Over natuurrampen

Mijnheer de minister, op een natte dag als vandaag verlangen we wellicht allemaal naar een stralende en warme zomer, op wie vreest voor droogteschade aan zijn huis na dan. Dat is niet alleen een vrees, maar het bleek ook de werkelijkheid voor heel wat mensen in het zuiden van mijn provincie, West-Vlaanderen, en in de Vlaamse Ardennen. Zelfs met een verzekering tegen droogteschade liepen de facturen op. De verzekeraars gebruikten immers jarenlang achterpoortjes om niet te moeten tussenkomen. Dat was onaanvaardbaar en daarom werd op initiatief van Melissa Depraetere een nieuwe wet in dit Parlement aangenomen om die achterpoortjes te sluiten. Voor ons, socialisten, is het maar rechtvaardig dat een verzekeraar de schade vergoedt nadat men jarenlang braaf zijn premies heeft betaald.

Collega’s, we hebben effectief stappen vooruit gezet, maar we zijn er helaas nog niet. Vandaag weigeren verzekeraars immers in twee gevallen van droogteschade op drie om tussen te komen. In geval van weigering moet men maar naar de rechter stappen om de naleving van de wet af te dwingen. Als men dat niet kan betalen, kan men naar zijn tussenkomst fluiten. Dat is toch compleet gaga?

Voor Vooruit is het essentieel om mensen te beschermen tegen bedrijven die hun voeten vegen aan onze wetten. Het is tijd voor actie en de Vooruitfractie vraagt een onderzoek naar de afwikkeling van deze droogtedossiers door de verzekeraars. Er is effectief een doorlichting nodig en sancties mogen hierbij geen taboe zijn.

Mijnheer de minister, bent u bereid om de FOD Economie en de FSMA op te dragen een onderzoek op te starten?

Mijnheer de vice-eersteminister, er werd al gerefereerd aan het weer, aan droge, warme zomerdagen, waarnaar we nu allemaal verlangen, want het weer van de laatste dagen zegt iets anders. Heel wat gezinnen liggen momenteel wakker van de droogteschade aan hun huizen. De nalatigheid van de verzekeraars is een echte schande. De collega besprak reeds de problemen in West-Vlaanderen, maar ook in mijn provincie, in de Vlaamse Ardennen, waar de ondergrond uit klei bestaat, is langdurige droogte een probleem voor mogelijke schade aan woningen.

De Kamer keurde in 2021 de wet goed die bevestigt dat schade door langdurige droogte onder de dekking van natuurrampen valt. Ook het Grondwettelijk Hof trad ons daarin bij. Wat is er dan nog aan de hand, waarom volgen die verzekeraars de wet niet gewoon? Het is toch echt niet logisch dat de verzekeraars dat niet doen. Uit cijfers die collega Van Bossuyt opgevraagd heeft, kunnen we vaststellen dat bij twee gedupeerden van droogteschade op de drie de verzekeraar nog steeds niet tegemoetkomt. Dat kan niet blijven duren.

Mijnheer de vice-eersteminister, gaat u de verzekeraars op de vingers tikken? Zult u bekijken wat er mogelijk is om ervoor te zorgen dat de wet effectief wordt nageleefd?

In tweede instantie, of misschien zelfs in eerste instantie, zult u ervoor zorgen dat de bevolking zeker weet dat er mogelijkheden bestaan om zich te verzekeren tegen dergelijke schade?

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Het zal aan dit Parlement en aan de nieuwe regering zijn om te tonen dat we de noden van de mensen ernstig nemen. De verzekeraars hebben lobbyisten genoeg, maar de verzekeraars van de gewone mensen zitten hier. Dat zijn wij allemaal. Mensen betalen jarenlang netjes hun premies, om op het einde van de rit met lege handen komen te staan. Dat vinden wij onaanvaardbaar.

Er is 30 miljard euro omzet in de verzekeringssector en 3,7 miljoen euro uitkering voor schadegevallen door droogte aan huizen. Dat zegt genoeg. Voor ons moet het gedaan zijn. De warme maanden komen er weer aan. Laat ons allen samen, ook met mevrouw Van Bossuyt, werken aan een zorgeloze zomer.

Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Met cd&v blijven we erop hameren dat de verzekeraars hun wettelijke verplichtingen moeten nakomen. Dat is toch het minste wat we kunnen vragen. Als mensen jarenlang premies betalen, hebben ze recht op een schadevergoeding. Het is echt niet logisch dat mensen daarvoor moeten strijden en jarenlange juridische procedures moeten ondergaan. Dat is een lijdensweg die we mensen moeten besparen. Ik denk dat we de hand aan de ploeg moeten slaan en dat we moeten bekijken hoe we met wetgevend werk nog bijkomende verzekeringen kunnen inschrijven voor de mensen die schade hebben geleden. We mogen deze mensen niet in de steek laten. Dat is de belangrijkste boodschap die ik vandaag wilde geven.

