedrijven in de circulaire sector. Overweegt u om, zoals voor de petrochemie, ook voor de recyclagesector een competitiviteitsfonds of energievoordeel in te voeren, zodat de sector niet volledig onderuitgaat, nog voor hij zijn volle potentieel kan bereiken? Heeft uw kabinet reeds rechtstreeks gesprekken gevoerd met ExxonMobil of andere industriële spelers over de aangekondigde pauze van hun investeringsplannen? Welke concrete antwoorden hebt u hun kunnen bieden? Hoe wilt u er concreet voor zorgen dat onze bedrijven kunnen concurreren met de goedkope virgin plastics en ingevoerd recyclaat uit Azië, die op onze markt worden aangeboden, zonder dat ze onderworpen zijn aan de strikte kwaliteits- en milieucontrole van Europese recyclagestoffen?

Ik zal mijn huiswerk doen en ook de andere ministers contacteren.

Het gaat om een item dat vandaag nog niet aan bod kwam. Mijnheer de minister, van 8 tot 10 september vond in Addis Abeba de tweede Afrikaanse klimaattop plaats. Volgens berichtgeving van persagentschap Belga nam ons land daaraan deel met een Belgische delegatie, die door u werd geleid.

We weten dat het Afrikaanse continent een belangrijke partner is in het internationale klimaatdebat. Enerzijds wordt dat continent bijzonder zwaar getroffen door de gevolgen van de klimaatverandering en anderzijds beschikt het over een groot potentieel op het vlak van hernieuwbare energie en natuurbehoud.

Mijnheer de minister, welke positie hebt u op deze klimaattop precies ingenomen? Kunt u kort toelichten welke boodschappen en prioriteiten u namens ons land hebt uitgedragen, onder meer inzake klimaatfinanciering, energietransitie en natuurbehoud?

Zijn er tijdens of naar aanleiding van onze aanwezigheid nieuwe engagementen aangegaan door ons land? Heeft onze deelname geleid tot nieuwe bilaterale of multilaterale samenwerkingen of tot de opstart van bepaalde projecten?

Dank u wel, mijnheer de minister. Ik ben blij met uw antwoorden. Ik zit op dezelfde golflengte. Het klimaatbeleid stopt niet aan de grenzen. Ik heb internationale politiek en ontwikkelingssamenwerking gestudeerd en ben altijd enorm gefascineerd geweest door alles wat zich in ontwikkelingslanden afspeelt, ook in Afrika. Het stemt me blij en ik denk inderdaad dat er, zoals u hebt gezegd, sprake is van een win-winsituatie. Dat is niet alleen heel belangrijk voor het Afrikaanse continent, maar ook voor ons. Dank u wel dat u daarnaartoe bent gegaan en daar veel aandacht aan hebt besteed. Ik hoop dat dit in de toekomst zo blijft. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.15 uur. La réunion publique de commission est levée à 17 h 15.

Mevrouw de minister, we hebben in het Parlement al meerdere keren een debat over het klimaatextremisme gevoerd. Ook het OCAD heeft hiervoor gewaarschuwd in een rapport. Gisteren vond er in de commissie voor Binnenlandse Zaken nog een zeer lang actualiteitsdebat plaats. Ik meen dat het ook belangrijk is om te bekijken hoe dat gewelddadig extremisme juridisch wordt opgevolgd, zeker aangezien Code Rood zich geenszins gehinderd voelt door de aandacht die ze momenteel krijgen, negatieve aandacht als u het mij vraagt. Integendeel, bij monde van beroepsbetoger Wouter Mouton liet de organisatie in Humo weten dat vreedzaam protest niets oplevert en dat geweld nodig is.

Mevrouw de minister, ik vind dat dit absoluut niet kan. Ik weet dat ook uw partij daarvan overtuigd is. Gisteren kreeg zelfs een volksvertegenwoordiger van Groen het over de lippen dat klimaatgeweld niet kan. We lijken dus op een punt te komen waarop dit door het hele Parlement wordt veroordeeld. Onze burgers verwachten ook actie. Zij verwachten dat de overheid maatregelen neemt om de veiligheid en rechtszekerheid van iedereen te garanderen. Dat is uiteraard niet het geval als activisten voor meer dan een miljoen euro schade kunnen aanrichten, zonder dat daarop sancties volgen.

We merken, ook naar aanleiding van het interview met Wouter Mouton, dat die organisaties zich boven de wet wanen. Daarom heb ik een aantal vragen, mevrouw de minister.

Zijn er strafonderzoeken geopend naar aanleiding van eerdere acties van Wouter Mouton of naar aanleiding van zijn oproep tot geweld? Is er een strafonderzoek geopend naar aanleiding van de eerdere acties van Code Rood bij Cargill, de luchthaven van Deurne, OIP, Syensqo of andere acties?

Zijn er in het verleden al actievoerders van Code Rood verhoord? Zo ja, hoeveel en naar aanleiding van welke acties?

Is er volgens u sprake van criminele organisatievorming bij Code Rood? Is hier een onderzoek naar opgestart? Zult u, naar aanleiding van deze nieuwe oproep tot geweld, bijkomende acties ondernemen om ervoor te zorgen dat geweld vermeden wordt?

Dank u wel, mevrouw de minister. Ik begrijp dat het een delicate oefening is, want het merendeel van de klimaatbeweging pleegt gelukkig geen geweld en heeft zelfs het beste voor met de planeet. Uiteraard moeten we in ons land, in een liberale democratie, het recht op protest waarborgen. Alleen kan dat niet wanneer er geweld wordt gepleegd. Op dat vlak blijf ik op mijn honger, aangezien u geen uitspraken doet over juridische procedures die opgestart zijn of lopen. Ik denk dat de vraag breed genoeg gesteld was om mee te delen of er iets gaande was naar aanleiding van de verschillende acties. Dat het op de voet gevolgd wordt door de veiligheidsdiensten weten we natuurlijk al door het OCAD-rapport, dat natuurlijk gelekt is en daarom door iedereen gelezen.

Mijnheer de minister, voor de Nederlandse regering viel, startte zij in mei een proefproject op waarin men met het oog op terugbetaling van zorg ook de inzet van schaarse personeelsmiddelen en de milieu-impact meeweegt. De zorgsector daar is hard bezig met duurzaamheid. Zo werden er specifieke rekenmethoden uitgewerkt om bijvoorbeeld de personeelsinzet en de milieu-impact van bepaalde behandelingen inzichtelijk te maken.

Dat gaat verder dan wat wij op het moment in ons land doen. In uw beleidsnota schrijft u dat u vooral wilt onderzoeken hoe dat kan gebeuren aan de hand van welke indicatoren van het KCE voor het meten van milieuduurzaamheid en welke prioriteiten we moeten stellen, bijvoorbeeld in verband met de uitstoot van broeikasgassen. Natuurlijk ben ik tevreden over die passage, maar moeten we niet wat meer ambitie en daadkracht aan de dag leggen? Kunnen we bijvoorbeeld de Nederlandse aanpak enigszins navolgen?

Zult u daaraan prioriteit geven en een beleid ter zake met spoed uitwerken? Wanneer kunnen we dat verwachten, bijvoorbeeld via een pilootproject?

Zult u ook specifiek iets doen rond medicatierestanten in ons oppervlakte- en grondwater? Dat is een probleem, onder andere vanwege hormoonverstorende effecten. In uw beleidsdocumenten staat daar momenteel niets over.

U stelt ook dat u de Belgische concurrentiepositie op het vlak van geneesmiddelen wilt versterken. Dat is goed – we zijn sterk in de farmasector –, maar vormt dat ook een opportuniteit om duurzaamheidsmaatregelen in die acties te integreren?

Tot slot, bij de investeringen – dit raakt aan de begroting – merken we dat er steeds minder budgetten worden vrijgemaakt voor duurzame roerende goederen en diensten. Ook in de gezondheidszorg kan vergroening gerealiseerd worden via onder andere investeringen en aanbestedingen. Wat zijn uw ideeën daarover?

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw uitvoerig antwoord, dat aangeeft dat er veel acties lopen en veel maatregelen in de pijplijn zitten. Ik ben tevreden met die aandacht. Het is in ieder geval belangrijk dat er in het NEHAP, ondanks de besparingen, daar voldoende budgetten aan worden toebedeeld, opdat er op dat vlak inderdaad resultaten worden geboekt. We zullen het dossier uiteraard opvolgen.

Mijnheer de minister, de malaise bij de federale politie is intussen geen nieuws meer. De berichten die mijn collega's en ikzelf hebben ontvangen, maken duidelijk dat die heel verontrustende proporties aanneemt.

Het een en ander is onder de publieke aandacht gekomen, toen het CORESPO-rapport bijna stoemelings openbaar werd gemaakt, waarna de grootste politievakbond, het VSOA, de kat de bel aanbond. Dat rapport, dat het intern gedrag en de cultuur bij de federale politiediensten onder de loep nam, is ontluisterend en roept heel veel vragen op over de sfeer bij de federale politie.

De conclusie is - en ik meen dat we het daar over alle partijgrenzen heen eens kunnen zijn - dat er een structureel probleem is van een toxische werkcultuur, grensoverschrijdend gedrag, pestgedrag en een totaal gebrek aan vertrouwen in de top van de organisatie. Ik verwijs naar getuigenissen die in de pers zijn verschenen en die ik ook persoonlijk heb ontvangen. Ze tarten werkelijk alle verbeelding.

Ik zal niet alles opsommen, want dat zou ons te ver leiden, maar ik wil er toch een viertal citeren. Een getuigenis luidt als volgt: "Mijn 13-jarige carrière bij de federale politie is er vooral een van pesterijen, toxisch leiderschap, vrouwonvriendelijke opmerkingen en nul communicatie." Een andere getuigenis luidt: "Een collega had mij en anderen jarenlang heimelijk gefilmd en gefotografeerd tijdens het omkleden op de werkvloer. De dader is gewoon terug aan het werk binnen dezelfde dienst, zonder enige zichtbare gevolgen. Tot op vandaag word ik bovendien nog steeds gestalkt en belaagd door deze collega."

Ik citeer een andere klokkenluider: "De top van de federale politie steekt meldingen van grensoverschrijdend gedrag in de doofpot, een doofpotcultuur". Of nog: "Mensen vallen uit of lopen weg naar andere diensten, ze worden depressief en sommigen zelfs suïcidaal. Onderzoeken naar daders zijn er amper en de sancties zijn beperkt".

Mijnheer de minister, één klacht kunt u nog wegzetten, dat gebeurt overal wel eens. Twee klachten echter zouden toch enkele alarmbellen moeten doen afgaan. Als er tientallen klachten zijn, zoals hier het geval is, dan moet er worden ingegrepen. Dat is ook de reden waarom ik en een aantal collega’s uit de oppositie en de meerderheid u hierover ondervragen.

Er zijn niet alleen getuigenissen van de malaise, er zijn ook inhoudelijke problemen. Minder dan een op de tien agenten vertrouwt erop dat moeilijke thema’s correct worden aangepakt, zo blijkt uit het CORESPO-rapport. Een andere problematiek is de erbarmelijke staat van sommige gebouwen. Volgens de vakbond grenst de verwaarlozing van de kazerne van Etterbeek aan minachting. Het zou trouwens misschien geen slecht idee zijn om met de Commissie voor Binnenlandse Zaken een plaatsbezoek te brengen, zodat we dat met eigen ogen kunnen vaststellen. Iets lezen is immers nog iets anders dan het daadwerkelijk ervaren.

Nog hallucinanter in het hele verhaal is de houding van de leidinggevenden, in het bijzonder van commissaris-generaal Snoeck. Niet alleen blijkt uit meerdere getuigenissen dat de top de cultuurproblemen jarenlang heeft genegeerd of geminimaliseerd, terwijl de heer Snoeck zelf hoofd was van de betrokken dienst DGJ, maar bovendien weigerde de heer Snoeck in eerste instantie verantwoording af te leggen tegenover het Parlement.

Intussen hebben we de heer Snoeck in onze commissie wel kunnen horen, maar op de vele pertinente vragen van bijna alle fracties kwam er eigenlijk geen afdoend antwoord. Daarom hebben we de commissaris-generaal verzocht om schriftelijk te antwoorden. Met de commissie hebben we ook besloten om de heer Snoeck in september opnieuw voor een hoorzitting uit te nodigen.

Mijnheer de minister, wanneer parlementsleden, vertegenwoordigers van het volk, vragen stellen over ernstige wantoestanden bij een cruciale staatsinstelling als de politie, vind ik het absoluut onaanvaardbaar dat de hoogste ambtenaar van die organisatie zich ontwijkend opstelt. Ik druk mij dan nog eufemistisch uit. Dat ondermijnt de democratische controle en voedt vooral het wantrouwen van zowel de bevolking als van het personeel op het terrein.

Mijnheer de minister, tot nu toe was uw houding er een waarbij u aan de heer Snoeck de kans liet om een en ander toe te lichten. U antwoordde reeds in het Parlement, in de plenaire vergadering, dat u zelfs het vertrouwen in de heer Snoeck behoudt. Maar kunt u na al die onthullingen en na de hoorzitting met de heer Snoeck die stelling nog altijd handhaven? Ik hoop dat er vandaag ook van uw zijde enige politieke moed is om in te grijpen, waar het echt nodig is.

Waarom werden de klokkenluiders en de vele getuigenissen genegeerd? Waarom werd een deel van de top in bescherming genomen? Wie beschermt dan de politiemensen, die zich elke dag met veel moed voor onze veiligheid inzetten, terwijl zij op de werkvloer blijkbaar het slachtoffer van een dysfunctionele leiding zijn?

Niet ingrijpen, mijnheer de minister, zou volgens mij getuigen van een zekere minachting tegenover de vele politieagenten. Daarom stel ik u onomwonden de volgende zeer concrete en pertinente vragen.

Ten eerste, wat is uw reactie op de inhoud van het CORESPO-rapport? Onderschrijft u die vaststellingen, en zo ja, welke concrete maatregelen hebt u genomen sinds de publicatie of ontvangst van het rapport? Uiteraard dateert het rapport niet van deze legislatuur, het sleept al enkele jaren aan, al sinds de periode waarin minister Verlinden verantwoordelijk was voor de politie.

Ten tweede, bent u op de hoogte van de getuigenissen en signalen over grensoverschrijdend gedrag, intimidatie en pestgedrag binnen de federale politie, specifiek op topniveau? En wat werd daarmee gedaan?

Ten derde, waarom blijft de heer Snoeck in zijn functie als commissaris-generaal? Acht u het verdedigbaar dat iemand die zich structureel onttrekt aan parlementaire controle en onder wiens leiding zulke wantoestanden zijn toegenomen, in functie blijft?

Ten vierde, hebt u de heer Snoeck intussen aangesproken op zijn weigering om openheid van zaken te geven aan het Parlement? Zo ja, wat was desgevallend zijn antwoord? Ik wil daaraan toevoegen, mijnheer de minister, dat we volledige transparantie hebben gevraagd en ook alle documenten hebben opgevraagd. Tot nu toe is dat nog altijd niet gebeurd. Namens de commissie hebben we opnieuw de vraag gericht aan de commissaris-generaal om dit in orde te brengen.

Ten slotte, mijnheer de minister, bent u bereid uw vertrouwen in de commissaris-generaal te herzien? Waarom blijft u deze man de hand boven het hoofd houden?

Mijnheer de minister, ik zal niet alles herhalen, maar ik was nogal verwonderd over het zeer algemeen antwoord dat de heer Snoeck gaf tijdens zijn hoorzitting in de Kamer. Op veel van de vragen die ik heb gesteld, heeft hij niet eens geantwoord. We hebben afgesproken dat hij schriftelijk antwoorden zou nasturen. Die hebben we ondertussen ontvangen, maar ook die antwoorden blinken echt uit in vaagheid. Ik kan daar heel weinig mee.

Als nieuwkomer in het Parlement loop ik daarmee een beetje vast. Dat ik nieuwkomer ben, mag ik voorlopig nog zeggen, want ik zit hier nog maar bijna een jaar, maar daarna zal ik stoppen met dat excuus. Ik vind het erg moeilijk, omdat ik het rapport heb, met daarnaast een hele reeks verklaringen van politieambtenaren die dat rapport eigenlijk bevestigen, maar daartegenover staat de uitleg van de heer Snoeck, zowel tijdens de hoorzitting als in zijn schriftelijke antwoorden. Daar zit echt een groot verschil tussen. Het lijken twee parallelle universums. Ik vind het moeilijk om in te schatten wat daarvan klopt.

In ieder geval was het antwoord van de heer Snoeck op één punt wel duidelijk. Hij gaf aan dat het bij hen toch niet erger is dan elders. Dat vond ik een merkwaardige uitleg, maar goed. Hij gaf ook aan dat ze helemaal niet in een crisis zitten en dat het is tijd om de bladzijde om te slaan. Dat vond ik een vreemde reactie.

Mijnheer de minister, bent u het eens met die lezing, namelijk dat nu het rapport er is en verbeteracties zijn uitgevaardigd, we weer kunnen overgaan tot de orde van de dag? Deelt u de analyse dat geremedieerd is aan alles wat in het rapport staat? Zo niet, wat moet er nog gebeuren?

Een specifiek punt zijn de relaties tussen de leidinggevenden. In zijn antwoord zegt de heer Snoeck dat dat allemaal privéaangelegenheden zijn en dat men daarover dus eigenlijk niets kan zeggen. Dat is best mogelijk, maar de signalen die wij uit het veld ontvangen, wijzen erop dat door de relaties binnen het leidinggevend kader een aantal procedures niet meer functioneren. Een klacht tegen een leidinggevende moet bijvoorbeeld ingediend worden bij de partner van diezelfde leidinggevende.

Het gaat niet om een of twee gevallen, maar een tiental, en in zulke gevallen is er natuurlijk wel een probleem. In dat opzicht is het immers wel fundamenteel om van die relaties op de hoogte te zijn. Kunt u daarin enige klaarheid scheppen?

Effectivement, monsieur le ministre, nous avons entendu, le 17 juin dernier, le commissaire général. En fait, il avait été invité à venir exposer sa vision de la police fédérale. C'était au départ la raison pour laquelle on l'avait invité devant cette commission; Moi, j'étais content. Comme vous le savez, je siège ici depuis longtemps et c'est plutôt assez rare. J'ai connu beaucoup de commissaires généraux, hommes et femmes. Habituellement, nous rencontrons beaucoup de difficultés pour nous assurer de leur présence.

Cela dit, nous avons entendu M. Snoeck. Ce n'est pas un inconnu pour la commission de l'Intérieur. En effet, lorsqu'il était patron de la police judiciaire fédérale, il est quand même venu, à l'époque, en compagnie des plus hauts magistrats du pays, nous expliquer la problématique que le monde policier rencontrait par rapport à la montée de la criminalité, par rapport à la criminalité violente liée à la drogue qui se développait dans notre pays. Ils sont venus avec un appel à l'aide très clair auquel, je pense, nous avons répondu.

Au départ, c'est quand même la tête pensante de l'opération Sky ECC, qui est peut-être la plus grosse opération policière de ce pays, ayant livré des résultats exceptionnels. Je pense que les qualités de M. Snoeck sont apparues à ce moment-là. Je pense que ce sont les résultats qu'il a obtenus dans le cadre de cette opération très spectaculaire qui l'ont propulsé à la tête de notre police fédérale. C'est ainsi qu'il découvre une police fédérale qui faisait face à de sérieux dysfonctionnements, avec des réformes à entamer au niveau de la structure, de l'organisation.

Vous savez, quand on bouscule des habitudes, quand on change des systèmes, en interne, il y a toujours, bizarrement, des gens qui n'aiment pas cela. Pour donner un exemple, quand vous désignez une personne mais qu'un affilié d'un syndicat aurait bien voulu être désigné à cette place, parfois le syndicat réagit pour attaquer la direction. Et du coup, cela devient un dysfonctionnement général, des dizaines de personnes se plaignent du commissaire général.

Or, lorsqu'un un problème de gestion du personnel se pose, en général, les syndicats réagissent. Vous allez me dire: "Ah, il y a une réaction syndicale". Pas de la CGSP, pas de la CSC, pas non plus du syndicat national de police! On a juste eu une réaction hyper violente de l'aile flamande du SLFP, comme par hasard. Et les autres syndicats ne réagissent pas. Moi, cela m'interpelle quand même. S'il y avait une grosse catastrophe au niveau de la gestion du personnel, je pense que tous les syndicats réagiraient.

Et donc, M. Snoek est venu s'expliquer. Il a reçu des questions assez virulentes et, quelque part, je trouve personnellement qu'il est resté très calme par rapport à la virulence de certains collègues ici, notamment par rapport à la mise en doute de son intégrité. Je trouvais que c'était vraiment déplacé.

Il n'a pas répondu directement à toutes les questions, notamment du fait qu'on lui a laissé pratiquement une demi-heure de temps de parole. Nous étions pris par le temps et nous devions arrêter. J'ai, dès lors, proposé – souvenez-vous, chers collègues – qu'il nous envoie toutes ses réponses par écrit. Et nous avons reçu une note de quand même 60 pages avec tous les éclaircissements.

Il est attaqué entre autres sur le fait qu'il n'a pas pris la voiture qu'on lui suggérait au départ. Il explique qu'en sa qualité de responsable de l'opération Sky ECC, qui a impliqué des centaines de truands, dont les plus dangereux du pays, il bénéficie d'un statut de protection à respecter notamment en ce qui concerne la voiture dont il dispose, une voiture avec un niveau de protection plus important que ce qu'on lui proposait et aussi avec une puissance de moteur qui permet de s'enfuir. Je ne pense pas que M. Snoek a choisi une voiture parce qu'il a un goût du luxe démesuré. C'est mon avis.

Finalement, j'ai le sentiment que nous assistons ici à une espèce de chasse à l'homme tout à coup et que toute une série d'acteurs lui mettent des peaux de bananes, alors que M. Snoek, votre commissaire général, a surtout besoin de soutien pour mener les réformes nécessaires au niveau de la police fédérale et pour continuer la lutte tout aussi nécessaire contre le crime organisé dans ce pays, fait quand même assez interpellant depuis des années.

Je ne m'étendrai pas davantage. Je trouve quand même que toutes ces attaques sont un peu déplacées et cela me laisse un goût bizarre quand je vois d'où elles surgissent, de quels partis et de quelle partie du pays. J'espère que le plus gros problème de M. Snoek, ce n'est pas qu'il soit francophone, en l'occurrence. En effet, si on commence à avoir des soucis avec cela, alors, notre pays est vraiment dans un très, très mauvais état.

Mijnheer de minister, de federale politie is mij dierbaar. Het is dan ook goed dat we een actualiteitsdebat organiseren, al weet ik niet of de federale politie voor iedereen in dit parlement even dierbaar is, want ik vind het vreemd dat regeringspartij N-VA in dit debat afwezig blijft.

Net omdat de federale politie mij dierbaar is, moeten we de eventuele problemen aanpakken. Dat dient te gebeuren op het niveau van de commissaris-generaal. Die moet zijn verantwoordelijkheid opnemen, samen met het DirCom en de collega’s van de lokale politie.

U, als minister van Binnenlandse Zaken, en de regering dragen daarin ook verantwoordelijkheid. Het is voor mij van belang – en ik spreek ook vanuit het verleden – dat we problemen bij de federale politie niet laten aanslepen. In alle eerlijkheid denk ik dat dat in het verleden te vaak is gebeurd.

Ten tweede vind ik het belangrijk – en daarin sluit ik mij aan bij de woorden van mijnheer Thiébaut– dat we voorzichtig zijn met intentieprocessen en niet alles op een hoop gooien. Als ik de voorzitter in zijn hoedanigheid van parlementslid hoor zeggen dat de positie van mijnheer Snoeck onhoudbaar is en vraagt of men hem nog kan verdedigen, dan moeten we toch voorzichtig zijn. Ook wij als parlementsleden dragen immers verantwoordelijkheid, en we mogen de problemen niet groter maken dan ze zijn. We moeten ze daarentegen helpen oplossen vanuit deze commissie. Nu al een proces opstarten over de houdbaarheid van de positie van mijnheer Snoeck, vind ik dan ook heel erg prematuur.

Ik ben het dus eens met collega Thiébaut dat we geen chasse à l’homme mogen organiseren, maar tegelijk moeten er wel antwoorden komen, als er gelegitimeerde vragen zijn. Ik verwijs bijvoorbeeld naar het verhaal van de BMW. We hebben het antwoord van de commissaris-generaal daarover gelezen.

Het is belangrijk, mijnheer de minister, dat we ook uw standpunt daarover horen. Hoe reageert u als minister van Binnenlandse Zaken op de hoorzitting en op de inhoud van de brief? Welke conclusies trekt u daaruit?

Mijnheer Snoeck sprak tijdens de hoorzitting over een strategisch plan, dat hij tegen de zomer – dus ongeveer nu – zou indienen. Is dat strategisch plan afgestemd op de budgettaire afspraken die werden gemaakt in het kader van het paasakkoord? Dat akkoord bepaalt dat 35 % van de voorziene 250 miljoen naar de federale politie gaat. In totaal gaat het dus om 87,5 miljoen euro via frontloading. Is het plan daarop afgestemd? Of is dat plan strategischer van niveau? Dat kan natuurlijk ook.

Ten derde, als we het hebben over budgetten, is een van de grootste structurele problemen bij de federale politie sinds haar ontstaan, dat er te veel budget naar het personeel gaat. Bijna 90 %, meer dan 85 %, gaat naar het personeel, waardoor er geen of nauwelijks middelen overblijven voor de werking, laat staan voor investeringen. Dat is volgens mij een van de kernelementen om de problemen bij de federale politie aan te pakken. Hoe bekijkt u dat, mijnheer de minister?

Monsieur le ministre, le 17 juin dernier, lors de l'audition du commissaire général, de nombreuses questions, parfois très virulentes, ont été adressées quant aux pratiques existant au sein du commissariat général. Poser des questions est normal. Il importe de pouvoir le faire, et que le commissaire général et vous, monsieur le ministre, puissiez nous éclairer sur la situation.

Le format qui était proposé n'a pas permis au commissaire général de répondre à toutes les questions. Nous avons donc accepté que les réponses nous parviennent par voie écrite. Certaines nous éclairent tandis que d'autres nous interpellent encore.

Comme vous le savez, la confiance dans la direction générale, et plus particulièrement dans le commissaire général, fait l'objet de critiques. J'ignore si elles sont fondées, mais vous pourrez certainement nous fournir des éclaircissements.

Des témoignages font état d'un climat de méfiance – généralisé ou pas? –, de relations hiérarchiques parfois malsaines, de comportements transgressifs, d'une gouvernance déficiente. Ces mots sont très durs pour une haute fonction de l'État.

À côté de cela, la situation financière de la police fédérale conserve des zones de flou, malgré la mise en place d'une cellule budgétaire. Il y a des chiffres contradictoires sur l'évolution budgétaire et sur les moyens réels disponibles. Aucun tableau d'ensemble clair ne nous est présenté.

En ce qui concerne la réforme interne menée par le commissaire général, la multiplication des services et des effectifs, ainsi que l'orientation et la cohérence de cette réorganisation soulèvent encore des questions. À titre d'exemple, l'arrêté royal du 27 octobre 2015 prévoit 74 collaborateurs pour le commissaire général. Dans les faits, ce nombre est dépassé de 60 personnes, avec un effectif total de 134 personnes.

Monsieur le ministre, le commissaire général n'avait pas pu répondre à l'ensemble de nos questions. Avez-vous pris connaissance des réponses écrites? Quelle est votre opinion globale sur les réponses formulées?

Pouvez-vous nous éclairer sur la situation financière actuelle de la police fédérale? Comment le budget et les effectifs ont-ils évolué au cours des dix dernières années? Quelles décisions stratégiques ont-elles été prises sur cette base?

Comment justifiez-vous l'augmentation substantielle des effectifs au sein du commissariat général au-delà des limites prévues par l'arrêté royal? Sur quelle base budgétaire cela repose-t-il? Quelle capacité est-elle nécessaire pour chacune des missions du commissaire général?

J'imagine que vous êtes bien informé des témoignages de harcèlement, de favoritisme, de leadership toxique et de gestion RH problématique. Partagez-vous cette position ou de quelle manière pouvez-vous la nuancer ou la contredire?

Quelles leçons globales tirez-vous de la situation actuelle? Quelles mesures comptez-vous prendre pour garantir et maintenir un climat de confiance au sein de la police fédérale? Cela semble tout à fait essentiel.

Mijnheer de minister, de federale politie is een belangrijke dienst die mee waakt over de veiligheid van de burgers in ons land. Seksisme, misogynie , racisme, pesten op het werk, en machtsmisbruik door leidinggevenden horen gewoon niet thuis in zo'n dienst. Voor alle duidelijkheid, ze horen nergens thuis. Als zulke zaken voorkomen bij de politie is dat niet alleen ernstig voor de medewerkers, want zo'n werksfeer zorgt voor persoonlijke drama's, maar het is ook ernstig voor de burgers.

Uit het antwoord van de commissaris-generaal blijkt dat er ondertussen bij de federale politie wel actie wordt ondernomen om het wangedrag aan te pakken. Ik las over de implementatie van de klokkenluiderswetgeving en over de invoering van een meldkanaal, over extra capaciteit op de dienst Integriteitbevordering en -bewaking en over de uitbouw van het netwerk van vertrouwenspersonen voor psychosociale aspecten. Dat zijn allemaal noodzakelijke stappen, maar die zijn duidelijk nog lang niet genoeg, gelet op de ernst van het probleem. Ik meen dat er nog veel meer moet gebeuren.