Mevrouw de staatssecretaris, ik verwijs naar de schriftelijke voorbereiding van mijn vraag.

Geachte staatssecretaris, ik stelde al regelmatig vragen over droogteschade aan woningen, een dossier dat uw voorganger mevrouw De Bleeker van nabij opvolgde.

U bent er zich ongetwijfeld van bewust dat verzekeraars nog steeds sommige kosten na verzakking van woning door droogte weigeren terug te betalen.

Het was nochtans al in 2005 de bedoeling van de wetgever om slachtoffers met scheuren in hun woning door droogte te vergoeden via hun brandverzekering, maar verzekeringsmaatschappijen hebben dat nooit willen doen. Daarom werd in voorgaande jaren nog een interpretatieve wet aangenomen die de toenmalige bedoeling van de wetgever uit 2005 scherp stelt en de rechtsonzekerheid voor slachtoffers wegneemt: inklinken van een belangrijke massa van de bodemlaag door aanhoudende droogte en de schade ten gevolge daarvan, is gedekt door de brandverzekering.

Dat verzekeraars nu nog steeds hun verplichtingen ontlopen, is ontoelaatbaar.

Hoe beoordeelt u deze aanhoudende praktijken? Hebt u zicht op de omvang van het probleem? Staat u hierover in contact met de Ombudsman van de Verzekeringen?

Bent u het er mee eens dat er dringend nood is aan een eenduidige behandeling van deze dossiers door verzekeraars? Zal u, teneinde de consument te beschermen, hierover in gesprek gaan met de verzekeringssector?

De consument heeft geen boodschap aan het advies dat ze maar naar de Ombudsman of rechter moeten stappen als ze benadeeld worden. Hoe zal u afdwingen dat de consument zijn recht op tussenkomst door de brandverzekering ineens wordt gerespecteerd?

Mevrouw de staatssecretaris, ik ben blij dat u nogmaals bevestigt dat die vorm van gevolgschade effectief gedekt is door de brandverzekering, zoals de goedgekeurde interpretatieve wet dat ook nog een keer duidelijk maakte. We horen namelijk van verschillende consumenten die met gevolgschade te maken krijgen, dat de verzekeraars toch weigeren om tussen te komen. Daarover mag dus eigenlijk geen twijfel bestaan. Uw stelling dat een hertekening van de brandverzekering zich opdringt, baart me wel zorgen. Tijdens de parlementaire werkzaamheden voor de totstandkoming van de oorspronkelijke wet, waarin natuurrampen ook onder de brandverzekering vielen – dus niet de interpretatieve wet –, werd al beklemtoond dat de gevolgschade door droogte daar ook onder zou vallen. Na de aanpassing werden de premies voor brandverzekeringen al verhoogd, precies om rekening te houden met die mogelijke gevolgen. Wanneer ik u nu hoor spreken over een hertekening, wat meestal een verhoging van de premie impliceert, vrees ik dat er minder mensen een brandverzekering zullen afsluiten en ik hoef u niet te vertellen wat de catastrofale gevolgen daarvan zullen zijn. Bij de watersnood in Wallonië waren bijvoorbeeld heel veel mensen niet verzekerd en dat moeten we absoluut vermijden. Het is vooral belangrijk dat verzekeraars hun verplichtingen nakomen. We zullen het dossier van nabij volgen.

Mijnheer de minister, dit is misschien een eigenaardige vraag, gelet op de wateroverlast van de jongste maanden, maar de nefaste gevolgen van de klimaatverandering zijn ook zichtbaar op verschillende andere manieren. Zeker in West- en Oost-Vlaanderen waren er bijvoorbeeld ook periodes van langdurige droogte. Voor heel wat mensen hebben die problemen opgeleverd. Het dalen van het grondwaterpeil zorgde voor het inzakken van de bodem onder hun huis en dus ook voor scheuren en barsten.

Lange tijd wilden de verzekeraars niet tussenkomen via de brandverzekering. Hoewel dat wettelijk voorzien was, hadden zij een achterpoortje gevonden.

Het Parlement heeft er in 2021 voor gezorgd dat er een verduidelijkende wet kwam, waardoor de verzekeraars hun verantwoordelijkheid niet meer konden ontlopen, zodat de gedupeerden ook op hun verzekeraars konden rekenen bij kosten ten gevolge van droogteschade aan hun huis. Dat was een verdienste van de vivaldiregering.