Tegelijkertijd viel op dat er in het antwoord van de heer Snoeck wordt verwezen naar structurele tekorten. Er is te weinig personeel, er zijn te weinig middelen, er zijn te veel dossiers die tegelijkertijd aangepakt moeten worden. Kortom, de problemen worden wel erkend, maar ze worden vertraagd aangepakt, onder meer omdat de ruimte ontbreekt.

Dat roept vragen op. Als we echt een veilige en integere politie willen, voor alle medewerkers en voor de samenleving, moeten we ook durven kijken naar de financiële onderbouw. Ik ben dus heel benieuwd hoe u kijkt naar het antwoord dat ons werd bezorgd door de heer Snoeck en wat u vindt van zijn analyse dat een chronisch tekort aan middelen en personeel bij de federale politie de uitvoering van beleid, de interne werking en het personeelsbeleid ondermijnt.

Monsieur le ministre, je suis assez étonné, même un peu heurté, des propos qui ont été tenus en début de séance. Insinuer que le commissaire se soustrait au contrôle parlementaire m'évoque une sorte de chasse aux sorcières, Je ne peux pas l'accepter, je ne peux pas l'entendre.

On l'a entendu. S'il n'a pas effectivement répondu à toutes les questions mais nous avions convenu, sur proposition du collègue, que les réponses soient données par écrit à ces questions auxquelles il n'avait pas eu le temps de répondre. C'est le cas. Le commissaire nous a envoyé ses réponses et nous sommes en train de les analyser. Nous avons également convenu entre nous de l'entendre à nouveau à la rentrée, notamment à la suite de son dépôt de plan stratégique. Il s'agit d'un projet crucial pour la police qui nécessite une réorganisation, une vision nouvelle, en phase avec les priorités données par le nouveau gouvernement, qui, je le rappelle, est en place depuis le mois de février maintenant.

Je pense qu'on doit aussi laisser le temps aux services de pouvoir prendre connaissance des annotations, des stratégies qui sont souhaitées par le gouvernement et de pouvoir les implémenter par la suite.

En ce qui me concerne, je reste sur le schéma convenu. Nous entendrons de nouveau le commissaire, ce sera l'occasion de lui reposer des questions, d'approfondir non seulement les dossiers évoqués, mais également ce rapport, d'autres rapports, et, bien entendu, toutes les priorités importantes pour le bien-être des policiers et de la population.

Ma question, monsieur le ministre, est assez simple: quel est votre avis quant aux origines du malaise qui sont évoquées dans ce rapport? Quelles sont les politiques que vous souhaitez mener, parce que cela relève aussi, finalement, de votre responsabilité? Car le commissaire met en œuvre la politique du gouvernement, mais il y a surtout un gouvernement qui donne les orientations, qui définit les actions à mettre en place. Quelles sont donc vos propositions pour faire en sorte de retrouver un climat serein au sein de la police? Ce climat serein participe, je le rappelle, au bien-être des agents, mais aussi, bien entendu, au bien-être et à la sécurité de la population. Enfin, j'ai entendu que le commissaire était germanophone. En tout cas, il n'est pas néerlandophone.

Dank u wel, mijnheer de minister. Zoals men dat in het Frans noemt: noyer le poisson . Het ging hier over het welzijn op de werkvloer, het ging over schrijnende getuigenissen van personeelsleden binnen de federale politie, en we zijn geëindigd bij een strategisch plan en de selectie en rekrutering. Uiteraard zijn de budgetten belangrijk en uiteraard is het personeelsbestand belangrijk, maar dat was niet het onderwerp van mijn vraag – misschien wel van andere collega’s, maar niet van mij.

Mijn pertinente vragen gingen over hoe u reageert op al die aantijgingen, hoe u reageert op het verweer van de commissaris-generaal. En ik vraag niet – en dat zal ook blijken uit mijn motie, die ik straks indien, mijnheer Van Tigchelt – het ontslag van de commissaris-generaal. Ik ben niet bezig met een chasse à l’homme , zoals mijnheer Thiébaut het zegt. En tussen haakjes, mijnheer Thiébaut, u bent verwonderd over de reactie van de grootste politievakbond, het VSOA. U ontwaart zelfs communautaire spoken. Maar ik ben verwonderd dat u en uw partij het opnemen voor de top en de gewone personeelsleden, die schrijnende getuigenissen hebben afgelegd, eigenlijk in de steek laten. Dat verwondert mij alleszins van een zelfverklaarde socialistische partij.

We mogen toch niet vergeten, mijnheer de minister, dat het hier ging over de disfuncties, misschien niet alleen bij de persoon van de commissaris-generaal, maar toch zeker in het management van de federale politie, aan de top van die organisatie. Dat men dat nu probeert te ontkennen of te minimaliseren, tart werkelijk alle verbeelding.

En als u inderdaad spreekt over de personeelstekorten – en die zijn er, dat is duidelijk –, dan weet u ook dat de federale politie steeds meer begint te lijken op een Mexicaans leger: met een zeer vette, dikke top en veel te weinig gewone personeelsleden, te weinig soldaten – als ik het zo mag zeggen – op het terrein.

Het verwondert mij ook vandaag dat sommige collega's blijkbaar de voorgeschiedenis van deze hele malaise vergeten zijn, of toch alleszins – bewust of onbewust – niet vermelden. Ik wil u eraan herinneren dat het CORESPO-rapport dateert van 2023. We zijn intussen meer dan twee jaar verder en nu pas kunnen we de minister hier ter verantwoording roepen, kunnen we de commissaris-generaal ter verantwoording roepen. Meer dan twee jaar hebben we moeten wachten op een antwoord. Ik noem dat – en ik trek die woorden niet terug – een vorm van poging tot onttrekking aan de parlementaire controle, mijnheer Van Tigchelt.

Mijnheer de minister, voor het Vlaams Belang is het duidelijk dat hier ook een zware politieke verantwoordelijkheid in het spel is. Bovendien – en dat is wat we wél vragen in onze motie – kan men niet rechter en partij tegelijk zijn. De klokkenluiders, de schrijnende getuigen en getuigenissen, kunnen momenteel nergens terecht binnen de federale politie, want die is rechter en partij tegelijk. Het was daarom dat wij, als Vlaams Belang, een onafhankelijke en externe doorlichting vragen van de federale politie. Dat zou klaarheid brengen, dat zou objectivering brengen en dat zou ook de ongerustheid en de angstcultuur die er heerst bij klokkenluiders binnen de federale politie, minstens gedeeltelijk kunnen wegnemen.

En ik blijf erbij, we gaan de commissaris-generaal inderdaad in september opnieuw horen. Ik hoop dat we tegen dan ook alle documenten te zien krijgen waarop we recht hebben. Als men openbaarheid en transparantie wil, dan moet men het debat ook ten volle durven voeren, ook aan de kant van het management van de federale politie.

In uw regeerakkoord, mijnheer de minister, beloofde u een doorlichting, maar die zou intern moeten verlopen. Ik ben van mening dat deze doorlichting extern moet worden georganiseerd, gezien de situatie, de vele getuigenissen, de grote malaise en het CORESPO-rapport.

Daarom, mijnheer de minister, heb ik een motie van aanbeveling ingediend.

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Ik pleit er zeker niet voor dat de heer Snoeck moet vertrekken. Wel vind ik het rapport en de verhalen waarmee wij worden geconfronteerd veraf staan van het verhaal van de heer Snoeck. Daar zit ruis op. De schriftelijk ontvangen antwoorden zijn onduidelijk. Ze zijn van dezelfde vaagheid als het antwoord dat we tijdens de hoorzitting van de heer Snoeck kregen.

Vertrouwen is toch wel het sleutelwoord, zowel binnen de politie als vanuit de politiek. Of het nu ministers, meerderheid of oppositie betreft, ook wij moeten vertrouwen kunnen hebben in de politietop. In die context blijft een en ander mij tegen de borst stuiten. Op een bepaald moment vermeldde u bijvoorbeeld dat men altijd een beroep kan doen op de procedure voor klokkenluiders. Voor veel dossiers die men bij een superieur wil aankaarten, kan men de klokkenluiderprocedure echter niet gebruiken, aangezien die procedure voor uitzonderlijke gevallen is bedoeld. Daarom blijf ik terugkomen op de kwestie van relaties tussen hiërarchische oversten. Wie een probleem heeft met een leidinggevende en niet terechtkan bij de leidinggevende van het hogere niveau omdat beide leidinggevenden een relatie hebben met elkaar, kan onmogelijk naar de klokkenluidersprocedure worden doorverwezen, want die procedure is daarvoor niet bedoeld. Wie met wie samenwoont of welke persoonlijke banden er zijn, hoef ik niet te weten, maar op zijn minst moet voor gevallen van een hiërarchisch probleem een oplossing worden geboden, zodat dergelijke problemen aangekaart kunnen worden.

U zegt dat u geen blind vertrouwen hebt en dat vind ik goed, want ook wij hebben geen blind vertrouwen. Daarom blijven we aandringen. Hopelijk zal de commissaris-generaal in september iets inschikkelijker zijn, uitvoeriger en meer to the point antwoorden. We hebben immers – en daarin zijn wij allemaal bondgenoten – nood aan een sterke politie, aan een stevige federale politie. Dat kan enkel als er voldoende openheid is.

Ik kijk dan ook uit naar de hoorzitting in september.

Merci, monsieur le ministre pour vos éclaircissements, vos réponses et certaines prises de position. Je pense que vous avez été mesuré et plein de bon sens dans votre réponse. Je ne vous frotte pas la manche, mais c'était bien. Je pense que, justement, dans ce genre de dossier, il faut garder une certaine mesure. Et le collègue Van Tigchelt l'a dit, il ne faut pas jeter le bébé avec l'eau du bain, il ne faut pas exagérer.

Je reste en outre persuadé qu'il serait intéressant d'auditionner les syndicats. Je l'ai proposé, mais cela a été refusé. On ne peut pas à la fois s'appuyer sur les dires d'un candidat d'un seul syndicat, et refuser par la suite d'entendre tous les syndicats concernés. C'est quand même un peu bizarre. Je redemanderai donc officiellement au président s'il est possible d'organiser des auditions de toutes les organisations syndicales.

J'entends également parler du Comité P, mais ce dernier peut être saisi à tout moment sur simple dépôt de plainte. Dans ce cas de figure de dysfonctionnement, de harcèlement, de problématiques inacceptables, un policier peut s'adresser à l'AIG, mais on pourrait dire qu'elle est sous l'autorité de la police fédérale. Le Comité P est sous l'autorité du Parlement. Il existe quand même des possibilités pour des lanceurs d'alerte, même à la police fédérale.

Pour revenir à M. Snoeck, il s'est expliqué ici. Il nous a envoyé des explications complémentaires qui n'ont pas l'air de satisfaire à 100 % certains de mes collègues. Il reste selon eux des zones d'ombre. Je pense qu'il faut alors profiter de la prochaine audition qui aura lieu en septembre pour éclaircir les choses. Mais il ne faut pas déjà condamner quelqu'un avant même qu'il ait pu s'expliquer. Je trouve cela un peu dur.

Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik kan mij vinden in veel zaken die hier tijdens de replieken zijn aangehaald.

Het gaat om transparantie. Zonder transparantie kan er geen vertrouwen zijn. Transparantie moet dus maximaal worden geboden. Als parlementsleden hebben we een beleidsmatige functie, dus die transparantie kan zonder op individuele dossiers in te gaan. We zijn hier geen rechter, geen tuchtorgaan of iets dergelijks in individuele dossiers.

Ik herhaal ook dat de federale politie uiteraard belangrijk is en zal blijven. Het voorbeeld van Sky ECC is aangehaald, en we kunnen veel andere voorbeelden opnoemen.

Waaraan we in de huidige turbulente tijden vooral nood hebben, is aan een federale politie, een overheid en veiligheidsdienst die, zoals in het Engels wordt benoemd, agile zijn, namelijk wendbaar en in staat om de vele uitdagingen op een performante manier aan te gaan. Daarin speelt het personeel een belangrijke rol. De personeelsleden van de federale politie moeten het tenslotte elke dag doen. Zij maken maken het verschil. Ook daarom zijn transparantie en vertrouwen noodzakelijk.

Alles begint naar mijn mening bij de leiding. Lead by example . De commissaris-generaal moet daarin het goede voorbeeld geven, samen met het DIRCOM.

Mijnheer de minister, we rekenen erop dat u daarop samen met ons blijft toezien in de toekomst, aangezien het te belangrijk is.

Je vous remercie, monsieur le ministre, pour vos réponses, mais aussi pour tous les commentaires qui les ont accompagnées.

J'aime évidemment vous entendre dire que vous êtes motivé. La police fédérale est une structure forte et elle doit le rester.

En tant que parlementaire, au vu des préoccupations persistantes concernant la gouvernance, le climat interne et les moyens alloués, je resterai attentive. Je continuerai à vous interroger

Je suis très heureuse que M. Snoeck puisse revenir en commission pour se soumettre à nouveau aux questions des parlementaires. Rares sont ceux qui viennent une première fois, répondent par écrit et reviennent ensuite. Cela témoigne d’une volonté de partager l’information.

Je suis convaincue que la tête d’une organisation doit être forte, faire preuve d’intégrité, de transparence et de rigueur, y compris sur le plan budgétaire, afin de susciter la confiance. Cette confiance est essentielle au niveau de la sécurité de notre État de droit.

Je vous remercie, monsieur le président, de me laisser la possibilité de répliquer.

Je tiens, en tout cas, à vous remercier, monsieur le ministre, pour vos réponses. Je retiens deux thèmes importants que vous avez cités.

Premièrement, vous avez évoqué le bien-être au sein de la police. Bien entendu, vous condamnez tous les risques mis en lumière ainsi que les atteintes potentielles à l’intégrité mentionnées dans ce rapport. C’est une démarche nécessaire.

J’ai également entendu qu’un audit interne a été lancé, ce qui est une bonne chose. Un plan d’action aurait déjà été établi et transmis aux syndicats. Il serait intéressant de pouvoir en prendre connaissance.

Le deuxième thème est celui de la confiance. Vous établissez cette confiance nécessaire, et vous la garantissez, mais il s’agit d’une confiance qui ne doit pas être aveugle. Il est en effet essentiel d’adopter cette posture: une confiance fondée sur les actions en cours et celles à venir.

Je crois que nous l’avons toutes et tous souligné, un point d’attention majeur sera ce fameux plan stratégique, qui est très attendu.

En conclusion, je ne partage pas l'avis selon lequel le commissaire général se soustrairait au contrôle parlementaire. Ce n'est pas le cas. Il a répondu aux questions en commission, il a répondu par écrit, et il reviendra.

Nous attendons avec grande impatience ce plan stratégique pour pouvoir évaluer la manière dont nous mettrons en œuvre la politique souhaitée par le gouvernement.

Bedankt, voorzitter, dat u mij de kans geeft om ook te repliceren.

Dank u, mijnheer de minister, voor uw antwoord. Zoals ik in het verleden al heb gezegd, mensen die elke dag hun stinkende best doen om onze veiligheid te garanderen, verdienen het natuurlijk om ook zelf in een veilige omgeving te kunnen werken. In die zin ben ik bijzonder tevreden met uw strenge veroordeling van alles wat te maken heeft met ongepast gedrag, toxisch leiderschap, pestgedrag enzovoort.

Het is goed dat er een audit loopt. Ik denk dat we allemaal de vinger aan de pols zullen houden en dat u dat als minister ook zult doen. Wij zullen in elk geval ons werk doen. Daarom is het goed dat de commissaris-generaal in september opnieuw naar het Parlement komt om de vragen van de parlementsleden te beantwoorden.

U zult in Vooruit een partner vinden om de broodnodige hervormingen uit te voeren.

Moties

Motions

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, iedereen ligt blijkbaar wakker van ETS2. Ook uw coalitiepartner, de heer Bouchez, ziet plots een gevaar opduiken voor de vele mensen in Wallonië die bijvoorbeeld met stookolie verwarmen. Er is zelfs een schrijven gericht aan de Europese Commissie door een aantal EU-lidstaten. Dat betekent niet dat zij het principe in vraag stellen, maar ze hebben wel vragen en suggesties bij de uitvoeringsmodaliteiten.

Normaal gezien moest u tegen 30 juni 2025 een Belgisch sociaal klimaatplan klaar hebben. U zult me ongetwijfeld een stand van zaken kunnen geven. Ik meen in de plenaire vergadering van enkele weken geleden van u te hebben gehoord dat u tegen 21 juli 2025, dus volgende week, wilde landen. Ik vermoed dat het onderwerp vannacht ook ter sprake is gekomen in de kern, die u net als de kroon wellicht niet zult ontbloten.

Ik probeer niettemin een vraag te stellen. Wat is de stand van zaken?

Mijnheer de voorzitter, ik zal mijn volledige vraag niet aflezen. Hoe zal de verdeling binnen België over de gewesten gebeuren? Is al een autoriteit aangesteld die verantwoordelijk is voor de technische bijstand en de administratieve opvolging van die Europese middelen?

Mijnheer de minister, ik zou echt een oproep aan u willen doen, niet voor mijn partij maar voor de mensen: waak erover dat de sociaal kwetsbaren niet het slachtoffer worden. Kijk naar de Vlaamse regering – ik mag ook eens iets goeds zeggen over de Vlaamse regering, nietwaar mevrouw van Riet? Die heeft niet alleen een taxshift ingevoerd, maar ook een tax cut . Zij compenseert dus ook de mensen die nog met fossiele brandstoffen verwarmen.

Monsieur le ministre, ​dans votre note d'orientation politique, qui a été approuvée récemment, on peut lire que "Le gouvernement fédéral s'en tient quoi qu'il en soit aux objectifs fixés dans le cadre du Green Deal. Au cours de cette législature, je m'engagerai donc pleinement en faveur de la transposition intégrale et de la mise en œuvre équitable de la directive ETS révisée, avec la mise en œuvre du nouvel ETS2 qui débutera pleinement en 2027".

Cette mesure est aujourd'hui remise en cause par des partenaires de majorité, notre collègue vient d'ailleurs d'en citer un. Je renvoie aux échanges en séance plénière ce 10 juillet. De plus, la ministre régionale Cécile Neven a annoncé que la Belgique avait adressé avec 17 autres États membres un non-paper à l'Europe pour demander un report ou des modifications substantielles.

Et il est vrai qu'un problème se pose: c'est le coût pour le citoyen, qui a été chiffré par le Bureau fédéral du Plan. Il est estimé entre 250 et 400 euros supplémentaires en moyenne annuelle. Et, pour ceux qui se chauffent au mazout (c'est le cas de nombreux Wallons), c'est même 548 euros. Et, si le logement est mal isolé, c'est plus cher encore. Les ménages les plus modestes seront donc plus affectés que les autres.

Monsieur le ministre, tout cela démontre la nécessité d'avancer au plus vite, avec des mesures structurelles pour faire baisser la facture des ménages, pour isoler les logements et pour faciliter l'accès aux pompes à chaleur, notamment. Et tout cela démontre aussi l'urgence d'un plan social pour le climat, qui permettrait d'atténuer l'impact pour les ménages les plus vulnérables. Le Plan Social Climat (PSC) aurait dû être remis à la Commission européenne le 30 juin 2025, malheureusement l'échéance a été dépassée.

Quelle est la position du gouvernement fédéral sur la mise en œuvre et l'entrée en vigueur d'ETS2 en 2027? Quel est le contenu du non-paper envoyé à l'Europe? Le gouvernement fédéral a-t-il pris part à cette initiative? Quelle a été la teneur des discussions au sein du gouvernement sur le sujet?

Comment réagissez-vous à l'étude du Bureau fédéral du Plan concernant l'impact sur les ménages? Quelles sont vos mesures pour faire baisser la facture des ménages, en particulier les classes moyennes et les plus vulnérables? Où en est la rédaction du plan social pour le climat?

Mijnheer de minister, op 30 juni liep de deadline af voor de indiening van het nationaal sociaal klimaatplan bij de Europese Commissie, als sleutelvoorwaarde om middelen uit het Europees Sociaal Klimaatfonds te kunnen benutten. Dat plan moet duidelijk maken hoe we kwetsbare huishoudens en kleine ondernemers zullen ondersteunen in de omslag die hen te wachten staat door de invoering van het emissiehandelssysteem ETS2 vanaf 2027.

Vlaanderen had tijdig zijn luik klaar. Tegelijk bleven knopen op federaal niveau en in de interfederale afstemming onopgelost. Dat leidt tot begrijpelijke vragen op het terrein. Wie neemt de regie op? Welke middelen gaan waar naartoe? En vooral, wie garandeert dat die ondersteuning ook echt bij de mensen terechtkomt die ze het hardst nodig hebben?

Voor mij is het alvast duidelijk: het sociaal klimaatplan moet een hefboom zijn voor structurele maatregelen, zoals renovatieprojecten, duurzame verwarming en toegankelijke mobiliteit, vooral voor wie daartoe vandaag de middelen of mogelijkheden niet heeft.

Is het sociaal klimaatplan inmiddels ingediend bij de Europese Commissie? Zo niet, wanneer verwacht u dat dit alsnog zal gebeuren? Wat zijn de gevolgen van het uitstel voor het verdere traject?

Hoe zit het met de cofinanciering van ongeveer 600 miljoen euro? Kunt u meegeven hoe minstens een gedeelte ervan intussen geborgd is binnen de federale begroting?

Welke concrete maatregelen zal de federale overheid in het kader van het sociaal klimaatplan nemen ter ondersteuning van onze meest kwetsbare huishoudens en ondernemers?

Hoe verloopt de interfederale samenwerking momenteel concreet? Op welke manier bewaakt de federale overheid de samenhang en vooruitgang in dit dossier?

Is intussen duidelijk welke instantie binnen de federale administratie verantwoordelijk wordt voor de opvolging en praktische organisatie van het Sociaal Klimaatfonds?

Dank u, mijnheer de minister, voor uw zeer uitgebreid antwoord.

Zoals u hebt herhaald, is er ook het federale luik binnen het Belgisch Sociaal Klimaatfonds, waar het Overlegcomité een belangrijke beslissing moet nemen over de middelen, met een cascade aan gevolgen voor de kwetsbare groepen. Wat doet evenwel de Vlaamse regering? De Vlaamse regering haalt ook nog middelen uit de algemene veiling om een tax cut door te voeren. Ook de middenklasse zal dus door ETS2 worden getroffen. Wij, het Vlaams Belang, zouden daarom ook een extra inspanning willen vragen van de federale regering. Dat zal ons voorstel zijn in de komende maanden.

Merci monsieur le ministre pour cette réponse très complète. Pour notre part, nous serons attentifs aux mesures que vous prendrez pour faire baisser la facture des ménages. J'ai entendu qu'il y avait une réflexion sur les aides à l'installation de pompes à chaleur, etc. Nous ne manquerons pas de revenir avec d'autres questions si nécessaire.

Ik bedank de minister voor zijn uitgebreid, volledig en bovendien zeer helder antwoord. Ik hoop dat de deadline gehaald wordt en dat er spoedig een definitief plan beschikbaar is. Ik ben verheugd dat we het eens zijn over de noodzaak van structurele maatregelen. U verwees ook naar de afstemming met de gewesten, wat uiteraard van groot belang is. Uit uw antwoord heb ik begrepen dat die samenwerking vlot verloopt. Hopelijk blijft dat zo.

Bonjour, monsieur le ministre. Je suis content de vous voir. Cela faisait longtemps que je n'étais plus venu dans cette commission vous poser une question.

En novembre dernier, la Commission européenne a ouvert une procédure d’infraction contre la Belgique en raison du retard pris dans la remise de son Plan national é nergie-Climat (PNEC). Après avoir déjà manqué plusieurs échéances, vous vous êtes engagé, lors de la séance plénière du jeudi 3 juillet, à le déposer avant le 21 juillet. Ce PNEC est essentiel pour garantir notre contribution à l’objectif européen de réduction de 55 % des émissions de gaz à effet de serre d’ici 2030, notamment dans des secteurs clés tels que le transport, le bâtiment et l’agriculture.

Monsieur le ministre, pouvez-vous nous confirmer que cette nouvelle échéance sera bien respectée? Quels sont les engagements chiffrés en matière de réduction des gaz à effet de serre que vous vous êtes fixés, et pour quelle échéance? Comment comptez-vous concrétiser ces objectifs?

Op 6 juli bereikte de Vlaamse regering een akkoord over een geactualiseerd Vlaams Energie- en Klimaatplan. Er verschuiven voor 362 miljoen euro aan Vlaamse heffingen uit de elektriciteitsfactuur naar de aardgas- en stookoliefactuur, een taxshift in feite. Echter, om te voorkomen dat mensen die op gas verwarmen, de dupe worden, komt er een extra verlichting van hun elektriciteitsfactuur, zodat de totale energiefactuur voor hen min of meer - dat zal nog moeten blijken; ik geloof er niet veel van - ongewijzigd blijft.

Vlaanderen zit daarmee aan een daling van 40 % tegen 2030. Om Europa tegemoet te komen, zou de ambitie eigenlijk op een daling van 47 % moeten liggen. Toch reageerde u, mijnheer de minister, positief. U had het over een belangrijke maatregel. Uw voorgangster, een zekere mevrouw Khattabi, stelde al in 2021 en bleef dat sindsdien herhalen dat we, als we emissierechten moeten betalen en dus niet de door Europa vastgelegde cijfers halen, we over de verdeling van de factuur zullen moeten onderhandelen.

Hoe ver staat het met de federale bijdrage in het licht van het geactualiseerde NEKP, dat tegen 21 juli rond moet zijn?

Klopt het dat het definitief plan in september bij de Europese Commissie wordt ingediend?

Hoe reageert u op de kloof tussen de doelstellingen van het Vlaamse plan en die van de plannen van Wallonië en van Brussel, die in de niet-geactualiseerde versie wel tegen -47 % aanschurken. Wordt er nu met het oog op een intra-Belgisch akkoord gewerkt aan die verdeling van de factuur van de emissierechten? Wordt er rekening gehouden met de geactualiseerde versie? Hoe stelt u zich ter zake strategisch politiek op?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Le rétroplanning sera respecté. C’est une très bonne nouvelle. Nous avons bien noté les prochaines échéances. Nous ne manquerons pas de revenir vers vous en septembre prochain.

Ik dank u voor uw lang en uitgebreid antwoord. Het was verhelderend. Wij zullen tot september moeten wachten om te zien op welke manier een en ander in het geïntegreerde verhaal voor de dag komt. Er zal daarna nog een hartige politieke discussie moeten plaatsvinden, ook met Vlaanderen en de andere gewesten.

Mijnheer de minister, u liet daarnet nog uitschijnen dat het klimaatbeleid economisch voordelig zou zijn voor onze gezinnen en voor onze bedrijven. Uit een impactanalyse van het Federaal Planbureau blijkt echter dat Belgische gezinnen 250 tot 400 euro per jaar extra zullen moeten betalen door de invoering van ETS2, de koolstoftaks van de Europese Unie, vanaf 2027.

Dat zal leiden tot duurder aardgas, tot duurdere stookolie, tot duurdere benzine en tot duurdere diesel. Vooral de verwarming van woningen zal volgens het Planbureau duurder worden. Stookolie wordt 21 % duurder, aardgas 16 % duurder, en de prijs van diesel en benzine stijgt respectievelijk 10% en 11 %.

Zoals helaas vaak het geval is, zullen huishoudens met een laag inkomen, gezinnen die verwarmen met stookolie, alleenstaanden en eenoudergezinnen het zwaarst getroffen worden. Ik geef één voorbeeld. Als een gezin woont in een slecht geïsoleerde woning die wordt verwarmd met aardgas en rijdt met een wagen op gewone brandstof, zou dat per jaar tot 375 euro extra moeten betalen.

Mijnheer de minister, mijn vraag is heel eenvoudig wat uw reactie daarop is. Welke maatregelen zult u nemen op ervoor te zorgen dat de meerkosten waarvan sprake herleid worden tot nul euro? Dat vind ik niet meer dan logisch, hoewel ik de lat in uw ogen daarmee misschien hoog leg.

Mijnheer de minister, Donald Tusk zei in het Europees Parlement dat we goed moeten nadenken over de snelle invoering van ETS2, want als de energieprijzen blijven stijgen, zal de politieke impact rampzalig zijn.

Vanaf 2027 moeten leveranciers een CO 2 -prijs betalen op huisbrandolie, aardgas, benzine en diesel, waarmee ik deels herhaal wat de collega daarnet zei. Immers, wie draait op voor de kosten? De consument, zo zegt het Federaal Planbureau, dat jaarlijkse meerkosten tot 400 euro per gezin voorspelt. Daarnaast treft ETS2 ook de economie en bedrijven en heeft ETS2 een aanzienlijke sociale impact.

Meerdere lidstaten vragen uitstel of hertekening. Het Sociaal Klimaatfonds voorziet in 1,66 miljard euro steun voor kwetsbare huishoudens, maar dat bedrag volstaat niet.

Voor bedrijven is er nauwelijks iets voorzien.

Klimaatbeleid is noodzakelijk. Onze fractie staat er ook helemaal achter. Het moet echter sociaal en economisch haalbaar blijven. De competitiviteit van onze bedrijven en van onze kmo’s is daarbij primordiaal.

Bijkomend riskeert België dure juridische stappen van de Europese Commissie wegens het niet tijdig omzetten van eerdere klimaatregels, zoals de regel van het reeds in werking getreden ETS.