Helaas moeten we vaststellen dat ondanks die verduidelijking de discussie nog niet helemaal uitgeklaard is. Er is sowieso een stap vooruit gezet, maar we zien dat sommige verzekeraars nu voor bepaalde kosten weigeren te betalen. Ze vergoeden enkel de scheuren en de barsten in het huis, voor schade aan de fundering komen ze niet tussen.

De Ombudsman heeft indertijd in diverse media bevestigd dat er nog heel wat conflicten lopen. Vandaar mijn vragen aan u. Ik vermoed dat u me wel zult bijtreden.

Wat is uw visie op dit dossier? Bent u het met mij eens dat schade aan de fundering bij uitdroging door een natuurramp vergoed moet worden door de verzekeraars? Hebt u daarover overleg gehad met de verzekeringssector?

Tot slot, lijkt het u aangewezen, gelet op de complicaties op het terrein, om die kwestie bijkomend wettelijk te verduidelijken? U mag dat gerust nog in lopende zaken regelen wat mij betreft.

Mijnheer de minister, sommige verzekeraars – ik wil ze niet allemaal over dezelfde kam scheren – komen vandaag nog steeds hun verplichtingen niet na en dat is voor de Vooruitfractie ontoelaatbaar. Mijn fractie zal hierop blijven hameren en we zullen initiatieven nemen, hopelijk ook met uw steun, om hier paal en perk aan te stellen, opdat niemand in de kou blijft staan. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 17.22 uur. La réunion publique de commission est levée à 17 h 22.

Mijnheer de voorzitter, ik dank u voor de brief die u hebt gestuurd.

Mevrouw de minister, men hoort sommige mensen weleens zeggen dat we tijd genoeg hebben om ons te beschermen tegen de klimaatopwarming. Ze zouden raar opkijken in Valencia als ze dat zouden horen. Meer dan 200 mensen werden weggevaagd door een gigantische waterbom die alleen maar versterkt werd door de klimaatopwarming.

Door mensen alleen maar bang te maken zetten we geen stap vooruit. Wat de mensen van ons vragen is dat we hen beschermen. Als we eerlijk zijn, moeten we toegeven dat we vandaag nog te kwetsbaar zijn. Herinner u de overstromingen in Wallonië. Waar we nood aan hebben, is een klimaatbeleid dat durft door te pakken, dat keuzes durft te maken en dat iedereen meeneemt. Een woning kunnen kopen die niet gelegen is in overstromingsgebied zou niet mogen afhangen van de dikte van iemand portefeuille. De Vlaamse regering bewijst met de socialisten dat ze werk wil maken van betaalbare renovaties en een klimaatbeleid wil uitstippelen dat iedereen wil meenemen.

Mevrouw de minister, u vertrekt binnenkort naar de klimaattop in Azerbeidzjan. Ik denk dat iedereen in dit halfrond al kan voorspellen wat de algemene boodschap zal zijn die terug zal komen: de tijd is kort en we moeten nu actie ondernemen. Daar draait het om, actie ondernemen.

Welke keuzes maakt België? Zijn wij deel van een oplossing of kijken wij weg? Wij menen dat men die uitdagingen heel ernstig moet nemen en er tegelijkertijd voor moet zorgen dat de kosten niet altijd bij dezelfde groep mensen terechtkomen, maar eerlijk verdeeld worden. Mevrouw de minister, met welke boodschap trekt u straks naar de klimaattop in Azerbeidzjan?

Madame la ministre, i maginez qu'en une journée, tout ce que vous avez toujours connu et qui vous tient à cœur – votre maison, votre voiture, l'école de vos enfants, le terrain de foot o ù vous jouez tous les jours – soit balayé, détruit, sous eau.

C'est précisément, chers collègues, ce qu'a connu la population de la région de Valence. En une seule nuit, il a plu davantage qu'en une année. Deux cents victimes, nonante personnes toujours portées disparues. C'est une catastrophe et je voudrais réitérer l'expression de mon soutien et de notre solidarité aux victimes et à leurs familles.

Madame la ministre, d è s les premiers instants du drame, des dizaines de bénévoles sont partis de tout le pays en camionnettes chargées pour prêter main-forte aux sinistrés. Et au moment o ù je vous parle, il y a des jeunes, des travailleurs qui sont sur le terrain, via les Solidarity Dienst notamment. Et c'est ça l'espoir, l'entraide et la solidarité car seul le peuple peut sauver le peuple.

Madame la ministre, ce n'est malheureusement pas la première ni la dernière fois mais c'est la réalité de la crise climatique. Ce qui s'est passé il y a quelques jours à 1 700 km de chez nous s'est déj à produit ici en 2021 à Verviers. Et tant en Espagne que chez nous, il est patent que nos gouvernements ne sont pas prêts. Il y a un vrai manque d'investissements pour lutter contre la crise climatique et adapter notre société à toutes ses conséquences. On le voit dans les projets d'austérité du gouvernement et dans les plans du futur gouvernement.