Het regeerakkoord bepleit een inclusieve en rechtvaardige transitie. De overheid moet de burgers en bedrijven ondersteunen in hun vergroening en mag de energiearmoede niet verergeren.

Wordt dat alles echter niet veel te duur voor de burgers of voor de overheid? Dat roept vragen op.

Mijnheer de minister, hoe ziet u de implementatie van ETS2 in onze maatschappij verlopen?

Welke extra beleidsmaatregelen behalve het Sociaal Klimaatfonds neemt u om te zorgen voor inclusie en transitie voor alle burgers en bedrijven?

Hebt u al Europese signalen opgevangen van de massale vraag om uitstel of een hertekening? Meent u dat extra druk zetten op de Europese Commissie een oplossing kan zijn?

Het Europees Hof van Justitie klopt aan de deur. Welke stappen zet u om de klimaatrichtlijnen, zoals de ETS-richtlijn, waaraan wij al jaren niet voldoen, om te zetten? Hoe reageren we daarop?

Monsieur le ministre, nous avons déjà abordé le sujet de l’ETS2 aujourd’hui, mais également lors de nos dernières discussions.

En 2027, une taxe carbone devra être introduite, conformément à la décision prise il y a deux ans par le Parlement européen dans le cadre de la réforme du système d’échange de quotas d’émission (ETS).

L’accord de majorité fédérale prévoit que le gouvernement étudiera l’impact de la mise en œuvre de ce système ETS2. Cet impact a été récemment calculé par le Bureau fédéral du Plan, qui estime que cette mesure entraînerait une forte hausse des coûts pour les ménages, comprise entre 250 et 400 euros par an.

Le ministre des Finances a indiqué que le système ETS2, qui prévoit cette taxe carbone, doit encore être discuté au sein du gouvernement fédéral. En Région wallonne, la ministre MR du Climat a évoqué la possibilité d’un report de cette taxe carbone.

Monsieur le ministre, que pensez-vous des estimations du Bureau fédéral du Plan? Confirmez-vous ces chiffres et un coût qui pourrait varier entre 250 et 400 euros? Souhaitez-vous un report, voire une annulation, de la mise en œuvre de cette taxe carbone? Quel mécanisme de soutien est-il actuellement sur la table? Compensera-t-il les surcoûts générés par cette taxe, tant pour les personnes les plus vulnérables que pour l’ensemble de la classe travailleuse?

Mijnheer de minister, de talloze mensen die jarenlang werd wijsgemaakt dat ze zich het best met gas konden verwarmen, worden daar nu financieel voor gestraft. Het beleid in dit land is werkelijk wraakroepend.

De nieuwe koolstoftaks zal de levensstandaard van talloze mensen doen dalen. Ze zal velen in armoede storten. De nieuwe koolstoftaks zal onze bedrijven en gezinnen, die het vaak nu al moeilijk hebben, failliet doen gaan of doen verhuizen, en dat allemaal, zoals ik daarnet heb gezegd, voor een temperatuurdaling van welgeteld nul graden Celsius. Mijnheer de minister, ik zal dus blijven herhalen dat u moet stoppen met die CO 2 -hysterie. Kom op voor onze gezinnen, onze bedrijven, en zorg ervoor dat die koolstoftaks wordt afgevoerd.

Mijnheer de minister, ik wil u bedanken voor uw antwoord, maar bij wijze van repliek geef ik u gewoon een voorbeeld. Ik was nog niet zo lang geleden werkzaam bij een bedrijf, in een internationaal team. In januari 2024, dus nog niet zo heel lang geleden, moest elk teamlid verantwoorden welke ecologische maatregel hij in zijn privéleven had genomen. Twee van mijn toenmalige collega's, beiden wonend in de Europese Unie, verklaarden zo fier als een pauw verklaarden: “Wij hebben een gastank in onze tuin geplaatst, une citerne pour le gaz dans le jardin .” Die tank moet dan nog worden gevuld door leveringen met een vrachtwagen, maar op die manier konden ze eindelijk ophouden met het gebruik van kolen waarmee ze voordien hun huis verwarmden. Ik trok grote ogen, want in België mogen we bijna niet meer op gas verwarmen. Inwoners van de Europese Unie zijn dus blijkbaar zo fier als een pauw dat ze eindelijk een gastank in de tuin konden plaatsen.

Mijnheer de minister, ik sta absoluut achter het klimaatplan van de Europese Unie, maar soms vraag ik me echt af waarmee we bezig zijn.

Monsieur le ministre, lors de la dernière salve de questions, vous nous avez dit que le rapport du Bureau fédéral du Plan est une contribution au débat. Je ne suis pas d'accord. C'est le cœur du débat. Le rapport dit clairement, à l'instar de ce que disaient déjà plusieurs études auparavant, qu’avec l'extension du marché carbone, avec cette taxe carbone, ce sont les citoyens qui vont payer la facture, et ce sera inefficace pour assurer la transition. Vous venez de confirmer que la taxe carbone arrive. Pour vous, c'est même un outil essentiel. Disons les choses très clairement: les déclarations du MR à la Région ou, ici, en séance plénière, c'est du théâtre! Il n’y aura ni report, ni suppression de cette taxe. Vous reconnaissez que cette mesure aura un impact social. Mais toutes les recettes dont vous parlez, ces milliards, d'où viendront-ils? De la poche des gens pendant que les géants de l'énergie continueront de se gaver parce qu'ils répercuteront les coûts sur nos factures. Vous dites que si nous ne nous occupons pas du climat, il s'occupera de nous. Je vous suis. Vous dites que le coût de l'inaction sera beaucoup plus élevé que celui de l'action. Je vous suis également. Mais je ne vous suis pas lorsque vous faites porter la transition sur les ménages tout en reportant les investissements dans les énergies renouvelables et en coupant dans les investissements dans les transports en commun. Selon vous, cela va pousser les gens à prendre moins la voiture, à moins se chauffer. Mais ce n'est pas parce qu'ils paieront plus pour se déplacer ou pour se chauffer, qu’ils consommeront moins. Au contraire, ils devront continuer à se chauffer et à aller travailler. Il nous faut des alternatives sociales et des investissements publics pour isoler les logements, pour des transports en commun efficaces et gratuits, et pour de l'énergie beaucoup moins chère. Il faudra protéger les plus vulnérables. Mais il ne faut pas se tromper, l’ETS2 touchera toute la population, toute la société. Et c'est la raison pour laquelle nous continuerons – nous, le PTB – à nous battre pour que cette taxe injuste soit retirée.

Mijnheer de minister, misschien sluit ik af met een positieve noot. Dat zal van u afhangen.

Als het goed is, zeg ik het ook. Het Vlaams Parlement stuurt in 2025 geen delegatie naar de VN-klimaattop die in november 2025 plaatsvindt in Bélem, een Braziliaanse stad in het Amazonegebied. De top veroorzaakt zelf te veel milieuschade en de kosten zijn naar verluidt niet te verantwoorden.

Mijn vraag aan u is dan ook evident. Volgt de federale regering dat goede voorbeeld? Of zal ze toch een delegatie sturen naar de VN-klimaattop? Zo ja, kunt u dan toelichten wie daar precies aanwezig zal zijn en welke kosten daaraan zijn verbonden?

Mijnheer de minister, steeds meer mensen in dit land zijn de spilzucht van de overheid meer dan beu. De zoveelste klimaattop is, zoals we weten, een decadent en vervuilend en dus hypocriet klimaatcircus waar niets goeds uit voortkomt. Integendeel, politici en beleidsmakers worden er opgejut om burgers en bedrijven nog meer financieel uit te persen, zogenaamd om het klimaat te redden.

De belastingbetaler moet dus betalen voor een hypocriet klimaatcircus, waar nota bene wordt beslist dat diezelfde belastingbetaler nog niet genoeg betaalt voor de CO ₂ -waanzin. Mijnheer de minister, laat de zomer er overgaan en hopelijk begrijpt u dan hoe boos steeds meer mensen daarover worden.

Mijnheer de minister, in Vlaanderen heeft men gisteren gedebatteerd over het klimaatplan of toch het plan dat daarvoor moet doorgaan. Een element daarin is het weghalen van taksen uit de energiefactuur, meer bepaald uit de elektriciteitsfactuur, via de Europese koolstoftaks en de middelen die zo worden verkregen.

Twee dagen geleden heeft de CREG hier in dit huis verklaard dat ook de federale overheid taksen uit de energiefactuur kan halen. De CREG stelt dat het wenselijk zou zijn om een verschuiving door te voeren van de elektriciteitsfactuur naar de gasfactuur, de stookoliefactuur, de propaangasfactuur. Mijnheer de minister, als we een koolstoftaks opgelegd krijgen vanuit Europa en de burgers moeten die betalen, dan is een taxshift volgens mij geen optie dan moet het een taxcut zijn.

Concreet, hoe kunt u de heffingen, de accijnzen op elektriciteit, verlagen? Kunt u daarvoor de middelen uit ETS2, de koolstoftaks, inzetten? De weg vooruit is immers het stimuleren van elektriciteitsverbruik, weg van fossiele brandstoffen. Dat betekent echter niet dat we alle gezinnen die met gas verwarmen extra kosten moeten opleggen. We kunnen perfect met die koolstoftaks de elektriciteitsfactuur verlagen. U kunt dat doen. U hebt daar een of ander zeer cryptisch zinnetje over opgenomen in uw regeerakkoord.

Wanneer zult u die maatregel uitvoeren? Wanneer zullen de belastingen, de accijnzen op elektriciteit, omlaag gaan voor de mensen?

Mijnheer de minister, de rechtse partijen zeiden tijdens de campagne dat er geen belastingen zouden bijkomen. Lap, wat blijkt nu, de Nationale Bank heeft berekend dat de koolstoftaks, een belasting die u wilt invoeren, 250 à 400 euro per jaar zal kosten aan een gezin. Hop, meer belastingen. Of het nu gaat over stookolie, gas, benzine of diesel, men moet gewoon bijbetalen. Een liter diesel zal 19 cent meer kosten, een liter benzine 17 cent. Belastingen, belastingen, belastingen.

Ils nous avaient pourtant promis le contraire! Le MR, en campagne, disait: "pas de taxes supplémentaires". En réalité, cela entraînera un surcoût annuel de 250 à 400 euros via la taxe carbone.

Aujourd’hui, pour convaincre le peuple, monsieur Georges-Louis Bouchez affirme que c'est l'Europe qui nous impose ces taxes. Nous avons alors vérifié ce que le MR a voté au niveau européen. Ah bien oui, nous n'allons quand même pas nous moquer de gens! Le PTB a donc fouillé et trouvé la réponse dans les archives du Parlement européen. En date du 18 avril 2023, M. Olivier Chastel, eurodéputé MR, a voté en faveur de cette taxe. Mme Frédérique Ries, eurodéputée MR, aussi.

Voilà comment les libéraux mentent au peuple! Ils viennent affirmer ici que c'est l’Europe qui en a décidé ainsi, alors qu’au niveau du Parlement européen, ils ont voté en faveur de cette taxe carbone. Non, monsieur Georges-Louis Bouchez, ces mensonges ne passeront plus!

Monsieur le ministre, je viens ici avec de vraies questions.

Hier soir, nous avons discuté durant des heures de la loi-programme, qui contient toute une série de mesures fiscales. Parmi celles-ci, certaines concernent la fiscalité environnementale. C'est le cas pour la fin de la TVA à 6 % sur les chaudières. Une baisse de la TVA sur les pompes à chaleur devrait suivre. Ce sont des premières mesures, certes, mais elles restent largement insuffisantes. Il faut aller beaucoup plus loin pour que l’électricité coûte réellement moins cher. Nous avons des marges de manœuvre.

Du côté du gouvernement flamand, une décision a été prise, il faut le souligner: un tax shift a été décidé, déplaçant près de 362 millions d’euros des factures d’électricité vers le gaz ou le mazout.

Au niveau fédéral, nous avons des marges de manœuvre: les accises et toute une série de taxes qui pèsent sur l’électricité. En termes de prix, l’électricité s’élève à 50 euros par mégawattheure, contre 10 euros pour le gaz et 2 euros pour le mazout.

La différence est énorme et il faut vraiment la réduire. Il y a également des objectifs de tax shift pour l'énergie au niveau fédéral.

Monsieur le ministre, quels sont les plans du gouvernement en la matière? Quelle est le planning? Quel est le timing? Quels outils allez-vous mettre en œuvre de manière concrète pour faire en sorte que l'énergie durable, l'électricité, soit accessible pour tout un chacun? Je pense que c'est absolument nécessaire dans le contexte dans lequel nous vivons. J'attends de vous des réponses précises, monsieur le ministre.

Mijnheer de minister, ik hoor u spreken over een taxshift en niet over een taxcut . Nochtans hoeft die koolstoftaks geen belastingverhoging te zijn. Als de opbrengst voor 100 % terugvloeit naar de burgers via een verlaging van de elektriciteitsfactuur, dan is dat geen belastingverhoging. Dan geven we dat terug aan de burger en is het een nuloperatie. U kunt dat doen.

De heer Bouchez kan dat doen. Dan hoeft men geen verband te leggen met Raoul Hedebouw van de communisten. Dan kan men gewoon op regionaal niveau – waar de MR de minister-president levert –, op Vlaams niveau – eveneens met een minister-president van de N-VA –, en op federaal niveau – waar u de accijnzen beheert – beslissen om de volledige opbrengst van de koolstoftaks onder ETS 2 rechtstreeks terug te geven aan de burger.

Dus geef het geld alstublieft terug aan de mensen die het ook hebben betaald.

Mijnheer Jambon, u zegt dat de modaliteiten nog besproken moeten worden, maar in uw tabellen hebt u de miljoenen van ETS 2 al meegerekend. Hoe komt dat? Het principe om het geld te gaan halen, staat dus al vast. De vraag is alleen nog hoe het precies zal verlopen. Neen, zo kan het niet langer, mijnheer de minister.

Het principe – en dat is het belangrijkste – …

Je ne crois pas, monsieur le ministre, dans des punitions fiscales pour changer le comportement des gens via des taxes. On a vu ce que cela a apporté en France avec le mouvement des Gilets jaunes. On a vu comment les couches populaires paient de plus en plus. Il faut plutôt investir dans les services publics, investir dans des plans de rénovation. Les 800 milliards qu'on va maintenant mettre dans la guerre au niveau de l'Europe, il faut les mettre dans des plans de transition verte. Mais il ne faut pas sanctionner les gens par des impôts parce que c'est socialement injuste et, surtout, les gens ne vont pas l'accepter, comme en France et un peu partout en Europe.

Monsieur le ministre, il faut effectivement sortir de l'écologie punitive qui a été menée trop longtemps par des gouvernements précédents. C'est important. Je vous remercie pour votre réponse, mais celle-ci est insuffisante. Il faut aller beaucoup plus loin. J'entends qu'une étude est en cours. Je serais très intéressé d'avoir le cahier des charges de celle-ci pour voir ce qui est demandé et, surtout, si on tiendra compte des différences sociales, des différences territoriales. Ce n'est pas la même chose si on est en zone urbaine ou en zone rurale. Il est absolument important de tenir compte de ces éléments-là. Quoi qu'il en soit, l'objectif que l'on doit poursuivre tous ensemble, c'est de réduire le prix de cette électricité pour toute la population pour avoir vraiment une énergie durable accessible à toutes et à tous.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, het OCAD heeft een rapport gepubliceerd dat een toch wel zorgwekkende evolutie van de klimaatbeweging schetst, van een positieve activistische beweging die het beste voor heeft met de planeet naar een links-extremistische beweging die geweld niet schuwt. Klimaatprinses Anuna belichaamt die radicalisering eigenlijk nog het best. Eerst wilde ze gewoon niet naar school; nu wil ze pijpleidingen opblazen. Ik vraag mij alvast af wat de volgende stap is. Ik denk dat we die stap moeten vermijden, we moeten vermijden dat er slachtoffers vallen.

Dit is geen fantasie en dat hebben we eigenlijk al gezien. De voorbije weken werd bij OIP in Doornik voor meer dan 1 miljoen euro aan schade aangericht, bij een privébedrijf. Leveringen voor het Oekraïense leger werden daarbij beschadigd, waardoor er vertraging is en dat vanwege de onwetendheid van deze activisten. Ook in Brussel en in Gent zijn levensbedreigende situaties ontstaan door de roekeloosheid van deze linkse extremisten.

Collega’s, de samenleving moet duidelijk maken dat we geweld nooit accepteren. Activisme en debat zijn prima en goed, maar bij geweld trekken we de lijn, dat accepteren we niet, uit welke hoek het ook komt.

Mijnheer de minister, wij konden uitgebreid lezen over dat rapport in de media, maar parlementsleden hebben het niet ontvangen. Het is belangrijk dat wij dat kunnen inkijken om onze job ernstig te kunnen uitvoeren. Zult u er bij het OCAD op aandringen dat dit rapport openbaar wordt? Welke maatregelen zult u nemen tegen deze radicalisering en tegen dit geweld?

Zult u ook een studie laten uitvoeren naar de financieringsstromen van deze links-extremistische bewegingen? Zeker de financieringsstromen die vanuit de overheid komen, moeten we droogleggen.

Monsieur le ministre, vous le sentez et vous le voyez comme moi, les gens en ont assez. Il ne se passe pas une semaine sans que je doive vous interpeller sur les Frères musulmans, l'islamisme ou le radicalisme qui continuent de prospérer dans notre pays. Les citoyens veulent que ce gouvernement, face aux ennemis de la démocratie, soit un gouvernement d'action.

Hier encore, dans la presse, on lisait que le CIIB – le Collectif pour l'inclusion et contre l'islamophobie en Belgique – sous couvert de lutte contre le racisme, serait en réalité, selon la Sûreté de l'État, un prolongement des Frères musulmans en Belgique. Et pourtant, ce collectif a été grassement subventionné pendant des années par les pouvoirs publics. M. Gilkinet l'a soutenu, probablement parce que certains fondateurs de ce mouvement étaient des proches d'Ecolo. M. Dardenne l'a subventionné, et l'Union européenne également.

Il est temps, monsieur le ministre, de faire en sorte que plus un centime d'argent public ne soit encore versé aux amis des Frères musulmans. Car oui, chez Ecolo, vous avez dans vos rangs des mandataires qui ont cofondé ce qui s'appelait à l'époque le CCIB. Oui, vous êtes donc en partie complices de la composante frériste qui, comme le rappelait déjà un rapport en 2022, fait peser une menace sur notre pays.

Monsieur le ministre, je vous demande de veiller, comme nous y veillons ici à la Chambre – et je remercie les collègues –, à ce que votre département et nos services luttent contre la tendance frériste qui continue de se développer dans notre pays.

Mijnheer de minister, ik maak me grote zorgen, want het OCAD spreekt over dreigingen. Mijnheer de minister, ik voel me liever niet bedreigd en ik zie mijn kinderen liever niet opgroeien tussen dreigingen. Ik meen dat dit voor andere gezinnen ook zo is. Het OCAD waarschuwt nu voor een zorgwekkende radicalisering binnen de klimaatbeweging. De protesten worden steeds gewelddadiger. Bij een recente actie van Code Rood in de Gentse haven werden installaties vernield en ontstond er zelfs ontploffingsgevaar.

De klimaatbetogers brachten levens in gevaar. Dat men een punt wil maken en dat men vreedzaam wil protesteren, tot daar aan toe, maar dat er sprake is van geweld en van het in gevaar brengen van mensenlevens, dat is voor ons een brug te ver. Of het nu gaat over jihadistisch extremisme, radicalisering binnen de klimaatbeweging of rechtsextremisme, voor cd&v zijn geweld en extreem gedrag gewoon geen opties, niet van rechts, niet van links, niet van geitenwollensokken, niet van religieus fanatisme. Onze rechtsstaat moet zich daar absoluut tegen verzetten.

Na de aanslagen van 2016 heeft ons land vele stappen gezet tegen dergelijke dreigingen. Wat ons betreft, versterken we die aanpak. Daarbij zijn evenwichten nodig. Bepaalde gevaarlijke radicale organisaties moeten gewoon verboden worden, mijnheer de minister, zonder het grondwettelijk recht op vereniging uit het oog te verliezen.

Ik heb dan maar ook één vraag voor u. Wat plant u te doen om deze samenleving en onze rechtsstaat te beschermen tegen (…)

Mijnheer de minister, wie ogen in het hoofd heeft of naar het Vlaams Belang luistert, wist het natuurlijk al langer: de klimaathysterische beweging of toch zeker een deel daarvan wordt extremer en gevaarlijker, zelfs levensgevaarlijk. Dat blijkt nu ook uit een rapport van terreurwaakhond OCAD.

In dat rapport worden onder meer Anuna De Wever en extreemlinkse groeperingen zoals Code Rood genoemd. Zij laten zich, niet het minst, inspireren door de gifgroene Greta Thunberg, die tegenwoordig ook steun betuigt aan die andere groene terreurideologie, namelijk die van Hamas en Hezbollah, die eveneens alsmaar meer voet aan de grond krijgt in ons land. Ja, dames en heren, dit land wordt steeds gezelliger.

Het OCAD-rapport wijst ook op de grote schade die klimaatactivisten aanrichten en nog zouden kunnen aanrichten, indien er geen actie wordt ondernomen. Het gaat om vandalisme aan voertuigen, kunstwerken en bedrijfsinfrastructuur, om blokkades en bezettingen van wegen, sportwedstrijden en luchthavens, evenals sabotage met zware maatschappelijke en economische gevolgen. Bij de klimaatbeweging zijn dergelijke acties al lang ingeburgerd, omdat men het klimaattuig in dit land met fluwelen handschoenen aanpakt. Wat zeg ik? Het wordt zelfs gestimuleerd en gesubsidieerd. Het gebruik van geweld en terreur wordt daardoor nu door steeds meer klimaatactivisten als aanvaardbaar beschouwd. Het OCAD waarschuwt de regering dat er zelfs al dodelijke slachtoffers hadden kunnen vallen. Mijnheer de minister, we mogen dus nog van geluk spreken, maar het valt te vrezen dat het niet zal blijven duren.

Welke maatregelen neemt u tegen die klimaatterreur?

Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. Het is zeer goed dat u aan een wetsontwerp werkt om dergelijke organisaties te verbieden. Dat moet wat onze fractie betreft liever vandaag dan morgen worden goedgekeurd. Daarom werken wij ook zelf aan een tekst om organisaties zoals Samidoun, Code Rood en het CCIB te verbieden. Dat is zeer dringend.

Het frappantste aan deze hele situatie – we hebben het daarnet gezien en ook in de commissie voor Binnenlandse Zaken – is dat sommige collega's van de PVDA en van Groen gewelddadig klimaatextremisme het liefst met de mantel der liefde bedekken. Ook in de krant hebben we gelezen dat Mieke Vogels geweld liever met de mantel der liefde bedekt. Dat kan niet, collega's. Wanneer er geweld is, moet dat worden veroordeeld, ook wanneer het uit de eigen rangen komt.

Monsieur le ministre, nous avons pu obtenir grâce au soutien des collègues, tous partis confondus, de la commission de suivi de nos services de renseignement – monsieur le président, vous étiez présent – l'actualisation du rapport sur la menace que font peser sur notre pays les Frères musulmans. J'avais déjà obtenu le rapport de 2022.

Monsieur le ministre, ne donnez plus un euro pour les amis des Frères musulmans dans notre pays. C'est évidemment essentiel. Aujourd'hui, pour notre pays, la plus grande menace est la menace islamiste, même s'il y en a d'autres. Beaucoup d'espoirs reposent sur vos épaules et nous attendons naturellement qu'avec le gouvernement à vos côtés, vous puissiez nous doter des outils essentiels à la lutte contre les radicalismes.

Mijnheer de minister, ik heb een groot hart voor de planeet en voor ons klimaat. Iedereen wil dat de toekomstige generaties een schone planeet ter beschikking krijgen. Dat bereikt men echter niet door leidingen te saboteren en ontploffingsgevaar te veroorzaken. Stel u voor dat dat verkeerd was afgelopen.

Ik denk niet dat u hier nog zou staan, mevrouw van Ecolo. U schudt het hoofd. Ja, ik heb het tegen u.

De gevolgen zouden onvoorstelbaar en ongezien zijn. Groen fundamentalisme is ook een vorm van fundamentalisme. Het is voor mij even onaanvaardbaar als alle andere vormen van extremisme.

Blijf dit nauwgezet opvolgen, mijnheer de minister, en zorg er alstublieft voor dat er geen ongelukken gebeuren. Wij wachten alvast uw ontwerp af in de commissie.

Mijnheer de minister, er zijn drie grote problemen die ervoor zorgen dat klimaatactivisten in dit land steeds gevaarlijker worden. Ten eerste, als de daders van klimaatvandalisme of -geweld al worden opgepakt, komen ze er vanaf met een fopstrafje. Ten tweede, de dwaze CO ₂ -hysterie, waar ook deze regering en de facto elke politieke partij, behalve het Vlaams Belang, aan meedoen. Ten derde, de subsidies met belastinggeld die de traditionele partijen vrolijk uitdelen aan klimaattuig zoals Code Rood. Ja, mijnheer Bergers, dat geldt ook voor uw partij, de N-VA, die met de Vlaamse regering klimaatterreur sponsort met minstens 230.000 euro per jaar. Jullie zouden zich moeten schamen.

Mijnheer de minister, ik zal het kort houden, want ik heb u hierover vorige week al ondervraagd in de plenaire vergadering. U weet dus in grote lijnen waarover het gaat. De enquête van de spoorwegbonden bij het Securailpersoneel leverde namelijk verrassend slechte resultaten op, die ik toen kort heb samengevat.

Over de ontevredenheid bij het Securailpersoneel heb ik nog een korte vraag. Op welke wijze evalueert u de nieuwe organisatiestructuur, Securail 2.0 genoemd? Welke maatregelen zullen er genomen worden om de onvrede bij het Securailpersoneel daarover weg te nemen?

Over de angstcultuur bij het Securailpersoneel heb ik het vorige week al met u gehad. Daarvoor verwijs ik naar mijn ingediende vraag.

Een volgende belangrijke punt zijn de persoonlijke beschermingsmiddelen van het Securailpersoneel. Het gaat over de steekwerende vesten die de Securailagenten ter bescherming dragen. Van veel vesten blijkt de houdbaarheidsdatum al lang overschreden. Dat betekent dat de kwaliteit van die vesten in twijfel kan worden getrokken, dus ook de bescherming van het personeel zelf. Bovendien heerst er ontevredenheid over het feit dat ze niet over een persoonlijke zaklamp beschikken, die ze nodig hebben voor de uitoefening van hun job.

Hebt u kennis van het feit dat de houdbaarheidsdatum van de steekwerende beschermingsvesten van de Securailagenten verstreken zou zijn? Erkent u dat het laten dragen van steekwerende vesten waarvan de houdbaarheidsdatum overschreden is, afbreuk doet aan de veiligheid van het Securailpersoneel? Om welke redenen is er niet tijdig voorzien in nieuwe steekwerende vesten? Hoe is dat mogelijk? Wat is de huidige stand van zaken van dit dossier? Is men aan de slag om ervoor te zorgen dat dat probleem snel wordt opgelost en er dus snel in degelijke, nieuwe vesten wordt voorzien?

Wie zal de verantwoordelijkheid dragen wanneer vandaag een Securailagent wordt neergestoken, die een steekwerend vest draagt waarvan de houdbaarheidsdatum is overschreden?

Een volgende aspect is de onvrede bij de Securailpersoneelsleden over hun opleiding en training. Ze vinden namelijk dat ze meer praktijkgerichte trainingen moeten volgen, omdat de theorie soms heel ver verwijderd is van de praktijk op de werkvloer. Hoe zult u gevolg geven aan hun vraag?

Ten slotte heb ik nog een extra vraag over een welzijnsenquête bij de NMBS. De NMBS zelf heeft IDW, de externe dienst voor preventie en welzijn op het werk, gevraagd een personeelsenquête te houden over tevredenheid, risico's op stress, burn-out, werkdruk en ongewenst gedrag. Ook daarvan waren de resultaten niet goed, zelfs zorgwekkend. Het is een goede zaak dat de NMBS zelf zo'n enquête organiseert. Ik verwijs daarvoor naar mijn ingediende vraag. Daarin vraag ik hoe u dat evalueert en welke acties daartegen zullen worden ondernomen.

Je vous ai déjà interpellé jeudi dernier sur une enquête précédente, mais je vais aujourd’hui concentrer ma question sur la plus récente, tout aussi interpellante, réalisée par IDEWE. Cette enquête, menée auprès de l’ensemble du personnel de la SNCB, révèle un profond malaise puisque 43 % des agents déclarent être épuisés par leur travail, et une large part d’entre eux est en risque de burn-out. La moitié pense que les conditions de travail vont encore se détériorer.

L’enquête pointe un management déconnecté, un manque d’écoute, d’empathie, et une pression constante exercée sur les travailleurs. J’ai aussi relevé un chiffre alarmant: 16 % des agents déclarent avoir subi du harcèlement sexuel dans certaines entités. Nous sommes en 2025, monsieur le ministre. Cela ne devrait plus exister. Nulle part.

Ces chiffres doivent vous interpeller. En effet, ils décrivent un système qui use les travailleurs jusqu’à l’épuisement, qui les rend malades. Vous ne pouvez pas rester sans réagir. La semaine dernière déjà, je vous ai parlé des propositions syndicales concrètes qui visent à améliorer ces conditions de travail.

Aujourd’hui, mes questions sont simples: Avez-vous pris connaissance personnellement des résultats de cette enquête? Qu’allez-vous faire pour que les recommandations syndicales soient appliquées à l’ensemble des cheminots? Avez-vous consulté les syndicats, et quels engagements concrets avez-vous pris?

Monsieur le ministre, les résultats d'une enquête récente menée par les deux principaux syndicats ferroviaires auprès de 376 agents de Securail révèlent une situation particulièrement préoccupante en matière de conditions de travail et de climat organisationnel. Les témoignages collectés font état d'un management toxique, d'une communication autoritaire et inefficace ainsi que d'une culture de la peur généralisée. Les agents ont utilisé des termes forts tels que régime de terreur, leadership toxique, chasse aux sorcières… Ils traduisent donc un profond mal-être au sein du service chargé pourtant d'assurer la sécurité du réseau ferroviaire. À cela s'ajoutent des dysfonctionnements dans la gestion des plannings, avec des horaires communiqués tardivement ou peu adaptés aux contraintes individuelles, et qui compromettent fortement l'équilibre entre vie professionnelle et vie privée.

La SNCB dit s'engager à prendre des initiatives afin de remédier à cette situation. Pourriez-vous préciser la nature concrète de ces initiatives?

La SNCB prévoit-elle de mener une enquête interne au sein de Securail pour vérifier les faits signalés? Envisage-t-elle de confier cette enquête à un organe indépendant?

Enfin, un accompagnement psychologique ou des dispositifs de soutien spécifiques pour les agents concernés sont-ils mis en place à la SNCB ou chez Securail? Je vous remercie d'avance pour vos réponses, monsieur le ministre.

Monsieur le ministre, que se passe-t-il chez Securail? Nous sommes en droit de nous poser la question à la lecture des résultats de l'enquête menée par la CGSP et par la CSC Transcom auprès des agents de sécurité. Ce sont tout de même 80 % des agents interrogés qui disent être insatisfaits de la communication avec le management. Visiblement, votre vision d’un "Securail 2.0" ressemble plutôt à un "Securail 0 point t" (zéro pointé).

Comment un management peut-il ne pas se rendre compte d'un tel malaise qui règne au sein de son entreprise? La gestion des ressources humaines est essentielle dans toute organisation, et singulièrement dans une entreprise publique, me semble-t-il. Encore plus lorsqu’il s’agit d’une entreprise publique dont les agents doivent œuvrer à la sécurité des voyageurs et du personnel de la SNCB.

Est-il normal, à vos yeux, qu’un management attende le résultat d’une enquête menée par les syndicats pour se rendre compte de la situation déplorable dénoncée par les travailleurs? Non, bien sûr! Il s’agit ici d’une mauvaise gestion, de plannings flous, d’un manque de clarté concernant les congés, de la suppression de primes et de bien d’autres dérives encore.

Monsieur le ministre, comptez-vous rencontrer la direction de Securail et les syndicats afin de faire la lumière sur les dysfonctionnements mis en évidence par cette enquête? En plus de l’enquête menée à Securail, nous disposons aussi de l’enquête IDEWE – indépendante – qui révèle un climat social déplorable et des tensions croissantes. Les agents dénoncent une ambiance de travail pesante et un dialogue quasi inexistant avec leur hiérarchie. Il est question de climat tendu, voire critique et de pression croissante.

Monsieur le ministre, comment allons-nous améliorer le rail belge avec des travailleurs qui n’en peuvent plus? Cela nous ramène aux deux débats d'actualité précédents, dans lesquels l’ensemble des groupes vous ont houspillé. Certes, la SNCB est une entreprise publique autonome, mais cela ne dispense pas le ministre de s’en préoccuper activement – de préférence avec les syndicats – et sans attendre des mois pour reporter à une date ultérieure, afin de revenir à un débat précédent.

Que comptez-vous faire, monsieur le ministre, pour améliorer la situation chez Securail? Je vous remercie.

Mijnheer de minister, de resultaten van de welzijnsbevraging waren inderdaad zeer slecht en vergis u niet: een welzijnsbevraging is verplicht. Organisaties moeten dat doen. De NMBS feliciteren voor iets wat ze verplicht moet doen… Het is maar logisch dat de NMBS dat doet. Blijkbaar is het trouwens pas gebeurd na heel wat druk van de vakbonden.

Daardoor zijn de betreurenswaardige problemen bij Securail naar boven gekomen, waar mijn collega's al uitgebreid naar hebben verwezen. Ik denk dat dit eens te meer pijnlijk is, omdat het gaat over mensen die dagelijks instaan voor de veiligheid in onze stations, voor de reizigers en voor het personeel. Zij verdienen duidelijke communicatie, respect voor hun tijd en vertrouwen in hun professionaliteit. Wat ze vandaag echter krijgen, is juist het omgekeerde. Het feit dat ondertussen herstructureringen worden aangekondigd door teamleiders zonder enig sociaal overleg, is gewoonweg geen manier van werken. Integendeel, het zorgt er alleen voor dat het wantrouwen tussen het management van de organisatie en de werknemers alleen verder zal toenemen. Daarom heb ik enkele vragen voor u, mijnheer de minister.

Hoe kijkt u naar de huidige situatie bij Securail? Acht u de afspraken die tot heden al zijn gemaakt voldoende om de huidige problematiek bij te sturen? Hoe ziet u zelf de rol van de NMBS en van uzelf in het opvolgen en bijsturen van die knelpunten? Op welke manier zult u erop toezien dat hervormingen binnen Securail niet langer zonder overleg worden doorgevoerd, maar dat het personeel daarbij wordt betrokken? Tot slot, heeft deze erbarmelijke situatie ook gevolgen voor de verantwoordelijken en het management van Securail? Hoe kijkt u daarnaar?

Ik ben ervan overtuigd dat de mensen van Securail duidelijkheid en respect verdienen. Vooruit rekent op u om daarvoor te zorgen. Dank u wel.

Uiteraard hebben wij ook kennisgenomen van de resultaten van de heel zorgwekkende enquête. Dat meer dan 70 % van de medewerkers aangeeft dat zij niet vrijuit kunnen spreken, moet zeker zorgen baren.

Mijnheer de minister, daarom hebben wij een aantal vragen die gelijklopend zijn met de vragen van de andere vraagstellers. Bent u op de hoogte van de resultaten van de enquête? Wat is uw reactie daarop?

Welke stappen zullen er worden ondernomen door de NMBS en specifiek door Securail om de geconstateerde problemen aan te pakken?

Hoe wordt de betrokkenheid van externe preventiediensten zoals IDW gewaarborgd in het vervolgtraject?

Ik dank u alvast voor de bijkomende antwoorden.

Mijnheer de minister, men gaat dus aan de slag en de resultaten vergelijken met die uit eigen onderzoeken. Het zou er nog aan moeten mankeren! Alleszins ben ik tevreden dat er op korte termijn, nog voor de vakantie, al een eerste overleg plaatsvindt. Misschien kunnen daar al beslissingen met het oog op quick wins worden genomen. We zullen het verdere verloop van het proces uiteraard opvolgen.

Ik ben wel enigszins verbaasd over het verhaal rond de steekwerende vesten, vesten waarvan het Securailpersoneel klaagt dat er problemen mee zijn, terwijl u hier argumenteert dat er technisch gezien, dus wat de werking en de garantie- en houdbaarheidsdatum betreft, geen vuiltje aan de lucht is. We volgen het verder op.

Het feit is dat er in het verleden al kansen gemist zijn. Al sinds de vorige legislatuur is er sprake van een toename van criminele feiten op het spoor. We hebben herhaaldelijk aangedrongen op actie daaromtrent. Er zijn meerdere noodkreten geweest. Het Securailpersoneel heeft al vaker acties gevoerd, onder andere aan het station Brussel-Zuid; er is al herhaaldelijk overleg gepleegd. Kortom, er is al heel wat water door de zee gevloeid, maar uiteindelijk zijn er nog steeds geen concrete, doorgedreven acties op het getouw gezet of het beleid hervormd, althans niet op een manier die gedragen en gesteund wordt door het personeel. Ik mag dan ook hopen dat, hoe slecht de resultaten ook zijn, de enquête de aanzet mag zijn voor een degelijk en gedragen veiligheidsbeleid en beleid onder andere inzake welzijn, rust, stress en burn-voor het NMBS-personeel.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

J'entends que plusieurs concertations auront lieu en interne à la SNCB. C'est bien, mais je pense qu’il serait vraiment très intéressant que vous y participiez aussi, ou, en tout cas, que vous ayez un œil là-dessus.

Les cheminots comptent encore sur vous, pour le moment. Beaucoup de promesses leur ayant été faites par le passé n'ont pas été tenues. Beaucoup de choses sont restées lettre morte. Les travailleurs ont un peu été négligés à ce niveau. Cela se ressent dans les différentes enquêtes réalisées, parmi lesquelles celle de Securail, mais aussi celle d’IDEWE, qui est une entreprise externe. Il n'est pas anodin de le souligner, parce qu'il y a une tendance à faire croire que les cheminots se plaignent facilement, alors que ce n'est pas le cas.

Ils attendent vraiment des résultats ainsi que des mesures dont vous pourriez être à la source. On sait que vous êtes partisan des concertations, etc. Je vous demande de rester particulièrement vigilant à ce que fera la SNCB à ce niveau-là, afin d'éviter qu'il s'agisse d'une opération de communication, avec la présentation de très beaux slides, qui finalement n'aboutira à rien du tout. Je vous remercie.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses qui font montre d'une prise en main de la problématique. Il est en effet important de prendre soin de ceux qui prennent soin des autres.

Monsieur le ministre, comme vous venez de le dire, la SNCB va déployer un vaste plan d'action pour améliorer le bien-être du personnel autour de quatre piliers. On nous annonce dans ce cadre une attention particulière pour Securail. Parfait! J'espère sincèrement que vous vous assurerez que, cette fois, des mesures concrètes seront prises de manière globale. On ne parle pas que de vestes ou de lampes, même si c'est important.

J'espère que vous vous rendez réellement compte de la situation et de la dureté du travail assumé par les cheminots et des économies, par ailleurs, qu'on leur demande de faire. Il y a là un hiatus, vraiment.

Vous voulez assumer des réformes en termes d'économies, très bien, mais mettez en balance tout ce qu'on vient d'évoquer dans les questions précédentes et celle-ci par rapport au personnel et les économies. Comme déjà évoqué lors du premier débat d'actualité relatif au préaccord social, ce n'est pas au personnel de prendre en charge et de supporter les économies. La démonstration est encore faite ici.

Monsieur le ministre, vous fixerez sans doute une date limite et un calendrier. Nous comptons sur vous pour avoir un dialogue constant avec le personnel et ses représentants. Je vous remercie.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het siert u dat u de problematiek erkent, maar dat kan duidelijk ook niet anders, want de resultaten zijn zodanig onrustwekkend dat ze ook fundamenteel moeten worden aangepakt. Ik vind het wel vreemd dat het duurde tot de resultaten van een welzijnsbevraging bekend waren, vóór de NMBS en Securail inzagen dat er iets fundamenteel fout is. Mijns inziens draagt het management een grote verantwoordelijkheid dat het zover is kunnen komen. Het is dus belangrijk dat er twee zaken gebeuren. Ten eerste, er moet een bijsturing komen van het beleid en er moet structureel overleg komen tussen het management en de werknemersorganisaties over wat er vandaag is misgelopen. Ik begrijp uit uw antwoorden dat dat momenteel aan het gebeuren is. Ik hoop dat dat goed verloopt, omdat uit de bevraging immers duidelijk blijkt dat er een zeker spanningsveld bestaat. Dat is mijn eerste bezorgdheid, die ik wil delen. Ten tweede, ik hoop ook dat u als toezichtsminister het management hierover aanspreekt en vraagt op welke manier een en ander vanuit de organisatie in de toekomst kan worden voorkomen en of het beleid inzicht heeft in hoe de situatie tot stand is gekomen. Ik zal de evolutie van de situatie blijven opvolgen en hoop dat er daar snel beterschap komt, want die personeelsleden staan in voor de veiligheid in de stations. Ze staan vaak op de eerste lijn in moeilijke omstandigheden en verdienen dus onze steun.

Mijnheer de eerste minister, ik heb volgende vragen voor u, omdat u ook bevoegd bent voor het Centrum voor Cybersecurity België (CCB).

Amerikaanse onderzoekers ontdekten enige tijd geleden ongeautoriseerde communicatieapparaten in Chinese omvormers die zonnepaneelinstallaties aansturen en op afstand zelfs kunnen afzetten. Veel omvormers zijn permanent verbonden met het internet. Firewalls zouden in principe moeten beschermen tegen cyberaanvallen. Als er echter een fysiek apparaat aan een omvormer wordt toegevoegd, kunnen die firewalls omzeild worden. Vijandige hackers of landen zouden dus grote delen van ons elektriciteitsnet kunnen platleggen via dat beveiligingslek.

Eerder uitte een NAVO-expert bezorgdheid over de beveiliging van windturbines, want windturbines van Chinese makelij zouden zogenaamde killswitches kunnen bevatten, die sabotage in tijden van conflict mogelijk maken.

Hoeveel windturbines van Chinese makelij bevinden zich op Belgisch grondgebied?

Hoeveel omvormers voor zonnepanelen die in China geproduceerd zijn, zijn er momenteel actief op Belgisch grondgebied? Wat is het geschatte percentage Chinese omvormers in gebruik ten opzichte van het totale aantal actieve omvormers in België?

Overweegt u een ban op het gebruik van omvormers van het merk Huawei, naar analogie van het verbod op het gebruik van Huawei in strategische 5G-netwerkinfrastructuur, zoals dat in andere Europese lidstaten wordt ingevoerd voor omvormers?

Ten slotte, de Europese sectororganisatie SolarPower Europe publiceerde eind april twee duidelijke aanbevelingen om de zonne-energiesector beter tegen cyberaanvallen te beveiligen. De eerste aanbeveling is om standaarden te ontwikkelen en op te leggen voor de beveiliging van netwerkverbonden zonnepaneelinstallaties. De tweede aanbeveling is om de toegang van zonne-energiesystemen via de omvormer te beperken. Hoe en wanneer zult u die aanbevelingen implementeren?

Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw antwoord. U hebt de vraag wat breder getrokken. Het gaat inderdaad over het beschermen van onze strategische infrastructuur. Als er daarover gesproken wordt, gaat het over het beschermen van fysieke infrastructuur, onze kerncentrales, luchthavens, havens en de Noordzee, waar er belangrijke kabels kust liggen. Met mijn vraag wil ik aantonen dat er ook belangrijke digitale infrastructuur moet worden beschermd en dat wordt wel eens over het hoofd gezien, terwijl die infrastructuur bijzonder kwetsbaar is. Wanneer de zon schijnt, zoals dat de voorbije dagen wel vaker het geval is, wordt 50 tot zelfs 60 % van onze elektriciteit opgewekt door de zon en dat is plezant voor eigenaars van zonnepanelen, maar stel dat hackers op zo'n moment erin zouden slagen om zelfs maar een heel klein percentage van onze zonnepanelen aan te vallen en plat te leggen, dan is dat een systeemrisico en komen er black-outs. Natuurlijk heeft de kwestie te maken met globalisering, maar meer nog heeft die ten gronde volgens mij te maken met de energietransitie, die ons ongeveer 25 jaar geleden werd opgedrongen en die u nu hopelijk eindelijk zult keren. We zouden groene energie krijgen, goedkope energie, want de zon schijnt gratis en de wind waait voor niets. Energie is echter helemaal niet goedkoper geworden, integendeel. Er werd ons ook beloofd dat we niet langer afhankelijk zouden zijn van de stoute landen die fossiele brandstoffen leveren, want we zouden zelf onze energie opwekken. Wat blijkt nu? We wekken wel zelf energie op via windmolens en zonnepanelen, maar die panelen en molens worden niet hier geproduceerd. Bovendien hebben we amper controle over de software die de toestellen aanstuurt. Strategische autonomie hebben we dus ook niet gekregen. Mijnheer de eerste minister, keer dus alstublieft die energietransitie terug.

Monsieur le ministre, "le climat n'est plus une priorité": c’est ce que je vous ai entendu dire cette semaine sur La Première. Vous regrettez peut-être, mais vous l’avez dit!

Franchement, nous savions déjà que les partis de l’Arizona abandonnaient l’ensemble de leurs promesses et de leurs priorités de campagne. Je ne reviendrai pas sur les 500 euros supplémentaires de pouvoir d’achat. Le climat était aussi dans votre programme, monsieur Crucke. Le climat, monsieur le ministre du Climat!

J’ai donc été consternée par vos propos, d’autant plus qu’au même moment, les Belges étaient littéralement en train de mourir de chaud. On a vu, partout dans le pays, des températures record, des personnes cloîtrées chez elles, des personnes en souffrance, de nombreux trains supprimés et des orages violents.

Comme nous le savons, ces pics de chaleur sont clairement liés aux émissions de carbone. Ce que nous attendons d’un ministre du Climat, c’est qu’il se batte et qu’il obtienne des avancées. Or, avec le retour des droites au pouvoir, les enjeux climatiques – qui sont aussi des enjeux sociaux – sont aujourd’hui totalement sacrifiés. Ceux qui en paient le prix sont les ménages à revenus modestes, les locataires et les pensionnés les plus sensibles aux hausses de température.

Nous le constatons en Wallonie avec votre réforme brutale des primes à l’isolation, pour laquelle les familles vous remercient ! Nous le voyons également à l’échelle européenne, où la Commission a revu à la baisse son objectif de réduction des émissions pour 2040, et où les États membres pourront désormais acheter des crédits carbone dans les pays du Sud au lieu de faire eux-mêmes les efforts nécessaires.

Maintenant, c’est au niveau fédéral que tous les plans semblent malheureusement bloqués. Je songe notamment au Plan national Énergie-Climat, pour lequel la Belgique a été mise en demeure le 12 mars dernier. Où en est-on, monsieur le ministre? Avez-vous soumis le Plan social pour le climat à la Commission européenne? Avez-vous pris connaissance d'une étude qui dit que les Wallons seront les plus touchés par le système des quotas carbone? Que faites-vous pour les protéger? Vous augmentez aussi la TVA sur les chaudières au gaz et au mazout et ce sont encore les Wallons qui vont payer.

Monsieur le ministre, il fait peut-être un peu moins chaud aujourd’hui, mais l’urgence climatique est bien là. Quelles sont les solutions de ce gouvernement face aux enjeux climatiques?

Collega's, het was ongezien deze warm deze week. Maandagochtend kreeg ik het eerste berichtje op mijn telefoon van iemand die in een maatwerkbedrijf werkt. Er was een collega flauwgevallen en afgevoerd, maar extra pauzes werden geweigerd.

Wij hadden geluk want we hebben airco in het Parlement, maar heel veel mensen hebben hard gewerkt in de hitte, in de fabrieken, met veiligheidsvest, helm, schoenen, alles erop en eraan, of buiten in de volle zon, in de bouw. Al mijn respect voor die mensen. Zij zijn de eerste slachtoffers van de klimaatverandering. Ze zijn het ook beu om telkens het belerende vingertje van de politiek te zien.

Een metallo vertelde mij: “Wij moeten doorwerken in de hitte, en ondertussen komt men ons zeggen dat we met de elektrische fiets naar het werk moeten gaan of dat we onder de douche moeten plassen voor het klimaat. Intussen huurt Jeff Bezos Venetië af voor een bruiloft en laat hij 200 van zijn vrienden overkomen met de privéjet. Wij moeten wel met de fiets naar het werk om het klimaat te redden."

De huidige hittegolf is geen uitzondering meer. Dit is het nieuwe normaal, collega's. Voor veel jongeren is dat de toekomstvisie die ze van de politici vandaag meekrijgen. Wat doet de politiek dan? Ik heb een collage gemaakt. Men gaat afwachten.

Er is nog altijd geen Belgisch klimaatplan. De deadline is opnieuw gemist. Weten jullie wanneer die deadline was? Dat was 30 juni 2024, een jaar geleden. De ambities gaan dus achteruit. Gisteren, midden in de hittegolf, versoepelde de Europese Commissie haar klimaatdoelstellingen. Daar hadden ze blijkbaar ook last van de hitte. Deze week werd ook beslist dat investeringen in een nieuw windmolenpark op zee tot minstens 2032 worden uitgesteld.

Wat lukt er dan wel? De invoering van een Europese koolstoftaks voor Belgische gezinnen, die kan oplopen tot 650 euro per gezin per jaar. Voor dergelijke maatregelen zijn de traditionele partijen altijd te vinden, om in de zakken van de mensen te zitten. Dat is geen klimaatbeleid, dat is asociaal pestbeleid.

Mijnheer de minister, wat gaat u doen om verantwoordelijkheid te nemen voor het klimaat, zonder in de zakken van de mensen te zitten?

Mijnheer de minister, de voorbije dagen was het puffen. Het was snikheet, dat hebben we allemaal gevoeld. Temperaturen liepen op tot 38 graden. Het was de warmste 1 juli ooit. Historisch dus eigenlijk. Wie met de trein moest reizen, heeft het geweten. Ik gooi het enigszins over een andere boeg, want mijn vragen gaan uiteraard over de treinen.

De treinen die vandaag rijden, zijn te oud, te onbetrouwbaar en te krap. Het resultaat daarvan is treinen zonder airco, veel afgeschafte treinen en haltes die zomaar worden overgeslagen, dat alles zonder duidelijke communicatie. Erger nog, de reizigers zitten opeengepakt als sardienen in een blik. Bij de huidige hitte is dat niet alleen oncomfortabel, maar ronduit gevaarlijk.

Wat creëert de NMBS daarmee? Wel, mensen die afhaken. Wanneer men letterlijk zit weg te smelten in de trein, dan begint men natuurlijk naar de auto te kijken en dan neemt men die gewoon weer. Dat terwijl in het openbaredienstcontract staat dat we 30 % meer reizigers op de trein moeten krijgen tegen 2032. Hoe valt die situatie nog uit te leggen?

Het is trouwens bijzonder toepasselijk, want vorige week lag de aanbesteding voor de nieuwe treinstellen op tafel bij de NMBS. De raad van bestuur besliste het dossier on hold te zetten. De voorkeur ging opnieuw uit naar het Spaanse bedrijf CAF, ondanks eerdere kritiek en het arrest van de Raad van State. Daardoor dreigt Alstom, met vestigingen in Brugge en Charleroi, opnieuw uit beeld te verdwijnen. Net nu is de nood aan nieuwe treinstellen nochtans bijzonder groot.

Mijnheer de minister, hittegolven kunnen we niet stoppen. Wat we wél kunnen doen, is zorgen voor modern en betrouwbaar materieel en niet pas binnen tien jaar. Mijn vraag is dan ook heel eenvoudig: kunt u toelichten wat de stand van zaken is in het aanbestedingsdossier?

Monsieur le ministre, les températures s'affolent. L'été est suffoquant. On vient encore de l'entendre, le seuil symbolique de 1,5°C a été dépassé. Nous souffrons tous de la chaleur et les scientifiques parlent aussi d'un dépassement de 3°C dans les scénarios les plus pessimistes.

Les risques sur la santé des plus vulnérables, l'impact de la sécheresse sur l'agriculture, nos forêts qui se dégradent, l'impact sur la biodiversité et même sur notre mobilité, la liste des impacts du réchauffement climatique sur notre vie est longue. L'épisode de chaleur que nous vivons cette semaine est un rappel supplémentaire, un énième rappel à l'urgence d'actions concrètes. Si certains veulent oublier le climat, lui, il ne vous oublie pas, comme vous le rappelez souvent.

Alors, comment avancer pour répondre à tous ces enjeux? Il faut plus que jamais développer une politique durable dans tous les domaines de façon transversale. Durable sur le plan budgétaire, le gouvernement y travaille. Durable sur le plan économique, l'appel des entreprises wallonnes pour un objectif clair montre que la demande des entreprises est bien réelle. Durable sur le plan des émissions carbone, vos efforts pour enfin aboutir à un plan climat vont dans ce sens.

Mais il ne suffit pas d'être volontariste. Il faut agir finement pour que la transition prenne en compte nos réalités territoriales et financières.

Monsieur le ministre, j'ai trois questions dans cette optique de répondre au réchauffement climatique et de nous faire avancer dans le bon sens. Que pensez-vous des objectifs de réduction de gaz à effet de serre que la Commission européenne a présentés hier? N'y a-t-il pas un risque finalement que ces objectifs s'enlisent à force de compromis et de flexibilité? Comment avance le Plan national Énergie-Climat dont on vient de parler? Le précédent gouvernement, je le rappelle, n'avait pas su aboutir et la Belgique traîne toujours ce dossier depuis trop longtemps. Enfin, quels sont vos objectifs pour faire de la transition un levier social qui diminue les inégalités plutôt que de les renforcer?

Monsieur le ministre, hier encore Bruxelles étouffait: 38 degrés sur la Grand-Place. La science l'affirme: sans actions fortes, ces températures extrêmes seront la norme. Quand il y a le feu, on ne demande pas aux pompiers de faire une pause. Or, face à l'urgence, votre gouvernement temporise et regarde les flammes monter.

Malheureusement, le dérèglement climatique tue. Chaque été, ce sont des dizaines de milliers de personnes qui meurent à cause des vagues de chaleur. Et ce sont toujours les mêmes qui en payent le prix: les ouvriers sur les chantiers, des livreurs à vélo, des aînés coincés dans des logements surchauffés, les travailleurs d'usine. Les précaires crèvent en silence pendant que le gouvernement perd du temps.

La Commission européenne vient d'annoncer d'ailleurs un objectif de moins 90 % d'émissions nettes d'ici à 2040. Alors, je suis d'accord, sur le papier, ça claque! Mais dans les faits, c'est rempli de passe-droits – crédits carbone à l'étranger, transfert d'efforts entre secteurs –, avec une trajectoire molle jusqu'en 2035. Résultat: on annonce l'ambition, mais on organise l'inaction. Mettre du vert sur des politiques qui foncent droit dans le mur, ce n'est pas du progrès, c'est du sabotage.

Monsieur le ministre Crucke, vous avez qualifié ce texte d'équilibré. Moi, j'y vois une ambition au rabais, et je suis sûre que Jean-Luc sera d'accord avec moi. Pendant ce temps, en pleine canicule, la Belgique souffle sa première bougie de retard pour son Plan national é nergie-Climat (PNEC) – retardé par la Flandre, dois-je le rappeler? Nous sommes derniers de la classe avec la Pologne, et je trouve ça un peu honteux. Je pense que vous pouvez être d'accord avec moi.

Monsieur le ministre, je vous pose des questions simples. La Belgique soutiendra-t-elle, oui ou non, enfin un vrai objectif climatique ambitieux, à savoir une réduction de 90 % des émissions ici, sans tricher avec des crédits carbone à l'autre bout du monde? Quand et comment le gouvernement arrêtera-t-il officiellement sa position sur l'objectif 2040 et sur l'objectif intermédiaire de 2035? Quelle est votre feuille de route concrète – date, état, arbitrages interrégionaux – pour déposer enfin un PNEC crédible et compatible avec l'accord de Paris?

Mijnheer de minister, dames en heren, als trouwe pendelaar heb ik deze week een nieuwe term geleerd: de saunatrein. Een saunatrein is een oudere trein zonder airconditioning die tweemaal per dag uitrijdt en tussendoor geparkeerd staat onder de volle zon. Voor het comfort van de reizigers en het personeel laat de NMBS die trein uitzonderlijk niet rijden bij extreme weersomstandigheden.

De NMBS verwijst dus naar het comfort, maar dat moeten we met een grote korrel zout nemen. Onze pendelaars hebben deze week immers extra hard gezweet, meer dan wie ook. Naast hittestress moesten ze ook afrekenen met treinstress. Ze zagen namelijk de ene trein na de andere geschrapt worden, waardoor van comfort helemaal geen sprake meer was. Wie was de pineut? Onze hardwerkende middenklasse, die elke dag pendelt naar het werk, want die middenklassers krijgen helaas geen hitteverlof van hun baas.

Mijnheer de minister, ik hou mijn hart alvast vast voor de winter die voor de deur staat. Dan leer ik wellicht een nieuwe term kennen: de iglotrein. Die term kan alvast ingeroepen worden als het te koud wordt.

Pendelaars in de kou laten staan – of in dit geval in de hitte – is voor cd&v helemaal niet oké. Ik pleit hier al langer voor een stipte dienstverlening van het openbaar vervoer. Dat zou een topprioriteit moeten zijn. Het moet het speerpunt vormen van uw beleid. Of het nu te koud of te warm is, probeer dat maar eens uit te leggen aan Jan Modaal die gewoon op zijn werk moet raken. Er is nood aan een beleid dat werkt bij elke weersomstandigheid.

Monsieur le ministre, j'entends vos explications, mais je ne peux pas admettre qu'un ministre du Climat se résigne à déplorer que le climat ne soit plus une priorité. Ce n'est pas compréhensible, ni par moi ni par personne, à part peut-être par Trump ou d'autres climatosceptiques. Surtout quand on vit un épisode comme celui de cette semaine, où les températures étaient record. Cela semble être votre devoir, en tant que ministre du Climat, de ramener ce débat au premier plan.

Ce retrait des politiques climatiques nous paraît être une erreur pour les entreprises, parce que si on veut remettre l'Europe sur la carte, il faut au contraire miser sur la transition. Et c'est une erreur pour les citoyens, en particulier les plus fragiles, parce que ce sont eux, dans les quartiers denses, dans les passoires énergétiques, qui souffrent le plus des pics de chaleur.