Madame la ministre, des investissements massifs sont indispensables pour faire face aux défis climatiques, pour adapter notre société et pour mitiger les effets de tels désastres. Car si la prochaine catastrophe se produit chez nous, nous ne pourrons pas dire que nous ne le savions pas.

Madame la ministre, (…)

Mevrouw de minister, meer dan 219 doden en nog 93 vermisten, veel woede en wanhoop, ook veel solidariteit en een afwezige overheid. Overal, echt overal, bruine modder die zoveel levens heeft verwoest. De overstromingen in Valencia brengen echo's terug van de waterbom die bij ons en in Duitsland gevallen is en daar 220 levens heeft geëist. De heropbouw is nog altijd bezig.

Solidariteit is belangrijk, ook van hieruit tot in Valencia. Wat daar gebeurde, en wat ook hier in de Ardennen gebeurde, maakt echter duidelijk dat de klimaatverandering allesbehalve een ver-van-mijn-bedshow is. Ons Europees continent is een van de kwetsbaarste. Dergelijke rampen zullen zich vaker voordoen en we zullen ons er beter op moeten voorbereiden. Dat is geen groene ideologie, maar keiharde realpolitik. We dienen te handelen naar de omstandigheden.

Met de COP die volgende week start, roepen wij dan ook alle hens aan dek. Alle experts vragen om meer klimaatambitie, meer adaptatie én meer investeringen. Al die zaken samen. Het kan dus niet zoals in Valencia, waar de voorzieningen werden afgebouwd, ook niet zoals onder de Zweedse regering, waar minister Jambon de civiele bescherming afbouwde, en ook niet, collega Seuntjens, zoals onder de Vlaamse regering die nu de budgetten voor de aanpak van overstromingen meer dan halveert. Niet zo!

De herverkiezing van Trump maakt duidelijk dat Europa het voortouw zal moeten nemen.

Mevrouw de minister, daarom vraag ik u heel eenvoudig welke boodschap u volgende week op de COP zult verdedigen.

Dank voor uw antwoord, mevrouw de minister.

De afgelopen dagen berichtte men in het nieuws vaak dat deze regering en zeker de volgende regering ons land op financieel vlak moet klaarmaken voor de toekomst. Daarbij mogen we duurzaamheid zeker niet uit het oog verliezen. De Vooruitfractie pleit voor sterke hervormingen waarbij we tezelfdertijd niemand uit het oog verliezen en dat is mogelijk. We kunnen onze mensen bijvoorbeeld beschermen tegen de klimaatopwarming en onze begroting gezonder maken door de nog steeds bestaande miljardensubsidies aan de fossiele sector te beperken. Wij socialisten zullen altijd strijden voor hervormingen gebaseerd op solidariteit. Dat is de strijd die wij elke dag zullen voeren.

Madame la ministre, merci pour votre réponse.

Vous parlez, s'agissant de la crise de climatique, de nos faillites, de désinvestissement, d'aveuglement politique. Laissez-moi vous rappeler que vous êtes ministre dans un gouvernement qui a réintroduit les règles d'austérité sous la présidence belge de l'Union européenne.

C'est un ministre de la Vivaldi, madame, qui a fièrement rebaptisé les normes de Maastricht en normes de Gand. C'est votre gouvernement qui a enfermé une fois de plus notre pays dans des politiques d'économies, et le prochain qui veut imposer l'austérité.

Si vous ne prenez pas vos responsabilités, madame la ministre, si vous ne changez pas de politique, c'est la population qui va payer le coût de la crise climatique. Et, ça, le PTB ne l'acceptera jamais.

Mevrouw de minister, dank u voor uw heldere woorden. Wat er gebeurt in Valencia, wat er gebeurd is bij ons, zijn spiegels die ons voorhouden dat het anders moet en dat het beter moet. We kunnen het ons niet veroorloven te wachten op een volgende ramp, we moeten bijsturen. Dat zal inderdaad geld kosten, maar het gaat om investeringen. De prijs van ontreddering zal altijd vele malen hoger liggen dan de kosten voor preventie. Door te investeren zal men mensenlevens redden, zal men de toekomstige en huidige generaties beschermen tegen erger. De prijs van nietsdoen, van klimaatpauzes en allerlei andere onzin zal vele malen hoger liggen. We zijn het aan alle slachtoffers, aan alle nabestaanden, aan al diegenen die hun bedrijf moeten heropbouwen verplicht om het beter te doen. Het moet mij van het hart dat het door de Vlaamse regering is dat we internationaal met lege handen staan. Er is nog wel wat werk aan de winkel, collega’s. Zeker daar, want de waterbom kost Vlaanderen (…)