Ensuite, je dois vous dire que les marchés internationaux du carbone nous inquiètent. J'attends, de ce point de vue, une position ferme de la Belgique sur l'objectif 2040. Je ne manquerai pas de revenir sur ce sujet en commission.

Dank u wel, mijnheer de minister.

Ik meen dat we tot de kern van het probleem moeten gaan. We kunnen het klimaatprobleem niet oplossen met de recepten die we tot hiertoe hebben toegepast, namelijk verder vertrouwen op de markt en op de investeringen van de privébedrijven. Maar dat recept blijft u wel herhalen.

Hoe komt dat? Privé-investeringen gaan natuurlijk naar waar winst te halen is en de fossielebrandstofindrustrie windt er ook helemaal geen doekjes om dat ze zullen blijven investeren in fossiele brandstoffen. British Petrol, één van de grote spelers heeft het dit jaar nog gezegd. Ze schroeven de ambities voor hernieuwbare energie terug en gaan terug naar olie en gas.

Superveel winsten hebben de energiebedrijven gemaakt door de crisis in Oekraïne. Die winst is gegaan naar nieuwe investeringen in olie en gas en naar de aandeelhouders. Dus nee, de markt zal het probleem niet oplossen. We hebben grootschalige publieke investeringen nodig, investeringen in isolatie en openbaar vervoer, in hernieuwbare energie. Die komen er niet. Jullie vinden ineens miljarden, maar ze gaan niet naar het klimaat, ze gaan naar oorlog.

Een goede raad die nu circuleert op de sociale media is de volgende: stay cool, stay hydrated, and fight capitalism!

Mijnheer de minister, ik zou u willen danken voor uw antwoord, maar ik heb op mijn vraag helaas geen antwoord gekregen.

De realiteit duldt geen uitstel. Treinstellen van meer dan 50 jaar oud laten rijden zonder airco op dagen met 38°C, dat is niet meer verantwoord. We moeten dringend investeren in modern materiaal dat bestand is tegen de uitdagingen, ook tegen extreme hitte.

Maar het gaat niet alleen over goede treinen. Het gaat ook over een goed beleid. Wanneer we voor zo'n grote investering staan, moeten we kansen creëren voor jobs in eigen land. In Brugge en in Charleroi werken vandaag duizenden mensen in de spoorindustrie.

Zoals collega Maaike De Vreese al een aantal keren heeft aangekaart, is de tewerkstelling in Brugge van groot belang, zowel voor de regio als voor de toekomst van onze industrie. Nu is het moment om te kiezen voor goede treinen en voor maximale werkgelegenheid in eigen land.

Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses et pour l'annonce des progrès que vous avez accomplis dans le Plan Énergie-Climat et qui prouvent que le climat se situe bien au centre de vos priorités.

Vous avez aussi rappelé la nécessité de réconcilier économie et écologie. Ce n'est pas toujours simple, mais je sais que vous y travaillez. De même, vous avez indiqué la difficulté de faire avancer l'agenda environnemental face aux conflits et aux populismes. J'estime qu'il en va de notre responsabilité collective. Chez Les Engagés, nous voulons avancer. Il faudra le faire avec nos entreprises et nos concitoyens, comme vous venez de le dire, au moyen d'une planification coordonnée et responsable.

Les politiques climatiques et environnementales qui punissent et attaquent la qualité de vie de nos concitoyens n'ont fait qu'encourager une levée de boucliers contre les politiques climatiques ambitieuses. Aujourd'hui, nous devons tous être unis, au lieu de nous diviser, dans le combat climatique. Vous y travaillez énormément, afin que nous gagnions ce combat.

Monsieur le ministre, chers collègues, merci pour vos bons vœux! Monsieur le ministre, merci pour vos réponses.

Je ne vous apprends rien, mais 95 % des décès dus aux événements climatiques extrêmes sont causés par la chaleur. Avant-hier, une femme est morte à la plage, tandis qu'un homme est décédé voici quelques jours sur un chantier. Ce sont chaque fois des publics très vulnérables qui sont touchés.

Monsieur Crucke, j'étais triste de vous entendre dire à la radio, même si c'était pour le regretter, que le climat n'était pas une priorité. Ce n'est pas ce que pensent une majorité de Belges puisque, selon un sondage, 80 % d'entre eux estiment que le climat doit constituer une priorité. Les milliards accordés à la Défense devraient plutôt servir à la transition juste.

Monsieur le ministre, j'ai une suggestion à vous soumettre. Avoir quitté le MR vous a fait du bien. Avoir rejoint Les Engagés était ambitieux, mais peut-être pas assez. Alors, j'invite Jean-Luc à rejoindre les verts, le parti pour lequel la fin du monde et les fins de mois forment le même combat.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoorden. Ik heb vooral goed naar u geluisterd en stel vast dat u vanuit verschillende invalshoeken werk wilt maken van een robuuste dienstverlening op het spoor. We zullen u daarin alle vertrouwen moeten geven en in overleg moeten treden met verschillende actoren en stakeholders, zodat we samen kunnen werken aan een fundamentele aanpak. Het gaat daarbij om een goede infrastructuur, kwalitatief personeel en duidelijke communicatie met de reizigers. Ook de spelregels verdienen aandacht, want die moeten we misschien aanpassen om de capaciteit van het spoornet optimaal te benutten. In dat verband zal ik binnenkort een resolutie indienen. U zult daar in de commissie nog meer over horen. Voor cd&v is het belangrijk: te koud of te warm mag geen spelregel zijn voor Jan Modaal, die moet kunnen rekenen op een stipte en betrouwbare spoorwegdienstverlening. We geven u dan ook alle vertrouwen om daar de komende maanden werk van te maken. Dank u wel.

Monsieur le ministre, ça y est! J'imagine que vous l'avez lu comme moi dans la presse ce matin. Ce que nous devions absolument empêcher d'arriver, est finalement arrivé. Il est avéré qu'il est désormais impossible de limiter l'augmentation de la température de la terre à 1,5°C. Cette information est capitale et je pense qu'elle devrait être au chœur de cette séance plénière. Elle nous concerne toutes et tous: nos enfants, nos grands-parents, nos agriculteurs, notre propre capacité à respirer, à nous loger et à nous nourrir.

Au niveau mondial, il est question de sécheresses et d'inondations qui s'intensifient. On atteint aujourd'hui même 50°C en Iraq, 53°C au Kuweit. Ce sont des zones entières qui seront dans quelques années inhabitables, avec des déplacements de populations qui en découleront. Ce sont aussi des bouleversements majeurs à venir qui déstabiliseront notamment entièrement la sécurité alimentaire mondiale. Monsieur le ministre, il y a déjà eu des morts et il y en aura encore beaucoup d'autres.

Ici aussi, c'est très concret: l'accès à l'eau, un des enjeux majeurs de notre civilisation, n'est que la 36 ème priorité des politiciens belges, dirait-on. Alors que même la Flandre est en pénurie extrême d'eau, la seule région de toute l'Europe occidentale! Il y a à peine trois ans, les inondations en Belgique ont fait 41 morts. Aujourd'hui, il reste encore des familles qui ne sont toujours pas indemnisées des dégâts subis.

Ce constat n'est pas dressé par Zakia Khattabi. Il l'est par 60 scientifiques de 17 pays différents et vous savez comme moi qu'il vient préciser des choses que nous savions déjà.

Monsieur le ministre, le changement c'est maintenant! Quelle a été votre réaction en découvrant ce rapport? Quelle mesure concrète votre gouvernement a-t-il prise depuis son entrée en fonction? Comptez-vous revoir votre trajectoire au vu de ce rapport pour mettre la Belgique sur les rails de l'ambition climatique?

Monsieur le ministre, je vous remercie pour ces belles intentions. Je ne demande qu'à vous croire, parce qu'en effet, dans les discours, on entend beaucoup de volontarisme de la part de votre parti, Les Engagés, et de vous en l'occurrence en tant que ministre du Climat. Mais, en réalité, quand on regarde de plus près ce qui se passe, déjà dans l'accord de majorité, j'avais de sérieuses craintes. En effet, chaque mesure climatique – et elles sont assez rares –, est subordonnée à la compétitivité des entreprises. Mais, ensuite, que découvre-t-on à la lecture du budget? Une coupe de près d'un milliard sur cinq ans dans la SNCB. Et, du côté des Régions, ce n'est pas beaucoup mieux. On a la suppression des extensions des lignes de tram, la réduction des programmes de protection de la nature et le fait de ne plus construire dans les zones inondables est carrément abandonné. Un bourgmestre de votre parti compte aujourd'hui construire dans une zone qui a été inondée en 2021! Ce que nous disent aujourd'hui les scientifiques, c'est qu'il n'est pas trop tard mais que c'est vraiment, vraiment, le moment d'agir, monsieur le ministre. Je compte donc sur vous, monsieur le ministre, pour convaincre votre gouvernement de changer radicalement de cap.

Mijnheer de voorzitter, net als de klimaathysterische vivaldiregering onderwerpt ook de huidige regering zich helaas slaafs aan het Klimaatakkoord van Parijs en aan de welvaartvernietigende Green Deal van de Europese Unie.

De Green Deal werd tijdens de vorige legislatuur door een Vlaamse N-VA-minister terecht een mean deal en een green steal genoemd. Dat blijken echter helaas alweer loze woorden te zijn. De huidige regering zet de CO 2 -religie van de vivaldiregering immers gewoon voort. Hoewel de impact van België op de wereldwijde CO 2 -uitstoot en op de wereldwijde temperatuur verwaarloosbaar is, wil de huidige regering dat wij zogenaamd klimaatneutraal worden.

Daarom willen de regering-De Wever en de Europese Unie benzine, diesel, mazout en aardgas steeds duurder maken. De huidige regering wil dat doen door een zogenaamde taxshift van elektriciteit naar fossiele brandstoffen. De Europese Unie doet dat door de invoering van een CO 2 -taks.

Die nieuwe koolstoftaks zal onze gezinnen tot wel 650 euro per jaar extra kosten. Autorijden en verwarmen zullen dus voor onze gezinnen veel duurder worden. Gezinnen die het nu al niet breed hebben, zullen in de armoede worden geduwd. Onze middenklasse zal nog maar eens bloeden en aan levenskwaliteit inboeten.

Mijnheer de minister, ik geef u nu al aan dat wij geen genoegen nemen met nog maar eens het riedeltje van een sociaal klimaatfonds om de impact te verzachten. Wij willen geen nieuwe koolstoftaks. Wij willen geen taxshift. Wij willen een taxcut, zijnde een belastingverlaging voor alle gezinnen en alleenstaanden in België.

Geachte collega, uw voorganger zei dat we te weinig doen voor het klimaat en u zegt dat we te veel doen voor het klimaat. We zijn zeker uit evenwicht, maar dat is misschien onze stijl.

Vanaf 2027 zullen leveranciers van fossiele brandstoffen uitstootrechten moeten inleveren in het kader van het Europese emissiehandelssysteem ETS 2. Het gaat daarbij niet om een boete, maar om een koolstofprijs. Op die manier worden de externe kosten als gevolg van de impact van fossiele brandstoffen op het klimaat geïntegreerd in de prijs. Zonder koolstofprijs worden de externe kosten door de klimaatschade afgewenteld op de samenleving. De prijs moet brandstofgebruikers het signaal geven om minder koolstofintensieve alternatieven te verkiezen.

Investeringen in de klimaattransitie zijn hoe dan ook noodzakelijk. Het grote voordeel van de invoering van een koolstofprijs, in plaats van het louter inzetten op directe regulering, is dat dat instrument alle opties voor de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, gaande van investeringen tot gedragsveranderingen, op een evenredige wijze stimuleert.

De FOD Volksgezondheid heeft als opdracht de impact van ETS 2 op de energiefactuur van gezinnen te berekenen. De schatting zal natuurlijk afhankelijk zijn van de uiteindelijke koolstofprijs in ETS 2. Tijdens de Raad Milieu in maart hebben talrijke lidstaten de Commissie ook verzocht een effectenbeoordeling uit te voeren.

Het Sociaal Klimaatfonds heeft als doel de meest kwetsbare groep te ondersteunen door hun energie- of brandstofverbruik te verminderen of door hun energierekening rechtstreeks te verlagen. Voor België beschikt het Sociaal Klimaatfonds over een Europese envelop van 1,1 miljard euro. Dat is niet niks.

Minister, ik heb u net gezegd dat wij geen genoegen nemen met een riedeltje over een sociaal klimaatfonds en het verzachten van de impact. Dat zal immers simpelweg niet voldoen.

U hebt natuurlijk, net zoals alle voorgangers, dat politiek correcte, misleidende riedeltje opgezegd om ons een rad voor de ogen te draaien. De regering-De Wever is een vivaldi 2.0-regering: mensen worden gedwongen hun huis te isoleren, een dure warmtepomp te kopen en elektrisch te rijden. Dat is dus klimaatregelneverij. Door die klimaatreligie zullen onze gezinnen en alleenstaanden, hoe u het ook draait of keert, honderden euro's per jaar extra moeten betalen.

Dat is schandalig. Ik en het Vlaams Belang zeggen dat men moet stoppen met de CO 2 -hysterie en dat men eindelijk eens de torenhoge belastingen in dit land moet verlagen.

Monsieur le ministre, chers collègues, aujourd'hui, il fait beau. Il y a du soleil et il fait chaud. Cela fait du bien. Mais je ne suis pas là pour vous parler de la météo parce que, derrière le soleil, il y a une réalité qu'on ne peut plus ignorer: le climat se dérègle et on n'est pas prêt.

Voici cinq ans, un virus a mis notre pays à l'arrêt. Deux ans après, c'est la guerre en Ukraine qui a sidéré l'Europe. Dans ces crises, une seule et même réponse: le "quoi qu'il en coûte". L'État a pris ses responsabilités pour protéger les citoyens et citoyennes et l'économie.

Mais les catastrophes climatiques, elles, ne sont pas des surprises. Ce ne sont pas des imprévus. Ces catastrophes se répètent, on le sait. Elles vont s'intensifier et, pourtant, on continue à les traiter comme des imprévus. Ce sont des incendies qui détruisent des maisons, des inondations qui arrachent des vies et brisent des familles, des vagues de chaleur qui mettent sous pression nos hôpitaux et maisons de repos, notre société toute entière.

Entre 2015 et 2024, les assureurs ont déboursé plus de cinq milliards d'euros pour réparer les dégâts du dérèglement climatique. Et encore, ce n'est que la partie visible de l'iceberg. D'ici 2050, on dit que ce coût pourrait grimper à 10 milliards par an rien que pour la Belgique.

Et pourtant, on continue à improviser, à courir après les crises, à mettre des pansements sur une plaie ouverte. Alors, je le dis clairement – et cela fait longtemps qu'on le dit –, le coût de l'inaction est bien plus élevé que celui de l'action. Ne rien faire va coûter et coûte plus cher que si on agit. Pour les fans de chiffres dans la salle, un euro investi dans l'adaptation, dans la transition, c'est cinq euros de dégâts économisés. Et je ne vous parle même pas des vies humaines qui sont sauvées. Protéger les citoyens et citoyennes face aux risques climatiques, c'est aussi une responsabilité publique et collective. Votre gouvernement doit garantir que personne ne soit laissé de côté face aux crises climatiques à venir.

Monsieur le ministre, que prévoyez-vous pour renforcer les mesures d'adaptation au dérèglement climatique dans les années à venir? Comment allez-vous garantir que personne ne soit laissé de côté face aux catastrophes qui arrivent?

Monsieur le ministre, Mme Maouane a parlé de cinq milliards, mais le coût total des dommages qu'ont connus les personnes qui ont été sinistrées lors des inondations de 2021 s'élève lui à quatre milliards et demi d'euros. Ceci sans compter tous les dommages causés à l'agriculture, à l'économie et à notre biodiversité. Le pire, c'est que les assureurs affirment que si pareilles inondations venaient à survenir demain, ils ne pourraient plus rembourser les sinistrés. Imaginez l'angoisse de certaines personnes!

Si certaines personnes dans cette assemblée pensent que le réchauffement climatique n'est pas une priorité, pourquoi les assureurs tirent-ils la sonnette d'alarme, pourquoi les entreprises investissent-elles dans des adaptations au changement climatique, parfois plus vite que notre gouvernement?

Endéans les 10 ans, les assureurs disent que le coût va doubler pour eux, et donc pour les sinistrés. Il faut savoir qu'un ménage sur trois est exposé aux inondations, soit par débordement, soit par ruissellement. Et qui y est exposé le plus? Les personnes à faibles revenus, celles qui ont acheté des maisons plus modestes, un peu moins chères, dans les fonds de vallées, au bord des ruisseaux ou près des plateaux drainants. La facture sera très difficile à payer pour elles, et c'est pour cela que nous devons réagir, les aider et chercher des solutions.

Je voudrais également parler d'autres problèmes, car il n'y a pas que les inondations. Le 19 juin 2021, par exemple, notre commune a été sinistrée par une tornade de 250 km/h: toits arrachés, murs éventrés, dizaines d'hectares sinistrés et je ne parle pas des infrastructures routières qui ont été détruites.

Le changement climatique est important, l'inaction n'est pas une option envisageable et nous devons absolument travailler sur les méthodes.

Quelles mesures allez-vous prendre pour améliorer notre résistance? Comment allons-nous nous adapter aux catastrophes naturelles qui risquent de survenir de plus en plus?

Comment allons-nous aider ces personnes démunies qui ne pourront plus payer leur assurance? En effet, certaines compagnies ne veulent plus assurer des personnes qui vivent dans des zones inondables.

Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. Nous aussi, on aime bien Jean-Luc. L'accord de gouvernement s'inscrit dans des objectifs climatiques de neutralité carbone. La volonté de travailler sur l'adaptation a d'ailleurs été suffisamment répétée, je pense. La neutralité carbone et les politiques d'adaptation sont des enjeux difficiles, tellement difficiles que le gouvernement précédent n’y est pas arrivé, malgré les économies mondiales faites pendant le covid. Des économies, malheureusement, sur le dos de nos entreprises, qui étaient quasiment à l'arrêt. Or, on n'est finalement pas arrivés à la neutralité carbone. Pourtant, c'était une occasion. Avouons que c’était compliqué. Le fédéral a toujours un rôle important dans la coordination des politiques d'adaptation au changement climatique. Améliorer la capacité de notre société à faire face aux catastrophes et améliorer notre résilience, c'est améliorer la qualité de toutes et tous. C'est votre objectif, je le sais bien. Si on ne protège pas les plus faibles, on ne protège personne.

Monsieur le ministre, nous vivons dans un contexte géopolitique inquiétant. Nous entrons dans un monde où les pays se replient sur eux-mêmes, où les intérêts individuels et nationaux prennent le dessus sur le collectif. Malheureusement, certains enjeux, comme la protection de l'environnement, n'ont pas de frontière et risquent bien d'en faire les frais. Nous devons faire front pour défendre la coopération internationale en cette matière.

C'est pour assurer la qualité de vie de chacun, du plus pauvre au plus riche, du plus jeune au plus vieux, que nous avons fait de la protection de l'environnement, de la biodiversité et du climat, un pilier fondamental du programme des Engagés. Il n'y a pas d'avenir sans protection de l'environnement et il n'y a toujours pas de planète B, même si certains rêvent aujourd'hui de s'exiler sur Mars – vous voyez à qui je pense.

Selon le WWF, la population d'animaux sauvages aurait baissé de 73 % en une génération sur notre planète et de plus de 35 % en Europe. Sur 115 espèces de papillons en Wallonie, près d'un quart seraient éteintes déjà ou en danger critique. La biodiversité est aussi une source d'information intarissable pour nos scientifiques qui, en la matière, font des avancées de plus en plus rapides. La disparition de chaque espèce est une perte colossale pour la recherche.

En rappelant les objectifs climatiques et environnementaux, le gouvernement a pris ses responsabilités. Récemment, un accord semble avoir été trouvé de justesse lors de la COP16 à Rome sur la biodiversité. Nous en sommes très heureux.

Monsieur le ministre, quelles sont les avancées importantes de cette COP16 et quels sont les défis à venir?

Cette conférence a aussi montré les succès que peuvent engranger le dialogue et la coopération entre les États sur un sujet aussi fondamental pour l'avenir de chacun. Comment voyez-vous la préparation des COP futures et le rôle de ce multilatéralisme à l'avenir?

Enfin, l'enjeu climatique ne se joue pas que sur la scène internationale. Notre pays doit aussi prendre ses responsabilités à l'échelle nationale. (…)

Monsieur le ministre, je vous remercie de votre réponse et je me réjouis d'entendre qu'un consensus existe pour financer la protection de notre environnement.

Votre présence à Rome, lors de cette COP, montre également l'importance que vous accordez à la situation. Cet accord représente une avancée, mais les défis restent nombreux, comme vous l'avez souligné.

En plus de la protection de l'environnement, il faut mentionner l'adaptation, notre résilience au changement climatique et l'atténuation de nos émissions de CO 2 . La lutte contre le changement climatique et la protection de l'environnement doivent se situer au cœur de notre volonté d'améliorer la qualité de vie et la santé de nos concitoyens. C'est ce que j'ai entendu chez vous.

Ces défis ne seront relevés que par une volonté commune d'avancer pour faire en sorte de créer de meilleures conditions de vie pour toutes et tous et laisser une meilleure planète aux générations futures.

Monsieur le ministre, "la transition est plus qu'une opportunité, c'est un défi." Il a raison! Le gouverneur de la Banque nationale de Belgique (BNB) a présenté son rapport annuel la semaine dernière. Il nous dit que nous serions coincés dans un dilemme, puisque nous devrions choisir entre l'ouverture au commerce international, la préservation du marché intérieur et la poursuite de nos objectifs environnementaux et climatiques. En choisir un et sacrifier les autres, là, je ne suis pas d'accord! Faudra-t-il encore répéter que l'écologie et l'économie vont de pair? Vous voulez des exemples? Mais prenons l'actualité, chers collègues! On peut ainsi investir pour que les citoyens puissent rénover leur maison, on peut également déployer l'offre de transports en commun ou encore protéger véritablement nos agriculteurs. Monsieur Prévot, évidemment, ce n'est pas à vous que je dois dire tout cela; vous, dont le parti a fait campagne sur cette alliance indispensable entre économie et écologie.

Revenons un peu à ce rapport. Pierre Wunsch a raison. En effet, l'inaction politique a conduit à la transformation de la transition écologique en un défi. Comme tout défi de cette ampleur, il mérite du courage politique. En aurez-vous?

Je pourrais me contenter de répondre oui, mais ça vous laisserait un peu sur votre faim, j'imagine, madame la députée.

Vous me permettrez de ne répondre que dans le cadre des compétences qui sont celles de mon estimé collègue, M. Crucke, à savoir les questions climatiques et environnementales, qui sont celles sur lesquelles vous avez souhaité mettre l'emphase du rapport de la BNB. Étant retenu aujourd'hui à Rome, où se tient la COP16 sur la biodiversité, il ne pouvait pas être présent. Pour les éléments plus spécifiques du rapport de la BNB, n'hésitez pas à questionner mes collègues, ils se feront une joie de vous répondre!

Le rapport annuel de la Banque nationale de Belgique, publié le 20 février dernier, aborde plusieurs enjeux économiques et financiers, dont l'impact du changement climatique et la transition vers une économie plus durable. Il met en lumière les risques et les coûts associés aux catastrophes naturelles et à la transition écologique, ainsi que les défis pour la stabilité financière et les finances publiques. Comme ce rapport n'a été publié qu'il y a quelques jours, nous n'avons pas encore eu le temps de le parcourir dans le détail. Il serait donc prématuré de vous partager des conclusions définitives.

La BNB note, d'une part, que, malgré une réduction des émissions de gaz à effet de serre en Belgique ces dernières décennies, notre pays reste au-dessus de la moyenne européenne en raison de son intensité énergétique plus élevée et, d'autre part, que les énergies renouvelables sont encore trop faibles. Ce retard est en partie dû à des choix énergétiques passés, notamment la fermeture planifiée des centrales nucléaires sans alternative bas carbone immédiate, ce qui a entraîné une dépendance accrue au gaz et a freiné la baisse des émissions. Par ailleurs, la BNB met en garde contre les coûts de la transition. Elle souligne que les taxes carbone sont des outils efficaces, mais qu'elles doivent être accompagnées de mesures pour éviter des impacts sociaux inéquitables. Elle rappelle également que l'industrie belge devra absorber des coûts liés à la tarification du carbone et aux exigences européennes, ce qui peut affecter sa compétitivité si ces mesures ne sont pas correctement cadrées.

Bref, vous l'aurez compris, le rapport de la BNB rappelle que la transition écologique doit être planifiée de manière ordonnée et réaliste, et c'est ce que compte faire le gouvernement.

Merci, monsieur Prévot, pour vos réponses. Nous entendons malheureusement ici toute la tiédeur de vos propos. Je comprends que vous parliez sous le contrôle de vos collègues du gouvernement, mais vous, en tant que président de parti, avez fait campagne sur cette promesse de vous engager de manière ferme sur la transition écologique. C'est ce que nous attendons. Donc merci de ne pas manger votre promesse.

Mevrouw de minister, het register voor hernieuwbare energie in transport bestaat ondertussen ruim een jaar. Dat maakt dat een eerste evaluatie mogelijk zou moeten zijn.

De tool moest het voor oliemaatschappijen en leveranciers van gasvormige brandstoffen mogelijk maken om door te geven hoeveel hernieuwbare energie zij 'tot verbruik uitslaan', zoals dat archaïsch heet. Het systeem moest het ook mogelijk maken dat exploitanten van infrastructuur voor het overbrengen van elektrische stroom voor weg- en spoorverkeer hun energie-eenheden zouden kunnen registeren.

Dat leidt tot een aantal vragen.

Ten eerste, wat zijn de eerste vaststellingen met het register? Werd de oproep om te registeren voldoende opgevolgd door de gebruikers van de vroegere werkwijze?

Ten tweede, in welke mate werd het platform ook gebruikt door exploitanten van laadpalen en dergelijke?

Ten derde, welke conclusies kunnen worden getrokken na een jaar gebruik van het mechanisme? Is er nood aan bijsturing of bijkomende sensibilisering? In welke zin is een dergelijke bijsturing aan de orde?

Mevrouw de minister, ik dank u voor het antwoord.

Er is al een en ander duidelijk geworden over de manier waarop dit vandaag door de sector wordt gebruikt. Wat minder duidelijk is, is of we een grote stap voorwaarts kunnen zetten door extra CPO's in dat systeem op te nemen. Het is niet duidelijk hoe groot het potentieel is om nog verdere stappen te kunnen zetten; dat is misschien een vraag voor een volgende minister.

Ik denk dat we dit goed moeten blijven opvolgen, zodat we die doelstelling kunnen behalen en zien hoe dat verdienmodel evolueert voor die specifieke sector. Er zijn immers heel wat uitdagingen, ook met betrekking tot de prijzen die vandaag aan de verschillende laadpalen worden betaald. Een extra verdienmodel is een bijkomende factor die niet noodzakelijk zomaar moet leiden tot extra inkomsten zonder dat er voor de gebruikers een voordeel is. Dat zullen we verder moeten bekijken.

Mijnheer de minister, op 15 november was het Wereld COPD-dag. Ter gelegenheid daarvan werd in de Kamer een infomoment georganiseerd door experts en vond er een consensusdebat plaats, waaraan onder andere ook mijn collega Depoorter deelnam.

De belangrijkste oorzaak voor de ziekte werd daarop besproken. Volgens experts blijft dat roken, maar er werd ook verwezen naar de toename van het aantal vapers als een van de voornaamste redenen dat COPD zo frequent voorkomt in ons land.

Preventieve gezondheidszorg is een bevoegdheid van de gemeenschappen, maar ik vraag mij toch af wat wij op federaal vlak kunnen betekenen in de strijd tegen COPD en andere ziektes die het gevolg kunnen zijn van roken en vapen. Welke aanvullende maatregelen zijn volgens u nodig om de bewustwording rond de gezondheidsrisico’s van vapen te versterken?

Mijnheer de minister, bedankt voor de geleverde inspanningen in het antitabaksbeleid. Er komt gelukkig inderdaad maar een minderheid van kinderen in aanraking met vapes en sigaretten. Het gaat over anekdotische verhalen. Net zoals u aangeeft, willen we ook echt de vinger aan de pols houden om onze jongeren zoveel mogelijk weg te houden van die rookmiddelen. We kijken zeker uit naar het advies, dat u opgevraagd hebt.

Mijnheer de minister, de Belgische bijdrage aan internationale klimaatfinanciering verdrievoudigde sinds 2020 van 70 miljoen euro naar 216 miljoen in 2023.

Op de afgelopen klimaattop in Bakoe is er onder andere over de bijdrage en de financiële engagementen van de geïndustrialiseerde landen ten opzichte van de ontwikkelingslanden gesproken. Welk bedrag heeft België voor 2024 uitgetrokken en welk bedrag heeft het voor 2025 gebudgetteerd? Klopt het dat voor de Belgische financiering middelen voor ontwikkelingshulp naar klimaatfinanciering worden verschoven? Het globale Zuiden eist zowel zijn recht op ontwikkeling op als een grotere bijdrage voor de vergroening van zijn energievoorziening en de aanpassing aan klimaatverandering. Over welke bedragen werd er gesproken? Hebt u hierover onlangs met uw Europese collega's samengezeten?

België zou dankzij garanties van de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden 490 miljoen euro aan private financiering voor investeringen in hernieuwbare energie en duurzame landbouw in ontwikkelingslanden mobiliseren. Kunt u dat bevestigen? Betreft het een jaarbedrag of wordt de 490 miljoen verspreid over een aantal jaren? Indien het een jaarbedrag betreft, wat zijn de prognoses voor 2024 en 2025?

Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Ik heb begrepen dat ik op de cijfers voor 2024 moet wachten tot 2025. Het kan u misschien verbazen, maar ik heb toch geen goed gevoel overgehouden aan de voorbije klimaattop, nog los van het feit dat die in Azerbeidzjan plaatsvond. Er werden bijvoorbeeld geen afspraken gemaakt om fossiele brandstoffen in te perken, omdat de oliestaten niet willen meewerken. Ook willen de arme landen nog altijd veel meer financiering, maar ze willen zelf niets ondernemen om hun uitstoot te verminderen. Het zal in ieder geval een grote uitdaging worden. Wat mij ook zorgen baart, is dat klimaatfinanciering verdoken ontwikkelingshulp zou worden, of vice versa. Ik hoop dat er heel goed op toegezien zal worden dat de budgetten op een correcte manier worden gebruikt.

Mijnheer de voorzitter, geeft de minister geen inleiding?

Mevrouw de minister, over de COP29, ondertussen achter de rug, hebben we verschillende echo's ontvangen, in zowel goede als slechte zin. Er zijn wel wat speciale uitspraken gevallen. Als gevolg daarvan hebben enkele regeringsleiders aangekondigd of gezegd dat zij het niet zien zitten om er onder dat gesternte aan deel te nemen. Tegelijkertijd luidt de vraag wat er dan wel concreet uit gekomen is, in totaliteit voor de COP zelf, maar ook specifiek voor België. Hebt u al dan niet met collega's specifieke engagementen opgenomen? Wat houden die engagementen dan in voor de federale overheid? Waarin moeten die worden vertaald?

In het verleden zijn er twijfels gerezen over de delegatie die wij telkens naar die COP's sturen, met de vraag of die misschien wat meer soberheid zou kunnen verdragen. Kunt u dat nader toelichten? Hoe groot was de delegatie die we naar de COP hebben gestuurd? Welk was het aandeel van de federale administratie in kabinetten op dat vlak? Op welke manier is dat ingevuld? Welke kostprijs staat daartegenover?

Specifiek aangaande deze COP vraag ik me af welke de gevolgen zijn. Heeft dit land, zoals in het verleden telkens gebeurd is, op bepaalde thema's in het bijzonder gewogen of een meerwaarde gehad tijdens de COP zelf in het ondernemen van bepaalde acties of in de voorbereiding van bepaalde akkoorden met landen?

In het verleden is al aangegeven dat onze contacten met bepaalde landen in Afrika ervoor zorgen dat wij sommige zaken soms gemakkelijker bespreekbaar kunnen maken. Was dat in dit geval ook zo? Hoe is dat verlopen?

In de marge van de COP heeft het voormalige hoofd van het Klimaatcentrum, mevrouw Trouet, een aantal opmerkelijke uitspraken gedaan. In haar opiniestuk deed zij onder meer uitspraken als: "Ik heb het u gezegd, maar u hebt uw schouders opgehaald. Trek uw plan, het zijn uw kinderen, bescherm ze zelf." Ik meen dat dat ongeveer was wat zij daar naar voren heeft geschoven.

De vraag is natuurlijk of het Klimaatcentrum, dat ongetwijfeld een rol heeft gespeeld in de voorbereidingen van de standpunten die België ingenomen heeft op de COP, nu geëvalueerd moet worden. Ik vraag me af, mevrouw de minister, hoe u de uitspraken van mevrouw Trouet nu beoordeelt. Hoe kijkt u daarnaar, in het algemeen?

We weten dat het Klimaatcentrum ondertussen al een tweetal jaren bestaat. Kunt u aangeven of dit kenniscentrum heeft bijgedragen aan het federale beleid op dat vlak? Heeft het bepaalde nieuwe elementen aangebracht waarop het federale beleid zich in de toekomst kan richten?

Eigenlijk komt het erop neer wat de toegevoegde waarde van het Klimaatcentrum was in het kader van deze COP. We weten immers dat de klimaatbevoegdheden grotendeels elders liggen, onder andere bij Europa en bij de gewesten. Het is dus belangrijk te weten waartoe de middelen die in het Klimaatcentrum zijn geïnvesteerd geleid hebben.

Mevrouw de minister, ik kan me voorstellen dat u als ecologiste niet tevreden bent met de uitkomst van de COP29. U sprak in de pers over een gemengd bilan. Dat is vrij optimistisch. Mevrouw Van der Straeten, toch ook een ecologiste, is niet tevreden over deze COP. Ik citeer uit haar antwoord daaromtrent aan mij: "Deze COP werd niet met engagement en ambitie gemodereerd door het voorzitterschap. Daardoor werd er een teleurstellend resultaat naar voren gebracht."

Enkele dagen voor de COP en in het begin van de COP waren er een paar opmerkelijke uitspraken en acties. Er was de berichtgeving over de hoofddirecteur van de COP29, die blijkbaar zijn rol als bestuurslid van het staatsbedrijf voor olie en gas van Azerbeidzjan een beetje zou hebben misbruikt om een bijeenkomst te regelen voor het bespreken van potentiële deals over fossiele brandstoffen, nieuwe olie- en gasvelden.

In het verlengde was er de ondertussen beroemd geworden uitspraak the gift of God, door de president van Azerbeidzjan. Hij stelde dat Azerbeidzjan echt een land van fossiele brandstoffen is en dat het ook van plan is om dat te blijven en om zijn rijkdom, the gift of God – in het geval van Azerbeidzjan zal het dan over Allah gaan – verder te vermarkten. Al wil Azerbeidzjan wel een beetje vergroenen. Men wordt dan meegesleurd – u misschien ook, mevrouw de ministe – naar wat velden met zonnepanelen. Op die manier wil men dan een beeld creëren van Azerbeidzjan als land in de ban van de groene transitie, zoals zovele landen.

Hoe reageert u op de berichtgeving over de hoofddirecteur en op de zogenaamde gift from God ? Meent u dat de huidige deontologische gedragscodes voor ambtenaren en functionarissen binnen de COP's afdoende zijn? Hebt u dat binnen de EU aangekaart? België zit immers op zo'n COP ingekapseld in EU-verband.

Minister Van der Straeten zei ook dat het gastland de COP onvoldoende heeft voorbereid. Wij weten – u hebt dat zelf op een vraag van mij geantwoord – waarom Azerbeidzjan uiteindelijk het gastland was. U hebt de procedure binnen de Verenigde Naties, zonder interferentie van andere landen, toegelicht.

Ik ga even in op de resultaten zelf. De ontwikkelde landen engageren zich rond klimaatfinanciering om tegen 2035 met minstens 300 miljard dollar over de brug te komen om de ontwikkelingslanden bij te staan om hun uitstoot van broeikasgassen te reduceren en zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering. In de aangenomen tekst staat dat de ontwikkelde landen de leiding nemen om dat bedrag bijeen te krijgen. Daarvoor mag naast publiek geld echter ook naar privaat geld en alternatieve financieringsbronnen worden gekeken. Ook het geld dat via de multilaterale ontwikkelingsbanken wordt gemobiliseerd, mag worden meegerekend.

De ontwikkelingslanden worden op hun beurt aangemoedigd om bij te dragen, zij het louter op vrijwillige basis. Ik heb begrepen dat wij bijvoorbeeld China, dat nog altijd een vervuiler is, en India nog altijd vriendelijk moeten vragen om hun deel te doen. Dat was ook een beetje de reactie van Vlaams minister Depraetere. Zij getuigde toch van een zekere realiteitszin toen ze in Bakoe stelde dat de meest vervuilende landen die nu aan het boomen zijn wat hun CO 2 -uitstoot betreft – ik blijf herhalen dat dat niet over de EU gaat, maar over China en India –, hun deel moeten doen. Dat komt uit onverdachte bron. Het is mevrouw Depraetere die dat heeft verklaard in Bakoe.

Tegen de COP30, die zal plaatsvinden in Belém in Brazilië, wordt een roadmap gelanceerd om de klimaatfinanciering op te schalen, onder meer door giften, concessionele en niet-schuldcreërende instrumenten. Er werd daarop heel lauw gereageerd door onder andere de Afrikaanse landen. Er was heel wat ongenoegen.

Een ander punt is de opvolging van de global stocktake en het historische akkoord over de transitie weg van de fossiele brandstoffen, dat in 2023 is bereikt op de COP28 in Dubai. Ook toen is er enkel een beslissing geweest om door te schuiven naar de tussentijdse klimaatbesprekingen in Bonn. Die besprekingen gaan elk jaar door en dus ook in 2025. De bedoeling is bij die gelegenheid een tekst op te stellen die vervolgens op de COP30 in Brazilië kan worden afgeklopt.

De huidige tekst van de COP29 bevat dus geen expliciete verwijzing naar de transitie weg van de fossiele brandstoffen. Ook werden geen stappen vooruitgezet in het terugdringen van de uitstoot, het mitigatieluik.

In de eindtekst werd enkel de uitkomst van de eerste global stocktake herbevestigd. Dat kan dus moeilijk als een stap vooruit worden omschreven. Er werd dus ook opnieuw verwezen naar paragraaf 28 van de vorige COP.

U had het over een gemengd bilan. Afgezien van het akkoord rond de internationale koolstofmarkt, dat in de pers misschien het meest in het oog springende akkoord was waarin vooruitgang werd bereikt, was de teneur in de commentaren veeleer: veel geblaat en weinig wol.

Dan ga ik over tot de publieke uitspraken van mevrouw Trouet van het Klimaatcentrum. Er is toch een malaise bezig over de 1,5 graad opwarming. Ik heb in de laatste twee jaar van de vorige legislatuur continu gezegd dat de 1,5 graad opwarming een illusie zal blijken te zijn, en ik krijg gelijk. Steeds meer wetenschappers zeggen dat 1,5 graad tegen 2030 niet meer haalbaar is.

Mevrouw Trouet bereikt dan een soort van defaitisme, van resignatie, van berusting. We zien ook dat de groene partijen in Europa, tot Ierland toe, catastrofale resultaten bereiken. Blijkbaar is er op Europees niveau toch een beweging aan de hand waarbij het publiek blijkbaar de sense of urgency mist. U zegt altijd dat de apocalyps voor de deur staat. Blijkbaar denkt de bevolking in Europa daar anders over. Ik ga daarvoor af op electorale resultaten, zowel in Oost-Europa, Midden-Europa als West-Europa. Ik zeg dat heel neutraal, zonder leedvermaak. Ik probeer dat, zoals u ook altijd zegt, wetenschappelijk te benaderen. Ik kijk dus ook naar de feiten.

Vlaanderen heeft ook gereageerd. Volgens de minister zal het zijn deel voor de klimaatfinanciering blijven doen, heeft men een recordbedrag aan privaat kapitaal voor klimaatfinanciering vergaard en is het nu ook aan de andere, buitenlandse bedrijven om dat goede voorbeeld te volgen.

Ook daar groeit blijkbaar een soort klimaatrealisme in het beleid. Ik ben heel benieuwd hoe zich dat de volgende jaren zal vertalen op Vlaams en federaal niveau. Ik houd me echter aan de regels, wat betekent dat ik mevrouw Khattabi niet zal ondervragen over toekomstige initiatieven van een toekomstige federale regering.

De heer Wollants heeft gevraagd wat de toegevoegde waarde van het Klimaatcentrum is en ik sluit me aan bij die vraag. Ik heb in februari het initiatief genomen om het CERAC naar hier te halen en ik vraag deze commissie om het in januari of februari opnieuw naar hier te laten komen om een uiteenzetting te geven over zijn beleid van de voorbije maanden.

Monsieur le président, je ne vais pas revenir sur les différentes considérations qui ont été abordées mais poser des questions plus pragmatiques.

Madame la ministre, vous avez annoncé une contribution de 200 millions d'euros au Fonds pour les pertes et dommages. Comment ces fonds seront-ils mobilisés sans alourdir la pression fiscale sur les citoyens? À quoi seront-ils réellement affectés?

Où en est la Belgique dans le respect des engagements de financement climatique pris lors des COP précédentes?

Madame la ministre, merci de prendre le temps aujourd'hui de faire le point sur cette COP29. Je ne vous cacherai pas notre déception face aux résultats.

Nous avons entendu des expressions assez dures de par le monde. En Bolivie, on parle de violations flagrantes de la justice climatique. Au Nigeria, on estime que les pays pauvres doivent accepter des miettes. En Inde, on évoque une illusion d'optique face aux défis actuels. La Coalition Climat, en Belgique, évoque un coup de massue et vous-même, d'ailleurs, parlez d'un bilan mitigé. Il est crucial, à ce stade, d'analyser les différentes raisons de cet échec.

J'aimerais connaître votre avis sur l'atmosphère générale des discussions. Ont-elles été marquées par l'urgence climatique, notamment au vu des inondations en Espagne et des prévisions d'une année 2024 record en termes de températures?

Sur le plan géopolitique, les tensions liées à des événements comme l'élection de Trump ou les conflits en Ukraine et au Moyen-Orient ont-elles influencé le dialogue entre les nations? Quel rôle a joué l'Europe dans cette gouvernance climatique?

Concernant les droits humains, l'Azerbaïdjan est un État où de graves violations des droits humains sont commises. Avez-vous pu délivrer un message fort en matière de respect des droits humains? Le pays hôte a-t-il pris des engagements crédibles à cet égard?

On annonçait une COP de la finance. Or les résultats sont assez préoccupants, en particulier le chiffre de 300 milliards, qui se situe bien en-deçà des 1 300 milliards nécessaires aux pays du Sud. Comment expliquez-vous un tel écart? De quel type de financement parle-t-on avec ces 300 milliards? Beaucoup de critiques ont été énoncées à propos des méthodes de négociation de l'Union européenne, qui a attendu le dernier moment pour avancer un chiffre. Comment l'expliquez-vous?

Toujours au sujet du financement, j'aimerais vous poser des questions un peu plus techniques.

Quelles mesures concrètes la Belgique prendra-t-elle pour s'assurer que les banques de développement et les institutions financières fournissent davantage de fonds et s'en servent efficacement en vue de la transition climatique, notamment pour les pays les plus vulnérables? Étant donné que la contribution de la Belgique au financement climatique est insuffisante, comme le montre l'analyse de l'administration fédérale, quelles mesures concrètes le gouvernement envisage-t-il de prendre pour accroître les ressources belges en ce domaine et assurer une augmentation substantielle de sa contribution au financement climatique? Compte tenu des revenus élevés que la Belgique reçoit grâce au système européen d'échange de quotas d'émission, quelles initiatives le gouvernement prendra-t-il pour renforcer le financement national et international de la lutte contre le changement climatique?

En ce qui concerne la sortie progressive du pétrole, du gaz et du charbon, c'est un objectif fort que nous nous étions assignés lors de la COP28, il en a toutefois été manifestement peu question à Bakou. Quelle en est la raison? Pourquoi la demande de suivi annuel des efforts n'a-t-elle pas été satisfaite?

Enfin, nous savons que, l'année prochaine au Brésil, chaque État devra présenter sa contribution déterminée. Nous nous situerons dix ans après l'Accord de Paris. Ce sera un moment-bilan pour les États. Du coup, j'aimerais savoir où en est la Belgique. Reste-t-il encore des défis à relever? Quels sont-ils? Pouvez-vous nous les communiquer avant la passation de pouvoirs au prochain gouvernement?

Madame la ministre, le groupe Les Engagés place la transition écologique au cœur de ses priorités, convaincu que les enjeux environnementaux sont essentiels pour assurer un avenir durable et équitable.

Face aux défis mondiaux liés au changement climatique, à la dégradation des écosystèmes et à l'épuisement des ressources naturelles, nous sommes en faveur de mesures concrètes et ambitieuses, de politiques publiques qui favorisent la protection de l'environnement tout en répondant aux besoins des générations futures. La transition écologique n'est pas seulement une urgence. Elle est aussi une opportunité de réinventer notre mode de vie, nos économies, notre rapport au monde naturel.

Madame la ministre, la COP29 s'est terminée sur un bilan mitigé. La COP de Bakou devait être la COP de la finance qui allait permettre d'augmenter considérablement les investissements pour financer la transition et l'adaptation des pays en voie de développement.

Les besoins en termes de financement sont de 1 000 milliards mais l'accord prévoit une mobilisation des pays du Nord à hauteur de 287 milliards. Madame la ministre, en ce qui concerne ces 287 milliards, quels sont les mécanismes de financement prévus? Quels sont les pays qui participent à ce financement et ceux qui en bénéficient? Quels sont les projets qui pourraient en bénéficier, notamment en termes d'adaptation et d'atténuation? Qu'a concrètement promis la Belgique? Quel sera notre financement international? Comment ce montant sera-t-il financé?

De manière plus générale, les pays en développement disaient vouloir élargir le nombre de pays contributeurs au financement. L'idée part du principe que certaines économies ont les moyens de participer à la transition. Quelle a été la position de la Belgique à ce sujet? Les pertes et préjudices ne sont pas concernés par ce montant. Quelles ont été les discussions et décisions éventuelles à ce sujet?

Comme chaque année, l'utilité même des COP est remise en question parce qu'on a le sentiment qu'elles ne sont pas à la hauteur de l'enjeu. Quel est votre point de vue sur la question? Enfin, quel regard portez-vous sur cette COP et, après quatre ans, sur les COP et leur fonctionnement de manière générale en intrabelge ou en intra-Union européenne?

La géopolitique mondiale qui a entouré cette COP est assez négative, entre les conflits au Moyen-Orient et en Ukraine et les élections américaines. Cela donne le sentiment que l'Union européenne est l'un des seuls leaders de la lutte contre le réchauffement climatique. Considérez-vous que tel est le cas? Comment les COP servent-elles de vecteur pour maintenir des relations diplomatiques avec le reste du monde? Permettent-elles de maintenir un certain niveau de confiance et de collaboration entre pays, pour reprendre des mots prononcés par l'Inde dans son discours de clôture?

En Belgique et ailleurs, une politique environnementale ambitieuse n'est possible que lorsqu'elle suscite l'adhésion de la population. Cela implique que des politiques améliorant la qualité de vie sont nécessaires. C'est souvent le cas des politiques d'adaptation là où l'atténuation peut être perçue comme plus contraignante. Constatez-vous une différence de perception dans les négociations concernant ces deux enjeux?

Madame la ministre, nous savons que dans le combat contre le changement climatique, les travailleurs et les pays du Sud sont les premières victimes alors qu'ils en sont les moins responsables. Nous voyons pourtant que cette COP29 n'a pas été à la hauteur des résultats.

Dans un de vos communiqués de presse, vous évoquez un résultat mitigé. Je dois vous dire, madame la ministre, que je pense que ce mot semble bien indulgent. L'enjeu de la COP était d'augmenter le financement climatique pour les pays en développement. Ils réclamaient à juste titre 1 300 milliards et ils se retrouvent avec un engagement de 300 milliards de dollars par an d'ici 2035.

Nous avons eu droit à beaucoup de discours et de nombreux participants se sont prononcés. Le discours de l'Inde suite à l'accord m'a paru très clair. Je les cite: "Nous attendons des pays développés qu'ils fassent preuve d'une ambition bien plus grande et le montant convenu n'inspire pas confiance quant à notre capacité à nous sortir de ce grave problème qu'est le changement climatique". Nous voyons une fois de plus que les grandes puissances polluantes imposent leur logique du "chacun pour soi" au détriment de la solidarité internationale.

Madame la ministre, j'aimerais savoir comment s'est positionnée la Belgique dans ces négociations. Notre pays s'est-il opposé à cet accord qui était clairement insuffisant ou avons-nous suivi la position européenne dans ce contexte?

Au niveau national, le constat est aussi alarmant. La Belgique manque à ses propres objectifs climatiques. La Commission européenne a dû enclencher une procédure d'infraction contre nous pour le non-respect des délais dans le dépôt du Plan national Énergie-Climat (PNEC). En plénière, vous aviez mentionné il y a quelques semaines des discussions avec la ministre flamande de l'Énergie et du Climat. Où en sommes-nous et quel est l'état de cette procédure aujourd'hui?

Alors que votre mandat touche à sa fin, quel est l'avenir pour la politique climatique belge? Les négociations qui s'esquissent nous laissent craindre le pire. L'Arizona semble prête à imposer une politique d'austérité alors que nous savons que l'austérité est incompatible avec les investissements massifs dont on a besoin pour affronter l'urgence climatique. C’est une logique au profit des multinationales qu’on laisse intouchables, et selon laquelle ce sont les travailleurs et les familles qui vont devoir payer la facture.

Madame la ministre, en tant que ministre sortante, pensez-vous que cette politique d’austérité sera compatible avec les défis climatiques pour notre pays? Pour nous, la réponse est clairement non. Nous avons besoin d’une politique climatique et sociale ambitieuse: taxer les gros pollueurs, renforcer la solidarité internationale et garantir la justice sociale.

Pour finir, le retour de Trump, les politiques des grandes puissances et la militarisation de l’économie mondiale ne doivent pas nous faire reculer. La Belgique et l’Europe doivent suivre leur propre voie, avoir une politique étrangère basée sur la solidarité et la coopération avec le Sud global en matière de financement, de partage des technologies et d’accès aux matières premières, pour répondre efficacement à la crise climatique.

La COP au Brésil sera un moment clé, dans un an. Nous avons une responsabilité immense car nous n’avons plus le luxe d’attendre, et la planète non plus.

Madame la ministre, c'est peu de dire qu'en tant qu'écologistes, nous sommes clairement déçus des résultats de cette COP.

Les pays présents, comme les collègues l'ont évoqué, ont finalement adopté un accord fixant à 300 milliards par an d'ici à 2035 le montant destiné aux pays en développement pour les aider à faire face au changement et au dérèglement climatique. Ce chiffre peut sembler important, mais il reste vraiment très loin des attentes. Les pays en développement demandaient plus de 1 000 milliards de dollars par an et ont qualifié ce résultat de plaisanterie, voire d'insulte. En effet, selon le Programme des Nations Unies pour l'environnement (PNUE), les seuls besoins en termes d'adaptation dépassent déjà ces 300 milliards. Si l'on inclut les efforts nécessaires pour l'atténuation et la prise en charge des pertes et préjudices, il aurait fallu mobiliser plus de 1 000 milliards par an. En outre, si l'on considère les 100 milliards de dollars promis en 2009 lors de la COP de Copenhague, et l'impact de l'inflation, cette nouvelle somme n'apparaît pas comme une avancée significative, parce qu'aujourd'hui ces 100 milliards équivaudraient à 258 milliards avec l'inflation. Donc l'augmentation réelle est plutôt modeste (passant de 258 à 300 milliards).

De plus, au sein de cette COP, aucun consensus n'a été dégagé concernant le suivi de l'évaluation globale, ni sur la mise en œuvre de l'accord historique sur la transition hors des énergies fossiles qui a été adopté à la COP de Dubaï. Ces discussions ont été reportées aux négociations intermédiaires avec l'objectif de finaliser un texte pour la COP30 au Brésil.

Par ailleurs, le texte adopté ici ne contient aucune référence explicite à la transition énergétique ni de progrès tangible en matière de réduction des émissions de gaz à effet de serre.

Madame la ministre, dans ce contexte un peu déprimant, voici mes questions.

Quel bilan tirez-vous des résultats de la COP29, notamment sur les volets adaptation mais aussi genre et droits humains, que vous aviez évoqués dans votre communication? Les engagements pris vous semblent-ils à la hauteur de l'urgence climatique? Quels seront les axes prioritaires pour la Belgique dans les discussions intermédiaires en vue de la COP30, notamment concernant la réduction des émissions et le suivi de l'évolution globale? On se doute que vous ne serez peut-être plus ministre en exercice, mais en Belgique on ne peut jurer de rien. Comment la Belgique compte-t-elle pousser au niveau international pour finaliser l'accord sur la transition hors des énergies fossiles lors de la prochaine COP?

Mevrouw de minister, als we heel eerlijk zijn, wisten we allemaal op voorhand dat het moeilijk zou zijn om een goed akkoord tot stand te brengen, zeker na de uitspraak van de voorzitter van de COP dat gas en olie een gift van God zijn. Ik was naïef, want ik hoopte dat de gigantische overstromingen in Valencia met vele doden tot gevolg en de jaarlijks weerkerende klimaatrampen voor een sense of urgency zouden zorgen. Dat blijkt nog altijd niet het geval.

Ik krijg het eerlijk gezegd niet meer goed uitgelegd. Ik krijg heel veel berichtjes met de vraag hoe het komt dat we nog steeds geen akkoord konden vinden. Ik vind dat heel erg jammer en we kunnen er veel vragen over stellen, zoals leden van de commissie terecht deden. Waar komt het nu op neer? Onze burgers kijken naar ons en willen weten wat we nu zullen doen. We kunnen twee zaken doen: of we leggen ons erbij neer en we laten hen aan hun lot over, of we kiezen ervoor om te blijven vechten voor een eerlijk klimaatbeleid dat betaalbaar, haalbaar en vooral ambitieus is. Wij kiezen voor dat laatste.

Ik was zelf op de COP en u ook. Ik vind het een belangrijk signaal dat we blijven vechten en onderhandelen voor een ambitieus klimaatbeleid. Sommige partijen menen dat we dat niet moeten doen; ik ben het daar niet mee eens, want zolang we het gesprek niet meer aangaan, zullen we ook niet tot een consensus komen en zullen we evenmin stappen in de goede richting kunnen zetten.

Mevrouw de minister, ik heb voor u enkele heel eenvoudige en algemene vragen, zodat onze burgers heel duidelijk weten wat we er gedaan hebben. Welke stappen hebt u op de COP genomen en wat hebt u er als minister gezegd? Wat is uw reactie op het tot stand gebrachte akkoord? Wat is de impact van de akkoorden op de inwoners van België?

Mevrouw de minister, ik dank u voor het antwoord. Het verschilt natuurlijk niet zo sterk van andere verklaringen die wij hier al hebben gehoord. De discussie over de delegatie komt iedere keer op hetzelfde neer. De vraag is of het soberder kan, want het is de traditie om iedereen met die delegatie mee te laten gaan.

Het is jammer dat er weinig reactie komt op de uitspraken van mevrouw Trouet. In normale omstandigheden is het zo dat de regering een en ondeelbaar is. Aangezien het over klimaat gaat zou men daar toch minstens een uitspraak over kunnen doen. Ik begrijp dat de minister daar liever geen antwoord op geeft. Ik neem daar akte van. We zullen de vraag dan stellen aan iemand die hopelijk wel een antwoord zal geven, al acht ik de kans niet onbestaande dat die zal zeggen dat hij wel verantwoordelijk is voor het Klimaatcentrum, maar niet voor het klimaatbeleid dat daaruit volgt. Ik vrees dat we zullen blijven pingpongen tot het einde der lopende zaken. Dan zullen we wel verder zien.

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw uitgebreide antwoord en uw toelichting, ook technisch, bij enkele onderdelen van de COP29, zoals de koolstofmarkt. U hebt beaamd dat er op het vlak van mitigatie toch een ontgoochelend resultaat was. De halfjaarlijkse bespreking in Bonn zal meer duidelijkheid moeten geven over wat we in 2025 in Brazilië moeten kunnen verwachten.

Ik heb ook opgemerkt dat u hebt toegegeven dat 1,5 graad bijzonder moeilijk haalbaar zal zijn. Ik zal het maar zo omschrijven.

Ik heb geen antwoord gekregen op de vraag van mezelf en enkele collega's over hoe het zit met de onderhandelingen met mevrouw Depraetere over het geactualiseerde Belgische Klimaat- en Energieplan. Ik wil u daarover nog apart bevragen, maar u kunt ook van deze gelegenheid gebruikmaken om een stand van zaken te geven.

Madame la ministre, je vous remercie pour les réponses que vous avez apportées aujourd'hui. Je dois vous avouer que j'aurais aimé en savoir un petit peu plus sur le contenu de votre message concernant les droits humains. Je salue le fait que la Belgique donne accès aux parties officielles à l'ensemble de la société civile. Compte tenu de l'actualité de l'Azerbaïdjan, il importe de le rappeler.

Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses et pour les clarifications apportées. Vous avez souligné que les rapports de force et le monde changeaient. Je suis d'accord avec votre position. Même si, au sein de la délégation, dans les négociations, vous devez négocier dans le cadre de la politique de l'Union européenne, j'ai été très agréablement surpris d'entendre que vous aviez poussé pour une position beaucoup plus progressiste. J'ai été rassuré à ce sujet. J'ai des doutes sur la future personne qui sera à votre place. Pourra-t-elle faire la même chose? Nous en avons vraiment besoin. Nous devons continuer à avoir une position forte au sein de l'Union européenne si nous voulons continuer à améliorer les choses et à mener une politique plus ambitieuse pour notre climat.

Nous savons que suivre le modèle américain, et en plus, suivre le modèle du nouveau président américain, avec sa logique de guerre froide, et sa militarisation à l'excès, n'est pas du tout dans notre intérêt. Les États-Unis sont le plus important pays émetteur de CO 2 par habitant dans le monde et le premier producteur de gaz et de pétrole. Nous savons qu'ils n'ont jamais tenu leurs engagements en matière de soutien financier. Les dépenses militaires des États-Unis ont atteint 916 milliards de dollars en 2023, presqu'autant que ce dont on aurait besoin pour mener une politique climatique et faire face au changement climatique. On voit que Donald Trump n'a pas l'intention de changer de cap.

Comme vous l'avez dit, l'Europe doit trouver sa propre voie, pour notre climat, notre industrie et notre politique sociale, et cela en coopération avec les pays du Sud, et en mobilisant les centaines de milliards de profit que les géants du pétrole réalisent, parce que ce n'est pas aux travailleurs de payer.

Comme vous l'avez souligné, on ne parle pas que de climat et d'enjeu climatique, mais d'une thématique qui a des effets sur toute la société. Nous allons devoir payer la facture et, comme vous l'avez dit très justement, si on ne la paye pas pour des intérêts à court-terme, on en payera une, beaucoup plus grosse, plus tard.

Concernant la délégation, je ne pense pas que le problème soit d'inviter la société civile. On pourrait résoudre le problème, comme nos collègues de la N-VA ou du VB l'ont dit, de la taille de la délégation non pas en réduisant le nombre d'acteurs de la société civile, mais plutôt le nombre de ministres de l'Environnement et du Climat en Belgique.

Madame la ministre, vous avez expliqué que les rapports de force entre les pays pro-climat et les autres ont fort changé durant ces quatre dernières années. Pouvez-vous nous en dire plus?

Je vous ai entendu dire que la crise climatique s'intensifie et se fait sentir dans de plus en plus de secteurs de notre société. Un fossé s'est creusé entre les pays vulnérables, les grandes économies, ceux qui produisent du pétrole et ceux qui n'en produisent pas, dans un contexte géopolitique instable.

Vous affirmez qu'il est important de poursuivre le processus via la COP, mais aussi via des accords spécifiques avec d'autres pays. Vous parlez d'une approche combinant différents leviers diplomatiques. Comment l'envisagez-vous concrètement? Avez-vous des solutions et défini une ligne de conduite à propos de ce point, qui me semble effectivement très important?

Madame la ministre, je vous remercie de ces éclaircissements. Nous partageons la déception que vous avez développée ici au vu du résultat de cette COP. Il est clair que les attentes étaient bien plus élevées, en particulier pour les populations les plus vulnérables qui subissent déjà les conséquences les plus graves du dérèglement climatique. Ce sont elles qui voient leurs maisons emportées par les inondations, leurs récoltes anéanties par des sécheresses prolongées et leurs familles forcées de migrer en raison de conditions de vie devenues insoutenables. Cette réalité que nous ne pouvons plus ignorer rend d'autant plus criante l'insuffisance des engagements pris à cette COP29. Cela dit, comme vous l'avez souligné, l'outil doit continuer à exister, malgré les limites que vous avez démontrées. Cela reste en effet un espace essentiel de dialogue et de négociation internationale. Et puis, la COP met le focus à l'échelle mondiale sur la question climatique au moins une fois par an.

Je relève un point positif, avec la participation de la société civile, que certains collègues ont évoquée et qui influe sur la taille de la délégation. Je n'ai participé qu'à une seule COP, à Glasgow. Ce fait avait été agréablement et positivement souligné par les représentants de la société civile. Ils avaient même été invités à un briefing officiel des ministres du Climat, à votre initiative, alors que d'habitude les participants extérieurs à la délégation officielle ne l'étaient pas.

D'un point de vue prospectif, nous ne pouvons que regretter ce qu'ont annoncé les négociateurs du futur gouvernement et qui témoigne d'un manque d'ambition, tant sur le plan de la lutte contre le dérèglement climatique que sur les aspects sociaux. En tout cas, nous attendrons la note de politique générale afin de pouvoir l'analyser. Vous avez surtout insisté sur la nécessité de ne pas agir en silo et de mener la lutte contre le dérèglement climatique de manière transversale. Je me souviens qu'au début de votre mandat, vous aviez dit espérer que tous les ministres fédéraux soient des ministres du Climat. J'espère que, dans la future Arizona, il y aura au moins un ou une ministre du Climat qui soit conscient de ces enjeux. J'ai entendu les interventions intéressantes des collègues des Engagés et de Vooruit, en la personne de M. le président de la commission. J'espère donc que vous vous ferez les porte-voix de vos partis respectifs lors des négociations gouvernementales, puisque vous y participez. Je vous remercie de votre attention.

Mevrouw de minister, het zijn effectief moeilijke tijden voor het klimaat. Er is een negatief akkoord. Er was de verkiezing van Trump, ook niet direct een groene jongen. Het wordt effectief moeilijk om de norm van 1,5 graad te halen. Dat mag echter niet zorgen voor defaitisme. Elke tiende van een graad of zelfs maar honderdste van een graad die we kunnen reduceren, maakt een heel concreet verschil voor heel veel mensen. We moeten dus blijven vechten. Wij vragen ook dat u, zolang u minister bent, stappen blijft zetten.

We moeten eens kritisch kijken naar de klimaatdelegaties, naar het aantal ministers en lobbyisten in de delegatie. Misschien moeten we echter ruimer gaan en eens bekijken of we bijvoorbeeld ook de delegaties voor NAVO-reisjes kunnen reduceren.

Madame la ministre, fin novembre, le gouvernement espagnol a introduit un congé payé climatique de quatre jours, destiné aux travailleuses et aux travailleurs lors d’alertes météorologiques extrêmes, comme des canicules ou des inondations. Cette mesure, adoptée après les inondations meurtrières d’octobre 2024, vise à permettre de protéger les employés face aux risques liés aux conditions climatiques extrêmes. Les autorités locales ou régionales devront émettre l'alerte, suite à laquelle les travailleurs peuvent prendre quatre jours de congé.

Cette initiative prise par le gouvernement espagnol vise à répondre à l’urgence climatique et à adapter le droit du travail. En effet, plusieurs entreprises avaient été critiquées pour avoir demandé à leurs employés de travailler malgré des alertes climatiques. Le gouvernement espagnol souhaite ainsi éviter ces situations et renforcer la résilience face aux événements climatiques.

Madame la ministre, notre pays n'est hélas pas épargné par des conditions climatiques extrêmes. Nous l’avons encore vécu récemment. Quel est votre avis sur ce congé climatique mis en place par l’Espagne? Serait-ce une initiative dont nous pourrions nous inspirer? Pensez-vous qu’une telle mesure serait bénéfique pour la Belgique?

Madame la ministre, vous avez répété maintes fois que l'inaction climatique coûte beaucoup plus cher que le coût de la transition. Les coûts sont non seulement financiers, et en termes d'investissements, mais également humains. Je pense donc effectivement qu'il y a un coup à jouer. J'interpellerai donc le ministre du Travail comme vous l'avez suggéré. On ne peut que regretter que, malgré votre volontarisme en la matière, les autres ministres, notamment du gouvernement fédéral actuel ou autres, n'ont pas forcément été tous et toutes au rendez-vous. On espère que les suivants se montreront au rendez-vous car, on le sait, les enjeux sont énormes. Il s'agit d'un beau dossier à travailler ici en termes de cohésion gouvernementale. Je vous remercie.

Madame la Ministre,

« La production solaire trop importante en Belgique? », on pourrait presque douter de cet intitulé tant on connait notre pays pluvieux! Et pourtant… la récente étude de la Creg met en lumière des défis préoccupants liés à la gestion du réseau électrique belge, notamment en raison d'une surproduction d'énergie solaire durant les périodes estivales.

En effet, l'été dernier, nous avons assisté à un record de 369 heures de prix négatifs sur le marché de gros de l'électricité, conséquence d'un déséquilibre entre l'offre et la demande.

Cette situation a culminé le 9 juin dernier, jour des élections, où Elia n'a pas pu éliminer l'offre excédentaire d'énergie solaire, causant une hausse de la fréquence du réseau au-delà de la limite de sécurité.

Ces incidents mettent en lumière la vulnérabilité de notre réseau face à une production renouvelable de plus en plus imprévisible. La transition énergétique et l'essor des énergies renouvelables, bien que nécessaires pour atteindre nos objectifs climatiques, posent des défis techniques importants.

Dès lors, je souhaiterais vous poser les questions suivantes:

Ce phénomène n'étant pas nouveau, quelles études avez-vous commandées pour renforcer la résilience du réseau électrique face à ces surplus de production, notamment lors des périodes estivales?

Etant donné votre position très ferme sur les énergies renouvelables, qu'avez-vous envisager avec votre parti pour mieux anticiper et prévenir les risques de panne à grande échelle liés à ces déséquilibres croissants du réseau électrique?

Je vous remercie pour vos réponses.

Madame la ministre, la Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (CREG) a réalisé début octobre une étude très intéressante sur l'impact de l'intégration des énergies renouvelables sur le fonctionnement des marchés de l'électricité à court terme. Ces énergies présentent d'énormes avantages pour la société et doivent être développées. Elles permettent un système électrique plus durable, réduisent la dépendance aux combustibles fossiles, diminuent les émissions de CO 2 et permettent de diversifier notre approvisionnement énergétique.

L'intégration de ces énergies présente aussi de grands défis que la CREG expose dans son rapport, avec notamment une mise sous pression des recettes en raison d'une production massive à certains moments de l'année, ainsi qu'une augmentation du nombre d'heures avec des prix négatifs cette année, mais aussi la difficulté de gérer le réseau et d'équilibrer la fréquence de celui-ci.

Ces déséquilibres sont de plus en plus difficiles à gérer et nous nous inquiétons pour l'été prochain. Le risque de panne générale n'est pas négligeable et nous nous interrogeons sur la multiplication d'évènements comme celui du 9 juin dernier, où la fréquence du réseau a dépassé sa limité de sécurité.

Madame la ministre, quelles sont vos solutions pour améliorer la situation? Que pensez-vous des recommandations de la CREG, notamment la volonté de réformer les mécanismes de soutien aux énergies renouvelables pour inciter à plus de flexibilité?

Je vous remercie pour votre réponse, madame la ministre. La répartition actuelle des compétences n'aide évidemment pas pour les projets renouvelables onshore , que ce soit les éoliennes onshore ou les parcs photovoltaïques importants qui se connectent directement au réseau de transport. Il serait cependant sans doute opportun qu'Elia, dans sa compétence d'avis sur l'ensemble de ces projets qui visent des énergies intermittentes dans les compétences régionales, puisse rendre des avis et même refuser la connexion de certaines nouvelles capacités si le risque pour le réseau se concrétise. Nous ne manquerons évidemment pas d'être attentifs à ce sujet.

Mevrouw de minister, in de schoot van deze commissie zullen wij wellicht nog een onderhoud hebben met de minister van Klimaat over de COP29 als geheel. U was tijdens de eerste week op die COP aanwezig. Voor ecologisten kan die, meen ik, als een ontgoocheling worden beschouwd. Ik herinner mij dat de president van Azerbeidzjan olie en gas een geschenk van God noemde. Dat kon wel tellen.

De resultaten van de COP zijn vrij mager. Er is geen consensus over de opvolging van het historische akkoord inzake de transitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare brandstoffen. Er zijn geen stappen vooruit gezet inzake mitigatie. De klimaatfinanciering bleef beperkt tot 300 miljard dollar, onder heel wat protest van de ontwikkelingslanden. Ik gebruik die term niet graag. Minstens 300 miljard dollar tegen 2035, is het bedrag dat is afgeklopt.

Hoe reageert u op deze feitelijkheden? Hoe reageert u op de uitspraken van een topman van het olie- en gasstaatsbedrijf die de geloofwaardigheid van de COP in gevaar brengen?

Er waren heel weinig echt grote wereldleiders aanwezig. Wat was precies uw actieradius, en wat was uw inbreng op deze klimaattop?

Mevrouw de minister, ik dank u omdat u uw appreciatie, zij het een negatieve appreciatie, van de globale eindresultaten van de COP hier aan de commissie hebt willen meegeven. U was op de COP uiteraard vooral voor de energiedoelstellingen. Daarom vraag ik hier ook naar het verdrievoudigen van hernieuwbare energie en de verdubbeling van de energie-efficiëntie.

Het is natuurlijk een goede zaak dat op het vlak van de energienetwerken, opslag, flexibiliteit en waterstof- en energiecorridors blijkbaar een en ander is bereikt. Ik heb niettemin de indruk dat het klimaatdebat enigszins in een malaise verkeert. Ik verwijs naar de uitspraken van mevrouw Trouet die voor enige opschudding hebben gezorgd.

Dat is evenwel een zaak voor het debat met mevrouw Khattabi, mijnheer de voorzitter.

Mijnheer de voorzitter, ik dank u voor de brief die u hebt gestuurd.

Mevrouw de minister, men hoort sommige mensen weleens zeggen dat we tijd genoeg hebben om ons te beschermen tegen de klimaatopwarming. Ze zouden raar opkijken in Valencia als ze dat zouden horen. Meer dan 200 mensen werden weggevaagd door een gigantische waterbom die alleen maar versterkt werd door de klimaatopwarming.

Door mensen alleen maar bang te maken zetten we geen stap vooruit. Wat de mensen van ons vragen is dat we hen beschermen. Als we eerlijk zijn, moeten we toegeven dat we vandaag nog te kwetsbaar zijn. Herinner u de overstromingen in Wallonië. Waar we nood aan hebben, is een klimaatbeleid dat durft door te pakken, dat keuzes durft te maken en dat iedereen meeneemt. Een woning kunnen kopen die niet gelegen is in overstromingsgebied zou niet mogen afhangen van de dikte van iemand portefeuille. De Vlaamse regering bewijst met de socialisten dat ze werk wil maken van betaalbare renovaties en een klimaatbeleid wil uitstippelen dat iedereen wil meenemen.

Mevrouw de minister, u vertrekt binnenkort naar de klimaattop in Azerbeidzjan. Ik denk dat iedereen in dit halfrond al kan voorspellen wat de algemene boodschap zal zijn die terug zal komen: de tijd is kort en we moeten nu actie ondernemen. Daar draait het om, actie ondernemen.

Welke keuzes maakt België? Zijn wij deel van een oplossing of kijken wij weg? Wij menen dat men die uitdagingen heel ernstig moet nemen en er tegelijkertijd voor moet zorgen dat de kosten niet altijd bij dezelfde groep mensen terechtkomen, maar eerlijk verdeeld worden. Mevrouw de minister, met welke boodschap trekt u straks naar de klimaattop in Azerbeidzjan?

Madame la ministre, i maginez qu'en une journée, tout ce que vous avez toujours connu et qui vous tient à cœur – votre maison, votre voiture, l'école de vos enfants, le terrain de foot o ù vous jouez tous les jours – soit balayé, détruit, sous eau.

C'est précisément, chers collègues, ce qu'a connu la population de la région de Valence. En une seule nuit, il a plu davantage qu'en une année. Deux cents victimes, nonante personnes toujours portées disparues. C'est une catastrophe et je voudrais réitérer l'expression de mon soutien et de notre solidarité aux victimes et à leurs familles.

Madame la ministre, d è s les premiers instants du drame, des dizaines de bénévoles sont partis de tout le pays en camionnettes chargées pour prêter main-forte aux sinistrés. Et au moment o ù je vous parle, il y a des jeunes, des travailleurs qui sont sur le terrain, via les Solidarity Dienst notamment. Et c'est ça l'espoir, l'entraide et la solidarité car seul le peuple peut sauver le peuple.

Madame la ministre, ce n'est malheureusement pas la première ni la dernière fois mais c'est la réalité de la crise climatique. Ce qui s'est passé il y a quelques jours à 1 700 km de chez nous s'est déj à produit ici en 2021 à Verviers. Et tant en Espagne que chez nous, il est patent que nos gouvernements ne sont pas prêts. Il y a un vrai manque d'investissements pour lutter contre la crise climatique et adapter notre société à toutes ses conséquences. On le voit dans les projets d'austérité du gouvernement et dans les plans du futur gouvernement.

Madame la ministre, des investissements massifs sont indispensables pour faire face aux défis climatiques, pour adapter notre société et pour mitiger les effets de tels désastres. Car si la prochaine catastrophe se produit chez nous, nous ne pourrons pas dire que nous ne le savions pas.

Madame la ministre, (…)

Mevrouw de minister, meer dan 219 doden en nog 93 vermisten, veel woede en wanhoop, ook veel solidariteit en een afwezige overheid. Overal, echt overal, bruine modder die zoveel levens heeft verwoest. De overstromingen in Valencia brengen echo's terug van de waterbom die bij ons en in Duitsland gevallen is en daar 220 levens heeft geëist. De heropbouw is nog altijd bezig.

Solidariteit is belangrijk, ook van hieruit tot in Valencia. Wat daar gebeurde, en wat ook hier in de Ardennen gebeurde, maakt echter duidelijk dat de klimaatverandering allesbehalve een ver-van-mijn-bedshow is. Ons Europees continent is een van de kwetsbaarste. Dergelijke rampen zullen zich vaker voordoen en we zullen ons er beter op moeten voorbereiden. Dat is geen groene ideologie, maar keiharde realpolitik. We dienen te handelen naar de omstandigheden.

Met de COP die volgende week start, roepen wij dan ook alle hens aan dek. Alle experts vragen om meer klimaatambitie, meer adaptatie én meer investeringen. Al die zaken samen. Het kan dus niet zoals in Valencia, waar de voorzieningen werden afgebouwd, ook niet zoals onder de Zweedse regering, waar minister Jambon de civiele bescherming afbouwde, en ook niet, collega Seuntjens, zoals onder de Vlaamse regering die nu de budgetten voor de aanpak van overstromingen meer dan halveert. Niet zo!

De herverkiezing van Trump maakt duidelijk dat Europa het voortouw zal moeten nemen.

Mevrouw de minister, daarom vraag ik u heel eenvoudig welke boodschap u volgende week op de COP zult verdedigen.

Dank voor uw antwoord, mevrouw de minister.

De afgelopen dagen berichtte men in het nieuws vaak dat deze regering en zeker de volgende regering ons land op financieel vlak moet klaarmaken voor de toekomst. Daarbij mogen we duurzaamheid zeker niet uit het oog verliezen. De Vooruitfractie pleit voor sterke hervormingen waarbij we tezelfdertijd niemand uit het oog verliezen en dat is mogelijk. We kunnen onze mensen bijvoorbeeld beschermen tegen de klimaatopwarming en onze begroting gezonder maken door de nog steeds bestaande miljardensubsidies aan de fossiele sector te beperken. Wij socialisten zullen altijd strijden voor hervormingen gebaseerd op solidariteit. Dat is de strijd die wij elke dag zullen voeren.

Madame la ministre, merci pour votre réponse.

Vous parlez, s'agissant de la crise de climatique, de nos faillites, de désinvestissement, d'aveuglement politique. Laissez-moi vous rappeler que vous êtes ministre dans un gouvernement qui a réintroduit les règles d'austérité sous la présidence belge de l'Union européenne.

C'est un ministre de la Vivaldi, madame, qui a fièrement rebaptisé les normes de Maastricht en normes de Gand. C'est votre gouvernement qui a enfermé une fois de plus notre pays dans des politiques d'économies, et le prochain qui veut imposer l'austérité.

Si vous ne prenez pas vos responsabilités, madame la ministre, si vous ne changez pas de politique, c'est la population qui va payer le coût de la crise climatique. Et, ça, le PTB ne l'acceptera jamais.

Mevrouw de minister, dank u voor uw heldere woorden. Wat er gebeurt in Valencia, wat er gebeurd is bij ons, zijn spiegels die ons voorhouden dat het anders moet en dat het beter moet. We kunnen het ons niet veroorloven te wachten op een volgende ramp, we moeten bijsturen. Dat zal inderdaad geld kosten, maar het gaat om investeringen. De prijs van ontreddering zal altijd vele malen hoger liggen dan de kosten voor preventie. Door te investeren zal men mensenlevens redden, zal men de toekomstige en huidige generaties beschermen tegen erger. De prijs van nietsdoen, van klimaatpauzes en allerlei andere onzin zal vele malen hoger liggen. We zijn het aan alle slachtoffers, aan alle nabestaanden, aan al diegenen die hun bedrijf moeten heropbouwen verplicht om het beter te doen. Het moet mij van het hart dat het door de Vlaamse regering is dat we internationaal met lege handen staan. Er is nog wel wat werk aan de winkel, collega’s. Zeker daar, want de waterbom kost Vlaanderen (…)

Madame la ministre, la Conférence des Parties (COP) figure parmi les seuls endroits où les personnes les plus touchées par la crise climatique peuvent faire entendre leur voix. Les peuples autochtones, les défenseurs de l'environnement et les activistes pour le climat disposent là d'une opportunité unique d'avoir accès à des négociations qui les concernent directement. Il est donc primordial qu'ils puissent s'y exprimer librement, sans crainte de surveillance, de harcèlement ou, dans des cas malheureux, de représailles. Je souligne l'importance des COP pour relever le niveau d'ambition de l'action climatique à l'échelle mondiale, même si les efforts menés actuellement restent insuffisants.

À l'approche de la COP29, qui se déroulera du 19 au 22 novembre prochain en Azerbaïdjan, je partage les inquiétudes d'Amnesty International, qui a enregistré de graves violations des droits humains dans le pays hôte cette année. La situation des universitaires, des militants politiques et civils, des journalistes et des défenseurs des droits humains est plus que préoccupante dans ce pays. Cette situation soulève des inquiétudes quant à la sécurité des personnes participant à la COP de cette année.

Madame la ministre, pouvez-vous me confirmer que vous irez à la COP29 qui se tiendra en Azerbaïdjan? Quel membre du gouvernement vous accompagnera-t-il?

Quel message allez-vous délivrer en matière de respect des droits humains dans le pays hôte? Pouvez-vous me confirmer que la Belgique profitera de la COP29 pour faire passer des messages clairs au gouvernement azerbaïdjanais, à savoir qu'il cesse de réprimer la société civile, qu'il garantisse les droits à la liberté d'expression et d'association tout au long du sommet et pendant la période qui suivra et qu'il prenne des mesures fermes pour enrayer la détérioration de la situation des droits humains dans le pays?

Mevrouw de minister, om doeltreffend te zijn, moet een COP een forum bieden voor de vrije uitwisseling van standpunten, niet alleen van de partijen van het klimaatverdrag, maar ook van burgers en middenveldorganisaties, zowel lokaal als internationaal. Al meer dan tien jaar worden in Azerbeidzjan ngo’s willekeurig gesloten en worden kritische vertegenwoordigers van het middenveld gearresteerd of gedwongen in ballingschap te gaan. Sinds aangekondigd is dat Azerbeidzjan gastland wordt, is het optreden tegen de kritische stemmen vooral toegenomen, met arrestaties en de willekeurige opsluiting en vervolging van journalisten en activisten. Ook werd de toegang van 67 parlementsleden uit Europese landen tot de COP29 en het land ontzegd, omdat ze via een resolutie in de Raad van Europa het mensenrechtenbeleid van het land bekritiseerd hebben.

Bovendien is er het zeer penibele beleid van Azerbeidzjan tegenover de Armeense staat en bevolking. Tijdens de oorlog in Nagorno-Karabach werden vorig jaar 150.000 Armeniërs op grote schaal verdreven uit het gebied dat historisch hun thuisland is. Hun aanwezigheid is er vrijwel volledig uitgewist, want ook cultuursymbolen zijn vernietigd.

Daarnaast zitten er nog altijd politieke gevangenen in zorgwekkende omstandigheden vast. Verschillende bronnen, zoals de Armeense overheid en het Rode Kruis, hebben al gewezen op folteringen en andere ernstige mensenrechtenschendingen tegenover die gevangenen.

Tot slot schendt Azerbeidzjan geregeld de soevereiniteit van Armenië, met aanvallen in het grensgebied.

Mevrouw de minister, we zijn ongetwijfeld allebei overtuigd van het belang van de klimaatproblematiek, maar ook de mensenrechten zijn van belang. Zult u zich tijdens de COP29 publiekelijk uitspreken over de schendingen van de mensenrechten, etnische zuiveringen en oorlogsmisdaden door Azerbeidzjan?

Welke stappen hebben België en de EU gezet om een veilige en stimulerende omgeving te creëren voor het maatschappelijk middenveld en alle deelnemers van alle nationaliteiten en meningen op de COP29?

Heeft de Belgische regering bij de Azerbeidzjaanse autoriteiten gepleit voor de vrijlating van burgers die enkel en alleen zijn gearresteerd omdat ze vreedzaam hun recht van meningsuiting, vereniging of vergadering hebben uitgeoefend?

Zal de Belgische regering pleiten voor de vrijlating van de gevangenen die louter op basis van politieke motieven worden vastgehouden, zoals Anar Mammadli, een van de eerste activisten die focust op het verband tussen mensenrechten en klimaatrechtvaardigheid?

Dragen België en de EU ten slotte bij aan de organisatie van nevenevenementen bij de COP29 waaraan onafhankelijke mensenrechtenorganisaties deelnemen?

Merci, madame la ministre, pour vos différentes réponses.

Si cela a été le cas, je m'en excuse, mais ici, personne ne vous reproche le choix du lieu de la future COP. Comme vous l'avez dit, il est important de nous assurer que, même à travers votre ministère, vous puissiez porter la question des droits humains dans les différentes instances au sein desquelles vous allez nous représenter. En effet, les lieux dans lesquels se déroule la COP sont des lieux où la liberté d'expression fait foi. Mais il nous revient néanmoins de la part des associations que ce n'est clairement pas le cas à la sortie des lieux où s'effectuent les rencontres. Il me semble donc primordial qu'en tant que membre de nos trois représentants, vous puissiez faire part de ces différentes matières.

Ik dank u voor het antwoord, mevrouw de minister. Inderdaad, België heeft geen stem gehad in de keuze voor Azerbeidzjan als gastland, maar niettemin ben ik blij met uw engagement dat u de mensenrechten hoog op de agenda wilt blijven plaatsen. Ik had ook niet anders verwacht. Dat is een gezamenlijke strijd die we voeren. De COP blijft natuurlijk bijzonder belangrijk, want de klimaatopwarming gaat onverminderd voort. Tegelijk is de strijd tegen de klimaatopwarming inderdaad ook een strijd van respect voor de mensenrechten, van recht op leven en ontwikkelingskansen. Ik vind het goed dat we nog steeds naar die COP gaan, omdat de klimaatopwarming een belangrijke strijd is, maar we moeten daarnaast ook alles op alles zetten om de mensenrechtenschendingen ter plaatse aan te kaarten. De internationale gemeenschap heeft daarin een heel grote verantwoordelijkheid. In Azerbeidzjan is het met de civil society heel slecht gesteld. Het is een van de slechtst scorende landen in de regio, als men naar de indexen van ngo's kijkt. De ngo's roepen op om inderdaad deel te nemen aan de COP, maar de mensenrechtensituatie sterk in het oog te houden. We kunnen niet anders dan erkennen dat het beleid in Azerbeidzjan ten opzichte van Armenië ongelooflijk verslechterd is. Er is de vernietiging van de cultuurhistorische monumenten. Er is de etnische zuivering. Er zijn militaire acties waardoor levensnoodzakelijke middelen zoals voedsel, medicijnen en brandstof zelfs niet meer ter plaatse geraken. De internationale gemeenschap mag haar ogen daarvoor niet sluiten, hoe groot de klimaatuitdagingen ook zijn. Daar moeten we altijd tegen blijven reageren, waar we ook zijn, ook al hebben we het gastland niet gekozen. Ik hoop dat u dat ook ter plaatse met aandrang aankaart.

Madame la ministre, dans le rapport de synthèse 2024 sur les politiques climatiques fédérales, on peut lire qu'une task force "Adaptation" a été instituée. C'est une bonne chose, puisque cet organe a été chargé d'identifier les mesures qui pourraient être prises à l'échelle fédérale pour lutter contre les effets du réchauffement climatique et, surtout, pour les prévenir. Ces mesures devaient concerner la période 2023-2026. Une évaluation de ce travail est attendue pour cet automne. Les conclusions doivent être publiées à la fin de l'année. En tout cas, le paragraphe conclut simplement qu'aucun autre progrès n'a été enregistré, hormis cette définition et cette évaluation.

Le rapport note encore qu'un projet de plan national d'adaptation (PNA) a été préparé pour renforcer la coopération et la coordination entre le fédéral et les entités fédérées. Il s'agit à nouveau, bien entendu, d'une bonne initiative. La liste des mesures fédérales et régionales a été présentée à la Commission nationale Climat afin qu'une enquête publique sur le projet de plan puisse être lancée. Malheureusement, aucun accord n'a pu être trouvé quant au projet de plan et aux prochaines étapes nécessaires à l'entrée en vigueur de cet outil important.

Madame la ministre, nous entrons dans l'automne, nous le sentons bien dans ce bâtiment de la Chambre. Cette évaluation a-t-elle déjà été réalisée et, surtout, est-elle disponible?

Des mesures spécifiques ont-elles été définies en coordination avec les entités fédérées, notamment pour lutter contre les inondations? Par ailleurs, pour quelle raison aucun accord n'a-t-il pu être trouvé au sujet du plan national? Quels sont les arguments qui ont été avancés pour aboutir à cet échec, en tout cas, temporaire?

Mevrouw de minister, vooreerst spreek ik nog eens mijn tevredenheid uit dat wij het syntheserapport 2024 over het federale klimaatbeleid hebben gekregen. Het is goed dat u transparantie biedt.

De federale ministerraad keurde op 3 maart 2023 de federale taskforce Adaptatie goed en een eerste tussentijdse evaluatie was gepland in het najaar van 2024, dus in dit seizoen, waarbij de resultaten van de federale adaptatiemaatregelen zouden worden gepubliceerd.

De werkgroep Adaptatie bij de Nationale Klimaatcommissie (NKC) heeft een ontwerp van nationaal adaptatieplan opgesteld, maar blijkbaar werd daarover geen akkoord bereikt. Wel kwam er een publieksenquête rond de voorgestelde lijst van federale en gewestelijke maatregelen.

Tegelijkertijd speelt enige urgentie mee op de achtergrond. Op 16 oktober 2024 heeft de Europese Rekenkamer een speciaal verslag gepubliceerd, zoals ze wel vaker doet, deze keer over klimaatadaptatie in de EU. Dat rapport concludeert dat actie geen gelijke tred houdt met ambitie. Verschillende zichtbare fenomenen van klimaatverstoring en klimaatverandering doen zich voor, waarvoor ik nog maar naar het recente Spaanse drama hoef te verwijzen. De praktische uitvoering van het adaptatiebeleid in de EU levert problemen op.

Mevrouw de minister, kunt u meer toelichting geven bij de twistpunten rond het ontwerpplan in de Nationale Klimaatcommissie? Wat is het eigenlijke probleem?

Hoe reageert u op het speciale verslag van de Europese Rekenkamer?

(…) À côté de cela, ce sont surtout des mesures concrètes qui sont attendues. S'il y a bien évidemment la limite des compétences de chaque entité, le rôle de coordination qui est à votre niveau est important. L'idée d'un plan national d'adaptation est bonne et doit être poursuivie. Il y a effectivement eu un échec pour aboutir à ce plan. Les raisons de cet échec que vous donnez sont, comme à votre habitude, assez vagues. Il faudrait des réponses beaucoup plus concrètes et, surtout, il faut continuer de travailler.

Certes, nous sommes en affaires courantes mais nous sommes ici sur des matières urgentes. Comme l'a rappelé mon collègue, il y a les événements dramatiques ayant entraîné la mort de 217 personnes et la disparition de bien plus encore de personnes en Espagne, ceux de 2021 qui ont causé la mort de 39 personnes dans le sud de la Belgique. L'année 2024 aura été riche en événements sur l'ensemble du territoire belge, qui ont causé des dégâts importants et créent un contexte psychologique très dur à vivre pour de nombreuses personnes. On parle beaucoup de phénom è nes d'éco-anxiété qui se développent de manière très importante. En tant que bourgmestre, je le vis au quotidien sur mon territoire et je constate à quel point cela est lourd à supporter. À la moindre alerte, à la moindre goutte de pluie annoncée par l'Institut royal météorologique (IRM), l'angoisse est présente.

Il est donc indispensable d'avancer, même en dépit du fait que nous sommes en affaires courantes. Je vous invite dès lors à poursuivre les discussions, à reprendre les contacts avec les nouveaux gouvernements mis en place en Wallonie, en Flandre et, bientôt je l'es p ère, à Bruxelles également afin de poursuivre ce nécessaire travail de coordination et d'adaptation. Nous avons besoin d'actions concr è tes et de soutien au niveau local car ce n'est pas avec une équipe au niveau communal que nous réussirons à gérer cette problématique. C'est un changement important que nous devons apporter dans toutes les thématiques de notre vie quotidienne. Il y a l à une responsabilité forte et vous devez aussi la porter.

Mevrouw de minister, het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering is in februari op mijn aangeven naar hier gekomen. Ik zou dat in het voorjaar willen herhalen. Ik dank u voor het antwoord met betrekking tot de noodzaak van risicobeheer in de EU. Alles wat u gezegd hebt over de EU is juist. Ik vraag mij wel af waar het contentieux met Vlaanderen inzake adaptie nu precies ligt. Ik heb het niet over mitigatie maar over adaptatie. Het zou goed zijn om daarop eens concreter in te gaan. Dit kan uiteraard nu niet, want we kunnen in dit format geen debat organiseren.

Mevrouw de minister, het definitieve Belgische Energie- en Klimaatplan (NEKP) is een hele saga. Mijn schriftelijke vraag over dat plan had ik al ingediend toen ik nog niet op de hoogte was van de actualiteit daaromtrent. Het plan werd niet tijdig, dus niet voor 30 juni, ingediend bij de Europese Commissie. Daarom besliste de Europese Commissie om een procedure op te starten.

De toenmalig bevoegde Vlaamse minister, mevrouw Demir, liet weten dat zij niet akkoord kon gaan met de principiële niet-aansprakelijkheid van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Uittredend Brussels minister Maron schreef op 25 juli een brief aan de Nationale Klimaatcommissie om te melden dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in geen geval de gevolgen wenste te dragen van eventuele Europese sancties. De Europese Commissie legde 27 september als nieuwe einddatum vast, maar toen kon geen consensus tussen Wallonië en Vlaanderen worden gevormd over het voorstel van antwoord aan de Europese Commissie om de vertraging te motiveren.

Mijnheer de voorzitter, ik richt mij ook even tot u. Er bestaat een soort van optimisme omtrent het nieuwe Vlaamse regeerakkoord. U hebt bevoegd minister Depraetere gezien. Sta me echter toe om toch even letterlijk te citeren uit het Vlaamse regeerakkoord: "Als uit de jaarlijkse monitoring van de Vlaamse broeikasgasuitstoot blijkt dat Vlaanderen een emissiereductie van 40 % bereikt tegenover 2005 voor de sectoren die onder de Effort Sharing Regulation vallen, zal Vlaanderen zijn klimaatambitie voor 2030 optrekken richting 47 %, voor zoverre die ambitieverhoging onderbouwd is met aanvullende maatregelen die tijdig worden ingediend." Van die 47 % is dus slechts heel voorwaardelijk sprake. Sommigen noemden het nieuwe Vlaams akkoord een trendbreuk, maar ik denk dat zij een perceptie willen creëren die niet met de realiteit van de tekst overeenkomt. Ik weet weliswaar dat ik in een politieke omgeving zit, maar de waarheid mag ook eens gezegd worden.

Het blijft zeer moeilijk om ook met deze Vlaamse minister een akkoord te bereiken. Ik hoor graag van u een verslag van de contacten met mevrouw Depraetere. Kunt u ook een inhoudelijk overzicht geven van de besprekingen in de stuurgroep NEKP en de NKC over de geblokkeerde situatie?

Die trendbreuk, mevrouw de minister, zal er dan in bestaan dat men toch bereid is om in de Europese procedure antwoorden te geven en coöperatief te zijn. We moeten concreet zien hoe dat…

Ik bedoelde het ook zo: het gegeven dat er niets is ingediend en de motieven daarvoor. De voorbije verkiezingen zullen ook wel een rol gespeeld hebben. De volgende weken worden dus zeer belangrijk. Ik heb echter toch willen citeren uit het Vlaamse regeerakkoord. Het is namelijk niet zo dat er plots een totale paradigmashift is. Die perceptie wordt zo wel gecreëerd in het Vlaams Parlement, maar dat is voor de galerij. Een grote Vlaamse partij waakt erover dat dit zo zal gebeuren of niet. Ik dank u voor uw antwoord. We volgen dit week na week, maand na maand verder op en we zien elkaar met betrekking tot dit thema zeker nog terug.

Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, over de biodiversiteitstop bracht de VRT een bericht onder de titel: "VN-top over natuur eindigt in chaos en mislukking over nieuw fonds, wel deelakkoorden over inheemse volkeren en farma- en cosmeticabedrijven." Inzake de farma- en cosmeticabedrijven gaat het om een vrijwillig fonds, zoals u weet. Het deelakkoord over inheemse volkeren is wel belangrijk en vind ik ook een goede zaak.

Mijn vraag gaat natuurlijk over de Belgische inbreng op die biodiversiteitstop en ook over het tijdpad voor de actualisering van de Belgische nationale biodiversiteitsstrategie tot 2030. We staan met de plannen nog niet waar we moeten staan. Dat geldt niet voor ons alleen, want ook andere landen hebben nog geen afdoende plannen ingediend.

Het is mij bekend dat een openbare raadpleging plaatsgevonden heeft, georganiseerd tussen 24 juni en 24 september door de FOD Volksgezondheid en Leefmilieu, voor een deel eigenlijk uw administratie. Welke waren de belangrijkste ingediende opmerkingen?

Net zoals bij de COP29 blijft het financieringsaspect moeilijk, reden waarom ik dat VRT-artikel vernoemde in de inleiding van mijn vraag. Opkomende economieën zoals China zouden de nodige fondsen moeten ophoesten, maar er blijft discussie bestaan. Dat is dus niet gelukt.

Mevrouw de minister, ik dank u voor de toelichting. De besprekingen in Cali moesten leiden tot de financiering van wat in Montréal is afgesproken. De bespreking van dat nieuwe financieringsmechanisme blijft moeilijk verlopen. Dat is eigenlijk mislukt, althans volgens de pers. Meetbaar en haalbaar, daar staan wij ook achter. We zullen de herwerkte strategie van de interministeriële conferentie en dit dossier verder opvolgen.

Mevrouw de minister, de beelden die wij vandaag en vorige week in Spanje hebben gezien, tonen nogmaals aan hoe belangrijk het is dat wij iets aan de klimaatverandering doen. De resultaten van de presidentsverkiezingen in Amerika stemmen mij alvast niet erg hoopvol. Hoe dan ook, de afspraken die wij tijdens de COP29 zullen maken, worden uiterst belangrijk. Nog belangrijker zal het zijn om ze ook waar te maken. Daarom kijk ik even terug naar de toezeggingen, de pledges van de vorige COP, de COP26.

Een van de toezeggingen daar van België was om samen met een aantal andere landen onze publieke steun meer in lijn te brengen met de doelstellingen inzake hernieuwbare energie en vooral om te proberen subsidies voor vervuilende fossiele brandstoffen stop te zetten. Dat vertaalde zich in volgende concrete actie: "We will end new direct public support for the international unabated fossil fuel sector within one year of signing this statement", tenzij men bepaalde maatregelen kan verantwoorden en die conform de doelstellingen uit de Parijsakkoorden zijn.

Mevrouw de minister, welke stappen hebt u ondernomen om de engagementen die België tijdens de COP26 heeft genomen, te implementeren, in het bijzonder het engagement waarbij wij ons ertoe hebben verbonden om overheidssubsidies voor fossiele brandstoffen te stoppen? Wat zijn de plannen ter zake?

Mevrouw de minister, mijn dank voor de duidelijke opsomming van de genomen maatregelen. Wij onderschrijven die uiteraard volledig, maar dat neemt niet weg dat we nog steeds zeer veel geld uitgeven aan fossiele subsidies. In de huidige moeilijke financiële tijden zouden we die subsidies eens kritisch tegen het licht moeten houden om te onderzoeken of we daaraan iets kunnen doen.

De COP29 in Azerbeidzjan wordt in de media ook wel de ‘Finance COP’ genoemd. Collega Ravyts verwees er ook reeds naar dat we een afspraak hebben om 100 miljard dollar per jaar toe te kennen aan ontwikkelingslanden opdat ze maatregelen zouden kunnen treffen om de gevolgen van de klimaatopwarming te bestrijden. Voor het eerst in 15 jaar zullen de omvang en het soort financiering dat ontwikkelingslanden ontvangen, geëvalueerd worden.

Om een beter zicht te krijgen op de manier waarop we naar de onderhandelingen van de COP29 zullen gaan, stel ik volgende vragen.

Hoeveel draagt België momenteel bij aan de klimaatfinanciering en hoe verhoudt dat bedrag zich tot het door studies geraamde eerlijke aandeel van België van minstens 1,1 miljard euro, uiteraard inclusief bijdragen aan multilaterale ontwikkelingsbanken en multilaterale instellingen? Hoe beoordeelt de regering het effect van die huidige financiering?

Heeft België plannen om zijn bijdragen aan de internationale klimaatfinanciering met het oog op de COP29 te verhogen, en zo ja, met welk bedrag?

Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik ben uiteraard blij met het gestegen budget voor internationale klimaatfinanciering. Dat neemt echter niet weg dat het nog steeds niet voldoende is, als we de harde cijfers van de realiteit zien. Ik kan alleen maar hopen dat de volgende regeringen daarvan dringend werk maken, in België, maar ook elders. Veel tijd om te wachten hebben we niet meer. Dat zien we in Spanje en ook op andere plaatsen in de wereld. Ik hoop dat we snel stappen zullen zetten en dat België zijn verantwoordelijkheid nu, maar ook in de toekomst zal nemen. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 15.11 uur. La réunion publique de commission est levée à 15 h 11.

Madame la ministre, cette semaine, la COP16 a démarré en Colombie. Je pense que nous serons tous deux d’accord là-dessus: les COP sont des outils primordiaux pour lutter contre le dérèglement climatique ou en ce qui concerne la biodiversité. Elles sont excessivement importantes. C’est pour cette raison qu’il est très important que les pays qui s’y rendent le fassent avec le plus d’ambition possible pour réellement pouvoir faire avancer la cause.

Nous devions présenter à cette COP16 une stratégie nationale pour la biodiversité. Force est de constater qu’encore une fois, en ce qui concerne une conférence internationale majeure, la Belgique s’est rendue les mains vides à cette conférence. Encore une fois, la Belgique n’a aucun plan en ce qui concerne la lutte contre le dérèglement climatique. Cela pourrait encore être le cas, malheureusement, pour le Plan national é nergie-Climat (PNEC) et la COP29, où on risque également de se retrouver les mains vides. La Belgique se rend sans aucune ambition à ces grandes conférences internationales pour le climat.

Il semblerait – mais les informations peuvent être précisées – qu’il y aurait un projet de stratégie nationale, sur lequel un avis du Conseil Fédéral du Développement Durable (CFDD) a été rendu. Je cite cet avis: "Cette stratégie ne répond pas suffisamment aux attentes." Madame la ministre, la stratégie belge en matière de biodiversité ne répond pas suffisamment aux attentes.

Madame la ministre, comment expliquez-vous le retard dans cette stratégie? Il semblerait que le travail ait démarré en 2023, ce qui paraît excessivement court pour une ambition démarrant en 2024.

Une consultation publique se terminait en septembre 2024 pour aller la présenter en octobre 2024. Il semble que même au début de cette consultation, on pouvait savoir que nous serions en retard.

En ce qui concerne les ambitions, sont-elles, comme le CFDD le dit, insuffisantes?

Enfin, j’ai appris qu’il n’y avait aucune représentation politique à cette COP16. Madame la ministre, pourquoi ne vous y êtes-vous pas rendue? Pourquoi s'avère-t-il que le gouvernement fédéral n’y consacre pas suffisamment (…)

Madame la ministre, je vous remercie. J'entends que nous avons une voix. De plus, elle se fait entendre par l'intermédiaire de l'Union européenne. Néanmoins, si c'était le seul argument, c'est également le cas pour les COP Climat au sein desquelles nous travaillons également avec l'Union européenne. Vous venez, du reste, de me répondre que vous alliez vous y rendre. L'enjeu me semble aussi être de pouvoir donner des signaux clairs en disant que la biodiversité doit être l'une de nos priorités et que nous devons absolument travailler en ce sens. Tant le retard que le manque d'ambition épinglé par le Conseil Fédéral du Développement Durable et le manque de représentation semblent montrer que le gouvernement n'éprouve pas d'intérêt majeur envers ces questions de biodiversité. Je vous concède les difficultés institutionnelles de notre pays, ainsi que celle que représente l'objectif à atteindre. Toutefois, je pense sincèrement que nous devons travailler ensemble à un cadre cohérent pour que cet objectif, qui était prioritaire au cours des cinq dernières années, le soit encore dans les cinq et même vingt prochaines années, parce que c'est là que se situent les véritables enjeux.

Madame la ministre, le système ETS2 a été adopté et doit entrer en vigueur en 2027. Cela impliquera une nouvelle taxe qui impactera la facture énergétique des ménages.

En effet, contrairement à l'ETS1, le système d'échange de quotas d'émissions pour l'industrie, c'est désormais le citoyen qui devra s'acquitter de cette taxe carbone européenne.

Si le prix de la tonne de CO 2 se situe à 45 euros, le litre d'essence ou de diesel coûtera 10 à 12 centimes de plus. Mais plusieurs chercheurs pensent que le prix de la tonne de CO 2 pourrait plutôt se situer entre 71 et 261 euros.

S’il passe effectivement à 261 euros par tonne, il faudra ajouter jusqu'à 60 centimes pour l'essence et 70 centimes pour le diesel. Une consommation moyenne de gaz coûterait 940 euros de plus par an et une consommation moyenne de mazout 1 705 euros.

Madame la ministre, que pensez-vous de ces chiffres? Êtes-vous d’accord avec ces projections? De nombreuses personnes ne pourront tout simplement pas supporter ces coûts. Pensez-vous que quelqu'un qui arrive à peine à joindre les deux bouts, mais qui a besoin de sa voiture pour le travail, les courses ou des entretiens d'embauche, c'est-à-dire pour vivre tout simplement, aura encore assez d'argent pour passer à la conduite électrique? La grande majorité des Belges se chauffent encore au gaz ou au mazout, vous le savez tout aussi bien que moi. En Flandre, huit ménages sur dix se chauffent actuellement au gaz. Ils vont voir leurs coûts exploser.

Madame la ministre, avez-vous déjà pris en compte les conséquences sociales de cette hausse des prix de l’énergie et des carburants?

Mevrouw de minister, een gemiddeld gezin dat met gas verwarmt, zal tot de helft meer moeten betalen op jaarbasis. Dat blijkt uit een nieuwe studie van de universiteiten van Bazel en Stuttgart en het Potsdam Instituut voor Klimaatimpact in Duitsland. Zij becijferden de impact van het nieuwe Europese uitstootsysteem dat vanaf 2027 in werking treedt. Daardoor valt de verwarming van gebouwen en het transport op land onder de zogenaamde emissiehandel ETS2. Leveranciers van benzine, diesel, aardgas en stookolie moeten vanaf dan betalen voor de uitstoot van CO 2 . Deze extra taks zal worden doorgerekend aan de eindconsument die de wagen voltankt of thuis verwarmt.

Volgens de nieuwste prognoses dreigen de kosten vanaf 2030 fors op te lopen, tot 800 euro extra per jaar op de aardgasfactuur van een gemiddeld gezin. Ook verwarmen met stookolie en benzine tanken zal dan voor onze gezinnen veel duurder, zeg maar onbetaalbaar worden, tot wel 620 euro per jaar voor stookolie en 25 euro per tankbeurt. Maar ook vanaf 2027, binnen drie jaar dus, zal er al een verhoging van de aardgasfactuur van gemiddeld minimaal 184 euro per jaar zijn.

Mevrouw de minister, wat is uw reactie hierop? Vindt u dat België deze nieuwe Europese CO 2 -taks moet verwerpen, gelet op de onbetaalbare prijzen die daarvan het gevolg zullen zijn? Zo niet, waarom?

Madame la ministre, je vous remercie. Je vous crois quand vous dites que ce n'est pas une nouvelle taxe pour les citoyens. Vous dites aussi que les répercussions seront endossées par les producteurs, mais ceux-ci répercuteront cette taxe vers les citoyens.

Si nous voulons réellement conscientiser les gens à une nouvelle transition écologique, cette transition écologique ne pourra se faire que si elle passe par une transition sociale. Sans aider les gens, cette transition ne pourra pas se faire. Si les citoyens commencent à payer plus, la transition économique n'aura pas lieu et la population sera contre la transition écologique. Je ne pense donc pas que l'approche soit la plus pertinente en ce qui concerne la transition écologique.

Mevrouw de minister, ik noteer dat Groen na het verliezen van twee verkiezingen op rij nog steeds dezelfde demagogische onzin verkondigt en het ook niet kan laten om leugens te vertellen over mijn partij. Wij hebben de EU altijd verworpen omdat het een antidemocratische instelling is. Wij hebben ook dat zogenaamde emissiehandelsysteem altijd verworpen omdat dat het leven van de gewone, hardwerkende Vlaming alleen maar duurder maakt. Er is nu een studie die aantoont dat dat het geval zal zijn, maar wat zegt u? Dat is positief, want dat zijn meer inkomsten voor de overheid, die ze dan een beetje kan herverdelen. Wat u doet, mevrouw Van der Straeten, is geld stelen van de middenklasse. U bent lid van een roverheid die de middenklasse in dit land steeds maar verzwakt en dat onder het mom van vergroening en hernieuwbare energie. Stop daarmee of u zult straks – wat ik natuurlijk hoop – onder de kiesdrempel zakken.

Mevrouw de minister, de Europese Commissie is het wachten op het klimaatplan van ons land beu. Vorige dinsdag, op een briefing naar aanleiding van de aanstaande klimaatconferentie, sprak mevrouw Yvon Slingenberg hier haar smart uit namens de Europese Commissie omdat ons land de opgelegde deadline van 30 juni niet gehaald heeft. België had zijn klimaatplan toen moeten indienen. De federale regering was klaar, de Waalse regering was klaar, de Brusselse Hoofdstedelijke regering was klaar, maar Vlaanderen stond met lege handen. Vlaanderen heeft er zich van afgemaakt met het smoesje dat het de nieuwe regering toekwam een update te doen.

Uiteindelijk blijkt die update hard nodig, want Vlaanderen is op weg een van de grootste klimaatfossielen van Europa te worden: 17 % reductie, terwijl het zichzelf een doelstelling van 47 % had opgelegd, wat al beneden de eisen van Europa was. Vlaanderen is dus niet zo goed bezig.

Mevrouw Slingenberg heeft ons land nog eens gecontacteerd nadat de deadline verstreken was, dus na juni. Zij had wel een compliment voor de federale regering inzake de energietransitie, die op conto van onze groene ministers mag worden geschreven. Toch is ze de inbreukprocedure nu gestart, omdat er nog geen klimaatplan ligt voor de totaliteit van ons land. Dat is niet onschuldig. We weten allemaal dat het niet halen van de reductiedoelstellingen ons potentieel veel geld zal kosten en dat de belastingbetaler dus het gebrek aan ambitie zal betalen. Wat weinigen evenwel weten, is dat ook het laattijdig indienen van het plan op zich ons zuur kan opbreken en boetes kan betekenen. In die fase zitten we nu.

Ik heb dus een heel eenvoudige vraag, mevrouw de minister: hoe is dit kunnen gebeuren? Kunnen we er nog iets aan doen? Wat hebt u, als voorzitter van de Nationale Klimaatcommissie (NKC), gedaan om dit te voorkomen?

Bedankt voor uw antwoord, mevrouw de minister, al is het bijzonder onrustwekkend. Andermaal is het de sabotagepolitiek van Vlaanderen die ons in Europa een mal figuur doet slaan en ons nu ook geld zal kosten. Geld dat we zouden kunnen gebruiken om mensen te helpen om hun huizen versneld te renoveren en dus hun facturen duurzamer te verlagen. Collega’s, gisteren vroeg mijn collega Aimen Horch in het Vlaams Parlement aan de Vlaamse minister wanneer het plan er zou komen. Het verbijsterende antwoord was dat er nog geen timing vastlag. Men weet het gewoon niet. Ons land loopt dus de facto achter en er is een inbreukprocedure gestart, maar tegelijk is het duidelijk dat de Vlaamse regering geen idee heeft over hoe ze die Europese klimaatdoelstellingen zal halen. Ze maakt van dit land een klimaatfossiel op kosten van de belastingbetaler. Il faut le faire. Doe uw fair share , Vlaamse regering. Het is hoog tijd.

Mevrouw de voorzitster, ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

Op 11 november 2024 gaat de Klimaatconferentie van de Verenigde Naties van start in Bakoe, de hoofdstad van Azerbeidzjan.

De keuze voor Azerbeidzjan is op zijn minst merkwaardig te noemen aangezien Azerbeidzjan op 19 september 2023 Artsakh binnenviel. Na de wapenstilstand op 20 september van datzelfde jaar werd Artsakh door Azerbeidzjan zo goed als volledig etnisch gezuiverd en stelt Azerbeidzjan na deze agressieoorlog alles in het werk om alle sporen van de christelijk Armeense cultuur te vernietigen.

Graag verneem ik van de minister:

Hebt u als minister van Buitenlandse Zaken en/of hebben leden van de regering, protest aangetekend tegen de keuze voor Bakoe als locatie voor de Klimaatconferentie?

Hebt u hierover overleg gepleegd met uw collega's van de federale regering, ministers Khattabi en Van der Straeten?

Zal er vanuit België een vertegenwoordiging worden voorzien? Zo ja, zal op de Klimaatconferentie de etnische zuivering van Nagorno-Karabach aangekaart worden door België?

Mevrouw de minister, ik blijf de keuze merkwaardig vinden. Ik dank u voor uw inspanningen, maar het is u niet onbekend dat Azerbeidzjan een beleid voert dat nauwelijks democratisch kan worden genoemd. Ik beschik niet over de recentste cijfers, maar in 2022, dus nog voor de etnische zuivering in Artsach, stond Azerbeidzjan op de 134 ste plaats van de 167 in de democratie-index van de Economist Intelligence Unit. Men kan niet naast de feiten kijken. Los van alle mensenrechtenschendingen ten aanzien van de Armenen uit Artsach – we hebben het straks nog over de situatie van de Armeense krijgsgevangenen en het gevangenzetten van onder andere opposanten van het regime en journalisten –, is het zorgwekkend hoe het staat met het waarborgen van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden en de eerbiediging van de rechtsstaat in het land. Wat is er nog nodig om de ogen van het Westen te openen en te erkennen dat het regime ginder absoluut niet normaal is? Het blijft een droeve vaststelling, maar eens te meer blijkt dat die bevoorrechte energiepartner van de EU aan het langste eind zal trekken en mensenlevens ondergeschikt zijn aan olie of gas.

Mijnheer de minister, u weet dat ik u graag geregeld ondervraag over de economische indicatoren in ons land. Ik volg die bijzonder nauwlettend op. De economische indicatoren voor ons land blijken nog altijd niet zo heel gunstig te zijn. De inflatie is nog altijd hoger dan het Europese gemiddelde en we kunnen niet zeggen dat onze economie het op dit moment bijzonder goed doet. Er heerst ongerustheid bij heel wat bedrijven. Wanneer men met ondernemers in gesprek gaat, voelt men dat heel duidelijk.

De ECB heeft, om de inflatie af te remmen, de rente verschillende keren verhoogd. Naar verwachting zal binnen afzienbare tijd echter een nieuwe daling ingezet worden. Intussen zorgt het hoge rentetarief er wel nog altijd voor dat de investeringen worden afgeremd, zowel voor bedrijven als voor consumenten die bijvoorbeeld willen renoveren of een huis kopen. Een zwak investeringsklimaat zet dan weer druk op de werkgelegenheid en dergelijke. We zien dat heel wat analisten zich zorgen maken.

Vandaar heb ik een aantal vragen aan u.

Wat plant u om het investeringsklimaat op te krikken en om de krimp van de industriële bedrijven tegen te gaan? We zien dat sommige sectoren het bijzonder moeilijk hebben. Op welke wijze wilt u de structurele uitdagingen aanpakken?

Als we specifiek naar de industriële bedrijven kijken, zien we dat de industriële activiteit in de hele eurozone in het afgelopen jaar nergens zo sterk verslechterd is als in België. De industrie staat heel zwaar onder druk. Kijk maar naar Audi. Dat is daar een goed voorbeeld van. De auto-industrie is inderdaad wel een speciale sector; daarover zullen we het vanmiddag nog hebben.

De industrie en vooral de maakindustrie is in ons land een belangrijke motor voor innovatie, export, productiviteit enzovoort. We hebben die maakindustrie echt wel nodig om onze welvaart in de toekomst te verzekeren. We moeten een zo gunstig mogelijk ondernemingsklimaat creëren met minder regulering en betere logistieke structuren.

Mijnheer de minister, bent u van oordeel dat er voor de Belgische industrie nog een mooie toekomst is weggelegd? Wat is uw visie daaromtrent? Welke maatregelen hebt u genomen om de industriële sector in ons land te ondersteunen? Wat hebt u gerealiseerd en hoe?

Natuurlijk zijn er altijd verschillende analisten die er een verschillende mening op nahouden, maar ik kan wel zeggen dat er een bepaalde ongerustheid is in ons land, zeker wat betreft de toekomst van onze industrie. Die wordt namelijk deels bedreigd door afhankelijkheid, wat ook in een van de volgende vragen aan bod zal komen. Anderzijds wordt ook de maakindustrie afgebouwd. We hebben immers wel een heel sterke dienstensector in ons land, maar een dienstensector zonder industrie of maakindustrie kan niet overeind blijven. Ik denk dus dat we in de komende jaren een sterk beleid zullen moeten voeren en dat het een van de speerpunten zal moeten zijn om de welvaart in ons land te beschermen. U verwijst eveneens naar het herstelplan, dat heel wat investeringen teweeg heeft gebracht. Dat herstelplan is er echter niet zonder slag of stoot gekomen. De focus daarbij lag ook vooral op klimaat en digitalisering, hoewel dat maar een niche is. Ik had echter liever een focus gezien op onze industrie. Deze afbouw werd ingezet door de farmasector als gevolg van COVID-19. Anderzijds moeten we de vergelijking maken met de periode voor covid, want dat is het eerlijkste. Ik doe dat ook wanneer we energieprijzen vergelijken. Ik kijk dan ook naar 2019 bijvoorbeeld, om deftig te kunnen zien dat we geen appelen en peren met elkaar gaan vergelijken. Hoe dan ook, als we naar die economische achteruitgang kijken, stellen we toch vast dat de Europese Centrale Bank en de beleidsmakers bijzonder verdeeld zijn over de vooruitzichten. Ik blijf ongerust. De volgende regering zal het inderdaad mee moeten ondersteunen en oplossen, maar in afwachting van die nieuwe regering zal ik u wel vragen blijven stellen.